OBUTUMWA BWA PAULO.
1 Paulo, muhereza wa Yezu Kristu, akwetwa Ntumwa, ayasororerwe Evanjeli ya Mungu, 2 eyo yaliga alagire mbele n’abalagi mu Nandiko Ntakatifu, 3 eby’ Omwana we, ayamuzalirwe mu luganda lwa Daudi, ha bw’engingo; 4 ayanyamirwe abe Mwana wa Mungu mu mani, ha bw’omwoyo gw’obutakatifu, kubera kuzoka kwe mu bafu, Yezu Kristu, Omukama wetu, 5 ayatuhere enema n’obutumwa, niho amahanga gona gahulire kwikiriza, mw’izina lye; 6 muli bonene imwe mwena mulimo, obwo mwayesirwe Yezu Kristu: 7 hali banu bona abali Roma, abendwa ba Mungu, abakwetwa batakatifu. Enema ebe n’emwe n’omulebo, ogukuruga hali Mungu, Tata wetu, n’Omukama Yezu Kristu.
OMWEGONGI BWE BWO KUZA ROMA.
8 Ka ntandike kusima Mungu wange, ha bwa Yezu Kristu, ha mwanya gwanu, obwo kwikiriza kwanu kukumanywa mu nsi zona. 9 Kuba Mungu, owe nkukolera mu mwoyo gwange mw’Evanjeli y’Omwana we, ni mbona yange y’okwo nkubezuka obutayosa 10 mu sala zange, ninsaba bucha bucha mbone omwanya, Mungu k’alayenda, gwo kubahikaho. 11 Kuba nkwegonga kubabona, mbabonere enema y’omwoyo, mpiche kubagumisya; 12 nikwo kugira nti: niho, tukaba hamo twena, kuhumuzanya mu kwikiriza kwetu, okwo tukobere. 13 Mbe, bana betu, tinkwenda mubule kumanya okwo netegekire kengi kubagendaho, ninzibirwa kuhika lero, mbone ebirabo na mul’imwe, nka mu mahanga gandi. 14 Nkutongwa Abagereki n’Abanamahanga, ab’obwenge n’abatakumanya kintu. 15 Hatyo, ha bwange, nkwegonga kubolekerera Evanjeli, imwe mwena abali Roma.
KWIKIRIZA MUNGU NA YEZU KRISTU.
16 Kuba ine tinkukorerw’ensoni Evanjeli: kuba niyo eli mani ga Mungu, agakuchungura abakwikiriza bona, kutandikira ha Bayahudi, kandi n’Abagereki. 17 Kuba ekusurura obuhikire bwa Mungu, obukuruga mu kwikiriza nibumalizibwa muli kwonene, nk’okwo chandikirwe kiti: Omuzima akutungwa kwikiriza. 18 Hatyo ebiniga bya Mungu bikuruga mw’igulu nibigwera obutekiriza n’obutahikire bw’abantu abakuyangira obumanyi bwa Mungu mu butahikire; 19 kuba ebya Mungu ebikumanywa byabatulirwa; Mungu wenene niwe yababimanyisize. 20 Kuba ebitakubonwa muli wenene bikabonekera kurug’obuhangi bw’ensi mu bumanyi bw’ebihangwa; nikwo n’obuhicha bwe bw’era lyona na bumungu bwe: mbe hatyo tibali na nsonga, 21 obwo, bamanyire Mungu, bakabura kumuha ikuzo limuhikire, nibabura kumusima; nawe nibatumatuma mu bitekateko byabo, kai omutima gwabo nigusara nigwizura omwirima. 22 Nibegira betegereza, kunu basiruhere; 23 nibahindura ikuzo lya Mungu atahinduka, kikaba kisusano ch’omuntu muhinduki, n’ech’enoni, n’ebintu by’amaguru ana, n’ech’enzoka. 24 Nicho Mungu yabanagirire obwegongi bw’omutima gwabo n’obusihani, hatyo nibehemura abene ha ngingo zabo, 25 kuba bakahindura obukomereza bwa Mungu kuba bubehi, nibahabudu nibakolera ekihangwa ha mwanya gw’Omuhangi, akukuzibwa mu myaka n’emyaka. Amina.
ENTUNGWA MBI Z’ABASENZI.
26 Nicho Mungu yabasindikirire mu bwoyi bw’ensoni; kuba abakazi babo bakaleka kukola ebyo batura nibakola, bakole ebitakorwa. 27 Nikwo batyo n’abaseza, bakaleka kukola n’omukazi nk’ebilagirwe, nibaligirana abene bonka, nibakola eby’ensoni, abaseza n’abaseza, nibahabwa batyo muli bonene omuhero oguhikire obuhabi bwabo. 28 Mbe obwo babuzire kwoleka okwo bamanyire Mungu, Mungu nabasindika mu ntungwa z’obuyaga, nibakola ebitengene: 29 bezwire obubi bwona, obuyaga, obusihani, obununu, obuhungu; bezwire ichubi, obwisi, enkungana, obuzigi, entungwa mbi; bali bachwelerezi, 30 babehereza, bahate ba Mungu, b’olubwa, bekuza, b’echemo, bazumbuzi bw’obubi, bagome b’abazere, 31 basiru, batali na nsoni, nali bwenzi nali kisa. 32 Naho bamanyire obuhikire bwa Mungu, tibasombokerwe okw’abakukola ebyo bahikire kufwa, kai abakubikora bonka pai, nawe n’abakusima abakubikora.
2ABATAKWIKIRIZA TIBALI NA NSONGA. — MUNGU TASORARA MUNTU.
1 Nicho otali na nsonga, iwe muntu wena, akulamul’abandi; kuba okalamul’abandi, okwesinga iwe omwene, obw’okukola eby’okulamula. 2 Kuba tukumanya okwo Mungu akulamula mu bikomereze abakukol’ebyo. 3 Si, iwe akulamula abakukol’ebyo bityo, kai iwe wena nobikola, okuchwa oti: okukira ha bulamuzi bwa Mungu? 4 Si okugaya obufura n’obwesagazi n’obusasizi bwe bwingi muno? Si obure kumanya okw’obufura bwa Mungu bukukusindika kutamwa? 5 Nawe obugume bwawe n’omutima gwawe ogutatamirwe bikukanisya ebiniga ebilikwizira ha lunaku olwo ebiniga bilikusokorerwa mu bulamuzi buhikire bwa Mungu, 6 alihera buli muntu wena ha bw’ebikorwa bye: 7 abakuguma mu bikorwa bizima nibahiga ikuzo n’isima n’obutafwa, alibaha obulame obutahwaho; 8 kai abali n’omwoyo gw’obuhakani, abakwanga kwikiriza obukomereza, nawe nibaruba obutahikire, alibehoza ebiniga n’obubihirirwa.
9 Obunale n’obuhahi bulizira buli muntu wena akukol’ amabi: wo kutandika, Omuyahudi, kandi Omugereki; 10 nawe ikuzo n’isima, n’omulebo bilizira buli muntu wena akukola kuzima: wo kutandika, Omuyahudi, kandi Omugereki. 11 Kuba Mungu tasorora muntu.
12 Hatyo bona abaliba bahenire batali n’Ekilagiro, balibura batali n’Ekilagiro; kai bona abaliba bahenire bali n’Ekilagiro, balilamurwa n’Ekilagiro. 13 Kuba abahikire h’ameso ga Mungu t’abo abahuliz’Ekilagiro, nawe abakuhich’Ekilagiro nibo bakuba bahikire. 14 Mbe abasenzi, abatali n’Ekilagiro, ka bakukola chonka ebilagirwe Ekilagiro, naho batali n’Ekilagiro, bali bonene kilagiro; 15 bakwoleka okw’omulimo gw’Ekilagiro gwandikirwe mu mitima zabo, obwo ilaka ly’emitima zabo likubamanyisya, n’obw’ebitekateko byabo lunaku bikubalega, lunaku bikubakingiriza: 16 ebyo bilimanyisibwa, ha bw’Evanjeli yange, olunaku olwo Mungu alilamura, ha bwa Yezu Kristu, ebiserekire by’abantu.
OBUBI BW’ABAYAHUDI.
17 Nawe, iwe akwetwa Muyahudi, akuhumulira mu Kilagiro, akwekuhya hali Mungu, 18 akumanya kwenda kwe, akuhicha kusorora ebisasire muno, obwo wayegesibwe Ekilagiro, 19 okwekuhya nogira oti: ndi muhabuzi w’abahume, lumuli lw’abali mu mwirima, 20 mwolekerezi w’abatakumanya, musomesya wa banamuto, kandi ndi n’olulengo lw’obumanyi n’obukomereza mu Kilagiro. 21 Mbe iwe, akwolekerer’abandi, toyeyolekerera iwe omwene; okwolekerera oti: otaibaga, kai okwiba; 22 okugira oti: otasihanaga, kai okusihana; okusesemukwa ebimungu, kai okuzuma Mungu; 23 okwekuhya mu Kilagiro, kai okugora Mungu n’obutambuki bw’ebilagiro. 24 Kuba izina lya Mungu, kubera imwe, likuzumwa mu mahanga, nk’okwo chandikirwe.
KUSARA KWONKA TIKUHICHA KUCHUNGUL’ABAYAHUDI.
25 Kusara kukugasa nikwo, raba nohich’ebilagiro; nawe raba notambuk’ebilagiro, okusana oti henda tosazirwe. 26 Mbe raba omuntu atasazirwe akuhich’ebilagiro, si, naho atasazirwe, takubarwa nk’asazirwe? 27 Kai atasazirwe, akahich’ebilagiro, talikusinga iwe ayaherwe ebigambo by’Ekilagiro no kusara, okatambuk’ebilagiro? 28 Kuba Omuyahudi wa kimo ti wa ha bweru, kai kusara kwa kimo ti kwa ha bweru kwo mu ngingo: 29 nawe Omuyahudi wa kimo ni wo mu nda, kandi kusara kwa kimo ni kw’omutima, okukorwa ha bw’omwoyo, nawe ha bw’ebigambo by’Ekilagiro pai; ogwo ikuzo lye tiliruga mu bantu, nawe hali Mungu.
3OMUGASO GW’ABAYAHUDI.
1 Mbe hatyo kuba Muyahudi kukugasa ki? kai omugaso gwo kusara? 2 Omugaso ni mwingi, kai gw’enganda ningi: echo kutandika, kuba nibo bakubika ebigambo bya Mungu. 3 Nibihirwe raba abandi muli bonene batekirize! si obutekiriza bwabo bulimara obwesigwa bwa Mungu? Waza! pai. 4 Mungu ni mukomereza, kai buli muntu ni mubehi, nk’okwo chandikirwe kiti: Niho bamanye okw’oli mukomereza mu bigambo byawe, kai osinge, ka balakulamula chonka. 5 Nawe raba obubi bwetu bukwatura obuhikire bwa Mungu, kai tugambe ki? Si Mungu tali muronge, obw’akutunigahalira? 6 (Nkutenga kinamuntu). Kikabure! bikaba bityo, Mungu yakulamwire ata si ensi enu? 7 Nawe obubehi bwange bukayatura kukiraho obukomereza bwa Mungu, abone ikuzo lye, kai ine nkulamulirwa ki nk’omubehi? 8 Kandi kubaki tutakukozire amabi, niho amazima garugemo (nk’okwo abandi batubehereza kugamba tutyo)? Abo balisingwa kihikire.
ABANTU BONA BAHABIRE.
9 Ni ki? si tukubakira? Na kake; kuba twamazire kwolecha okwo bona, Abayahudi n’Abagereki, batwerw’ekiheno; 10 nk’okwo chandikirwe kiti: Taliho n’omo ahikire. 11 Ow’obwenge taliho, akuhiga Mungu taliho. 12 Bona bahabire, babere bona banantagasa; taliho akukola kuzima, taliho n’omo. 13 Omumiro gwabo ni kituro kitafundikire; bakuziga n’endimi zabo; obusungu bw’enzoka bul’ifwo y’eminwa zabo. 14 Omunwa gwabo gwizwire ebizumi n’obusalizi. 15 Amaguru gabo gakwanguha kuses’ensagama. 16 Obunale n’obunaku buli mu mihanda zabo, 17 kai tibakumanya omuhanda gw’omulebo. 18 Obutini bwa Mungu tibuli mu meso gabo. 19 Nawe tukumanya okwo byona ebilagirwe Ekilagiro bilagira abakugererwa Ekilagiro, niho buli munwa gubuze, kai buli muntu ahulire Mungu; 20 kuba taliho muntu n’omo alitakatifuzibwa ebusyo ye ebikorwa by’Ekilagiro, obwo Ekilagiro nicho kikumanyisya ekiheno.
ABANTU BONA BAKUTAKATIFUZIBWA KWIKIRIZA MULI YEZU KRISTU.
21 Nawe hati, Ekilagiro kitaliho, obuhikire bwa Mungu, obwamanyisibwe Ekilagiro n’abalagi, bwayaturwa. 22 Mbe obuhikire obukuruga hali Mungu, ha bwo kwikiriza Yezu Kristu, bukwizira bona abamwikiriza. Kuba tibakirene: 23 bona bakahena, kai babuzirwe ikuzo lya Mungu, 24 nibatakatifuzibwa enema ye busa chonka, ha bw’obuchunguzi obuli muli Yezu Kristu, 25 owe Mungu atereho abe bulihi, ha bwo kwikiriza mu nsagama ye, ayoleke obuhikire bwe nakiz’ebiheno bya kara, 26 ebyo Mungu yayemere n’obweguminsiriza, ayoleke obuhikire bwe mu naku za hati, amanyisye okwo wenene ahikire n’okw’atakatifuza ali no kwikiriza muli Yezu Kristu. 27 Mbe okwekuliza ki? Nangu. Mu kilagiro ki? Ech’ebikorwa? Pai; nawe mu kilagiro cho kwikiriza. 28 Kuba tukuchwa tuti: Omuntu akutakatifuzibwa kwikiriza, nzira ebikorwa by’Ekilagiro. 29 Si Mungu ni Mungu w’Abayahudi bonka? tali Mungu w’Abanamahanga bona? Yee, wena aba Mungu w’Abanamahanga bona. 30 Kuba Mungu n’omo wenka, niwe akutakatifuza abasazirwe mu kwikiriza, n’abatasazirwe mu kwikiriza kwonene. 31 Mbe hatyo si tukumarayo Ekilagiro no kwikiriza? Kikabure! nawe tukugumy’Ekilagiro.
4IBRAHIMU AKATAKATIFUZIBWA KWIKIRIZA KWE.
1 Mbe hatyo tugambe tuta? tata Ibrahimu akabona ki, ha bw’engingo? 2 Kuba Ibrahimu, akatakatifuzibwa ebikorwa, akuhicha kwesima, nawe ha bwa Mungu pai. 3 Enandiko zikugamba ki mbele? Ziti: Ibrahimu akekiriza Mungu, kai echo kikamubalirwa nk’ibanza. 4 Mbe akukol’omulimo, omuhero taguhabwa nk’obugeni, nawe nk’ibanza. 5 Kandi atakukola, nawe akekiriza omutakatifuza w’omuheni, kwikiriza kwe kukumubalirwa nk’ibanza, n’okwo omuku gw’enema ya Mungu guli. 6 Nikwo Daudi akutenga, k’akugamba omugisa gw’omuntu akusemerezya Mungu, nabalirwa obuhikire, atali n’ebikorwa, 7 nagira ati: Bali n’omugisa abakizibwe entambala zabo, n’abo ebiheno biswekirwe. 8 Ali n’omugisa owe Mungu atamubalire ekiheno.
IBRAHIMU N’ISE ABAKWIKIRIZA BONA.
9 Nawe si omugisa ogwo ni gw’abasazirwe bonka, nangu ni gw’abatasazirwe bona? Mbe twagamba tuti: kwikiriza kwa Ibrahimu kukamubalirwa nk’ibanza. 10 Hatyo kukamubalirwa kuta? Yasazirwe, nangu atasazirwe? Yasazirwe pai, nawe atakasazirwe. 11 Hatyo akahabwa olunyamo lwo kusara nk’ekimanyisyo ch’obuhikire bwo kwikiriza, obwo yaliga ali nabwo atakasazirwe, abe ise abakwikiriza bona batasazirwe, niho kwikiriza kwabo kubabalirwe nk’ibanza; 12 hona abe ise abasazirwe, abataherwe kusara chonka, nawe abakuruba omuhanda gwo kwikiriza, okwo tata Ibrahimu yaliga ali nakwo atakasazirwe.
13 Kuba omulago ogwo Ibrahimu yaherwe, hamo oluganda lwe, gwo kuhungul’ensi, tigwahikizibwe Ekilagiro, nawe obuhikire bwo kwikiriza. 14 Raba Ekilagiro nicho kikubagira bahunguzi, kwikiriza tikukigasa, n’omulago gwona tigukiliho. 15 Kuba Ekilagiro kikuleta ebiniga: ekilagiro kitaliho, tibakitambuka. 16 Mbe ekihungulo kikuruga mu kwikiriza, niho omulago gwizire busa chonka oluganda lwona, abaherwe Ekilagiro bonka pai, nawe hona abali no kwikiriza kwa Ibrahimu, tata wetu twena, 17 (nk’okwo chandikirwe kiti: Nkakugira ise amahanga mengi) ebusyo ya Mungu, owe yekirize, akuzor’ abafu, nayeta ebitaliho nk’ebiliho. 18 Ka yategeze, obutegeza butaliho, akekiriza kubera ise amahanga mengi, nk’owo chaliga kimugambirwe kiti: Obuzare bwawe buliba butyo. 19 Tiyanogire mu kwikiriza, tiyetegereze okw’engingo ze zaliga zyafwire, obwo yaliga ali n’emyaka kuti igana, n’okwo Sara yaliga atakihicha kuzara. 20 Tiyatimatimize omulago gwa Mungu, akabula kugwikiriza, nawe akeguminsiriza mu kwikiriza, nakuza Mungu, 21 obwo yamanyaga okw’ali n’obuhicha bwo kukola ebyo yalagire. 22 Nich’echo chamubalirirwe nk’ibanza. 23 Nawe tichandikirwe kubera wenene wenka, kiti: Kikamubalirwa nk’ibanza, 24 nawe kubera itwe twena, abalibalirwa batyo, itwe abakwikiriza ogwo, ayazozile mu bafu Yezu Kristu, Omukama wetu, 25 ayaherezibwe kuber’ebiheno byetu, nazoka, atutakatifuze.
5TUKUTEGEZA KUBA MUNGU AKUTWENDA.
1 Obwo twatakatifuzibwe kwikiriza, tube n’omulebo na Mungu, ha bw’Omukama wetu Yezu Kristu, 2 ayatubonere, ha bwo kwikiriza, kuhika mu nema egyo, eyo tugumiramo, no kwesima mu butegeza bw’ikuzo bw’abana ba Mungu. 3 Echo chonka pai, nawe tukwesima na mu busasi, obwo tukumanya okw’obusasi bukuleta obweguminsiriza; 4 kai obweguminsiriza bukuleta obugume, kandi obugume bukuleta obutegeza. 5 Mbe obutegeza tibuzigaga, kuba obwenzi bwa Mungu bukaseserwa mu mitima zetu ha bw’Omwoyo Mutakatifu, ogwagabirwe itwe. 6 Mbe kubaki, aho twaliga tukinogire, Kristu yafwerere abaheni mu mwanya gwingene? 7 Omuntu akufwer’omuhikire raba; hamo omuntu yakuhikize kufwer’ omuzima. 8 Nawe Mungu akwolech’obwenzi bwe hal’itwe, obwo, mu mwanya gwingene, naho twaliga tukili baheni, 9 Kristu yatufwerere. Mbe munomuno hati, aho twatakatifuzibwe mu nsagama ye, alituchungura ha biniga. 10 Kuba, aho twaliga tuli bahate, raba nitugorozanya na Mungu ha bwo kufwa kw’Omwana we, munomuno tulichungurwa obulame bwe, twamazire kugorozanya. 11 Kai echo chonka pai, nawe hona tukwesima hali Mungu ha bw’Omukama wetu Yezu Kristu, ayatubonere hati obugorozanya.
ADAMU NA KRISTU.
12 Hatyo, nk’okwo kuber’omuntu omo ekiheno chatahira mu nsi, kai olufu lukaletwa ekiheno, nikwo olufu lukahikira abantu bona, kuber’omuntu ogwo, owe bona bahenere muli wenene. 13 Kuba kuhika ha Kilagiro ekiheno chaliga kili mu nsi, nawe ekiheno chaliga kitabalirwa, obwo Ekilagiro chaliga kitakabere. 14 Mbe nawe olufu lukatwara kuruga Adamu kuhika Musa, nilutwara n’abaliga batahenire ekiheno chezabo ech’Adamu, ali kisusano ch’aliza. 15 Nawe omugabo tiguli nk’ekiheno; kuba, raba bengi bakafwa kuber’ekiheno ch’omo wenka, kai kuta! enema n’engabirano za Mungu zikezula mu bengi kuber’enema y’omuntu omo wenka, niwe Yezu Kristu! 16 Kandi omugabo tiguli nk’ekiheno kinagumo; kuba elamu ekiheno kimo kikaba busingwa, nawe kai enema ekutakatifuza, naho ebiheno bikaba bingi. 17 Mbe raba olufu lukatwara ha bw’omo kuber’ekiheno ch’omo wenka, kai kuta abakuhabwa obwingi bw’enema n’engabirano n’obuhikire, abalitwara mu bulame ha bw’omo wenka, niwe Yezu Kristu. 18 Mbe hatyo, nk’okwo abantu bona bakusingwa kuber’ekiheno ch’omo wenka, nikwo hatyo abantu bona bakutakatifuzibwa nibahabwa obuzima, kuber’obuhikire bw’omo wenka. 19 Kuba, nk’okw’obutahulira bw’omuntu omo bwagizire bengi babe baheni, nikwo hatyo n’obuhulirizi bw’omo buligira bengi babe bahikire. 20 Mbe ekilagiro kikeza, entambala ekane. Nawe aho entambala ekanire, nimwo enema ekanire kukiraho, 21 niho, nk’okwo ekiheno kitwele mu lufu, nikwo hatyo n’enema etwale mu buhikire, tubone obulame obutahwaho, ha bwa Yezu Kristu Omukama wetu.
6OMUKRISTU AYEFWERERE MU KIHENO ALAGIRWE KUKOLERA MUNGU WENKA.
1 Hatyo si aho tugambe tuta? Si twikare mu biheno, niho enema ekane? 2 Kikabure! Kuba itwe abefwerere kimo mu kiheno, tukusuba kukizagiramo tuta? 3 Si timukumanya okw’itwe twena ababatizibwe muli Yezu Kristu, tukabatizibwa mu kufwa kwe? 4 Kuba tukazikwa nage mu batisimu, tufwe, niho, nka nikwo Kristu yazokire mu bafu ha bw’ikuzo lya Tata, nikwo hatyo n’etwe tulibatire mu bulame buhya. 5 Kuba, raba twabatikirwe muli wenene mu lufu lumo, nikwo tuliba tutyo na mu kuzoka hona; 6 tumanyire okw’omuntu wetu wa kara yalegirwe ha musalaba nage, niho engingo z’ekiheno zisingarike, tutasuba kuba beru b’ekiheno. 7 Kuba ayafwire, yehukire mu kiheno. 8 Mbe raba twafwire na Kristu, hona tukwikiriza okwo tulilama na Kristu, 9 nitumanya okwo Kristu ayazokire mu bafu takisuba kufwa n’okw’olufu tilukisuba kumutwala. 10 Kuba kufwer’ekiheno akafwa lugendo lumo lwonka; nawe kulora, akulora kubera Mungu. 11 Nikwo n’emwe, mwesusanisye nk’abefwerere mu kiheno, nawe nimulore kubera Mungu muli Yezu Kristu Omukama wetu, 12 engingo z’amafwerezi zinu zitatwarwa ekiheno, mukahulira kwoya kubi kwazo. 13 Kandi mutasindikira ekiheno engingo zanu, kikazigira bikwato by’obubi; nawe mwehereze hali Mungu, nk’abakulora abarugire mu lufu, nimuhere Mungu engingo zanu, azigire bikwato by’obuhikire. 14 Kuba ekiheno tikiliba n’amani hal’imwe, obwo mutakitwerw’Ekilagiro, nawe enema. 15 Mbe kuta? si tuhene, obwo tutakitwerw’Ekilagiro, nawe enema? Kikabule!
OMUGASO GWO KUKOLERA MUNGU.
16 Si timukumanya okwo, mukegira beru b’owe mukuhulira, muli beru b’owe mukuhulira, kamba b’ekiheno mubone olufu, kamba b’obuhulizi mubone obuhikire? 17 Nawe Mungu asimwe, obwo mwarugire mu bwiru bw’ekiheno n’obwo mwahulire mu mutima obwolekerezi obwo mwayolekererwe. 18 Mutyo mukachungurwa mu biheno, nimugirwa beru b’obuhikire. 19 Nkutenga kinamuntu, kuber’obunoge bw’engingo zanu. Kuba, nka nikwo mukahereza engingo zanu ha busihani na ha bubi nimuhena, nikwo hati nimuzihereze, mukore nazo obuhikire, niho muhiche kutakatifuzibwa. 20 Kuba, aho mwaliga mukili beru b’ekiheno, mwaliga mutatwerwe obuhikire. 21 Mbe aho mukagasirwa ki ebyo mukukorw’ensoni hati? kuba obusubiro bwabyo nilw’olufu. 22 Nawe hati muchungwirwe mu kiheno, mugizirwe beru ba Mungu, mbe omugaso bwanu ni butakatifu, kai obusubiro bwanu, obulame obutahwaho. 23 Kuba omuhero gw’ekiheno nilw’olufu; nawe omugabo gwa Mungu nibw’obulame obutahwaho, muli Yezu Kristu Omukama wetu.
7ABAKRISTU TIBAKILAGIRWE EDINI Y’ABAYAHUDI.
1 Si timukumanya, bana betu, (kuba nkutengera abakumanya Ekilagiro), okwo ekilagiro kili n’obuhicha ha muntu akilora chonka? 2 Hali nk’omukazi aswerwe: asumikirwe ekilagiro, iba akiliho; nawe iba akafwa, akusurumurwa mu kilagiro ch’omuseza. 3 Hatyo, iba akiliho, akakola n’omuseza ondi, ni bukwate; nawe iba akaba afwire, asurumwirwe mu kilagiro, mbe ti bukwate, naho akakola n’omuseza ondi. 4 Nikwo n’emwe, bana betu, mwefwerere mu Kilagiro ha bw’engingo za Kristu, niho mube hali ondi ayazokire mu bafu, turabire Mungu ebirabo. 5 Kuba, aho twaliga tuli mu ngingo, obwoyi bw’entambala, obwaletwaga Ekilagiro, bwaliga niburabya mu ngingo zetu ebirabo by’olufu. 6 Nawe hati, obwo twasurumwirwe mu Kilagiro ch’olufu, nimwo twekazibwaga, tukukola mu buhya bw’omwoyo, kai mu bukokoro bw’enuguta pai.
EKILAGIRO KIKUMANYISYA EBIHENO.
7 Mbe hatyo tugambe ki? Si ekilagiro ni kiheno? Kikabule! Nawe tinamanyire ekiheno, hatali mu kilagiro; kuba tinakumanyire kuligira kw’engingo, ekilagiro kitaba kugamba kiti: Otaligiraga. 8 Nawe ekiheno chabwene omwanya mu kilagiro, nikinsindika mu kuligira kw’enganda ningi; kuba ekilagiro kikaba kitaliho, ekiheno chakufwire. 9 Mbe ine kara naliga nintula ntali na kilagiro; nawe ka chezire, ekiheno kikahimboka, 10 kai ine ninfwa; hatyo ekilagiro, echaliga kili no kumpa obuzima, chandetere olufu. 11 Kuba ekiheno chabwene omwanya mu kilagiro, nikinkongya nikinita. 12 Nikwo Ekilagiro ni kitakatifu, kai ebilagiro ni bitakatifu, bihikire, bizima. 13 Hatyo si ekizima chamberere lufu? Kikabule! Nawe ekiheno chandetere olufu ha bw’ekizima, kibonekane okwo kili, nikiba, ha bw’ekilagiro, oburugo bw’ebiheno bingi.
ENGINGO ZIKURWANA OMWOYO.
14 Mbe tukumanya okwo ekilagiro kili kinamwoyo; nawe ine ndi munangingo, nguzirwe wo kutwarw’ekiheno. 15 Kuba echo nkukola, tinkukimanya: ekizima echo nkwenda, tinkukikola; nawe ekibi echo nkuhata, nkukikola. 16 Mbe raba ninkola echo ntakwenda, nkukunda ekilagiro, nti: ni kizima. 17 Hatyo t’ine akukola echo, nawe ekiheno ekitula mul’ine. 18 Kuba nkumanya okw’obuzima butatura mul’ine, nikwo kugira nti: mu ngingo zange: kuba kwenda, nkuhicha; nawe kukola kuzima, tinkuhicha. 19 Kuba tinkukola ekizima echo nkwenda, nawe nkukola ekibi echo ntakwenda. 20 Mbe raba ninkola echo ntakwenda, t’ine akukikola, nawe ekiheno ekitula mul’ine. 21 Ka nkwenda kukola kuzima, nkusanga mul’ine ekilagiro ekinzibira, kuba obubi butula mul’ine. 22 Kuba nkusemererwa ebilagiro bya Mungu, ha bw’omuntu wo mu nda; 23 nawe nkusanga mu ngingo zange ekilagiro kindi, ekikurwana ekilagiro ch’omwoyo, nikinsumika mu kilagiro ch’ekiheno ekili mu ngingo zange. 24 Ine muntu munale w’abandi! ni ga alinchungula mu ngingo zinu z’amafwerezi? 25 Enema ya Mungu, ha bwa Yezu Kristu Omukama wetu. Mbe hatyo ine mu mwoyo nkuhulira ebilagiro bya Mungu; nawe mu ngingo nkuhulira ebilagiro by’ekiheno.
8OMUKRISTU ALI NO KURUBA ENTUNGWA ZA YEZU KRISTU.
1 Mbe hatyo tibalisingwa abali muli Yezu Kristu, abatatungwa kinangingo; 2 kuba ekilagiro ch’omwoyo gw’obuzima muli Yezu Kristu chanchungwire mu kilagiro ch’ekiheno n’ech’olufu. 3 Kuba echaliga kitahikibwa Ekilagiro, obwo chanogibwaga engingo, Mungu akakihicha, natuma Omwana we mu ngingo zyezabo ez’ekiheno, nasinga ekiheno mu ngingo kuber’ekiheno, 4 niho obuhikire bw’ekilagiro buhikibwe mul’itwe, abatatungwa kinangingo, nawe kinamwoyo. 5 Kuba abakutungwa kinangingo bakunulirwa eby’engingo; nawe abakutungwa kinamwoyo bakunulirwa eby’omwoyo. 6 Mbe obwetegereza bw’engingo ni lufu; nawe obwetegereza bw’omwoyo ni buzima n’omulebo. 7 Kuba obwetegereza bw’engingo buhatene na Mungu, obwo butahulira ebilagiro bya Mungu, kai butakuhicha kubihulira. 8 Mbe abakutungwa kinangingo tibakuhicha kusemereza Mungu. 9 Nawe imwe timuli mu ngingo, nawe mu mwoyo, raba Omwoyo gwa Mungu nigwo gutura mul’imwe. Kuba omuntu akaba atali n’Omwoyo gwa Kristu, tali we. 10 Nawe raba Kristu natura mul’imwe, engingo hatyo zifwire ha bw’ekiheno, nawe omwoyo gukulora ha bw’obuhikire. 11 Kandi raba Omwoyo gw’azozile Yezu mu bafu nigutura mul’imwe, ayazozile Yezu Kristu mu bafu aliha engingo zanu z’amafwerezi obuzima, ha bw’Omwoyo gwe ogutura mul’imwe. 12 Mbe, bana betu, tituli n’ibanza ha ngingo, tukatungwa kinangingo. 13 Kuba mukatungwa kinangingo, mulifwa; nawe mukesy’omwoyo ebikorwa by’engingo, mulilama.
TULI BANA BA MUNGU.
14 Kuba bona abakuhaburwa Omwoyo gwa Mungu ni bana ba Mungu. 15 Kuba timwaherwe omwoyo gw’obwiru, mwikare mu butini; nawe mukahabwa Omwoyo, ogubagira bana, niho muhiche kugamba muti: Abba, Tata. 16 Omwoyo gwonene gukumanyisya omwoyo gwetu okwo tuli bana ba Mungu. 17 Mbe raba tuli bana, hona tuli bahunguzi: bahunguzi ba Mungu, tukobere obuhunguzi na Kristu, tukaba nitusaswa nage, niho tuhiche kukuzibwa hamo nage. 18 Kuba nkuchwa nti: Obusasi bwa hati tibukuhicha kulenganisibwa n’ikuzo elilibonekera mul’itwe mu naku z’obusyo. 19 Nicho ebihangwa byona bikulindiririra obuboneki bw’abana ba Mungu. 20 Kuba ebihangwa bikatwarw’obubi bitakwenda, mu mani g’ayabitwere mu butegeza, 21 obwo ebihangwa byonene bilichunguka mu bwiru bw’obuzunde, bibone obweyagazi bw’ikuzo ly’abana ba Mungu.
OBUTEGEZA BW’ABANA BA MUNGU.
22 Kuba tukumanya okwo buli kihangwa chona kikugenera kuti henda kikurumw’obusungu, kuhika hati; 23 kai chonene chonka pai, nawe n’etwe twena, abali n’emigaso zo kutandika z’Omwoyo, tukugenera itwe abene, nitulindirira kugirwa bana ba Mungu, nibw’obuchunguki bw’engingo zetu. 24 Nimwo mu butegeza tukuchungukira. Nawe obutegeza obubonwa tibukili butegeza, kuba ech’obona, okitegeza ota? 25 Mbe ka tutegeza echo tutabona, tukilindirira n’obweguminsiriza. 26 Mbe nikwo hatyo Omwoyo gukuzuna obunoge bwetu: kuba titukumanya echo tuli no kusaba Mungu mu sala zetu; nawe Omwoyo gwonene gukutusabira n’obugenezi obutagambwa. 27 Kandi akwetegereza emitima, niwe akumanya eby’Omwoyo gukwegonga, kuba akusabira abatakatifu ebyo Mungu akwenda. 28 Mbe tukumanya okwo byona bikugasira abakwenda Mungu, abo yasozire babe batakatifu. 29 Kuba abo yamanyire mu bumanyi bwe, akabasora basusane n’olulengo lw’Omwana we, niho wenene abe muzigezo w’abatabani babo bengi. 30 Kandi abo yasozire, akabayeta; n’abo yayesire, akabatakatifuza; kai abo yatakatifwize, akabakuza. 31 Tugambe ki kandi? Mungu akatwemaho, akuturwana ni ga? 32 Wenene k’atasasire Omwana we wa kimo, nawe yamuhereze kubera itwe twena, akwanga ata kutuha byona nage?
33 Ni ga alilega abasozirwe Mungu? Mungu wenene niwe akubatakatifuza. 34 Alibalamura akabasinga ni ga si? Kristu Yezu ayatufwerere, kandi ayazokire naikara ha bulyo bwa Mungu, niwe akututwezera. 35 Mbe ni kiha si ekilitutaganisya n’obwenzi bwa Kristu? Si hamo obusasi? hamo obunale? hamo enzala? hamo obuzuka? hawo ebitegezi? hamo obunaranaza? hamo embanda? 36 (Nk’okwo chandikirwe kiti: Tukwitirwa iwe buli lunaku, bakutulenganisya nk’enabalega zo kubaga). 37 Nawe ebyo byona tukubisinga, kubera ayatwenzire. 38 Kuba nkumanya kimokimo okw’olufu, nali obulame, nali Bamalaika, nali Abanangoma, nali Ab’amani, nali ebya hati, nali ebiliza, nali obusiniriza, 39 nali eby’oluguru, nali eby’ifwo, nali ekihangwa kindi chona, bitalihicha kututaganisya n’obwenzi bwa Mungu, obuli muli Kristu Yezu Omukama wetu.
9ABAYAHUDI BALIBULA. — MUNGU TATAMBUKIRE ENDAGANO ZE.
1 Nkutenga ebiliho obusyo ya Kristu; tinkubeha, ilaka ly’omutima gwange niyo embona yange mu Mwoyo Mutakatifu: 2 mbe nkuzuba muno, kai ndi n’obusasi bwa buli katungu mu mutima gwange. 3 Kuba nakwenzire kutaganisibwa na Kristu kubera batabani betu, abali banaluganda betu mu ngingo, 4 abali Banaisraeli, abagizirwe bana, bakana ikuzo n’omulago, n’Ekilagiro, n’obukolezi bwa Mungu, n’endagano; 5 abazerwe batatenkuru, abazere, ha bw’engingo, Yezu, akizire byona, niwe Mungu abarikirwe mu myaka z’emyaka. Amina.
6 Nawe ekigambo cha Mungu tichabuzire kugasa. Kuba abakuruga mul’Israeli tibali bona Banaisraeli, 7 n’abali b’oluganda lwa Ibrahimu tabali bona bana be; nawe Mungu namugira ati: Izaki niwe alyetwa omwana wawe. 8 Nikwo kugira ati: Abana ba Mungu ti bana b’engingo, nawe abana b’omulago nibo bakubarwa nk’abana kimo. 9 Mbe mbibi ebigambo by’omulago, biti: Nka hati ndiza, kai ndisanga Sara ali n’omwana mwozo. 10 Nawe Sara wenka pai, Rebeka wena, ayazalire tata Izaki abana babili. 11 Kuba, batakazerwe, hamo batakakozire kintu kizima hamo kibi, (niho omuku gwa Mungu gugume ha bw’obwetegeki bwe), 12 kuber’ebikorwa byabo pai, nawe kuber’omweto, nagambirwa ati: Ow’obuzigezo alitwarwa omuto, 13 nk’okwo chandikirwe kiti: Yakobo nkamwenda, nimpata Ezau.
MUNGU AKUSORA ABO AKWENDA.
14 Mbe tugambe ki? si Mungu tarongire? Kikabule! 15 Akagambira Musa ati: Ndisasira owe nkusasira, kai nditirw’ekisa owe nkwitirw’ekisa. 16 Mbe ti mulimo gw’akwenda hamo gw’akwiruka, nawe gwa Mungu, akusasira. 17 Enandiko zikugambira Farao ziti: Nich’echo nakwimukirize, noleche mul’iwe obuhicha bwange, kai izina lyange likumuke mu nsi zona. 18 Mbe akusasira abo akwenda, nagumya abo akwenda. 19 Iwe oti: Achahiga ki? akwanga age ni ga? 20 Muntu we, niwe ga, ohiche kuhakana na Mungu? Si ekibumbwa kikugambira omubumbi wacho kiti: Wambumbira ki ndi ntyo? 21 Si omubumbi takuhicha kubumbya ibumba limo ekitwalo ch’omulimo muzima n’ekindi ch’omulimo gw’obuyaga? 22 Tugambe tuta, raba Mungu, ka yayenzile kwolech’ebiniga bye no kumanyisya obuhicha bwe, akayemera n’obweguminsiriza bwingi ebitwaro by’ebiniga, byetegekire kubura, 23 niho ayoleke obuhango bw’ikuzo lye mu bitwaro by’ekisa, ebyo yategekere ikuzo lye? 24 Hatyo akatweta natwihamo, mu Bayahudi bonka pai, nawe na mu basenzi, 25 nk’okwo akugamba muli Oze, ati: Ndiyeta ihanga lyange, elyaliga litali ihanga lyange; kai nganzi eyaliga etali nganzi; kandi owe nasasire, ayaliga atasasirwe. 26 N’aho baliga babagambire bati: Timuli ihanga lyange, aho niho balyeterwa bana ba Mungu akulora. 27 Izaiya wena akugamba ebya Israeli ati: Naho olubaro lw’abana ba Israeli lwakubere nk’omuseni gwa ha chambu, obusago bwonka bulichunguka. 28 Mbe Omukama alihicha kimo, kai bwangu n’oburonge, ekigambo echo, yee, alikihicha bwangu mu nsi. 29 Nich’echo Izaiya yaliga agambire mbele, ati: Omukama w’embaga ataba kutusigira abana, twakubere nka Sodoma, twakususene nka Gomora.
30 Mbe tugambe tuta? Tuti: Abasenzi abatahigaga obuhikire, babubwene, nawe obuhikire obukuruga mu kwikiriza; 31 kandi Israeli, ayahigaga ekilagiro ch’obuhikire, tiyahikire mu kilagiro ch’obuhikire. 32 Kubaki? Kuba tibabuhigire mu kwikiriza, nawe kuti mu bikorwa, nibasitara h’ebale elikusitaza, 33 nk’okwo chandikirwe kiti: Lora, nkutaho muli Sioni ibale elikusitaza n’ibale lyo kugwisya; kai buli muntu wena alimwikiriza talikorw’ensoni.
10OBUTEKIRIZA BW’ABAYAHUDI.
1 Bana betu, nkwegonga mu mutima gwange nindembereza Mungu, babone kuchunguka. 2 Nkwikiriza okwo batereho omutima hali Mungu, nawe tibakusombokerwa; 3 kuba tibamanyire obuhikire bwa Mungu, kai bakiyenda kugumya obw’abo, tibahulire obuhikire bwa Mungu. 4 Mbe obusubiro bw’Ekilagiro niwe Kristu, akutakatifuza buli mwikiriza wena. 5 Nicho Musa yayandikire eby’obuhikire obukuruga mu Kilagiro, ati: Buli muntu alibuhicha, alibonamo obulame. 6 Nawe eby’obuhikire obukuruga mu kwikiriza akutenga ati: Otatengaga mu mutima gwawe oti: Ni ga alihanama mw’igulu? nikwo kutenga oti: alengetulemo Kristu; 7 hamo otatengaga oti: Ni ga alilengetuka mu lina? nikwo kutenga oti: azore Kristu mu bafu. 8 Nawe Enandiko zikutenga ki? Ziti: Ekigambo kili hehi n’ewe, mu kanwa kawe na mu mutima gwawe; nich’ekigambo cho kwikiriza, echo tukwolekerera. 9 Kuba okagamba n’omunwa gwawe oti: Yezu niwe Omukama, okekiriza okwo Mungu yamuzozire mu bafu, olichunguka. 10 Kuba omuntu k’akwikiriza mu mutima, akutakatifuzibwa, kandi k’akwatura kwikiriza kwe n’omunwa gwe, akuchunguka. 11 Kuba Enandiko zikugamba ziti: Buli muntu wena akumwikiriza, talikorw’ensoni. 12 Mbe Omuyahudi n’Omugereki tibakirene, obwo bona bali n’Omukama omo, akutunga abakumulembereza bona. 13 Kuba buli muntu wena akulembereza izina ly’Omukama, alichunguka.
KWIKIRIZA KUKURUGA MU BWOLEKEREZI
14 Nawe balilembereza bata owe batekirize? hamo balikiriza bata owe batagambirwe? kai baligambirwa bata, omwolekerezi ataliho? 15 Kandi balyolekerera bata, batatumirwe? nk’okwo chandikirwe kiti: Bisemere bita si ebigere by’abakumanyisya omulebo, by’abakwolekerera Evanjeli! 16 Nawe ti bona abakuhulira Evanjeli. Nicho Izaiya yagambirire ati: Mukama wange, ayekirize obwolekerezi bwetu ni ga? 17 Mbe kwikiriza kukuruga mu buhulizi, nawe twahulire, kuba ekigambo cha Kristu kikayolekererwa. 18 Nawe nkubuza nti: Si tibakahulizahoga? Nikwo, ilaka lyabo lyasuganisize ensi yona, n’ebigambo byabo bikahika ha mbibi z’ensi yona. 19 Mbe nkusuba kubuza nti: Si Israeli tiyamanyire? Owo kutandika Musa akagamba ati: Ndibachubya ihanga elitali lyange, ndibanigahaza ihanga elitali na bwenge. 20 Kandi Izaiya takutina kutenga ati: Nkasangwa abatampigaga, nkemanyisya abatahigaga kummanya. 21 Nawe akugambira Israeli ati: Musana gwona nintegerer’engalo ihanga elitekiriza n’ihakani.
11ABAYAHUDI TIBALIBULA BONA.
1 Mbe nkubuza nti: Si Mungu akanagirana ihanga lye? Kikabule! Kuba ine nena ndi Mwisraeli, w’oluzaro lwa Ibrahimu, lw’oluganda lwa Benyamini. 2 Mungu tiyanagirene ihanga lye elyo yamanyaga kuruga ira lyona. Si timukumanya echo Enandiko zikutenga ebya Eliya, okw’akulega Israeli hali Mungu? 3 Nagira ati: Rugaba, baketa abalagi bawe, bakagwisya ebitambiro byawe; kai ine nasaga nenka, nibantembanisya kunita. 4 Nawe Mungu akumusubiramo ati ki? Ati: Nkesagiz’abantu bihumbi musanzu, abatalitez’ebizwi obusyo ya Bali. 5 Nikwo na mu naku zinu: basagire abandi, abasozirwe enema ya Mungu. 6 Nawe ni mulimo gw’enema, gw’ebikorwa pai; bikaba bili bityo, enema tiyakubere enema. 7 Mbe hatyo ni kiha? Ebyo Israeli yahigaga, tiyabibwene; nawe abasozirwe babibwene, kai abandi bakahumibwa; 8 nk’okwo chandikirwe kiti: Mungu akabaha omwoyo gw’entiro, n’ameso agatabona, n’amatwi agatahulira, kai kuhika lero. 9 Kandi Daudi akugira ati: Emeza yabo ebe mutego gwo kubabasya no kubasitaza n’ekinaranazo chabo; 10 ameso gabo gahume, baleke kubona, kai omugongo gwabo gwikare gwinamire bucha bucha. 11 Mbe nkubuza nti: Si bakasitara, bagwe chonka? Kikabule! nawe entambala yabo yaletere abasenzi kuchunguka, niho basingasingane.
ABASENZI, ABASOZIRWE HA MWANYA GW’ABAYAHUDI, BATAYEKUHYA.
12 Raba entambala yabo netung’ensi, n’obugeruki bwabo netunga abasenzi, kai kuta ka balisuba kwizura! 13 Kuba, imwe banamahanga, nkubagambira nti: Ntakalekere kuba ntumwa y’abanamahanga, ndikumura omulimo gwange, 14 mpiche ntyo kuha ab’oluganda lwange kusingasingana no kuchungul’abandi muli bonene. 15 Kuba, raba obubulabuzi bwabo nibuba kugorozanya kw’ensi, kai kuta ka balisubayo! tikuliba kuzoka kw’abafu?
16 Ebyo kutandika bikaba bitakatifu, ebindi byona nikwo bili bityo; kai omuzi gukaba mutakatifu, amatabi gona nikwo gali gatyo. 17 Mbe amatabi gandi gakatanuka, kai iwe, okili omuzituni gwo mw’iswa, okayongwa hagati yago nokobera omuzi n’olwinzi lw’omuzituni, 18 otayekuhyaga obusyo y’amatabi. Okekuhya, omanye kinu: t’iwe akutegula omuzi, nawe omuzi nigwo gukutegula iwe. 19 Nawe iwe oti: Amatabi gakatanuka, ine nongwe. 20 Nikwo, gakatanuka kuber’obutekiriza; kai iwe okuguma kubera kwikiriza. Otayekuhyaga, nawe notine. 21 Kuba Mungu akabula kusasira amatabi gonene, hamo iwe wena talikusasira. 22 Mbe noyetegereze obufura n’obugume bwa Mungu: obugume bwe hali banu abagwire, kai obufura bwe hal’iwe, okaguma mu bufura obwo; bitali bityo, iwe wena olihwaho. 23 Bonene bona, ka baliruga mu butekiriza bwabo, baliyongwa: kuba Mungu ali n’obuhicha bwo kusuba kubayonga. 24 Mbe iwe okaba notemwa mu muzituni gwo mw’iswa noyongwa ha muzituni muzima, butali buhangwa bwawe, munomuno kukiraho amatabi galyo galyongwa ha muzituni gwago gwonene.
ABAYAHUDI BALISUBA KUHINDUKA.
25 Bana betu, tinkwenda mubule kumanya olufubo lunu, (mutegira betegereza), luti: abandi bo mu Banaisraeli bahumire, kuhika abasenzi basugane kutahamo, 26 niho Abanaisraeli bona bachunguke, nk’okwo chandikirwe kiti: Omuchunguzi aliruga muli Sioni, kai alihamo obubi muli Yakobo; 27 aho niho omulago gwange gulihika, ka ndikiza ebiheno byabo. 28 Nikwo, ha bw’Evanjeli, ni bahate kubera imwe; nawe ha bw’obusozi, bakwendwa kubera batata. 29 Kuba Mungu takwefuliza engabirano ze n’olweto lwe. 30 Nk’okwo imwe mutekirize Mungu kara, kai hati nimusasirwa kuber’obutekiriza bwabo, 31 nikwo na bonene tibekiriza hati, kuber’ekisa echo mwabwene imwe, niho na bonene bona basasirwe. 32 Mbe Mungu akakingira bona mu butekiriza, ahiche kusasira bona.
33 Obulehi bw’obuhango bw’obwetegereza n’obumanyi bwa Mungu ni buta si! elamu ze tizimanywa, n’emihanda ze zitamize zita si! 34 Ni ga akumanya ebitekateko by’Omukama? hamo omuhabuzi we ni ga? 35 Hamo ni ga ayatandikire kumuha, amurongore? 36 Kuba byona biruga hali wenene, bili ha bwa wenene na muli wenene; akuzibwe mu myaka z’emyaka. Amina.
12ABAKRISTU BAZIMA BONA BALI NGINGO ZIMO NA YEZU KRISTU.
1 Mbe nkubalembereza, bana betu, mu kisa cha Mungu, muherez’engingo zanu nk’ekitambo ekilora, kai kitakatifu, ekisemereza Mungu: ebe nkora yanu y’omwoyo. 2 Mutarubaga eby’ensi enu, nawe nimwehindule mube n’omutima muhya, niho mumanye kwenda kwa Mungu, okuli kuzima, okutusemereza, kuhikire. 3 Kuba nkubagambira mu nema eyo naherwe, imwe mwena, nti: Mutayesimaga kukira ebingene, nawe nimwekehye mu mitima zanu, buli muntu nk’okwo Mungu yamulengere kwikiriza. 4 Kuba, nk’okwo mu ngingo zimo tuli n’ebihinzu bingi, kai byona bitagene omulimo, 5 nikwo tuli bengi, nawe tuli ngingo zimo muli Kristu, kai buli muntu ni kihinzu ch’engingo z’owezabo. 6 Nawe engabirano zetu zikirene ha bw’enema eyo twaherwe: hamo engabirano y’obulagi yo kulaga ha bwo kwikiriza, 7 hamo obutumwa: ali nabwo, abugumyega; hamo obwolekerezi, ogwo atyo ayolekerere; 8 omuhani ahanega, omugabi agabega n’obutasoba, omugerezi agererega n’oburabirizi, akusasira, asasirega n’obusase.
OBWENDANI BWA KIMO.
9 Obwenzi butaba n’obuzigi; muhatega obubi, musimbagirirega ha buzima; 10 mwendane nk’ab’end’emo; muhanane isima; 11 mutaba balenga mu bilagirwe; mwikare n’omwoyo gutagasire; mukolere Omukama; 12 musemererwe mu butegeza; mweguminsirize mu naku; mugume kulembereza; 13 muhwere abatakatifuabakenire; mugire obwira n’omutima. 14 Muhe omugisa abakubanaza; muhe omugisa, kai mutabazumiriza. 15 Musemererwe n’abakusemererwa, mulire n’abakulira. 16 Mube n’omutima gumo; mutayegonga ikuzo, nawe nimwendega kwekehya. Mutayegira betegereza mu meso ganu. 17 Mutakolera kubi abakubakolera kubi; mukole kuzima, mu meso ga Mungu chonka pai, nawe mu meso g’abantu bona. 18 Raba nibihikibwa, ha bwanu mube n’omulebo n’abantu bona. 19 Mutamar’enzigu imwe abene, nganzi zange, nawe musindike ebiniga bya Mungu. Kuba chandikirwe kiti: Omukama akugamba ati: Enzigu ni zange, n’ine nkuzimara. 20 Nawe omuhate wawe akarumw’enzala, nomuh’ebilyo; akaitw’ eliho, nomunwesye. Kuba, okagira otyo, okumukumira olukara lw’omuliro ha mutwe gwe. 21 Otaleka obubi kukusinga, nawe osinge obubi n’obuzima.
13TUHULIREGA ABAKURU B’ENSI.
1 Buli muntu wena ahulirega abakuru: kuba obukuru tibuliho butarugire hali Mungu, kai obuliho bukaletwa Mungu. 2 Mbe hatyo akugomera obukuru, akugomera ebyo Mungu yachumire; kai abagome bakweleterera kulamurwa no kusingwa. 3 Kuba ebikuha kutin’abakuru ti ebikorwa bizima, nawe ebibi. Si okwenda kuleka kutin’abakuru? okore kuzima, kai balikusima. 4 Kuba omukuru niwe omunampara wa Mungu wo kukuhera ebikorwa bizima. Nawe okakol’amabi, notine, kuba takutwal’embanda busa chonka. Ali ntumwa ya Mungu, amare nzigu ze, anaranaze ayakozire amabi. 5 Mbe mukulagirwa kuhulira, ha bw’obutini bw’ekinaranazo chonka pai, nawe kuber’elaka ly’omutima hona. 6 Echo nicho mukusororeza omusoro; kuba abakama ni banampara ba Mungu, abakumukolera mul’ebyo. 7 Mbe nimuhe bona ebibahikire: omusoro h’abali n’obuhicha bwo kubatobesya; omuseku h’abakubasoroza; obutini h’abahikire kutinwa; ikuzo h’abahikire kulihabwa.
KWENDANA NIKWO KUHICH’EBILAGIRO BYONA.
8 Mutagira ibanza ha muntu n’omo, raba si ibanza lyo kwendana; kuba akwenda abezabo akuhich’ekilagiro chona. 9 Kuba ebilagiro binu: Otasihanaga, otaitaga, otaibaga, otabeherezaga, otayegongaga, n’ebilagiro bindi byona, bili n’ensonga enu: oyendega owezanu nk’ewe omwene. 10 Obwenzi bw’abantu bukuzibira kubakolera kubi. Mbe hatyo kwenda nikwo kuhich’ebilagiro byona. 11 Tukore tutyo, nitumanya okw’enaku zikwanguha, kuba omwanya gwahikire gwo kusisimuka mu ntiro, obw’obuchunguki bwetu buli hehi kukira mu naku ezo twaherwe kwikiriza. 12 Obwire bwakuzire, omusana guli hehi no kwaka. Mbe twange ebikorwa by’omwirima, twangatir’ebikwato by’omusana. 13 Tulibate mu muhanda muzima nka mu musana, mu busagiriza bw’ebilyo na mu butamizi pai, mu busihani na mu bululuhe pai, mu nkungana na mu lwango pai; 14 nawe nimuzware Omukama Yezu Kristu, kai mutatungisya kubi engingo zanu, mukaswa mukekiriza obwegongi bwazo.
14MULEKE KULAMUL’ABANDI CHONKA. — MUNGU NIWE OMULAMUZI WA BONA.
1 Nimwanankule anogire mu kwikiriza, nzira buhakani. 2 Kuba omo akuchwa ati: Nkuhicha kulya byona; ondi, anogire, akuly’emikubi zyonka. 3 Akulya ogwo aleke kugaya atakulya, kai atakulya aleke kulamula chonka omulyi, obwo ali mukozi wa Mungu. 4 Kai iwe n’iwe ga akulamula omukozi w’abandi? Akaguma hamo akagwa, ni mulimo gw’isebugeni; mbe aliguma, obwo Mungu ali n’obuhicha bwo kumugumya.
5 Kandi omo akutaganisy’enaku; kai ondi nazisusanisya. Buli muntu wena agire eby’akwenda. 6 Akutaganisy’enaku, akuzitaganisiza Omukama; kai omulyi akulyira Omukama, kuba akusima Mungu; kandi atakulya, akuzirira Omukama, na wenene wena akusima Mungu. 7 Kuba mul’itwe taliho akwelamira, kai taliho akwefwera. 8 Nawe, naho tukalama, tukulamira Omukama; naho tukafwa, tukufwera Omukama. Mbe naho tukalama, naho tukafwa, tuli b’Omukama. 9 Nich’echo Kristu yafwerere no kuzoka, niho atwale abazima n’abalafwire.
10 Nawe iwe okulamulira ki mutabani wanu? hamo okugayira ki mutabani wanu? obwo tulyemerera twena mw’ilamuliro lya Kristu. 11 Kuba chandikirwe kiti: Nkulama, engambo y’Omukama, kai buli kizwi chona kilinkubira, kandi buli lulimi lwona lulikuza Mungu. 12 Hatyo buli muntu mul’itwe alyetondira Mungu ha bwe.
MUTASITAZA ABATALI N’AMANI.
13 Mbe tuleke kulamulana; nawe hakili mwetegereze mutayohereza hamo mutasitaza mutabani wanu. 14 Nkumanya, kai nkusombokerwa koto muli Mukama Yezu okwo hataliho ekintu ekirofuhere ha bwacho, nawe kirofuhalira onu wenka akuchwa ati: ni kilofu. 15 Nawe okabihiriza mutabani wanu kuber’ekilyo, tokitungwa chendani. Otaza kunaga n’ebilyo byawe omuntu owe Kristu yafwerere. 16 Mbe ekizima chetu kitaba kizumi cha Mungu. 17 Kuba obukama bwa Mungu tibuli mu kulya no kunwa, nawe mu buhikire n’omulebo n’obusemererwa mu Mwoyo Mutakatifu; 18 mbe akukolera Kristu atyo akusemereza Mungu, nasimw’abantu. 19 Mbe hatyo nituhige ebikuhicha kugumy’omulebo, nitukole ebikuhicha kugumyanya. 20 Otaza, kuber’ekilyo, kunyamula omulimo gwa Mungu. Koto, byona bikwera; nawe omuntu akahenesy’abandi mw’ilya, akukola kubi. 21 Ni kuzima kuzir’enyama n’evini, na byona ebikuhicha kuhenesya hamo kusitaza hamo kunogya mutabani wanu. 22 Si oli no kwikiriza? Okugumye mul’iwe obusyo ya Mungu. Ali n’omugisa ogwo, atakwesinga omwene muli eby’ akusima! 23 Nawe akulya, natimatimya, yasingwa, kuba takutungwa ha bwo kwikiriza. Mbe byona ebitakukorwa ha bwo kwikiriza ni kiheno.
15KUSASIRANA NO KWENDANA.
1 Mbe itwe abakizire abandi amani, tulagirwe kwemera obunoge bw’abatali n’amani, no kuleka kwesima itwe abene. 2 Buli muntu mul’imwe asemereze owezabo mu bizima, amugumye; 3 kuba Kristu tiyayesimire omwene, nk’okwo chandikirwe kiti: Ebizumi by’abakuzuma bikagwera ine. 4 Mbe byona ebyandikirwe bikayandikwa kutwolekerera, niho tubone kutegeza mu bweguminsiriza n’obuhumuza bw’Enandiko.
5 Mbe Mungu w’obweguminsiriza n’obuhumuza abahe kwendana, ha bwa Yezu Kristu, 6 niho n’omutima gumo n’omunwa gumo mukuze Mungu, Ise Omukama wetu Yezu Kristu. 7 Hatyo mukolerane nk’okwo Kristu yabakolere, ha bw’ikuzo lya Mungu. 8 Kuba nkubagambira okwo Kristu Yezu yakolere abasazirwe, kuber’obwekomereza bwa Mungu, ahich’ endagano hali batatenkuru; 9 kandi niho abasenzi bakuze ekisa cha Mungu, nk’okwo chandikirwe kiti: Nicho, Mukama wange, nkwatulirira ikuzo lyawe mu mahanga, ninemberera izina lyawe. 10 Kandi kikayandikwa kiti: Imwe mahanga, musemererwe n’ihanga lye. 11 Kai ekindi kiti: Mukuze Omukama, imwe mahanga gona; kai mumukumure, imwe embaga zona. 12 Izaiya wena nagira ati: Aliboneka omutenga gwa Yese, alimuka kutwara amahanga; amahanga galitegeza muli wenene. 13 Mbe Mungu w’obutegeza abezuze obusemererwa bwona n’omulebo mu kwikiriza, niho mukanisibwe obutegeza n’amani g’Omwoyo Mutakatifu.
PAULO AKWEYOGA NASABA ESALA.
14 Mbe ha bwange, bana betu, nkumanya kimo okwo mwizwire obwenzi n’obumanyi, niho muhiche kuhanana. 15 Hatyo nabayandikira kihigi raba, ninenda kubezukiza ebyo mumanyire, ha bw’enema eyo Mungu yampere, 16 mbe ntumwa ya Kristu Yezu mu mahanga, nintambira Mungu Evanjeli, niho asemererwe kuherezibwa abasenzi, abatakatifuzibwe Mwoyo Mutakatifu. 17 Mbe hatyo ndi n’ensonga zo kwesimira emilimo za Mungu muli Yezu Kristu. 18 Kuba tinakuhikize kugamba ebyo Kristu atakolize ine, asindike abasenzi kuhulira, mu bigambo na mu bikorwa, 19 n’obuhicha bw’enyamo n’amahano mu mani g’Omwoyo Mutakatifu; hatyo kuruga Yeruzalemu n’ensi za ha luguyo kuhika Iliriko ninolekerera Evanjeli ya Kristu. 20 Nawe tinayolekerere Evanjeli aho Kristu yaliga yamanyisibwe, ntaba kwombeka ha luhazu lw’abandi, nk’okwo chandikirwe kiti: 21 Abaliga batakamanyisibwe ebye balibona; n’abatahulize balisombokerwa.
22 Echo nicho chanzibire kengi kubazaho, kai nazibirwe kuhika lero. 23 Nawe hati, obwo ntakili n’emilimo mu nsi zinu, n’obwo nkwegonga kuruga myaka mingi kubazaho, 24 ka ndigenda Buhispaniya, nkutegeza kuraba owanu no kubabona, kai imwe n’imwe mulansagara okwo, namazire kusemererwa kake n’emwe. 25 Nawe hati nkugenda Yeruzalemu kuhwera abatakatifu. 26 Kuba aba Masedoniya n’ab’Akaiya baketegeka kukwat’empilya zo kuhwera abahabi bo mu batakatifu ba Yeruzalemu. 27 Nibasemererwa kukola batyo, obwo bakusana kuti bali n’ibanza hali bonene. Obwo abanamahanga bakobere nabo ebizima by’omwoyo, ni kuzima bakobere n’ebizima by’engingo. 28 Mbe ka ndamara omulimo ogwo, namazile no kubaha ebintu ebyo, ndiraba owanu ningenda Buhispaniya. 29 Nkumanya okwo kubazaho, ndigenda n’omugisa mwingi gw’Evanjeli ya Kristu.
30 Mbe, bana betu, nkubalembereza ha bw’Omukama wetu Yezu Kristu na ha bw’obwenzi bw’Omwoyo Mutakatifu, mumpwere n’esala zanu hali Mungu, 31 niho nkire mu batekiriza abali Yudeya, kai abatakatifu ba Yeruzalemu bayanankule kuzima omuherezo ogwo nkubaletera, 32 hatyo mpike owanu n’obusemererwa, raba nikwo kwenda kwa Mungu, mpumure n’emwe. 33 Mungu w’omulebo abe n’emwe mwena! Amina.
16PAULO AKUSABIRA FEBE HA BAKRISTU BE ROMA.
1 Nkubasabira muhara wetu Febe, omudyakonikazi w’eklezia ya Kenkreya, 2 mumwanankule mu Mukama nk’okwo bayanankula abatakatifu, mumuhwere muli byona ebyo alahicha kuzunwa imwe; kuba wenene akahwera bengi, kai ine nena akampwera.
PAULO AKUBWACHA ABAKRISTU BA ROMA.
3 Mumbwakize Priska na Akwila, abakobere n’ene omulimo gwa Kristu Yezu, 4 (abatereho emitwe zabo, bankilize mu lufu, kai t’ine nenka ali n’ibanza hali bonene, nawe n’eklezia zona z’abanamahanga); 5 hona mumbwakize n’eklezia eli mu ka yabo. Mumbwakize Epeneti, omwendwa wange, niwe owo kutandika wa Aziya muli Kristu. 6 Mumbwakize Maria, ayabakolere muno. 7 Mumbwakize Androniko na Yuniya, abetu n’abezasu b’ibohero, abakumukire mu ntumwa, kai bakanibembera muli Kristu. 8 Mumbwakize Ampliyati, enganzi yange mu Mukama. 9 Mumbwakize Urbani, owezasu muli Kristu Yezu, na Sitaku, owe nkwenda. 10 Mumbwakize Apele, omwesigwa muli Kristu. 11 Mumbwakize abo mu ka ya Aristobuli. Mumbwakize Herodiyoni, omunaluganda wetu. Mumbwakize abo mu ka ya Narsisi, abali b’Omukama. 12 Mumbwakize Trifena na Trifoza, abakukolera Omukama. Mumbwakize omwendwa muno Perside, ayakolere muno Omukama. 13 Mumbwakize Rufi, ayasozirwe Omukama, na nina, ali mawe nena. 14 Mumbwakize Asinkriti, Flegoni, Hermasi, Patroba, Hermesi, n’abatabani betu abali hamo nabo. 15 Mumbwakize Filologi na Yuli, Nerei na muhara wabo, na Olympiyadi, n’abatakatifu bona abali hamo nabo. 16 Mubwachanye n’omunwegero mutakatifu. Eklezia zona za Kristu zikubabwacha.
BAYEKENGE HA BATABANI BABO B’OBUZIGI.
17 Nkubasaba, bana betu, mwekenge h’abakwenda kubahabanisya no kubahenesya mu bigambo ebyo mwayolekererwe, muberuke. 18 Kuba abantu bezabo abo tibakolera Kristu Omukama wetu, nawe bakukolera enda yabo; kandi n’ebigambo by’obufura n’ebyo kukongya, bakuziga emitima z’abatasobire. 19 Obuhulizi bwanu bumanyikene honahona. Mbe nkusemererwa kubera imwe; nawe nkwenda mube betegereza mu bizima, kai mutasoba mu bibi. 20 Mungu w’omulebo asanzabule bwangu Sitani ifwo y’ebigere byanu! Enema y’Omukama wetu Yezu Kristu ebe n’emwe!
ABALI NA PAULO BAKUBWACHA ABEZABO.
21 Timote, owezasu, akubabwacha, na Lusiyi na Yazoni na Sosipateri, abetu. 22 Ine Tersiyo, ayayandikire ebaruwa enu, nkubabwacha mu Mukama. 23 Kayi, omugeni wange, n’eklezia yona, bakubabwacha. Erasto, omubiki w’empilya z’ekikale, akubabwacha, na Kwarti wena, omutabani wetu. 24 Enema y’Omukama wetu Yezu Kristu ebe n’emwe. Amina.
EBYO KUMALIZA.
25 Ikuzo libe hali onu, akuhicha kubagumya mw’Evanjeli yange na mu bwolekerezi bwa Yezu Kristu, ha bw’obusuruzi bw’olufubo, olwaliga luserekire kuruga ira lyona, 26 (nawe olwamanyisibwe hati Enandiko z’abalagi, ha bw’omuku gwa Mungu w’ira lyona, bahulire kwikiriza), olwamanyikene hati mu mahanga gona, 27 niwe Mungu, omwekomereza nagumo, ikuzo n’ikumucho libe hali Wenene, ha bwa Yezu Kristu, mu myaka z’emyaka. Amina.