YOHANA BATISTA NALAGA. — YEZU NABATIZIBWA. — NAROZIBWA SITANI.
1 Obutandikiro bw’Evanjeli ya Yezu Kristu, Omwana wa Mungu. 2 Nk’okwo chayandikirwe Izaiya omulagi ati: Lora, ine nkutuma mumalaika wange obusyo yawe, niwe alichuma omuhanda gwawe mu meso gawe; 3 ilaka ly’akuhamuka mu mbuga ati: Muchume omuhanda gw’Omukama, mugorore amakubi ge. 4 Yohana yaliga ali mu mbuga nabatiza, nayolekerera batisimu yo kutamwa ha bwo kukiz’ebiheno. 5 Ab’ensi yona ya Buyahudi n’aba Yeruzalemu bona bakamuzaho, nibabatizibwa wenene mu mugera gwa Yordani, nibegamba ebiheno byabo. 6 Yohana yaliga azwere ensense z’entungabulende, mu kibunu che ayebohire olukoba lw’oluhu, yalyaga ensyenene n’obwoki bwo mw’iswa. Yayolekereraga nagira ati: 7 Akunkiz’amani akundug’enuma, owe ntahikire kwinamira no kusurumulira olukoba lw’enketo ze. 8 Ine sanga nimbabatiza mu menzi, nawe wenene alibabatiza mu Mwoyo Mutakatifu.
9 Mbe mu naku ezo Yezu naruga Nazareti ya Galilaya, nabatizibwa Yohana mu Yordani. 10 Mbe ka yasabukire mu menzi, aho n’aho nabona igulu nilikinguka, Omwoyo, nigususa eliba, niguhanantuka, nigwikara hali wenene. 11 Kai ilaka niliruga mw’igulu, liti: Iwe n’iwe Mwana wange owe nkwenda; nkasemererwa hal’iwe.
12 Aho n’aho Omwoyo nigumusagara mw’iswa. 13 Mbe ka yamazire mw’iswa misana makumi ana n’ebiro makumi ana, narozibwa sitani; yaliga ali n’enamenswa, n’abamalaika nibamukolera.
SIMONI NA ANDREA NA YAKOBO NA YOHANA NIBAYETWA.
14 Yohana ka yakwasirwe, Yezu naiza Galilaya, nayolekerera Evanjeli y’obukama bwa Mungu, 15 nagira ati: Kuba enaku zahika, n’obukama bwa Mungu bwerire hehi; mutamw’ ebiheno, mwikirize Evanjeli. 16 Ka yarabire ha mbarama y’enanza ya Galilaya, nabona Simoni na Andrea, mutabani wabo, nibanaga enero mu nanza, obwo baliga bali bategi. 17 Yezu nabagira ati: Nimundube, ine ndabagira mube bategi b’abantu. 18 Mbe aho n’aho nibaleka enero, nibamuruba. 19 Ka yarugire aho, kwirira obusyo kake, nabona Yakobo, mwende Zebedeyo, na Yohana, mutabani wabo, na bonene basoboraga enero mu bwato; 20 kachwi n’ako nabayeta. Nibasiga Zebedeyo ise mu bwato n’abategi b’empera, nibamuruba.
OWA SITANI NAKIZIBWA. — NINAZARA PETRO N’ABANDI NIBAKIZIBWA.
21 Nibataha Kafarnahumi; aho n’aho ha lunaku lwa sabato nataha mw’isomero, nabolekerera. 22 Nibakumisibwa ebyo yayolekereraga, kuba yaliga nabolekerera nk’ali n’obuhicha, atali nk’abandiki. 23 Mw’isomero lyabo haliga halimo omuntu w’omwoyo gw’obulofu, nahamuka, 24 nagira ati: Tuli na ki n’ewe, Yezu Munazareti? Okeza kutusingaricha si? Nkumanya okw’oli Mutakatifu wa Mungu. 25 Mbe Yezu nalitinisya nagira ati: Nobuze, kai rugayo mu muntu onu. 26 Mbe omwoyo gw’obulofu nigumuhendagura, niguyana n’ilaka ihango, nigumurugamo. 27 Bona nibatangara, nibaba bo kubuzanya bonene bonka nibagira bati: Kinu ni kiha? Ni bwenge ki bunu? kuba akulagira n’obuhicha emyoyo z’obulofu, nizimuhulira. 28 Kachwi n’ako enkuma ze nizigenda mu nsi yona ya Galilaya.
29 Aho n’aho ka barugire mw’isomero, nibeza mu nzu ya Simoni na Andrea, bali na Yakobo na Yohana. 30 Ninazara Petro yaliga anyamire ali n’omuswiza; kachwi n’ako nibamumugambira. 31 Nagenda namwimucha, amukwasire ha mukono; kachwi n’ako omuswiza nigumuhwaho, naba wo kubakolera. 32 Ka habere kebazo, izoba lyalagere, nibamuletera abarwere n’abali n’amasitani bona; 33 abantu bona bo mu charo baliga basumbire ha mulyango. 34 Nakiza bengi abanazibwaga endwara zona, nairuch’amasitani mengi, nawe tiyabalekire kutenga okwo gamumanyaga.
YEZU NAYOLEKERERA. — OW’OMUBILI NAKIZIBWA.
35 Ka yemukire kanencha muno, nahuruka nagenda mw’iswa, niyo naba wo kusomera. 36 Simoni namuruba n’abo yaliga ali nabo. 37 Mbe ka bamubwene, nibamugambira bati: Bona bakukuhiga. 38 Wenene nabagira ati: Tugende mu byaro bya hehi na mu bikale, nolekerereyo, kuba nicho chandeta. 39 Yaliga nayolekerera mu masomero gabo na muli Galilaya yona, nairuch’amasitani.
40 Ow’omubili namwizaho, namusaba ateliz’ebizwi, namugira ati: Okayenda, okuhicha kunkiza. 41 Yezu namwitirw’ ekisa, nagorora omukono gwe, namukwataho, namugira ati: Nkwenda, nokire. 42 Mbe ka yafumwere, kachwi n’ako omubili nigumuhwaho, nakira. 43 Namuchahalira, namusindika kachwi n’ako, 44 kai namugambira ati: Lora otagambira omuntu n’omo, nawe roko, oyeyoleke omukuru w’abasaserdoti, ohereze ha bwo kukibizwa kwawe ebyo Musa yalagire byo kubamanyisya. 45 Nawe wenene ka yagenzire, natandika kukitenga no kuchatulira; nicho Yezu yaliga atakihicha kwizira ha bweru mu charo, nawe yaliga ali mw’iswa elitalimo bantu; mbe nibamwizaho abarugaga hona hona.
2KUKIZIBWA KW’OMULEMA. — OBUHICHA BWO KUKIZ’EBIHENO.
1 Nasuba kugenda Kafarnahumi, enaku ka zarabireho; 2 ka bahulire okw’ali mu nzu, nibekobyanya bengi, nibezura na ha mulyango, omwanya nigubura; nabolekerera ebigambo. 3 Mbe nibamwizaho abalesire omulema, ayaliga, abatwirwe bana. 4 Nibatamibwa kumusagaraho, obwo yaliga eli nsangano y’embaga ningi, mbe nibasakarura ha luswi omwo Yezu yaliga ali, nibafumuraho, nibahanantura ilaro ely’ omulema yaliga amamireho. 5 Yezu ka yabwene kwikiriza kwabo, nagambira omulema ati: Mwana wange, wakizibwa ebiheno byawe. 6 Omwo haliga halimo abandi bo mu bandiki bekere, nibatekateka mu mitima zabo bati: 7 Onu akufumorera ki atyo? yazuma Mungu. Akuhicha kukiz’ebiheno ni ga, atali Mungu wenka? 8 Yezu, obwo yamanyire aho n’aho mu mutima gwe okwo bakutekateka batyo muli bonene, nabagambira ati: Mukutekatekera ki si ebyo mu mitima zanu? 9 Echanguhire ni kiha? kugambira omulema nti: Wakizibwa ebiheno byawe; nangu kugira nti: Imuka, twara ilaro lyawe, olibate? 10 Mbe ka mumanye okw’Omwana w’omuntu ali n’obuhicha mu nsi bwo kukiz’ebiheno, (nagambira omulema ati:) 11 Nkukugambira nti: Imuka, twara ilaro lyawe, ogende mu ka. 12 Mbe aho n’aho naimuka, natwara ilaro, nagenda, bona basumbire; nibakuma bona, nibakuza Mungu nibagira bati: Kuba titukabonaga tutyo.
KUSORWA KWA LEVI. — EMILIMO HA LUNAKU LWA SABATO.
13 Nasuba kugenda ha chambu, kai embaga yona nemuzaho, nabolekerera. 14 Akirabaho, nabona Levi, mwende Alfe, aikere ha kigobo, namugambira ati: Nondube. Ka yemukire, namuruba. 15 Mbe ka yalire mu nzu ya Levi, abasoroza bengin’abaheni nibekaranwa nibalya hamo na Yezu n’abahemba be; kuba abamurubire baliga bali bengi. 16 Mbe abandiki n’Abafarizayo, ka babwene nalya n’abasoroza n’abaheni, nibagambira abahemba be bati: Kubaki si omwolekerezi wanu akulya nanwa n’abasoroza n’abaheni? 17 Yezu ka yahulire ebyo, nabagambira ati: Abazima tibasasirwe omufumu, nawe abarwere; kuba tinezire kweta abatakatifu, nawe abaheni. 18 Abahemba ba Yohana n’Abafarizayo baliga nibasiba; nibeza nibamugambira bati: Abahemba ba Yohana n’Abafarizayo bakusibira ki, kai abawe batakusiba? 19 Nabagambira ati: Si abana b’amenga bakuhicha kusiba ha lunaku olw’omuswezi akuba ali nabo? Mu naku zona ezo bakuba omuswezi ali nabo tibakuhicha kusiba. 20 Nawe haliza enaku ezo balihwaho omuswezi, mbe niho balisiba mu naku ezo. 21 Tihaliho muntu akubazira ekisato kihya ha mwenda mukokoro, kuba ekisato kihya kikubanduka ha mwenda mukokoro, mbe obutemuke nibukana muno. 22 Kai hona tihaliho akuta evini mpya mu nzoga nkokoro, kuba evini ekwat’enzoga, kai evini neseseka, n’enzoga nizifwa busa; nawe evini mpya eli no kutebwa mu nzoga mpya.
23 Mbe kandi Omukama ka yarabire mu misiri z’engano ha lunaku lwa sabato, abahemba be nibatandika kuz’obusyo no kukonora ebyangara. 24 Abafarizayo nibamugambira bati: Lora, bakukolera ki ebizibirwe ha lunaku lwa sabato? 25 Nabagambira ati: Timukasomaga ebyo Daudi yakozire ka yasasirwe narumw’enzala, wenene n’abo yaliga ali nabo? 26 Nk’okwo yatahire mu nzu ya Mungu, mu naku z’Abiyatari omukuru w’abasaserdoti, nalya emikate zo kwolecha, ezaliga zizibirwe kulibwa abatali basaserdoti, kai nahaho n’abo yaliga ali nabo? 27 Kai nabagambira ati: Sabato bakagitereraho omuntu, nawe omuntu tibamuterereho sabato. 28 Nich’Omwana w’omuntu ali kana n’olwa sabato.
3OW’OMUKONO GWOMIRE NAKIZIBWA. — KUSORWA KW’ENTUMWA.
1 Yezu nasuba kutaha mw’isomero, haliga halimo omuntu ali n’omukono gwomire. 2 Baliga nibamuhenga okwo alamukiza ha lunaku lwa sabato, baze kumulega. 3 Nagambira omuntu ayaliga ali n’omukono gwomire ati: Imerera hagati. 4 Kandi nabagambira ati: Kifuhirwe ha lunaku lwa sabato kukola kuzima, nangu kubi? kukiz’omwoyo, nangu kugwihaho? Bonene nibabuza. 5 Nabarabyamo ameso n’ebiniga, abihirirwe obuhume bw’emitima zabo, nagira omuntu ogwo ati: Gorora omukono gwawe. Nagorora, omukono gwe nigusuba kukizibwa. 6 Mbe Abafarizayo nibahuruka nibagenda aho n’aho kumwegambanirwa hamo n’Abaherodyani okwo balamwita.
7 Nawe Yezu nayegendera n’abahemba be ha chambu, embaga ningi neruga Galilaya na Buyahudi, 8 na Yeruzalemu na Idumeya na ha mwambu gwa Yordani, nemuruba; kai mu nsozi za Tiro na Sidoni embaga ningi, ka yahulire ebyo yakozire, nemwizaho. 9 Nagambira abahemba be bamutere aho obwato, kuber’abantu, batamuhiganisya. 10 Mbe, obwo yakizaga bengi, bamwehumirahoga, bahiche kumukwataho, bona abaliga bemirwe kubi. 11 N’emyoyo z’obulofu ka zamubonaga, nizimugwaho, niziyomba, nizigira ziti: 12 Iwe oli Mwana wa Mungu. Mbe yabazibiraga mani, baleke kumusokora.
13 Ka yahanamire mw’ibanga, nayeta abo yayendaga wenene, nibamwizaho. 14 Nabagira babe nage ikumi na babili, abatume kwolekerera. 15 Nabaha obuhicha bwo kukiz’abarwere n’obwo kwiruch’amasitani. 16 Kai Simoni, akamuruka izina lya Petro; 17 na Yakobo, mwende Zebedeyo, na Yohana, mutabani wabo Yakobo, nabaha izina lya Boanergesi, nikwo kugira ati: bana b’enkuba; 18 na Andrea, na Filipo, na Bartolomeyo, na Matayo, na Toma, na Yakobo wa Alfe, na Tadeyo, na Simoni Omunakanani, 19 na Yuda Iskaryota, niwe ayamutunzire.
EBIZUMI BY’ABANDIKI. — ABABO YEZU.
20 Nibeza mu nzu, embaga nesuba kusumba, nibabura no kuhicha kuly’omukate. 21 Mbe ababo ka bahulire, nibemuka kuza kumukwata, kuba bagiraga bati: Yasara. 22 Kandi abandi abaliga barugire Yeruzalemu bagambaga bati: Ali na Belizebubu, kai akwiruch’amasitani mu mani g’omukuru w’amasitani. 23 Ka yabayesire, nabagambira mu ngani ati: Isitani likuhicha lita kwirucha sitani? 24 Obukama ka bukutagana bwonene bwonka, mbe obukama obwo tibukuhicha kuguma. 25 Kandi n’enzu yona k’ekubura kuhulirizanya, enzu egyo tekuhicha kuguma. 26 Mbe raba sitani nilyegomera, likuheneka, kai tilikuguma, nawe obuhicha bwalyo bukuhwaho. 27 Tihaliho muntu akuhicha kutaha mu nzu yo w’amani akanyaga ebintu bye, atatandikire kuboha ow’amani, niho akanyaga enzu ye. 28 Koto nkubagambira nti: Abana b’abantu balikizibwa ebiheno byona, n’ebizumi byona ebyo balizuma Mungu; 29 nawe omuntu alizuma Omwoyo Mutakatifu, ogwo niwe atalibona kukizibwa mu myaka zona, kai hona ali n’entambala etalihwaho. 30 Mbe nibagira bati: Ali n’omwoyo mulofu.
31 Mbe nina n’abatabani babo nibeza, nibemerera hanza, nibamutumira owo kuza kumweta. 32 Embaga yaliga emwikereho, nibamugambira bati: Lora, noko n’abatabani banu bali hanza, bakukuhiga. 33 Nabasubiramo nagira ati: Mawe n’abatabani betu ni baha? 34 Nabarabyamo ameso, abaliga bekere bamuzingire, nagira ati: Ngugu mawe n’abatabani betu. 35 Mbe akukola ebyo Mungu akwenda, niwe mutabani wetu, na muhara wetu, na mawe.
4OLUGANI LW’OMUBIBI. — EMBIBO EKUKURA MPORA MPORA.
1 Nasuba kutandika kwolekerera ha chambu; kai embaga ningi nemusumbirira, naswa nahanama mu bwato, naikaraho ali mu nanza, embaga yona eli ha mbarama y’enanza ha charo. 2 Akabolekerera bingi mu ngani, nabagambira mu bwolekerezi bwe ati: 3 Muhulire! Lora, omubibi akahuruka kuza kubiba. 4 Mbe ka yabibire, embibo endi negwa ha muhanda, enoni zo mw’igulu niziza nizigilya. 5 Endi kai negwa ha lukili, neburwaho itaka lingi, mbe nemera kachwi n’ako, obwo yaliga etali n’itaka lingi; 6 izoba ka lyasohwere, nehotoka, kai obwo yalita etali na mizi, neyoma. 7 Kandi endi negwa mu mahwa, n’amahwa nigakura nigaginiga, nebura kutunga. 8 Kandi endi negwa mw’itaka izima, netunga nekura neyera, netunga endi makumi asatu, endi makumi mukaga endi igana. 9 Mbe nagira ati: Ali n’amatwi go kuhulira, ahulire.
10 Ka yasigere wenka, baliya ikumi na babili abaliga bali nage nibamubuza olugani. 11 Nabagambira ati: Imwe mukahabwa kumanya ebitamize by’obukama bwa Mungu, nawe baliya abali hanza bakugambirwa byona mu ngani, 12 niho abalozi nibalora batakubona, n’abahulizi nibahulira batakusombokerwa, kandi batahinduka, bakakizibwa ebiheno byabo. 13 Nabagambira ati: Timukumanya olugani lunu? kai mukumanya muta engani zona? 14 Omubibi akubiba ekigambo. 15 Abali ha muhanda ni banu ababibirwe ekigambo, mbe ka bahulira ekigambo, kachwi n’ako sitani niliza, nilihamo ekigambo ekikuba kibibirwe mu mitima zabo. 16 Kandi abakususa batyo n’ababibirwe ha lukili; abo ka bahulira ekigambo, kachwi n’ako nibachanankura no kusemererwa; 17 kandi nibabura emizi muli bonene, kai nibaguma naku nke zonka; kumara obusasi n’enaku nibiletwa ekigambo, aho n’aho nibasitara. 18 Abandi ababibirwe mu mahwa n’abakuhulira ekigambo, 19 nawe amagambo go mu nsi n’obuzigi bw’ebintu n’obwegongi bw’amagambo gandi bukutahamo nibunig’ekigambo, nikibura kuraba ebizima. 20 Kandi ababibirwe mw’itaka izima ni banu abakuhulira ekigambo, bakachanankura, bakatunga ondi makumi asatu, ondi makumi mukaga, ondi igana.
21 Mbe nabagambira ati: Si olumuli lukwiza kutebwa mu kitukuru hamo mu bitarahansi? si tibakuluta ha mutereko? 22 Kuba tihaliho ekintu ekiserekire ekitalisokorwa, kai tihaliho ekikukorwa bwesereke ekitalisururuka. 23 Ali n’amatwi go kuhulira, ahulire. 24 Kandi nabagambira ati: Mulore echo mukuhulira. Olulengo olwo mukulengeramo, nilwo mulilengerwamo, no kusagyaho. 25 Kuba ali nabyo niwe akuhabwa, kai atali nabyo alyakwa n’ebyo akuba ali nabyo. 26 Kandi nabagambira ati: Obukama bwa Mungu ni nk’omuntu akubiba embibo mw’itaka, 27 nanagira, nasisimuka, mu kiro na musana, embibo nemera nekura, wenene atakumanya. 28 Kuba itaka likutunga lyonene lyonka, likutandika kumeza inansi, kandi likutaho echangara, kumara nilitunga enzuma zizwire mu changara. 29 Mbe k’ekwera, nataho oluhabyo, kuba igesa lyahikire.
OLUGANI LW’EMBIBO YA HARDARI. — EKIHURE MU NANZA.
30 Nagira ati: Obukama bwa Mungu tukubulenganisya na ki? hamo lugani ki olwo tulabuchweramo? 31 Nk’embibo ya hardari eyo babibire mw’itaka, eli noro kukira mbibo zona zo mu nsi; 32 mbe ka bagibibire, nekura neba iti, nilikira amanansi gona, negir’amatabi mahango, n’enoni zo mw’igulu nizihicha kutura mu mbeho zalyo. 33 Yabagambiraga mu ngani zityo, nk’okwo bahichaga kuhulira; 34 tiyabagambiraga hatali mu ngani, nawe abahemba be yabasomboreraga byona, bali bonka.
35 Olunaku olwo ka habere kebazo, nabagambira ati: Twambuke mwambu gundi. 36 Ka bakesize embaga, nibamuhika, naba mu bwato, kai amato gandi galiga gali nage. 37 Nihabayo ekihure kihango ch’omuyaga, nikises’amakonzo mu bwato, obwato nibwizura. 38 Wenene yaliga ali mu nsezi, anagire; nibamusisimura nibamugambira bati: Mwolekerezi, tokukukwaho itwe tukafwa? 39 Ka yemukire, nachahalira omuyaga, nagambira enanza ati: Nobuze, noyesize. Mbe omuyaga nigufwa, niliba itore koto. 40 Nabagambira ati: Muli batini muta? timukagizire kwikiriza si? Nibatina obutini bwingi, nibagambirana bati: Okuchwa oti: onu ni ga? kuba akulagira omuyaga n’enanza, nibimuhulira.
5AMASITANI NIGERUKIBWA MU NGURUBE.
1 Mbe nibeza ha ngego endi y’enanza mu nsi y’Abanagerazi. 2 Ka yarugire mu bwato, kachwi n’ako omuntu namwirukiraho naruga mu bituro, ali n’omwoyo gw’obulofu, 3 ayaliga atwire mu bituro. Kai haliga hataliho muntu wo kuhicha kumuboha, naho kuli n’emikufu, 4 kuba yaliga abohirwe ngendo ningi n’olunyoro n’amasegi, nachwagura olunyoro, kai nakananura amasegi, hataliho muntu wo kuhicha kumusinga. 5 Bucha bucha mu kiro na musana yaliga ali mu bituro na mu mabanga, nayomba nayekorotoz’amabale. 6 Mbe ka yalorerere Yezu hara, namwirukiraho, namuhabudu; 7 nahamuka n’ilaka ihango nagira ati: Ndi na kiha n’ewe, Yezu Mwana wa Mungu asingire? nkukulahirira Mungu, otannaranaza. 8 Kuba Yezu yamugambiraga ati: Iwe mwoyo gw’obulofu, noruge mu muntu onu. 9 Kandi namubuza ati: Izina lyawe n’iwe ga? Ati: Izina lyange n’ine Mbaga, kuba tuli bengi. 10 Namusaba muno aleke kugerucha mu nsi egyo. 11 Hehi n’ibanga haliga haliho ekihyo kihango ch’engurube nizilya. 12 Emyoyo nizimusaba nizigira ziti: Notusindike mu ngurube, tuzitahemo. 13 Aho n’aho Yezu nazisindika; mbe emyoyo milofu nizirugamo, nizitaha mu ngurube; ekihyo chona nikikunuka nikilengetukira mu nanza; zaliga zihikire bihumbi bibili, nizefuma mu nanza. 14 Abazilisyaga niberuka nibagamba mu charo na mu misiri. Nibarugaho kwiza kulora echagwa. 15 Nibeza hali Yezu, nibabona ayaliga yanazibwe sitani, aikere, azwere, yagizire obwenge, nibatina. 16 Abaliga babwene nibabatengera nk’okwo byabere ha muntu ayaliga ali na sitani, n’eby’engurube. 17 Nibatandika kumusaba aruge mu mbibi zabo. 18 Mbe ka yahanamire mu bwato, ayaliga anazibwe sitani natandika kumusaba aikare nage. 19 Tiyamwikirize, nawe akamugambira ati: Nogende mu ka yawe ha bawe, obarobeze ebyo Omukama yakugirira n’okwo yakusasire. 20 Nagenda, natandika kugamba mu Dekapoli ebyo Yezu yamugirire; bona nibakuma.
OMUKAZI W’OMUZWO NAKIZIBWA. — OMUHARA WA YAIRI NASUBA KULORA.
21 Mbe Yezu ka yasubire kwambuka mu bwato akaza ha ngego endi, embaga ningi nemusumbirira, yaliga ali ha chambu. 22 Mbe nihezaho omukuru omo w’esomero, izina lye Yairi; ka yamubwene, nagwa mu maguru ge, 23 namulembereza muno nagira ati: Omuhara wange akwenda kufwa, noize omuteho omukono, akire, alore. 24 Nagenda nage, embaga ningi nemuruba, nemuhiganisya.
25 Mbe omukazi ogwo ayaliga nazw’ensagama kuruga myaka ikumi n’ebili, 26 ayaliga anazibwe muno abafumu bengi, yakwasire byona ebyo yaliga ali nabyo, no kusomboka nangu, nawe niho naguma atamibwe, 27 ka yahulire ebya Yezu, naruga mbaga ha numa, nakwata omwenda gwe. 28 Kuba yagiraga ati: Kuba, naho nkakwata omwenda gwe chonka, hona nkukira. 29 Aho n’aho enindo y’ensagama ye neyomera, nahulira mu ngingo ze okwo yakizibwe mu busasi bwe. 30 Mbe aho honka Yezu namanya muli wenene okw’ amani gamurugamo, nahindukira embaga, nagira ati: Ayakwat’emyenda zange ni ga? 31 Abahemba be nibamugambira bati: Okubona okw’embaga ekukuhiganisya, kai oti: Ayankwataho ni ga? 32 Nalora mbazu zona kubona ayakora echo. 33 Nawe omukazi ogwo, obwo yamanyaga echakozirwe muli wenene, natina nachundw’olumazi, naiza namugwa obusyo ye, namugambira ebikomereze byona. 34 Wenene namugambira ati: Mwana wange, kwikiriza kwawe kwakukiza, nogende n’omulebo, oyehulire mu busasi bwawe.
35 Yaliga akifumora, nibaruga ow’omukuru w’esomero nibabika bati: Omuhara wawe yafwire, ochanaliza ki Omwolekerezi? 36 Nawe Yezu, ka yahulire ekigambo echo bagambire, nagira omukuru w’esomero ati: Noleka kutina, ikiriza chonka. 37 Tiyalekire muntu n’omo kumuruba, raba si Petro na Yakobo na Yohana, mutabani wabo Yakobo. 38 Nibahika mu nzu y’omukuru w’esomero, nahulira eyombo, no kulira, n’empamo ningi. 39 Ka yatahiremo, nabagambira ati: Mukuyombera ki nimulira? Omuharakazi tiyafwire, nawe anagire. 40 Nibamusekerera. Nawe wenene nairucha bona, natwara ise na nina muharakazi n’abo yaliga ali nabo, nataha omwo omuharakazi yaliga amamire. 41 Ka yakwasire omukono gw’omuharakazi, namugambira ati: Talitha kumi, nikwo kugira ati: Muharakazi, (nkukugambira), imuka. 42 Kachwi n’ako omuharakazi naimuka nalibata; kuba yaliga ali n’emyaka ikumi n’ebili; nibakwatw’obutini bwingi. 43 Nabazibira n’amani bileke kumanywa muntu n’omo, nagamba kuha omuharakazi ebilyo.
6YEZU NAGAYWA MU NSI YABO. — NATUMA ENTUMWA ZE.
1 Ka yarugire okwo, nagenda mu nsi yabo; abahemba be nibamuruba. 2 Ka yabere sabato, natandika kwolekerera mw’isomero; bengi abamuhulire bakakumisibwa ebyo yayolekerere, nibagira bati: Onu akeha hai ebyo byona? Akahabwa bumanyi ki onu? Kai n’amahano gatyo agakukorwa mu mikono ze? 3 Iwe onu ti mubuya w’omusermala, omwana wa Maria, mutabani wabo Yakobo, na Yozefu, na Yuda, na Simoni? Bahara babo tibali n’etwe hanu?Nibasitara kubera wenene. 4 Yezu nabagambira ati: Kuba tihaliho omulagi atali n’ikuzo, hatali mu nsi yabo, na mu nzu yabo, na mu babo. 5 Tiyahikize kukorayo ihano n’elimo, raba si akata emikono ha barwere bake, nabakiza. 6 Akakumisibwa obutekiriza bwabo, nazongazongana mu byaro bya hehi nayolekerera.
7 Nayeta ikumi na babili natandika kubatuma babili babili, nabaha obuhicha ha myoyo z’obulofu. 8 Nabazibira kutwar’ebintu mu muhanda, niyo nkoni yonka; ensaho pai, n’omukate pai, n’empesa mu nkoba pai, 9 nawe bazware nketo, kai batazwar’enkanzu ibili. 10 Kandi nabagambira ati: Buli nzu eyo mulatahamoga, mwikaremo kuhika kuruga mu charo echo; 11 bona abatalibayanankura n’abatalibahulira, okwo mwarugayo, mwayekubura enkungu mu bigere byanu ha kubamanyisya. 12 Nibagenda, nibolekerera abantu kutamwa, 13 niberuch’amasitani mengi, nibasiga abarwere bengi amazuta, nibabakiza.
KRISTU NI GA? — YOHANA BATISTA NACHWAGURWA OMUTWE.
14 Omukama Herode nahulira, kuba izina lye lyaliga lyakumukire honahona, nagira ati: Raba Yohana Batista niwe yazokire mu bafu, nicho amahano gakukolerwa muli wenene. 15 Abandi bagiraga bati: Ni Eliya. Abandi bati: Ni mulagi, nk’omo wo mu balagi. 16 Herode ka yahulire atyo, nagira ati: Yohana, owe nachwagwile omutwe, niwe yazoka mu bafu. 17 Kuba Herode yaliga atumire kukwata Yohana amutere mu lunyoro ha bwa Herodyadi, omukazi wa Filipo, mutabani wabo, obwo yaliga amuswere. 18 Kuba Yohana yaliga agambire Herode ati: Okuzibirwa kuswera muka mutabani wanu. 19 Mbe Herodyadi yaliga namuteg’emitego nayenda kumwita, nawe tiyahikize. 20 Kuba Herode yatinaga Yohana namanya okw’ali muntu arongire, kai mutakatifu; yamulindaga, nakolaga bingi ha bw’ekigambo che, nasemererwa kumuhulira. 21 Olunaku luhikire ka lwezire, ha lunaku lukuru lwo kuzarwa kwe, Herode natekera abakungu n’enfura n’abakuru ba Galilaya amageni. 22 Mbe omuhara wa wenene Herodyadi ka yatahiremo akazina, nasemereza Herode na bona abaliga bekere nibalya nage; mbe omukama nagambira omuharakazi ati: Nonsabe ech’okwenda, nkukuha. 23 Nataho no kulahira ati: Buli chona chona ech’olasaba, naho kili kihinzu ch’engoma yange, nkukuha. 24 Omuharakazi ka yahurukire, nagambira nina ati: Nsabe ki? Wenene namugira ati: Omutwe gwa Yohana Batista. 25 Kachwi n’ako natahamo bwangu ha mukama, nasaba, nagira ati: Nkwenda hati hati ompe ha lunanga omutwe gwa Yohana Batista. 26 Omukama nazuba; nawe obwo yaliga alahire, kai na ha bw’abaliga bekere nage h’eliro, nayanga kumubihiriza, 27 natuma omuzuma nalagira omutwe gwa Yohana guletwe ha lunanga. Namuchwaguraho omutwe mw’ibohero, 28 naleta omutwe ha lunanga, naguha omuharakazi, kai omuharakazi naha nina. 29 Abahemba be ka bahulire, nibeza nibatwar’omutumbi gwe, nibaguzika mu kituro.
YEZU MW’ISWA. — NAKANISYA EMIKATE. — NALIBATA HA NANZA.
30 Entumwa nizisuba hali Yezu nizimugambira byona ebyo zikozire n’ebyo ziyolekerere. 31 Nabagira ati: Mwize mwenka mw’iswa igumba, muhumure kake. Kuba haliga haliho bengi abezaga n’abagendaga, batali na mwanya n’ogwo kulya. 32 Mbe ka bahanamire mu bwato, nibagenda mw’iswa igumba bonka. 33 Ka babwene nibagenda, bakamanya bengi, nibaruga mu byaro niberukirayo maguru, nibabatanga kuhika.
34 Yezu ka yarugire mu bwato, akabona embaga ningi, nabetirw’ekisa, obwo baliga bali nk’enabalega ezitali na mulisya, natandika kubolekerera bingi. 35 Mbe ka harabireho katungu kahango, abahemba be niberira hehi nibagira bati: Hanu ni mw’iswa lili busa, kai izoba lyagenda; 36 nobasindike bagende mu byaro bya hehi na mu maka, bayegulire ebilyo, balye. 37 Nasubamo nabagira ati: Imwe nimubahe echo kulya. Nibamugira bati: Si tugende kugura emikate z’edenari magana abili, tubahe balye? 38 Nabagira ati: Muli na mikate zingaha? Roko, mulore. Mbe ka bamanyire, nibagira bati: Itanu n’enfwi ibili. 39 Nabalagira babekaze bona, batege engobo ha manansi gatayomire. 40 Nibekara, engobo zindi igana igana, ezindi makumi atanu makumi atanu. 41 Mbe ka yakwasir’emikate itanu n’enfwi ibili, nalalamira mw’igulu, nabarika, nahinzul’emikate, naha abahemba be, bate obusyo yabo, n’enfwi ibili, nabagabira bona. 42 Bona nibalya nibeguta. 43 Nibehaho ebihinzu ebyasagire bitukuru ikumi na bibili, n’enfwi. 44 Abalire baliga bali baseza bihumbi bitanu.
45 Mbe aho nasiniriza abahemba be kuhanama mu bwato, bamwebemberere ha ngego endi kuza Betsaida, wenene akikesy’abantu. 46 Ka yabasindikire, nagenda mw’ibanga kulembereza. 47 Ka habere bwebazo, obwato bwaliga buli hagati mu nanza, wenene ali wenka ha charo. 48 Nabalorera nibanaranara kubuga, (kuba gwaliga guli muyaga gw’obutwe); mu kiro ha bulinzi bwa kananabezaho nalibata ha nanza; yaliga nayenda kubatanga. 49 Nawe ka bamubwe nalibata ha nanza, nibachwa bati: n’itunu, nibahamuka. 50 Kuba bona nibamubona, nibahaha. Aho n’aho nafumora nabo, nabagambira ati: Muhumure, n’ine, muleke kutina. 51 Nabazaho mu bwato, omuyaga nigufwa. Muli bonene nibakana kukuma; 52 kuba baliga batasombokerwe eby’emikate, obw’omutima gwabo gwaliga guhumire. 53 Mbe ka bayambukire, nibahika mu nsi ya Genezareti, nibagoba. 54 Ka barugire mu bwato, kachwi n’ako abantu nibamumanya; 55 nibazongana mu nsi egyo yona lwiruko, nibatandika kutwalir’abarwere ha malaro, no kubaleta eyo bahuliraga okw’ali. 56 Buli nguyo ezo batahamoga, n’ensozi n’ebyaro, baletaga abarwere ha maguliro, nibamusaba bakwate ha bumalilizo bw’omwenda gwe chonka; mbe bona bona abakwatahoga behuliraga.
7YEZU NAHAKANISYA ABAFARIZAYO.
1 Abafarizayo nibamwesororeza n’abandi bo mu bandiki abarugire Yeruzalemu. 2 Mbe nibabona abandi bo mu bahemba be nibalya n’engaro zitayezire, nikwo kugira oti: zitanabire, nibabazuma. 3 Kuba Abafarizayo n’Abayahudi tibalyaga batanabire kuzimazima engaro, bahiche amasigirane g’abagurusi. 4 Kai kuruga mw’iguliro hona tibalyaga batanabire; n’ebindi bingi ebyo basigirwe kuhicha: kunaby’ebikompe, n’ensuha z’ibumba n’ez’ebyoma, n’ebitebe bya h’eliro ebyo bakwegamaho nibalya. 5 Abafarizayo n’Abandiki nibamubuza bati: Abahemba bawe bakubulira ki kuhich’amasigirane g’abagurusi, bakaly’omukate n’engaro zitanabire? 6 Wenene nasubamo nabagambira ati: Omulagi Izaiya akalaga imwe akomereze, bazig’imwe, nk’okwo byandikirwe biti: Abantu banu bakunkuza n’omunwa, nawe omutima gwabo guli hara n’ene; 7 mbe bakunkuza busa chonka nibolekerera obwenge n’ebilagiro by’abantu. 8 Kuba mukasiga ekilagiro cha Mungu, nimugumya amasigirane g’abantu, obunabya bw’ensuha n’ebikompe, n’ebindi bityo bingi ebyo mukukora. 9 Nabagambira ati: Mukwihaho kimo ekilagiro cha Mungu, muhiche kuruba amasigirane ganu. 10 Kuba Musa akagira ati: Otinega iso na noko, kai ati: Akuzuma ise hamo nina aitwe olufu. 11 Kai imwe mukugira muti: Omuntu akagambira ise hamo nina ati: Korbani, (nikwo kugira oti: engabirano), byona ebyaherezibwe ine bikukugasira; 12 kai timukusuba kumuleka akolere ise hamo nina ekintu, 13 nimwihaho ekigambo cha Mungu ha bw’amasigirane ganu ago mwatereho; n’ebindi bingi nk’ebyo bityo ebyo mukukora. 14 Nasuba kweta embaga, nagigambira ati: Mumpulirize mwena, kai musombokerwe. 15 Tihaliho ekili ha bweru y’omuntu kikamutahamo, kikahicha kumurofuhaza; nawe ebikuruga mu muntu, ebyo nibyo bikurofuhaza omuntu. 16 Ali n’amatwi go kuhulira, ahulire. 17 Mbe ka yatahire mu nzu akaruga mu mbaga, abahemba nibamubuza ensonga z’olugani olwo. 18 Nabagambira ati: Nikwo n’emwe mukili basiru muti? Timukusombokerwa okwo buli ekili ha bweru kikataha mu muntu kitakuhicha kumurofuhaza, 19 kuba tikikutaha mu mutima, nawe nikihika mu nda, kandi nikirugamo h’esazi, nikisemeza ebilyo byona? 20 Nagamba okwo ebikuruga mu muntu, ebyo nibyo bikurofuhaza omuntu. 21 Kuba mu nda, mu mutima gw’abantu, hakurugamo ebitekateko bibi, n’obukwate, n’obusihani, n’obwisi, 22 n’obusuma, n’obululu, n’obuyaga, n’obuzigani, n’obulofu, n’olwiso, n’ebizumi bya Mungu, n’obwekuza, n’olusaro. 23 Amabi ago gona gakuruga mu nda, kai gakurofuhaza omuntu.
OMUHARA W’OMUKAZI MUSENZI NAKIZIBWA. — OMUTITA N’OMUZIBE W’AMATWI NAKIRA.
24 Ka yemukire aho, nagenda mu mbibi za Tiro na Sidoni; nataha mu nzu, atakwenda omuntu amanye, nawe tiyahikize kwesereka. 25 Mbe omukazi ogwo, owe omuhara we yaliga ali n’omwoyo gw’obulofu, ka yamuhulire, natahamo nagwa mu maguru ge. 26 Kandi omukazi ogwo yaliga ali musenzi, oluganda lwe ali Munasirofenikazi. Namulembereza airuche sitani mu muhara we. 27 Wenene namugira ati: Leka abana batandike kwiguta: kuba ti kuzima kwihaho ebilyo by’abana no kubinagira embwa. 28 Omukazi ogwo nasubamo namugira ati: Nikwo, Mukama wange, nawe obusore bwona bukulya mu bitalahansi by’eliro obulagarika bw’abana. 29 Namugira ati: Ha bw’ekigambo echo nogende; isitani lyarugire mu muhara wawe. 30 Mbe ka yagenzire mu nzu ye, nasanga omuharakazi amamire ha kitabo, isitani lyarugiremo.
31 Ka yasubire kuruga mu mbibi za Tiro, naraba Sidoni nahika ha nanza ya Galilaya, hagati y’embibi za Dekapoli. 32 Aho nibamuletera omuzibe w’amatwi ali mutita, nibamulembereza amuteho emikono. 33 Namwiha mu mbaga, nata ebyara bye mu matwi ge, nakwataho olulimi lwe n’amachwanta. 34 Nalalamira oluguru, namulirira, namugambira ati: Effeta, nikwo kugira ati: zibuka. 35 Mbe mu katungu ako amatwi ge nigazibuka, n’olulimi lwe nilusurumuka, nafumora kuzima. 36 Nabazibira kutengera abandi. Nawe nk’okwo yabazibire muno, nikwo bakanire kwatura, 37 kai hona nibakuma muno, nibagira bati: Akakora kuzima byona; akahuliz’abazibe b’amatwi nafumoz’abatita.
8YEZU NAKANISY’EMIKATE LWA KABILI. — OLUNYAMO LWO MW’IGULU. — ITUMBYO LY’ABAFARIZAYO.
1 Mu naku ezo embaga ka yasubire kukana, kai batali n’echo kulya, nayeta abahemba be nabagambira ati: 2 Nkusasira embaga enu, kuba bamazire naku isatu bali n’ene, batali n’ebyo kulya; 3 nkabasindika kutaha mu maka gabo batalire, bakuramatira mu muhanda, kuba abandi muli bonene barugire hara. 4 Nawe abahemba be nibamusubiramo bati: Kai mw’iswa munu tukwiha hai emikate zo kwigusy’abantu abo bona? 5 Nababuza ati: Muli n’emikate zingaha? Nibagira bati: Musanzu. 6 Nalagira embaga kwikara ha nsi. Nakwata emikate musanzu, nakampiza, nahinzura, naha abahemba be, bagabe; nibagabira embaga. 7 Hona baliga bali n’otufwi tuke; twona natubarika, nalagira kugaba. 8 Nibalya nibeguta; nibatwar’ebihinzu ebyasagire amebo musanzu. 9 Nawe abalire baliga bali kuti bihumbi bina; nabasindika kugenda.
10 Mbe aho n’aho nahanama mu bwato n’abahemba be, nagenda mu nsi ya Dalmanuta. 11 Abafarizayo nibarugayo nibatandika kuhakana nage, nibamusaba olunyamo mw’igulu, bamuroze. 12 Mbe nazuba mu mwoyo, nagira ati: Oluzaro lunu lukusabira ki olunyamo? Koto nkubagambira nti: Oluzaro lunu tilulihabwa olunyamo nangu. 13 Mbe ka yabalagire, nasuba kuhanama mu bwato nagenda ha ngego endi. 14 Nibayebwa kutwar’emikate, mu bwato baliga bali n’omukate gumo gwonka. 15 Nabalagira nagira ati: Mulore mwekenge h’etumbyo ly’Abafarizayo na h’etumbyo lya Herode. 16 Bakatekateka nibagambirana bonene bonka bati: N’obwo tutali na mikate. 17 Yezu namanya nabagira ati: Mukutekatekera ki okwo mutali na mikate? Timukamanyire, kai timukasombokerwe, si muchali n’omutima gwanu guhumire kuhika na hati? 18 Si muli n’ameso, kai mutakubona? kai muli n’amatwi, mutakuhulira? kai timukwizuka? 19 Olwo nahinzur’emikate itanu ha bantu bihumbi bitanu, mukehayo ebitukuru bingaha bizwire ebihinzu? Nibamugira bati: Ikumi na bibili. 20 Olw’ emikate musanzu ha bantu bihumbi bina, mukehayo bitukuru bingaha by’ebihinzu? Nibamugambira bati: Musanzu. 21 Nabagambira ati: Kubaki kai mutakasombokerwe?
OMUHUME NAKIZIBWA. — KWIKIRIZA KWA PETRO. — KUTEGULA OMUSALABA.
22 Nibahika Betsaida, nibamuletera omuhume, nibamusaba amukwateho. 23 Nakwata omukono gw’omuhume, namuhurucha mu maka, nat’amachwanta mu meso ge, namutaho emikono ze, namubuza ati: Okubona kintu? 24 Nalora namugambira ati: Nkubona abantu nibalibata nibasusana nk’amati. 25 Kandi nasuba kut’emikono ze ha meso ge; natandika kubona, nasuba kuba muzima, nabona byona kuzima. 26 Namusindika kuza mu ka, nagira ati: Notahe mu ka, k’olahika mu charo, otagambira muntu n’omo.
27 Yezu nagenda n’abahemba be mu byaro bya Kaizariya ya Filipo; mu muhanda nabuza abahemba be nagira ati: Abantu bakundenga oha? 28 Nibamusubiramo nibagira bati: Yohana Batista; abandi Eliya, abandi kuti omo mu balagi. 29 Aho nabagambira ati: Kai imwe mukuneta muti ki? Petro nasubamo namugambira ati: Iwe oli Kristu. 30 Nabazibira mani batamugamba mu bantu.
31 Natandika kubolekerera okw’Omwana w’omuntu ali no kusasibwa bingi, no kwangwa abagurusi n’abakuru b’abasaserdoti n’abandiki, no kwitwa, no kuzoka, harabireho naku isatu. 32 Nafumorera ha bweru ebigambo ebyo. Petro namutwara, natandika kumuchahalira. 33 Wenene nayekebuka, nalora abahemba be, nafuta Petro nagira ati: Nosube enuma yange, sitani we, kuba tokunulirwa ebya Mungu, nawe eby’ abantu. 34 Nasumbya embaga n’abahemba be, nabagambira ati: Omuntu akwenda kunduba, ayeyange omwene, ategule omusalaba gwe, andube. 35 Kuba akwenda kukiz’omwoyo gwe, akugunaga; nawe alinag’omwoyo gwe ha bwange na ha bw’Evanjeli, aliguchungula. 36 Kuba omuntu kutwar’ensi yona kukumuletera ki, akanag’omwoyo gwe? 37 Hamo omuntu alitaho ki cho kuchunguza omwoyo gwe? 38 Kuba omuntu alikolerw’ensoni ine n’ebigambo byange mu luzaro lunu lusihani n’oluheni, Omwana w’omuntu wena alimukolerw’ensoni olw’aliza mw’ikuzo ly’Ese n’abamalaika batakatifu. 39 Mbe nabagambira ati: Koto nkubagambira okwo haliho abandi abali hanu abataliroz’olufubatabwene obukama bwa Mungu nibwiza n’amani.
9KUHINDUKA KUNDI KWA KRISTU. — OWA SITANI NAKIZIBWA.
1 Enaku mukaga ka zarabireho, Yezu natwara Petro na Yakobo na Yohana, nabasagara mw’ibanga lilehire kahero bonka, nahinduka kundi mu meso gabo. 2 Ebizwaro bye nibyengerera nibyera nka zeluji, hona n’omunabya mu nsi takuhicha kubyeza atyo. 3 Musa nababonekera na Eliya, nibafumora na Yezu. 4 Petro nasubamo nagambira Yezu ati: Mukama wange, ni kuzima itwe twikare hanu; twombeke ebihuna bisatu, iwe kimo, Musa kimo, na Eliya kimo. 5 Kuba tiyamanyaga echo yafumoraga, kutina kwa muno. 6 Nihabaho elire nilibakingiriza, kai ilaka niliruga mu lire niligira liti: Onu niwe Mwana wange owe nkwenda: mumuhulire. 7 Mbe aho nibamagamaga, tibasubire kubona muntu, raba si Yezu wenka ali na bonene. 8 Baliga bakihanantuka h’ebanga, nabazibira batatengera muntu n’omo ebyo babona, kuhika Omwana w’omuntu azoke mu bafu. 9 Ekigambo echo nibakigumya muli bonene, nibaronda ensonga z’ebigambo: kuhika azoke mu bafu. 10 Nibamubuza nibagira bati: Kai Abafarizayo n’abandiki bakugambira ki bati: Eliya ali no kutandika kwiza? 11 Wenene nasubamo nabagambira ati: Eliya k’aliza, alisuba kuchuma byona; kai nk’okwo chandikirwe ha Mwana w’omuntu, ali no kusasibwa bingi no kugaywa. 12 Nawe nkubagambira okwo Eliya yezire, (kai nibamugirira byona ebyo bayendaga), nk’okwo chandikirweho.
13 Ka yahikire ha bahemba be, nabona embaga ningi ebekumirireho, abandiki nibahakana nabo. 14 Kachwi n’ako embaga, ka yabwene Yezu, nekuma netina neiruka kuza kumubwacha. 15 Nababuza ati: Mukuhakana ki mul’imwe? 16 Omo mu mbaga nasubamo nagira ati: Mwolekerezi, naleta omwana wange hal’iwe, ali na sitani itita; 17 buli aho likumukwata, likumuchundagula, yatona ifiro, nanen’ameno nahangarara. Nagambire abahemba bawe kulirucha, babura kuhicha. 18 Wenene nabasubiramo nagira ati: Imwe luzaro lutali no kwikiriza, ndikara n’emwe kuhika lihi? ndibeguminsiriza kuhika lihi? Nimumundetere. 19 Nibamuleta. Ka yamulozire, aho n’aho isitali nilimunaranaza, nagwa ha nsi, nasarabagana, nabira ifiro. 20 Nabuza ise ati: Kuruga lihi abere atyo? Nagira ati: Kuruga buto; 21 kandi ngendo ningi likamugwisya mu muliro na mu menzi, nilyenda kumwita. Nawe raba nohicha kintu, notuhwere, otusasire. 22 Yezu namugambira ati: Raba nohicha kwikiriza, byona bikuhikibwa ha muntu naikiriza. 23 Aho n’aho ise omwana nalira n’amaziga, nagira ati: Nkwikiriza, Mukama wange; nohwere obutekiriza bwange. 24 Yezu ka yabwene embaga esumbire nemwirukiraho, nachahalira omwoyo gw’obulofu, nagugambira ati: Iwe mwoyo muzibe w’amatwi na mutita, ine nkukulagira: nomurugemo, kai otalisubira kumuzamo. 25 Nilyana nilimusasya muno, nilimurugaho; nasusa oti henda yafwa, banamwingi nibagira bati: yafwa. 26 Nawe Yezu ka yamukwasire omukono, namwereza, naimuka. 27 Ka yatahire mu nzu, abahemba be nibamubuza bwesereke bati: Kubaki itwe titwahikize kulirucha? 28 Nabagira ati: Elyezabo elyo lityo tilikuhicha kwirukibwa, hatali n’esala no kusiba.
YEZU NALAGA OBUSASI BWE. — KWEKEHYA NO KWEGUMINSIRZA. — EBIKUHENESYA.
29 Ka yarugire aho, nibaraba Galilaya, tiyayendaga omuntu amanye. 30 Mbe nayolekerera abahemba be nabagambira ati: Omwana w’omuntu aliherezibwa mu ngaro z’abantu, balimwita, kai k’aliba yaisirwe, alizoka ha lunaku lwa kasatu. 31 Bonene tibamanyire ekigambo echo, nawe bakatina kumubuza.
32 Nibahika Kafarnahumi. Aho baliga bali mu nzu, nababuza ati: Sanga nimuhakanisyanya ki mu muhanda? 33 Bonene nibabuza; kuba mu muhanda bahakanisyanyaga muli bonene obukuru. 34 Ka yekere, nayeta ikumi na babili nabagambira ati: Akwenda kuba wo kutandika, abe wo kuhereruka kukira bona, kai abe mukozi wa bona. 35 Nakwata omwana namwemereza hagati yabo, namufumbata, nabagambira ati: 36 Buli muntu alayanankura omwana nk’onu mw’izina lyange, alyanankura ine; kai buli akunanankura, takwanankura ine, nawe akwanankura ayantumire. 37 Yohana namusubiramo nagira ati: Ngu, Mwolekerezi, twabona omuntu ogwo nairuch’amasitani mw’izina lyawe, kai ngu takuturuba, itwe twamuzibira. 38 Yezu nagira ati: Muleke kumuzibira; kuba tihaliyo omuntu akukola ihano mw’izina lyange, kai aho honka akangambaho kubi. 39 Omuntu atakubarwana, ogwo ni wanu. 40 Kuba buli muntu wena alibanwesyaho mutaho gumo gw’amenzi mw’izina lyange, obwo muli ba Kristu, koto nkubagambira nti: ogwo taliburwa empera ye.
41 Kai buli muntu alisitazaho omo muli banamuto banu abakunikiriza, ni kuzima hakili bamukoma mu bicha bye olumengo oluhiringisibwa ensikiri, yatubizibwa mu nanza. 42 Omukono gwawe gukakuhenesya, ogutemeho; ni kuzima hal’ iwe kutaha mu bulame olemere, kukira kugenda mu muliro ogutalala, oli n’emikono ibili, 43 omwo ihuka lyabo litakufwa, n’omuliro gutakulala. 44 Kandi okuguru kwawe kukakwohereza kuhena, okusindureho; hakili wagenda nosuntira mu bulame obutahwaho, kukira kunagwa mu lina ly’omuliro ogutalala, oli n’amaguru abili, 45 omwo ihuka lyabo litakufwa, n’omuliro gutakulala. 46 Kandi eliso lyawe likakwohereza kuhena, olinonkoremo; hakili wataha mu bukama bwa Mungu n’ensongo, kukira, oli n’ameso abili, kunagwa mu lina ly’omuliro, 47 omwo ihuka lyabo litakufwa, n’omuliro gutakulala. 48 Kuba buli muntu alirungwa omuliro, kai buli kitambo kirungwa omwonu. 49 Omwonu ni muzima; nawe ka guyongoroka, gurungwa hai? Nimugire omwonu mul’imwe, hatyo mugirirane omulebo.
10OBUSWEZI TIBUKUHICHA KUSURUMUKA.
1 Ka yarugire aho, naiza mu mbibi za Buyahudi ha mwambu gwa Yordani; embaga nesuba kumusumbirira, nabolekerera nk’okwo yaliga amanyire. 2 Abafarizayo nibeza nibamubuza bati: Si omuseza akuhicha kwanga omukazi? nibamuroza. 3 Wenene nasubamo nabagambira ati: Musa akabalagira kiha? 4 Bonene nibagira bati: Musa akafuha kwandika olwandiko lw’obutagani no kumwanga. 5 Yezu nabasubiramo nagira ati: Omuku ogwo akagubayandikira obwo emitima zanu zigumire. 6 Nawe ha butandikiro bw’obuhangi Mungu akakola omuseza omo n’omukazi omo. 7 Nich’ echo omuntu ali no kusigira ise na nina, ayemere omukazi we, 8 mbe babili babe ngingo zimo. Batyo tibakili babili, nawe ngingo zimo. 9 Mbe echo Mungu yakwatanisize, omuntu takitaganisya. 10 Mu nzu abahemba be nibasuba kumubuza ebyo. 11 Nabagambira ati: Buli muntu alyanga omukazi we akaswera ondi, akugir’obukwate hali ogwo. 12 Kandi omukazi akayanga iba akaswerwa ondi, akusihana.
YEZU NABARIKA BANAMUTO. — NAYETA OMUSIGAZI. — NASIMA OBUHABI.
13 Nibamuletera banamuto abateho omukono; nawe nibachahalira ababalesire. 14 Yezu ka yabwene, akabihirirwa, nabagambira ati: Muleke banamuto beze hal’ine, mutabazibira; kuba abakususa batyo nibo bakana obukama bwa Mungu. 15 Koto nkubagambira nti: Buli muntu wena atayanankwile obukama bwa Mungu nka namuto, talibuhikamo. 16 Ka yabafumbasire, nabataho emikono, nababarika.
17 Ka yarugireho akaza mu muhanda, omuntu ogwo naiza nairuka, namugwa mu maguru obusyo ye, namubuza ati: Mwolekerezi muzima, nkore ki, niho mbone obulame obutahwaho? 18 Yezu namugambira ati: Wanetera ki oti: muzima? Tihaliho omuzima, atali Mungu wenka. 19 Okumanya ebilagiro: Otasihanga, otaitaga, otaibaga, otabeherezaga, otazigazigaga, otinega iso na noko. 20 Ogwo nasubamo namugira ati: Mwolekerezi, ebyo byona nkabihicha kuruga buto bwange. 21 Yezu ka yamwetegereze, namwenda, namugambira ati: Ochasigalireyo kimo: roko, oguze byona eby’oli nabyo, ohe abahabi, olibona ensabo mw’igulu; mbe oize ondube. 22 Wenene akabihirizibwa ekigambo echo, nagenda azubire; kuba yaliga ali n’ebintu bingi.
23 Yezu ka yalozire mbazu zona, nagambira abahemba be ati: Abali n’empilya ningi baligumirwa muno kutaha mu bukama bwa Mungu! 24 Abahemba nibakumisibwa ebigambo ebyo. Aho Yezu nasubamo lwa kabili nabagambira ati: Bana bange, kutaha mu bukama bwa Mungu kugumire muno mu bantu abater’emitima zabo ha mpilya! 25 Changuhire entungabulende kuraba mw’ihundu ly’ensinga kukira omuhango kutaha mu bukama bwa Mungu. 26 Bonene nibakuma muno kukiraho, nibagambirana bati: Kai akuhicha kuchunguka ni ga? 27 Yezu ka yabetegereze, nagira ati: Tikikuhikibwa abantu, nawe Mungu; kuba hali Mungu bikuhikibwa byona. 28 Aho Petro natandika kumugambira ati: Lora, itwe tukasiga byona nitukuruba. 29 Yezu nasubamo nagira ati: Koto nkubagambira nti: Tihaliho omuntu ayasigire enzu, hamo batabani babo, hamo bahara babo, hamo ise, hamo nina, hamo abana, hamo ensambu, ha bwange n’Evanjeli, 30 na wenene ataherwe ngendo igana hati mu nsi munu, amazu, na batabani babo, na bahara babo, na banina, n’abana, n’ensambu, mu binaranazo, kai mu buzima bundi obulame obutahwaho. 31 Nawe bengi abo kutandika baliba bo kuhereruka, kai abo kuhereruka babe bo kutandika.
KUSABA KW’ABENDE ZEBEDEYO. — BARTIMEYO OMUHUME NAKIZIBWA.
32 Baliga bali mu muhanda nibanegera Yeruzalemu; Yezu yaliga nabebembera, nibakuma, nibamuruba no kutina. Naihaho ikumi na babili lwa kabili, natandika kubagambira ebilamugwera: 33 Kuba lora, tukugenda Yeruzalemu, Omwana w’omuntu aliherezibwa ha bakuru b’abasaserdoti n’abandiki n’abagurusi, balimulamula kufwa, kai balimuha abasenzi; 34 balimusekerera no kumuchwer’amachwanta, bamutez’amasanzu bamwite; nawe olunaku lwa kasatu alizoka.
35 Mbe Yakobo na Yohana, abende Zebedeyo, nibamuzaho nibagira bati: Mwolekerezi, tukwenda otugirire buli chona echo tulakusaba. 36 Wenene nabagambira ati: Mukwenda mbagire nta? 37 Nibagira bati: Notuhe twikare mw’ikuzo lyawe, omo ha bulyo bwawe, ondi ha bumoso bwawe. 38 Nawe Yezu nabagambira ati: Timukumanya echo mukusaba. Mukuhicha kunwa ekikompe echo ine ndanwa? hamo kubatizibwa batisimu eyo ine ndabatizibwa? 39 Bonene nibamugambira bati: Tukuhicha. Nawe Yezu nabagambira ati: Nikwo, ekikompe echo ndanwa mulikinwa, kai mulibatizibwa batisimu eyo ndabatizibwaho; 40 nawe kwikara ha bulyo bwange hamo ha bumoso ti mulimo gwange kuha imwe, nawe abategekerwe kukihabwa. 41 Ikumi ka bahulire, nibatandika kunigahalira Yakobo na Yohana. 42 Yezu, ka yabesire, nabagambira ati: Mukumanya okwo abakususa oti henda batwere amahanga, babatwere mani, kai abakuru babo bali n’obuhicha hali bonene. 43 Nawe mul’imwe tibili bityo; mbe akwenda kuba mukuru, abe mukozi wanu; 44 kai buli akwenda kuba wo kutandika mul’imwe, abe wo kubakolera mwena. 45 Nikwo Omwana w’omuntu tiyezire kukolerwa, nawe wenene kukolera no kuta omwoyo gwe ha buchunguzi bwa banamwingi.
46 Nibahika Yeriko; ka barugire Yeriko n’abahemba be n’embaga ningi muno, omwana wa Timeyo, Bartimeyo omuhume, yaliga aikere ha muhanda nasabiriza. 47 Ogwo ka yahulire okw’ali Yezu Omunazareti, natandika kusekana no kugira ati: Yezu, mwana wa Daudi, nonsasire. 48 Bengi nibamuchahalira ayesize. Wenene naguma kusekana muno ati: Mwana wa Daudi, nonsasire. 49 Yezu naimerera nalagira kumweta. Nibayeta omuhume nibagira bati: Guma; imuka, akukweta. 50 Wenene, ka yanagire omugutu gwe, nairuka namwizaho. 51 Yezu nasubamo namugira ati: Okwenda nkukolere ki? Omuhume ati: Mukama wange, nkwenda mbone. 52 Mbe Yezu namugambira ati: Genda, kwikiriza kwawe kwakukiza. Kachwi n’ako nabona, namuruba mu muhanda.
11YEZU KRISTU NATAHA YERUZALEMU.
1 Ka yerire hehi na Yeruzalemu na Betaniya h’ebanga lya Zituni, natuma babili bo mu bahemba be, 2 nabagambira ati: Mugende mu charo ekili obusyo yanu, ka mulatahamo, kachwi n’ako mukubona omwana gw’ensikiri gusibikire, ogutakahanamwahoga muntu n’akati; mugusibure mulete. 3 Mbe omuntu k’alabagambira ati: Mukukola ki? mumugambire okw’Omukama niwe akugwenda; aho n’aho akugusindika kunu. 4 Nibagenda nibasanga omwana gw’ensikiri gusibikire obusyo y’elembo h’esazi, ha ntaganiro y’emihanda, nibagusibura. 5 Abandi muli abaliga baliho nibabagambira bati: Mukusibulira ki omwana gw’ensikiri? 6 Bonene nibabasubiramo nk’okwo balagirwe Yezu, nibagusindika. 7 Nibasagalira Yezu omwana gw’ensikiri, nibagwaraho emyenda zabo, nagwikaraho. 8 Bengi nibayara emyenda zabo mu muhanda; abandi bakonoraga amatabi g’amati nibagalira mu muhanda. 9 Mbe abaliga bebembere n’abarugaga enuma nibahamuka nibagira bati: Hozana! 10 Abarikirwe akwiza h’ezina ly’Omukama; bubarikwe obukama bwa tata wetu Daudi obukwiza. Hozana oluguru mw’igulu! 11 Mbe nataha Yeruzalemu mw’eklezia; ka yalozire byona, obwo haliga habere bwebazo, narugayo naza Betaniya n’ekumi na babili.
YEZU NAZUMIRIZA OMUTINI. — NAIRUCH’ABATUNZI MW’EKLEZIA.
12 Bwire kucha, ka yarugire Betaniya, enzala nemuruma. 13 Ka yalorere hara omutini guli n’amababi, naiza kuhigaho ekintu hali gwonene; ka yaguhikireho, nasangaho amababi gonka, ekindi pai; kuba zaliga zitali naku z’amatini. 14 Nasubamo nagugambira ati: Kuruga hati tihaliho alilya ebirabo hal’iwe nangu ira lyona. Abahemba nibahulira.
15 Mbe nibahika Yeruzalemu; ka yatahire mw’eklezia, natandika kwiruch’abatunzi n’abaguzi mw’eklezia; nakunura emeza z’abahingya b’empilya n’ebitebe by’abaguzya b’ameba. 16 Kandi tiyalekire omuntu kuraba mw’eklezia n’omutegulo. 17 Yaliga nayolekerera, nabagambira ati: Si tichandikirwe kiti: Enzu yange eliyetwa enzu yo kusomeramo mu mahanga gona? Kai imwe mwagigira nanga y’abasuma. 18 Abakuru b’abasaserdoti n’abandiki, ka bahulire ebyo, nibahiga obwenge bwo kumwita; kuba bamutinaga, obw’embaga yona yakumisibwaga ebyo yayolekereraga. 19 Mbe ka habere kebazo, naruga mu kikale.
KULEMBEREZA NO KWIKIRIZA. — KUKIZ’ABATUHENERA. — OBURUGO BW’OBUHICHA BWE.
20 Ka barabireho bwanencha, nibasanga omutini gwayomire kuruga ha mizi. 21 Petro ka yezukire, namugambira ati: Rugaba, lora omutini ogw’ozumirize, gwayomire. 22 Yezu ka yasubiremo, nabagambira ati: Mwesigirire Mungu. 23 Koto nkubagambira nti: Buli muntu aligambira ibanga linu ati: Rugayo, ogende mu nanza, atakutimatimya mu mutima gwe, nawe naikiriza okwo buli echo akugamba kikuhika, kilihika hali wenene. 24 Nicho nkubagambirira nti: Buli chona echo mulisaba nimulembereza, mwikirize nimutegeze okwo mulikihabwa, kai kilibezira.
25 Mwayemereraga kulembereza, musasirega, mwabaga muli n’ekigambo ha muntu, niho Iso wanu ali mw’igulu abasasire ebiheno byanu. 26 Kuba mukabura kusasira, nikwo na So wanu ali mw’igulu talibasasira ebiheno byanu.
27 Nibasuba kwiza Yeruzalemu. Yaliga akilibata mw’eklezia, abakuru b’abasaserdoti n’abandiki n’abagurusi nibamwizaho, 28 nibamugambira bati: Binu okubikoza buhicha ki? 29 Yezu nasubamo nabagira ati: Nkubabuza n’ene kigambo kimo, munsubiremo, nimbagambira obuhicha obwo nkukoza binu. 30 Si batisimu ya Yohana yaliga erugire mw’igulu nangu mu bantu? Munsubiremo. 31 Bonene nibatekateka bonka, nibagira bati: Ka tulagira tuti: Ekaruga mw’igulu, aligira ati: Kai mukazibirwa ki kugikiriza? 32 Kai tukagira tuti: Mu bantu, tukutina embaga; kuba bona balengaga Yohana nk’omulagi wa kimo. 33 Mbe nibasubamo nibagambira Yezu bati: Titukumanya. Yezu nasubamo nabagira ati: Hatyo n’ene tinkubagambira buhicha obwo nkukoza binu.
12ABALIMI B’OBUYAGA. — EBYA MUNGU N’EBYA KAIZARI. — KUZOKA KW’ABAFU.
1 Natandika kubafumorera mu ngani ati: Omuntu akalima omuzabibu, nagwitir’olugo, nasimba ikamuliro, nayombeka omunara, natamo abalimi, kandi nagira olugendo. 2 Enaku ka zahikire, natumira abalimi omwiru, abalimi bamuhe ebirabo by’omuzabibu. 3 Bonene nibamukwata nibamutera, nibamusubyaho busa. 4 Nabatumira lwa kabili omwiru ondi; ogwo nibamuter’olubale mu mutwe, nibamuzuma kubi. 5 Nasuba kutuma ondi, ogwo nibamwita; n’abandi bengi, abandi nibabatera, abandi nibabeta. 6 Mbe nasaga n’omutabani omo owe yayendaga muno, ogwo niwe nahereruka kutuma hali bonene, nagira ati: Omwana wange balimutina. 7 Nawe abalimi abo nibagambirana bati: Onu niwe omuhunguzi; nimwize tumwite, omuhunguro gwe gube gwetu. 8 Nibamukwata, nibamwita, nibamwiha mu muzabibu, nibamunaga. 9 Mbe kana muzabibu akugira ata? Akwiza kwita abalimi, omuzabibu naguha abandi. 10 Si timukasomaga olwandiko olukugira luti: Ibale elyo abombeki bayangire, likaba lya ha kisago; 11 ekigambo echo kikakorwa Omukama, kai kitamize mu meso getu? 12 Nibahiga kumukwata, nibatina embaga; kuba bakamanya okwo yagambiriraga bonene mu lugani olwo. Mbe nibamuleka, nibagenda.
13 Nibamutumaho abandi bo mu Bafarizayo n’Abaherodyani, bamutege mu bigambo bye. 14 Bonene ka bezire, nibamutengera bati: Mwolekerezi, tukumanya okw’okomereze n’okw’otasasirwe muntu; kuba tokulor’ensuso y’abantu, nawe okwolekerera emihanda za Mungu mu bikomereze. Si halagirwe kuha Kaizari omusoro, nangu tuleke kusora? 15 Wenene, obwo yamanyaga obuzigi bwabo, nabagambira ati: Mukundoreza ki? Mundetere efweza, ndore. 16 Bonene nibamuletera. Nabagambira ati: Olususo lunu n’olwandiko ni by’oha? Nibamugambira bati: Bya Kaizari. 17 Mbe Yezu nasubamo nabagambira ati: Mbe nimuhe Kaizari ebya Kaizari, kai Mungu ebya Mungu. Nibatamibwa.
18 Abasadusayo, abagiraga bati: Kuzoka tikuliyo, nibamwizaho, nibamubuza bati: 19 Mwolekerezi, Musa akatwandikira ati: Mutabani wabo muntu akafwa, akasiga omukazi atali n’abana, mutabani wabo ali no kuswera mukazi we, atereho mutabani wabo embibo. 20 Mbe haliga haliho ab’end’ emo musanzu; ow’obuzigezo naswer’omukazi, nafwa atasigireho mwana. 21 Kai owa kabili namuswera, nafwa, ogwo wena kusigaho omwana pai. N’owa kasatu wena nikwo. 22 Mbe nibamuswera batyo musanzu, tibasigireho omwana. Bona ka bahwere, omukazi wena nafwa. 23 Mbe ha kuzoka, ka balizoka, aliba mukazi w’oha muli bonene, kuba bakamuswera ha musanzu gwabo? 24 Yezu nasubamo nabagambira ati: Si timukuhabibwa obwo mutakumanya Enandiko n’amani ga Mungu? 25 Kuba ka balizoka mu bafu, tibaliswera, kai hona tibaliswerwa, nawe bali nk’abamalaika mw’igulu. 26 Eby’abafu, okwo balizoka, timukasomaga mu kitabo cha Musa, mu kisaka, okwo Mungu yamutengere nagira ati: N’ine Mungu wa Ibrahimu, Mungu wa Izaki na Mungu wa Yakobo? 27 Ti Mungu w’abafu, nawe w’abazima. Mbe imwe mwahaba muno.
EKILAGIRO KIKURU MU BILAGIRO. — OMWANA WA DAUDI.
28 Naiza omo wo mu bandiki, ayahulire nibahakana, nabona okwo yabasubire kuzima, namubuza ekilagiro cho kutandika mu bilagiro byona. 29 Mbe Yezu namusubiramo ati: Ekilagiro ekikwebembera mu bilagiro byona ni kinu: Hulira, Israeli, Omukama Mungu wawe ni Mungu omo; 30 mbe noyendega Omukama Mungu wawe n’omutima gwawe gwona, n’omwoyo gwawe gwona, n’obwenge bwawe bwona, n’amani gawe gona. Echo nich’ekilagiro cho kutandika. 31 Kandi echa kabili kikususana n’echo: Oyendega owezanu nk’ewe omwene. Ekindi mu bilagiro ekikukira ebyo tikiliyo. 32 Omwandiki namugambira ati: Ni kuzima, Mwolekerezi, wagamba ebikomereze, okwo Mungu ali omo, kai tihaliyo ondi atali ogwo; 33 mbe ayendwe n’omutima gwona, n’obwenge bwona, n’omwoyo gwona, n’amani gona; kandi kwenda owezanu nk’okw’okweyenda omwene kukukira ebitambo byona n’emiherezo. 34 Yezu ka yabwene nk’okwo yamusubire kibuya, namugira ati: Iwe toli hara n’obukama bwa Mungu. Kurug’ aho tihaliho ayahigahere kumubuza.
35 Yezu ka yasubiremo, akagamba nayolekerera mw’eklezia ati: Abandiki bakugamba bata okwo Kristu ali mwana wa Daudi? 36 Kuba Daudi wenene akagamba na Mwoyo Mutakatifu ati: Omukama akagambira Omukama wange ati: Ikara ha bulyo bwange, kuhika ngire abahate bawe babe buhumuzo bw’amaguru gawe. 37 Mbe Daudi omwene akumweta ati: Mukama, kai ni mwana we ata? Ebipipi bingi byasemererwaga kumuhulira. 38 Yabagambiraga mu bwolekerezi bwe ati: Mwekenge ha bandiki, abakwenda kutura nibarandaza emyenda no kubwakibwa abantu mw’iguliro, 39 no kwikara ha bitebe by’obusyo mu masomero na mu myanya z’obusyo mw’ilya; 40 abakulya amazu g’abafwerwe beba, nibesusanisya kusoma esala zilehire: bonene balibona elamu mpango muno.
OMUHEREZO GWA KIFWERWA IBA.
41 Yezu yaliga aikere obusyo y’isandikwa ly’emiherezo, nalora okwo embaga yanagaga efweza mw’isandikwa ly’emiherezo; abahango banamwingi banagamoga bingi. 42 Nawe kifwerwa iba omo, ali muhabi, ka yezire, nanagamo chapa ibili, niyo hel’emo. 43 Nayeta abahemba be nabagira ati: Koto nkubagambira nti: Kifwerwa iba onu muhabi yatamo kukira bona abateremo mw’isandikwa ly’emiherezo. 44 Kuba bona baha mu bingi ebyo bali nabyo, nawe onu mu buhabi bwe yaha byona ebyo ali nabyo, ebimutungire byona.
13KUSINGARIKA KWA YERUZALEMU NO KUHWAHO KW’ENSI.
1 Ka yarugire mw’eklezia, omo wo mu bahemba be namugambira ati: Mwolekerezi, lora okw’ amabale gali, n’emyombekere okw’eli. 2 Yezu nasubamo namugira ati: Okubona amazu mahango ago gona? Tihalisigaraho ibale ha luguru lw’elindi elitalikambuka. 3 Ka yekere h’ebanga lya Zituni, obusyo y’eklezia, Petro na Yakobo na Yohana na Andrea nibamubuza, bali bonka, bati: 4 Tugambire, ebyo bilihika lihi? kai halibaho lunyamo ki olwo ebyo byona bilyenda kuhika? 5 Yezu nasubamo natandika kubagambira ati: Mwetegereze, omuntu atalibaziga. 6 Kuba bengi baliza mw’izina lyange, baligira bati: N’ine; bengi balizigwa. 7 Nawe ka mulihulira obulemo n’ebigambo by’obulemo, mutalitina; kuba ebyo bili no kuhika, nawe kuhereruka kukili. 8 Kuba ihanga lilimukira ihanga lindi, n’obukama butabalire obukama bundi, halibaho ensi kutengeta ahandi, n’enzala. Ebyo niby’obutandikiro bw’obusasi. 9 Mbe imwe nimwekenge abene; kuba balibasagara mu ntongana, balibatera mu masomero, mulimerera obusyo y’abalamuzi n’abakama ha bwange, ha kumanyisya bonene. 10 Kandi Evanjeli eli no kutandika kwolekererwa mu mahanga gona. 11 Kai ka balibakwata bakabasagara, muleke kutandika kutekateka ebyo mulagamba, nawe ebyo mulihabwa mu katungu ako, nibyo mugambe; kuba t’imwe abafumozi, nawe niwe Mwoyo Mutakatifu. 12 Mbe omuntu alisagara mutabani wabo mu lufu, kai omuzere, omwana we; kai abana balimukiramo bese, babaite. 13 Mulihatwa bona ha bw’ezina lyange. Nawe alyeguminsiriza kuhika ha muhero, ogwo niwe alichunguka.
14 Mbe ka mulibona ihano lyo kutinisya, lili aho litahikire kuba, akusoma asombokerwe, aho abaliba mu Buyahudi berukire mu mabanga; 15 aliba ali ha luswi atahanantukaho kuza mu nzu, kai atalitahamo kwihamo ekintu mu nzu ye: 16 aliba ali ha musiri atalisuba enuma kutwar’omwenda gwe. 17 Abali n’enda n’abakwoncha mu naku ezo baligabona! 18 Mbe musabe ebyo bitalizira mu naku z’ekitiko. 19 Kuba mu naku ezo halibaho obubi nk’obwo butakabahoga kuruga ha butandikiro bw’ensi eyo Mungu yahangire, kuhika hati, kai tibulibaho nangu. 20 Kai Omukama akiba atakehesize enaku ezo, tihaliho muntu ayakuchungukire; nawe enaku ezo zikakehesibwa ha bw’abasozirwe abo yasozire. 21 Mbe aho omuntu k’alibagambira ati: Ngugu Kristu ali hanu, ngugwo kuliya, mutalikiriza. 22 Kuba balimuka abakwetwa ba Kristu b’obubehi n’abalagi b’obuzigi, abalikora amahano n’enyamo bahiche kuziga n’abasozirwe, bakaba nibahicha kuzigwa. 23 Mbe imwe mwekenge; lora, nabalaga byona.
24 Nawe mu naku ezo, kunaranara okwo kwahwereho, izoba lililala, okwezi tikulileta olumuli lwakwo, 25 n’enenezi zo mw’igulu ziliba nizigwa, n’amani agali mw’igulu galitengesibwa. 26 Niho balibona Omwana w’omuntu naiza mu mere n’amani mengi n’ikuzo. 27 Niho alituma bamalaika be, nasumbya abasozirwe be mu mbazu ina z’emiyaga, kuruga ha muhero gw’ensi kuhika ha muhero gw’igulu. 28 Mweyege olugani ha mutini. Amatabi gagwo ka gamera, gakasebuka amababi, mwamanya okw’olwanda luli hehi; 29 nikwo n’emwe ka mulibona ebyo bikagwa, mumanye okw’ali hehi ha mulyango. 30 Koto nkubagambira nti: Oluzaro lunu tilulihwaho, ebyo byona bitakahikire. 31 Igulu n’ensi bilihwaho, nawe ebigambo byange tibilihwaho. 32 Eby’olunaku olwo n’akatungu tihaliho akubimanya, n’abamalaika bo mw’igulu bona pai, n’Omwana wena pai, niwe Tata wenka. 33 Mwekenge, mukesye nimulembereze; kuba timukumanya olwo olunaku olwo lulihika. 34 Bili nk’omuntu ayagenzire mu lugendo, nasig’enzu ye, naha aberu be obuhicha bwo kukol’emilimo, buli muntu emilimo ze, nalagira omulinzi w’omulyango kuleka kunagira. 35 Mbe mutanagira; kuba timukumanya olwo kanaka aliza: hamo ni kebazo, hamo mw’itumbi, hamo mu nkoko, hamo ni kanencha; 36 atechura naiza akabasanga munagire. 37 Mbe echo nkubagambira, nkubagambira mwena nti: Mutanagira.
14OMUKAZI OGWO NASIGA YEZU AMAZUTA. — YUDA NAMUTUNDA.
1 Enaku ibili ka zarabireho, niluba lunaku lukuru lwa Paska n’Azima; abakuru b’abasaserdoti n’abandiki nibahiga okwo balakwatira Yezu mu bwenge, bamwite. 2 Nawe nibagira bati: Ha lunaku lukuru pai, leka kataba kanamutoke mu bantu.
3 Mbe olwo yaliga ali Betaniya mu nzu ya Simoni ow’omubili, aikere nalya, nihezaho omukazi ogwo, ali n’akabya k’amazuta ga nardi y’echangara g’obuguzi bwingi, nayata akabya, nasesa ha mutwe gwe. 4 Haliga haliho abandi babihirirwe mu mitima zabo, nibagira bati: Amazuta ganu baganaliza ki bati? 5 Kuba amazuta ago gakuhikize kugurwa denari kuhika magana asatu no kuziha abahabi. Nibamunigahalira. 6 Nawe Yezu nagira ati: Nimumuleke; mukumunaranaliza ki? Yankolera kikorwa kizima. 7 Kuba abahabi muli nabo bucha bucha, kai mukayenda, mukuhicha kubakolera kuzima; nawe ine timuliba n’ene naku zona. 8 Onu yakora ebyo akuhicha; yatandika kwoter’engingo zange nka mu buziki bwazo. 9 Koto nkubagambira nti: Honahona eyo Evanjeli enu elyolekererwa mu nsi zona, n’eby’omukazi onu bilitengwa kumwizukiraho.
10 Kandi Yuda Iskaryota, omo mul’ikumi na babili, nagenda ha basaserdoti bakuru, ahiche kumubaha. 11 Ka bahulire, nibasemererwa muno, nibamulaganisya kumuha empilya. Yahigaga omwanya guhikire gwo kumubaha.
YEZU NAGIRA UKARISTIA. ―NALAGA OKWO PETRO ALAMWEYOGA.
12 Olunaku lwo kutandika lw’Azima, olwo babaga Paska, abahemba bakamugira bati: Okwenda tuze kukuchumira hai, olye Paska? 13 Natumaho babili mu bahemba be, nabagambira ati: Mugende mu kikale, omuntu omo akubabugangana atwer’ensuha y’amenzi; mumurube, 14 omwo alataha, mugambire kanaka muti: Omwolekerezi yagira ati: Enzu yange eli hai, omwo nkulira Paska n’abahemba bange? 15 Wenene alaboleka enzu mpango, eyalire; okwo niyo mutuchumire. 16 Abahemba be nibagenda nibahika mu kikale; nibasanga nk’okwo yaliga abagambire, mbe nibasemeza Paska.
17 Mbe ka habere kebazo, naiza n’ekumi na babili. 18 Baliga bekere h’eliro nibalya, Yezu nabagambira ati: Koto nkubagambira nti: Omo mul’imwe akuntunda, akulya n’ene. 19 Bonene nibatandika kuzuba no kumugambira omo omo bati: Si n’ine? 20 Wenene nabagambira ati: Omo mw’ikumi na babili akukoza n’ene omukono ha lunanga. 21 Nikwo, Omwana w’omuntu yagenda nk’okwo chamwandikirweho; nawe omuntu ogwo aligabona, owe Omwana w’omuntu akutundirwaho! Kwakubere kuzima ha muntu ogwo akiba atazerwe!
22 Baliga bakilya, Yezu nakwat’omukate, nagubarika, naguhinzura, nabaha, nagira ati: Mwanankure, kinu nizo ngingo zange. 23 Ka yakwasire n’ekikompe, akasima, nabaha, nibanwa bona. 24 Nabagambira ati: Enu ni nsagama yange y’omulago muhya, elisesekera bengi. 25 Koto nkubagambira okwo ntakisuba kunwa ha birabo by’omuzabibu, kuhika ha lunaku luliya olwo ndibinwa lundi buhya mu bukama bwa Mungu.
26 Olwembo ka lwahwere, nibahuruka kuza mw’ibanga lya Zituni. 27 Yezu nabagambira ati: Mwena mukusitara hal’ine mu kiro kinu, kuba chandikirwe kiti: Nditera omulisya, enabalega zinyarambuke. 28 Nawe ka ndiba nazokire, ndibebemberera Galilaya. 29 Petro namugira ati: Naho bona balasitara hal’iwe hona, ine pai. 30 Yezu namugira ati: Koto nkukugambira okwo iwe lero, mu kiro kinu, enkokoromi etakakokoromire kabili, okuneyoga kasatu. 31 Wenene nayongera kufumora ati: Naho nkaba no kufwa n’ewe hona, tinkukweyoga. Mbe nikwo bona nibagira batyo.
YEZU NAYOYERA ENSAGAMA. — NIBAMUKWATA.
32 Nibeza mu nsambu eyo bakweta bati: Getsemani. Nagambira abahemba be ati: Mwikare hanu, ine nindembereza. 33 Natwara Petro na Yakobo na Yohana; natandika kuchundw’olumazi no kutina. 34 Nabagambira ati: Omwoyo gwange guli n’obuzune bwingi nk’akwenda kufwa; nimwikare hanu, muleke kunagira. 35 Ka yerireho obusyo kake, nagwa ha nsi, nasaba esaha egyo emurabeho, raba nibihicha kuba bityo. 36 Nagira ati: Abba, Tata, byona bikuhikibwa hal’iwe, nondabyeho ekikompe kinu; nawe t’okwo ine nkwenda, nawe okw’iwe okwenda. 37 Naiza, nasanga banagire. Nagambira Petro ati: Simoni, onagire? tokuhicha kuloraho saha emo? 38 Muleke kunagira, mulembereze, niho mutarozibwa. Kuba omwoyo gwanguhire, nawe engingo zinogire. 39 Nasuba kugenda, nalembereza, nagamba ekigambo echo chonene. 40 Nasuba kwiza, nabasanga banagire; kuba ameso gabo galiga gazitohire, batakimanya n’echo balamusubiramo. 41 Naiza lwa kasatu nabagambira ati: Hati nimunagire, muhumure. Byahika, esaha yahika; lora, Omwana w’omuntu akuherezibwa mu ngaro z’abaheni. 42 Mwimuke, tugende; ngugwo akuntunda ali hehi.
43 Yaliga akifumora, Yuda Iskaryota, omo mul’ikumi na babili, naiza, n’embaga ningi eli na wenene, bali n’embanda n’amakoni, barugire ha bakuru b’abasaserdoti n’abandiki n’abagurusi. 44 Omutunzi we yaliga abahere olunyamo, agizire ati: Owe ndanwegera, niwe wenene; mumukwate, mumusagare bwenge bwenge. 45 Mbe ka yezire, kachwi n’ako namwiriraho, nagira ati: Kasinge, Rugaba. Namunwegera. 46 Bonene nibamutaho engaro, nibamukwata. 47 Nawe omo wo mu baliga baliho nasoromorayo embanda, nater’omwiru w’omusaserdoti mukuru, namuchwaho okutwi. 48 Yezu nasubamo nabagambira ati: Mweza kunkwata n’embanda n’amakoni nk’omusuma. 49 Naku zona naliga ndi hagati yanu ninolekerera mw’eklezia, mutakunkwata; nawe ka bihike ebyayandikirwe. 50 Aho abahemba be nibamusiga bona niberuka. 51 Omusigazi ogwo niwe namuruba azwere ensembe obusyo; nibamukwata. 52 Wenene nanaga ensembe, naberukaho ali busa.
YEZU OBUSYO YA KAIFA. — PETRO NAYEYOGA YEZU KASATU.
53 Nibasagara Yezu ha musaserdoti mukuru; abasaserdoti bona n’abandiki n’abagurusi nibasumba. 54 Nawe Petro namurubira hara kuhika mu ka mu kibuga ch’omusaserdoti mukuru; yaliga aikere ha muliro n’aberu, nayota. 55 Nawe abasaserdoti bakuru n’abalamuzi bona nibahig’entambala hali Yezu, bahiche kumwita, tibagibwene. 56 Kuba bengi bamubeherezaga, kandi ebyo bagambaga byaliga bitesyenye. 57 Abandi nibemuka nibamubehereza nibagira bati: 58 Kuba itwe tukamuhulira nagira ati: Ine ndikambula eklezia enu eyayombekirwe emikono z’abantu, kai mu naku isatu ninombeka endi etakozirwe emikono z’abantu. 59 Kai hona ebyo bagambaga bitali bimo. 60 Aho omukuru w’abasaserdoti naimuka hagati, nabuza Yezu ati: Tokusubamo kigambo muli ebyo, ebyo bakukugambaho? 61 Nawe wenene nabuza chonka, tiyasubiremo kintu. Omusaserdoti mukuru nasuba kumubuza namugambira ati: N’iwe Kristu, Omwana wa Mungu asingire? 62 Yezu namugira ati: N’ine; kai mulibona Omwana w’omuntu aikere ha bulyo bw’amani ga Mungu, naiza mu mere g’igulu. 63 Aho omukuru w’abasaserdoti natemur’ebizwaro bye, nagira ati: Tuchahigira ki embona? 64 Mwahulira ekizumi cha Mungu; mukutekateka ki? Bona nibamulamula nk’ahikire kwitwa. 65 Aho abandi nibatandika kumuchwera, nibamusweka ha busyo, nibamuter’enfune, nibamugira bati: Laga. Aberu nibamuter’empi.
66 Petro aho yaliga ali mu kibuga ifwo, naiza omo wo mu bazana b’omukuru w’abasaserdoti; 67 ka yabwene Petro nayot’omuliro, namwetegereza nagira ati: N’ewe wena sanga oli na Yezu Omunazareti. 68 Wenene nayanga nagira ati: Tinkumanya, hona tinkuhulira eby’okugamba. Nahuruka hanza obusyo y’olukare, enkokoromi nekokoroma. 69 Omuzana ka yasubire kumubona, natandika kugambira abaliga baliho ati: Onu ni wo mu baliya. 70 Wenene nasuba kwanga. Niharabaho katungu, abaliga baliho nibasuba kugambira Petro bati: Koto oli wo mu baliya, kuba oli Munagalilaya. 71 Nawe wenene natandika kuzumiriza no kulahira ati: Ine tinkumanya omuntu ogwo, owe mukugamba. 72 Aho n’aho enkokoromi nesuba kukokoroma. Petro naizuk’ekigambo echo Yezu yaliga amugambire ati: Enkokoromi etakakokoromire kabili, iwe okuneyoga kasatu. Natandika kulira.
15YEZU OBUSYO YA PILATO.— NIBAMUZWEKA ENGATA Y’AMAHWA.
1 Kanencha aho honka, abasaserdoti bakuru nibategekerana n’abagurusi n’abandiki n’olukale lwona, nibaboha Yezu, nibamutwara nibamusagalira Pilato. 2 Pilato namubuza ati: N’iwe omukama w’Abayahudi? Wenene nasubamo namugambira ati: Wakigamba. 3 Abakuru b’abasaserdoti nibamuchulira bingi. 4 Pilato nasuba kumubuza nagira ati: Si tokusubamo kigambo? Lora okwo bakukulega bingi. 5 Yezu nabura kusubamo ekigambo n’ekimo, Pilato nakuma. 6 Nawe buli lunaku lukuru yaliga amanyire kubasurumulira omo wo mu mbohe, owe bayendaga wena. 7 Haliga haliho owe bayetaga bati: Baraba, abohirwe n’engome ha bwo kwit’omuntu mu bugome. 8 Embaga ka yanegere, netandika kusaba nk’omwo yabagiriraga naku zona. 9 Pilato nasubamo nagira ati: Mukwenda mbasurumulire omukama w’Abayahudi? 10 Kuba yamanyaga okw’abakuru b’abasaserdoti baliga bamuletere ichubi. 11 Nawe abasaserdoti bakuru nibayohereza embaga, hakili abasurumulire Baraba. 12 Pilato nasubamo lwa kabili, nabagira ati: Mbe mukwenda ngire nta omukama w’Abayahudi? 13 Bonene nibasuba kuyomba bati: Nomulege ha musalaba. 14 Kandi Pilato nabagambira ati: Akakola mabi ki? Bonene nibaguma kuyomba bati: Nomulege ha musalaba. 15 Mbe Pilato, obwo yayendaga kusemerez’embaga, nabasurumulira Baraba, nabaha Yezu bamutez’amasanzu, niho bamulege ha musalaba.
16 Mbe abasirikale nibamusagara mu kibuga ch’olukale, nibasumbya kohoriti yona. 17 Nibamuzwek’omwenda gumutuku, nibazing’engata y’amahwa, nibagimutaho ha mutwe. 18 Nibatandika kumubwacha bati: Kasinge, mukama w’Abayahudi. 19 Nibater’omutwe gwe n’ibingo, nibamuchwera, nibatez’ebizwi, nibamulamucha.
OMUHANDA GWA KALVARIYO.— YEZU NALEGWA HA MUSALABA.— NAFWA.— NAZIKWA.
20 Mbe ka bamazire kumusekerera, nibamuzur’omwenda gumutuku, nibamuzwek’ebizwaro bye; nibamuhurucha, baze kumulega ha musalaba. 21 Nibasiniriza omuntu omo ayarabahoga, naruga ha musiri, niwe Simoni Omunasirene, ise Alekisandri na Rufi, ategule omusalaba gwe. 22 Nibamusagara Golgota, ensonga zacho nikwo kugira oti: Kalvariyo.
23 Nibamuha kunwa evini etobiremo emira; nabura kwanankula. 24 Nibamulega ha musalaba, nibagabana ebizwaro bye, nibabyesera olweso, kulora echo buli muntu alatwara.
25 Yaliga eli saha ya kasatu aho bamulegire ha musalaba. 26 Enzuno y’elamu ye ekayandikwa eti: Omukama w’Abayahudi. 27 Kandi nibalega abasuma babili hamo nage, omo ha bulyo, ondi ha bumoso bwe. 28 Olwandiko niluhika, olwandikire luti: Alibalirwa mu baheni. 29 Abarabahoga baliga nibamuzuma, nibasingisy’emitwe zabo nibagira bati: Iwe akukambula eklezia ya Mungu, kai mu naku isatu okasuba kugyombeka, 30 noyechungule omwene, ohanantuke ha musalaba. 31 Nikwo batyo n’abakuru b’abasaserdoti bamusekereraga bonene bonka n’abandiki, nibagira bati: Yakiz’abandi, kai takuhicha kwekiza omwene. 32 Kristu, omukama wa Israeli, nahanantuke hati ha musalaba, niho tubone nitwikiriza. N’abaliga balegirwe ha musalaba nage, bona bamuzumaga.
33 Ka zabere saha mukaga, nigubayo omwirima mu nsi yona kuhika saha mwenda. 34 Saha mwenda Yezu nahamuka n’ilaka ihango, nagira ati: Eloi, Eloi, lamma sabakthani? Nikwo kugira ati: Mungu wange, Mungu wange, wannagiranira ki? 35 Abandi abaliga baliho, ka bahulire, nibagira bati: Lora, akweta Eliya. 36 Niharugaho omo nairuka naizuz’esala mw’ikobyo, nata h’esahunga, namuha kunwa, nagira ati: Leka tulore, raba Eliya naiza kumuhananturaho.
37 Nawe Yezu nahamuka n’ilaka ihango, omwoyo niguhwamo. 38 Aho omwenda gwo mw’eklezia nigutemukamo, kuruga oluguru kuhika ifwo, bihinzu bibili. 39 Omukuru w’abasirikale ayaliga amwimerereho, ka yabwene nahamuka n’ilaka ihango liti, omwoyo gukahwamo, nagira ati: Waza! omuntu onu sanga ali Mwana wa Mungu koto. 40 Haliga haliho n’abakazi nibalorera hara, muli bonene haliho Maria Madalena, na Maria nina Yakobo muto na Yozefu, na Salome; 41 abamurubaga aho yaliga ali Galilaya nibamukolera; n’abandi bengi abaliga banegere nage Yeruzalemu.
42 Ka habere kebazo, obwo lwaliga luli lulaliriro lw’olunaku olukwebembera sabato, 43 naiza Yozefu w’Arimateya, omulamuzi mukumuke, ayaliga nalindirir’obukama bwa Mungu, nahigahara kugenda hali Pilato, namusaba omutumbi gwa Yezu. 44 Aho Pilato nakumisibwa Yezu kwanguha kufwa; nayeta omukuru w’abasirikale igana namubuza okwo yafwire. 45 Omukuru w’abasirikale igana ka yamumanyisize, naha Yozefu omutumbi. 46 Yozefu nagur’omwenda, namuhanantura, namusemba mu mwenda, namuzika mu kituro echaliga kisimbirwe mw’ibale, ha mulyango gw’ekituro nahiringisizaho ibale. 47 Nawe Maria Madalena na Maria, nina Yozefu, baliga nibalora aho yazikirwe.
16MUMALAIKA NAGAMBIRA ABAKAZI KUZOKA KWA YEZU.
1 Sabato ka yahwereho, Maria Madalena na Maria, nina Yakobo, na Salome, bakagula ebikununka kuzima, baze kusiga Yezu. 2 Mbe kanencha chulichuli, olunaku olukuruba sabato, nibagenda ha kituro, izoba lyasohwere. 3 Baliga nibagambirana bati: Akutuhiringisizaho ibale ha mulyango gw’ekituro ni ga? 4 Aho ka betegereze, nibasanga ibale lihiringisize; nawe lyaliga lihanguhire muno. 5 Nibataha mu kituro, nibabona omusigazi aikere ha bulyo, azwere enkanzu mwera, nibaharamuka. 6 Wenene nabagambira ati: Muleke kutina; Yezu wa Nazareti, ayalegirwe ha musalaba, niwe mukuhiga; yazokire, tali hanu: mulore aho sanga bamumamize. 7 Nawe mugende, mugambire abahemba be na Petro okwo yabebemberera Galilaya; okwo niyo mulimubonera, nka nikwo yabagambire. 8 Bonene nibahuruka niberuka mu kituro, kuba bakakwatw’obutini n’olumazi; tibagambireho muntu ekigambo, kutina kwa muno.
YEZU NABONEKERA MARIA MADALENA.
9 Ka yazokire kanencha, olwo kutandika lwa sabato, akatandika kubonekera Maria Madalena, owe yehiremo amasitani musanzu. 10 Wenene nagenda nagambira abo yaliga ali nabo, nibalira, nibater’empamo. 11 Abo ka bahulire okw’ akulora n’okwo yabwenwe omukazi ogwo, tibekirize.
YEZU NABONEKERA ABAHEMBA BABILI N’ENTUMWA.
12 Ebyo ka byahwereho, nabonekera babili muli abo, abaliga nibatura nibagenda mu ngongo, nibamubona nasusa kundi. 13 Mbe aho nibagenda nibagambira abandi; na bonene tibabekirize.
14 Kumara nabonekera ikumi n’omo bekere h’eliro; nabahanira obutekiriza bwabo n’obugume bw’emitima zabo, obwo bayangire kwikiriza abamubwene yazokire. 15 Nabagambira ati: Mugende mu nsi, mwolekerere Evanjeli ebihangwa byona. 16 Alikiriza akabatizibwa, alichunguka; nawe atalikiriza, alisingwa. 17 Abalikiriza balirubw’amahano ganu: baliruch’amasitani mw’izina lyange, balifumor’endimi zindi, 18 balikwat’enzoka, kandi ka balinwa obusungu, tibulibarwaza, balita emikono ha barwere, nibakira.
YEZU NAHANAMA MW’IGULU, ENTUMWA NIZIZA KWOLEKERERA.
19 Mbe hatyo Omukama Yezu, ka yamazire kubafumorera atyo, nasagarwa mw’igulu, niyo aikere ha bulyo bwa Mungu. 20 Nawe bonene nibagenda nibolekerera hona hona, Omukama nabahwera, kai nagumizy’amagambo gabo n’amahano ago bakukola.