Луканың Чахсы Хабары
Пу кинденің авторына Луканы, тоғызы хоостыра имҷі кізіні, Павелнең чол чӧріскеннернің пірсін, саниры кибірге кір парған. Наа Молҷағның авторларының аразында ол чалғыс ла еврей нимес кізі. Лука позы Иисустың чуртазына киречі полбаан, аның иткен киректерін кӧрбеен. Аннаңар ол киречілерні ипти тӱптестірглеп, Худай чохтарның санынаң христианнар полғлап парғаннарға Христостың чуртазынаңар паза киректерінеңер прай искен нимені пірге піріктіріп пас салған. Лука Иисустың чуртазын ол тустағы тархынның киректерінең палғалыстырча. Іди ол христиан киртінізінің тархындағы тӧстеен кӧзітче. Ол Иисус Христостың пу чирдегі чуртазы ах-чарыхтағы тиксі чонның тархынының чардығы полчатханын киречілепче.
Лука Худайның кіленҷіктерге, халых хыйа итчеткен кізілерге сағыссырапчатх ӧнетін хайығ айландырча. Христостың алны-кистіне чӧрген ипчілер иткен улуғ тоғыстаңар чоохтапча. Ідӧк, Худай хан-чирі еврейлерге ле нимес, че Худай чох полғаннарға даа азых тіп, ӧнетін хайығ айландырып, чоохтапча. Хоос сӧстің узы Лука позының киндезінде аймах чайаачы оңдайларнаң тузаланча. Ол Пурунғы Молҷағдағы псаломнарға тӧӧй Худайны саблапчатхан пӧзік кӧӧліг сарыннар кӧзітче (пастағы пастағда), Иисустаңар алғыда пазылған чоохтарға тӧӧй кип-чоохтар пасча (ӧнетін кӧр 14–16 пастағларны).
Лука ідӧк Худай илҷілерінің чуртазының киндезін пас салған. Анда ол, Иисус ӧӧрлеен соонда, христианнар тигірибі алғып сыхханнаңар чоохтапча.
1Сӧс алны
1 Пістің арабыста полған нимелердеңер изерістіре пас саларға кӧп кізі кӱстенген. 2 Ол нимелерні иң пастабох кӧріп алып, Чахсы Хабар ӱгретчілері пол парған кізілер піске аннаңар искіргеннер. 3 Мин дее, прай нимені пастағызынаң сығара чахсы иде піліп алған соонаң, сағаа, аарлығ Феофил+ 1:3 Феофил – грек тілінде Худайға хынчатхан кізі. , аннаңар изерістіре пас пирерге сағын салғам. 4 Сағаа пирілген ӱгредігнің нинҷе пар сынын прай пӱкӱлге піліп аларың ӱчӱн, іди иткем.
Кіреске тӱзірҷең Иоанның тӧрирінеңер
5 Иродтың, Иудей чирі ханының, тузында Авий абыстың чолын пасхан абыстарның тӧлінең сыххан Захарий тіп абыс# чуртаан, аның ипчізі Елисавет, тізең, абыс Аарон сӧӧгінең полған. 6 Олар ікізі дее, Худай алнында арығ чӱректіг кізілер полып, Хан Худайның# чахығларына тӧстеніп чуртааннар. 7 Елисавет тӧлі чох ипчі полғаннаңар, оларның пала чох полған, амды, тізең, ікізі дее частан парған кізілер полғаннар.
8 Пірсінде Захарий, теезі чидіп, Худайға пазырарын иртірчеткенде, 9 Абыстар кибірі хоостыра, ағаа, Хан Худайның храмынзар# кіріп, анда тадылығ чыстығ оттарны тамызарға ӱлӱс тӱскен. 10 Оттар тамызылғанда, нинҷе пар чон прайзы тасхар пазыр турған. 11 Ол туста Захарий тадылығ чыстығ отты ӧртеҷең орынның оң саринда Хан Худайның ангелінің# турчатханын кӧр салған. 12 Аны кӧр салып, Захарий, изі чохтанып, тың хорых парған.
13 Ангел, тізең, ағаа теен:
– Хорыхпа, Захарий! Пазырғаныңны Худай искен, Елисавет ипчің оол таап пирер, син аны Иоанн тіп адап саларзың. 14 Ол сағаа ӧрініс паза кӧглес ағылар. Кӧп кізі аның тӧрееніне ӧрінер. 15 Ол Хан Худайның алнында илбек кізі полар. Ағаа араға ізерге чарабас полар, ол тӧреелеккеӧк Худай Худынаң тол парар. 16 Ол Израиль чонынаң кӧп кізіні Ӧӧркі Чайаачаа, оларның Худайына айландырар. 17 Иоанн, Аның алнынҷа килер ухаанҷы#, Илияох осхас кӱстіг паза кӱлӱк кӧңніліг: пабаларның чӱректерін палаларынзар айландырар паза сӧс испинчеткеннерні сын чолға кирер, Хан Худайға чонны тимнеп пирер.
– 18 Ол нимені мин хайди піліп аларбын? Мин позым даа кирібін, ипчім дее улуғ частығ, – теен ангелге Захарий.
19 Ангел ағаа нандырған:
– Мин Худайның алнында турчатхан Гавриилбін, Ол мині синзер чоохтазарға паза пу чахсы хабарны искірерге ысхан. 20 Мин чоохтаан сӧстер, тузы читсе, толарлар. Че син, сӧстеріме киртінмеенің ӱчӱн, искірген хабарым толғанҷа, чоохтан полбин, сым на поларзың.
21 Ол туста чон, Захарийні сахтап, аның храмда ӱр тудылчатханына таңнаан. 22 Захарий, сых киліп, кізілернең чоохтас полбаан; олар, тізең, Захарийнің храмда ангелні кӧргенін сизін салғаннар. Ол, чоохтан полбин, оларнаң танығларнаң тіл алысхан. 23 Захарийнің храмда тоғынҷаң кӱннері ирт парғанда, ол ибінзер айлан килген. 24 Ол кӱннернің соонда ипчізі Елисавет, тойлығ пол парып, пис ай ибдең сыхпин одырған. Ол піди тіҷең:
– 25 Чонның алнында мағаа паза уйадыстығ полбазын тіп, Хан Худай, кӧрізін минзер айландырып, мағаа паарсазын читірді.
Иисустың тӧрирінеңер искіріг
26 Елисавет алтынҷы айында тойлығ чӧрчеткенде, Худай Гавриил ангелні Галилей# чиріндегі Назарет саарзар ысхан. 27 Ол Давид# тӧлінең сыххан Иосифке худалал парған Мария тіп хыссар килген.
28 Ангел, Мариязар киліп, теен:
– Изен, Худай паарсазы тӱскен хыс! Хан Худай синнең хада. Ипчі кізілернің иң алғастығы синзің.
29 Мария, тізең, аның сӧстерін истіп, алаң ас парған, пу чолабиттің ниме таныхтапчатханын піліп аларға сіренген. 30 Андада ангел ағаа теен:
– Хорыхпа, Мария. Син Худай паарсазын алғазың нооза. 31 Син ам азах аар пол парып, оол тӧрідерзің, Аны Иисус тіп адап саларзың. 32 Ол илбек полар, Ӧӧркі Чайаачының Оолғы тіп адалар. Хан Худай Ағаа Давид ӧбекезінің хан-ӱлгӱзін пирер. 33 Ол хаҷан даа Иаковтың чонының ханы полар. Аның ӱлгӱзі хаҷан даа тоозылбас-ӱзілбес.
– 34 Че ирімнең хоных хонғалахха хайди ол ниме пол парар? – сурған ангелдең Мария.
35 Ангел ағаа нандырған:
– Худай Худы, синзер киліп, Ӧӧркі Чайаачының кӱзінең сині кӧлебізер, аннаңар тӧреен Паланы ах-арығ паза Худай Оолғы тіп адирлар. 36 Тӧлі чох тіп саналчатхан Елисавет туғаның, частығ даа полза, тойлығох пол парған. Амды алтынҷы айында чӧрче. 37 Худайның пір дее сӧзі тикке пола чоғыл+ 1:37 Пу стихты «Худай ит полбас пір дее ниме чоғыл» тіп тее тілбестирге чарир. .
– 38 Мин Хан Худайның хулыбын. Син чоохтаанни ползын, – теен андада Мария.
Ангел, тізең, Мариядаң парыбысхан.
Марияның Елисаветсер килгені
39 Олох кӱннерде Мария, табырах ла тыхтанып, Иудей тағлығ чиріндегі саарзар алдыра чол сығыбысхан. 40 Ол, Захарийнің туразынзар кір киліп, Елисаветнең изеннескен. 41 Елисавет Марияның изен-минді теенін ис салғандох, істіндегі палазы туғли тӱскен. Елисаветке Худай Худы тол парыбысхан. 42 Елисавет, тізең, ӧтіг табыснаң чоохтанған:
– Ипчілернің иң алғастығы синзің, істіңдегі дее пала алғастығ! 43 Хайди полдым мин, ноға Хан-пигімнің# іҷезі минзер килді? 44 Ӱніңні искенімдӧк, істімдегі палам даа ӧрінгеніне туғли тӱскен. 45 Хан Худайның чоохтаан сӧзінің тол парарына киртінчезің, аннаңар син часкалығзың.
Марияның Худайны саблапчатхан сарыны
46 Андада Мария теен:
– Минің чӱреем Хан Худайны саблапча.
47 Ӧрінчедір кӧңнім Худайға, Арачылағҷыма,
48 Минзер, Позының олаңай ла хулынзар, кӧрізін айландырғаны ӱчӱн!
Мыннаң мындар, кӱстіг Худайның мағаа ит пирген илбек киректері ӱчӱн,
прай чоннар мині часкалығ тирлер!
Аның ады ах-арығ;
50 Тӧлдең тӧлге Позынаң чалтанчатханнарға ӧлҷей пирче.
51 Ол Позының кӱзінең илбек нимелер иткен:
Улуғсырхостарны сағын чӧрчеткен сағыстарынаң хада андар-мындар сӱрглебіскен.
52 Кӱстіг хан-пиглерні ӱлгӱ сіреелерінең тӱзіріп, чабыстарны кӧдірген.
53 Хызыхчатханнарны пай идіп, пайларны хуруғ холлығ халғыс салған.
54 Ол, ӧбекелерібіске пирген сӧзін тудып,
Израиль нымысчызына полызарға килген.
55 Ӧбекелерібіске – Авраамға# паза аның хаҷан даа ӱзілбес тӧліне – пирген сӧзін толдырған.
56 Мария, ӱс айға чағын Елисаветнең хада полып, ибінзер айлан килген.
Кіреске тӱзірҷең Иоанның тӧреені
57 Пала тӧрітчең тус чит килгенде, Елисавет оолағас таап алған. 58 Хан Худайдаң ағаа улуғ ӧлҷей тӱскенін ис салып, хонҷыхтарынаң туғаннары Елисаветнең хада ӧрінгеннер. 59 Сигізінҷі кӱнінде палаа сӱннет# идерге киліп, пабазының адынаң Захарий тіп адап саларға иткеннер.
60 Че іҷезі теен:
– Чох, Иоанн тіп адап саларға кирек.
– 61 Синің туғаннарың аразында андағ аттығ пір дее кізі чоғыл, – нандырғаннар ағаа.
62 Анаң, пабазынзар икіп, паланы хайди адирың килче тіп сурғаннар. 63 Захарий, чардыҷах сурып алып, анда «Аның ады Иоанн» тіп пас салған. Прайзы таңнап парған. 64 Сах андох Захарий, пазох чоохтазар пол парып, Худайны алғап сыххан. 65 Оларның ибіре чуртапчатхан хонҷыхтарның прайзы хорых парған. Пу киректеңер чоох прай Иудей тағлығ чиріне тараан. 66 Пу тылаасты искен полған на кізі, хайхап, тіҷең: «Кем полар ни пу пала?» Тӧрееннең анда Хан Худай кӱзі пары пілдістіг полған.
Захарийнің ухаанҷы сарыны
67 Иоанның пабазы Захарий, Худай Худынаң тол парыбызып ухаанҷылаан:
– 68 Ӧӧркі Чайаачы, Израильнің Худайы, сабланзын!
Ол Позының чонына полызарға килген паза пос чуртас пирген.
69 Ол Давид нымысчызының тӧлінең сыххан кӱстіг Арачылағҷыны# піске пирген.
70 Ол пісті, ыырҷыларыбыстаң арачылап,
хырт кӧрчеткеннердең арачылир тіп,
Хан Худай піске хас-хаҷанох чуртаан ах-арығ ухаанҷылары пастыра искірген.
72 Ол ӧбекелерібісті ӧлҷейлирге
паза Позының ызых молҷаан ундубасха сӧс пирген.
73 Худай, піске пирҷең нимедеңер ӧбекебіс Авраамға чоохтап, обалланып ала сӧс пирген:
74 пісті ыырҷыларыбыстаң осхырарға
паза чуртазыбыс тооза Аның алнында ах-арығ, орта тудынып,
пірдеезінең хорыхпин,
Ағаа нымысчы поларыбысты чарадарға.
76 Че син, палам,
Ӧӧркі Чайаачының ухаанҷызы тіп адаларзың.
Хан Худайның алнынҷа парарзың:
Ағаа чолны тимнеп пирер ӱчӱн;
77 Чонның арачыланызы чазыхтарынаң# позыдыларында полчатханын
чонға искір пирер ӱчӱн.
78 Пістің Худайыбыс айаачы паза чағбан чӱректіг, нооза.
Ол тигірдең арачыланыстығ таң чариин піске ысхан:
79 Ӧлімнің харасхы кӧлегінде чуртапчатханнарны чарыдар ӱчӱн,
азахтарыбысты амыр хоныхсар алдыра пастырар ӱчӱн.
80 Пала ӧскен, хылии даа тыып одырған. Ол хуу чазыда Израиль чонының алнына сығар кӱнге теере полған.
2Иисус Христостың тӧреені
(Мф 1:18-24)
1 Ол кӱннерде Рим хағаны Август позының чиріндегі прай кізілерні, санға алып, пічікке кир саларға чахығ сығарыбысхан. 2 Пу пастағы санағ Квириний Сирийнің пигі полчатхан туста иртірілген. 3 Полған на кізі позының тӧреен саарынзар пічікке пазынарға парған. 4 Иосиф, Давид тӧлінең паза сӧӧгінең полғаннаңар, Галилей чиріндегі Назарет тіп саардаң сығып, позының чирінзер, Иудей чирінзер, Давидтің Вифлеем тіп саарынзар парған. 5 Иосиф ол саарзар алызарға молҷасхан Мариянаң хада пічікке пазын саларға парған. Мария ол туста азах аар чӧрчеткен. 6 Олар Вифлеемде полчатхан туста Марияның пала табар тузы чит килген. 7 Хонҷаң турада орын чох полғаннаңар, Мария Тун Оолғын, тӧрідіп, сӱбӱректерге ораап алып, малға от салҷаң кӧлбее сал салған.
Ангеллер паза мал хадарҷаңнар
8 Олох чир ибіре мал хадарҷаңнар чазыдағы малларын хараазын хадарчатханнар. 9 Кинетін оларның алнында Хан Худайның ангелі тура тӱскен, Хан Худайның сабланызы, тізең, оларға чайылған. Олар уғаа тың хорых парғаннар. 10 Че ангел оларға теен:
– Хорыхпаңар. Мин сірерге прай чонны ӧріндірер уғаа чахсы хабарны искірчем: 11 пӱӱн Давидтің саарында сірерге Арачылағҷы тӧріді – Мессий-Христос# Хан-пиг. 12 Мына сірерге танығ: сірер сӱбӱректерге ораап салған Час Паланың малға от салҷаң кӧлбеде чатчатханын таап аларзар.
13 Кинетін ангелнің хыринзар тигірнің сиріглері кӧп иде сыға салбинаң, Худайны сабландырып, хыйғы салғаннар:
– 14 Сабланзын тигірдегі Худай,
амыр хоных ползын чир ӱстӱндегілерге, кемге Худай паарсапча!
15 Ангеллер, хыйа парып, тигірде чіт чӧрібіскеннерінде, мал хадарҷаңнар пос аразында чоохтасханнар:
– Вифлеемзер парып, Хан Худай искірген нименің хайди полғанын кӧр кӧрееңер.
16 Олар, улуғ маңзытта Вифлеемзер киліп, Мариянаң Иосифті паза от салҷаңда чатчатхан Час Паланы таап алғаннар. 17 Аны кӧр салып, мал хадарҷаңнар пу Час Паладаңар искірілген нимені оларға чоохтап пиргеннер. 18 Аны искен кізілернің прайзы мал хадарҷаңнарның чоохтарына чапсаан. 19 Мария, тізең, ол сӧстернің прайзын, істінде пик тудып, хайраллаан. 20 Мал хадарҷаңнар, искірілген хабарның искен-кӧргенни полғаны ӱчӱн, Худайны алғыстап, сабландырып, нандыра парыбысханнар.
Час Пала храмда
21 Сигізінҷі кӱнінде, сӱннет итчең тус чит килгенде, іҷезі тойлығ полғалаххаох, ангел пирген Иисус тіп атнаң Час Паланы адап салғаннар.
22 Мариянаң Иосиф, Моисей Чахии# хоостыра, посты арығланҷаң кӱннер чит килгенде, Иисусты, Иерусалимзер Хан Худайға кӧзідерге ағыл килгеннер. 23 Хан Худайның Чахии хоостыра тун ир паланың полғаны ла Худайға чарыдыларға кирек полған. 24 Іди, Хан Худайның олох Чахии хоостыра, ікі сас алай ікі иб тахырах палазын тайыға саларға кирек полған.
25 Ол туста Иерусалимде Симеон тіп кізі чуртаан. Ол Худайға киртінчеткен арығ чӱректіг кізі полған. Ол Худайның Израильге полызарын сахтапчатхан, Худай Худы, тізең, анда полған. 26 Худай Худы ағаа, Мессий-Христос Хан-пигні кӧріп албаанда, ӱребессің тіп ухаанҷылаптыр. 27 Худай Худының устаанынаң Симеон храмзар килген. Паба-іҷезі Час пала Иисусты, Моисей Чахииның кибірін толдырарға тіп, пеер ағыл килгенде, 28 Симеон, Иисусты холына алып, Худайны алғап, чоохтанған:
– 29 Амды, Ӧӧркі Чайаачы, пирген сӧзіңні тудып, нымысчыңны амырнаң позытчазың.
30 Син, прай чоннарның кӧзіне тимнеп,
ысхан арачыланысты позымның хараамнаң кӧрдім:
32 Ол Синің Израиль чоныңа сабланыс ағылар
паза прай пасха чоннарға піліс пирчеткен чарых полар.
33 Симеонның Паладаңар чоохтаан нимелеріне Иосифнең Иисустың іҷезі тың чапсааннар. 34 Симеон, оларны алғап, Марияа, Иисустың іҷезіне, чоохтанған:
– Пу Час Паланың ӱчӱн Израильде кӧп кізі тӧбін дее тӱзер, пӧзік тее кӧдірілер, Аннаң ӱчӱн кӧп кізі, тартызып, 35 істілеріндегі сағыстарын тастына сығарар. Синің дее кӧксіңҷе, Мария, ачырғас, чітіг хылыс чіли, иртер.
36 Анда Асир тӧлінең сыххан Фануилнің хызы улғаат парған ухаанҷы ипчі Анна полған. Хоных хонып, ирінең читі ле чыл чуртаан, 37 амды, тізең, сигізон тӧрт чазын апарчатхан ӧкіс ипчі, храмнаң парбин, ораза тудып, пазырып, Худайның ӱчӱн хараа-кӱнӧрте хайынған. 38 Олох туста ол, оларзар пас киліп, Хан Худайны саблаан паза Иерусалимні арачылирын сағыпчатхан кізілерге Иисустаңар чоохтаан.
39 Иосифнең Мария, прай нимені Хан Худайның Чахии хоостыра ит салып, саарларынзар – Галилей чиріндегі Назаретсер айлан килгеннер. 40 Иисус, ӧзіп, кӧңні тыып, хыйғадаң хыйға полып одырған, Худайның паарсазы Анынаң хада полған.
Иисус Оолағас храмда
41 Чыл сай Иисустың паба-іҷезі Иерусалимзер Па’сха тіп ӱлӱкӱнге# чӧрҷеңнер. 42 Иисусха он ікі час тол парғанда, олар ідӧк кибір хоостыра Иерусалимзер ӱлӱкӱнге парғаннар. 43 Ӱлӱкӱн кӱннері тоозылғанда, Иисустың паба-іҷезі ибзер наныбысханнар, Иисус Оолағас, тізең, Иерусалимде халған. Иосиф паза Иисустың іҷезі анзын сизінмееннер. 44 Олар Иисусты пасха кізілернең хада килче тіп сағынғаннар, кӱн тооза парып, олар Аны туған-таныстар аразында тілеп сыхханнар. 45 Че кізілер аразында таппин, Аны тілеп ала, Иерусалимзер нандыра айланғаннар. 46 Ӱзінҷі ле кӱнінде Иисусты храмда таап алғаннар. Ол, ӱгретчілер аразында одырып, оларны истіп, сурығлар сурастырғлаан. 47 Иисусты истіпчеткеннернің прайзы Аның хыйғазына паза нандырығларына чапсаан. 48 Иисусты кӧр салып, паба-іҷезі таңнап парғаннар. Іҷезі Ағаа чоохтанған:
– Палам! Ноға Син пісті іди итчезің? Піс Пабаңнаң хада, Сині тілеп, уғаа тың сағыссырадыбыс.
– 49 Нимее Мині тілирге кирек полған? Мағаа Пабамның туразында поларға кирек полчатханын пілбеезер бе? – нандырған оларға Иисус.
50 Че олар Иисустың чоохтанған сӧстерін піл полбааннар.
51 Иисус оларнаң хада, чолға сығып, Назаретсер айлан килген. Ол паба-іҷезінің чооғын исчең. Іҷезі, тізең, Иисустың прай сӧстерін чӱреенде хайраллаан. 52 Иисус, ӧскеннең ӧзіп, хыйғадаң хыйға полып одырған. Худайның даа, кізілернің дее кӧңніне кірген.
3Кіреске тӱзірҷең Иоанның ӱгредии
(Мф 3:1-12; Мк 1:1-8; Ин 1:19-28)
1 Рим хағаны Тиверий он пизінҷі чылы ӱлгӱде одырчатхан туста, Иудей чирінде Понтий Пилат пастых полған, Галилей чирінде Ирод хан полған, аның харындазы Филипп, тізең, Итурей паза Трахонит чирлерінде хан полған. Лисаний Авиленей чирінде хан полған. 2 Иерусалимде Аннанаң Кайафа иң улуғ абыстар полған туста, хуу чазыда Худай Позының сӧзін Захарийнің оолғына – Иоаннға ысхан. 3 Иоанн, Иордан суғның ибіркізіндегі прай чирлерҷе чӧріп, кізілерні кіреске тӱзерге# паза Худайзар айланарға хығырған. Андада оларның чазыхтары позыдылар тіп ӱгреткен. 4 Анзы ухаанҷы Исаийнің пічиинде пазылғанни полған:
Хуу чазыда кем-де кізі ӱнінең тың хысхырча: «Хан Худайға чол тимнеп пиріңер, кӧні идіңер Аның чолларын. 5 Полған на ойым тол парзын, полған на тағ паза тигей тӱс пол парзын, игір чоллар кӧні пол парзыннар, оймахтығ чоллар тӱзел парзыннар. 6 Худай арачылапчатханын прай чон кӧрер».
7 Иоанн позынзар кіреске тӱзерге чыылчатхан чонға теен:
– Чылан тӧлі! Кем сірерге Худай ысчаң чарғыдаң тизіп аларзар тіп чоохтап пирген? 8 Чазыхтарыңнаң хыйа полчатханнарыңны кізілер кӧрер иде, турыстығ киректер идіңер. Пос аразында «Пістің пабабыс Авраам» тирге сағынмаңар даа. Тіпчем сірерге, Худай Авраамға пу тастардаң даа палалар чайап полар. 9 Мына, ағастар тӧзін кизе сабар палты чатча. Чахсы чистек пирбинчеткен полған на ағас, кизе сабылып, отха тасталар.
– 10 Піске чи ниме идерге кирек? – сурғаннар аннаң кізілер.
– 11 Кемнің ікі кӧгенее пар, пірсін кӧгенее чох кізее пирібіссін. Кемнің чіҷең ниме пар, ідӧк ӱлес турзын, – нандырған Иоанн.
12 Албан чығҷаңнар# даа, кіреске тӱзерге киліп, тееннер:
– Ӱгретчі! Піс чи ниме идерге кирекпіс?
– 13 Кізілердең синінең артых пір дее ниме хыспаңар, – нандырған Иоанн.
– 14 Піс чи ниме идерге кирекпіс? – сурғаннар аннаң чааҷылар даа.
– Пірдеезінең кӱснең дее, чой хопнаң даа идерге полып, ахча хыспаңар, чал ахчаңарға даа чӧпсініңер, – нандырған Иоанн.
15 Кізілер, ізеністе сағып турчадып, Иоаннаңар пос алынҷа «Ол – Мессий-Христос па таң?» тіп сағынғаннар. 16 Иоанн прайларына нандырған:
– Мин сірерні суғнаң кіреске тӱзірчем. Че соомҷа Килчеткені миннең хай хай улуғ. Мин Аның ӧдігінің паан даа систерге турыстығ нимеспін. Ол сірерні Худай Худынаң паза отнаң кіреске тӱзірер. 17 Аның сарғаазы холында, Ол пуғдайын, сарғабызып, аңмарынзар чыып салар. Сызырны, тізең, успас отнаң ӧртебізер.
18 Мыны даа, мыннаң даа пасхазын Иоанн, чонны ӱгредіп, искірген.
19 Иоанн, Ирод ханны, Иродиаданаң, харындазының ипчізінең, чуртапчатханы паза аннаң даа пасха хомай киректері ӱчӱн, пыролаҷаң. 20 Соонаң, тізең, Ирод хан, Иоанны харибге чаап салып, позының хомай киректеріне ам даа пірні хосхан.
Иисустың кіреске тӱскені
(Мф 3:13-17; Мк 1:9-11)
21 Прай чон кіреске тӱскен соонда, Иисус таа кіреске тӱскен. Ол пазырчатхан туста, тигір азыл парған, анаң 22 Худай Худы, тахырах осхас хусха айлан парып, тигірдең Аның ӱстӱне тӱс килген. Тигірдең, тізең, ӱн истілген:
– Син Минің хынған Оолғымзың, Син минің кӧңніме тың кірчезің!
Иисустың ӧбекелері
(Мф 1:1-17)
23 Иисус Позының ӱгредиин пастапчатханда, Ағаа отыс час полған. Кізілер Иисусты Иосифтің оолғы тіп сағынғаннар. Иосиф, тізең, Илийнің оолғы полған, 24 Илий – Матфаттың оолғы, Матфат – Левийнің оолғы, Левий – Мелхийнің оолғы, Мелхий – Ианнайның оолғы, Ианнай Иосифтің оолғы полған. 25 Иосиф, тізең – Маттафийнің оолғы, Маттафий – Амостың оолғы, Амос – Наумның оолғы, Наум – Еслимнің оолғы, Еслим Наггейнің оолғы полған. 26 Наггей, тізең, – Маафтың оолғы, Мааф – Маттафийнің оолғы, Маттафий – Семейнің оолғы, Семей – Иосифтің оолғы. Иосиф Иуданың оолғы полған. 27 Иуда – Иоаннанның оолғы, Иоаннан – Рисайның оолғы, Рисай – Зоровавельнің оолғы, Зоровавель – Салафиильнің оолғы, Салафииль Нирийнің оолғы полған. 28 Нирий – Мелхийнің оолғы, Мелхий – Аддийнің оолғы, Аддий – Косамның оолғы, Косам – Елмодамның оолғы, Елмодам Ирнің оолғы полған. 29 Ир – Иосийнің оолғы, Иосий – Елиезернің оолғы, Елиезер – Иоримнің оолғы, Иорим – Матфаттың оолғы, Матфат Левийнің оолғы полған. 30 Левий – Симеонның оолғы, Симеон – Иуданың оолғы, Иуда – Иосифтің оолғы, Иосиф – Ионанның оолғы, Ионан Елиакимнің оолғы полған. 31 Елиаким – Мелеаның оолғы, Мелеа – Маинанның оолғы, Маинан – Маттафаның оолғы, Маттафа – Нафанның оолғы, Нафан Давидтің оолғы полған. 32 Давид – Иессейнің оолғы, Иессей – Овидтің оолғы, Овид – Воозтың оолғы, Вооз – Салмонның оолғы, Салмон Наассонның оолғы полған. 33 Наассон – Аминадавтың оолғы, Аминадав – Арамның оолғы, Арам – Есромның оолғы, Есром – Фарестің оолғы. Фарес Иуданың оолғы полған. 34 Иуда – Иаковтың оолғы, Иаков – Исаактың оолғы, Исаак – Авраамның оолғы, Авраам – Фарриннің оолғы, Фаррин Нахорның оолғы полған. 35 Нахор – Серухтың оолғы, Серух – Рагавтың оолғы, Рагав – Фалектің оолғы, Фалек – Евернің оолғы, Евер Саланың оолғы полған. 36 Сала – Каинанның оолғы, Каинан – Арфаксадтың оолғы, Арфаксад – Симнің оолғы, Сим – Нойның оолғы, Ной Ламехтің оолғы полған 37 Ламех – Мафусалның оолғы, Мафусал – Енохтың оолғы, Енох – Иаредтің оолғы, Иаред – Малелейнің оолғы, Малелей Каинанның оолғы полған. 38 Каинан – Еностың оолғы, Енос – Сифтің оолғы, Сиф – Адамның оолғы, Адам Худай оолғы полған.
4Иисустың хуу чазыда хыҷаландыртханы
(Мф 4:1-11; Мк 1:12-13)
1 Иисус, Худай Худынаң тол парып, Иордан суғдаң айлан килгенде, Худай Худы Аны хуу чазызар апарған. 2 Анда Ол, сайтанға# хыҷыхтаныстарнаң сынадып ала, хырых кӱн полған. Ол кӱннер ирткен тусха Иисус, пір дее ниме чібин, тың астап парған.
3 Андада сайтан ағаа теен:
– Син, Худай Оолғы полчатсаң, пу тасха халасха айлан парарға чахығ пир.
– 4 Худай Пічиинде# піди пазыл парған: «Кізі чалғыс халаснаң на нимес, че Худайның полған на сӧзінең дее чуртидыр», – нандырған ағаа Иисус.
5 Андада сайтан, Аны пӧзік таға сығарып, чир ӱстӱндегі прай хан-чирлерін Ағаа пір-ікі ле кӧзіт пиріп, 6 теен:
– Мин пу чир ӱстӱнің прай ӱлгӱзін паза ис-пайын Сағаа пирербін. Ол мағаа пирілген, мин, тізең, аны, кемге хынзам, ағаа пирербін. 7 Мағаа пазырзаң, пу ниме прай Сини полар.
– 8 Хыйа пар Миннең, сайтан. Худай Пічиинде піди пазыл парған: «Хан Худайыңа пазыр паза Аның на нымысчызы пол», – нандырған ағаа Иисус.
9 Анаң сайтан, Аны Иерусалим саарзар апарып, храмның хырында турғыс салып, теен:
– Худай Оолғы полчатсаң, мыннаң чирзер сегірібіс. 10 «Худай Позының ангеллеріне Сині арачылирға чахығ пирер, олар, тізең, Сині, азахтарыңны тасха теертпин дее, холға хаап, апарарлар», – тіп пазылған нимес пе зе?
– 12 Пічікте чоохталча: «Худайыңны – Ӧӧркі Чайаачыны – сынаба», – нандырған ағаа Иисус.
13 Сайтан Иисусты, прай саринаң сыныхтап, хыҷыхтандырарын тоос салып, сағам Иисустаң хыйа парыбысхан.
Галилей чирінде ӱгреткені
(Мф 4:12-17; 13:53-58; Мк 1:14-15; 6:1-6)
14 Иисус Галилей чирінзер Худай Худының кӱзінде айлан килген. Аннаңар хабар прай чирге тарап парыбысхан. 15 Ол синагогаларда# кізілерні ӱгрет чӧрген, прайзы Аны саблаан.
16 Иисус ӧскен чирінзер, Назарет саарзар, айлан килген, субботада, мының алнындағох чіли, синагогазар парып, Худай Пічиин хығырарға турған. 17 Ағаа ухаанҷы Исаийнің пічиин пиргеннер. Иисус, пічікті азып, пу орынны таап алған:
18 «Худай Худы Минде,
Ол Мині, чох кізілерге Чахсы Хабарны искірер ӱчӱн, таллап алған.
Уйан чӱректіглерні имнебізер ӱчӱн,
пиктегдегілернің позып аларларын паза харах чохтығларның кӧр поларларын искірер ӱчӱн,
пазындыртчатханнарны осхырар ӱчӱн,
19 Хан Худайның паарсас чылы килді тіп искірер ӱчӱн
Мині ысхан».
20 Анаң Ол, пічікті чабызып, храмдағы нымысчаа аны пирібізіп, одыр салған. Синагогадағыларның прайзы Андар харах албин кӧрген. 21 Ол, тізең, кізілерге теен:
– Пічікте пазылған паза сірер искен ниме пӱӱн сірернің алныңарда тол парды.
22 Прайзы Ағаа тың чӧпсінген, Аның чоохтанған паарсах сӧстеріне, тізең, тың хайхаан:
– Иосифтің оолғы нимес пе зе ол? – сурастырғлааннар.
23 Иисус оларға теен:
– Сірер Мағаа «Имҷі! Позыңны имнеп ал!» тіп сӧспекті хайди даа чоохтирзар. Ідӧк сірер Мағаа тирзер: «Капернаумда иткен нимелеріңні искебіс, мында даа, позыңның тӧреен чиріңде, ит оларны».
24 Анаң хосхан:
– Сынны тіпчем сірерге, пір дее ухаанҷыны пос чирінде чахсы удурлабинчалар. 25 Сынны чоохтапчам сірерге, Илияның тузында, хаҷан ӱс чыл чарым наңмыр чағбин турғанда, прай чирде улуғ ӧзӧгіс полғанда, Израиль чирінде кӧп ӧкіс ипчі полған. 26 Худай ол ӧкіс ипчілернің пірдеезінзер Илияны ыспаан, че Сидон чиріндегі Сарепта саарда чуртапчатхан ӧкіс ипчізер ле ысхан. 27 Ухаанҷы Елисейнің тузында даа Израильде чызығ палығлығ кізі кӧп полған, че Сирий чирінең килген Нееманнаң пасха пірдеезі ходырдаң имнен полбаан.
28 Пу сӧстерні истіп, синагогадағыларның прайзы уғаа тың чабаллан сыххан. 29 Олар, тура хонып, Иисусты, саардаң сығара сӱрібізіп, саар турчатхан тағның пазынзар апарып, чікім хайадаң іде сазыбызарға иткеннер. 30 Че Иисус кізілер аразынҷа иртіп парыбысхан.
Иисус Капернаумда чабал хутты сығара сӱрче
(Мк 1:21-28)
31 Иисус, Галилей чиріндегі Капернаум саарзар киліп, субботада кізілерні ӱгреткен. 32 Иисустың сӧзі кӱстіг полғаннаңар, Аның ӱгредиине хайхасханнар. 33 Синагогада чабал хутха хаптырған кізі полған. Ол тың хысхырған:
– 34 Хыйа чӧр! Синің пісте ноо кирееңдір, Назареттең сыххан Иисус? Пісті чох идерге килдің нимес пе зе? Кем полчатханыңны пілчем мин, Син Худайның Ах-арығ кізізі полчазың!
35 Че Иисус хутха хатығ чоохтанған:
– Сым пол, сых аннаң!
Андада чабал хут, ол кізіні синагога ортызында аңдара сазып, ағаа пір дее хомай ниме итпин, аннаң сых чӧрібіскен. 36 Прайзы, алаң ас парып, пос алынҷа чоохтасхлаан:
– Хайдағ андағ ниме полҷаң пу? Пу кізі позының ӱлгӱзінең паза кӱзінең чабал хуттарға чахығ пирче, олар, тізең, сых чӧрібісчелер.
37 Иисустаңар хабар прай ибіркі чирлерге тарап парған.
Иисус кізілерні имнебісче
(Мк 1:29-39)
38 Синагогадаң сығып, Иисус Симон теен кізінің чуртына кірген. Симонның хазинезі, тізең, туданнаң аар ағырчатхан. Иисустаң ағаа полыс пирерге сурынғаннар. 39 Иисус, хыринзар пас киліп, туданға тохтап парарға хатығ чоохтанған, анзы ипчіні позыдыбысхан. Сах андох ипчі, тур киліп, оларның алны-соона хайын сыххан.
40 Кӱн хончатхан туста Андар аймах-пасха ағырығларнаң ағырчатхан кізілерні ағылғаннар. Ол, полған на ағырығ кізізер холларын салып, имнебіс турған. 41 Кӧп кізідең чабал хуттар «Син Мессий-Христоссың, Худайның Оолғызың!» тіп хысхырызып ала, сыға хон турғаннар.
Че Иисус оларны, Позының Мессий-Христос полчатханын пілчеткеннерін чоохтирға пирбин, тымылдырыбыс турған.
42 Иртенінде Иисус, тасхар сығып, ээн чирзер парыбысхан. Чон, тізең, Аны тілеп чӧрген. Таап алып, Аны, постарынаң пасха чирзер позыдарға хынмин, тутханнар. 43 Че Иисус оларға теен:
– Мин Худай хан-ӱлгӱзінеңер Чахсы Хабарны пасха даа саарларда искірерге кирекпін. Аның ӱчӱн Худай Мині ысхан нооза.
44 Ол Галилей чиріндегі синагогаларда ӱгрет чӧрген.
5Иисустың пастағы ӱгренҷілерінеңер
(Мф 4:18-22; Мк 1:16-20)
1 Пірсінде Иисус Галилей чиріндегі Геннисарет кӧлнің хазында турчатхан. Кізілер, тізең, Худай сӧзін истерге тіп, Аннаң ибіре хыстынысханнар. 2 Иисус кӧлнің хазында ікі кимені кӧр салған, палыхчылар, тізең, кимелерінең сығып, сӧзірбелерін чуупчатханнар. 3 Иисус, пір кимее сығып алып, анзы Симонни полған, чардаң оортах арах чӱс парыбызарға сурынған, анаң, одырып алып, чонны кимедең ӱгреткен. 4 Ӱгредерін тоос салып, Симонға теен:
– Тирең чирзер парып, сӧзірбелеріңні, палых тударға, суға кире тастабызыңар.
– 5 Ӱгретчі! Піс, хараа тооза тоғынып, пір дее ниме тут полбаабыс. Че Синің сӧзіңні истіп, сӧзірбелерімні суға тастирбын, – нандырған Иисусха Симон.
6 Іди идіп, олар уғаа кӧп палых тудып алғаннар, сӧзірбелері палыхха талалар пазы полған. 7 Андада олар пасха кимедегі арғыстарына, полызарға килзіннер тіп, сағба пиргеннер. Тігілері, чӱс киліп, ікі кимее толдыра палых салыбысханнарында, кимелері суға пат сыхханнар. 8 Аны кӧр салып, Симон-Пётр, Иисустың алнында тізекке тӱзіп, чоохтанған:
– Хан-пигім! Мин чазыхтығ кізібін, хыйа пар миннең!
9 Симон-Пётр паза аннаң хада полғаннар ол син палых тудып алғаннарына тың ӱрӱк парғаннар. 10 Симонның хада тоғынчатхан арғыстары – Зеведейнің ооллары Иаковнаң Иоанн – даа ӱрӱк парғаннар. Андада Иисус Симонға теен:
– Хорыхпа, мыннаң мындар син пуох оңдайнаң кізілерні тударзың.
11 Олар, ікі кимені чарға сығара тарт салып, прай нимелерін халғызып, Иисустың соонҷа пар сыхханнар.
Иисус ходырлығ кізіні имнебісче
(Мф 8:1-4; Мк 1:40-45)
12 Пірсінде Иисус пір саарда полған, анда Ағаа прай иді чызығ палығлығ кізі учурап парған. Ол кізі, Иисусты кӧр салып, тӱңдере тӱзіп, алданған:
– Хан-пигім! Хынзаң, мині арығлап поларзың.
– 13 Йа, хынчам, – тіп ала, холын, сунып, ол кізее теертібіскен Иисус.
– Арығ пол пар!
Сах андох ол кізінің чызығ палии чох пол парған. 14 Андада Иисус ағаа чахаан:
– Пар, пірдеезіне пір дее ниме чоохтаба. Че чазылғаныңны абысха кӧзіт. Анаң, арығланып алғаныңны прайзының алнында киречілеп, Моисей чахаанни тайығ сал.
15 Иисустаңар тылаас уламох тың тараан. Аны истіп аларға паза постарының ағырығларынаң имненіп аларға уғаа кӧп кізі кил турҷаң. 16 Иисус, тізең, кізі чох чирлерзер парып, пазырҷаң.
Хыймыран полбинчатхан кізіні имнебізіп, пырозын тастапча
(Мф 9:1-8; Мк 2:1-12)
17 Пірсінде Иисус ӱгредіг иртірчеткенде, Галилей чирінің паза Иудей чирінің полған на аалынаң паза Иерусалимнең килглеен фарисейлернең# Моисей Чахии пілігҷілері мындох одырғлааннар. Хан Худайның имнеҷең кӱзі Аннаң хада полған. 18 Мына нинҷе-де кізі ит-сӧӧгі пос-пас кізіні тӧзек-частығынаң хадох ағыл килділер. Аны туразар киріп, Иисустың алнында сал саларға харасханнар. 19 Че чон тығылызына аны кізілер аразынҷа апар полбин, тура хырына сығып, хырын кизекти сайабызып, ағырығ кізіні тӧзегінең хадох Иисустың алнынзар тӱзіргеннер. 20 Иисус, оларның андағ киртіністерін кӧріп, ағырығ кізее чоохтанған:
– Чазыхтарың позыдылчалар.
21 Моисей Чахии пілігҷілері паза фарисейлер, аны истіп, пос аразында ӱзӱргеннер:
– Кем полҷаң пу Худайны нимее салбинчатхан кізі? Кем чазыхтарны позыт поладыр? Чалғыс Худай ла нимес пе зе?
22 Иисус, оларның сағыстарын сизініп, теен:
– Ноға чӱректеріңде андағ сағыстар ал чӧрчезер? 23 Хайзын тирге оой: «Чазыхтарың позыдылчалар» алай ба «Турып, пас чӧр?» 24 Кізі Оолғының# пу чирде чазыхтарны позыдар ӱлгӱзі парын амох сірерге кӧзідем.
Анаң Ол ит-сӧӧгі пос-пас кізее теен:
– Тіпчем сағаа: тур, тӧзек-частығың алып, ибіңзер пар.
25 Сах андох ол кізі, оларның алнында тура хонып, чатхан тӧзек-частығын алып, Худайны саблап ала, наныбысхан. 26 Хорыхханнарына прайзы алаң ас парған, анаң Худайны саблап ала, улуғ чочыныста чоохтасхлааннар: «Пӱӱн піс уғаа хайхастығ# нимелер кӧрдібіс».
Иисустың Левийні хығырғаны
(Мф 9:9-13; Мк 2:13-17)
27 Аның соонаң Иисус, турадаң сых киліп, албан чығҷаң Левий теен кізінің тоғыста одырчатханын кӧр салып, теен:
– Минің соомҷа пар.
28 Левий, тур киліп, прай нимені тастап, Иисустың соонҷа парған.
29 Иисусты ибінзер хығырып, Левий улуғ той идібіскен. Анда албан чығҷаңнар даа, пасха даа кізілер кӧп полғаннар. 30 Моисей Чахии пілігҷілері паза фарисейлер, тізең, перінізіп, Иисустың ӱгренҷілеріне чоохтанғаннар:
– Ноға сірер албан чығҷаңнарнаң паза чазыхтығ кізілернең хада, азыранып, ісчезер?
31 Иисус оларға нандырған:
– Хазых кізілер нимес, че ағырығлар имҷіні кирексидірлер. 32 Мин арығ чӱректіг кізілерні нимес, че чазыхтығларны, чазыхтарынаң хыйа ползыннар тіп, хығырарға килгем.
Ораза тудардаңар суруғ
(Мф 9:14-17; Мк 2:18-22)
33 Олар, тізең, Иисустаң сурғаннар:
– Ноға Иоанның ӱгренҷілері, удаа ораза тудып, пазырчалар. Фарисейлернің дее ӱгренҷілері ідӧк итчелер. Синің ӱгренҷілерің, тізең, азыранчалар паза ісчелер?
34 Иисус оларға нандырған:
– Ипчі алчатхан оол хадада, тойға килген аалҷыларны ораза туттыр поларзар ба? 35 Че хоных хончатхан оолны оларның аразынаң апарыбызар кӱннер килзе, ана андада, ол кӱннерде, олар ораза тударлар.
36 Пу даа кип-чоохты# Иисус оларға чоохтап пирген:
– Пірдеезі, наа кип-азахтаң ис талап, иргі кип-азахха намачы салбинча. Іди итсе, наа даа кип-азах талалар, иргі дее кип-азахха наа кип-азахтаң иділген намачы чарабас. 37 Пірдеезі наа арағаны иргі торсыхха урбинча. Іди итсе, наа араға иргі торсыхты тали тартыбызар, андада араға даа тӧгіл парар, торсых таа нимее чарабас пол парар. 38 Наа араға наа тууп торсыхха урыларға кирек. Андада анзы даа, мынзы даа хайраллал халар. 39 Ӱр турған арағаны іскен соонда, пірдеезі наа арағаны ізерге хынмас. Ӱр турған араға артых, тир ол.
6Кізі Оолғы суббота кӱннің ээзі
(Мф 12:1-8; Мк 2:23-28)
1 Па’сха тіп ӱлӱкӱн соондағы ікінҷі кӱнде, пастағы субботада, Иисус тамах ӧсчеткен хыраҷа парчатхан. Ӱгренҷілері, тізең, пазахтарны ӱзе тартып, айаларында ууп алып, ӱреннерін чееннер. 2 Фарисейлернің хай піреезі оларға чоохтанған:
– Сірер ноға Субботада итпеҷең нимені итчезер?
3 Иисус оларға нандырған:
– Давид, позы паза хада полған чоны астап парғанда, ниме иткенін хығырбаазар ба? 4 Хайди ол, Худай туразынзар кіріп, абыстардаң пасха пір дее кізі чиирге чарабинчатхан тайығ халастарын, алып, позы даа чеен, хада полған кізілерге дее пирген.
5 Анаң оларға теен:
– Кізі Оолғы субботаның даа ээзі.
Холы хуруп парған кізіні субботада имнебіскені
(Мф 12:9-14; Мк 3:1-6)
6 Паза пір субботазында Иисус, синагогазар кіріп, кізілерні ӱгреткен. Анда оң холы хуруп парған кізі полған. 7 Моисей Чахии пілігҷілері паза фарисейлер, пыролаҷаң ниме табарға полып, субботада пірее кізіні имнир бе ни тіп, Иисусты китееннер. 8 Че Иисус, оларның сағыстарын піліп, холы хуруп парған кізее теен:
– Турып, чон алнына сых!
Ол кізі, турып, алнынзар сыххан. 9 Андада Иисус оларға теен:
– Сурыбызимдах сірердең, суббота кӱнде чахсы алай чабал ниме идерге чарир ба? Кізі тынын ал халҷаң ма алай чох итчең ме?
Олар пір дее ниме чоохтанмааннар.
10 Иисус, ибіре кӧрібізіп, пайаағы кізее чоохтанған:
– Холыңны сун.
Ол кізі іди иткендӧк, Аның оң холы, пірсіӧк осхас, хазых пол парған. 11 Моисей Чахии пілігҷілері паза фарисейлер, чабаллары тың тут парып, Иисусты хайди идібісчең тіп, постары алынҷа чоохтасхлааннар.
Он ікі илҷіні таллааны
(Мф 10:1-4; Мк 3:13-19)
12 Олох кӱннерде Иисус пазырарға тағзар сыххан. Хараазын Худайға пазырып иртірген. 13 Таң чарып килгенде, тізең, Иисус, ӱгренҷілерін хығырып алып, олардаң он ікізін таллап, илҷілер# тіп адап салған: 14 Пётр тіп ат-сола алған Симонны, аның Андрей харындазын, Иаковнаң Иоанны, Филиппнең Варфоломейні, 15 Матфейнең Фоманы, Алфейнің оолғын Иаковты паза Зилот тіп солалығ Симонны, 16 Иаковтың оолғын Иуданы паза соонаң Иисусты садыбысхан Иуда Искариотты.
Иисустың ӱгреткені паза имнеені
(Мф 4:23-25)
17 Оларнаң хада тағдаң ин киліп, Иисус пір тӱс чирде турыбысхан. Кӧп ӱгренҷілері паза Иудей чирінең, Иерусалимнең, талай хазындағы Тир паза Сидон саарлардаң даа илееде кӧп кізі мында турыбысхан. 18 Олар, Иисусты истіп, ағырығларынаң имненіп аларға килгеннер. Чабал хуттарға иреелеттірчеткеннер дее имненіп алғаннар. 19 Иисустаң тарапчатхан кӱс прайзын имнебісчеткеннеңер, кізілернің полғаны ла Ағаа холын теертібізерге харасхан.
Алғас паза харғас
(Мф 5:1-12)
20 Иисус, харахтарын ӱгренҷілерінзер кӧдіріп, чоохтанған:
– Часкалығзар, Хан Худайны киректепчеткеннер,
Худай хан-чирі# сірерни.
21 Часкалығзар, амды ӧзӧкчеткеннер,
сірер тосхынарзар.
Часкалығзар, амды ылғапчатханнар,
сірер хатхырарзар.
22 Часкалығзар сірер, хаҷан кізілер сірерні Кізі Оолғы ӱчӱн пу харахнаң кӧрбинчетселер, сӱрчетселер, сӧклепчетселер, сірернің адыңарны хомайлапчатсалар.
23 Ол кӱнде сірер ӧрініңер паза чалахай полыңар. Тигірде сірерні илбек тӧлег сағыпча. Пу кізілернің ӧбекелері ухаанҷыларға сах іди иткеннер.
24 Че хыйал сірерге, пайлар!
Сірер постарыңа часхарысты амох алып алғазар.
25 Хыйал сірерге, амды тох чӧрчеткеннер!
Соонаң астап чӧрерзер нооза.
Хыйал сірерге, амды хатхырысчатханнар!
Соонаң, ылғап, сыхтазарзар нооза.
26 Хыйал сірерге, прай кізілер сірердеңер чахсы ла чоохтасчатсалар.
Оларның ӧбекелері чой ухаанҷыларны ідӧк ит турғаннар нооза.
Хыныстаңар чахығ
(Мф 5:38-48; 7:12)
27 Мин, тізең, сірерге, Мині исчеткеннерге, тіпчем: ыырҷыларыңа хыныңар, сірерні хырт кӧрчеткеннерге чахсы ит турыңар. 28 Сірерні харғапчатханнарны алғап турыңар, сірерні хыйыхтапчатханнарның ӱчӱн пазыр турыңар. 29 Пір наағыңнаң сапхан кізее, ікінҷі дее наағыңны тут пир. Кибіңні пыласчатхан кізее, кӧгенееңні дее алчатса, тоғырланма. 30 Синнең пірее ниме сураан кізілернің полғанына ла пир тур, алған кізідең, тізең, нандыра сурба. 31 Кізілер сірерге хайди хылынзыннар тіп сағынчазар, сірер дее оларға іди хылын турыңар.
32 Сірерге хынчатханнарға хынчатсаңар, аның ӱчӱн хайдағ алғыс кирек сірерге? Чазыхтығлар даа постарына хынчатханнарға іди хынадырлар. 33 Постарыңа чахсы итчеткеннерге чахсы ит турзаңар, аның ӱчӱн хайдағ алғыс кирек сірерге? Чазыхтығлар даа іди идедірлер нооза. 34 Ахчаны даа нандыра айландыр полар ла кізее ӧдіске пирчетсеңер, аның ӱчӱн хайдағ алғыс кирек сірерге? Чазыхтығлар даа, чазыхтығлардаң ахчаны пиргенӧк синде нандыра аларға ізеніп, ӧдіске пиредірлер нооза. 35 Че сірер, ыырҷыларыңа хынып ала, чахсы ит турыңар. Пір дее ниме нандыра сағыбин, ӧдіске пир турыңар. Андада сірерге илбек тӧлег полар. Ӧӧркі Чайаачының палалары поларзар. Ол чахсаа чахсынаң нандырбинчатханнарға даа, чабалларға даа паарсидыр нооза. 36 Аннаңар Пабаңар хайдағ паарсах, сах андағох паарсах полыңар.
Пасха кізілерні чарғылабаңар
(Мф 7:1-5)
37 Чарғылабаңар, сірерні дее Худай чарғылабас, пыролабаңар, Худай даа сірерні пыролабас; пыроларын тастаңар, Худай даа пыроңарны тастир. 38 Пир турыңар, Худай даа сірерге пирер: кӧп иде, тыхталдыра, ӱӱлдіре, синінең азыра хуҷахтарыңа урылар. Хайдағ синнең синирзер, Худай даа сірерге олох синнең синир нооза.
39 Иисус оларға пір кип-чоох чоохтап пирген:
– Харах чох кізі харах чохты ал чӧр полар ба? Олар ікізінең оймахха тӱс парарлар нимес пе зе? 40 Ӱгренҷі ӱгретчідең улуғ пола чоғыл, че ӱгреніп алза, полғаны ла позының ӱгретчізіне тӧӧй пол парар. 41 Ноға син харындазыңның хараандағы сігенні дее кӧр саладырзың, позыңнинда, тізең, тӧгені дее сизіне чоғылзың? 42 Хайди син, позыңның харааңдағы тӧгені кӧрбин, харындазыңа: «Харындас, харааңдағы сігенні сығарыбызим», – тіп полчазың? Чойырхоссың син! Пурун позыңның харааңдағы тӧгені ал тастабыс, андада харындазыңның хараандағы сігенні хайди сығарарын кӧрерзің.
Ағас чистегінең таныстығ
(Мф 7:17-20; 12:34-35)
43 Чахсы ағас хомай чистек пирбинче, хомай даа ағас чахсы чистек пирбинче. 44 Полған на ағастың хайдағ полчатханын чистегінең піледірлер, хазалҷых харағаннаң харағат чистегін теербинчелер, сырып ағастаң даа нымырт чығбинчалар. 45 Чахсы кізі позының чӱреенде чыылған чахсыдаң чахсыны сығарадыр, хомай кізі, тізең, чӱреендегі хомайның чыындызынаң хомайны сығарадыр. Чӱректе чыылған ниме кізінің тілінде поладыр.
Чоох исчеткен паза испинчеткен кізідеңер
(Мф 7:24-27)
46 Ноға сірер Мині «Хан-пигім! Хан-пигім!» тіпчезер, че Мин чоохтаан нимені толдырбинчазар? 47 Минзер килчеткен, Минің сӧстерімні исчеткен паза оларны толдырчатхан кізі кемге тӧӧй полчатханын сірерге чоохтап пирербін. 48 Анзы, тураны пӱдірчедіп, чирні тирең хасхан, тӧстігін пик тасха салған кізее тӧӧй. Тура пик таста турчатханнаңар, суғ тазып, ол тураа урунғанда даа, аны орнынаң тибірет полбаан. 49 Мині истіп, сӧзімні толдырбинчатхан кізі туразын тӧстігі чох, олаңай ла чирде пӱдірген кізее тӧӧй. Суғ тураа урунғанда, ол тура сах андох иңзеріл парған. Ол тураның иңзерілгені илбек полған.
7Чӱс чааҷы пазының нымысчызының чазыл парғаны
(Мф 8:5-13; Ин 4:43-54)
1 Прай пу нимелерні Позын исчеткен кізілерге чоохтирын тоос салып, Иисус Капернаумзар парған. 2 Ол саарда Рим сирігінің чӱс чааҷының пазы полған. Аның аарлапчатхан нымысчызы, уғаа тың ағырыбызып, ӧлер пазы чатчатхан. 3 Ол чӱс чааҷының пазы Иисустаңар ис салып, нымысчызын имнирге килзін тіп, Андар Иудей ах сағалларын сурынарға ысхан. 4 Ах сағаллар, Иисуссар киліп, Аннаң тың сурынғаннар:
– Чӱс чааҷының пазы Синің полызығ пиреріңе турыстығ кізі. 5 Ол пістің чонға хынча паза піске синагога пӱдір пирген.
6 Иисус оларнаң хада парған. Чӱспазының ибіне чидіп одырғанда, ол кізі Иисусха удур арғыстарын піди чоохтирға ысхан:
– Хан-пигім, сағыссыраба! Турама кіреріңе мин турыстығ нимеспін, 7 аннаңар позымны даа Синзер килерге турыстығ нимеспін тіп санадым. Син чахығ ла пирібіс, нымысчым хазыхтан парар. 8 Минің дее позымнаң пӧзік пастыхтарым пар, позымның даа холында чааҷылар пар. Чааҷыларымның піреезіне «пар» тізем, анзы парадыр, пасхазына «кил» тізем, ол киледір; нымысчыма «мыны ит» тізем, ол идедір.
9 Аны истіп, Иисус хайхап парып, соонҷа килчеткен чонға чоохтанған:
– Тіпчем сірерге, мындағ киртіністі Мин Израильде дее кӧрбеем.
10 Иисуссар ысхан кізілері, пастыхтың ибінзер айлан киліп, ағырығ нымысчының хазыхтан парғанын кӧр салғаннар.
Ӧкіс ипчінің оолғының тірілгенінеңер
11 Мының соонаң Иисус Наин тіп саарзар парған. Аның соонҷа илееде кӧп ӱгренҷі паза чон парған. 12 Саарның хаалхазына чит килгеннерінде, оларға удур пір ӧкіс ипчінің чалғыс оолғының сӧӧгін сығарчатханнар. Кӧп чон ол сӧӧктің соонҷа саардаң парчатхан. 13 Хан-пиг ол ипчіні кӧр салып, айап парып, теен: «Ылғаба», 14 анаң пас киліп, хомдаа холынаң теңен. Сӧӧкті апарчатхан кізілер турыбысханнар, Ол, тізең, теен:
– Оол! Тіпчем сағаа – тур!
15 Ӧліг оол, тур киліп, одырыбызып, чоохтан сыххан, Иисус, тізең, аны іҷезіне айландыр пирген. 16 Прайзы, хорых парып, Худайны саблап, чоохтанған: «Пістің арабыста Илбек Ухаанҷы», «Худай Позының чонынзар килтір». 17 Иисустаңар пу тылаас прай Иудей чирінҷе паза прай ибіркі чирлерҷе тараан.
Кіреске тӱзірҷең Иоанның ӱгренҷілері
(Мф 11:2-19)
18 Иоанның ӱгренҷілері Иисустаңар тылаасты Иоаннға чоохтап пиргеннерінде, 19 ол, ӱгренҷілерінің ікізін позынзар хығырып алып, оларны Иисуссар піди сурарға ысхан:
– Пістің сағыпчатхан кізібіс Синзің ме алай піске пасхазын сағирға кирек пе?
– 20 Кіреске тӱзірҷең Иоанн пісті Синзер ызып, піди сурарға чахаан: «Пістің сағыпчатхан кізібіс Синзің ме алай піске пасхазын сағирға кирек пе?» – тееннер олар, Иисуссар киліп.
21 Ол тусха Иисус, кӧп кізіні ағырығлардаң, сағ чохтаныстаң паза чабал хуттарынаң позыдып, харах чох кӧп кізее харах одын айландырған. 22 Иисус, тізең, оларға нандырып, теен:
– Парыңар, Иоаннға кӧрген паза искен нимелердеңер чоохтап пиріңер: харах чохтар кӧр сыхчалар, ахсахтар пас сыхчалар, чызығ палығлығлар арығланып алчалар, туныхтар ис сыхчалар, ӧліглер тіріл килчелер, чох кізілерге Чахсы Хабарны искірчелер. 23 Миннең хыйа полбинчатханы, часкалығ!
24 Иоанның ӱгренҷілері парыбысхан соонда, Иисус Иоаннаңар кізілерге чоохтап сыххан:
– Ниме кӧрерге хуу чазызар чӧргезер? Чилге чайхал турған хамысты ба? 25 Ниме кӧрерге чӧргезер? Пай кип-азахтығ кізіні бе? Че іди тонан чӧрчеткеннер паза пай чуртапчатханнар хан ӧргелерінделер. 26 Ниме кӧрерге чӧргезер? Ухаанҷыны ба? Йа, ол ухаанҷы, тіпчем сірерге, ухаанҷыдаң даа улуғ. 27 Анзы ол, кемнеңер піди пазылған: «Мына Синің алныңҷа Синің чолыңны тимнир илҷімні ысчам». 28 Тіпчем сірерге, пу чир ӱстӱнде тӧреен кізілердең Кіреске тӱзірҷең Иоаннаң улуғ ухаанҷы чоғыл. Че Худай хан-чирінің иң кічии дее аннаң улуғ.
29 Иисусты искен кізілернің прайзы, албан чығҷаңнар даа, Иоаннаң пастыра кіреске тӱзіп, Худайны саблаан. 30 Че фарисейлернең Моисей Чахии пілігҷілері, Худай кӧңнін постарынаң хыйа идіп, Иоаннаң пастыра кіреске тӱзерінең тоғыр полғаннар.
31 Андада Иисус чоохтанған:
– Пу тӧлнің кізілерін кемнең тиңнестірим? Кемге олар тӧӧйлер? 32 Олар, тасхар одырып, удур-тӧдір хысхырысчатхан палаларға тӧӧйлер: «Піс сірерге хобырахнаң ойнаабыс, че сірер плесет салбаазар. Піс сірерге хомзыныстығ сарыннар сарнаабыс, че сірер ылғаспаазар». 33 Кіреске тӱзірҷең Иоанн, киліп, ораза тутхан паза пір дее араға іспеен. Сірер, тізең, «Кізіні айнаа# хаптырған», – тіпчезер. 34 Кізі Оолғы, киліп, чиис тее чіпче, араға даа ісче. Сірер тіпчезер: «Кӧріңер, пу чиирге дее, араға даа ізерге хынчатхан кізіні, ол албан чығҷаңнарнаң паза чазыхтығларнаң нанҷыласча». 35 Худайның хыйға сағызы, тізең, прай палаларынаң киречілелче.
Чазыхтығ ипчінің пырозын тастааны
36 Пір фарисей Иисусты позынаң хада азыранып аларға хығырған. Иисус, аның ибінзер киліп, стол кистінзер азыранарға одыр салған. 37 Ол саарда, тізең, чазыхта чуртапчатхан ипчі полған. Иисусты фарисейнің туразында азыранчатханын истіп, андар тадылығ чыстығ миро хайахтығ алавастр ідіс ағыл килген. 38 Ол ипчі, Иисуссар кистінзертін пас киліп, азағына тӱзіп, ылғап, Аның азахтарына харах частарын тӧгіп, састарынаң оларны хуруда чысхлаан. Анаң Аның азахтарын, охсанып, тадылығ чыстығ миро хайахнаң сӱртклеп сыххан. 39 Анзын кӧріп, Иисусты хығырған фарисей позы алынҷа чоохтан салған: «Пу кізі, сыннаң ухаанҷы полған полза, азахтарына теепчеткен ипчінің кем полчатханын пілерҷік, ол чазыхтығ ипчі нооза».
40 Иисус, андар айланып, теен:
– Симон! Мин сағаа пір ниме чоохтап пирерге сағынчам.
– Чоохта, Ӱгретчі, – нандырған анзы.
41 Иисус теен:
– Пір пайға ікі кізі алымнығ полтыр. Пірсінің пирҷең алымы пис чӱс динарий полтыр, ікінҷізінің, тізең, – иліг динарий. 42 Че олар ахча чох полғаннарынаңар, пай кізі алымнарын чох идібістір. Чоохта, ол ікӧлеңнің хайзы пай кізее артых хынар?
– 43 Сағынчам, хайзыни кӧп позыдылған, анзы артых хынар, – нандырған Симон.
– Орта сағынчазың, – теен ағаа Иисус.
44 Анаң ипчізер алдыра айланып, Симонға теен:
– Син пу ипчіні кӧрчезің ме? Мин синің тураңзар килгем, че син азах чуғҷаң суғ пирбеезің. Пу ипчі, тізең, харах чазын азаама тӧгіп, састарынаң чысхлабысхан. 45 Син Мині, удурлап, охсанмаазың, че пу ипчі килгеннең пеер Минің азахтарымны тохтабин охсанча. 46 Син пазымны хайахнаң сӱртпеезің, пу ипчі, тізең, Минің азахтарымны аарлығ миро хайахнаң сӱртклеен. 47 Аннаңар Мин сағаа тіпчем, улуғ хынысты кӧзіткені ӱчӱн, пу ипчінің кӧп чазыхтары позыдылды. Кемни асхынах позыдылча, анзы асхынах хынча.
48 Ипчее, тізең, теен:
– Чазыхтарың позыдылча.
– 49 Кем полҷаң пу, чазыхтарны даа позытчатхан? – тіп, постары алынҷа чоохтасхлааннар мында хада одырчатхан кізілер.
– 50 Киртінізің сині арачылады, амыр-хазыхнаң пар, – теен ол ипчее Иисус.
8Иисуснаң хада парчатхан ипчілер
1 Аның соонаң Иисус, саарларҷа паза аалларҷа Худай хан-ӱлгӱзінеңер Чахсы Хабарны искір чӧріп, ӱгреткен. Анынаң хада он ікі ӱгренҷізі полған. 2 Оларнаң хада Иисус чабал хуттардаң паза ағырығлардаң имнебіскен ипчілер полғаннар. Оларның аразында істінең читі чабал хут сығардырған Магдалина тіп солалығ Мария полған. 3 Иродтың туразынаң устапчатхан Хузаның ипчізі Иоанна даа, Сусанна даа, аннаң даа пасха кӧп ипчілер полғаннар. Олар Иисусха прай пар нимелерінең полыс турғаннар.
Таарығҷыдаңар кип-чоох
(Мф 12:46-50; 13:1-23; Мк 3:31-35; 4:1-25)
4 Аймах саарлардаң кізі кӧп чыылыс парғанда, Иисус оларға кип-чоохтар чоохтап сыххан:
– 5 Таарығҷы кізі ӱрен таарирға сыххан. Таарыпчатханда, ӱреннернің хай піреезі чол хазына тӱсклеп парған. Иртчеткен кізілер оларны типсеп салғаннар паза тигірдегі хустар хахлабысханнар. 6 Пасха ӱреннері тастығ чирге тӱскеннер. Олар, ӱт ле киліп, сых читпин, хуруп парғаннар. 7 Піреелері тігенек аразына тоолааннар. Тігеннер, ӧзіп, оларны чабыра пазыбысханнар. 8 Паза пасхазы чахсы чирге тӱскен. Олар, ӧзіп, полғаны ла чӱс хати кӧп ниміс пиргеннер.
Пу кип-чоохты чоохтап, Иисус піди тоосхан:
– Хулаа пар кізі, иссін!
– 9 Нимені таныхтапча пу кип-чоох? – сурғаннар Иисустаң ӱгренҷілері.
10 Иисус піди нандырған:
– Сірерге Худай хан-чирінің чазыттарын пілерге пирілген, пасхаларына, тізең, кип-чоохтар ла пирілген. Аннаңар олар, кӧрзе дее, кӧрбинчелер, иссе дее, піл полбинчалар. 11 Мына нимедеңер чоохтапча пу кип-чоох. Ӱреннер – ол Худай сӧзі полча. 12 Чол хазында тӱскен ӱреннер Худай сӧзін исчеткен кізілер полчалар. Сайтан, тізең, киліп, оларны киртінмезіннер паза арачылан полбазыннар тіп, ол сӧсті кізілернің чӱректерінең ал чӧрібісче. 13 Тастығ чирге тӱскен ӱреннер чи? – Анзы Худай сӧзін, истіп, чӱректеріне ӧрчіліг алчатхан кізілер, че чилегелері чохтаңар, ӱр нимес ле киртінчелер, анаң, сыныхтаға урунзаларох, киртіністерін тастабысчалар. 14 Тігенектер аразына тӱскен ӱреннер, тізең, – Худайның сӧзін исчеткен кізілер, че сағыссырастарға, пайға, чуртастың чырғалларына пастырып, пір дее туза ит полбин салчалар. 15 Чахсы чирге тӱскен ӱреннер, тізең, – Худайның сӧзін истіп, аны чағбан паза арығ чӱректерінде хайраллапчатхан кізілер. Сидіктерге сыдазып, улуғ туза ағылчалар.
Іди чоохтап, Иисус піди тоосхан:
– Исчең хулаа пар кізі, иссін!
– 16 Пірдеезі чарытхыны, чарыдып алып, ідіснең чаппинча алай орған алтына турғыспинча. Че кірген кізілер чариин кӧрзіннер тіп, аны кӧріндіре чирде турғыс саладырлар. 17 Ілезіне сыхпаҷаң пір дее чазыт чоғыл, чазырғаны истіліп, тастына сыхпин пола чоғыл. 18 Аннаңар сиргек полыңар: кемде пар, ағаа хоза пирілер; кемде чоғыл, анзының пар ползын тіп сағынчатхан нимезі дее алылар.
19 Иисуссар іҷезінең харындастары килгеннер, че ибіре кізі кӧп полғаннаңар, Иисусха чағын кір полбааннар. 20 Андада кем-де Иисусха искір пирген:
– Іҷеңнең харындастарың тасхар турчалар, Синнең тоғазып аларға хынчалар.
– 21 Іҷемнең харындастарым Худайның сӧзін, истіп, толдырчатхан кізілер, – нандырған ағаа Иисус.
Кӧлдегі хазыр чилні амыратханы
(Мф 8:23-27; Мк 4:35-41)
22 Пірсінде Иисус, ӱгренҷілерінең хада кимее одырып, теен:
– Кӧлнің тігі саринзар кис парыбызааңар.
Олар кис сыхханнар. 23 Іди кис париғаннарында, Иисус узубысхан. Ол туста кӧлде улуғ чил пол сыххан. Салғахтар азыра саап, кимее суғ тол париған. Оларның киректері хорғыстығ полған. 24 Олар, Иисуссар пас киліп, Аны усхурыбызып, тееннер:
– Ӱгретчі! Ӱгретчі! Піс суға саайлан парарға чӧрбіс.
Че Иисус, тур киліп, чилнең салғахтарға амырап парарға чахыбысхан. Олар тохтап парғаннар, ибіре ап-амыр пол парған. 25 Андада Иисус оларға теен:
– Хайдадыр сірернің киртіністерің?
Ӱгренҷілері, таңнап, хорых парып, удур-тӧдір сурастырғаннар:
– Кемдір Ол андағ, чилге дее, салғахтарға даа чахығлар пирчеткен? Анзылары, тізең, Аның чахиин исчелер?
Алҷааххан кізідең чабал хуттарны сығара сӱргені
(Мф 8:28-34; Мк 5:1-20)
26 Олар Галилей чирінең тоғыр чатхан Гадарин чирінзер кис килгеннер. 27 Иисус чарға сых килгенде, Ағаа саардаң килген пір кізі тоғас парған. Ол кізі, ӱрдең пеер чабал хуттарға хаптыртып, пір дее кип-азах кис чӧрбинчеткен паза, турада чуртабин, сыыраттардағы кізі чығҷаң хуюларда полҷаң. 28 Ол кізі, Иисусты кӧр салып, хысхыра тӱскен, анаң, алнында тізекке тӱзіп, тыыда чоохтан сыххан:
– Ниме кирек Сағаа миннең, Иисус, Ӧӧркі Худай Оолғы? Иреелебе мині, алданчам.
29 Аның алнында Иисус чабал хутха ол кізідең сых парыбызарға чахаан полған нооза. Чабал хут кізіні ӱр иреелеен. Ол кізіні, хадарып, ілҷірбенең палғап салҷаңнар, че анзы, ілҷірбелерні ӱзе тартхлабызып, чабал хутха сӱрдіріп, хуу чазызар чӱгӱре халҷаң. – 30 Адың кемдір? – сурған ол кізідең Иисус.
– Тӱбен, – нандырған ол.
Істіне кӧп чабал хут кіргеннеңер, ол іди адантыр. 31 Ол чабал хуттар, постарын тӱбі чох чирзер сӱрбезін тіп, Иисусха алданғаннар.
32 Мындох сосхаларның улуғ ӧӧрі тағда оттап чӧрген. Чабал хуттар постарын ол сосхаларзар кирібізерге чаратсын тіп, сурынғаннар. Иисус оларға чаратхан. 33 Чабал хуттар, ол кізідең сых киліп, сосхаларға кір парғаннар. Сосхалар ӧӧрі, сах андох пӧзік чардаң кӧлзер сегірібізіп, суға пат парған.
34 Аны кӧр салып, сосха хадарған кізілер, саарзар паза аалларзар ойлап, прай полған нимедеңер чоохтап пиргеннер. 35 Ниме пол парғанын кӧрерге идіп, Иисуссар кізілер чыыл сыхханнар. Олар чабал хуттар сых чӧрібіскен кізінің Иисустың азаа хыринда одырчатханын кӧр салғаннар: ол тонаных, иптіг сағыстығ одырған. Анзын кӧріп, олар прайзы тың хорых парғаннар. 36 Мыны кӧрген кізілер алҷаахчатхан кізінің хайди имненіп алғанын пасхаларына чоохтап пиргеннер. 37 Аны истіп, Гадарин чиріндегі кізілер, прайзы тың хорых парып, Иисустаң постарының чирінең парыбызарға сурынғаннар. Иисус, кимее одырып, нандыра айланған. 38 Чабал хуттарын сығара сӱрдірген кізі Иисуснаң хада поларға сурынған, че Иисус чаратпаан:
– 39 Ибіңзер парып, кізілерге чоохта, хайдағ улуғ ниме ит пирген сағаа Худай.
Ол кізі, нанып, Иисустың позына ниме иткенін прай саарҷа чоохтап чӧрген.
Иаирнің хызының тірілгені
(Мф 9:18-26; Мк 5:21-43)
40 Кізілер Иисустың килерін сағааннарынаңар, Иисус нандыра айлан килгенде, кӧп кізі Аны удурлаан. 41 Мына Иисуссар Иаир теен кізі килген. Ол синагоганың пастығы полған. Иаир Иисустың азағына тӱзіп, позының ибінзер кірерге сурынған. 42 Иаирнің он ікі частығ чалғыс хызыҷаа, тың ағырып, ӱрир пазы чат чатхан. Иисус Иаирнің туразынзар парчатханда, Аннаң ибіре кӧп кізі, ітклезіп ала, хада субалысхан. 43 Оларның аразында он ікі чыл ханы ағып ағырчатхан ипчі полған. Ол нинҷе пар ниме-ноозын прай имҷілерге хорат салған полған, че пірдеезі аны имнеп полбаан. 44 Ол ипчі, Иисуссар кистінең пас киліп, Аның кип-азаана холын теертібіскен. Сах андох хан ахханы тохтап парған.
– 45 Кем Мағаа теңді? – сурған Иисус.
Теңен кізі табылбаанда, Пётр паза Аннаң хада полған кізілер теенер:
– Ӱгретчі, Синнең ибіре кізілер, ітклезіп, парчалар. Син, тізең, кем Мағаа теңді тіп сурчазың.
– 46 Кем-де Мағаа теңді, кӱзімнің сыхчатханын сизін салдым, – теен Иисус.
47 Ол ипчі, сизіндірт салғанын кӧріп, халтырап ала, Иисуссар пас килген. Аның алнында тізекке тӱзіп, Иисусха ноға теңенін паза сах андох чазыл парғанын прайзының кӧзіне чоохтап пирген.
– 48 Хорыхпа Хызым! Киртінізің сині арачылады. Амыр-хазыхнаң пар, – теен ағаа Иисус.
49 Ол іди чоохтанған арада, синагога пастығының туразынаң кізі килген.
– Хызың ӱреп парды. Ӱгретчіні тикке сағыссыратпа, – теен ол Иаирге.
50 Че Иисус, аны истіп салып, Иаирге чоохтанған:
– Хорыхпа, киртін не одыр, андада хызың хазыхтанып алар.
51 Иаирнің туразынзар читкенде, Иисус Пётрдаң, Иоаннаң, Иаковтаң паза хызыҷахтың паба-іҷезінең пасха пір дее кізее туразар кірерге чаратпаан. 52 Прайзы ол хызыҷахха ылғап-сыхтасхан. Че Иисус чоохтанған:
– Ылғабаңар, ол ӱребеен, че узупча.
53 Че кізілер, хызыҷахтың ӱреенін пілгеннеңер, Иисусха кӱлгеннер. 54 Иисус, прайзын турадаң сығарыбызып, хызыҷахты холынаң тудып алып, чоохтанған:
– Тур, хызыҷах!
55 Хызыҷахтың худы айлан килген, сах андох ол тур килген. Иисус аны азырабызарға чахаан. 56 Хызыҷахтың паба-іҷезі уғаа тың таңнап парғаннар, че Иисус оларға мында полған нимедеңер пірдеезіне чоохтабасха чахаан.
9Он ікі ӱгренҷіні ӱгредерге ысханы
(Мф 10:5-15; Мк 6:7-13)
1 Иисус, он ікі ӱгренҷізін чыып алып, оларға прай чабал хуттарға ӱлгӱ-чарғы поларға паза кізілерні ағырығлардаң имнирге кӱс паза ӱлгӱ пирген. 2 Анаң, оларны Худай хан-ӱлгӱзінеңер ӱгредерге паза ағырығ кізілерні имнирге ызып, 3 теен:
– Чолға пір дее ниме албаңар: тайах таа, хапчых таа, халас таа, ахча даа, артых кип-азах таа. 4 Пірее тураа кирзелер, анда хатап чорыхха сыхханҷа халыңар. 5 Че пірее чирге сірерні кирбезелер, ол саардаң парчадып, азахтарыңдағы тозынны андох хахтабыс турыңар, анзы андағларға сизіндіріг ползын.
6 Ӱгренҷілері аалларҷа чӧр сыхханнар. Олар, Чахсы Хабардаңар чоохтап, полған на чирде кізілерні имнееннер.
Ирод ікінҷілесте
7 Галилей чирінің ханы Ирод, Иисустың итчеткен хайхастарынаңар истіп, таңнаан: хай піреезі Иисусты тіріл килген Иоанн полар тіп чоохтасхан; 8 пасхалары ухаанҷы Илия килген полар тееннер; паза пасхалары – мының алнындағыох ухаанҷыларның піреезі тіріл килген полар тееннер. 9 Ирод, тізең, теен:
– Иоанның мойнын мин ӱзе сабысхам. Мынзы чи Кем полҷаң, Кемнеңер пу нимелерні исчем?
Иисусты кӧріп алҷаң оңдай тілеп сыххан.
Пис муң кізіні тосхырғаны
(Мф 14:13-21; Мк 6:30-44; Ин 6:1-14)
10 Илҷілер, айлан киліп, иткен нимелерінеңер Иисусха прай чоохтап пиргеннер. Иисус, оларны Позынаң хада алып, Вифсаида саарның хыриндағы ээн чирзер парыбысхан. 11 Че кізілер, аннаңар піл салып, Иисустың соонҷа парғаннар. Иисус, тізең, оларны удурлап, Худай хан-ӱлгӱзінеңер чоохтап, кирексееннерін ағырығлардаң имнеп салып одырған.
12 Иир полыбысханда, он ікі ӱгренҷі, Иисуссар пас киліп, чоохтанған:
– Піс ээн чирдебіс, аннаңар кізілерні позыдыбыс. Олар, чағынғы аалларзар парып, чіҷең ниме таап, мында хонып алзыннар.
– 13 Сірер постарың оларға чіҷең ниме пиріңер, – теен оларға Иисус.
– Пістің пис халастаң паза ікі палыхтаң пасха ниме чоғыл. Алай пу кізілернің прайзына чіҷең ниме ал килибіс пе? – нандырғаннар олар.
14 Анда пис муңа чағын ир кізі полған.
– Парыңар, кізілерні илігердең изерістіре одырт салыңар, – теен ӱгренҷілеріне Иисус.
15 Ідӧк идіп, прайзын одырт салғаннарында, 16 Иисус, пис халаснаң ікі палыхты алып, тигірзер кӧріп ала, алғабысхан. Анаң халаснаң палыхты, сындырып, кізілерге ӱлеп пиріңер тіп, ӱгренҷілеріне пирібіскен. 17 Прайзы тосханҷа азыранып алғанда, артхан чиис он ікі торасха тол парған.
Пётр Иисусты Мессий-Христос тіп адапча
18 Пірсінде Иисус пір чирде чалғызан пазырчатхан, ӱгренҷілері, тізең, Аның хыринда полғаннар.
– Кізілер Мині кемге санапчалар? – сурған олардаң Иисус.
– 19 Хайзылары Кіреске тӱзірҷең Иоанн, піреелері Илия, паза пасхалары мының алнындағы ухаанҷыларның піреезі тіріл килген полар тіп санапчалар, – нандырғаннар ӱгренҷілері.
– 20 Сірер чи Мині кемге санапчазар? – сурған ӱгренҷілерінең Иисус.
– Худайның Мессий-Христозы полчазың#, – нандырған Пётр.
21 Андада Иисус аннаңар пірдеезіне чоохтабасха хатығ чахығ пирген.
Иисус Позының, ӧліп, тірілерінеңер чоохтапча
(Мф 16:20-28; Мк 8:30–9:1)
– 22 Кізі Оолғына кӧп ирееленерге килізер: ах сағаллар, улуғ абыстар паза Моисей Чахии пілігҷілері Аны, постарынаң хыйа идіп, ӧдір саларлар, че ӱзінҷі кӱнінде Ол тіріл килер, – теен Ол. 23 Анаң Иисус прайзына теен:
– Кем Минің соомҷа парарға итче, ол позынаңар ундут салзын, кірезін алып, Минің соомҷа парзын. 24 Кем позының тынын ал халарға итче, ол аны чідір салар. Кем тынын Минің ӱчӱн салар, ол аны ал халар.
25 Прай чир-чалбахты холға алып, че позын чох иттірт алай хыйаллатырт салза, кізее пірее туза пар ба ни зе? 26 Кем Миннең паза Минің сӧстерімнең уйадар, Кізі Оолғы даа, Позының, Пабазының паза ах-арығ ангеллерінің сабланызында киліп, ол кізідең уйадар. 27 Сынны чоохтапчам сірерге, мында турчатханнарның хай-піреезі, ӧлгелеккеӧк, Худай хан-ӱлгӱзін кӧріп алар.
Иисустың хубулғаны
28 Пу сӧстер соонда сигісче кӱн ирт парғанда, Иисус, Пётрны, Иоанны паза Иаковты Позынаң хада алып, тағзар пазырарға сыххан. 29 Ол пазырчатхан туста Аның сырайы алыс парған, кип-азаа, тізең, чылтырама ах пол парыбысхан. 30 Ол арада ікі ир кізі Аннаң чоохтасхан. Олар Моисейнең# Илия полғаннар. 31 Сабланыста киліп, олар Иерусалимде полар киректеңер – Иисустың пу чирдең парыбызарынаңар чоохтасханнар. 32 Пётр паза аннаң хада килгеннер тирең уйғуда полғаннар, че усхун парып, сабланызында чарып турған Иисусты паза Аннаң хости турчатхан ікі иренні кӧр салғаннар. 33 Иреннер Иисустаң оортах париғаннарында, Пётр Иисусха теен:
– Ӱгретчі! Хайдағ чахсыдыр піске мында. Ӱс отах турғыс пирибіс: пірсін – Сағаа, пірсін – Моисейге паза пірсін – Илияа.
Ол позы даа пілбеен, ниме чоохтанчатханын.
34 Ол іди чоохтанчатхан аразында, пулут сых киліп, оларны чабысхан. Пулут алтына кір париғаннарында, ӱгренҷілері тың хорых парғаннар. 35 Пулут істінең табыс истіле тӱскен:
– Пу Минің хынчатхан Оолғым. Истіңер Аны.
36 Ол табыс тохтап парғанда, Иисус чалғызан халған. Ӱгренҷілері сым полғаннар, кӧрген нимедеңер олар пірдеезіне ол кӱннерде чоохтабааннар.
Алҷааххан оолахты имнеені
(Мф 17:14-18; Мк 9:14-27)
37 Пазағы кӱнде, хаҷан олар тағдаң ин килигеннерінде, Иисусты кӧп чон удурлаан. 38 Кинетін чон аразынаң хайдағ-да кізі хысхырыбысхан:
– Ӱгретчі! Алданчам Сағаа, оолғымны кӧр пирдек, ол минің чалғыс оолғым. 39 Аны чабал хут кинетін хаап аладыр, оолғым хысхыра тӱсче, анаң ахсынаң кӧбік сыхханҷа иреелеп, чадап ла позытча. 40 Мин ӱгренҷілеріңнең ол чабал хутты сығара сӱр пирерге сурынғам, че олар сыдабааннар.
– 41 Йо-о, пу киртізі чох паза ардап парған тӧл! Нинҷезін Мин сірернең хада поларбын? Хаҷанға теере сірернең сыдазим? Ағыл пеер оолғыңны, – нандырған Иисус.
42 Оолах чағыннап одырғандох, айна аны, чирге аңдара сазып, сапхлап сыххан, че Иисус ағаа хатығ чоохтанып, оолахты имнебіскен, анаң пабазына пирібіскен. 43 Прай кізілер Худай кӱзіне таңнаан.
Иисус Позының ӧлімінеңер хатап чоохтапча
(Мф 17:22-23; Мк 9:30-32)
Чон Иисустың итчеткен нимелеріне хайхап турған аразында, Иисус ӱгренҷілеріне теен:
– 44 Пу сӧстер миистеріңе чахсы иде сиип парзын: Кізі Оолғы кізілер холына кірер.
45 Че ӱгренҷілері Аны оңар полбааннар, Аның чазыт сағызы пілдістіг нимес полған. Иисустаң сурарға, тізең, тідінмееннер.
Кем улии тіп таласханы
(Мф 18:1-5; Мк 9:33-37)
46 Ӱгренҷілеріне мындағ сағыс кір килген: кем иң улии полча? 47 Иисус, тізең, оларның сағыстарын піліп, паланы алып, Позының алнында турғыс салып, 48 оларға піди теен:
– Мині аарлап, пу паланы позына чағын кирген кізі Мині дее позына чағын итче. Мині позына чағын иткен кізі Мині ысхан Худайны даа позына чағын итче. Кем сірернің араңарда иң кічіг, ол улии пол парар.
Кем сірердең тоғыр нимес, ол сірернең хада
49 Андада Иоанн чоохтанған:
– Ӱгретчі! Піс Синің адыңнаң айналарны сығара сӱрчеткен кізіні кӧргебіс. Ол пістің арабыстаң ниместеңер, піс ағаа чаратпаабыс.
– 50 Тохтатпаңар аны. Кем сірердең тоғыр нимес, ол сірернең хада, – теен ағаа Иисус.
Самар кізілер Иисусты постарына чағын кирбинчелер
51 Иисусты чирдең апарыбысчаң тус чағдап одырғанда, Ол Иерусалимзер парарға идібіскен. 52 Ол Позының алнынҷа илҷілерін ысхан. Олар, тізең, парып, Самар чиріндегі пір аалға, Иисустың килеріне прай ниме тимнеп саларға тіп, кіргеннер. 53 Че ол аалда Иисусты, Иерусалимзер парчатхан кізі тіп, постарына чағын кирбееннер. 54 Аны кӧріп, Иисустың ӱгренҷілері Иаковнаң Иоанн чоохтанғаннар:
– Хан-пигібіс! Илия иткен чіли, тигірдең тӱскен от, пу кізілернің пазына тӱзіп, оларны чох идібіссін тіп чоохтабызибыс па?
55 Че Иисус, оларзар айланып, андағ ниме идерге чаратпин, теен:
– Хайдағ хуттығ полчатханнарыңны пілбинчезер. 56 Кізі Оолғы кізі тынын чох идерге нимес, арачылирға килген.
Анаң олар пасха аалзар пар сыхханнар.
Иисустың соонҷа парары
(Мф 8:19-22)
57 Олар чолҷа парчатханда, кем-де Иисусха теен:
– Хан-пигім! Син хайдар даа парзаң, мин сооңҷа андарох парарбын.
– 58 Тӱлгӱлернің іннері пар, тигірдегі хустарның – уйалары, че Кізі Оолғының, пазын хыйын салып, тынанып алҷаң орны чоғыл, – теен ағаа Иисус.
59 Паза пірсіне Ол теен:
– Соомҷа пар.
– Хан-пигім! Пастап мағаа, парып, пабамны чыып саларға чарат, – нандырған анзы.
– 60 Ӧліглер ӧліглерін постары чығзыннар. Син, парып, Худай хан-ӱлгӱзінеңер хабарлап чӧр, – теен ағаа Иисус.
61 Паза пірсі теен:
– Мин Синің сооңҷа парарбын, Хан-пиг! Че пастап мағаа ибдегілерімнең анымҷохтазып аларға чарат.
– 62 Кем, холын салдаа сал салып, соонзар хайбағынча, анзы Худай хан-ӱлгӱзіне киліскек кізі нимес, – теен ағаа Иисус.
10Читон ӱгренҷіні ӱгредерге ысханы
1 Аның соонаң Хан-пиг читон ӱгренҷі хоза таллап алып, оларны Позы парарға итчеткен полған на саарзар паза аалзар ікілердең Позының алнынҷа ысхан. 2 Ол піди теен:
– Кисчең ас кӧп, че тоғынҷаң кізі асхынах. Аннаңар пу хыра Ээзінең сурыныңар, хыразында тоғынҷаң кізілерні ыссын. 3 Парыңар! Мин сірерні, хурағаннарны чіли, пӱӱрлер аразынзар ысчам. 4 Нанҷых таа, хапчых таа, ӧдік тее постарыңнаң хада албаңар. Чолда тоғасханнарның пірдеезінең изеннеспеңер. 5 Хайдағ даа тураа кірзеңер, пурун «Амыр хоных ползын пу тураа!» тіп турыңар. 6 Ол турада амыр хоныхха хынчатхан кізі чуртапчатса, сірернің алғазыңар ағаа чидер, че андағ полбаза, сӧстерің нандыра айланар. 7 Тоғынҷының тоғызы тӧлегліг полҷаң, аннаңар, олох турада халып, ниме пирзелер, аны, чіп, ізіңер. Турадаң тураа чӧрбеңер. 8 Че пірее саарзар килзеңер, анда сірерні чахсы удурлазалар, пирген нимені, чіп, іс турыңар. 9 Андағы ағырчатхан кізілерні имнебізіп, «Худай хан-ӱлгӱзі чағдап килді сірерзер» тіп турыңар оларға. 10 Че пірее саарзар килзеңер, анда, тізең, сірерні чахсы удурлабазалар, тасхар сығып, піди тіңер: 11 «Маймахтарыбысха пас парған саарыңның тозынын чиріңерге нандыра хахтапчабыс, че піліңер, Худай хан-ӱлгӱзі чағдап килді сірерзер». 12 Тіпчем сірерге, чарғы кӱнінде Содом саарға пу саардаң хай-хай ниик полар.
Киртінминчеткеннерге сизіндіріг
(Мф 11:20-24)
13 Хыйал сағаа, Хоразин! Хыйал сағаа, Вифсаида! Сірерде иділген хайхастар Худайы чохтарның Тир паза Сидон саарларында иділген ползалар, олар хаҷанох киден кип-азах кизіп, пастарына кӱл чайып одырып ала, пыросынарҷыхтар. 14 Че Тир паза Сидон саарларға чарғыда сірердең хай-хай ниик полар. 15 Син дее, Капернаум, тигірзер ӧӧрлеттірерзің ме? Чох, чир тӱбінзер# тастаттырарзың!
16 Анаң Иисус хосхан;
– Сірерні исчеткеннер, Мині дее исчелер, сірерні хыйа итчеткеннер, Мині дее хыйа итчелер. Мині хыйа итчеткеннер, тізең, Мині ысхан Худайны даа хыйа итчелер.
Читон ӱгренҷінің айланғаны
17 Читон ӱгренҷі, ӧрчіліг айлан киліп, чоохтаан:
– Хан-пигібіс! Чахығны Синің адыңнаң пирзебіс, чабал хуттар даа пісті исчелер.
18 Иисус оларға теен:
– Тигірдең чалын на чіли тӱсчеткен сайтанны кӧргем. 19 Мин сірерге чыланнарны, скорпионнарны пасхлаҷаң паза ыырҷының прай кӱзін асчаң ӱлгӱ пиргем, пір дее ниме сірерге хомай ит полбас. 20 Че айналар чахииңарны толдырча тіп, ӧрінмеңер, аттарың тигірде пазыл парғанына ӧрініңер.
Иисус Пабазын сабландырча
(Мф 11:25-27)
21 Олох туста Иисусты Худай Худы ӧрініснең толдырған. Иисус теен:
– Пабам! Тигірнең чирнің Ээзі! Мынзын, пілістіглердең паза хыйғалардаң чазырып, кічіг палаларға ас пиргенің ӱчӱн, Сині саблапчам. Йа, Пабам, мына мынзы Син хынғанни полды.
22 Анаң, ӱгренҷілерінзер айланып, чоохтанған:
– Пабам прай нимені Мағаа пирген. Кем Оолғы полчатханын, Пабазынаң пасха пірдеезі пілбинче. Кем Пабазы полчатханын даа, Оолғынаң пасха пірдеезі пілбинче. Кемге Оолғы Аны ас пирерге хынча, олар ла пілче.
23 Анаң, ӱгренҷілерінзер айланып, оларға ла чоохтанған:
– Сірер кӧрчеткен нимені кӧрчеткеннер – часкалығлар! 24 Тіпчем сірерге, кӧп ухаанҷыларның паза ханнарның сірер кӧрчеткен нимені кӧрерлері килген, че кӧрбееннер, сірер исчеткен нимелерні истерлері килген, че испееннер.
Чағбан чӱректіг самар кізі
25 Ол арада Моисей Чахии пілігҷілерінің пірсі, турып, Иисусты сыныхтап, чоохтанған:
– Ӱгретчі! Мӧгі чуртасты# алар ӱчӱн, мин ниме идерге кирекпін?
– 26 Моисей Чахиинда ниме пазылча? Хайди син аны хығырчазың? – сурған аннаң Иисус.
– 27 Позыңның Хан Худайыңа прай чӱрееңнең, прай кӧңніңнең, прай кӱзіңнең паза прай сағызыңнаң хын. Чағыныңа позыңа чіли хын, – нандырған Моисей Чахии пілігҷізі.
– 28 Орта син нандырдың. Іди итсең, чуртирзың, – теен ағаа Иисус.
– 29 Чағыным чи кемдір? – сурған Иисустаң анзы, ахтанарға полып.
30 Иисус ағаа піди нандырған:
– Пір кізі, Иерусалимнең Иерихонзар парирып, чолда тонағҷыларға урун партыр. Олар, аның кип-азаан суурып алып, сох салып, сала тыннығ тастап парыбыстырлар. 31 Олох чолҷа пір абысха парарға киліскен, че пайаағы кізіні кӧр салып, чолның тігі саринҷа ирт парыбысхан. 32 Левит# тее ідӧк, хыринҷа ирт парирып, чағын пазып, кӧріп алып, ідӧк чӧре халған. 33 Пір самар# кізі, олох чолҷа парирып, пайаағы кізее орта пол парып, аны кӧріп, тың айап парған ағаа. 34 Чағын пас киліп, ол аның палығларын хайахнаң паза арағанаң чууп, ораап, палғап салған, анаң аны, эштегіне одыртып, хонҷаң туразар ағыл килген. Мында даа ол аны кӧрген. 35 Пазағы кӱн, тізең, самар кізі, чорыхха сыхчадып, ікі динарий сығарып, хонҷаң тураның ээзіне пиріп, теен: «Пу кізіні кӧр. Ахчаны мыннаң артых хорат салзаң, айланыста прай тӧлеп пирербін».
36 Хайди сағынчазың, пу ӱзӧлеңнің хайзы сайбағҷыларның холына кірген кізее чағыны полған?
– 37 Ағаа айаан кізі, – нандырған Моисей Чахии пілігҷізі.
– Пар, син дее ідӧк ит тур, – теен ағаа Иисус.
Иисус Мариянаң Марфаның туразында
38 Аннаң андар парчадып, Иисус пір аалзар читкен. Ол аалда Марфа тіп ипчі Иисусты позының туразынзар хығырған. 39 Ол ипчінің Мария тіп туңмазы пар полған. Иисустың азахтарына чағын одырып алып, ол Иисустың сӧзін истіпчеткен. 40 Марфа, тізең, чахсы сыйлирға полып, маң чохтанып одырған. Анаң, Иисуссар пас киліп, теен:
– Хан-пигім! Туңмамның мині чалғыс позымны ла хайындырчатханына киреен халбинча ба? Чоохтазаң ағаа, полыс пирзін мағаа.
41 Иисус ағаа нандырған:
– Марфа! Марфа! Син, кӧп нимедеңер сағыссырап, маң чохтанчазың, 42 че пір ле ниме кирек. Мария, тізең, артығын таллап алған, анзын аннаң пірдеезі пылас полбас.
11Пазырардаңар ӱгредіг
(Мф 6:9-15; 7:7-11)
1 Пірсінде Иисус пір чирде пазырчатхан. Пазырарын тоос салғанда, ӱгренҷілерінің пірсі Ағаа теен:
– Хан-пигім! Син дее пісті, Иоанн позының ӱгренҷілерін пазырарға ӱгреткен чіли, ӱгрет сал.
2 Иисус оларға нандырған:
– Пазырчатсаңар, піди тіңер:
Тигірдегі Пабабыс!
Синің Адың сабланзын;
Синің хан-ӱлгӱң пеер килзін;
Чир ӱстӱнде дее, тигірдегӧк чіли,
Синің кӧңніңҷе прай ниме ползын.
3 Піске киректелчеткен халасты кӱннің сай пир.
4 Піс алымнығ алай пыролығ кізілернің пыроларын тастапчатхан чіли,
Пістің дее пыроларыбысты ідӧк таста.
Пісті хыҷыхтаныстарнаң сыныхтаба, че чабалдаң арачыла.
5 Анаң оларға чоохтанған:
– Сірернің пірееңерге, орты хараада нанҷыңарзар парып, «Нанҷым! Мағаа ӧдіске ӱс халас пир. 6 Минзер чолға парчатхан нанҷым кірді, минің, тізең, ағаа пирҷең пір дее чиизім чоғыл» чоохтанарға киліскен полза, 7 арғызың, тізең, сағаа тура істінең «Чархастығ полба! Ізік пиктіг. Палаларым даа, позым даа узирға чадыбыстыбыс. Турып, сағаа халас пирҷең оңдайым чоғыл» нандырған полза, 8 тіпчем сірерге, ол кізі, нанҷылас хоостыра, тӧзектең турып, сірерге халас пирбезе дее, сірер хати-хати сурзаңар, нанҷыңар, тур киліп, нинҷе халас кирек, анҷа пирер. 9 Пу оңдайнаң тіпчем сірерге: полған на сурчатхан кізі аладыр, тілеен кізі табадыр, тохлатчатхан кізее азыладыр. Аннаңар сурыңар – сірерге Худай пирер, тілеңер – таап аларзар, тохладыңар – ізік азылар сірерге.
11 Оолғы халас сурза, ағаа халас орнына тас пирчеткен, алай палых сурза, ағаа палых орнына чылан пирчеткен паба пар ба сірернің араңарда? 12 Алай нымырха сурза, ағаа скорпионны пирерзер бе? 13 Сірер, чабал даа ползаңар, палаларыңа чахсыны пир пілчетсер, Тигірдегі Паба даа сурынчатханнарға Худай Худын хайди пирбес.
Сайтанның ма, Худайның кӱзінең ме?
(Мф 12:22-30; Мк 3:20-27)
14 Пірсінде Иисус чоохтан полбинчатхан кізідең чабал хутты сығара сӱрібіскен. Чабал хут сых парыбысхандох, ол кізі чоохтан сыххан. Кізілер, ол нимее хайхап парғаннар, 15 хай піреезі, тізең, чоохтанған: «Ол айналарны, оларның Веельзевул ханының кӱзінең сығара сӱрче».
16 Пасхалары, тізең, Иисусты сыныхтирға полып, тигірдең пірее танығ ползын тіп, хысханнар Аннаң. 17 Че Иисус, оларның ниме сағынчатханнарын піліп, чоохтанған:
– Полған на хан-чир, істінең ыырласха пастырчатса, ээн-хоол халар, тура даа ідӧк, хырыс-табыс полчатса, сайбаладыр. 18 Сайтанның даа чирі істінең пӧлілзе, хайди андада аның ӱлгӱзі тур халар? Сірер, тізең, Мин айналарны Веельзевул кӱзінең сығара сӱрчем, тіпчезер. 19 Сынап Мин Веельзевул кӱзінең айналарны сығара сӱрчетсем, ӱгренҷілерің чи хайдағ кӱснең оларны сӱрчелер? Аннаңар олар сірерге чарғыҷы поларлар. 20 Мин айналарны Худай пирген кӱснең сығара сӱрчетсем, анзы Худай хан-ӱлгӱзінің сірерзер чит килгені полча.
21 Кӱстіг кізі позының туразын тирігліг хадарчатса, аның ниме-ноозы пӱдін поладыр. 22 Че хаҷан аннаңох кӱстіг кізі, киліп, чиңіп алза, андада, пайаағы кізінің ізенчеткен прай тириин алып, аның ис-пайын ӱлестірер.
23 Кем Миннең хада нимес, ол Миннең тоғыр. Кем Миннең хада чығбинча, ол хыйа тастапча.
Чабал хуттың айланғаны
24 Чабал хут, кізідең сых парыбызып, амыр орын кілеп, суғ чох чирлерҷе чӧрче. Андағ орын таппаза, ол тіпче: «Сыххан турамзарох айланим». 25 Анаң, айлан киліп, кӧрзе, туразы прай сыбырыл парған, арығ турча. 26 Андада ол, парып, позынаң даа чабал читі айнаны ағыл киліп, ол турада чуртап сыхчалар. Мынзы, тізең, ол кізее пастағызының хыринда улам хомай поладыр.
Сын часка
27 Иисус іди чоохтанчатхан туста, чон аразынаң пір ипчі, хысхырып, теен:
– Хайдағ часкалығ Сині позында ал чӧрген паза имҷектеен ипчі!
– 28 Худай сӧзін дее, истіп, толдырчатханнар, часкалығлар! – нандырған Иисус.
Иона ухаанҷының тании
(Мф 12:38-42; Мк 8:12)
29 Кізілер кӧптең кӧп чыылыс килгеннерінде, Иисус чоохтап сыххан:
– Пу чабал тӧл Миннең танығ сурча, че оларға Иона ухаанҷының таниинаң пасха пір дее танығ пирілбес. 30 Хайди Иона Ниневий саардағыларға танығ полған, ідӧк Кізі Оолғы амғы тӧлге танығ полар. 31 Чарғы кӱнінде ӱстӱнзархы чирлердегі хан ипчі, пу тӧлнең хада чарғы кӱнінде турып, оларны пыролир. Ол, Соломонның хыйға сӧстерін истерге полып, чир хыринаң килген полған. Мынзы, тізең, Соломоннаң даа улуғ. 32 Чарғы кӱнінде Ниневий саардағылар, амғы тӧлнең хада турып, аны пыролирлар. Олар, Ионаның ӱгредиин истіп, пыросынып, чазыхтарын тастааннар. Мынзы, тізең, Ионадаң даа улуғ.
Чарытхыдаңар кип-чоох
(Мф 5:15; 6:22-23)
33 Пір дее кізі, чарытхыны чарыдып алып, кӧрінмес чирзер алай ідіс алтынзар турғыза чоғыл нооза, че тураа кірчеткен кізілер кӧрер иде, кӧріндіре чирде турғызадыр. 34 Кізінің харахтары идіне чарытхылар осхастар, аннаңар харахтарың арығ полза, прай істіңер дее чарых полар, харахтарың чахсы полбаза, прай істіңер дее харасхы полар. 35 Аннаңар істіңердегі чарытхы харасхы полбазын тіп, сиргек кӧріңер. 36 Синің прай идің чарыпчатса, паза анда пір дее харасхы ниме чох полза, андада, хайди чарытхы сині чарытча, ідӧк ибіре прай чарых полар.
Хыйал сірерге
(Мф 23:1-36; Мк 12:38-40; Лк 20:45-47)
37 Иисус пу сӧстерні чоохтапчатханда, пір фарисей Аны позынзар азыранарға хығырған. Иисус, андар парып, стол кистіне одыр салған. 38 Фарисей, Иисустың хол чуғбин стол кистіне одырғанын кӧр салып, таңнап парған. 39 Че Хан-пиг ағаа теен:
– Сағам, сірер, фарисейлер, чірче-айахтың тастын на арығлапчазар, істіңер, тізең, чабдыланыснаң чабал хылыхха тол парған. 40 Чидінмееннер! Кем тастын чайаан, Олох істін чайаан нимес пе зе? 41 Постарыңда ниме пар, аны чох кізілерге пирібіс турзаңар, андада прай нимеңер арығ полар.
42 Че, хыйал сірерге, фарисейлер! Мятаның, рутаның паза пасха даа чир тамахтарының онынҷы чардығын Худайға пирчезер, че Худайның чарғызынаңар паза хынызынаңар ундуп салчазар. Сірер, анзын идіп, мынзын даа ундубасха кирексер.
43 Хыйал сірерге, фарисейлер! Синагогаларда алнында одырарға паза кӧп чон чыылған чирлерде улуғладып удурладарға хынадырзар.
44 Хыйал сірерге, Моисей Чахии пілігҷілері паза фарисейлер! Чойырхостар, сірер кӧрінминчеткен сӧӧк чатчатхан орыннарға тӧӧйзер. Кізілер, оларны сизінмин, ӱстӱлерінҷе пас чӧрчелер+ 11:44 Моисей Чахии хоостыра сӧӧк чатчатхан орынға теңен кізі арығ нимес пол парча. .
45 Андада Моисей Чахии пілігҷілерінің пірсі чоохтанған:
– Ӱгретчі! Пу нимені чоохтап, Син пісті дее хомзындырчазың.
46 Иисус, тізең, нандырған:
– Сірерге дее, Моисей Чахии пілігҷілері, хыйал! Сірер кӧдірҷее чох аар чӱкті кізілерге артыбысчазар, постарың, тізең, ол чӱкке салаа даа узынаң теңминчезер.
47 Хыйал сірерге! Ӧбекелерің ӧдір салған ухаанҷыларға сірер хумартхы тастар турғысчазар. 48 Іди сірер пабаңарның иткен киректерінең чарасчатханнарыңны киречілепчезер. Олар ухаанҷыларны ӧдіргеннер, сірер, тізең, оларға хумартхы тастар турғысчазар. 49 Ана аннаңар Худайның кӱлӱк сағызы піди теен: «Мин оларзар ухаанҷыларны паза илҷілерні ызарбын; олар, тізең, хай піреелерін ӧдіріп, пасхаларын сӱрерлер». 50 Аннаңар амғы тӧл прай ухаанҷыларның чир тӧстелгеннең пеер тӧгілген ханы ӱчӱн тӧлир. 51 Авельнің тӧгілген ханынаң пастада тайығ салҷаң орынның паза храмның аразында ӧдірткен Захарийнің ханына теере. Йа, тіпчем сірерге, прай ниме ӱчӱн ӧс пу тӧлдең алылар.
52 Хыйал сірерге, Моисей Чахии пілігҷілері! Сірер, пілісті асчатхан ізіктің клӱзін алып алып, постарың даа кірбеезер, кірерге иткеннерге дее харығ полғазар.
53 Иисус іди чоохтанчатхан туста, Моисей Чахии пілігҷілерінең фарисейлер, Аның сӧстеріне хазалып, аймах-пасха нимелердеңер сурастырғлааннар. 54 Аның алҷаас чоохтаныбысханын тудып алып, пыролабызарға харазып, Иисусты китееннер.
12Чойырхостаңар сизіндіріг
(Мф 10:28-33; 12:32; 10:19-20)
1 Нинҷе-нинҷе муң чон чыылыс киліп, хыстынызып ала, удур-тӧдір ітклесчеткен туста, Иисус ӱгренҷілеріне пастап чоохтанған:
– Фарисейлернің ачытхызынаң китеніңер, анзы – чойырхос полча. 2 Чазырған нимелернің пірдеезі азылбин пола чоғыл, пасхалары піл салбас чазыт таа пола чоғыл. 3 Аннаңар харасхыда чоохтаан нимелерің чарыхта истіл пар турар. Тура істінде хулахха сыбыхтап чоохтаан ниме тура хырынаң чарлалар.
4 Тіпчем нооза сірерге, Позымның арғыстарыма: ит-сӧӧкті ле ӧдіріп, аннаң пасха пір дее ниме ит полбастардаң хорыхпаңар. 5 Че кемнең хорығарға кирек полчатханын мин сірерге чоохтап пирербін. Кемнің сірерні, ӧдіріп, кӧйчеткен кӧлзер тастаҷаң ӱлгӱзі пар, анзынаң хорығыңар. Йа, тіпчем сірерге, анзынаң хорығыңар.
6 Пис пораатай ікі ле ахчаа садылча нимес пе зе? Че оларның пірдеезін Худай ундубинча. 7 Пастарыңдағы састар даа прай сандалар, аннаңар хорыхпаңар, нинҷе дее кӧп пораатай полза, сірер прайзынаң аарлығзар.
8 Тіпчем сірерге, кем чонның алнында Миннең хада полчатханын кӧзітче, Кізі Оолғы даа ол кізінең хада полчатханын Худай ангеллерінің алнында кӧзідер. 9 Че кем кізілер кӧзіне Миннең хыйа полыбызар, Мин дее аннаң Худай ангеллерінің алнында хыйа полыбызарбын.
10 Кем Кізі Оолғына тоғыр чоохтанар, аның пырозы тасталар, че кем Худай Худынаңар хомай чоохтанар, анзының пырозы тасталбас.
11 Сірерні синагогаларзар, пастыхтарзар паза пиглерзер ағыл килзелер, хайди алай ниме нандырарынаңар, алай ниме чоохтанарынаңар сағыссырабаңар. 12 Олох туста Худай Худы сірерні чоохтанҷаң нимее ӱгрет салар.
Сағызы чох пайдаңар кип-чоох
13 Чон аразынаң пір кізі Иисуссар айланған:
– Ӱгретчі! Чоохта харындазыма, пабам халғысхан ис-пайнаң миннең ӱлессін.
– 14 Кем Мині сірерге чарғыҷы поларға алай ис-пайны ӱлестірерге турғысхан? – нандырған ағаа Иисус.
15 Анаң оларның прайзына теен:
– Кӧріңер, азымахчы полардаң китеніңер. Кізінің чуртазы ис-пайының кӧбінең полбинча.
16 Анаң кізілерге пір кип-чоох чоохтап пирген:
– Пір пайның хыразында маңат тамах сыхтыр. 17 «Хайди полҷаң? Пу син тамахты урҷаң орын чоғыл», – сағынтыр ол кізі позы алынҷа. 18 Анаң тіптір: «Піди ит салим: аңмарларымны сайабызып, мыннаңох улуғ аңмарлар пӱдір саларбын. Андар прай тамаамны паза прай ис-пайымны чыып саларбын. 19 Анаң позым позыма тирбін: Ис-пайың кӧп, нинҷе-нинҷе чылларға чидер: тынанып, чіп, ізіп, чуртастың татхынын хап». 20 «Нимее чарабаан! Пуох хараазын тыныңны ал чӧрібізерлер, кемге халар чыған ис-пайың?» – теен ағаа Худай. 21 Худайға пайыбин, ис-пайны ла позына чыыпчатхан кізінең піди пол парадыр.
Пір дее нимедеңер сағыссырабаңар
(Мф 6:19-21, 25-34)
22 Анаң Иисус ӱгренҷілеріне теен:
– Аннаңар тіпчем сірерге: чіҷең-ісчең нимедеңер, кисчең кип-азахтаңар сағыссырабаңар. 23 Сірернің чуртазыңар ас-тамахтаң артых нимес пе зе, идіңер, тізең, – кип-азахтаң? 24 Кӧріңер харғаларны: олар тамах таарып-чығбинчалар, ӱртӱннері дее, аңмарлары даа чоғыл, Худай, тізең, оларны азырапча. Сірер, тізең, хустардаң артых нимессер бе зе? 25 Сірернің пірееңер сағыссыри-сағыссыри киліп, позының ӧскен сынын пір харысча даа хос полар ба ни? 26 Мындағ даа кічіг нимені ит полбинчатханда, пасхазына нимее сағыссырапчазар? 27 Кӧріңер, чазы чахайахтары хайди ӧсчелер: олар тоғынминдаачалар, тӱк тее иирбинчелер, че, тіпчем сірерге, Соломон даа – Израиль ханы – иң саблығ тузында, оларның пірсі дее чіли сіліг тонан чӧрбеен. 28 Худай пӱӱн чазыдағы, таңда, тізең, песке тасталар отты даа іди тонандырчатса, сірерні дее тонандырбас па, ас киртіністіглер! 29 Аннаңар, чіҷең-ісчең ниме тілеп, сағыссырабаңар. 30 Худайы чохтар анзын тілепчелер; Пабаңар, тізең, анзын кирексіпчеткеннеріңні пілче. 31 Аның орнына Худай хан-ӱлгӱзін тілеңер, пасхазын, тізең, Худай сірерге пирер.
Тигірдегі ис-пайдаңар
32 Хорыхпаңар, сірер кічіг хой ӧӧрі! Худай Пабаңар Худай хан-чирін сірерге пиреріне чӧпсінче. 33 Сірер, ис-пайыңарны садып, чох кізілерге полызыңар. Постарыңа уурабас хапчығас тимнеп, хорабас ис-пайны тигірде чығыңар. Андар оғыр даа чит полбас, кӧӧ дее аны ардат полбас нооза. 34 Ис-пайыңар хайда, чӱрееңер дее анда полар.
Узубаңар
(Мф 24:45-51)
35 Хурларыңны хурчан салып, чарытхыларыңны тамызып, хаҷан даа тимде полыңар. 36 Тойға парыбысхан пигні сағыпчатхан нымысчыларға тӧӧй полыңар: анзы, киліп, тохлатсох, олар ізікті сах андох ас пирерлер. 37 Часкалығлар нымысчылар, хаҷан, ээзі нандыра айланып, оларның узубинчатханнарын кӧрзе. Сынны чоохтапчам сірерге, ол пай кізі, хурын хурчанып, нымысчыларын стол кистіне одыртып, оларның алнында хайынар. 38 Часкалығлар ол нымысчылар, кемні ээзі, орты хараада даа, таң алнында даа киліп, тимде полғаннарын табар. 39 Сірер пілчезер, сынап тура ээзі оғырның хаҷан килерін пілҷең полза, ол узубасчых, оғырға даа тураа кірерге пирбесчік. 40 Кізі Оолғы сірер пір дее сағыбаан туста чиде салар, аннаңар хаҷан даа тимде полыңар.
Ізестіг паза ізестіг нимес нымысчы
41 Андада Пётр Иисусха теен:
– Хан-пигім! Син пу кип-чоохты піске ле алай прайзына чоохтапчазың ма?
42 Хан-пиг, тізең, нандырған:
– Кемдір ізестіг паза хыйға тура устағҷызы? Ээзінің пасха чалҷыларның пазында турғызылған паза оларға чіҷең нимені тузында пирҷең тура устағҷызы. 43 Ээзі, киліп, нымысчының іди хайынчатханын кӧрзе, хайдағ часкалығ ол нымысчы! 44 Сынны чоохтапчам сірерге, ээзі андағ нымысчыны прай тура-хазаазын кӧрерге турғыс салар. 45 Че пірее нымысчы, «Ээзім пу чағында килбес» тіп сағынып, чалҷыларны сох сығар, позы, тізең, ізіп-чіп, араға чоо ізінер. 46 Андада мындағ нымысчы сағыбаан кӱнде, сағыбаан туста ээзі чиде тӱзер, аны, ыра-чара тартып, киртінізі чохтарни осхас ӱлӱстіг идер.
47 Ээзінің чахиин піле-тура, килеріне тимде полбаан паза аның чахиин толдырбаан нымысчы ээзіне чоо сохтырар. 48 Че ээзінің чахиин пілбин, чарабас ниме ит салған нымысчы тың нимес сохтырар. Кемге кӧп пирілген, аннаң кӧбӧк сурағ полар; кемге кӧп киртіс-ізес полған, аннаң кӧбӧк сурарлар.
Тураны ікі чарары паза килер чарғы
(Мф 10:34-36; 16:2-3)
49 Мин чир ӱстӱне ӧрт суғыбызарға килгем, сағамох ол кӧй сыхчаң полза тіп, чидікпин сағыпчам! 50 Мин кіресте кіреске тӱзерге кирекпін, че хайди изі чохтанчам мин, ол ниме пол парғалахха! 51 Мині чир ӱстӱне амыр хоных пирерге килген тіп сағынчазар ба? Тіпчем сірерге, чох, чарылыс ағылчам. 52 Мыннаң андар пис кізіліг турада чарылыс сығарлар, ӱзі ікізінең тоғыр, ікізі, тізең, ӱзінең тоғыр поларлар: 53 пабазы оолғынаң тоғыр полар, оолғы, тізең, – пабазынаң. Іҷезі хызынаң тоғыр полар, хызы, тізең, – іҷезінең. Хазинезі килнінең тоғыр полар, килні, тізең, – хазинезінең.
54 Анаң Иисус кізілерге теен:
– Сірер, кидертін сыхчатхан пулутты кӧр салып, «наңмыр полар» тидірзер – ідӧк поладыр. 55 Че хаҷан ӱстӱнзархы чил саап сыхса, сірер «ізіг полар» тидірзер – ідӧк поладыр. 56 Чойырхостар! Сірер чирнің паза тигірнің алызарын піл полчазар. Амғы тустың хайдағ полчатханын хайди піл полбинчазар?
57 Ноға сірер постарыңа ниме орта полчатханын пӧгінминчезер? 58 Ыырласхан кізінең хада пастыхсар парчатсаң, аннаң чолдох чарас саларға кӱстен. Іди полбаза, ол сині чарғаа пирібізер, чарғыҷы, тізең, сині хадағҷаа пирібізер, хадағҷы, тізең, харибге сух салар. 59 Тіпчем сағаа, халғанҷы оох ахчаңны даа пир салбаанда, андартын сых полбассың.
13Пыросынарға хығырғаны
1 Ол туста хайдағ-да кізілер, киліп, Иисусха Галилей чиріндегілердеңер чоохтап пиргеннер. Иерусалимде Худайға тайығ салчатхан туста, Пилат, оларны ӧдірглеп, ханнарын тайыға ағылған малларның ханынаң аймастырыбыстыр. 2 Иисус ол кізілерге нандырған:
– Олар іди хыйалға кір парғаннаңар, ол кізілерні прай Галилей чиріндегілернің иң чазыхтығлары тіп сағынчазар ба таң? 3 Чох, тіпчем сірерге, че пыросынып, чазыхтарыңнаң хыйа полбазар, прайларың ідӧк ӧл парарзар. 4 Алай Силоам башня тӱскенде, анда чоо пастыртхан он сигіс кізінің пырозы Иерусалимде чуртапчатхан пасха кізілердинең кӧп полған тіп, сағынчазар ба? 5 Чох, тіпчем сірерге, че пыросынмазар, прайларың ідӧк ӧл парарзар.
6 Анаң пу кип-чоохты чоохтаан:
– Пір кізі винограднигінде смоковница ағазын ӧскіртір. Чистегін кӧрерге киліп, пір дее чистек таппиндыр. 7 Анаң виноградникті кӧрчеткен кізее тіптір: «Мин пеер ӱзінҷі чылы чистек кілирге килчем, че таппинчам. Узурыбыс аны, нимее кирек ол, артых чир ле тутча». 8 Че виноградникті кӧрчеткен кізі нандырған: «Ээзі кізі! Ам даа пір чылға аны халғыс сал. Мин, ам аның чирін ибіре хазып, андар тизек тастап саларбын. 9 Арса, андада чистегі сығар, сыхпаза, тізең, тігі чыл узуртыбызарзың».
Пӱгӱр ипчіні имнебіскені
10 Суббота кӱнде Иисус пір синагогада кізілерні ӱгреткен. 11 Кізілернің аразында он сигіс чыл чабал хутха кинек иттір салған ипчі полған. Ол, пӱгӱрел парып, чіке тур полбаҷаң. 12 Иисус, аны кӧр салып, Позынзар хығырып алып, ағаа чоохтанған:
– Ағырииңнаң осхырылчазың!
13 Анаң холларын ол ипчее салғандох, анзы, чіке турыбызып, Худайны саблап сыххан. 14 Синагога пастығы, Иисустың субботада имнепчеткеніне тарынып, чонға чоохтанған:
– Тоғынарға чарадылчатхан алты кӱн пар, ол кӱннерде имненерге кил турыңар, че субботада нимес.
15 Хан-пиг ағаа нандырған:
– Чойырхос! Субботада сірернің полғаны ла хазаадағы пуғазын алай эштегін, систіп, суғарарға сығарбинча ба? 16 Пу ипчіні, тізең, – Авраамның тӧлін, – он сигіс чыл сайтан пағда тутхан. Субботада аны пағдаң позыдарға чарабас па?
17 Иисус іди нандырғанда, Аннаң тоғыр полчатхан кізілер уйат парғаннар, прай чон, тізең, Аның иткен саблығ киректеріне ӧрінген.
Горчица ӱренінеңер кип-чоох
(Мф 13:31-33; Мк 4:30-32)
18 Иисус, тізең, чоохтанған:
– Нимее тӧӧйдір Худай хан-чирі? Нименең Аны тиңнестірим? 19 Ол горчица ӱреніне тӧӧй: кізі аны, ағылып, ӱчігінде одырт салған, анзы, ӧзе-ӧзе, улуғ ағас осхас пол парған. Тигірдегі хустар аның салааларында тӱнеҷеңнер.
20 Иисус хосхан:
– Нименең тиңнестірим Тигір хан-чирін#? 21 Ол ачытхаа тӧӧй: Ипчі кізі, пір улуғ сапчахча унға ачытхыны салыбызып, хойытхы турғызыбысча, анзы, тізең, ачып, кӧдірілче.
Тар ізік
(Мф 7:13-14, 21-23)
22 Анаң Иисус, Иерусалимзер алдыра чол тудып, кізілерні ӱгредіп ала, аалларнаң саарларны ирт парып одырған.
23 Пір кізі Аннаң сурған:
– Хан-пиг! Пірее ле кізі арачылан халар ба?
Иисус оларға нандырған:
– 24 Сірер тар ізіктерҷе иртерге кӱстеніңер. Тіпчем сірерге, кӧп кізі кірерге харазар, че полынмастар. 25 Тура ээзі, тур киліп, ізіктерін пиктебіссе, сірер, тастында халып, ізік тохладып, хысхырарзар: «Пигібіс! Пигібіс! Ас пир піске ізікті!» Че Ол нандырар сірерге: «Мин сірерні пілбинчем, хайдаңзар сірер». 26 Андада сірер чоохтанарзар: «Піс Синнең хада азыранҷаңмыс паза ісчеңміс. Ачых чирлерде Син пісті ӱгрет турҷаңзың». 27 Че Ол сірерге нандырар: «Тіпчем сірерге, хайдаң килгеннеріңні пілбинчем. Саба итчеткеннернің прайзы хыйа парыңар Миннең».
28 Хаҷан Авраамның, Исаактың, Иаковтың паза прай даа ухаанҷыларның Тигір хан-чирінде полчатханын, постарыңның, тізең, сығара сӱрдіртчеткеннеріңні кӧр салзаңар, андада сірернің сыыт таа, тіс хыҷыразы даа полар. 29 Алтынзартын паза ӱстӱнзертін, іскертін паза кидертін чон чыылып, Худай хан-чирінде чырғап одырар. 30 Андада амғы халғанҷылары, пастағылары пол парарлар. Амғы пастағылары халғанҷылары пол парарлар.
Иисус Иерусалимнеңер хомзынча
(Мф 23:37-39)
31 Ол туста Иисуссар нинҷе-де фарисей, киліп, Ағаа чоохтаан:
– Мыннаң сығып, пірее пасха чирзер парыбыс. Ирод Сині ӧдір саларға итче.
32 Иисус оларға теен:
– Парып, чоохтаңар ол сайбағҷаа: «Пӱӱн паза таңда Мин, чабал хуттарны сығара сӱріп, кізілерні имнепчем, ӱзінҷі кӱнінде, тізең, тоос саларбын». 33 Итсе-де, Мин пӱӱн, таңда паза пірсі кӱн чолда поларға кирекпін. Ухаанҷаа Иерусалимнең пасха чирде ӧдірт саларға чарабас.
34 Иерусалим! Иерусалим! Ухаанҷыларны ӧдірчеткен паза позыңзар ысханнарны тастарнаң чаалапчатхан саар! Нинҷе хати Мин, палаларын ханат алтына чыыпчатхан хус чіли, палаларыңны чыып аларға хынғам, че син хынмаазың! 35 Мына, тураңар ээн халарға чӧр. «Алғас ползын Хан Худайның адынаң Килигенге!» тіп хысхырбаанда, тіпчем сірерге, сірер Мині кӧрбессер.
14Суббота кӱнде имнебіскені
1 Пір суббота кӱнде Иисус фарисей пастыхтарының пірсінзер азыранарға кірген, кізілер, тізең, Андар ситкіп кӧргеннер. 2 Ол арада Иисуссар иді суға сіс парған кізі пастыр килген. 3 Иисус, тізең, фарисейлердең паза Моисей Чахии пілігҷілерінең сурған:
– Субботада имнирге чарадылча ба?
4 Анзылары тапсабааннар. Иисус, тізең, холын теертіп, ол кізіні, имнебізіп, позыдыбысхан. 5 Анаң Иисус оларға чоохтанған:
– Сірернің пірееңернің пуғазы алай эштегі хутухха тӱс парза, сірер аны, суббота даа полза, сах андох сығара тартпассар ба?
6 Олар, тізең, Ағаа пір дее ниме нандыр полбааннар.
Улуғлапчатхан орыннаңар
7 Аалҷыларның хай піреезі орыннарның артығын талластырғлапчатханнарын кӧріп, Иисус оларға пір кип-чоох чоохтап пирген:
– 8 Пірее кізі сині тойға хығырза, анда орыннарның иң артығына одырба. Тойға синнең дее тың улуғлалчатхан кізі хығыртылған пол парбазын. 9 Андада сині дее, аны даа хығырған кізі, синзер пас киліп, піди тирге айабас: «Пу орынға тігі кізіні одырт». Андада сағаа, уйадыстығ пол парып, иң оортах орында одыр саларға килізер. 10 Тойға хығырзалар, син, киліп, соонзар одыр сал. Тура ээзі, тізең, синзер пас киліп, чоохтанар: «Нанҷым! Кил, стол пазынзар одыр». Андада синнең хада одырчатханнар улуғлап кӧрерлер синзер. 11 Андағ нооза, кем позы позын пӧзік паалапча, аны тӧбін тӱзірерлер, че кем позы позын тӧбін паалапча, анзын пасхалары ӧӧр кӧдірерлер.
12 Анаң Иисус Позын хығырған кізее теен:
– Син, кӱнӧрте алай иирде чиис идіп алып, арғыстарыңны, харындастарыңны, туғаннарыңны алай пик чуртапчатхан хонҷыхтарыңны хығырба. Хығырзаң, олар даа сині хығырарлар, андада ӧдісті нандыр пирген чіли пол парар.
13 Че той итчетсең, чох кізілерні, кинектерні, ахсахтарны, харах чохтарны хығыр. 14 Олар сағаа ӧдістерін тӧлеп полбастар, аннаңар сағаа алғас полар. Арығ чӱректіг кізілер тіріл килер кӱнде Худай тӧлеп пирер.
Тойдаңар кип-чоох
(Мф 22:1-10)
15 Аны истіп, мында азыранчатханнарның пірсі Иисусха чоохтанған:
– Тигір хан-чирінде халас чиир кізі часкалығ!
16 Иисус ағаа нандырған:
– Пірсінде пір кізі, улуғ той идіп, кӧп кізі хығыртыр. 17 Азыранар тус чит килгенде, ол кізі, чалҷызын ызып, хығырған аалҷыларына чахыбысхан: «Киліңер, прай ниме тимде». 18 Че прай ол кізілер, чӧптезіп алған на чіли, килер орнына пыросын сыхханнар. Пір кізі теен: «Мин чир алып алғам, аны кӧр килерге кирек; сурынчам, пыромны таста». 19 Ікінҷізі теен: «Мин он пуға садып алғам. Ам олар хайди хыра тартчатханнарын сынап кӧрерге итчем; сурынчам, пыромны таста». 20 Ӱзінҷізі теен: «Мин ипчі ал салғам, аннаңар пар полбаспын». 21 Чалҷы, айлан киліп, ээзіне прай ол нимені искір пирген. Ээзі, тарын парып, чоохтанған: «Андағда, саарның улуғ-кічіг орамнарынҷа табырах парып, чох кізілерні, кинектерні, ахсахтарны паза харах чохтарны хығыр кил!» 22 Анаң чалҷы ээзіне чоохтаан: «Пигім! Чахииң толды, че столлар кистінде ам даа пос орын пар». 23 Ээзі чалҷызына пазох теен: «Саар тастындағы чолларзар паза сиденнерзер парып, кізілерні килер иде матап хығыр. Турама толдыра аалҷы ползын. 24 Тіпчем сірерге, пастап хығырған кізілернің пірдеезі пу чиисті чібестер. Хығыртхан кізі кӧп, че таллалған кізілер асхынах».
Иисустың ӱгренҷізі полардаңар
(Мф 10:37-38)
25 Пірсінде Иисуснаң хада илееде кӧп кізі парчатхан. Ол, оларзар айланып, чоохтанған:
– 26 Кем, Минзер киліп, Мағаа паба-іҷезіне, ипчізінең палаларына, харындастарынаң пиҷелеріне, позының даа тынына хынғаннаң артых хынмаза, ағаа Минің ӱгренҷім поларға киліспинче. 27 Кем, позының кірезін ал чӧрбин, соомҷа ла парча, ағаа Минің ӱгренҷім поларға киліспинче. 28 Сірернің хайзыңар, башня пӱдірер алнында, пурун одырып, хорадар ниме-нооларны, пӱдіріге ниме кирек поларын прай санап албинча? 29 Пӱдірігні тӧстеп ле салып, тоос полбинчатханнаңар, кізілернің кӱлкі-хатхызы полбас ӱчӱн, іди идерге кирек. 30 «Пу кізі пӱдіріп пастаан, че тоос полбады», – тирлер нооза. 31 Алай хайдағ хан, чибіргі муң чааҷылығ ханнаң тоғыр чаалазарға парар алнында, одырып, позының он муң чааҷызының чаалазарға сыдир-сыдабазын ӱзӱрбес? 32 Кӱзі читпес полза, ол хан, чааласхалаххаох, позының кізілерін тігі ханзар чаразарға ызар. 33 Аннаңар сірернің пірдеезіне, пар нимезінең хыйа полбаанда, Минің ӱгренҷім поларға киліспес.
34 Тус маңат ниме, че ачии сых парза, аның тадиин айландырҷаң оңдай пар ба ни? 35 Аның чирге дее, тизекке дее тузазы чох полар; аны тастабызары ла халча. Кемнің хулаа пар, иссін!
15Чіткен хойдаңар
(Мф 18:12-14)
1 Албан чығҷаңнарның паза чазыхтығларның прайзы Иисусты истіп аларға килҷең. 2 Фарисейлер паза Моисей Чахии пілігҷілері перінісклееннер:
– Ол, чазыхтығларны позына чағын киріп, оларнаң хада азыранча.
3 Иисус, тізең, оларға мындағ кип-чоох чоохтап пирген:
– 4 Сірернің хайзыңар, чӱс хойлығ полып, оларның пірсін чідір салып, тоғызон тоғыс хойын чазыда тастап, ол чіт парған чалғыс хойны, таап алғанҷа, тілеп чӧрбес? 5 Таап алза, тізең, ӧрінгеніне, аны иңніне салып алар, 6 ибінзер киліп, арғыстарынаң хонҷыхтарын чыып алып, оларға тир: «Ӧрініңер миннең хада: Мин чіт парған хойымны таап алдым». 7 Тіпчем сірерге, тигірде дее пыросынчатхан пір кізее ӧрініс, пыросынарын кирексібинчеткен тоғызон тоғыс арығ чӱректіг кізее ӧрінгенінең, хай хай улуғ полар.
Чіткен ахчадаңар
8 Алай хайдағ ипчі, он кӱмӱс ахчазының пірсін чідір салза, чарытхыны тамызып, туразын сыбырып, ол ахчаны, тапханҷа, тілебес? 9 Таап алза, тізең, ӧӧрелерінең хонҷых ипчілерні хығырып алып, оларға чоохтир: «Ӧрініңер миннең хада: чідір салған ахчамны таап алдым». 10 Ідӧк, тіпчем сірерге, Худай ангеллері пыросынчатхан чазыхтығ пір дее кізее ӧрінчелер.
Ікі оолдаңар паза оларның пабаларынаңар
11 Анаң Иисус чоохтанған:
– Пір кізінің ікі оолғы пар полтыр. 12 Кічіг оолғы пабазына тіптір: «Пабам! Мағаа килісчеткен ӱлӱсті пирібіс». Андада пабазы оолларына ис-пайын ӱлестір пирген. 13 Нинҷе-де кӱн ирткенде, кічіг оолғы, прай ис-пайын чыып алып, ыраххы чирлерзер чӧрібіскен. Анда, кӱлетке ле сабылып, нинҷе пар нимезін прай хорат салтыр. 14 Нинҷе пар нимезін прай хорат салғандох, ол чирде илбек ӧзӧгіс пасталыбыстыр. Оол, хызылып пастабызып, 15 анда чуртапчатхан кізілернің пірсінзер килтір, анзы аны сосхалар хадарарға ызыбыстыр. 16 Оол сосхаларға пирчеткен чииснең харнын тосхырарҷых, че аны даа ағаа пирбееннер. 17 Анаң, сағыс хабынып, оол чоохтанған: «Пабамның чалҷыларының прайзына халас тосханҷа чиирге чидіп, халадыр, мин, тізең, мында, ӧзӧгіп, ӧлерге чӧрбін! 18 Ибзер нанып, пабама чоохтирбын: „Пабам! Мин тигірдең паза синнең тоғыр чазых ит салғам. 19 Синің оолғың тіп аданарға паза турыстығ нимеспін, чалҷаа даа алып ал“». 20 Анаң, тыхтанып, ибінзер нан сыххан.
Пабазы, оолғын ырахтынох кӧр салып, айап парған. Оолғынзар чӱгӱр киліп, хуҷахтап, охсанған. 21 Оолғы, тізең, пабазына теен: «Пабам! Мин тигірдең паза синнең тоғыр чазых ит салғам. Синің оолғың тіп аданарға паза турыстығ нимеспін». 22 Че пабазы чалҷыларына чахыбысхан: «Табырах, иң чахсы кип-азах ағылып, оолғымны тонандырыбызыңар. Хол салаазына пурба, азахтарына маймахтар кизіртібізіңер. 23 Симіс пызоны ағыл киліп, соғыбызыңар. Чиис чіп, кӱлеттирбістер. 24 Минің оолғым ӧліг полған, амды тіріл килді, чіт парған полған, амды табылды». Анаң кӱлеттеп сыхханнар.
25 Улуғ оолғы, тізең, чазыда тоғынған. Ибінзер айланчадып, ибге чағыннап киліп, кізілернің, сарназып, кӱлеттепчеткенін ис салған. 26 Анаң, чалҷыларның пірсін хығырып алып, сурған: «Ниме полча мында?» 27 «Харындазың килді, пабаң, аның тіріг-хазых айланғанына ӧрініп, симіс пызо сохтырыбысты». 28 Улуғ оолғы, тарын парып, тураа кірерге хынмаан. Андада пабазы, сых киліп, алданып, аны тураа кірерге хығырған. 29 Че улуғ оолғы пабазына нандырған: «Мин, мынҷа чыл синде тоғын салып, хаҷан даа сағаа харыспаам, че син мағаа, арғыстарымнаң хада кӱлеттеп аларға, ӧскіҷекті дее сох пирбеезің. 30 Че хаҷан пу оолғың, хайда-да ипчілернең кӱлеттеп чӧріп, ис-пайыңны ӱрет салып, айлан килгенде, син ағаа симіс пызо сох пирдің». 31 Пабазы, тізең, улуғ оолғына чоохтанған: «Оолғым! Син сыбыра миннең хадазың, нинҷе пар нимем прай сини, 32 че харындазыңның, ӧліг полып, тіріл килгеніне, чіт парып, табылғанына ӧрініп, кӱлеттирге кирекпіс».
16Киртізі чох устағҷыдаңар
1 Иисус ӱгренҷілеріне чоохтаан:
– Пір пай кізі полтыр, аның ис-пайын кӧрҷең устағҷызы пар полтыр. Ол пайға, устағҷың ис-пайыңны хоратча тіп, искіргеннер. 2 Пай, ол устағҷыны хығырып, теен: «Ниме исчем синнеңер? Устағҷы полып, иткен киректеріңнеңер нандырығ тут, мыннаң мындар ис-пайымнаң устирға сағаа киліспес». 3 Ол устағҷы пос алынҷа чоохтанған: «Ниме итчең? Ээзім мині тоғыстаң сығара сӱрерге итче. Мин, тізең, чир хас полбинчам, кілен чӧрерге уйатчам. 4 Че, сынап, сығара сӱрібіссе, кізілер мині тураларына кирер ӱчӱн, ниме идерін пілчем». 5 Анаң ол, ээзіне алымнығ полған кізілерні пірердең хығырып, полғанынаң на чоохтазып, пастағызынаң сурған: «Ээзіме пирҷең алымың нинҷе?» 6 «Чӱс сабан хайах», – нандырған анзы. «Табырах одыр, ол чаҷыныңны алып, анда „иліг сабан“ тіп пас сал», – теен андада устағҷы. 7 Анаң паза пірсінең сурған: «Синің чи алымың нинҷе?» «Чӱс хап пуғдай», – нандырған анзы. «Чаҷыныңны алып, анда „сигізон“ тіп пас сал», – теен ағаа устағҷы. 8 Соонаң ол пай кізі киртінҷее чох устағҷызын хыйғазы ӱчӱн махтаптыр. Пу чирдегі кізілер мындағы чуртас киректерінде чарыхтың кізілерінең хай-хай чапчаң сағыстығлар нооза.
9 Тіпчем сірерге, арғыстарны мындағы ис-пайнаң таап турыңар. Соонаң, хаҷан сірернің ахчаңар чох пол парза, сірерні мӧгі тураларзар кирерлер. 10 Кічіг нимеде ізестіг кізі улуғ даа нимеде ізестіг, че кічіг нимеде ізес чох кізі кӧп тее нимеде ізестіг нимес. 11 Аннаңар, мындағы ис-пайға киртізі чох полған ползаңар, кем сірерге сын пайны киртініп пирер? 12 Аннаңар, сірер пасха кізінине киртізі чох полған ползаңар, кем сірерге постарыңнин пирер?
13 Пір дее кізі ікі пайға чалҷы пол полбас: пірсіне хынып, паза пірсіне, тізең, хыртыстанып, пірсінде кӱстеніп хайынып, паза пірсін нимее салбин. Пір саңай ікізіне, Худайға паза алтынға, чалҷы пол полбассар.
Моисей Чахии паза Тигір хан-чирі
(Мф 11:12-13)
14 Ахчаа хынаачы фарисейлер дее анзын прай искеннер, аннаңар олар Иисусха хатхырғаннар. 15 Иисус оларға теен:
– Сірер кізілер алнында арығ чӱректіг полаачыхтанчазар, че Худай чӱректеріңні пілче. Кізілер пӧзік паалапчатхан нимелер, анзы Худайның алнында чиркестіг ниме.
16 Моисей Чахии паза ухаанҷыларның пічіктері кіреске тӱзірҷең Иоанның тузына читіре чӧргеннер. Ана ол тустаң пеер Худай хан-чирінеңер искірілче, полғаны ла андар кӱстеніп кірче. 17 Моисей Чахииндағы пічіктің пірее дее чардығазы чіткенҷе, тигірнең чир хай-хай табырах чох пол парарлар.
18 Ипчізінең чарылызып, пасха ипчіні ал салчатхан полған на ир кізі хатнаң оралысча. Ирінең чарылыс парған ипчіні алчатхан ир кізі дее хатнаң оралысча.
Пай паза Лазарь
19 Пір пай кізі чуртаптыр. Ол, иң аарлығ кип-азахтар кизіп, кӱннің сай чырғап чуртаҷаң полтыр. 20 Лазарь тіп пір чох кізі чуртаптыр, аның иді прай палығлығ полтыр, ол пайның туразы хыринда ізік алнында чатчаң. 21 Лазарьның пайның столынаң чирге тӱскен оох-теек кизектерні чирі килген. Адайлар, киліп, аның палығларын чалғаҷаңнар. 22 Анаң ол чох кізі ӱреп парған, ангеллер, тізең, аны Авраамның хыринда одырт саларға апарыбысханнар. Пай даа ӱреп парған. Аны чыып салғаннар. 23 Анаң пай кізі чир тӱбінең улуғ ирееленісте, хараан ӧӧр кӧдіріп, ырахта Авраамны паза аның хыриндағы Лазарьны кӧр салып, 24 чоо хысхырып, чоохтанған: «Авраам паба! Мағаа айап, Лазарьны, салаазын суға ӧллеп, тілімні ӧллебізерге ыстах минзер: мин тың иреелен парирбын пу чалыннығ отта!» 25 Че Авраам нандырған: «Оолғым! Сағысха кирдек, син чуртазыңда чахсыны хаап халғазың, Лазарь, тізең, чабалны ла кӧрген. Амды Лазарьға мында чахсы, син, тізең, ирееленчезің. 26 Ағаа хоза піснең синің арабыста уғаа тирең оймах, аннаңар мыннаң сірерзер иртіп аларға итчеткеннер ирт полбинчалар, аннаң даа піссер пірдеезі ирт пола чоғыл». 27 Андада пай кізі теен: «Андағда сурынчам синнең, паба, Лазарьны минің пабамның чуртынзар ызыбыс, 28 минің анда пис харындазым пар; Лазарь, парып, оларға, пу ирееленҷең чирге кір парбазыннар тіп, пілдістіг иде чоохтап пирзін». 29 «Оларның Моисей Чахии паза ухаанҷылар пар, иссіннер оларны», – теен ағаа Авраам. 30 Пай, тізең, алданған: «Чох, Авраам паба! Ӧліглердең піреезі андар парған полза, олар, пыросынып, чазыхтарынаң хыйа поларҷыхтар». 31 Андада Авраам ағаа теен: «Олар, Моисейнең ухаанҷыларны испинчетселер, піреезі тіріл килзе дее, киртінместер».
17Хыҷаланыстардаңар
(Мф 18:6-7, 21-22; Мк 9:42)
1 Иисус ӱгренҷілеріне чоохтаан:
– Кізіні чазыхха сухчатхан нимелер пол ла парчалар, че хыйал анзына, кемнең пастыра олар килчелер. 2 Олаңай кічіг кізілернің піреезін дее андағ кізее чазыхха сухтыртар орнына, аны, мойнына теербен тазын палғап алып, талайзар тастабысса, чахсы поларҷых. 3 Постарыңны сизініңер!
Харындазың синнең тоғыр пірее чазых ит салза, хырыс аны, пыросынза, тізең, пырозын таста. 4 Пір кӱнде синнең тоғыр читі хати чазых ит салза, анаң полған на сай, синзер киліп, «Пыросынчам» тіп турза, син аның пырозын ідӧк тастап тур.
Киртіністеңер паза чоох истерінеңер
5 Андада илҷілер Хан-пиге тееннер:
– Киртінізібісті хос пир.
6 Хан-пиг теен:
– Сынап сірер, горчицаның ӱренінҷе дее киртініп, пу смоковница ағазына «Мыннаң ходырылып, талайда одыртыл пар!» тіп чоохтанған ползаңар, ол чооғыңарны истерҷік.
7 Сірернің хайзыңар, хыра тартхан алай хой хадарған соонда, чазыдаң ибзер айланған чалҷыны «Табырах кил, стол кистіне одыр» тіп хығырар? 8 Іди чоохтанар орнына «Чіҷең ниме тимнеп пир, анаң, арығ сӱбӱрек алныңа палғанып алып, чіп-ізіп алғанымҷа, хыримда хайын чӧр, соонаң позың чіп-ізіп аларзың» тібес пе ни? 9 Чалҷызын, чахығларны толдырған ӱчӱн, алғыстир ба ни? Чох, сағынминчам. 10 Сірер дее, прай чахаан нимелерні толдыр салып, чоохтаныңар: «Піс олаңай ла чалҷыларбыс. Иділҷең нимелерні ле ит салдыбыс».
Он кізіні ходырлығ ағырығдаң имнебіскені
11 Иисус, Иерусалимзер парчадып, Самар чирінең Галилей чирінің аразынҷа ирткен. 12 Пір аалзар кір париғанында, Ағаа чызығ палығлығ он кізі тоғас парған. Олар, Иисусты кӧр салып, оортахта турыбысханнар. 13 Анаң хысхырғаннар:
– Иисус Ӱгретчі! Айадах піске!
– 14 Парыңар, абыстарға кӧзідіңер постарыңны! – чоохтанған Иисус, оларны кӧріп.
Париғаннарында, тізең, иттері арығ паза хазых пол парыбысхан. 15 Оларның пірсі, позының чазыл парғанын кӧріп, нандыра айлан киліп, хысхырып ала, Худайны саблаан. 16 Иисустың алнында тӱңдере тӱзіп, Аны алғыстаан. Ол самар кізі полған. 17 Андада Иисус чоохтанған:
– Он кізі чазыл парған нимес пе зе? Тоғызы чи хайдадыр? 18 Ноға пу мындағы нимес кізідең пасха пірдеезі Худайны алғыстирға нандыра айланмады?
19 Анаң самар кізее чоохтанған:
– Турып, пар. Киртінізің сині арачылап халды.
Худай хан-чирінің килерінеңер
(Мф 24:23-28, 37-41)
20 Хай пірее фарисейлер Иисустаң Худай хан-чирі хаҷан килер тіп сурғаннар. Иисус оларға нандырған:
– Худай хан-ӱлгӱзі пасхазына пілдіртпин килер. 21 Пірдеезі тібес: «Мына, мында ол» алай «Тігіне, тігде ол». Худай хан-ӱлгӱзі сірернің істіңерде+ 17:21 «Сірернің істіңерде» сӧстерні грек тілінде «сірернің араңарда» тіп оңарарға чарир. .
22 Ідӧк Ол ӱгренҷілеріне теен:
– Килер андағ тус, хаҷан сірер Кізі Оолғының пірее кӱнін кӧріп аларға сағынарзар, че кӧр полбассар. 23 Кізілер сірерге тирлер: «Мына мында» алай «Тігіне тігде», че андар-мындар чӱгӱр чӧріп, сӱріспеңер. 24 Хайди сағын тигірні пір хыринаң паза пір хырина читіре чарыт парыбысча, ідӧк полар Кізі Оолғы килген кӱнде. 25 Че пастап Ол, кӧп чобалып, амғы тӧлге сӱрдіртерге кирек. 26 Нойның тузында хайди полған, ідӧк полар Кізі Оолғының тузында. 27 Нойның позының илбек кимезіне одырыбысханына читіре, паза суғның, тазып, прайзын хырыбысхан тузына теере, олар прайзы, чіп, іскеннер, ипчі алып, ирге парғлааннар. 28 Лоттың тузында даа ідӧк полған. Кізілер, чіп, іскеннер, садып, алғаннар, одыртып, пӱдіргеннер. 29 Че, Лот Содом саардаң сых парыбысхан кӱн, тигірдең кӧйчеткен от паза сералығ наңмыр чаап, прайзын чох идібіскен. 30 Кізі Оолғы килген кӱн ідӧк полар. 31 Ол кӱнде тура хырындағы кізі ибінзер ниме-нооларын аларға тӱспезін, чазыдағы кізі дее нанмазын. 32 Лоттың ипчізін сағысха киріңер. 33 Позының тынын ал халарға кӱстенген кізі тыны чох халар, че позының тынын чідірген кізі, тынын хайраллап халар. 34 Тіпчем сірерге, ол хараазын пір тӧзектегі ікі кізінің пірсі алылар, паза пірсі, тізең, халғызылар. 35 Теербеннең ун тартчатхан ікі ипчінің пірсі алылар, паза пірсі, тізең, халғызылар. 36 Чазыда тоғынар ікі кізінің пірсі алылар, паза пірсі халғызылар.
37 Андада ӱгренҷілері Хан-пигінең сурғаннар:
– Хайда полар пу ниме?
– Хайда сӧӧк, андар хусхуннар чыылызарлар, – нандырған оларға Иисус.
18Сын нимес чарғыҷыдаңар
1 Анаң Иисус хаҷан даа пазырарға кирек полчатханнаңар паза ізеністі чідірбестеңер кип-чоох чоохтап пирген.
– 2 Пір саарда чарғыҷы чуртаптыр. Ол Худайдаң даа хорыхпаҷаң, кізілердең дее чалтанмаҷаң. 3 Олох саарда пір ӧкіс ипчі полған. Ол ипчі, чарғыҷызар чӧріп, сурынҷаң: «Арачыла мині миннең тоғыр полчатхан кізідең». 4 Ол чарғыҷы ниме идерге ӱр хынмаан. Анаң позы позына теен: «Мин Худайдаң даа хорыхпинчам, кізілердең дее чалтанминчам, 5 че пу ӧкіс ипчі миннең пір дее азырылбинча, арачылимдах аны, пеер киліп, хатап чархандырбазын тіп».
6 Анаң Хан-пиг чоохтанған:
– Истіңер, ниме тіпче саба оңдайлығ чарғыҷы? 7 Худай чи, хараа-кӱнӧрте Позынаң полыс пирерге сурынчатхан таллап алған кізілерінің алнына турбас па? Полызарға маңзырабас па? 8 Тіпчем сірерге, Ол, тӱрче полбинаңох, арачылап сығар. Че Кізі Оолғы, киліп, чирде киртіністі табар ба ни?
Фарисей паза албан чығҷаң кізі
9 Анаң Иисус, постарын арығ чӱректіг кізібін тіп сананып, пасхаларын нимее салбинчатханнарға мындағ кип-чоох чоохтап пирген:
– 10 Ікі кізі храмзар пазырарға кірген: пірсі фарисей, паза пірсі, тізең, албан чығҷаң кізі. 11 Фарисей, турып алып, позы алынҷа піди пазырған: «Худай! Пасха кізілер осхас тонағҷы, хыйыхтағҷы, кізінең чӧреечі алай албан чығҷаң пу кізі осхас полбинчатханым ӱчӱн, алғыстапчам Сині. 12 Мин, неделяда ікі хати ораза тудып, прай парыстың онынҷы чардығын Сағаа пирчем». 13 Албан чығҷаң кізі, тізең, оортах турып, тигірзер харахтарын кӧдірерге дее тідінмеен, че, кӧксін сабынып, чоохтанған: «Худай! Айадах мині, чазыхтығ кізіні!» 14 Тіпчем сірерге, мынзы, тігізінің хыринда артых ахтағлығ нанған. Позы позын кӧдірчеткен кізінің полғаны ла чабыс пастыртар, че позын чабыс тудынчатхан кізі ӧӧр кӧдірілер.
Иисус палаларны алғапча
(Мф 19:13-15; Мк 10:13-16)
15 Иисуссар, холын теерт пирзін тіп, палаларны даа ағыл турғаннар, ӱгренҷілері, ол нимені кӧріп, кізілерні хырысханнар. 16 Че Иисус, олғаннарны хығырып, чоохтанған:
– Палаларға Минзер иртерге чарадыңар, харығ полбаңар оларға. Пала осхас кізілерни Худай хан-чирі полар. 17 Сынны чоохтапчам сірерге, кем позына Худай хан-ӱлгӱзін, олған чіли, чағын итпес, ол кізі хаҷан даа Худай хан-чирінзер кір полбас.
Пай оол мӧгі чуртастаңар сурча
(Мф 19:16-30; Мк 10:17-31)
18 Пастых полчатхан пір кізі Иисустаң сурған:
– Чахсы полчатхан Ӱгретчі! Мӧгі чуртастығ полып алар ӱчӱн, мин ниме идерге кирекпін?
19 Иисус ағаа теен:
– Син ноға Мині чахсы полчатхан тідің? Пірдеезі чахсы нимес, чалғыс Худай ла андағ. 20 Син пілчезің чахығларны: «оралыс чӧрбе, кізі ӧдірбе, оғырлаба, чой киречілебе, паба-іҷеңні улуғла».
– 21 Мин пу чахығларны чиит тустаң сығара толдырчам, – теен ол кізі.
– 22 Сағаа ам даа пір ниме читпинче: нинҷе пар ниме-нооңны садыбызып, ахчаңны чох кізілерге ӱлебіс, андада син тигірде ис-пайлығ поларзың. Анаң, киліп, Минің соомҷа пар, – теен ағаа Иисус, аны истіп.
23 Ол, уғаа пай полғаннаңар, аны истіп, сағыссырап сыххан. 24 Иисус, аның іди сағыссырапчатханын кӧріп, чоохтанған:
– Хайдағ сидіктір пай кізілерге Худай хан-ӱлгӱзінзер кіріп аларға! 25 Пайның Худай хан-ӱлгӱзінзер кіріп аларының хыринда, тибее іңе ӱдінҷе ирт парыбызарға хай-хай оой.
26 Аны искен кізілер сурғаннар:
– Андағда кем арачылан полар ни?
– 27 Кізілер ит полбас нимені Худай ит полар, – нандырған Иисус.
28 Андада Пётр чоохтанған:
– Мына піс, прай нимебіс тасти, Синің сооңҷа чӧрчебіс.
29 Иисус оларға теен:
– Сынны чоохтапчам сірерге, Худай хан-ӱлгӱзі ӱчӱн позының туразын алай паба-іҷезін, харындастарын алай пиҷе-туңмаларын, ипчізін алай палаларын тастаан кізі 30 амғы туста хай-хай кӧп алар, килер туста даа мӧгі чуртастығ полар.
Иисус ӧлерінеңер ӱзінҷізін ухаанҷылапча
(Мф 20:17-19; Мк 10:32-34)
31 Он ікі ӱгренҷізін оортах хығырып, Иисус оларға теен:
– Мына піс Иерусалимзер парирбыс, анда ухаанҷыларның Кізі Оолғынаңар пасхан нимелері прайзы тол парар. 32 Аны Худайы чохтарға пирібізіп, кӱліп, сӧклеп, Ағаа чапсыра тӱкӱрерлер. 33 Соғарлар Аны, анаң ӧдір саларлар. Че ӱзінҷі кӱнінде Ол тіріл килер.
34 Че ӱгренҷілері ол нимелернің пірдеезін піл полбааннар; пу сӧстер пілдізі чох полған оларға, чоохтаан нимені, тізең, оңар полбааннар.
Харах чох кізіні имнебіскені
(Мф 20:29-34; Мк 10:46-52)
35 Иисус Иерихонға чит килигенде, чол хазында харах чох пір кізі кіленіп одырған. 36 Позының хыринҷа чонның ирт париғанын истіп, ол сурған:
– Нимедір пу?
– 37 Назареттегі Иисус парир, – тееннер ағаа.
– 38 Иисус, Давид тӧлі! Айадах мағаа! – хысхырған харах чох кізі андада.
39 Алнында парчатханнар аны, тызып, тымылдырарға харасханнар, че ол уламох тың хысхырған:
– Давид тӧлі! Айадах мині!
40 Иисус, тохти тӱзіп, ол кізіні Позынзар ағыл килерге чоохтаан. Харах чох кізі пас килгенде, аннаң сурған:
– 41 Ниме кирек сағаа Миннең?
– Хан-пигім! Харахтарым кӧрзіннер! – теен ол кізі.
– 42 Кӧрзін харахтарың! Киртінізің сині арачылады, – теен ағаа Иисус.
43 Сах андох ол кізі кӧр сыххан. Анаң, Худайны саблап, Иисустың соонҷа парған. Прай чон, пу нимені кӧріп, Худайны саблаан.
19Закхей
1 Соонаң Иисус, Иерихонзар кіріп, саарҷа париған. 2 Ол саарда албан чығҷаңнарның пастығы полчатхан Закхей тіп пір пай кізі чуртаан. 3 Иисусты, кем полҷаң тіп, кӧріп аларға иткен, че чабыс сыны ӱчӱн, кізілер кистінең кӧр полбинчатхан. 4 Анаң, Иисусты кӧріп аларға тіп, алнынзар чӱгӱріп, Ол парҷаң чолның хазындағы смоковница ағазына сых парған. 5 Иисус, ол чирге чидіп, аны кӧр салып, чоохтанған:
– Закхей! Тӱс табырах ағастаң. Пӱӱн Мағаа синің тураңда поларға кирек.
6 Ол, табырах ла тӱзіп, Иисусты ӧрчіліг удурлаан. 7 Анзын кӧргеннернің прайзы, Иисусты чазыхтығ кізізер кірче тіп, тарығып чоохтасхлаан. 8 Закхей, тізең, тура тӱзіп, Хан-пиге чоохтанған:
– Хан-пигім! Мин чох кізілерге пайымның чарымын пир саларбын. Пірее дее кізіні хыйыхтаан ползам, ағаа тӧрт анҷа нандырарбын.
9 Иисус ағаа теен:
– Пӱӱн пу тураа арачыланыс килді. Пу даа кізі Авраам тӧлі нооза. 10 Кізі Оолғы, чіткенін таап, арачылирға килген.
Кӱмӱс ахчадаңар кип-чоох
(Мф 25:14-30)
11 Мыны истіпчеткеннерге Иисус хоза кип-чоох чоохтап пирген. Иисус Иерусалимнең ырах нимес полғаннаңар, прайзы Худай хан-чирі тӱрче полбинаң азыл парарға кирек тіп сағынған. 12 Иисус мындағ ниме чоохтаан:
– Пір саблығ сӧӧктең сыххан кізі, ыраххы чирдегі ханның ӱлгӱзін холға киріп, нандыра айлан килерге тимненчедіп, 13 позынзар он чалҷызын хығырып алып, оларға, пірер кӱмӱс ахча пиріп, теен: «Мин айланғанҷа, пу ахчаны постарыңа тузалығ тудыныңар». 14 Че мындағы кізілер ағаа хыртыстанҷаңнар, аннаңар ол парыбысхандох, аның соонҷа кізілерні ызып, піди чахыбысханнар: «Аны, пістің ханыбыс ползын тіп, хынминчабыс». 15 Ол кізі, хан-ӱлгӱзін холға киріп, позының чирінзер айлан килген. Анаң, пирген ахчанаң хайди тузаланғаннарын пілерге полып, ахча пирген чалҷыларын позынзар хығыртыбысхан. 16 Пастағы чалҷызы, кір киліп, чоохтанған: «Ээзім! Синің пір кӱмӱс ахчаңны он кӱмӱс ахчаа читірдім». 17 «Чахсы, кӱстенҷік чалҷым! Син, кічіг киректе ізестіг полғаның ӱчӱн, амды он саарның пазы поларзың», – нандырған ағаа ээзі. 18 Ікінҷі чалҷызы, кір киліп, чоохтанған: «Ээзім! Синің пір кӱмӱс ахчаңнаң пис кӱмӱс ахча идіп алғам». 19 «Син андағда пис саарның пазы пол», – нандырған мынзына даа ээзі. 20 Паза пірсі, кір киліп, чоохтанған: «Ээзім! Мына синің кӱмӱс ахчаң. Мин аны, сӱбӱрекке ораап, хайраллаам. 21 Син хатығ кізізің: салбаан даа нимені алып алчазың, таарыбаан даа асты кизіп алчазың, аннаңар мин синнең хорыххам». 22 Ээзі ағаа нандырған: «Мин сині синіңӧк сӧстеріңнең чарғылирбын, чабал чалҷы! Минің хатығ кізі полчатханымны, салбаан даа нимені алып алчатханымны, таарыбаан даа асты кизіп алчатханымны пілгезің. 23 Андағда ноға мині, киліп, артых ахча алып алзын тіп, ахчамнаң артых парыс кірер иде тудынмаазың?» 24 Анаң хости турчатхан чалҷыларына чахаан: «Аның кӱмӱс ахчазын, алып алып, он кӱмӱс ахчалығ чалҷаа пирібізіңер». 25 Че олар ағаа нандырғаннар: «Ээбіс! Аның он кӱмӱс ахчазы пар нооза». 26 Че ээзі теен: «Тіпчем сірерге, ниме-ноолығ кізее хозылар, ниме-ноозы чох кізінің, тізең, пар даа нимезі алылар. 27 Мині постарының ханы идерге хынмаан ыырҷыларымны, пеер ағыл киліп, минің алнымда соғыбызыңар».
Иисустың Иерусалимзер кіргені
(Мф 21:1-11; Мк 11:1-11; Ин 12:12-19)
28 Мыны чоохтирын тоозып, Иисус аннаң андар Иерусалимзер алдыра чорых тутхан. 29 Ол, Елеон тағдағы Виффагий паза Вифаний аалларзар чит киліп, Позынаң пурун ікі ӱгренҷізін ызып, 30 оларға теен:
– Тігі сариндағы аалзар парыңар, андар кіріп, пағда турчатхан хаҷан даа кізі мӱнмеен чиит эштекті таап, систіп алып, пеер ағыл киліңер. 31 Пірее кізі «Ноға систіпчезер?» тіп сурза, «Аны Хан-пигібіс киректепче» тіп нандырыңар ағаа.
32 Ысхан кізілері, парып, прай нимені хап-орта, Иисус чоохтаанни, таап алғаннар. 33 Олар эштектің паан сисчеткеннерінде, аның ээлері олардаң сурғаннар:
– Ноға пу эштекті систіпчезер?
– 34 Аны Хан-пигібіс киректепче, – нандырғаннар олар.
35 Анаң аны Иисуссар ағыл килгеннер. Эштектің арғазына кип-азахтарын тӧзеп, Иисусты мӱндірібіскеннер. 36 Иисус іди париғанда, Аның чолына кип-азахтар тӧзеп одырғаннар.
37 Ол Елеон тағдаң инҷең чирге чит килгенде, нинҷе пар ӱгренҷілері прайзы кӧрген хайхастары ӱчӱн Худайны, ӧрчіліг хысхырып, саблап сыхханнар:
– 38 Хан Худайның адынаң Килчеткенге алғас ползын! Тигірде амыр хоных паза Худайға сабланыс ползын!
39 Чон аразындағы хай пірее фарисейлер Иисусха чоохтанғаннар:
– Ӱгретчі! Ӱгренҷілеріңе амыразыннар тіп чоохта.
– 40 Тіпчем сірерге, олар сым пол парзалар, тастар хысхыр сығарлар, – нандырған оларға Иисус.
Иисус Иерусалимге ылғапча
41 Иисус, саарзар чағдап киліп, андар кӧріп ала, ылғап, чоохтанған:
– 42 Пӱӱн дее пілген ползаң, Иерусалим, амыр чуртасха ниме кирек полчатханын! Че сағам ол синің харахтарыңа кӧрінмес иде чабых! 43 Килер андағ тус, хаҷан ыырҷыларың сині туйухти ниме-ноолар ӱӱп, ибірібізіп, сині прай саринаң хысти пазарлар. 44 Анаң сині прай изеп салып, чуртағҷыларыңны синдӧк ӧдір саларлар. Худай синзер килген тусты пілбин халғаның ӱчӱн, тас ӱстӱнде тас халғыспастар.
Храмны арығлааны
(Мф 21:12-17; Мк 11:15-19; Ин 2:13-22)
45 Анаң храм сиденінзер кір киліп, анда садығ итчеткеннернең ниме-ноо алчатханнарны сығара сӱр сыххан.
– 46 Пазылған полған: «Минің храмым – пазырҷаң тура», сірер, тізең, аны тонағҷылар ордазына айландыр салғазар, – чоохтанған оларға.
47 Анаң Ол храм чирінде кӱннің сай кізілерні ӱгреткен. Улуғ абыстар, Моисей Чахии пілігҷілері паза ах сағаллар Иисусты ӧдірер сылтағ тілееннер. 48 Че, прай чон Аның чооғын искеннең истіп ле турғаннаңар, анзын толдырар оңдай пір дее таап полбинчатханнар.
20Хайдағ ӱлгӱнең?
(Мф 21:23-27; Мк 11:27-33)
1 Пірсінде Иисус, храмда кізілерні ӱгредіп, Чахсы Хабар искірчеткенде, улуғ абыстар паза Моисей Чахии пілігҷілерінең хада ах сағаллар чағын пас киліп, 2 тееннер Ағаа:
– Чоохтап пир піске, киректеріңні хайдағ ӱлгӱнең итчезің? Кем пирген Сағаа пу ӱлгӱні?
3 Иисус оларға нандырған:
– Мин дее сірердең пір ниме сурып аларға сағынчам. Чоохтаңардах мағаа: 4 Иоанның кіреске тӱзіргені кізілердең ме алай Худайдаң ма?
5 Олар, пос аразында ӱзӱріп, чоохтасханнар:
– «Худайдаң» тізебіс, «Андағда ноға сірер Иоаннға киртінмеезер?» сурар Ол. 6 «Кізілердең» тіп чоохтанзабыс, андада чон пісті таснаң чаалир. Олар Иоанның ухаанҷы полчатханын ікінҷілебинчелер, нооза.
7 Аннаңар олар нандырғаннар: «Пілбинчебіс, хайдағ ӱлгӱнең». 8 Андада Иисус оларға теен:
– Мин дее сірерге чоохтабаспын пу нимелерні хайдағ ӱлгӱнең итчеткенімні.
Виноград ӧскірҷеңнердеңер кип-чоох
(Мф 21:33-46; Мк 12:1-12)
9 Анаң Иисус чонға пу кип-чоохты чоохтап сыххан:
– Пір кізі, виноград одыртып салып, аны виноград ӧскірчеткен кізілерге пирібістір, позы ибдең ӱрге парыбыстыр. 10 Тузы чит килгенде, ол чалҷызын виноград ӧскірчеткеннерзер позының ӱлӱзін ағыл килерге ызыбысхан. Че виноград ӧскірчеткеннер ол чалҷыны, сох салып, пір дее ниме пирбин, нандыра ызыбыстырлар. 11 Ол кізі пазох пір чалҷызын андар ысхан, че виноград ӧскірчеткеннер, пу даа чалҷызын ідӧк соғып-сӧклеп, пір дее ниме пирбин, ибзер нандыра ызыбысханнар. 12 Анаң ӱзінҷі чалҷызын ысхан, че анзын даа, палығлап, сӱрібіскеннер. 13 Андада виноградниктің ээзі чоохтанған: «Хайди итчең? Хынчатхан оолғымны ызим, аны кӧрзе, китенерлер». 14 Че виноградникті ӧскірчеткен кізілер, аны кӧр салып, пос аразында чоохтасханнар: «Пу пабазының пайын холға кирҷең чалғыс оолғы. Парып, ӧдірібізееңер аны, андада халған анығ піске халар». 15 Анаң аны, виноградниктең оортах иде апарып, ӧдір салғаннар. Ам виноградниктің ээзі ол кізілерні хайди идер ни? 16 Киліп, виноградник ӧскірчеткеннерні ӧдір салып, виноградникті пасха кізілерге кӧрерге пирібізер.
Пу чоохты искен кізілер тееннер:
– Андағ ниме полбас!
17 Иисус, тізең, оларзар кӧріп, теен:
– «Пӱдірігҷілернің хыйа тастаан тазы соонаң иң кирек, тура пулиин тутчаң тас пол парған», – тіп пазылғаны нимені таныхтапча? 18 Ол тасха тӱскен полған на кізі чоо тӱс парар, ол тас, тізең, пірее кізінің ӱстӱне тӱс парза, аны чоо чабыра пазыбызар.
Рим Хағаныға албан тӧлирге кирек пе?
(Мф 22:15-22; Мк 12:13-17)
19 Олох туста, Моисей Чахии пілігҷілері паза улуғ абыстар пу кип-чоохтың постарына чарыдылғанын сизініп, Иисусты хаап аларға иткеннер, че чоннаң хорыхханнар. 20 Олар, Иисусты китеп, сурығларнаң хазалып, пірее чарабас сӧзі ӱчӱн пастыхтарның паза ханның ӱлгӱзіндегілернің холына пирібізерге полып, Андар киртінеечік полчатхан чойырхостарны ысханнар.
– 21 Ӱгретчі! Синің, орта чоохтап, пірдеезіне чойырхабин, Худайның чолынҷа парарға сын ӱгретчеткеніңні пілчебіс. 22 Піске чи Рим хағаныға албан тӧлирге кирек пе, чох па? – сурғаннар олар Аннаң.
23 Иисус, тізең, оларның кӧйтіктенчеткеннерін сизініп, теен:
– Нимее мині сынап одырзар? 24 Мағаа динарий ахчаны кӧзіт пиріңер. Кемнің омазы паза ады анда?
– Хағанни, – нандырғаннар олар.
– 25 Андағда хағаннин – хағанға, Худайнин Худайға пир турыңар, – чоохтанған оларға Иисус.
26 Іди олар чон алнында Иисусты сӧзінең тут полбин, Аның нандыриина чапсып, паза пір дее ниме тібееннер.
Тірілердеңер чоох
(Мф 22:23-33; Мк 12:18-27)
27 Андада ӧлім соонда кізі тірілбинче тіпчеткен саддукейлердең# нинҷе-де кізі, пас киліп, Иисустаң сурған:
– 28 Ӱгретчі! Моисей піди пасхан: «Хоных хонған пірее кізі, пала чох чуртап, ӱреп парза, аның туңмазы, ипчізін ал салып, ӱреен харындазының тӧлін узаратсын».
29 Читі харындас полтыр. Улуғ харындастары, ипчі алып, пала чох ӱреп партыр. 30 Ипчізін ікінҷі харындазы алып, ідӧк пала чох ӱреп партыр. 31 Ол ипчіні ӱзінҷі харындазы алып, ӱребӧк парған. Іди прай читі харындас, ол ипчінең чуртап, палалары чох ӱрептір. 32 Прайзының соонаң ол ипчі дее ӱреп парған. 33 Амды олар прайзы тіріл килзелер, ол ипчі хайзыни полар? Читі харындастың прайзы ол ипчінең чуртаан нооза.
34 Иисус оларға нандырған:
– Пу чуртастағы кізілер, ипчі алып, ирге парчалар. 35 Че тіріл киліп, килер чуртасха турыстығ иреннернең ипчілер алыспастар. 36 Олар, ангеллер осхас пол парып, ӱребестер. Олар, Худай тірілдіргеннеңер, Аның палалары полчалар. 37 Ӱреен кізілернің тіріл килерін Моисей дее кӧзіткен: успас отнаң кӧйчеткен ағазахтаңар чоохта Хан Худайны Авраамның даа, Исаактың даа, Иаковтың даа Худайы тіп адапча. 38 Худай – тіріглернің Худайы, ӧліглерни нимес, Ағаа прайзы тіріглер нооза.
– 39 Ӱгретчі! Син маңат чоохтадың, – тееннер Моисей Чахии пілігҷілерінің хай піреезі. 40 Паза Иисустаң пір дее ниме сурастырғлирға тідінмееннер.
Мессий-Христос кемнің тӧлі?
(Мф 22:41-46; Мк 12:35-37)
Иисус, тізең, оларға теен:
– 41 Ноға Мессий-Христосты Давидтің тӧлі тіпчелер? 42 Давид, тізең, позы Ырлар киндеде чоохтапча: «Ӧӧркі Чайаачы Хан-пигіме теен: „Мин Синің прай ыырҷыларыңны азааң алтына тастаанҷа, мында Минің оң саримда одыр тур“». 44 Іди Давид Аны «Хан-пигім» тіп адапча, хайди андағда Мессий-Христос Давидтің тӧлі полҷаң?
Моисей Чахии пілігҷілерінең китеніңер
(Мф 23:1-36; Мк 12:38-40; Лк 11:37-54)
45 Иисус, Аны прай чон истіп турчатханда, ӱгренҷілеріне теен:
– 46 Китеніңер Моисей Чахии пілігҷілерінең: олар, узун киптеріне чазан салып, чон кӧп чирлерде чӧрерге паза постарын алғыстаснаң удурладарға хынчалар.
Олар синагогаларда алнындағы орыннарда, той-пайларда даа тӧрде одырарға хынадырлар. 47 Ӧкіс ипчілерні ӱреге кир саладырлар, анаң чон алнында ӱр пазыраачых поладырлар. Худай чарғызы оларға артых тӱзер.
21Ӧкіс ипчі салған ӱлӱс
(Мк 12:41-44)
1 Иисус, ибіре кӧріп, пай кізілернің постарының сыйыхтарын сыйых салҷаң ідіссер салчатханнарын кӧр салған. 2 Саңай чох чуртапчатхан ӧкіс ипчінің андар ікі оох ахча сал салғанын кӧрібӧк салған. 3 Иисус чоохтанған:
– Сынны тіпчем сірерге, чох чуртапчатхан пу ӧкіс ипчі прайзынаң кӧп ахча сал салды. 4 Тігі кізілер постарының пайларының артханың Худайға сыйых салдылар, пу ӧкіс ипчі, тізең, позының чуртаҷаң пар-чох ахчазын андар салды.
Храмның иңзерілерінеңер паза тӱгенҷі тустаңар
(Мф 24:1-2; Мк 13:1-2)
5 Хай піреезі Храм сіліг тастарнаң чазалған паза аарлығ сыйыхтарнаң иділген тіп чоохтасхан. Иисус теен:
– 6 Килер тус, хаҷан тастың ӱстӱнде тас халбас, сірер мында кӧрчеткен нимелернің прайзы иңзеріл парар.
– 7 Ӱгретчі! Хаҷан полар ол ниме? Ол нименің поларына хайдағ танығ полар? – сурғаннар олар.
8 Иисус нандырған:
– Китеніңер, алаахтыртпас ӱчӱн. Кӧп кізі, Минің адымнаң аданып киліп, «Мин Мессий-Христоспын!», «Ол тус чағыннап килді» тир, андағ кізілернің соонҷа парбаңар. 9 Чағынғы паза ыраххы чаалардаңар ис салып, хорыхпаңар. Пастап андағ нимелер пол парарға киректер, че анзы тӱгенҷізінің сах андох полары нимес.
10 Аннаң андар теен:
– Чон чоннаң, Хан Ханнаң тоғыр кӧдірерлер. 11 Анда-мында чир тітірир, ӧзӧгістең паза ағырығлардаң хырылыс полар, андағ-мындағ хорғыстығ нимелер паза улуғ танығлар тигірдең кӧрінерлер. 12 Че прай пу нимедең пурун сірерні, Миннең ӱчӱн хаап, сӱрерлер, синагогаларда чарғылап, хариблерге чабарлар, Миннең ӱчӱн ханнарнаң пиглернің алнына сығарарлар. 13 Анзы сірерге Миннеңер чоохтирға пирілген оңдай полар. 14 Істіңерде чарғыда ниме чоохтирдаңар азынада сағынмасха пӧгін салыңар. 15 Мин сірерге ыырҷыңарның пірдеезі нандыр полбас, тоғырлан таа полбас сӧстер паза кӱлӱк сағыс пирербін. 16 Паба-іҷеңер дее, харындастарың даа, туғаннарыңнаң арғыстарың даа сірердең хыйа полыбызарлар. Сірернің піреелерін ӧдір тее саларлар. 17 Минің адым ӱчӱн сірерні прайзы хырт кӧрер. 18 Че сірернің пастарыңнаң пір сас таа тӱспес. 19 Сыдазыңар, андада тыныңарны арачылап халарзар.
Танығлар паза хорғыстар
(Мф 24:15-21, 29-31; Мк 13:14-19, 24-27)
20 Чааҷыларның Иерусалимні ибір салғанын кӧр салзаңар, аның иңзерілер тузының чит килгенін піліңер. 21 Андада Иудей чиріндегілер тағларзар тиссіннер, саардағылар аның тастынзар сығара ойлазыннар, тастындағылары, тізең, саарзар кірбезіннер. 22 Анзы, Худай Пічиинде пазылған нимелернің прайзы тол парар ӱчӱн, хатығлатчаң кӱннер полар. 23 Ол кӱннерде тойлығ паза час палалығ ипчілерге хыйал-чобағ тӱзер! Илбек саай полар пу чирде, паза Худайның чабалланғаны чидер ол чонға. 24 Оларның хайзылары хылыстарнаң ӧдіртіп, пасхалары андағ-мындағ чоннарзар сӱрдірт парыбызарлар. Иерусалимні, тізең, Худайы чохтар, тустары тоозылғанҷа, типсирлер.
25 Кӱнде, айда, чылтыстарда таңнастығ нимелер пол турарлар. Чир ӱстӱндегі нинҷе пар чоннарның прайзы ізеніс чох ах-тик чӧрер. Талай, тізең, суулап, чабалланар. 26 Чир-чарыхха килчеткен саайларны сахтап, кізілер хорыхханнарына таларлар. Тигірнің кӱстері тітіри тӱзерлер. 27 Олох арада Кізі Оолғының илбек кӱзінде паза сабланызында пулуттарҷа пас париғанын кӧр саларлар. 28 Пу нимелер пол сыхсалар, чіке турып, пастарыңны чоғар кӧдіріңер, арачыланыстарың чағыннапча нооза.
Ол кӱн хаҷан полар?
(Мф 24:32-35; Мк 13:28-31)
29 Анаң оларға пу кип-чоохты чоохтап пирген:
– Кӧріңер пу смоковницаны, пасха даа ағастарны. 30 Оларның пӱрленчеткенін кӧріп, чайғының чағдап килгенін постарың піліп алчазар. 31 Сірер дее ідӧк, Минің чоохтаанымның толчатханын кӧріп, Худай хан-ӱлгӱзінің чағдапчатханын піліңер. 32 Сынны чоохтапчам сірерге, прай пу ниме амғы тӧл ӱзілгелеккеӧк полар. 33 Тигірнең чир чіт парарлар, Минің сӧзім, тізең, халар.
Узубаңар
34 Ол кӱн сірер сағыбаанға орта килібіспезін тіп, сиргек тудыныңар, иртіре чырғап, чуртастың оох-теек нимелеріне пастырбаңар. 35 Ол кӱн, сӧзірбе чіли, чир ӱстӱндегілернің прайзына чидер. 36 Че, сыбыра сиргек полып, пазыр чӧріңер, андада, прай полар саайлардаң ос халып, Кізі Оолғының алнында турарзар.
37 Иисус, кӱнӧрте храмда кізілерні ӱгредіп, хараазын, тізең, Елеон тағда иртірҷең. 38 Иртенӧк прай чон Аны истерге храмзар чыылысчаң.
22Иисустаң тоғыр чӧптезіг
(Мф 26:1-5, 14-16; Мк 14:1-2, 10-11; Ин 11:45-53)
1 Па’сха тіп адалчатхан Ачытпаан халас пайрамы чағдапчатхан. 2 Моисей Чахии пілігҷілерінең улуғ абыстар Иисусты чох идерге оңдай тілееннер, че чоннаң хорыхханнар.
3 Ол туста он ікі ӱгренҷі аразындағы пір ӱгренҷінің істінзер, Искариот тіп солалығ Иудазар, сайтан кір парған. 4 Іди Иуда улуғ абыстарзар паза храм хадағҷыларының пастыхтарынзар Иисусты садыбызардаңар чӧптезерге парған. 5 Олар, ӧрін парып, ағаа ахча пирерге чарат салғаннар. 6 Иуда даа, сӧс пиріп, кізілерге пілдіртпес иде Иисусты холларына туди пирер оңдайны хадарған.
Ӱлӱкӱн чиизін тимнеені
(Мф 26:17-25; Мк 14:12-21; Ин 13:21-30)
7 Ачытпаан халас пайрамы чит килгенде, Па’схаа салылған хурағанны соғарға кирек полған. 8 Иисус, Пётрнаң Иоанны ызып, теен:
– Парып, піске Па’сханың чиизін тимнеп салыңар.
– 9 Чиисті хайда тимнеп салибіс тіп сағынчазың? – сурғаннар олар Иисустаң.
10 Иисус оларға нандырған:
– Саарзар кірер арада, сірерге суғлығ ыраға апарчатхан кізі тоғас парар. Аның соонҷа парып, ол кірген тураа кіріңер. 11 Анаң тура ээзіне чоохтирзар: «Ӱгретчі, ӱгренҷілерінең хада Па’сха чиизін чіҷең орын хайдадыр тіп, сурча». 12 Ол кізі сірерге ӧӧркі хадылдағы улуғ пӧлікте орын кӧзіт пирер. Анда тимнеп салыңар.
13 Олар парып, прай нимені Иисус чоохтаанни таап алып, Па’сха чиизін тимнеп салғаннар.
Иирдегі чиис
14 Тузы читкенде, Иисус он ікі илҷізінең хада азыранарға одырған. 15 Иисус оларға чоохтанған:
– Пу Па’сха чиизін, ирееленгелекке, сірернең хада чіп аларым уғаа тың килген! 16 Тіпчем, нооза, сірерге, Худай хан-чирінде прай ол ниме тол парбаанда, Мағаа пу чиисті паза чиирге киліспес.
17 Анаң Ол, чірче алып, Худайны алғыстап, чоохтанған:
– Мыны алып, ӱлезіп алыңар. 18 Тіпчем сірерге, Худай хан-чирі пеер килбеенде, пу виноград арағазын паза іспеспін.
19 Анаң Ол, халас алып, Худайны алғыстап ала, сындырып, ӱгренҷілеріне пирген:
– Мына пу сірернің ӱчӱн пирілчеткен Минің ит-сӧӧгім. Мынзын, Мині сағысха киріп, ит турыңар.
20 Азыранып алған соонда, чірченең дее ідӧк идіп, чоохтанған:
– Пу чірче – сірернің ӱчӱн тӧгілчеткен ханымнаң таныхталған Наа Молҷағ. 21 Мына пу, тізең, стол кистінде Миннең хада одырып, Мині сатчатханының холы. 22 Итсе-де Кізі Оолғы пӧгіл парған оңдайҷа парча, че хыйал анзына, кем Аны сатча!
23 Андада ӱгренҷілері, хайзылары андағ ниме идерге итче полҷаң ни тіп, удур-тӧдір сурастырғлааннар.
Кем улуғдыр
24 Анаң араларында оларның хайзы улии полчатханынаңар талас парыбысхан. 25 Иисус оларға теен:
– Ханнар чоннарға ӱлгӱ полчалар, оларны холда тутчатханнар, тізең, постарын чонның арғыстары тіп адатчалар. 26 Че сірернің араңарда іди полбазын: иң улииңар иң кічии осхас ползын, пастых, тізең, позын чалҷы чіли тудынзын. 27 Хайзы улуғ: стол кистінде одырчатханы ба алай аның ибіре хайын чӧрчеткені бе? Стол кистінде одырчатханы нимес пе зе? Мин, тізең, сірернің араңарда нымысчы осхаспын.
28 Прай аар сыныхтағларымда сірер Миннең хада полғазар. 29 Хайди Пабам Мағаа Позының хан-ӱлгӱзін пирген, Мин дее ідӧк сірерге аны пирчем. 30 Сірер, Минің хан-чирімде столым кистіне одырып, ізіп чиирзер. Ӱлгӱ сіреелерінде одырып, Израиль чонының он ікі сӧӧгін чарғылирзар.
Иисус Пётрның хыйа поларынаңар ухаанҷылапча
(Мф 26:31-35; Мк 14:27-31; Ин 13:36-38)
31 Анаң Хан-пиг чоохтанған:
– Симон! Симон! Сайтанға сірерні, пуғдайны чіли, илгебізерге чарадылған. 32 Че Мин, киртінізіңнің кӱзі син парбазын тіп, синің ӱчӱн пазырғам. Син дее, соонаң Минзер хатап айланып, харындастарыңның киртінізін тыыдарға кирексің.
– 33 Хан-пигім! Мин Синнең хада харибге дее, ӧлімге дее парарға тимдебін, – теен Ағаа Пётр.
– 34 Тіпчем сағаа, Пётр, пу хараазын, питук тапсаанҷа, син Миннең ӱс хати, пілбинчем тіп, хыйа полыбызарзың, – нандырған ағаа Иисус.
Ікі хылыс
35 Анаң ӱгренҷілеріне чоохтанған:
– Хаҷан сірерні ахча хапчығы даа, сӱӱмек тее, ӧдік тее чох ысханымда, сірер пірее нимее хызылғазар ба?
– Чох, пір дее нимее хызылбаабыс, – нандырғаннар олар. 36 Андада Иисус оларға теен:
– Че амды кемде ахча хапчығы ба, сӱӱмегі бе пар, алып ал аны, чох полза, тізең, кип-азааң садып, хылыс садызып ал. 37 Тіпчем, нооза, сірерге «Сайбағҷыларнаң пір пол парды» тіп, Миннеңер пазылғаны тол парарға кирек. Миннеңер пазылған нимелернің прайзы тол парарға чӧр нооза.
– 38 Хан-пигібіс! Мына мында ікі хылыс, – тееннер ӱгренҷілері.
– Чидер, – нандырған оларға Иисус.
Гефсиман садында пазырғаны
(Мф 26:36-46; Мк 14:32-42)
39 Иисус, саардаң сығып, пазох Елеон тағзар чол тутхан. Ӱгренҷілері соонҷа парғаннар. 40 Кирек орынға чит киліп, оларға чоохтанған:
– Хыҷаланыстарға пастырбас ӱчӱн, пазырыңар.
41 Позы, тізең, хыйа тасталған тас синінҷе оортах парып, тізекке тӱзіп, пазыр сыххан:
– 42 Пабам! Пу хыйаллығ чірчені Миннең хыйа апарыбызарға чаратхан ползаң! Итсе-де, Минің кӧңнімҷе нимес, Сининҷе ползын.
43 Тигірдең ангел Андар тӱс киліп, Аның кӧңнін тыытхан. 44 Тыны тар полып, Иисус уламох тың пазырған, тирі, тізең, хан тамҷыхтары чіли, чирзер тоолаан. 45 Пазырып алып, тур килбинең, Иисус ӱгренҷілерінзер айланған. Кӧрзе, олар, аар сағыстарға пастырып, узубыстырлар. 46 Андада Иисус оларға теен:
– Ноға узупчазар? Турып, хыҷаланыстарға пастырбас ӱчӱн, пазырыңар.
Иисусты тудып алғаннар
(Мф 26:47-56; Мк 14:43-50; Ин 18:3-11)
47 Ол іди чоохтанчатхан аразында, кізілер кӧріне тӱскеннер. Прайзының алнында Иуда тіп ады-солалығ он ікі ӱгренҷінің пірсі килиген. Иуда, «Кемні охсанам, Анзы полар» тіп, кізілерге танығ пирерінеңер чоохтаан полған. Амды, Иисусты охсаныбызарға полып, Андар пас килген.
48 Иисус, тізең, ағаа теен:
– Иуда! Син Кізі Оолғын охсаныснаң сатчазың ма?
49 Иисуснаң хада полғаннар, ниме поларға итчеткенін кӧріп, Аннаң сурғаннар:
– Хан-пигібіс! Хылыстарнаң сабибыс па?
50 Оларның пірсі, тізең, хылыс сығара тартып, иң улуғ абыстың нымысчызының оң хулаан ӱзе сабысхан. 51 Андада Иисус тібіскен:
– Тохтаңар, чидер.
Ол, нымысчының хулаана холын теертіп, имнебіскен. 52 Анаң Иисус Позын тударға килген улуғ абыстарға, храм хадағҷыларының пастыхтарына паза ах сағалларға теен:
– Сірер хылыстарнаң паза ӧзектернең Мині, сайбағҷыны ла чіли, тударға килдіңер бе! 53 Мин сірернең хада кӱннің сай храмда полҷаңмын, че сірер Минзер холларың кӧдірбеҷеңзер. Амды – сірернің тузыңар паза харасхының ӱлгӱзі.
Пётр Иисустаң хыйа полча
54 Иисусты, тудып алып, иң улуғ абыстың туразынзар ағыл килгеннер. Пётр оларның соонҷа оортахта парған. 55 Анаң олар, сиден істінде от одынып, ибіре одырғлабысханнар. Пётр оларның аразындох одыр салған. 56 Пір чалҷы ипчі, аның от хазында одырчатханын кӧр салып, андар хази кӧріп, чоохтанған:
– Пу даа кізі Иисуснаң хада полған.
– 57 Мин Аны пілбинчем, – теен ол ипчее Пётр, Иисустаң хыйа полып.
58 Тӱрче полбинаң, пазох пір кізі, Пётрны кӧр салып, теен:
– Син дее оларның пірсізің.
Че Пётр ол кізее нандырған:
– Чох.
59 Пір часча ирт парғанда, пазох пір кізі хатығ чоохтанған:
– Ікінҷілес чоғыл, пу даа кізі Иисуснаң хада полған. Ол даа Галилей чирінең нооза.
60 Че Пётр, ол кізее нандырып, теен:
– Нимедеңер чоохтапчатханыңны пілбинчем.
Ол іди чоохтан париғандох, питук тапси тӱскен. 61 Андада Хан-пиг Пётрзар, айланып, кӧрібіскен. Пётр, тізең, Аның «Питук тапсаанҷа, син Миннең ӱс хати хыйа полыбызарзың» теен сӧстерін сағысха кир килген. 62 Пётр, сых парыбызып, ачығ ылғап сыххан.
Иисус ӧӧркі чарғы алнында
(Мф 26:59-68; Мк 14:55-65; Ин 18:19-24)
63 Иисусты хадарчатхан кізілер Аны, сӧклеп ала, сохханнар. 64 Анаң Аны, сӱбӱрекнең пӱргебізіп, сырайынаң сапхан саанаң «Ухаанҷы ползаң, чоохта, кем Сині сапты?» тіп сурғаннар. 65 Паза кӧп аймах-пасха сӧстернең Аны сӧклееннер.
66 Таң чарып килгенде, ах сағаллар, улуғ абыстар паза Моисей Чахии пілігҷілері, чыыл киліп, Иисусты постарының ӧӧркі чарғызына ағыл килгеннер.
– 67 Чоохтадах піске, Мессий-Христос Синзің ме? – сурғаннар Аннаң.
Иисус оларға нандырған:
– Чоохтап пирзем, сірер Мағаа киртінмессер. 68 Сурығлар сурзам, тізең, сірер суриима даа нандырбассар, Мині дее позытпассар. 69 Мының соонаң Кізі Оолғы Илбек Худайның оң саринда одырар.
– 70 Андағда Син Худай Оолғызың ма?
Иисус оларға нандырған:
– Анзын, Минмін тіп, позыңар чоохтадыңар.
71 Олар, тізең, тееннер:
– Хайдағ киречілес піске ам даа кирек? Позының чоохтаанын истібіс нооза.
23Иисус Пилаттың алнында
(Мф 27:1-2, 11-14; Мк 15:1-5; Ин 18:28-38)
1 Анаң прайзы, тур киліп, Иисусты Пилатсар апарып, 2 пыролап, чоохтанғаннар:
– Пу кізінің, хағанға албан тӧлеттірбин, Позын Мессий-Христоспын, ханмын тіп аданып, чонны ардатчатханын кӧргебіс.
3 Андада Пилат Иисустаң сурған:
– Синзің ме Иудей ханы?
– Син тідің аны, – нандырған ағаа Иисус.
4 Пилат улуғ абыстарға паза чонға чоохтанған:
– Мин Пу Кізіде пір дее пыро таппинчам.
5 Че олар, уламох хатығланып, чоохтанғаннар:
– Ол прай Иудей чирінҷе, Галилей чирінең пасти пу чирге теере, чонны, ӱгрет чӧріп, путхапча.
6 Пилат, Галилей чирінеңер истіп салып, сурған:
– Ол Галилей чирінең ме?
7 Пилат, Иисустың Ирод ханның чирінең полчатханын піл салып, Аны Иродсар ызыбысхан, анзы ол туста Иерусалимдӧк полған. 8 Ирод хан, Иисустаңар кӧп истіп, хаҷанох Аны кӧрері килген, аннаңар, кӧр салып, уғаа тың ӧрін парған паза пірее таңнастығ ниме кӧріп аларға ізенген. 9 Ирод кӧп сурығлар сурған, че Иисус ағаа пір дее нандырбаан. 10 Улуғ абыстарнаң Моисей Чахии пілігҷілері, мындох турып, ӧкпеленіп, Аны пыролааннар. 11 Ирод позының чааҷыларынаң хада, Иисусты пір дее нимее салбин, Ағаа кӱліп, пай кип-азах кизіртіп, Пилатсар нандыра ызыбысхан. 12 Ол кӱн Пилатнаң Ирод нанҷылар полыбысханнар. Мының алнында, тізең, олар ыырлығ полғаннар.
Кіреске хазирға чарғылааннары
(Мф 27:15-26; Мк 15:6-15; Ин 18:39–19:16)
13 Пилат, улуғ абыстарны, пастыхтарны паза чонны чыып алып, 14 оларға чоохтанған:
– Сірер минзер Пу Кізіні, чонны ардатча тіп, ағыл килгезер. Мин, тізең, сірернің кӧзіңерге, сурастырғлап, тӱптестірдім, че сірернің пыролапчатхан нимелеріңнің пірдеезін Анда таппадым. 15 Мин Аны Иродсар ысхамох нооза, че Ирод хан даа Аның ӧлімге чарғыладар андағ-мындағ пырозын таппиндыр. 16 Аннаңар мин Аны, соғарға чахып, позыдыбызарбын.
17 Ағаа ӱлӱкӱнге орта харибдең піреезін позыдыбызарға кирек полтыр. 18 Че прай чон хысхыр сыххан:
– Ӧлім Ағаа! Варавваны позыт піске!
19 Варавва, саарда хорылыстар идіп, кізі ӧдіріп, харибге кірген полған. 20 Пилат Иисусты позыдыбызарға хатабох полып, тыыда чоохтанған. 21 Че кізілер «Хазирға! Хазирға Аны!» тіп хысхырысханнар. 22 Андада Пилат оларға ӱзінҷізін чоохтанған:
– Ол хайдағ хомай ниме ит салған? Мин Аны ӧлімге чарғылаҷаң пір дее ниме таппадым, аннаңар Аны, хатығлап-сохтырып, позыдыбызарбын.
23 Че олар, уламох тың хысхырызып, Иисусты кіреске хазирға хысханнар. Оларның аах-уух тӱскеннері улуғ абыстарнинаң асхан. 24 Андада Пилат ол кізілернің сурынызы хоостыра идерге чарат салған. 25 Пилат, кізілер сурғаннары ӱчӱн, сайбах-хорылыстар иткен паза кізі ӧдірген Варавваны харибдең позыдыбысхан. Иисусты, тізең, оларның холына пирібіскен.
Голгофазар чол
(Мф 27:32-44; Мк 15:21-32; Ин 19:17-27)
26 Кізілер, Иисусты апарчадып, чолда хырадаң саарзар айланчатхан Киринейдегі Симонны тохтадып, ағаа кіресті, Иисустың соонҷа апарзын тіп, чӱктендірібіскеннер. 27 Иисустың соонҷа кӧп кізі парчатхан; оларның аразында, Иисусха айап, ылғап, сыхтапчатхан ипчілер полғаннар. 28 Иисус, ипчілерзер айланып, чоохтанған:
– Иерусалимдегі ипчілер! Мағаа нимес, постарыңа паза палаларыңа ылғаңар. 29 «Часкалығлар тӧлі чохтар, пала тӧрітпееннер паза азырабааннар» тіп чоохтанҷаң кӱннер чағыннапчалар. 30 Андада кізілер тағларға «Ӱстӱбіске иңзеріліңер!», тӧңнерге, тізең, «Пӱрги чабызыңар пісті!» тирлер. 31 Кӧгерчеткен ағасты іди итчетселер, хуруғ ағаснаң чи ниме полар?
Иисусты кіреске хазааны
32 Кізілер Иисуснаң хада ікі сайбағҷыны ӧдірерге апарғаннар.
33 Хуу пас тіп адалчатхан тас тигейліг тӧңзер чит килгенде, Иисусты кіреске хазап салғаннар, ікі сайбағҷыны даа, пірсін Иисустың оң саринда, паза пірсін сол саринда хазабох салғаннар. 34 Иисус, тізең, чоохтанған:
– Пабам! Пу кізілернің пыроларын таста, ниме итчеткеннерін пілбинчелер нооза.
Анаң чааҷылар, ӱлӱске тас тастап, Иисустың кип-азаан ӱлескеннер. 35 Чон мындох кӧр турған. Оларнаң хада Иисусха пастыхтар даа кӱл турғаннар:
– Пасха кізілерні арачылаан, Худай таллаан Мессий-Христос полчатса, Позын арачылазын.
36 Чааҷылар даа, Иисусха чағын киліп, хуйаң арағаны сыындырып, кӱліп, 37 ідӧк чоохтан турғаннар:
– Син сынап Иудей ханы полчатсаң, Позыңны арачыла.
38 Иисустың пазы ӱстӱнде, кіреске грек, Рим паза еврей тіллерінең «Пу Иудей ханы» тіп пазылых чарды хазал парған полған. 39 Хости хазаттыртхан сайбағҷыларның пірсі ідӧк, Иисусты чабаллап, чоохтанған:
– Син, Мессий-Христос полчатсаң, Позыңны паза пісті арачылап хал!
40 Че сайбағҷыларның паза пірсі, анзын тызып, чоохтанған:
– Син Худайдаң хорыхпинчазың ма? Сині позыңны даа ідӧк хазап салғаннар нимес пе зе? 41 Пісті орта хазап салғаннар. Піс позыбыс иткен нимелерібіске турыстығ нандырығ тутчабыс. Ол, тізең, пір дее хомай ниме итпеен.
42 Анаң Иисусха теен:
– Позыңның хан-чиріңе читсең, Хан-пигім, мині сағыста тут!
– 43 Сынны сағаа чоохтапчам, син пӱӱнӧк Миннең хада Худай садында поларзың, – нандырған ағаа Иисус.
Иисустың ӧлімі
(Мф 27:45-56; Мк 15:33-41; Ин 19:28-30)
44 Кӱн ортызында, прай чир ӱстӱнде кинетін чыплама харасхы пол чӧрібізіп, ӱс часча+ 23:44 Грек тілінде: «алты частаң тоғыс часха читіре» тіп пазылча. Пісте пу сӧстер «кӱнӧрте он ікі частаң ӱс часха читіре» тіп сӧстерге килісче. іди турған. 45 Кӱн чох пол парған. Храмдағы кӧзеңе ортызынҷа талал чӧрібіскен. 46 Иисус тың табыснаң хысхыра тӱскен:
– Пабам! Синің холыңа Позымның худын пирчем!
Іди чоохтанып, Ол тынын позыдыбысхан.
47 Чӱспазы, пу полчатхан нимені кӧріп, Худайны сабландырып, чоохтанған:
– Пу Кізі сыннаң даа арығ чӱректіг полтыр!
48 Пу нимее чыылысхан чонның прайзы, полған нимені кӧріп, иблерінзер кӧксілерін сабынып ала айланған. 49 Иисусты пілгеннернің прайзы, Аның соонҷа Галилей чирінең пеер килген ипчілер, тастыхти турып, ниме полчатханын кӧрчеткеннер.
Иисусты чығаны
(Мф 27:57-61; Мк 15:42-47; Ин 19:38-42)
50 Ӧӧркі чарғыда чағбан, арығ чӱректіг Иосиф тіп пір кізі 51 Иудей чиріндегі Аримафей саардаң полған, Худай хан-ӱлгӱзінің килерін сағыпчатхан кізі пу чӧптезігде паза киректерде араласпаан полған. 52 Ол, Пилатсар киліп, Иисустың сӧӧгін сурап алған, 53 анаң Иисусты, кірестең тӱзіріп, улуғ иснең ораабызып, хайада хую чіли киртілген паза пірдеезін чығбаан хомдыда чыып салған. 54 Ол кӱн пятница полған, суббота чидіп одырған.
55 Иосифтің соонҷа Галилей чирінең пеер Иисуснаң хада килген ипчілер парғаннар. Иисусты хайда паза хайди чығанын кӧргеннер. 56 Анаң, туразар айланып, тадылығ чыстығ хайахтар паза чухтар тимнееннер. Суббота кӱнде, чахығ хоостыра, пір дее ниме итпин, тынанғаннар.
24Иисус Христостың тірілгені
(Мф 28:1-10; Мк 16:1-8; Ин 20:1-10)
1 Неделяның пастағы кӱнінде+ 24:1 Иудейлернің неделя позырах кӱннең пасталҷаң. иртен иртӧк ипчілер, азынада тимнеп салған тадылығ чыстығ хайахтарын тудына, Иисустың хомдызынзар читкеннер, оларнаң хада хай пірее кізілер полғаннарох. 2 Кӧрзелер, хуюны чапхан улуғ тас хыйа іділ партыр. 3 Хую істінзер кіріп, Иисус Хан-пигнің сӧӧгін таппааннар. 4 Олар іди ниме пол парғанын піл полбин турчатханнарында, кинетін чылтырах кип-азахтығ ікі ирен алныларында тура тӱскен. 5 Ипчілер хорыхханнарына чирге тӱңдере тӱскеннерінде, тігілері чоохтанғаннар:
– Сірер ноға тірігні ӧліглер аразында кӧрглепчезер? 6 Ол мында чоғыл: Ол тіріл килген; Галилей чиріндӧк сірерге чоохтаан нимені сағысха киріңер: 7 Кізі Оолғының, чазыхтығ кізілернің холына пиріліп, кіреске хазатыртып, ӱзінҷі кӱнінде тіріл килерге кирек полчатханын.
8 Андада олар, Иисустың сӧстерін сағысха киріп, 9 хуюдаң айлан киліп, он пір ӱгренҷее паза пасха даа кізілерге прай нимені чоохтап пиргеннер. 10 Ана олар: Мария Магдалина, Иоанна, Иаковтың іҷезі Мария паза оларнаң хада полған пасха даа ипчілер пу нимелердеңер илҷілерге чоохтап пиргеннер. 11 Ипчілернің чооғына, олаңай тілбіресчелер тіп нимее салбин, киртінмееннер. 12 Че Пётр, тура хонып, хуюзар чӱгӱр парған. Мӧкейіп, кӧрзе, хую істінде Иисусты ораан сӱбӱректер ле чатхлапчалар, анаң, позы алынҷа таңнап ала, нандыра айлан килген.
Еммаус аалзар парчатхан чолда
(Мк 16:12-13)
13 Олох кӱн ікі ӱгренҷізі, Иерусалимнең алтон стадийҷе+ 24:13 Алтон стадийҷе – он пір километрге тиң. тастыхти турчатхан Эммаус тіп аалзар парчадып, 14 пу полған тылаастардаңар чоохтазып одырғаннар. 15 Іди олар, чоохтазып, ӱзӱр париғаннарында, Иисус, Позы оларзар пас киліп, хада пар сыххан. 16 Че оларның харахтары таныбас иде пол парғаннар, аннаңар олар Аны таныбааннар.
– 17 Нимедеңер чоохтас паризар паза нимее іди хомзын-ӧзелчезер? – теен оларға Иисус.
– 18 Иерусалимзер килгеннернің аразында син не чалғыс позың пу кӱннерде анда ниме полғанын испеезің ме таң? – нандырған Ағаа ӱгренҷілерінің пірсі, Клеопа.
– 19 Нимедеңер? – сурған Иисус.
Олар Ағаа нандырғаннар:
– Назареттең сыххан Иисустаңар. Ол Худайның даа, чонның даа алнында сӧзінең паза киректерінең кӱстіг Ухаанҷы полған. 20 Пістің улуғ абыстар паза пастыхтар Иисусты ӧлімге чарғылирға пирібіскеннер, анаң Аны кіреске хазап салғаннар. 21 Піс, тізең, Ағаа, Израильні арачылаҷаң Кізі полар тіп, ізенгебіс. Ол ниме полғаннаң, пӱӱн ӱзінҷі кӱні пол парды. 22 Че пістің ипчілернің хай піреезі пісті хайхатты: олар, иртенӧк Аны чыған чирзер парып, 23 Аның сӧӧгін таппиндырлар. Анаң, нандыра айланып, піссер ангеллер килгеннер, олар Ол тіріг тееннер тіп чоохтааннар. 24 Анаң пістің кізілернің хай піреезі хуюзар парған, анда ипчілерӧк чоохтаанни полған, Аны кӧр таппааннар.
25 Андада Иисус оларға теен:
– О, сағыс читпестер, ухаанҷылар чоохтаан прай нимее киртін пілбес чӱректіглер! 26 Мессий-Христосха, сабланызына кірер ӱчӱн, іди ирееленерге кирек полған ни?
27 Анаң Ол, прай Худай Пічиинде, Моисей Чахиинаң пастади прай ухаанҷыларнинда Позынаңар ниме чоохталғанын пуларға изерістіре прай чарыт пирген.
28 Олар парчатхан аалға чағдап килгеннерінде, Иисус аннаң андарох парарға идеечік полыбысхан. 29 Че ӱгренҷілері, Аны тохтадып, тееннер:
– Хал піснең хада; кӱн хонып, иир поларға чӧр.
Иисус, аалзар кіріп, оларнаң хада халған. 30 Оларнаң хада азыранарға одырып, Иисус халасты алып, алғабызып, сындырып, оларға пирген. 31 Андада ла оларның харахтары азыл чӧрібіскеннер. Олар, тізең, Иисусты танып салғаннар, че Ол сах андох оларның харахтарына кӧрінмес пол парған. 32 Олар, пос аразында чоохтазып ала, тееннер:
– Ол, чолда піснең чоохтазып, Худай Пічиинеңер чарытчатханда, пістің чӱреебіс ачыбаан ма ни?
33 Олар, сах андох тыхтанып, Иерусалимзер айланғаннар, анаң он пір ӱгренҷіні паза оларнаң хада чыылған кізілерні таап алғаннар. 34 Анзылары «Сынап таа Хан-пигібіс тіріл килтір. Ол Симонға кӧрінтір» тіп чоохтанғаннар. 35 Пулар даа чолда ниме полғанын, хайди, халас сындыр пиргенде, Аны танып салғаннарын чоохтап пиргеннер.
Иисустың ӱгренҷілерге кӧрінгені
(Мф 28:16-20; Мк 16:14-18; Ин 20:19-23; Илҷ 1:6-8)
36 Пу нимелерні чоохтасчатхан арада, Иисус Позы, оларның аразында тура тӱзіп, теен:
– Амыр хоных сірерге.
37 Пулар, хорыхханнарына алаң ас парып, кізі худын кӧрчебіс тіп сағынғаннар. 38 Че Иисус оларға теен:
– Нимее хорых пардыңар? Ноға андағ сағыстар чӱректеріңе кірче? 39 Кӧріңер Минің холларымны, азахтарымны: Мынзы Мин сын Позыммын: чахсы иде кӧріп, холларыңны теертіп кӧріңер. Хуттың сӧӧгі дее, иді дее чох поладыр нооза, Мини, тізең, кӧрчезер нимес пе зе, пар.
40 Іди тіп, хол-азахтарын кӧзіткен. 41 Олар, ӧрінгеннеріне ам даа киртін полбин, чапсып турчатханнарында, Иисус оларға теен:
– Сірернің мында пірее чіҷең ниме пар ба?
42 Олар ағаа хойғалаан палыхтаң пір кизек паза сота мӧӧтті сындыр пиргеннер. 43 Иисус, чіҷең нимені алып, оларның кӧзіне чіп сыххан. 44 Анаң оларға теен:
– Сірернең хада полғанда, чоохтаан сӧстерім мынзын таныхтапча: Моисей Чахиинда, ухаанҷыларның пічіктерінде паза Ырларда Миннеңер пазылған прай нимелер тол парарға киректер.
45 Анаң Худай Пічиинде пазылған нимелердеңер оңарылдыра чарыт пиріп, 46 оларға чоохтанған:
– Пазылғанға кӧре, Мессий-Христос, ирееленерге, анаң, ӧдірт салып, ӱзінҷі кӱнінде тіріл килерге кирек. 47 Амды Аның адынаң, Иерусалимнең пастади, прай чоннарны, пыросынып, чазыхтардаң позирға ӱгредерге кирек. 48 Сірер прай мынзына киречізер. 49 Мин сірерге Позымның Пабам молҷаан нимені ысчам. Сірерге ӧӧртін кӱс пирілгенҷе Иерусалим саарда пол турыңар.
Иисус Христостың тигірзер ӧӧрлеені
(Мк 16:19-20; Илҷ 1:9-11)
50 Анаң Иисус оларны, саардаң сығарып, Вифанийа теере апарған паза, холларын кӧдіріп, оларны алғабысхан. 51 Іди алғап, Ол, олардаң оортахтаң оортах ла полып, тигірзер ӧӧрлеп сыххан. 52 Ӱгренҷілері, Ағаа пазырған соонда, улуғ ӧрчіде Иерусалимзер айланғаннар. 53 Анаң олар, Худайны сабландырып паза алғап, сыбыра храмда полғаннар. Аминь.