Matayo

OLUGANDA LW’OMUKAMA WETU YEZU KRISTU.

¹ Ekitabo ch’oburugo bwa Yezu Kristu, omwana wa Daudi, mwende Ibrahimu. ² Ibrahimu akazara Izaki; Izaki nazara Yakobo; Yakobo nazara Yuda n’abatabani babo; ³ Yuda nazara Faresi na Zara hali Tamari; Faresi nazara Esironi; Esironi nazara Aramu. ⁴ Aramu nazara Aminadabu; Aminadabu nazara Nasoni; Nasoni nazara Salmoni; ⁵ Salmoni nazara Bozi hali Rahaba; Bozi nazara Obedi hali Ruti; Obedi nazara Yese; Yese nazara omukama Daudi. ⁶ Omukama Daudi nazara Salomoni ha mukazi ayaliga ali muka Uriya. ⁷ Salomoni nazara Robohamu; Robohamu nazara Abiya; Abiya nazara Asa. ⁸ Asa nazara Yozafati; Yozafati nazara Yoamu; Yoamu nazara Oziya; ⁹ Oziya nazara Yohatamu; Yohatamu nazara Akazi; Akazi nazara Ezekiya; ¹⁰ Ezekiya nazara Manase; Manase nazara Amoni; Amoni nazara Yoziya; ¹¹ Yoziya nazara Yekoniya n’abatabani babo mu naku zo kuyezibwa Babiloni.

¹² Kai kumara kuyezibwa Babiloni, Yekoniya nazara Salatyeli; Salatyeli nazara Zorobabeli; ¹³ Zorobabeli nazara Abyuda; Abyuda nazara Elyakimu; Elyakimu nazara Azori; ¹⁴ Azori nazara Sadoti Sadoti; nazara Akimu; Akimu nazara Elyuda; ¹⁵ Elyuda nazara Eleazari, Eleazari nazara Matani; Matani nazara Yakobo; ¹⁶ Yakobo nazara Yozefu; iba Maria, Nina Yezu, owe bayeta bati Kristu

¹⁷ Mbe nzaro zona kuruga Ibrahimu kuhika Daudi ni nzaro ikumi n’ena; kai kuruga Daudi kuhika kuyezibwa Babiloni ni nzaro ikumi n’ena; kandi kuruga kuyezibwa Babiloni kuhika Kristu ni nzaro ikumi n’ena.

KUZARWA KWA YEZU.

¹⁸ Ha kuzarwa kwa Yezu bikaba biti: Maria nina, ka yasanzirwe Yozefu, batakatwire hamo, nasangwa yatwer’enda n’amani g’Omwoyo Mutakatifu. ¹⁹ Mbe Yozefu iba, obwo yaliga arongire, atakwenda kumulega, yayendaga kumwanga bwesereke. ²⁰ Aho yaliga akitekateka ebyo, niwe na mumalaika w’Omukama namubonekera mu kiroto, namugira ati: Yozefu, mwana wa Daudi, otatina kuswera omukazi wawe Maria, kuba ekitwerwe mu nda ye kikuruga hali Mwoyo Mutakatifu. ²¹ Alizara omwana mwozo; olimuruka izina lye Yezu, kuba niwe alichungula ihanga lye mu biheno byabo. ²² Mbe ebyo byona bikabaho, niho kihike echagambirwe Omukama mu kanwa k’omulagi, ati: ²³ Omubikira alitwar’enda, azare omwana mwozo, balimuruka izina lye bati: Emmanueli, nikwo kugira bati: Mungu ali n’etwe. ²⁴ Mbe Yozefu nasisimuka mu ntiro, nagira nk’okwo mumalaika w’Omukama yamulagirire, naleta omukazi we mu ka. ²⁵ Nawe tiyamumanyire kuhika azare omwana we w’obuzigezo; namuruka izina lye Yezu.

ABAMAGI NIBAHABUDU KRISTU.

¹ Mbe Yezu ka yazalirwe Betlehemuya Yuda, mu naku z’omukama Herode, Abamagi nibaruga mu buturuk’ezoba nibeza Yeruzalemu, ² nibabuza bati: Omukama w’Abayahudi ayazerwe ali hai? Tubwene enenezi yemu buturuk’ezoba, tweza kumuhabudu. ³ Omukama Herode ka yahulire ebyo, nahaha, na Yerusalemu yona nehaha nage. ⁴ Nakoka abakuru b’abasaserdoti n’Abandiki bo mu bantu, nababuliriza eyo Masihayakuzalirwe. ⁵ Aho nibamusubiramo bati: Betlehemu ya Yuda, obwo niyo omulagi yayandikire ati; ⁶ Iwe Betlehemu, nsi ya Yuda, toli nke mu byaro bikuru bya Yuda, kuba mul’iwe nimwo haliruga Omukuru alitwara ihanga lyange lya Israeli. ⁷ Aho Herode nayeta Abamagi bwesereke, nababuliriza kuzimazima enaku ezo enenezi yabonekeremo. ⁸ Nabasindika kuza Betlehemu, nabagira ati: Nimugende, mubuze kuzima eby’omwana; ka mulimubona, mummanyisye, nena nze kumuhabudu. ⁹ Ka bamazire kuhulira eby’omukama, nibagenda. Mbe niyo n’enenezi, eyo baliga babwene mu nsi y’obuturuk’ezoba, nebebemberera; ka yahikire ah’omwana yaliga ali, neyemerera. ¹⁰ Mbe ka babwene enenezi, nibasemererwa muno. ¹¹ Ka batahire mu nzu, nibasanga Omwana na Maria Nina, nibatez’ebizwi nibamuhabudu, nibasurumura emigugu zabo, nibamutulira obugeni: ezahabu n’omugazu, n’enku. ¹² Kumara nibagambirwa mu kiroto kuleka kusuba owa Herode, nibaraba muhanda gundi kutaha owabo.

YEZU NAIRUKIRA MISRI.

¹³ Ka bagenzire, niwe na mumalaika w’Omukama nabonekera Yozefu mu kiroto, namugira ati: Imuka, twara Omwana na Nina, oirukire Misri, oikareyo kuhika nkugambire, kuba halibaho olwo Herode alihiga Omwana kwenda kumwita ¹⁴ Yozefu naimuka, natwara Omwana na Nina mu kiro, nairukira Misri. ¹⁵ Naberayo okwo kuhika ha kufwa kwa Herode, niho kihike echagambirwe Omukama mu kanwa k’omulagi, ati: Nkayeta Omwana wange, nimmwiha Misri.

ABANA BA BETLEHEMU NIBETWA.

¹⁶ Herode ka yamanyire okwo Abamagi bamuziga, nanigahara muno, natuma kwita abana bona ba Betlehemu na b’ebyaro bya hehi, abahikize myaka ibili n’abatakazihikize, kwingana mu naku ezo yabulirizemo Abamagi. ¹⁷ Niho ekigambo ch’omulagi Yeremiya nikihika, echo yagambire, ati: ¹⁸ Muli Rama hakahulirwa eyombo n’empamo ningi: Rakeli niwe akulirira abana be, kai takwenda kuhumuzibwa, obwo batakiliho.

YEZU NARUGA MISRI.

¹⁹ Mbe Herode ka yafwire, niwe na mumalaika w’Omukama nabonekera Yozefu mu kiroto, ali Misri, namugira ati: ²⁰ Imuka, twara Omwana na Nina, ogende mu nsi ya Israeli, kuba abayendaga kwita Omwana balafwire. ²¹ Mbe naimuka, natwara Omwana na Nina, nagenda mu nsi ya Israeli. ²² Nawe ka yahulire okwo Arkelausi niwe yatwere Buyahudi ha kitega ch’ese Herode, natina kuzayo; ka yagambirwe mu kiroto, nagenda mu nsi ya Galilaya. ²³ Natura mu charo kimo, izina lyacho Nazareti. Nikihika ekigambo echagambirwe abalagi, bati: Aliyetwa Omunazareti.

OBWEBEMBEZI N’OBUBATIZA N’OBWOLEKEREZI BWA YOHANA.

¹ Mu naku ziliya Yohana Batista akeza nayolekerera mu mbuga ya Buyahudi, ² nagira ati: Mutamwe ebiheno, kuba obukama bwo mw’igulubuli hehi. ³ Ogwo niwe omulagi Izaiya akugambaho, nagira ati: Ilaka elikuhamuka mu mbuga liti: Muchume omuhanda gw’Omukama, mugorore aho akuraba. ⁴ Yohana yazwaraga oluhu lw’obwoya bw’entungabulende, mu kibunu ayebohize olukoba; ebilyo bye bili nsyenene n’obwoki bwo mw’iswa.

⁵ Mbe abantu ba Yeruzalemu na ba Buyahudi bwona na bo mu byaro ebihererenwe na Yordani nibamugendaho, ⁶ nibabatizibwa wenene mu mugera gwa Yordani, nibegamba ebiheno byabo. ⁷ Ka yabwene Abafarizayo bengi n’Abasadusayonibamwizaho ababatize, nabagambira ati: Bana b’enzoka, ayabamanyisize ni ga kwiruka ebiniga ebiliza? ⁸ Mbe nimurabe ebirabo bihikire byo kutamwa. ⁹ Mutatekateka mu mitima zanu nimugira muti: Tuli na tata Ibrahimu. Kuba ine nkubagambira nti: Mungu akuhicha kwiha mu mabale ganu abana ba Ibrahimu. ¹⁰ Enchwankwi yaterwe ha mizi z’amati. Bul’iti elitakuraba ebirabo bizima, lilitemwa linagwe mu muliro. ¹¹ Ine nkubabatiza n’amenzi chonka, muhiche kutamwa; nawe oliya alindug’enuma, akunkira, ine timpikire kumutwalir’enketo ze. Ogwo niwe alibabatiza n’Omwoyo Mutakatifu n’omuliro. ¹² Ali n’ikubuzo lye mu ngaro, alikukumba olukiri lwe, nahunika engano mu kitara, enkunu nayocha mu muliro ogutalala.

KRISTU NABATIZIBWA YOHANA.

¹³ Mbe aho Yezu naruga Galilaya, naiza Yordani hali Yohana amubatize. ¹⁴ Nawe Yohana akamuzibira nagira ati: Ine n’ine mpikire kubatizibwa iwe, kai iwe okwiza hal’ine! ¹⁵ Yezu nasubamo nagira ati: Hati noleke, kuba ebyo bingene, niho tuhiche ebirongire byona. Yohana naba wo kumuleka. ¹⁶ Yezu ka yamazire kubatizibwa, kachwi n’ako naruga mu menzi; mbe aho igulu nilimukingukira, nabona Omwoyo gwa Munguniguhanantuka nigususa nk’eliba, nigumweneneraho. ¹⁷ Nilyo n’ilaka lyo mw’igulu niligira liti: Ngugwo Omwana wange owe nenda, niwe nsemererwaho.

YEZU NASIBA, NAROZIBWA SITANI.

¹ Kumara Omwoyo nigusagara Yezu mw’iswa, aze kurozibwa sitani ² Mbe ka yasibire misana makumi ana n’ebiro makumi ana, narumw’ enzala. ³ Aho omuroza namwizaho namugambira ati: Raba oli Mwana wa Mungu, nogire amabale ganu gabe mikate. ⁴ Wenene nasubamo nagira ati: Chandikirwe kiti: Omuntu tatungwa omukate gwonka, nawe buli kigambo ekikuruga mu kanwa ka Mungu. ⁵ Aho isitani nilimusagara mu kikale kitakatifu, nilimuta ha kanoni k’eklezia, ⁶ nilimugambira liti: Raba oli Mwana wa Mungu, mbe noyenage ha nsi; kuba chandikirwe kiti: Akakulagirira bamalaika be, bakubature mu ngaro zabo, otasitaza ekigere chawe h’ebale. ⁷ Yezu nalisubiramo ati: Hona chandikirwe kiti: Otarozaga Omukama Mungu wawe. ⁸ Kumara isitani nilimusagara h’ebanga lilehire muno, nilimwoleka engoma zona zo mu nsi n’ikuzo lyazo lyona, ⁹ niligira liti: Nkukuha ebyo byona, okenama nompabudu. ¹⁰ Aho Yezu naligambira ati: Rugayo, sitani, kuba chandikirwe kiti: Ohabudu Omukama Mungu wawe, nokolera Wenene wenka. ¹¹ Hatyo isitali nilimuleka, mbe bamalaika nibeza nibamukolera.

YEZU ALI KAFARNAHUMI.

¹² Yezu ka yahulire okwo Yohana yabohirwe, nagenda Galilaya, ¹³ naruga mu charo cha Nazareti, naza kutura Kafarnahumi ha chambu, mu mbibi za Zabuloni na Neftali, ¹⁴ niho ekigambo ch’omulagi Izaiya kihike, echo yagizire ati: ¹⁵ Ensi ya Zabuloni n’ensi ya Neftali, omuhanda gwa ha chambu, omwambu gwa Yordani, Galilaya y’abasenzi, ¹⁶ Abantu abatwire mu mwirima, babona olumuli luhango, n’abatwire mu nsi y’ekiminimini ch’olufu bayakirwa olumuri.

YEZU NATANDIKA KWOLEKERERA. — ABAHEMBA BO KUTANDIKA.

¹⁷ Kurug’olwo Yezu natandika kwolekerera, nagira ati: Mutamw’ebiheno byanu, kuba obukama bwo mw’igulu bwezire hehi.

¹⁸ Mbe Yezu ka yabaramire ha chambu cha Galilaya, nabona ab’end’emo babili, Simoni, owe bayeta Petro, na Andrea, omutabani wabo, nibanaga enero mu nanza, kuba baliga bali bategi. ¹⁹ Nabagambira ati: Nimundube, ndabagira mube bategi b’abantu. ²⁰ Mbe bonene aho n’aho nibasiga enero zabo, nibamuruba. ²¹ Akiriraho obusyo, nabona ab’end’emo bandi babili, Yakobo, mwende Zebedeyo, na Yohana, omutabani wabo, bali mu bwato na Zebedeyo ise, nibasobora enero zabo, nabayeta. ²² Kachwi n’ako nibasiga enero n’ese, nibamuruba.

YEZU NAKOL’AMAHANO.

²³ Yezu nazongorora muli Galilaya yona, nayolekerera mu masomero gabonagamba Evanjeli y’obukama, nakiz’endwara n’obusasi bwona mu bantu. ²⁴ Enkuma ze nizisugana muli Siriya yona, nibamuletera ab’endwara zona n’ab’obusasi bwona, n’abali n’amasitani, n’abagwi b’ilalu, n’abalema, wenene nabakiza. ²⁵ Kai embaga ningi y’abantu nibaruga Galilaya, na Dekapoli, na Yeruzalemu, na Buyahudi, na mu nsi y’engego endi ya Yordani, nibamuruba.

KWOLEKERERA KWA MW’IBANGA — EBILI N’OMUGISA.

¹ Yezu ka yabwene embaga y’abantu, nanegera mw’ibanga, naikara. ² Abahemba be nibamwizaho, nayasamya akanwa ke, nabolekerera ati: ³ Abahabi mu mwoyobali n’omugisa, kuba obukama bwo mw’igulu ni bwabo. ⁴ Abafura bali n’omugisa, kuba nibo balily’ensi. ⁵ Abakulira bali n’omugisa, kuba balihumuzibwa. ⁶ Abali n’enzala n’iliho ly’obutakatifu bali n’omugisa, kuba baligusibwa. ⁷ Abali n’ekisa bali n’omugisa, kuba na bonene balibetirw’ekisa. ⁸ Abali n’omutima guyezire bali n’omugisa, kuba nibo balibona Mungu. ⁹ Abakwenda omulebo bali n’omugisa, kuba balyetwa bana ba Mungu. ¹⁰ Abakunaranazibwa obuhikire bali n’omugisa, kuba obukama bwo mw’igulu ni bwabo. ¹¹ Muligira omugisa, ka balibazumiriza nibabanaranaza, nibababehereza amabi gona kuber’ine. ¹² Musemererwe nimwesime, kuba empera yanu eliba mpango mw’igulu. Nikwo banalize batyo abalagi, imwe mutakabere.

ENTUMWA NI MWONU N’OMULIRO GW’ENSI.

¹³ Imwe muli mwonu gw’ensi. Mbe omwonu gukayongoroka, gukusuba kukorezibwa na kiha? Tigukusuba kugasa kintu, guli no kunagwa hanza no kulibatirwa abantu. ¹⁴ Imwe muli lumuli lw’ensi. Echaro ekiyombekirwe ha luguru lw’ibanga tikikwesereka; ¹⁵ kai hona tibayacha olumuli bakalufundikira mu lugega, nawe baluta ahayerere, niho lumulikire abali mu nzu bona. ¹⁶ Mbe nikwo n’olumuli lwanu luli no kumulika lutyo mu bantu, niho babone ebikorwa bizima byanu, nibakuza Iso wanu ali mw’igulu.

YEZU AKEZA KWINGANISYA EBILAGIRO.

¹⁷ Mutachwa muti: nkeza kwihaho ebilagiro hamo abalagi; tinezire kubihaho, nawe kubihicha. ¹⁸ Koto, kuba nkubagambira nti: kuhika igulu n’ensi bihweho, iota emohamo enuguta emo teliburaho mu bilagiro, kuhika byona bihike. ¹⁹ Mbe alihaho mu bilagiro binu, naho kili kinoro, akolekerera atyo abantu, aliyetwa munoro mu bukama bwo mw’igulu. ²⁰ Kuba nkubagambira nti: Obuhikire bwanu ka bulibura kukana kukir’obw’Abandiki n’Abafarizayo, timulitaha mu ngoma yo mw’igulu.

EKILAGIRO CHA KATANU N’ECHO MUKAGA N’ECHO MWENDA. — KULAHIRA.

²¹ Mukahulira okwo ab’era bagambirwe bati: Otaitaga; akwita ahikire kulamurwa. ²² Nawe ine nkubagambira nti: Buli muntu wena akunigahalira owezabo, ahikire kulamurwa; kai akugambira owezabo ati: So! ahikire kusagarwa ha bakuru; kandi akugira ati: Musazi! ahikire kunagwa mu muliro. ²³ Mbe okahereza omuherezo gwawe ha lutare, okezukiraho okw’owezanu ali n’ebiniga hal’iwe, ²⁴ sigaho omuherezo gwawe ha lutare, otandike kuza kugorozanya n’owezanu, niho oize ohereze omuherezo gwawe. ²⁵ Gorozanya bwangu n’omuhate wawe, k’okuba oli nage mu muhanda, omuhate ogwo atakusagara ha mulamuzi, kai omulamuzi akakuha abazuma, okasagarwa mw’ibohero. ²⁶ Koto nkukugambira nti: Tolirugamo otakalire kachapa ko kumaliza.

²⁷ Mukahulira okwo chagambirwe ab’era kiti: Otasihanaga. ²⁸ Nawe ine nkubagambira nti: Buli muntu akulora omukazi namuligira, yahenire nage mu mutima gwe. ²⁹ Eliso lyawe ly’obulyo likakuhenesya, olinonkoremo, olinage hara; ni kuzima oburweho ekihinzu kimo ch’engingo zawe, kukira engingo zawe zona kunagwa mu muliro ogutahwaho. ³⁰ Omukono gwawe gw’obulyo gukakwohereza kuhena, ogutemeho, ogunage hara; ni kuzima oburweho ekinzu kimo ch’engingo zawe, kukira engingo zawe zona kunagwa mu muliro ogutahwaho. ³¹ Kandi kikagambwa kiti: Buli muntu akwanga omukazi we, amuhe olwandiko lw’obutagani. ³² Nawe ine nkubagambira nti: Buli muntu wena akwanga omukazi we, etali nzuno y’obusihani, akumwendereza obukwate; kai akuswera changwa wena ali n’entambala y’obukwate.

³³ Kai hona mukahulira okwo ab’era bagambirwe bati: Otalahiraga eby’endimi; kandi ohikizega Omukama eby’obuka olahire. ³⁴ Nawe ine nkubagambira nti: Mutalahiraga n’akati, naho kuli ha bw’igulu, kuba niyo engoma ya Mungu; ³⁵ naho kuli ha bw’ensi, kuba nibw’obuhumuzo bw’amaguru ge; naho kuli ha bwa Yeruzalemu, obwo kili kikale ch’Omukama mukuru. ³⁶ Kai hona otalahiraga ha bw’omutwe gwawe, obw’otakuhicha kugira akasoke kamo hamo kakayera hamo kakeragura. ³⁷ Mbe ebigambo byanu bibe: yee, yee, pai, pai; nawe ebikukiraho hali ebyo bikuruga ha bubi.

KULEKA KUMAR’ENZIGU. — KWENDA ABAHATE.

³⁸ Mukahulira okwo bagambire bati: Eliso n’eliso, elino n’elino. ³⁹ Nawe ine nkubagambira nti: Otahagalikana n’omubi; nawe omuntu akakutera itama lyawe ly’obulyo, mutegere n’elindi. ⁴⁰ Kai omuntu akayenda kukusagara mu ntongana, akwake enkanzu yawe, nomuhe n’omugutu. ⁴¹ Omuntu akakusiniriza kulibata nage ntambi kihumbi, iwe noyongereho ebihumbi bindi bibili. ⁴² Ayakusabaga, wamuha; akwenda kuly’amasiri, waleka kumuteg’omugongo.

⁴³ Mukahulira nibagira bati: Noyende owezanu, ohate omuhate wawe. ⁴⁴ Nawe ine nkubagambira nti: Nimwende abahate banu, mukolere kuzima ababahasire, musabire abakubanaranaza n’abakubabehereza, ⁴⁵ niho mube bana ba So wanu ali mw’igulu, akusohoreza izoba lye abazima n’ababi, nagwisiza enzula abarongire n’abatarongire. ⁴⁶ Kai mukayenda abakubayenda, mulibona muhero ki? Si n’abasoroza bonatibagira batyo? ⁴⁷ Mukabwacha abanu bonka, echo mwakizaho ni kiha? Si n’abasenzi bona tibagira batyo? ⁴⁸ Mbe imwe mube bahikire nk’okwo Iso wanu wo mw’igulu ahikire.

KUGABIRA ABAHABI NO KULEMBEREZA.

¹ Mutagira ebikorwa byanu bizima mu meso g’abantu, bahiche kubabona; mutyo timulibona mpera hal’Iso wanu wo mw’igulu. ² Mbe okagabira omuhabi, otater’ekikuli obusyo yawe, nk’okwo abazigi bagira mu masomero na mu mihanda, niho abantu babasime. Koto nkubagambira nti: baherwe empera yabo. ³ Nawe okagaba ekintu, omukono gwawe mumoso gutamanya ech’omulyo gukukola, ⁴ niho ogabe bwesereke; kai Iso, akubona ebiserekire, alikurongora.

⁵ Mwabaga nimusoma, mwaleka kugira nk’abazigi, abakwenda kusoma bemerere mu masomero na ha ntaganiro z’emihanda, bahiche kubonwa abantu. Koto nkubagambira nti: babwene empera yabo. ⁶ Nawe iwe walembereza, wagenda mu nzu yawe, wakingaho omulyango, walembereza Iso bwesereke; mbe Iso, akubona ebiserekire, alikuhera. ⁷ Mwasomaga, mwaleka kukanisya amagambo nk’abasenzi, abakuchwa bati: tukakanisy’amagambo, niho tukuhulirwa. ⁸ Mbe mutaba nka bonene, kuba Iso wanu akumanya ebibasasire, mutakamusabire. ⁹ Mbe nimulemberezega muti: Tata wetu ali mw’igulu, izina lyawe likuzibwe; ¹⁰ obukama bwawe bwize; kwenda kwawe kugirwe mu nsi nko mw’igulu. ¹¹ Otuhe lero ebilyo byetu bya lero; ¹² otukize ebiheno byetu okw’itwe tukiza abatuhenera; ¹³ otatuleka kubasibwa mu mitego, nawe otuchungule mu mabi. Amina. ¹⁴ Kuba mukasasira abantu mu ntambala zabo nikwo na So wo mw’igulu alibakiza ebiheno byanu. ¹⁵ Nawe ka mulibura kukiza abantu, nikwo na So wanu talibakiza ebiheno byanu.

EBY’EKISIBO N’EBY’ENSABO YO MW’IGULU.

¹⁶ Mwasibaga, mwaleka kubihirirwa nk’abazigi, abakuhiriga obusyo bwabo, abantu bamanye okwo basiba. Koto nkubagambira nti: babwene empera yabo. ¹⁷ Nawe iwe okasiba, wasiga omutwe gwawe, kai wanaba mu busyo, ¹⁸ abantu batamanya okwo wasiba, nawe obonwe Iso ayeserekire; mbe Iso wanu, akubona mu bwesereke, alikuhera.

¹⁹ Muleke kwenibira ebintu mu nsi, omwo bikumalirwa amahuka n’obutale, n’omwo abasuma bakwizira kubiba. ²⁰ Nawe nimwenibe ensabo mw’igulu, eyo etakumarwa amahuka n’obutale, n’eyo abasuma batakwiza kugiba. ²¹ Kuba aho ensabo yawe ekuba eli, niho n’omutima gwawe guli. ²² Olumuli lw’engingo zawe ni liso lyawe. Mbe eliso lyawe lili izima, engingo zawe zona zikumulikirwa; ²³ nawe eliso lyawe likabiha, engingo zawe zona niziba mu mwirima; mbe olumuli oluli mul’iwe lukaba mwirima, kai omwirima gwonene gukukana guta!

²⁴ Tihaliho omuntu akuhicha kukolera abakama babili; kuba hamo akuhataho omo, kai ondi yamwenda, hamo yahuliraho omo, ondi yamugaya. Timukuhicha kukolera Mungu n’obutunga. ²⁵ Nicho nkubagambirira nti: Mutahahira muno obuzima bwanu ha byo mulalya, kandi n’engingo zanu ha byo mulazwara. Si omwoyo tigukukira ebilyo, n’engingo tizikukira ebizwaro? ²⁶ Nimwetegereze enoni zo mu lutumba: tizibiba, tizigesa, tizihunika mu bitara; nawe Iso wanu wo mw’igulu azilisya. Mbe imwe timuzikizire? ²⁷ Mul’imwe ni ga akuhicha mu bwenge kwongera ha bulehi bwe mukono gumo? ²⁸ Kandi mukuhahisibwa ki ebizwaro? Nimulore obwasyo bwo mw’iswa okwo bumera: tibukola milimo, tiburuka myenda. ²⁹ Nawe hona nkubagambira okwo na Salomoni wena mw’ikuzo lye lyona tiyazwere kwinganisyaho lumo muli bwonene. ³⁰ Mbe raba Mungu nazweka atyo inansi lyo mw’iswa, eliliho lero, kai nencha likanagwa mu lyokezo, mbe kai kuta imwe bantu bo kwikiriza kuke! ³¹ Mbe nimuleke kuhaha nimugira muti: Tulalya ki? tulanwa ki? tulazwara ki? ³² Abasenzi nibo bakuhahibwa ebyo byona; nawe Iso wanu akumanya okwo mukenire ebyo byona. ³³ Mbe nimutandike kuhiga obukama bwa Mungu n’obutakatifu bwabwo, kai ebyo byona mulyongezibwaho. ³⁴ Mbe muleke kuhahibwa eby’olunaku lwa nencha, kuba olunaku lwa nencha lulemanyira lwonene. Buli lunaku luhikirwe amabi galwo.

KULAMULA CHONKA.

¹ Mutalamulaga, n’emwe mutalilamurwa. ² Kuba mu bulamuzi obwo mukulamuliramo, nimwo n’emwe mulilamulirwa, na mu lulengo olwo imwe mukulengeramo, nimwo n’emwe mulilengerwa. ³ Okulorera ki olumambo mu liso ly’owezanu, kai otakubona omugamba mu liso lyawe? ⁴ Hamo okugambira ki owezanu oti: Leka nkwihemo olumambo mu liso lyawe, kunu omugamba guli mu liso lwawe? ⁵ Muzigi we, tandika kwiha omugamba mu liso lyawe, niho obone kwiha olumambo mu liso ly’owezanu.

⁶ Mutagabiraga embwa ebitakatifu, kai mutanagiraga engurube enkwanzi zanu, zikazilibasya amaguru gazo, kai zikabehindukiriza zikabaruma.

AKASABIRE. — OMUHANDA GUFUNZIRE N’OGUGAZIHIRE.

⁷ Musabe, mukuhabwa; muhige, mukubona; mukinguze, mukukingulirwa. ⁸ Kuba buli akusaba, akuhabwa; akuhiga, akubona; akukinguza, akukingulirwa. ⁹ Hamo ni muntu ki mul’imwe, owe omwana we akusaba omukate, wenene akamuhaibale? ¹⁰ Hamo akumusaba enfwi, akamuha enzoka? ¹¹ Mbe imwe abali babi, mukumanya kuha abana banu ebizima, kai kuta ebizima ebyo Iso wanu ali mw’igulu aligabira abakumusaba! ¹² Mbe, byona ebyo mukwenda abantu babagire, n’emwe mubagirire, kuba ebyo nibyo bilagiro n’abalagi.

¹³ Murabe mu mulyango gufunzire, kuba omulyango mugazi n’omuhanda gugazihire nizo zikusagara mu lufu, kai abakugurabamo nibo bengi. ¹⁴ Omulyango gufunzire n’omuhanda gukehire guta si, ogusagara mu buzima! kai abakugurabamo ni bake.

ABALAGI B’ENDIMI. — ENZU EYOMBEKIRWE H’EBALE.

¹⁵ Nimwekenge ha balagi b’endimi, abakubezaho n’empu z’enabalega, nawe mu nda bali misege miruruhe. ¹⁶ Mulibamanyira ha byo bakuraba. Si bakutongora emizabibu ha mahwa, hamo emitini ha masugu? ¹⁷ Nikwo, bul’iti izima likuraba ebirabo bizima, nawe iti ibi likuraba ebirabo bibi. ¹⁸ Iti izima tilikuhicha kuraba ebirabo bibi, kai iti ibi tilikuraba ebirabo bizima. ¹⁹ Bul’iti elitakuraba ebirabo bizima, balilitema balinage mu muliro. ²⁰ Mbe nikwo mulibamanyira ha birabo byabo. ²¹ Ti buli muntu wena akungambira ati: Mukama wange, Mukama wange, alitaha mu ngoma yo mw’igulu, nawe akukola ebyo Tata ali mw’igulu akwenda, ogwo niwe alitaha mu ngoma yo mw’igulu. ²² Ha lunaku olwo banamwingi balingambira bati: Mukama wange, Mukama wange, si titwalagire mw’izina lyawe, si titwerukize amasitani mw’izina lyawe, kai si titwakozire amahano mengi mw’izina lyawe? ²³ Ine aho ndibagambira nti: Ine tinabamanyire: nimundugeho, imwe abakozire amabi. ²⁴ Buli muntu wena akuhulira amagambo gange ganu, akagahicha, akususana n’omuntu w’obwenge ayayombekire enzu ye h’ebale. ²⁵ Enzula negwa, emigera nizigwerera, omuyaga niguhemba, nibyatira ha nzu egyo, nebura kugwa, obwo yaliga eyombekirwe h’ebale. ²⁶ Kai buli muntu akuhulira ebigambo byange, nawe akabula kubihicha, akususana n’omuntu musiru ayayombekire enzu ye ha museni. ²⁷ Enzula negwa, emigera nizigwerera, n’omuyaga niguhemba, nibyatira ha nzu egyo, negwa: kusingarika kwayo nikuba kwa mani.

²⁸ Mbe, Yezu ka yamazire ebigambo ebyo, embaga nekumisibwa ebyo yayolekerere, ²⁹ kuba yabolekereraga nk’ali n’obuhicha, atali nk’abandiki n’Abafarizayo babo.

OW’OMUBILI NAKIZIBWA. — OMWIRU W’OMUKURU W’ABASIRIKALE IGANA.

¹ Mbe ka yahanantukire h’ebanga, embaga ningi y’abantu nemuruba. ² Aho ow’omubili naiza, namuhabudu nagira ati: Mukama wange, okayenda, okuhicha kunkiza. ³ Yezu nagorora omukono namukwataho, nagira ati: Nkwenda, nokire. Aho n’aho omubili gwe nigukira. ⁴ Yezu namugambira ati: Lora, otagambira muntu, nawe nogende oyeyoleke omusaserdoti, ohereze omuherezo ogwo Musa yalagire gw’ekimanyisyo.

⁵ Yezu ka yahikire Kafarnahumi, omukuru w’abasirikale igana namwizaho, namusaba, ⁶ nagira ati: Mukama wange, omwiru wange amamire mu ka, alemahere, akusaswa muno. ⁷ Yezu namugambira ati: Nkwiza kumukiza. ⁸ Omukuru w’abasirikale igana nasubamo ati: Mukama wange, ine timpikire iwe otahe mu nzu yange, nawe nogambe kigambo kimo chonka, omwiru wange akukira. ⁹ Kuba ine, naho ndi muntu atwerwe ondi, ndi n’abasirikale bange; ka nkugambira onu nti: Roko, yagenda; kai oliya, nti: Iza, yeza; n’omwiru wange, nti: Kora kinu, yakola. ¹⁰ Yezu ka yahulire atyo, nakuma nagambira abamurubaga ati: Koto nkubagambira nti: tinkabonaga kwikiriza kuli kutyo mul’Israeli. ¹¹ Mbe nkubagambira nti: Bengi baliruga obuturuka n’obugw’ezoba, balikara na Ibrahimu na Izaki na Yakobo mu bukama bwo mw’igulu; ¹² nawe abana b’engoma balinagwa mu mwirima gwa hanza, eyo haliba kulira no kuteranisy’ameno. ¹³ Aho Yezu nagambira omukuru w’abasirikale igana ati: Roko, ogirwe nk’okwo wekiriza. Mbe omwiru we nakira katungu ako.

NINAZARA PETRO N’ABALI N’AMASITANI NIBAKIZIBWA. — KUSIGA BYONA.

¹⁴ Yezu ka yahikire mu nzu ya Petro, nasanga ninazara arwere omuswiza, amamire. ¹⁵ Namukwata omukono, omuswiza nigumuhwaho; naimuka nabakolera. ¹⁶ Mbe ka habere bwebazo, nibamuletera bengi abali n’amasitani, nairucha amasitani n’ekigambo che, nakiza abarwere bona; ¹⁷ niho nikihika ekigambo echagambirwe omulagi Izaiya, ati: Akayanankula obubi bwetu, natwara endwara zetu.

¹⁸ Mbe Yezu ka yabwene embaga ningi y’abantu emuzongere, nalagira kwambuka ngego endi. ¹⁹ Aho nihezaho omwandiki omo, namugira ati: Mwolekerezi, nkwenda kukuruba buli honahona aho olazaga. ²⁰ Yezu namugambira ati: Zinamubwebwe zili n’amena, n’enoni zo mu lutumba zona zili n’obwari, nawe Omwana w’omuntuniwe atali n’aho kwesagura omutwe gwe. ²¹ Kai ondi wo mu bahemba be namugambira ati: Mukama wange, nonsindike ntandike kuza kunaga tata. ²² Yezu namugira ati: Nondube, oleke abafu banage abafu babo.

EKIHULE MU NANZA. — AB’AMASITANI BA GERAZA.

²³ Mbe nahanama mu bwato, abahemba be nibamuruba. ²⁴ Mbe aho ekihule ch’omuyaga mwingi nikisyora mu nanza, obwato nibwenda kwefumibwa amakonzo; nawe wenene yaliga anagire. ²⁵ Abahemba be nibamwiriraho, nibamusisimura, nibagira bati: Rugaba, otukize, twafwa. ²⁶ Yezu nabagambira ati: Mukutina ki, imwe abo kwikiriza kuke? Mbe naimuka, nalagira omuyaga n’enanza, nibichulera koto. ²⁷ Abantu nibakuma muno, nibagira bati: Onu ali ata si, owe omuyaga n’enanza bikuhulira?

²⁸ Ka yahikire mwambu gundi mu nsi y’Abanageraza, nabugangana n’abantu babili bali n’amasitani, nibaruga mu bituro, bali basazi koto, hataliho muntu ayahichaga kuraba omuhanda ogwo. ²⁹ Nibahamuka nibagira bati: Tuli na ki n’ewe, Yezu Mwana wa Mungu? Si wezire kutunaranaza, omwanya gutakabere? ³⁰ Hehi aho na bonene haliga haliho ekihyo ch’engurube ningi nizilya. ³¹ Mbe amasitani nigamusaba nigagira gati: K’olatwirucha, otusindike tuze mu kihyo ch’engurube. ³² Wenene nagagambira ati: Nimugende. Gonene nigarugamo nigagenda mu ngurube; mbe ekihyo chona nikilengetukira mu nanza mani mani, nikifwera mu menzi. ³³ Abalisya niberuka nibahika mu maka, nibagamba byona eby’abaliga bali n’amasitani. ³⁴ Echaro chona nikimuka kuza kwesungana Yezu; ka bamubwene, nibamusaba aruge mu nsi yabo.

YEZU NAKIZA OMULEMA. — NAYETA MATAYO.

¹ Mbe nahanama mu bwato nayambuka, nahika mu charo chabo. ² Aho nibamuletera omulema, amamire ha kitabo. Yezu, ka yabwene kwikiriza kwabo, nagambira omulema ati: Tegeza, mwana wange, wakizibwa ebiheno byawe. ³ Mbe abandi bo mu bandiki mu mitima zabo nibachwa bati: Onu yazuma Mungu. ⁴ Yezu, ka yabwene ebitekateko byabo, nagira ati: Mukutekatekera ki amabi mu mitima zanu? ⁵ Si echanguhire ni kiha? kugira nti: Wakizibwa ebiheno byawe, nangu kugira nti: Imuka, olibate? ⁶ Mbe ka mumanye okw’Omwana w’omuntu ali n’obuhicha mu nsi bwo kukiza ebiheno, aho nagambira omulema ati: Imuka, twara ekitabo chawe, otahe mu ka. ⁷ Naimuka, nataha mu ka. ⁸ Mbe abantu ka babwene, nibatina nibakuza Mungu, ayahere abantu obuhicha butyo.

⁹ Mbe Yezu ka yarugire aho, nabona omuntu, izina lye Matayo, aikere h’iholero, namugambira ati: Nondube. Naimuka, namuruba. ¹⁰ Mbe hatyo Yezu, ka yekere mu nzu nalya, nibo n’abasoroza bengi n’abaheni nibeza, nibalya nage n’abahemba be. ¹¹ Mbe Abafarizayo ka babwene batyo, nibagambira abahemba be bati: Kai omwolekerezi wanu akulira ki n’abasoroza n’abaheni? ¹² Yezu, ka yahulire, nagira ati: Abazima tibasasirwe omufumu, nawe abarwere. ¹³ Mbe nimugende, mweyege ekigambo kinu: Nkwenda ekisa, nawe ekitambo pai, kuba tinezire kweta abatakatifu, nawe abaheni.

EBY’EKISIBO. — YEZU NAKIZA OMUHARA WA YAIRO N’OMUKAZI W’OMUZWO.

¹⁴ Mbe aho abahemba ba Yohana nibamwizaho, nibagira bati: Itwe n’Abafarizayo tukusiba kengi; kasi! waza! abahemba bawe batakusiba? ¹⁵ Yezu nabagambira ati: Abanwani b’omuswezi bakuhicha bata kubihirirwa, aho omuswezi akuba ali nabo? Nawe enaku zilihika, ezo balibehiraho omuswezi, mbe aho niho balisiba. ¹⁶ Tihaliho muntu akusatura omwenda mukokoro ekisato kihya, kuba ekisato kikubandukaho, hatyo obutemuke nibukana muno. ¹⁷ Kai hona tibakuta evini mpya mu nzoga zikokwere, kuba enzoga zikwatika, evini neseseka, n’enzoga nizifwa busa. Nawe evini mpya bakugita mu nzoga mpya, mbe niho bikuguma byona na byona.

¹⁸ Yaliga akibatengera ebyo, niwe n’omukungu omo namwizaho, namugwa mu maguru, nagira ati: Mukama wange, omuhara wange yamara kufwa hati, nawe iza, omuteho omukono gwawe, alore. ¹⁹ Mbe Yezu naimuka namuruba n’abahemba be. ²⁰ Mbe aho omukazi, ayaliga arwere omuzwo myaka ikumi n’ebili, naruga enuma, nakwata ha bumalirizo bw’omwenda gwe. ²¹ Kuba mu mutima gwe yatekatekaga ati: Ka ndakwataho omwenda gwe chonka, nkukira. ²² Yezu, ka yekebukire, namubona nagira ati: Tegeza, mwana wange, kwikiriza kwawe kwakukiza. Mbe omukazi nakira mu katungu ako. ²³ Mbe Yezu, ka yahikire mu ka y’omukungu, nabona abatezi b’engoza n’embaga y’abantu nibayomba, nagira ati: ²⁴ Murugeho, kuba omuharakazi tafwire, nawe anagire. Nibamusekerera. ²⁵ Mbe abantu ka bahurukire, natahamo, namukwata omukono. Aho omuharakazi naimuka. ²⁶ Mbe enkuma ezo nizisugana mu nsi egyo yona.

YEZU NAKIZA ABAHUME BABILI N’OMUTITA ALI NA SITANI.

²⁷ Mbe Yezu ka yarugire aho, abahume babili nibamuruba nibayeta bati: Mwana wa Daudi, notusasire. ²⁸ Ka yahikire mu nzu, abahume nibamwizaho. Yezu nabagambira ati: Mukwikiriza okwo nkuhicha kubakolera ebyo? Nibasubamo bati: Yee, na sugu. ²⁹ Aho nakwataho ameso gabo, nagira ati: Mugirwe nk’okwo mukwikiriza. ³⁰ Mbe ameso gabo nigabona. Yezu nabahaniriza nagira ati: Mulore omuntu n’omo atamanya. ³¹ Nawe bonene nibagenda nibamumanyisya mu nsi egyo yona.

³² Baliga bakigenda, mbe nibamuletera omuntu mutita, ali na sitani. ³³ Isitani ka lyerukibwe, omutita nafumora, aho abantu nibakuma nibagira bati: Kinu kiti tikikabonwaga mul’Israeli. ³⁴ Aho Abafarizayo nibagira bati: Akwiruch’amasitani n’amani g’ikuru ly’amasitani.

³⁵ Yezu nazongorora mu byaro byona na mu nsozi, nayolekerera mu masomero gabo, namanyisya Evanjeli y’obukama, nakiza buli ndwara yona n’obusasi. ³⁶ Mbe ka yabwene embaga y’abantu, nabasasira, obwo baliga bali mu naku, bali aho chonka nk’enabalega ezitali na mulisya. ³⁷ Aho nagambira abahemba be ati: Igesa ni lingi, nawe abakozi nibo bake. ³⁸ Mbe nimusabe Omukuru w’igesa asindike abakozi mw’igesa lye.

YEZU NASORA ENTUMWA IKUMI N’EBILI. — NAZITUMA.

¹ Nayeta Entumwa ze ikumi n’ebili, nabaha obuhicha bwo kwiruch’amasitani n’obwo kukiza buli busasi. ² Mbe amazina g’Entumwa ikumi n’ebili nigo ganu: owo kutandika ni Simoni, owe bayeta Petro, na Andrea, omutabani wabo; ³ Yakobo, mwende Zebedeyo, na Yohana, omutabani wabo, Filipo na Bartolomayo, Toma na Matayo omusoroza, Yakobo wa Alfe na Tadeyo, ⁴ Simoni omunakananayo, na Yuda Iskaryota, niwe alimutunda.

⁵ Yezu natuma Entumwa ezo ikumi n’ebili, nabakomereza, nagira ati: Mutaraba mu muhanda gw’abasenzi, kai mutagenda mu byaro by’Abanasamariya, ⁶ nawe mukane kugenda ha nabalega ezabuzire z’enzu ya Israeli. ⁷ Mbe mugende, mwolekerere nimugambe okw’obukama bwo mw’igulu bwahikire hehi. ⁸ Mukize abarwere, muzokore abafu, mukize ab’omubili, mwiruche amasitani: mukahabwa busa, mugabe busa. ⁹ Mutaba n’ezahabu, n’efweza n’empilya mu miko zanu; ¹⁰ mutagir’ensaho mu lugendo, n’enkanzu ibili zona pai, enketo pai, enkoni pai: kuba omukozi ahikire kubona ebilyo bye. ¹¹ Buli charo n’oluguyo ebyo mulazamoga, mwabuza omuntu ahikire muli chonene; mbe okwo niyo mwaba bo kwikara kuhika kurugayo. ¹² Mwatahaga mu nzu, mwagibwacha nimugira muti: Omulebo gube mu nzu munu. ¹³ Mbe enzu egyo k’ekuba eguhikire, omulebo gwanu gukugizaho; nawe k’ekuba etahikire, aho omulebo gwanu gukubasubira. ¹⁴ Buli eyo balyanga kubanankura no kuhulira ebigambo byanu, muruge mu nzu egyo hamo mu charo echo, mwesisibanye enkungu ha bigere byanu. ¹⁵ Koto nkubagambira nti: Ensi y’Abanasodoma n’Abanagomora elitemamo ha lunaku lwo kulamurwa kukira echaro echo.

YEZU NABAGAMBIRA OKWO BALINARANAZIBWA, KAI NABAHIGAHAZA.

¹⁶ Lora, nabatuma nk’enabalega hagati y’emisege. Mbe mube bakeruke nk’enzoka, kai banantasoba nk’ameba. ¹⁷ Mwekenge ha bantu, kuba balibasagara mu malamuliro, kai balibasanzulira mu masomero gabo; ¹⁸ kandi balibasagara ha batware n’abakama, niho mummanyisye muli bonene na mu mahanga. ¹⁹ Ka balibasagara, muleke kutekateka okwo mulagamba n’ebyo mulatenga: kuba mulihabwa ebyo kugamba mu katungu ako. ²⁰ Abalifumora t’imwe, nawe ni Mwoyo gwa So wanu, nigwo gulifumora mul’imwe. ²¹ Omuntu alisagara mutabani wabo mu lufu, kai ise muntu, omwana we; kai abana baligomera abazere babo, babaite. ²² Bona balibahatira izina lyange; mbe aliguma kuhika ha muhero, niwe alichunguka. ²³ Ka balibanaranaliza mu charo kimo, mwiruke mu kindi. Koto nkubagambira nti: Timulimara ebyaro bya Israeli kuhika Omwana w’omuntu aize.

²⁴ Tihaliho omwolekererwa akukira omwolekerezi we, n’omwiru akukira isebugeni. ²⁵ Ekihikire omwolekererwa, kwenda yaba nk’omwolekerezi we, n’omwiru nk’esebugeni. Bakayeta nineka bati: Belizebubu, kai kuta abo mu ka ye! ²⁶ Mbe mutabatina kuba tihaliho ekiserekire ekitalisururuka, n’ekitamize ekitalimanywa. ²⁷ Ebyo nkubagambira mu mwirima, imwe mubigambe ha musana, n’ebyo mukuhulira mu matwi, mubyolekererere ha luswi. ²⁸ Kai mutatina abakwita engingo, nawe omwoyo batakuhicha kugwita; nawe mutine muno akuhicha kunaga omwoyo n’engingo mu muliro ogutahwaho. ²⁹ Si masyantale abili tigagurwa hel’emo? Nawe limo muli gonene tilikugwa ha nsi, Iso wanu atayenzire. ³⁰ Nawe isoke lyanu lya ha mutwe libazirwe lyona. ³¹ Mbe nimuleke kutina: imwe mukizire masyantale mengi. ³² Omuntu akunikiriza mu meso g’abantu, ine nena ndimwikiriza mu meso ga Tata wo mw’igulu. ³³ Nawe akuneyoga mu bantu, ine nena ndimweyoga hali Tata ali mw’igulu. ³⁴ Mutachwa muti: Nkeza kuleta omulebo mu nsi; tinezire kuleta omulebo, nawe nkaleta embanda. ³⁵ Kuba nkeza kutaganisya omuntu n’ese, omwana w’obuhara na nina, omukamwana na ninazara; ³⁶ abahate b’omuntu baliba abo mu ka yabo. ³⁷ Omuntu akayenda ise hamo nina kukira ine, ogwo tampikire; kai omuntu akayenda omutabani hamo omuhara we kukira ine, ogwo tampikire. ³⁸ Kai atategula omusalaba gwe, akanduba, wena tampikire. ³⁹ Akusasira omwoyo gwe, aligunaga, nawe alinaga omwoyo gwe ha bwange, aligubona.

⁴⁰ Akubanankula, akwanankula ine; kai akwanankula ine, akwanankula ayantumire. ⁴¹ Akwanankula omulagi obw’ali mulagi, alihabwa empera y’omulagi; kai akwanankula omutakatifu ha bw’obutakatifu bwe, alibona omuhero gw’omutakatifu. ⁴² Aliha omo wo mu bana bato banu akataho kamo k’amenzi ganilire, kuba ali muhemba wange, koto nkubagambira nti: ogwo taliburwa empera ye.

YOHANA NATUMA ABAHEMBA BE HALI YEZU. — YEZU NASIMA YOHANA.

¹ Mbe Yezu, ka yamazire kulagira Entumwa ze ikumi n’ebili, narugayo okwo, naza kwolekerera no kumanyisya mu byaro. ² Mbe Yohana mw’ibohero, ka yahulire ebikorwa bya Yezu, natuma abahemba be babili ³ kumubuza, bati: Si n’iwe wenene aliza, nangu tulindeyo ondi? ⁴ Yezu nasubamo nabagambira ati: Mugende, murobeze Yohana ebyo mwahulira n’ebyo mwabona. ⁵ Abahume bakubona, abalemere amaguru bakulibata, abachwekire omubili bakukira, abazibire amatwi bakuhulira, abafwire bakuzoka, abahabi bakwolekererwa Evanjeli. ⁶ Mbe atakusitazibwa ine ali n’omugisa.

⁷ Bonene ka barugireho, Yezu natandika kutengera abantu ebya Yohana, ati: Mukagenda kulora ki mu mbuga? Si ibingo elikutengesibwa omuyaga? ⁸ Nawe mukagenda kulora ki? Si omuntu azwere ebizwaro byorobire? Lora, abazwere ebizwaro byorobire bali mu mazu g’abakama. ⁹ Nawe mukagenda kulora ki? Si omulagi? Hona, nkubagambira nti: Akukira omulagi. ¹⁰ Kuba niwe bayandikireyo bati: Lora, ine natuma mumalaika wange obusyo yawe, akuchumire omuhanda. ¹¹ Koto nkubagambira nti: Mu bazerwe abakazi tihakarugamoga omukuru akukira Yohana Batista; nawe omunoro mu bukama bwo mw’igulu niwe akumukira. ¹² Kuruga mu naku za Yohana Batista kuhika hati obukama bwo mw’igulu bukugirw’amani, ab’amani nibo bakubusakura. ¹³ Kuba abalagi bona n’Ekilagiro bakalaga kuhika hali Yohana; ¹⁴ kandi raba nimwenda kuhulira, wenene niwe Eliya aliza. ¹⁵ Ali n’amatwi go kuhulira, ahulire.

OBUTEKIRIZA BW’ABAYAHUDI. — EBYARO EBYAZUMIRIZIBWE.

¹⁶ Oluzaro lunu ndulenganisye na ki? Lukususana n’abana abakuba bekere mw’iguliro, nibayeta abezabo, ¹⁷ nibagira bati: Twabaterer’engoza, imwe mwabura kuzina; twabaterer’empamo, mwabura kulira. ¹⁸ Kuba Yohana akeza atakulya, atakunwa, nibagira bati: Ali na sitani. ¹⁹ Omwana w’omuntu naiza, nalya nanwa, kai nibagira bati: Ni w’omululu, ni mutamizi w’evini, munwani w’abasoroza n’abaheni Nawe obwetegereza niburonga ha bana babwo.

²⁰ Aho natandika kuzumiriza ebyaro omwo amahano ge gakolerwe mengi, obwo byabuzire kutamwa. ²¹ Oligabona, iwe Korozaini; oligabona, iwe Betsaida; kuba amahano agakolerwe mul’iwe gakiba gakolerwe muli Tiro na Sidoni, bakwenaraneze kara mu masato na mw’izu. ²² Nawe nkubagambira nti: Tiro na Sidoni balitemamo kukira imwe ha lunaku lwo kulamurwa. ²³ Kai iwe Kafarnahumi, si olyerezibwa kuhika mw’igulu? olihananturwa kuhika kuzimu, kuba amahano agakolerwe mul’iwe gakiba gakolerwe muli Sodoma, yakubere kuhika lero. ²⁴ Nicho nkubagambirira nti: Echaro cha Sodoma kilitemamo kukira iwe ha lunaku lwo kulamurwa.

ESALA YA YEZU.

²⁵ Mu naku ziliya Yezu akasubamo nagira ati: Kasinge, Tata, iwe Mukawa w’igulu n’ensi, obwo binu wabiserekire ab’owenge n’abakeruke, nobisokorera banamuto. ²⁶ Nikwo, Tata, ebyo nibyo byakusemereze bityo. ²⁷ Byona nkabihabwa Tata. Tihaliho akumanya Omwana, atali Tata; kai tihaliho akumanya Tata, atali Mwana, n’owe Mwana akwenda kusururiraho. ²⁸ Mwize hal’ine, imwe mwena abalemirwe n’abazitoherwe, mbagumye. ²⁹ Mwemere ikomyo lyange, nimweyegere hal’ine okwo ine n’ine kana mutima mufura n’omwekehya, kai mubone ekihumuro ch’emyoyo zanu. ³⁰ Kuba ikomyo lyange n’inuzi, n’omutegulo gwange gwanguhire.

YEZU NALAMULIRA ENTUMWA ZE.

¹ Mu naku ziliya Yezu akaraba mu musiri gw’engano ha lunaku lwa sabato; abahemba barumwag’ enzala, nibatandika kukonora ebyangara, nibalya. ² Nawe Abafarizayo ka babwene, nibamugambira bati: Lora, abahemba bawe bakukola ebizibirwe kukola ha sabato. ³ Wenene nabagira ati: Timukasomaga si ebyo Daudi yagizire, olwo yarumw’enzala, wenene n’abo yaliga ali nabo; ⁴ nk’okwo yatahire mu nzu ya Mungu, nalya emikate zo kwoleka, ezaliga zitali zo kulibwa wenene n’abo yaliga ali nabo, nawe zili zo kulibwa abasaserdoti bonka? ⁵ Nangu timukasomaga mu bilagiro okwo mu naku za sabato abasaserdoti mw’eklezia batambuka sabato, kai batali na ntambala? ⁶ Nawe nkubagambira nti: Hanu haliho akukira eklezia. ⁷ Mukiba nimusombokerwa ekigambo kinu: Nkwenda ekisa, ekitambo pai, timwakulamwire abatali na ntambala. ⁸ Kuba Omwana w’omuntu wena ali kana sabato.

YEZU NAKIZA OW’OMUKONO GWOMIRE.

⁹ Mbe ka yarugire aho, naza mw’isomero lyabo. ¹⁰ Niwe n’omuntu w’omukono gwomire yaliga aliho, nibamubuza bati: Tikizibirwe kukiza ha lunaku lwa sabato? Bayendaga kumulega. ¹¹ Nawe wenene nabagambira ati: Ni muntu ki mul’imwe, ali n’enabalega emo, ekagwa mu lina ha lunaku lwa sabato, akabula kugikwata akagihamo? ¹² Mbe si omuntu takukira hara enabalega? Nikwo tikizibirwe kukola kuzima mu naku za sabato. ¹³ Mbe aho nagambira omuntu ogwo ati: Gorora omukono gwawe. Nagugorora, nigusuba kuba muzima nk’ogundi. ¹⁴ Abafarizayo nibagenda kumwegambanirwa okwo balamwita.

¹⁵ Nawe Yezu, ka yamanyire, narugayo okwo, nibamuruba bengi, nabarika bona. ¹⁶ Nabazibira kumusokora, ¹⁷ niho kihike echagambirwe omulagi Izaiya, ¹⁸ ati: Ngugu omwana wange owe nasozire, owe nkwenda, niwe omwoyo gwange gukusemererwaho. Ndita omwoyo gwange hali wenene, kai aligambira amahanga ebirongire. ¹⁹ Talikungana, taliyomba, tihaliho alihulira ilaka lye mu maguliro: ²⁰ Talihenda ibingo elyatikire, talilaza olutambi olukituntumuka, kuhika asagare ebirongire mu busingi. ²¹ Abasenzi balitegeza mw’izina lye.

OMUHUME MUTITA ALI NA SITANI. — ABAFARIZAYO NIBASINGWA. — KUHENA OMWOYO MUT.

²² Mbe aho nibamuletera omuntu ali na sitani, ahumire, ali mutita, namukiza, nabona nafumora. ²³ Embaga yona nekuma, negira eti: Si onu niwe mwende Daudi? ²⁴ Nawe Abafarizayo ka bahulire, nibagira bati: Onu akwiruch’amasitani ha bwa Belizebubu, omukuru w’amasitani. ²⁵ Nawe Yezu, obwo yamanyaga ebitekateko byabo, nabagambira ati: Buli ngoma ekwerwana yonene yonka, eligwa; kai buli charo hamo enzu ekwerwana yonene yonka, teligumaho. ²⁶ Mbe isitani likerucha sitani, likwerwana lyonene lyonka; kai obukama bwalyo buliguma buta? ²⁷ Raba ine niniruch’amasitani ha bwa Belizebubu, kai abana banu bakugerucha ha bwa ga? Mbe nibo baliba balamuzi banu ²⁸ Nawe raba ine niniruch’amasitani ha bw’Omwoyo gwa Mungu, mbe hatyo obukama bwa Mungu bwezire mul’imwe. ²⁹ Nangu omuntu akuhicha ata kutaha mu nzu y’ow’amani no kunyaga ebintu bye, atatandikire kuboha ow’amani, akaza kunyaga enzu ye? ³⁰ Atali n’ene akundwana; atakubika n’ene akunaganaga.

³¹ Nicho nkubagambirira nti: Abantu balikizibwa buli biheno byona, n’ebyo kuzuma Mungu; nawe ekiheno cho kuzuma Omwoyo Mutakatifu, nicho kitalikizibwa. ³² Buli muntu akugamba ekigambo cho kuzuma Omwana w’omuntu, ogwo alikizibwa; nawe aligamba echo kuzuma Omwoyo Mutakatifu, ogwo talikizibwa na mu bulame bwa hati, na mu bw’obusyo okwo. ³³ Mugire muti: iti n’izima, n’ebirabo byalyo bili bizima, hamo mugire muti: iti n’ibi, n’ebirabo byalyo bili bibi, obwo iti likumanyirwa ha birabo byalyo. ³⁴ Imwe bana b’enzoka, mukuhicha muta kufumora amazima, imwe abali babi? Kuba akanwa kakutenga ebizwire mu mutima. ³⁵ Omuntu muzima akwiha ebizima mu nsabo nzima; kai omuntu mubi akwiha ebibi mu nsabo mbi. ³⁶ Mbe nkubagambira nti: Buli kigambo cha busa echo abantu bakutenga, balikibuzibwa ha lunaku lwo kulamurwa. ³⁷ Kuba ebigambo byawe nibyo bilikuha kuba muntu ahikire, kai ebigambo byawe nibyo bilikusinga.

OLUNYAMO LWA YONASI. — ABABO YEZU NI BAHA?

³⁸ Mbe aho abandi bo mu bandiki n’Abafarizayo nibamusubiramo bati: Mwolekerezi, tukwenda kubona olunyamo hal’iwe. ³⁹ Wenene nasubamo nabagira ati: Oluzaro lunu lubi n’olusihani lukwenda olunyamo, mbe tilukuhabwa olunyamo, raba si olunyamo lw’omulagi Yonasi. ⁴⁰ Kuba nk’okwo Yonasi yamazire misana isatu n’ebiro bisatu mu nda y’enfwi, nikwo n’Omwana w’omuntu alimara misana isatu n’ebiro bisatu mu nda y’ensi. ⁴¹ Abantu ba Ninivi balitonganisya oluzaro lunu, balilusinga, kuba bakatamwa ebiheno byabo, Yonasi ka yabolekerere; kai kunu aliho akukira Yonasi. ⁴² Omugole wo mu malimbe alitonganisya oluzaro lunu, kai alilusinga, obwo wenene yarugire ha muhero gw’ensi, naiza kuhuliriza obwetegereza bwa Salomoni; mbe hanu aliho akukira Salomoni. ⁴³ Mbe omwoyo gw’obulofu ka gukuruga mu muntu, gukuyengera mu nsi zomire niguhiga obuhumuro, niguburwa. ⁴⁴ Mbe aho nigugira guti: Ka nsube mu nzu yange omwo narugire. Ka gukusuba, nigusanga eli busa, yakukumbirwe, yachumirwe. ⁴⁵ Aho nigugenda nigusubira emyoyo zindi musanzu ezibihire muno kukira gwonene; nizitahamo, nizituramo; mbe ebyo kuhereruka by’omuntu ogwo nibibiha muno kukira ebya mbele. Nikwo biliba bityo n’oluzaro lubi lunu.

⁴⁶ Yaliga akifumora n’embaga, niwe na nina n’abatabani babo bemerere hanza, nibayenda kumufumorera. ⁴⁷ Omuntu omo namugambira ati: Mbabo noko n’abatabani banu bali hanza, bakukuhiga. ⁴⁸ Wenene nasubiramo ayamugambire ogwo, ati: Mawe ni ga, n’abatabani betu ni baha? ⁴⁹ Nasomenkereza n’omukono gwe abahemba be, nagira ati: Lora, mawe n’abatabani betu mbabo. ⁵⁰ Kuba buli muntu akuhicha ebyo Tata wo mw’igulu akwenda, ogwo niwe mutabani wetu, na muhara wetu, na mawe.

OLUGANI LW’OMUBIBI.

¹ Ha lunaku olwo Yezu nahuruka mu nzu naikara ha mbarama y’enanza. ² Embaga ningi y’abantu nemwekumiliramo, natamwa naza mu bwto naikara, embaga yona neyemerera ha chambu. ³ Nabagambirira bingi mu ngani, nagira ati: Omubibi akahuruka kuza kubiba. ⁴ Ka yatandikire kubiba, embibo endi negwa ha muhanda, enoni zo mw’igulu niziza nizigilya. ⁵ Endi negwa ha lukili, aho neburwaho itaka lingi, nemera kachwi n’ako, obwo etazire kuzima mw’itaka; ⁶ nawe izoba ka lyayakire, nehotoka, kai obwo yaliga etali na mizi, neyoma. ⁷ Endi ekagwa mu mahwa; amahwa ka gakuzire, nigaginiga. ⁸ Kai endi negwa mw’itaka izima, netunga, endi igana, endi makumi mukaga, endi makumi asatu. ⁹ Ali n’amatwi go kuhulira, ahulire.

¹⁰ Aho abahemba nibaza kumugambira bati: Wabagambirira ki mu ngani? ¹¹ Wenene nasubamo nabagambira ati: Kuba imwe mukahabwa kumanya ebiserekire by’obukama bwo mw’igulu, nawe bonene tibakiherwe. ¹² Kuba ali nabyo niwe akuhabwa, kai yasagasagwa, nawe atali nabyo akwakwa n’ako akuba atali nako. ¹³ Nicho nkubagambirira mu ngani, kuba bakulora, nawe tibakubona, kai bakuhuliriza, nawe tibakuhulira, hona tibakusombokerwa. ¹⁴ Mbe byahika hali bonene ebyo Izaiya yalagire nagira ati: Mukuhuliriza n’amatwi ganu, nawe timukusombokerwa; mukulora n’ameso ganu, nawe timukubona. ¹⁵ Kuba omutima gw’abantu banu gugumire, amatwi gabo galengahere kuhulira, ameso gabo baganagirize, niho baleke kubonesy’ameso no kuhuliz’amatwi, hona babure kusombokerwa n’omutima, batahinduka nkabakiza. ¹⁶ Nawe ameso ganu gali n’omugisa, obwo gakubona, n’amatwi ganu, obwo gakuhulira. ¹⁷ Koto nkubagambira nti: Abalagi bengi n’abazima bakayegonga kubona ebyo mukubona, nawe tibabibwene, no kuhulira ebyo mukuhulira, nawe tibabihulire.

¹⁸ Mbe imwe nimuhulire olugani lw’Omubibi. ¹⁹ Buli muntu akuhulira ebigambo by’obukama, akabura kubyanankura, omubi akwiza nakura ebyabibirwe mu mutima gwe; ogwo niwe ayabibirwe ha muhanda. ²⁰ Nawe ayabibirwe ha lukili, ogwo n’akuhulira ebigambo, akabyanankuraho aho n’aho no kusemererwa; ²¹ nawe atali na mizi muli wenene, ni muhindahinduki, enaku zo kunaranara zikamwizira ha bw’ebigambo, nasitara. ²² Kai ayabibirwe mu mahwa, ogwo n’akuhulira ebigambo, nawe ebitekateko byo mu nsi no kulembalembwa ebintu bikuniga ebigambo, mbe nibibura kuraba. ²³ Nawe ayabibirwe mw’itaka izima, ogwo niwe akuhulira ekigambo akasombokerwa, akaraba, ahandi igana, ahandi makumi mukaga, ahandi makumi asatu.

OLUGANI LW’EMBAYA. — ENZUMA YA HARDARI. — ITUMBYO LY’OMUKATE.

²⁴ Nabaganira olugani lundi, nagira ati: Obukama bwo mw’igulu bukususana nk’omuntu ayabibire embibo nzima mu nsambu ye. ²⁵ Nawe abantu ka banagire, omuhate we naiza nabiba embaya mu ngano honene, nagenda. ²⁶ Mbe embibo ka yakuzire, neyanika, aho embaya yona neboneka. ²⁷ Mbe abantu ba nineka nibeza nibamugambira bati: Tatabugeni, si tiwabibire embibo nzima mu nsambu yawe? Kai si embaya yaruga hai? ²⁸ Nabagambira ati: Omuntu muhate niwe yakozire ebyo. Abantu be nibamugambira bati: Raba noyenda, tugende tugikuremo? ²⁹ Nagira ati: Pai, kuba mukakura embaya, hamo mukulirane n’engano. ³⁰ Muleke zikulire hamo kuhika h’igesa; mbe mu naku z’igesa nkeze kugambira abagesi nti: Mutandike kusororamo embaya, mugibohe, mugyoche; nawe engano mugihunike mu bitara byange.

³¹ Nabachwera olugani lundi, nagira ati: Obukama bwo mw’igulu bukususana nk’enzuma ya hardali ey’omuntu yatwere nagibyara mu nsambu ye. ³² Koto ni mbibo noro kukira embibo zona, nawe ka yakuzire, neba mpango kukira zona, niliba iti, n’enoni z’oluguru niziza kutura mu matabi galyo.

³³ Kandi nabagambira olugani lundi, ati: Obukama bwo mw’igulu bukususana nk’itumbyo ly’omukate, elyo omukazi yatwere nalitobatoba mu ndengo isatu z’ensyano, nizibira zona.

³⁴ Yezu akagambira ebipipi ebyo byona mu ngani; tiyabafumoreraga kundi, nawe mu ngani zonka, ³⁵ niho kihike ekigambo echagambirwe omulagi, ati: Ndyasamya akanwa kange mu ngani, ndisokora ebiserekire kuruga obuhangi bw’ensi.

YEZU NASOMBORA OLUGANI LW’EMBAYA.

³⁶ Mbe aho ka yasindikire embaga, nagenda mu nzu, abahemba be nibamuzaho nibamugambira bati: Notusomborere olugani lw’embaya yo mu nsambu. ³⁷ Wenene nasubamo nabagambira ati: Ayabibire embibo nzima ni Mwana w’omuntu. ³⁸ Kai ensambu ni nsi, kandi embibo nzima ni bana b’engoma, kai embaya ni bana babi. ³⁹ Hatyo omuhate ayagibibire n’isitani; kai igesa ni kuhwaho kw’ensi; kandi abagesi ni bamalaika. ⁴⁰ Mbe nk’okwo bakusoroza embaya nibagyocha, nikwo haliba hatyo na ha lunaku lwo kumaliza. ⁴¹ Omwana w’omuntu alituma bamalaika be, balisoroza mu bukama bwe ebikuhenesya byona, n’abakukol’amabi bona fu, ⁴² hatyo balibanaga mu lyokezo ly’omuliro, okwo niyo haliba kulira no kuteranisy’ameno. ⁴³ Aho abazima balyaka nk’ezoba mu ngoma y’ese wabo. Ali n’amatwi go kuhulira, ahulire.

OLUGANI LW’ENSABO, N’OLW’ENKWANZI, N’OLW’OMUGONO.

⁴⁴ Engoma yo mw’igulu ekulenganisibwa n’ensabo eserekire mu nsambu, ey’omuntu yakugire akagisereka, kumara nagenda n’amasemererwa mengi, naguza ebye byona ebyo ali nabyo, nagura ensambu egyo.

⁴⁵ Kai hona obukama bwo mw’igulu bukulenganisibwa n’omuntu muhango ayahigaga enkwanzi nzima. ⁴⁶ Mbe ka yabwene enkwanzi emo y’obuguzi bwingi, nagenda naguza byona ebyo ali nabyo, naza kugigula.

⁴⁷ Kandi obukama bwo mw’igulu bukulenganisibwa n’omugono ogwo banagire mu nanza, nigwita buli luganda lwona lw’enfwi. ⁴⁸ Ka gwezwire, nibagusyora ha charo, nibekara nibasoramo enzima nibazita mu nsero, nawe embi nibazinaga mw’iswa. ⁴⁹ Nikwo biliba bityo ha lunaku lwo kuhereruka: bamalaika baliza kusora ababi hagati y’abazima. ⁵⁰ Balibanaga mu lyokezo ly’omuliro. Okwo niyo haliba kulira no kuteranisy’ameno. ⁵¹ Ebyo byona mwabisombokerwa? Nibamugira bati: Yee. ⁵² Nabagambira ati: Nikwo buli mwandiki ayayolekererwe eby’obukama bwo mw’igulu akulenganisibwa n’omuntu nineka akwiha mu nsabo ye ebihya n’ebihitira.

YEZU NIBAMUGAYA MU CHARO CHABO.

⁵³ Mbe Yezu ka yamazire engani ezo, narugayo okwo. ⁵⁴ Naiza mu charo chabo, nabolekerera mu masomero gabo, nibakuma nibagira bati: Onu aihire hai obwenge bunu n’amahano gati? ⁵⁵ Iwe tiwe mwende omubuya w’omusermala? Nina tibamweta bati: Maria? Kai n’abatabani babo ti ba Yakobo na Simoni na Yude? ⁵⁶ Kandi bahara babo bona tibali owetu? Mbe kai ebyo byona abihire hai? ⁵⁷ Hatyo nibasitazibwa. Nawe Yezu nabagambira ati: Tihaliho omulagi akuburwa ikuzo, hatali mu nsi yabo na mu ka yabo. ⁵⁸ Okwo tiyakozireyo amahano mengi kuber’obutekiriza bwabo.

OMUHARA WA HERODYADI NIBAMUHA OMUTWE GWA YOHANA BATISTA.

¹ Mu naku ziliya Herode omukama akahuliza Yezu. ² Nagambira abahereza be ati: Ogwo niwe Yohana Batista; yazokire mu bafu, nicho amahano gakukolerwa wenene. ³ Kuba Herode yaliga akwasire Yohana, amubohire, amunagire mw’ibohero: aletererwe Herodyadi, muka mutabani wabo, ⁴ kuba Yohana yaliga amugambire ati: Ozibirwe kumuswerwa. ⁵ Mbe yayendaga kumwita, nawe akatin’ abantu, obwo bamulenganisya omulagi. ⁶ Nawe ha lunaku lwo kuzarwa kwa Herode omuhara wa Herodyadi nazina hagati yabo, nasemereza Herode; ⁷ nicho yamulaganisize nataho no kulahira kumuha byona eby’alamusaba. ⁸ Wenene nasoherezibwa nina, namugambira ati: Nompe ha lunanga lunu omutwe gwa Yohana Batista. ⁹ Aho omukama nazuba; nawe obwo yaliga alahire, na ha nsoni z’abo yaliga ali nabo, nalagira kumuha. ¹⁰ Natuma omuntu kuchwagulaho Yohana omutwe mw’ibohero. ¹¹ Nibaleta omutwe gwe ha lunanga, nibaguha omuharakazi, nagusagalira nina. ¹² Abahemba be nibeza nibatwara omutumbi gwe nibaguzika, nibaza kubikira Yezu.

YEZU NAKANISYA EMIKATE ITANU.

¹³ Yezu ka yahulire ebyo, narugayo okwo mu bwato, naza kwikara wenka mw’iswa; embaga ka yahulire, neruga mu byaro nelibata maguru kumuruba. ¹⁴ Ka yarugireho, nabona embaga ningi y’abantu, nabasasira, nakiza abarwere babo. ¹⁵ Mbe ka habere kebazo, abahemba be nibamuzaho nibamugambira bati: Hanu ni mw’iswa igumba, kai izoba lyalagere, nosindik’embaga egende mu maka kwesakira ebilyo. ¹⁶ Nawe Yezu nabagambira ati: Tibali no kugenda; imwe nimubahe ebyo kulya. ¹⁷ Nibamusubiramo bati: Tuli n’emikate itanu n’enfwi ibili zonka hanu. ¹⁸ Wenene nabagambira ati: Nimuzindetere hanu. ¹⁹ Nalagira embaga kwikara ha manansi, nakwata emikate itanu n’enfwi ibili, nalalamira oluguru, nabarika, nahinzura emikate naha abahemba be, abahemba nibaha embaga. ²⁰ Bona nibalya nibeguta. Nibehaho ebihinzu ebyasagire bizwire ebitukuru ikumi na bibili. ²¹ Olubaro lw’abalire baliga bali baseza bihumbi bitanu, kwihaho abakazi n’abana.

YEZU NA PETRO NIBALIBATA HA MENZI. — BENGI NIBAKIZIBWA.

²² Aho n’aho Yezu nagambira abahemba be kuza mu bwato kumwebemberera ha mwambu gundi, wenene asindike embaga kutaha. ²³ Ka yasindikire embaga, nagenda mw’ibanga wenka kulembereza. Nihaba kebazo, aliyo wenka. ²⁴ Obwato ka bwahikire mu buziba, nibuterwa amakonzo, kuba gwaliga guli muyaga gw’obutwe. ²⁵ Ha bulinzi bwa kana bwa mu kiro, naiza nalibata ha nanza. ²⁶ Ka bamubwene nalibata ha nanza, nibaharamuka nibagira bati: N’itunu, nibaharamukibwa obutini. ²⁷ Kachwi n’ako Yezu naba yafumwere nabo, nagira ati: Muchulere; n’ine, muleke kutina. ²⁸ Nawe Petro nasubamo nagira ati: Mukama wange, raba n’iwe, nondagire nkwizeho, ndabe ha menzi. ²⁹ Wenene nagira ati: Iza. Petro naba wo kuruga mu bwato, nalibata ha menzi, aze hali Yezu. ³⁰ Ka yabwene omuyaga gukanire, natina; ka yatandikire kwikira, nayeta nagira ati: Mukama wange, nzuna. ³¹ Aho n’aho Yezu nagorora omukono, namukwata, nagira ati: Iwe wo kwikiriza kuke, watimatimiza ki? ³² Mbe ka bahanamire mu bwato, omuyaga nigufwa. ³³ Abaliga bali mu bwato nibeza nibamuhabudu, nibagira bati: Oli Mwana wa Mungu koto.

³⁴ Mbe ka bayambukire, nibahika mu nsi ya Genezari. ³⁵ Abantu bayo ka bamumanyire, nibatuma mu charo echo chona, nibamuletera abarwere bona. ³⁶ Nibamusaba kukwata ha bumalirizo bw’omwenda gwe chonka. Na buli ayakwatahoga, yakira.

ABAFARIZAYO N’ABANDIKI NIBAROZA YEZU.

¹ Aho abandiki n’Abafarizayo ba Yeruzalemu nibamwizaho nibagira bati: ² Abahemba bawe batambukira ki amasigirane g’abakuru?Kampaho tibakunaba ngaro zabo ka bakulya emikate. ³ Wenene nasubamo nabagambira ati: Kai imwe mukutambukira ki ekilagiro cha Mungu, nimuruba amasigirane ganu? Mungu akagira ati: ⁴ Otinega iso na noko, kai ati: Akuzumiriza ise hamo nina, ogwo ahikire kwitw’olufu. ⁵ Nawe imwe muti: Buli muntu akugambira ise hamo nina ati: Buli kintu echo nkuhereza Mungu kikukugasira, ⁶ talitina ise hamo nina. Mbe mukehaho ekilagiro cha Mungu, nimuruba amasigirane ganu. ⁷ Bazigi mwe, waza! omulagi Izaiya akabalaga akomereze, nagira ati: ⁸ Abantu banu bakunkuliza mu minwa honka; kasi! omutima gwabo guli hara n’ene; ⁹ mbe bakunkolera busa chonka, kunu nibayolekerera obwenge n’ebilagiro by’abantu. ¹⁰ Nayeta embaga kumwizaho, nagigambira ati: Muhulire, musombokerwe. ¹¹ Ekikuza mu kanwa ticho kikubihya omuntu, nawe ekikuruga mu kanwa, echo nicho kikubihya omuntu. ¹² Aho abahemba be nibamuzaho nibamugambira bati: Okumanya okwo Abafarizayo basitara kuhulira ekigambo echo? ¹³ Wenene nasubamo nagira ati: Buli mbibo etabibirwe Tata wo mw’igulu elikurwa. ¹⁴ Nimubaleke: ni bahume, kai bebembezi b’abahume; mbe omuhume akebembererwa omuhume, bakugwa mu lina ha bubili bwabo. ¹⁵ Nawe Petro nasubamo ati: Notusomborere olugani olwo. ¹⁶ Wenene nagira ati: N’emwe timukagizire bwenge nangu? ¹⁷ Timukusombokerwa okwo buli kintu ekikutaha mu kanwa kikuza mu nda, kai kikusagarwa h’esazi? ¹⁸ Nawe ebikuruga mu kanwa bikuruga mu mutima, ebyo nibyo bikubihya omuntu. ¹⁹ Kuba mu mutima harugamo ebitekateko bibi, obwisi, obukwate, obusihani, n’obusuma, no kuchwererera, no kuzuma Mungu. ²⁰ Ebyo nibyo bikurofuhaza omuntu; nawe kulya, engaro zitanabire, tikurofuhaza omuntu.

OMUKAZI WA KANANEYA NASASIRWA.

²¹ Yezu ka yarugire aho, nagenda mu byaro bya Tiro na Sidoni. ²² Niwe n’omukazi wa Kananeya, ayarugaga mu nsi ezo, nayeta nagira ati: Nonsasire, Mukama wange, mwana wa Daudi; omuhara wange akunazibwa kubi sitani. ²³ Wenene tiyamusubiremo kigambo n’ekimo. Abahemba be nibamuzaho nibamusaba bati: Omusindike agende, akutuyombera muno enuma yetu. ²⁴ Nawe wenene nasubamo ati: Ine tinatumirwe handi, hatali ha nabalega ezabuzire z’ezu ya Israeli. ²⁵ Nawe omukazi ogwo naiza, namugwa mu maguru namugira ati: Mukama wange, nzuna. ²⁶ Wenene nasubamo ati: Ti kuzima kwihaho ebilyo by’abana kubigabira embwa. ²⁷ Omukazi nagira ati: Nikwo, Mukama wange, nawe otusore tw’embwa twona tukulya obulagarika obukulagala h’eliro lya baninatwo. ²⁸ Aho Yezu nasubamo namugira ati: Mukazi we, kwikiriza kwawe ni kuhango; nogirwe nk’omw’okwendera. Mbe omuhara nakira ha katungu ako.

YEZU NAKIZA ABARWERE. — NAKANISYA EMIKATE N’OTUFWI LWA KABILI.

²⁹ Yezu ka yarugire aho, naiza ha chambu ch’enanza ya Galilaya, nanegera mw’ibanga, niyo naba wo kwikara. ³⁰ Mbe embaga ningi y’abantu nemuzaho, bali n’abatita n’abahume n’abalema n’abasuntizi n’abandi bengi, nibabasagara mu maguru ge, nabakiza. ³¹ Aho embaga nekumisibwa kubona abatita nibafumora, abalema nibalibata, abahume nibabona; mbe nibakuza Mungu wa Israeli.

³² Mbe Yezu nayeta abahemba be nabagira ati: Nkusasira embaga, kuba bamazire naku isatu bali n’ene, kai batali n’ako kulya; tinkwenda kubasindika kutaha batalire, leka bataramatira mu muhanda. ³³ Abahemba nibamugira bati: Mw’iswa munu twihe hai emikate zihikire zo kwigusya embaga egi yona? ³⁴ Yezu nabagambira ati: Muli na mikate zingaha? Bonene nibagira bati: Musanzu n’otufwi tuke. ³⁵ Nalagira embaga kwikara ha nsi. ³⁶ Nakwata emikate musanzu n’enfwi; ka yasimire, nahinzura naha abahemba be, kai abahemba nibaha abantu. ³⁷ Nibalya bona nibeguta. Ebihinzu ebyasigere, nibehayo bitukuru musanzu bizwire. ³⁸ Abalire baliga bali bantu bihumbi bina, kwihamo abana n’abakazi. ³⁹ Ka yasindikire embaga, naza mu bwato, nagenda mu mbibi za Magedani.

OLUNYAMO LWO MW’IGULU. — ITUMBYO LY’ABAFARIZAYO.

¹ Abafarizayo n’Abasadusayo nibamuzaho kumuroza, nibamusaba aboleke olunyamo lwo mw’igulu. ² Wenene nasubamo nabagira ati: Ka hakuba bwebazo, mwagira muti: Gukuba mucho, obw’olutumba lutukwire. ³ Kai kanencha, muti: Lero ekihule kikubaho, obw’olutumba lutukwire kiraguzi. ⁴ Nikwo mukumanya kulamura okw’olutumba lukususa, kai enyamo z’amakuru timukuhicha kuzimanya!Oluzaro lubi n’olusihani lunu lukwenda olunyamo; tilukuhabwa olunyamo, raba si olunyamo lwa Yonasi omulagi. Nabasigaho, nagenda.

⁵ Abahemba be nibagenda mwambu gundi, nawe nibayebwa kutwar’emikate. ⁶ Yezu nabagambira ati: Mulekenga, mwelinde h’etumbyo ly’Abafarizayo n’Abasadusayo. ⁷ Nibatekateka mu mitima zabo bati: Kasi! waza! titwaleta emikate. ⁸ Yezu namanya, nagira ati: Mukutekatekera ki mu mitima zanu, imwe abo kwikiriza kuke, okwo mutali na mikate? ⁹ Timukasombokerwe, kai timukwizuka emikate itanu ha bantu bihumbi bitanu, kandi ebitukuru bingaha ebyo mwehireyo? ¹⁰ Nangu emikate musanzu ha bantu bihumbi bina, kai n’ebitukuru ebyo mwehireyo? ¹¹ Mwazibirwa ki kusombokerwa okwo ine ntakubagambira eby’emikate, nti: Mwekenge h’etumbyo ly’Abafarizayo n’Abasadusayo? ¹² Mbe aho niho nibamanya okwo atabatengeraga kwekenga h’etumbyo ly’emikate, nawe kwekenga ha bwolekerezi bw’Abafarizayo n’Abasadusayo.

KWIKIRIZA KWA PETRO N’OMUHERO GWE.

¹³ Yezu akahika mu luguyo lwa Kaizariya ya Filipo, nabuza abahemba be nagira ati: Abantu bakutenga bati ki eby’Omwana w’omuntu? ¹⁴ Bonene nibagira bati: Abandi bati: ni Yohana; abandi bati; ni Eliya; kai abandi bati: ni Yeremiya hamo omo mu balagi. ¹⁵ Yezu nabagambira ati: Imwe kai mukuneta muti ki? ¹⁶ Simoni Petro nasubamo nagira ati: N’iwe Kristu Omwana wa Mungu asingire. ¹⁷ Yezu nasubamo namugambira ati: Oli n’omugisa, Simoni mwende Yona, kuba tiwagambirwa engingo n’ensagama, nawe ni Tata ali mw’igulu. ¹⁸ Kai ine nkukugambira okw’oli Petro, kai ha lukili olwo ndiyombekaho Eklezia yange, kai amani g’amasitani tigaligisinga. ¹⁹ Kandi nkukuha enkinguzo z’obukama bwo mw’igulu; byona ebyo olisumika mu nsi bilisumikwa na mw’igulu, na byona ebyo olisurumula mu nsi bilisurumurwa na mw’igulu. ²⁰ Aho nalagira abahemba be kuleka kugambira omuntu okwo wenene ali Yezu Kristu.

YEZU NALAGA KUFWA KWE NO KUZOKA KWE. — KWEYANGA KW’OMUNTU.

²¹ Kurug’aho Yezu natandika kumanyisya abahemba be okw’ali no kuza Yeruzalemu kunaranazibwa muno abagurusi n’abandiki n’abakuru b’abasaserdoti, no kwitwa, no kuzoka lwa kasatu. ²² Petro namusagara ha lubazu natandika kumuzibira, nagira ati: Kikabure, Mukama wange, ebyo bitagirwa hal’iwe! ²³ Wenene nayekebuka nagira Petro ati: Roko enuma yange, iwe sitani; wandozya; kuba tokunulirwa ebili bya Mungu, nawe eby’abantu.

²⁴ Mbe Yezu nagambira abahemba be ati: Omuntu akayenda kundug’enuma, ayeyange, ategule omusalaba gwe, andube. ²⁵ Kuba akwenda kukiza omwoyo gwe aligunaga, nawe alinagira ine omwoyo gwe, aligubona. ²⁶ Si omuntu akatwar’ensi yona, kai omwoyo gwe gukabura, kukumugasira ki? Hamo omuntu alitaho ki cho kumarana n’omwoyo gwe? ²⁷ Kuba Omwana w’omuntu aliza mw’ikuzo ly’Ese n’abamalaika be; aho niho alihera buli muntu wena ha bw’ebikorwa bye. ²⁸ Koto nkubagambira nti: Haliho abandi abali hanu abataliroz’olufu, batabwene Omwana w’omuntu naiza mu bukama bwe.

KUHINDUKA KUNDI KWA YEZU. — KUSUBA KWA ELIYA.

¹ Enaku mukaga ka zarabireho, Yezu natwara Petro na Yakobo na Yohana, omutabani wabo, nabasagara mw’ibanga lilehire, bonka. ² Nahinduka kundi mu meso gabo; obusyo bwe nibwaka nk’ezoba, ebizwaro bye nibyera nka zeluji. ³ Aho Musa na Eliya nibababonekera nibafumora nage. ⁴ Mbe aho Petro nasubamo nagambira Yezu ati: Mukama wange, ni kuzima twikare hanu; raba noyenda, twombeke hanu ebihuna bisatu, kimo chawe, ekindi cha Musa, ekindi cha Eliya. ⁵ Yaliga akifumora, nilyo n’elire nilyaka nilibasweka; nilyo n’ilaka niliruga mu lire niligira liti: Onu ni Mwana wange owe nkwenda, ogwo niwe nkusemererwaho: mumuhulire. ⁶ Abahemba ka bahulire, nibagwa ha nsi buzumi, nibatina muno. ⁷ Yezu nairira hehi nabakwata nabagambira ati: Nimwimuke, muleke kutina. ⁸ Ka balalamire, tibabwene muntu, raba si Yezu wenka. ⁹ Bakihanantuka h’ebanga, Yezu nabazibira nabagambira ati: Mutagambira muntu ebyo mwabona, kuhika Omwana w’omuntu azoke mu bafu.

¹⁰ Mbe abahemba nibamubuza nibagira bati: Mbe si abandiki bakugambira ki bati: Eliya ali no kutandika kwiza? ¹¹ Wenene nasubamo nabagambira ati: Nikwo, Eliya aliza, alisemeza byona. ¹² Nawe nkubagambira okwo Eliya yezire; kai tibamumanyire, bakamugirira byona ebyo bayendaga. Nikwo n’Omwana w’omuntu wena alinaranazibwa atyo bonene. ¹³ Aho abahemba be bakamanya nk’okwo yabagambire Yohana Batista.

OMUGWI W’ILALU NAKIZIBWA.

¹⁴ Ka yahikire ha mbaga, omuntu omo namwizabo natez’ebizwi obusyo ye nagira ati: Mukama wange, nosasire omwana wange, kuba akugwa ilalu, kai akunaranara muno; engendo ningi akugwa mu muliro na mu menzi. ¹⁵ Kai ndamuletere abahemba bawe, tibahikize kumukiza. ¹⁶ Mbe Yezu nasubamo nagira ati: Luzaro lutekiriza n’olw’obuyaga mwe, ndikara n’emwe kuhika lihi? ndibeguminsiriza kuhika lihi? Mumundetere hanu. ¹⁷ Yezu namuchahalira; sitani nilimurugamo, omusigazi nakira mu katungu ako. ¹⁸ Aho abahemba nibaza hali Yezu bwesereke, nibagira bati: Kubaki itwe twasingirwe kulirucha? ¹⁹ Yezu nabagambira ati: Kuber’obutekiriza bwanu. Kuba koto nkubagambira nti: Mukiba muli no kwikiriza nk’embibo ya hardali, mwakugambire ibanga linu muti: Ruga hanu, roko oku, lyakugenzire; tichakubereho echo kubatamya. ²⁰ Nawe isitani lyezabo lityo tilikwirukibwa, otatereho esala no kusiba.

YEZU NASUBA KULAGA OBUSASI BWE. — NAKWATA OMUSORO.

²¹ Aho baliga basumbire Galilaya, Yezu nabagambira ati: Omwana w’omuntu aliherezibwa mu mikono z’abantu, ²² balimwita, kai ha lunaku lwa kasatu alizoka. Nibabihirirwa muno.

²³ Ka bahikire Kafarnahumi, abasoroza ba didrakamanibagenda hali Petro, nibamugira bati: Si omwolekerezi wanu takusora didrakama? ²⁴ Nagira ati: Aa, akusora. Ka yatahire mu nzu, Yezu natandika kumubuza nagira ati: Simoni, okuchwa ota? abakama bo mu nsi bakusoroza omusoro hamo bakutobesya abantu ki? abana babo nangu abageni? ²⁵ Wenene nagira ati: Abageni. Yezu namugambira ati: Hatyo abana bakira. ²⁶ Nawe tuleke kubasitaza, mbe nogende ha chambu, onagemo irobo, enfwi elatandika kwiza oluguru, k’olagyasamya akanwa, okusangamo stateri, ogitware, ogisorore ine n’ewe.

EKILAGIRO CHO KWEKEHYA. — ENSI EKUSITAZA ELIGABONA.

¹ Mu katungu ako abahemba nibagenda hali Yezu nibamugambira bati: Iwe okuchwa ota? ni ga aliba mukuru mu bukama bwo mw’igulu? ² Yezu nayeta namuto, namwimereza hagati yabo, ³ nagira ati: Koto nkubagambira nti: Ka muliba mutahindukire mukaba nka banamuto, timulitaha mu bukama bwo mw’igulu. ⁴ Mbe alyekehya nka namuto onu, alikira abandi mu bukama bwo mw’igulu. ⁵ Kai alyanankura namuto omo nk’onu mw’izina lyange, alyanankura ine. ⁶ Nawe alisitaza omo wo mu bana banu abakunikiriza, ahikire kukomwa mu bicha bye olumengo oluhiringisibwa ensikirino kutubizibwa mu nanza obuziba. ⁷ Ensi eligabona ha bwo kusitaza! Kuba obusitaza bulibaho; nawe omuntu ogwo aligabona, owe obusitaza bulirugiriraho. ⁸ Nawe omukono gwawe hamo okuguru kwawe kukakuhenesya, nokusindure, okunage hara; ni kuzima kwawe kugenda mu bulame olemere hamo nosuntira, kukira kugira emikono ibili hamo maguru abili, kai kunagwa mu muliro ogutahwaho. ⁹ Kandi eliso lyawe likakuhenesya, nolinonkoremo, olinage hara; ni kuzima kwawe kugenda mu bulame n’eliso limo, kukira kunagwa mu muliro ogutahwaho, oli n’ameso abili. ¹⁰ Mutagayaho omo mu bana banu; kuba nkubagambira okwo bamalaika babo mw’igulu bakubona buchabucha obusyo bwa Tata ali mw’igulu.

ENABALEGA EYABUZIRE.— KUGOROZANYA N’OWEZANU. — KUKIZANYA N’AKUKUHENERA.

¹¹ Kuba Omwana w’omuntu akeza kukiza ebyaliga bibuzire. ¹² Imwe mukuchwa muta? Omuntu akaba ali n’enabalega igana, muli zonene hakaburaho emo, si takusiga makumi mwenda na mwenda mu mabanga, akagenda kuhiga ekuba ebuzire? ¹³ Mbe akechura yagibwene, koto nkubagambira nti: Ekumusemereza muno kukira makumi mwenda na mwenda ezo sanga zitabuzire. ¹⁴ Nikwo na So wo mw’igulu takwenda omo mu bana banu abureho.

¹⁵ Owezanu akakuhenera, roko omuhane, muli wenka nage. K’alikuhulira, mbe owezanu wamubanda. ¹⁶ Nawe akabura kukuhulira, suba kutwara omo hamo babili, niho buli kigambo kihwere mu kanwa k’embona ibili hamo isatu. ¹⁷ Hona k’akubura kubahulira, ogambire Eklezia; nawe k’akubura no kuhulira Eklezia, omulore nk’omusenzi n’omusoroza. ¹⁸ Koto nkubagambira nti: Byona ebyo mulisumika mu nsi, bilisumikwa na mw’igulu, na byona ebyo mulisurumura mu nsi, bilisurumurwa na mw’igulu. ¹⁹ Nkusuba kubagambira nti: Babili mul’imwe bakahulirana mu nsi, buli kintu echo balisaba, Tata ali mw’igulu alikibaha. ²⁰ Kuba aho balisumbira babili hamo basatu mw’izina lyange, n’ene nkuba ndiho hagati yabo.

²¹ Aho Petro namuzaho nagira ati: Mukama wange, owezasu akumpenera kangaha ine nimmukiza chonka? si kuhika ngendo musanzu? ²² Yezu namugambira ati: Tinkukugambira ngendo musanzu, nawe makumi musanzu ngendo musanzu.

OLUGANI LW’OMWIRU MUHENI.

²³ Nich’obukama bwo mw’igulu bukususana nk’omukama ayaliga nayenda kutonga abantu be amabanza. ²⁴ Ka yatandikire kutonga atyo, nibamuletera omuntu ali n’ibanza lye lya talenta kisira kimo. ²⁵ Nawe obwo yaliga atali n’ebyo kuliha, omukama namulagira kutundwa wenene n’omukazi we n’abana be, n’ebyo yaliga ali nabyo byona, alihe. ²⁶ Mbe omwiru ogwo namugwa mu maguru, namulembereza ati: Chulera, ndikulihira byona. ²⁷ Mbe omukama nasasira omwiru ogwo namuleka, namukiza ibanza lye. ²⁸ Nawe omwiru ogwo, ka yahurukire, nabugangana n’omwiru wezabo, ali n’ibanza lya denari igana, namukwata, namuniga nagira ati: Ndihira ibanza lyange. ²⁹ Aho owezabo namugwa mu maguru, namulembereza ati: Chulera, ndikulihira byona. ³⁰ Nawe wenene nayanga, nagenda kumuta mu muguha kuhika alihe ibanza lye. ³¹ Mbe aberu bezabo ka babwene ebyagwire, nibabihirirwa muno, nibaza kugambira omukama wabo ebyagizirwe byona. ³² Aho omukama we namweta namugambira ati: Iwe mwiru mubi, ine nakukiza ibanza lyawe lyona obwo wandembereza; ³³ kai n’ewe wena tiwakuhikize kusasira owezanu nk’okwo ine nakusasira? ³⁴ Mbe omukama we nasaya, namusindika kunazibwa kuhika kuliha ibanza lyona. ³⁵ Mbe nikwo na Tata wo mw’igulu wena alibagirira atyo n’emwe, ka muliba mutakirize abezanu mu mitima zanu.

OBUSWEZI N’OBUBIKIRA.

¹ Mbe Yezu ka yamazire kwolekerera ebyo, nafuruka Galilaya naiza mu mbibi za Buyahudi ha mwambu gwa Yordani. ² Embaga ningi y’abantu nibamuruba, nabakirizayo. ³ Abafarizayo nibamuzabo, nibamuroza nibagira bati: Angu omuseza akuhicha kwanga omukazi we kubera buli ntambala yona yona? ⁴ Wenene nasubamo nabagambira ati: Si timukasomaga okwo ayahangire omuntu wa mbele na mbele, yabahangire omuseza n’omukazi, nagira ati: ⁵ Nich’echo omuseza ali no kusigira ise na nina, yekara n’omukazi we, ha bubili bwabo babe ngingo zimo? ⁶ Batyo tibakili babili, nawe engingo zimo. Mbe echo Mungu yakwatanisize, omuntu atakitaganisya. ⁷ Nibamugambira bati: Kai Musa akalagirira ki kuha omukazi olwandiko lw’obwangani no kumwanga? ⁸ Wenene nabagambira ati: Ha bw’obugume bw’emitima zanu, nicho Musa yabafuhire kwanga abakazi banu, nawe kuruga mbele na mbele byaliga bitali bityo. ⁹ Nawe ine nkubagambira okwo buli akwanga omukazi we, atamuzunanisye obukwate, kai akaswera ondi, akusihana; kai akuswera changwa, wena akusihana.

¹⁰ Abahemba be nibamugira bati: Raba ebigambo by’omuseza n’omukazi bili bityo, hakili kuleka kuswera. ¹¹ Wenene nabagambira ati: Ekigambo echo tibakisombokerwa bona, nawe n’abaherwe. ¹² Kuba haliho abakone abazerwe mu nda ya banina bali batyo; haliho abakone abagizirwe batyo abantu; kai haliho abakone abayekonire abene bonka kuber’ obukama bwo mw’igulu. Akuhicha kusombokerwa, asombokerwe.

YEZU NA BANAMUTO. — OMUSIGAZI MUHANGO. — EBINTU NI MUTEGO. — EMPERA Y’OBUHABI.

¹³ Aho nibamuletera banamuto, abateho emikono no kubasabira. Nawe abahemba nibabachahalira. ¹⁴ Nawe Yezu nabagira ati: Muleke banamuto, mutabazibira kwiza hal’ine, kuba abezabo abo nibo bakana ngoma yo mw’igulu. ¹⁵ Mbe ka yamazire kubataho emikono, narugayo okwo.

¹⁶ Mbe niwe n’omuntu naiza namugambira ati: Mwolekerezi muzima, nkore ki mbone obulame obutahwaho? ¹⁷ Wenene namugira ati: Okumbuliza ki ekizima? Omuzima n’omo, Mungu. Mbe, raba noyenda kuhika mu bulame, nohich’ ebilagiro. ¹⁸ Namugambira ati: Ni biha? Yezu ati: Otaitaga, otasihanaga, otaibaga, otabeherezaga; ¹⁹ otinega iso na noko, kai oyendega owezanu nk’ewe omwene. ²⁰ Omusigazi namugira ati: Ebyo byona nkabihicha kuruga buto bwange; echo nkilebizeho ni kiha? ²¹ Yezu namugambira ati: Raba noyenda kuba n’obuhikire, roko, oguze eby’oli nabyo, ogabire abahabi, olibona ensabo mw’igulu, mbe oize ondube. ²² Mbe omusigazi ka yahulire ekigambo echo, nagenda azubire, kuba yaliga ali n’ebintu bingi.

²³ Aho Yezu nagira abahemba be ati: Koto nkubagambira nti: Kigumire omuhango kutaha mu bukama bwo mw’igulu. ²⁴ Kai nkusuba kubagambira nti: Changuhire entungabulende kuraba mu kahuru k’empindu kukira omuhango kutaha mu ngoma yo mw’igulu. ²⁵ Abahemba ka bahulire ebyo, nibakuma muno, nibagira bati: Alihicha kuchunguka ni ga? ²⁶ Mbe Yezu nabalora nagira ati: Echo tikikuhikibwa mu bantu, nawe hali Mungu bikuhikibwa byona.

²⁷ Aho Petro nasubamo namugambira ati: Lor’itwe, tukasiga byona nitukuruba; mbe kai tuliba tuta? ²⁸ Yezu nabagambira ati: Koto nkubagambira nti: Imwe abandubire, mu naku zo kuzarwa lwa kabili, Omwana w’omuntu k’alikara ha kitebe ch’ikuzo lye, n’emwe mwena mulikara ha bitebe ikumi na bibili, nimulamula enganda ikumi n’ebili za Israeli. ²⁹ Buli muntu alisiga enzu, hamo batabani babo, hamo bahara babo, hamo ise, hamo nina, hamo mukazi we, hamo abana, hamo nsambu, ha bw’ezina lyange, alihabwa ngendo igana, kandi alibona obulame obutahwaho. ³⁰ Nawe banamwingi abo kutandika baliba bo kuhereruka.

ABAKOZI BO MU MUZABIBU.

¹ Obukama bwo mw’igulu bukususana nka nineka ayahurukire kanencha muno kuza kuhiga abakozi bo kulima mu muzabibu gwe. ² Ka yalagene n’abakozi kubaha sumuni emo yo musana gwona, nabasindika mu muzabibu gwe. ³ Ka yahurukire kuti mu saha ya kasatu, nasanga abandi bekere ha lubuga, batali na mulimo, ⁴ nabagambira ati: N’emwe mwena nimugende mu muzabibu gwange, ndabaha ebihikire. ⁵ Mbe nibagenda. Nasuba kuhuruka kuti ha saha ya mukaga na ha saha ya mwenda, nagira atyo. ⁶ Kandi nasuba kuhuruka kuti ha saha y’ekumi n’emo, nasanga abandi bemerere, nabagambira ati: Mukwemerezibwa ki hanu musana gwona mutali na mulimo? ⁷ Nibamugambira bati: Kuba tihaliho ayatuha emilimo. Nabagambira ati: N’emwe mwena nimugende mu muzabibu gwange. ⁸ Mbe ka lyalagere, kana muzabibu nagambira omunampara we ati: Noyete abakozi obahere, olatantika n’abahereruka, omalize n’abatandiki. ⁹ Mbe ka bezire abagenzire kukola ha saha y’ekumi n’emo, nibahabwa buli muntu sumuni emo. ¹⁰ Abatandikire na bonene nibeza, nibachwa bati: tukuhabwa kukiz’aho; nawe na bonene nibahabwa buli muntu sumuni emo. ¹¹ Ka bagiherwe, nibarundumira nineka, ¹² nibagira bati: Abahereruka banu bakora saha emo yonka, kai wabenganisya n’etwe, abanaranara musana gwona n’empita. ¹³ Wenene nasubiramo omo muli bonene nagira ati: Munwani, tinakusyera pai; si tiwalagene n’ene kuhabwa sumuni emo? ¹⁴ Twara ebyawe, ogende; ine nkwenda kuha onu ayahereruka nk’okwo nakuha. ¹⁵ Si tinkuhicha kukola ebyo nkwenda? nangu eliso lyawe n’ibi, obwo ine ndi muzima? ¹⁶ Nikwo ab’enuma baliba ba mbere, kai aba mbere baliba b’enuma; kuba bakayetwa bengi, nawe abasozirwe ni bake.

YEZU NASUBA KULAGA OBUSASI BWE. — NINA BENDE ZEBEDEYO NABASABIRA.

¹⁷ Yezu ka yanegere Yeruzalemu, naihaho abahemba ikumi na babili bwesereke, nabagira ati: ¹⁸ Lora, twanegera Yeruzalemu, Omwana w’omuntu alisagarwa ha bakuru b’abasaserdoti n’abandiki, balimulamula kufwa; ¹⁹ balimuha abasenzi bamusekerere, bamuteze amasanzu, kai bamulege ha musalaba, kandi ha lunaku lwa kasatu alizoka.

²⁰ Aho nina bende Zebedeyo namuzaho n’abatabani be, namugwa mu maguru, namusaba ekintu. ²¹ Wenene namugira ati: Okwenda ki? Nagira ati: Kasinge, gira abana bange banu babili bekare mu bukama bwawe, omo ha bulyo bwawe, ondi ha bumoso. ²² Yezu nasubamo nagira ati: Timukumanya echo mukusaba. Mukuhicha kunwa ha kikompe echo ine ndinwa? Nibamugira bati: Tukuhicha. ²³ Nabagambira ati: Nikwo mulinwa ha kikompe change; nawe kwikara ha bulyo bwange hamo ha bumoso ti mulimo gwange kubaha, n’abo Tata yachumire. ²⁴ Mbe abandi ikumi ka bahulire, nibanigahalira b’end’emo babili abo. ²⁵ Nawe Yezu nabayeta kumwiriraho nabagira ati: Mukumanya okw’abakama b’abasenzi babatwara, n’okwo abakuru babo bali n’obuhicha hali bonene. ²⁶ Nawe hal’imwe tibiliba bityo; nawe buli mul’imwe akwenda kuba mukuru, abe mukozi wanu, ²⁷ kai mul’imwe akwenda kuba wo kutandika, abe mwiru wanu; ²⁸ nk’okw’Omwana w’omuntu atezire kukolerwa, nawe kukola no kuha omwoyo gwe kuber’obuchunguzi bwa bengi.

ABAHUME BA YERIKO NIBAKIZIBWA.

²⁹ Ka barugire Yeriko, embaga ningi nemuruba. ³⁰ Nibo n’abahume babili bekere ha muhanda, nibahulira okwo Yezu akurabaho, nibasekana nibagira bati: Mukama wetu, notusasire, mwana wa Daudi. ³¹ Embaga nebachahalira babuze; bonene niho nibaguma kusekana nibagira bati: Mukama wetu, mwana wa Daudi, notusasire. ³² Yezu nayemerera nabayeta, nagira ati: Mukwenda mbakolere ki? ³³ Nibamugira bati: Mukama wetu, ameso getu gabururuke. ³⁴ Yezu nabasasira, nakwata ha meso gabo, aho n’aho nibabona, nibamuruba.

YEZU NATAHA YERUZALEMU.

¹ Ka berire hehi na Yeruzalemu, bakahika Betfage, h’ebanga lya Zituni, niho Yezu natuma abahemba be babili, ² nabagambira ati: Mugende mu charo ekili obusyo yanu, aho n’aho mulabonaho ensikirikazi esibikire, n’omwana gwayo hamo na yonene, mugisibure, mundetere; ³ mbe omuntu k’alabagambira ekigambo, mugire muti: Lora, Omukama niwe akugyenda, aho honka alizibaha. ⁴ Nawe ebyo byona bikagirwa, niho amagambo gahike ago omulagi yagambire, ati: ⁵ Mugambire omuhara wa Sionimuti: Ngugu omukama wawe akwiza hal’iwe ali mufura, ahekirwe ensikirikazi n’omwana gwayo, eyamanyire kuheka. ⁶ Abahemba nibagenda, nibagira nk’okwo Yezu yabalagirire. ⁷ Nibaleta ensikirikazi n’omwana gwayo, nibaziyaraho emyenda zabo, nibamuhanamyaho. ⁸ Ebipipi bingi nibiyara emyenda zabo mu muhanda; abandi nibatema amatabi g’amati nibagayara mu muhanda. ⁹ Nawe ebipipi ebyaliga bibembere n’ebyarugaga enuma nibiholima nibigira biti: Hozana oluguru mw’igulu! ¹⁰ Ka yahikire Yeruzalemu, ekikale chona nikitangara nikigira kiti: Onu ni ga? ¹¹ Embaga negira eti: Onu ni Yezu, omulagi wa Nazareti ya Galilaya.

ABATUNZI NIBERUKIBWA MW’EKLEZIA. — ITI ELITARABIRE.

¹² Yezu nataha mw’eklezia ya Mungu, nairuchamo abaguzaga n’abaguraga mw’eklezia, nakunura emeza z’abahingaga empesa n’ebitebe by’abaguzaga ameba, ¹³ nabagambira ati: Kikayandikwa kiti: Enzu yange eliyetwa enzu y’esala; kai imwe mwagigizire enanga y’abasuma. ¹⁴ Abahume n’abasuntizi nibamuzaho mw’eklezia, nabakiza. ¹⁵ Nawe abakuru b’abasaserdoti n’abandiki ka babwene amahano ago yakolaga, n’abayanda abahamukaga mw’eklezia, nibagira bati: Hozana ha mwana wa Daudi! nibanigahara, ¹⁶ nibamugira bati: Okuhulira ebyo banu bakutenga? Yezu ati: Yee. Si timukasomaga kinu: Okahikiriza ikuzo mu kanwa ka banamuto n’enkeke ezikwonka? ¹⁷ Ka yabasigire, naruga mu kikale, nahika Betani, niyo naba wo kwikara.

¹⁸ Bwanencha ka yasubire mu kikale, enzala nemuruma, ¹⁹ nalorera iti limo ly’omutini hehi n’omuhanda, nalizaho, nawe kintu nangu, nasangaho amababi gonka, naligambira ati: Tolirabaho kintu n’olumo kuhika mu myaka zona. Aho n’aho omutini nigwoma. ²⁰ Abahemba ka babwene, nibatangara nibagira bati: Lyayoma lita kachwi n’ako? ²¹ Yezu nasubamo nabagira ati: Koto nkubagambira nti: Mukaba no kwikiriza, kai mutakutimatimya, timuligira eby’omutini byonka, nawe naho mukagira ibanga linu muti: Rugayo, oyenage mu nanza, kilihika. ²² Byona byona ebyo mulisaba mu sala mwikirize, mulihabwa.

OBUHICHA BWA YEZU BUKURUGA HAI? — OLUGANI LW’ABANA BABILI.

²³ Ka yahikire mw’eklezia, abakuru b’abasaserdoti n’abagurusi b’embaga nibamwizaho nayolekerera, nibagira bati: Binu okubikoza buhicha ki? kai ayakuhere obuhicha obwo ni ga? ²⁴ Yezu nasubamo nabagira ati: N’ene nkubabuza ekigambo kimo; ka mulakingambira, mbe nena nimbagambira obuhicha obwo nkukoza binu. ²⁵ Batisimu ya Yohana ekaruga hai? ekaruga mw’igulu nangu mu bantu? Bonene nibatekateka mu mitima zabo, nibagira bati: ²⁶ Ka tulagira tuti: ekuruga mw’igulu, natugira ati: Kai mukabulira ki kugikiriza? Kai tukagira tuti: ekaruga mu bantu, tukutina embaga, kuba Yohana, bona bamulengaga omulagi. ²⁷ Mbe nibasubiramo Yezu bati: Titukumanya. Na wenene nabagambira ati: Hatyo n’ene tinkubagambira obuhicha obwo nkukoza binu.

²⁸ Imwe mukuchwa muta? Omuntu omo yaliga ali n’abana babili, nagenda ha wo kutandika namugira ati: Mwana wange, roko lero, okole mu muzabibu gwange. ²⁹ Ogwo nasubamo nagira ati: Tinkwenda. Nawe kumara nayefuza, nagenda. ³⁰ Naza ha wa kabili, wena namugambira atyo. Ogwo nasubamo nagira ati: Nkugenda, sugu; kai nabura kuzayo. ³¹ Mu babili abo ayagizire ebyo ise yayendaga n’oha? Nibagira bati: Owo butandika. Yezu nabagambira ati: Koto nkubagambira nti: Abasoroza n’abasimbe balibebemberera mu bukama bwa Mungu; ³² kuba Yohana akeza hal’imwe mu muhanda gurongire, nimubura kumwikiriza; nawe abasoroza n’abasimbe nibamwikiriza; imwe mukabona, kumara nimubura kutamwa, mukamwikiriza.

OLUGANI LW’ABALIMI ABESIRE OMWANA W’ESEBUGENI.

³³ Muhulire olugani lundi. Omuntu yaliga ali kanaka, nabyara omuzabibu, nazongerezayo olugo, nasimbamo ikamuliro, natingamo oluguzo, mbe natamo abalimi, kai nagenda mu lugendo. ³⁴ Enaku zo kurabiramo ka zahikire hehi, natumira abalimi aberu be bayanankure ebyarabireho. ³⁵ Abalimi nibakwata aberu be, ondi nibamutera, ondi nibamwita, ondi nibamulasy’amabale. ³⁶ Nasuba kutuma aberu bandi bengi kukira aba mbere, na bonene nibabagira batyo. ³⁷ Nawe ha kuhereruka natuma omutabani we, nagira ati: Omwana wange bakumukuza. ³⁸ Nawe abalimi ka babwene omwana we, nibagambirana bati: Onu niwe omuhunguzi; mwize tumwite, tubone omuhungulo gwe. ³⁹ Nibamukwata, nibamwiha mu muzabibu, nibamwita. ⁴⁰ Mbe kana muzabibu k’aliza, alibagira ata abalimi abo? ⁴¹ Nibamugira bati: Ababi abo alibeta kubi, kai mu muzabibu gwe atemo abalimi bandi, abalimuha ebikuraba mu naku zabyo. ⁴² Yezu nabagambira ati: Si timukasomaga mu Nandiko, ziti: Ibare elyo abayombeki bayangire elyo likaba lya ha kisago; nikwo Omukama yagizire atyo, kai ni lufubo mu meso getu. ⁴³ Nicho nkubagambirira nti: Obukama bwa Mungu balibwiha hal’imwe, babuhe ihanga elirabiza ebirabo byabwo. ⁴⁴ Kai aligwa h’ebale elyo alichekenuka, kai owe liligwera, lilimuhondahonda. ⁴⁵ Mbe abakuru b’abasaserdoti n’Abafarizayo ka bahulire engani ze, nibamanya okwo yagambiriraga bonene. ⁴⁶ Mbe nibahiga kumukwata, nawe bakatina embaga, obwo yamwetaga eti: ni mulagi.

OBWENGA BW’OMUTABANI W’OMUKAMA.

¹ Yezu nasuba kufumora mu ngani, nabagambira ati: ² Obukama bwo mw’igulu bukusana nk’omukama ayagirire omutabani obwenga. ³ Natuma aberu be kuza kweta abaliga balalikirwe ha bwenga, nibayanga kwiza. ⁴ Nasuba kutuma aberu bandi nagira ati: Mugambire abalalikwa muti: Nachumire amageni gange, nabagire enumi zange n’enkone z’amasazu, byona byategekirwe: mwize ha menga. ⁵ Nawe bonene nibagaya, nibagenda, ondi ha musiri gwe, ondi ha buguzi bwe; ⁶ kandi abandi nibakwata aberu be, nibabagirira kubi, nibabeta. ⁷ Mbe omukama ka yahulire, akasaya, natuma embaga ye, nemaraho abesi abo, neyocha ekikale chabo. ⁸ Aho nagambira aberu be ati: Amageni gachumirwe, nawe abalalikirwe sanga batahikire. ⁹ Mbe nimugende ha ntaganiro z’emihanda, abo mulasanga bona, mubalete ha bwenga. ¹⁰ Aho aberu nibagenda ha mihanda, nibakoka bona abo babonaga, ababi n’abazima; mbe enzu y’amageni neizura abekazi. ¹¹ Mbe omukama natahamo kulora abekere, nabonamo omuntu omo atazwere omwenda gw’amageni. ¹² Namugambira ati: Munwani, wataha munu ota otazwere omwenda gw’amageni? Wenene nabuza. ¹³ Aho omukama nagambira abahereza ati: Mumubohe emikono n’amaguru, mumunage mu mwirima gwa hanza, niyo haliba kulira no kuteranisy’ameno. ¹⁴ Kuba bakayetwa bengi, nawe abasozirwe ni bake.

EBYA MUNGU N’EBYA KAIZARI. — KUZOKA KW’ABAFU.

¹⁵ Mbe aho Abafarizayo nibagenda kutegekerana, bahiche kubasya Yezu mu bigambo bye. ¹⁶ Mbe nibamutumira abahemba babo n’Abaherodyani, nibamugambira bati: Mwolekerezi, tukumanya okw’okugamba ebikomereze, kai okwolekerera omuhanda gwa Mungu mu bikomereze, otakutina muntu, kuba tokulora okw’omuntu ali. ¹⁷ Mbe notugambire, okuchwa ota? Si ni kuzima kuha Kaizari omusoro, nangu pai? ¹⁸ Nawe Yezu, obwo yamanyaga obubi bwabo, nagira ati: Mukundoleza ki, bazig’imwe? ¹⁹ Nimunoleke efweza y’omusoro. Nibamuletera sumuni. ²⁰ Yezu nabagambira bati: Ekisusano kinu ni cha ga, n’olwandiko ni lwa ga? ²¹ Nibamugira bati: Ni bya Kaizari. Mbe nabagambira ati: Mbe nimuhe Kaizari ebya Kaizari, na Mungu ebya Mungu. ²² Ka bahulire, nibakuma muno, nibamuleka, nibagenda.

²³ Ha lunaku olwo Abasadusayonibamwizaho, abagiraga bati: tihaliyo kuzoka, nibamubuza, ²⁴ nibagira bati: Mwolekerezi, Musa akagira ati: Omuntu akafwa atali na mwana, mutabani wabo ali no kuhungula omukazi we, azalire mutabani wabo abana. ²⁵ Mbe owetu haliga haliyo ab’end’emo musanzu. Owo kutandika naswera omukazi, nafwa atali n’abana, nasigira mutabani wabo omukazi. ²⁶ Nikwo batyo n’owa kabili, n’owa kasatu, kuhika ha wa musanzu. ²⁷ Ka bahwereho bona, omukazi nafwa. ²⁸ Mbe ha kuzoka, omukazi ogwo aliba wa ga mu bantu musanzu abo, obwo bona bamuswereho? ²⁹ Yezu nasubamo nabagira ati: Mukuhaba, timukumanya Enandiko n’amani ga Mungu. ³⁰ Kuba ha kuzoka tibaliswera, kai tibaliswerwa, nawe baliba nk’abamalaika ba Mungu mw’igulu. ³¹ Nawe ebyo kuzoka kw’abafu, si timukasomaga ebyagambirwe Mungu, nabagira ati: ³² N’ine Mungu wa Ibrahimu, na Mungu wa Izaki, na Mungu wa Yakobo? Tali Mungu w’abafu, nawe w’abazima. ³³ Embaga ka yahulire, nekumisibwa obwolekerezi bwe.

EKILAGIRO KIKURU. — MASIHA NI MWANA W’OMUKAMA DAUDI.

³⁴ Nawe Abafarizayo, ka bahulire okwo Yezu yayesirize Abasadusayo, nibekobyanya hamo; ³⁵ mbe omo muli bonene, omwolekerezi w’ebilagiro, namuroza namubuza ati: ³⁶ Mwolekerezi, ekilagiro kikuru ch’ebilagiro ni kiha? ³⁷ Yezu namugambira ati: Oyendega Omukama Mungu wawe n’omutima gwawe gwona, n’omwoyo gwawe gwona, n’obwenge bwawe bwona. ³⁸ Echo nich’ekilagiro kikuru n’echo kutandika. ³⁹ Nawe echa kabili, ekisusana n’echo, ni kinu: Oyendega owezanu nk’ewe omwene. ⁴⁰ Mu bilagiro ebyo bibili nimwo bili ebilagiro byona n’abalagi.

⁴¹ Mbe Abafarizayo ka basumbire, Yezu nababuza, ⁴² nagira ati: Mukuchwa muta? Kristu ni ga? ni mwana wa ga? Nibamugira bati: Wa Daudi. ⁴³ Nabagambira ati: Kai Daudi akumwetera ki mu mwoyo ati: Mukama, nagira ati: ⁴⁴ Omukama akagambira Omukama wange ati: Ikara ha bulyo bwange, kuhika ngire abahate bawe buhumuzo bw’amaguru gawe? ⁴⁵ Mbe raba Daudi namweta ati: Mukama wange, kai ni mwana we ata? ⁴⁶ Mbe tihabwenweho muntu ayahikize kumusubiramo kigambo, hona kurug’olunaku olwo tihaliho muntu ayahigahere kumubuza.

KWEKUZA KW’ABAFARIZAYO N’ABANDIKI. — YEZU NABAZUMIRIZA.

¹ Aho Yezu nafumora n’embaga n’abahemba be, ² nagira ati: Abandiki n’Abafarizayo bekere ha kitebe cha Musa. ³ Mbe byona na byona ebyo balabagambiraga, mubihiche nimubikore; nawe mutakora okwo bonene bakukora, kuba bakugamba, nawe tibakukola. ⁴ Kuba bakuboha emitegulo ezizitohire n’ezitakubaturwa, kai nibazitwekereza ha mabega g’abantu, nawe tibakwenda kuzitengesyaho n’echara chabo. ⁵ Kandi ebikorwa byabo byona bakubikolera kubonw’abantu; bakugazihya efulakiterya zabo, kai bakwongeza amasansuma g’emyenda zabo. ⁶ Bakwenda obwikaro bwo kutandika mu mageni, n’ebitebe by’obusyo mu masomero, ⁷ no kubwakibwa mw’iguliro no kwetwa izina lya Rabi. ⁸ Nawe imwe mutayetwa Barabi, kuba omwolekerezi wanu n’omo, kai imwe mwena muli b’end’emo. ⁹ Kandi mutayeta omuntu mu nsi muti: tata, kuba Iso wanu n’omo ali mw’igulu. ¹⁰ Hona batabayeta bati: mwolekerezi, kuba Omwolekerezi wanu n’omo, ni Kristu. ¹¹ Omukuru mul’imwe abe mukozi wanu. ¹² Mbe alyekuza, aligaywa; kai alyekehya, alikuzibwa.

¹³ Muligabona, Bandiki na Bafarizayo, bazig’imwe, kuba mukukinga obukama bwo mw’igulu mu meso g’abantu; imwe timukutahamo, kai timukuleka kutahamo abakwenda. ¹⁴ Muligabona, Bandiki na Bafarizayo, bazig’imwe, kuba mukuly’enzu z’abakifwerw’iba nimwesomesya esala zilehire muno; nicho mulilamulirwa elamu mpango. ¹⁵ Muligabona, Bandiki na Bafarizayo, bazig’imwe, mukuzonga enanza n’omulambo, muhiche kugira omuhemba omo, kai k’akumara kuba atyo, nimumugira mwana w’omuliro ogutahwaho kukiraho imwe kabili. ¹⁶ Muligabona, imwe bahabuzi bahume, abakugira muti: Buli muntu akulahirira eklezia, ti kintu, nawe akulahirira ezahabu y’eklezia, alargirwe. ¹⁷ Basiru mwe, bahume, hatyo ekikizire ekindi ni kiha? ezahabu nangu eklezia ekutakatifuza ezahabu? ¹⁸ Kai muti: Buli muntu akulahirira olutare, ti kintu, nawe buli akulahirira omuherezo oguliho, alagirwe. ¹⁹ Bahume mwe, ekikukiraho ni kiha? omuherezo nangu olutare olutakatifuza omuherezo? ²⁰ Mbe akulahirira olutare, akulahirira lwonene na byona ebili hali lwonene. ²¹ Kai akulahirira eklezia, akulahirira yonene n’akuba atwire muli yonene. ²² Kandi akulahirira igulu, akulahirira ekitega cha Mungu n’akwikara hali chonene. ²³ Muligabona, Bandiki na Bafarizayo, bazig’imwe, obwo mukuhereza ekihinzu ch’ekumi cha nana na habataluwa na bizari, nimuleka ebili bikuru mu bilagiro: oburonge, ekisa no kwikiriza. Mwaliga muli no kukola ebyo, kai no kubura kuleka biliya. ²⁴ Imwe bahabuzi bahume, mukusweza omubu, kai nimumira entungabulende! ²⁵ Muligabona, Bandiki na Bafarizayo, bazig’imwe, obwo mukweza ebya ha bweru by’ekikompe n’olunanga, nawe mu nda mwizwire obusaku n’obulofu. ²⁶ Mufarizayo ahumire we, tandika kweza ebili mu nda y’ekikompe n’olunanga, niho n’ebili ha luguru bibe bimwera. ²⁷ Muligabona, Bandiki na Bafarizayo, bazig’imwe, kuba mukususana n’ebituro ebisombize olusombyo lumwera, ha luguru abantu bakubibona kuti bili bizima, nawe mu nda bizwire amagufwa g’abafu n’obuzunde bwona. ²⁸ Nikwo mutyo n’emwe: ha bweru abantu bakubabona kuti muli bazima, nawe mu nda mwizwire obuzigi n’obuzunde. ²⁹ Muligabona, Bandiki na Bafarizayo, bazig’imwe, abakwombekera abalagi ebituro, kai nimusugulika amazu g’abaronge, ^30+MAT nimugira muti: Tukiba tuliho mu naku z’abatatenkuru, titwakukobere nabo ha nsagama y’abalagi. ³² Mbe imwe nimwizuze olulengo lwa baso banu.

³³ Nzoka mwe, bana b’enzoka, muliruka muta elamu y’omuliro ogutahwaho? ³⁴ Mbe nicho nkubatumiraho abalagi n’ab’obwenge n’abandiki; muli bonene abo abandi kai mulibeta nimubalega ha musalaba, abandi mulibatez’amasanzu mu masomero ganu, mulibanaliza mu charo kinu na kiliya, ³⁵ niho ensagama yona ntakatifu ebezeho, eyasesekire ha nsi, kuruga ensagama y’Abeli omuzima kuhika ha nsagama ya Zakariya mwende Barakiya, owe baitire hagati y’eklezia n’olutare. ³⁶ Koto nkubagambira nti: Ebyo byona bilizira oluzaro lunu. ³⁷ Yeruzalemu, Yeruzalemu, iwe ekwita abalagi, nelasy’amabale abakutumwa hal’iwe! Nkayenda kangaha kukukumirira abana bawe nk’okwo embuguma y’enkoko ekukumirira obwanakoko mu mababa gayo, iwe noyanga! ³⁸ Mbe mulisigirwa amazu ganu gali busa. ³⁹ Kuba nkubagambira nti: Timukimbona, kuhika mugire muti: Abarikirwe akwiza mw’izina ly’Omukama.

OLUNYAMO LWO KUKAMBUKA KWA YERUZALEMU N’OLWO KUHWAHO KW’ENSI.

¹ Yezu ka yarugire mw’eklezia, nagenda. Abahemba be nibamwizaho kumwoleka emyombekere y’eklezia. ² Nawe wenene nasubamo nabagira ati: Mukubona binu byona? Koto nkubagambira nti: Hanu tihalisigaraho ibale h’ebale lyezabo etalikamburwa. ³ Mbe ka yekere h’ebanga lya Zituni, abahemba be nibamuzaho bwesereke, nibagira bati: Notugambire aho ebyo biligwera, kandi olunyamo lwo kwiza kwawe n’ensi kuhwaho ni luha? ⁴ Yesu nasubamo nabagira ati: Mulore omuntu atabaziga. ⁵ Kuba bengi baliza mw’izina lyange, baligira bati: N’ine Kristu, kai baliziga bengi. ⁶ Kuba mulihulira obulemo n’enkuma z’obulemo. Mulore mutalihaba, kuba ebyo bili no kubaho, nawe kuhereruka kutakahikire. ⁷ Kuba ihanga lilimukira ihanga lindi, n’engoma, engoma endi, kai halibaho omuzibwe, n’enzala, n’ensi kutengeta ahandi. ⁸ Nawe ebyo byona ni butandikiro bw’obunale. ⁹ Niho mulisagarwa kunaranazibwa, balibeta; amahanga gona galibahatira izina yange. ¹⁰ Aho balisitara bengi, balinaranazanya, balihatana. ¹¹ Balimuka abalagi b’obubehi bengi, baliziga bengi. ¹² Obwo obubi bulikana, obwenzi bwa banamwingi bulikeha. ¹³ Nawe aliguma kuhika ha muhero, ogwo niwe alichunguka. ¹⁴ Kandi Evanjeli y’obukama enu eliyolekererwa mu nsi zona, ha humanysia amahanga gona, mbe niho kuhereruka kulihika.

¹⁵ Mbe ka mulibona ihano ly’obubi lyo kutinisya, elyagambirwe Danyeli omulagi, lyemerere mu buturo butakatifu, akusoma asombokerwe. ¹⁶ Aho abali Buyahudi berukire mu mabanga, ¹⁷ kai ali ha luswi atahanantukaho kwiha ekintu mu nzu ye, ¹⁸ n’ali ha musiri atasubira enkanzu ye. ¹⁹ Nawe abali n’enda n’abakwoncha mu naku ezo baligabona. ²⁰ Mbe musabe kwiruka kwanu kutaliba mu naku z’embeho na ha lunaku lwa sabato. ²¹ Kuba aho halibaho ekinaranazo kihango ekitakabonwaga kuruga ha buhangi bw’ensi kuhika hati, kai ekitalisuba lwa kabili. ²² Kai enaku ezo zikiba zitakehesibwe, tihakukizire omuntu n’omo, nawe enaku ezo zilikehesibwa ha bw’abantu abasozirwe. ²³ Ahoomuntu k’alibagambira ati: Ngugu Kristu hanu, hamo haliya, mutalikiriza. ²⁴ Kuba baliza ba Kristu b’obuzigi n’abalagi b’endimi abalileta enyamo mpango n’amahano, abasozirwe bona bakuzigazigirwe, bakaba nibahicha kuzigazigwa. ²⁵ Nikwo nabalaga. ²⁶ Mbe ka balibagambira bati: Ngugwo ali mu mbuga, mutaligendayo; ngugwo ali mu nzu, mutalikiriza. ²⁷ Kuba nk’olurabyo oluruga mu buturuka nilurabiza mu bugwa, nikwo no kwiza kw’Omwana w’omuntu kuliba kutyo. ²⁸ Honahona aho omutumbi guliba, niho empungu zilyekobyanya. ²⁹ Ekinaranazo ch’enaku ezo ka kilihwaho, aho n’aho izoba lililala, n’okwezi tikulileta olumuli lwakwo, n’enenezi zo mw’igulu ziligwa, kai amani g’igulu galitengesibwa. ³⁰ Aho olunyamo lw’Omwana w’omuntu lulibonwa h’igulu; niho amahanga gona g’ensi galilira, kandi balibona Omwana w’omuntu naiza mu mere g’igulu n’amani mengi n’ikuzo. ³¹ Aho alituma bamalaika be n’ekikuli n’ilaka ihango; balikoka abasozirwe be mu mbazu ina z’ensi, kuruga ha butandikiro bw’igulu kuhika ha muhero gwalyo. ³² Mbe nimwihe olugani ha muti gw’omutini. Itabi lyagwo ka linirira likasebuka, mwamanya okw’olwanda luli hehi; ³³ nikwo mutyo, ka mulibona ebyo byona, mumanye okw’ali hehi ha mulyango. ³⁴ Koto nkubagambira nti: Oluzaro lunu titulihwaho, ebyo byona bitakahikire. ³⁵ Igulu n’ensi bilihwaho, nawe ebigambo byange tibilihwaho.

OLUNAKU N’AKATUNGU KO KWIZA TIBIKUMANYWA.

³⁶ Olunaku olwo n’akatungu ako tihaliho akubimanya, n’abamalaika bo mw’igulu bona pai, niwe Tata wenka. ³⁷ Nk’okwo haliga hali mu naku za Noe, nikwo haliba na ha kwiza kw’Omwana w’omuntu. ³⁸ Nk’okwo byabere mu naku ezikebembera kaboza, nibalya nibanwa nibaswera nibagabura, kuhika ha lunaku olwo Noe yataha mu bwato, ³⁹ kai tibamanyire kintu kuhika kaboza neiza netwara bona, mbe nikwo no kwiza kw’Omwana w’omuntu kuliba kutyo. ⁴⁰ Aho niho baliba babili ha musiri, omo aihweho, ondi asigareho; ⁴¹ abakazi babili baliba nibasya ha lumengo, omo aihweho, ondi asigweho; ⁴² Mbe nimukesye, kuba timukumanya akatungu ak’Omukama wanu aliziramo. ⁴³ Mbe nimumanye ekigambo kinu: nineka akiba amanyire akatungu ak’omusuma akwiziramo, yakwikere nalora, tiyakulekire enzu kusimbwa. ⁴⁴ Mbe n’emwe mwikare mwechumire, kuba timukumanya akatungu ak’Omwana w’omuntu aliziramo. ⁴⁵ Omwiru mwesigwa n’omwetegereza ni ga owe isebugeni yatereho kwemererera abo mu ka ye bona, no kubaha ebilyo mu katungu ko kulya? ⁴⁶ Omwiru ogwo ali n’omugisa, isebugeni k’aliza, akamusanga agizire atyo. ⁴⁷ Koto nkubagambira nti: Alimutaho kwemererera ebintu bye byona. ⁴⁸ Nawe omwiru ogwo mubi mu mutima akagira ati: Tatabugeni yalangeza kwiza; ⁴⁹ kandi natandika kuter’aberu bezabo, nalya nanwa n’abatamizi, ⁵⁰ mbe isebugeni omwiru ogwo aliza ha lunaku olwo atategezaga na mu katungu ako atamanyaga; ⁵¹ kai alimuchwagula hagati, omwanya gwe aliguta hamo n’abazigi; okwo niyo haliba kulira no kuteranisy’ ameno.

OLUGANI LW’ABAHARAKAZI IKUMI. — OLUGANI LWA TALENTA

¹ Aho obukama bwo mw’igulu bulilenganisibwa n’abaharakazi ikumi, abatwere emuli zabo nibagenda kwesungana omuswezi n’omwenga. ² Nawe batanu muli bonene baliga bali basiru, kai abatanu bali betegereza. ³ Mbe abasiru batanu nibatwara emuli, nawe nibabura kutwara n’amazuta; ⁴ kandi abetegereza nibatwar’amazuta mu bibikiro byabo n’emuli. ⁵ Nawe omuswezi ka yerirwe kwiza, bona nibahunira nibanagira. ⁶ Mbe mu kiro mw’itumbi omwano nigulira, bati: Ngugwo omuswezi, mugende kumwesungana. ⁷ Aho abaharakazi abo bona nibemuka, nibasemeza emuli zabo. ⁸ Mbe abasiru nibagira abetegereza bati: Mutuheho amazuta ganu, kuba emuli zetu zikulala. ⁹ Abetegereza nibasubamo nibagira bati: Hamo gabure kutuhika itwe n’emwe, hakili nimugende ha baguzi, muze kwegulira. ¹⁰ Mbe ka bagenzire kugura, omuswezi naiza; abaliga bechumire, nibataha nage mu menga, omulyango nigukingwa. ¹¹ Kumara niho nibeza n’abaharakazi abaliga basigereyo, nibagira bati: Mukama wetu, mukama wetu, notukingulireho. ¹² Wenene nasubamo nagira ati: Koto nkubagambira nti: Tinkubamanya. ¹³ Mbe nimwikare mulozire, obwo mutakumanya olunaku n’akatungu.

¹⁴ Kuba hali nk’omuntu ayayenzire kuza mu lugendo, akayeta aberu be nabaha ebintu bye. ¹⁵ Mbe omo namuha talenta itanu, ondi ibili, kai ondi emo, buli muntu nk’omwo amani gasubire, mbe aho naimuch’olugendo. ¹⁶ Ayaherwe talenta itanu nagenda, nazikoz’emilimo nazazamo ezindi itanu. ¹⁷ Nikwo n’ayaherwe ibili, wena nazazamo ezindi ibili. ¹⁸ Nawe ayaherwe emo, nagenda nasimba mw’itaka, nasereka efweza y’esebugeni. ¹⁹ Mbe naku ningi ka zarabireho, isebugeni aberu abo naiza nabatonga. ²⁰ Naiza ayaherwe talenta itanu, naleta ezindi itanu, nagira ati: Mukama wange, okampa talenta itanu, lora ezindi itanu ezo nazezemo. ²¹ Isebugeni namugambira ati: Ni kuzima, mwiru muzima n’ow’omutima, obwo wagir’omutima mu bike, ndikuha kwemererera bingi; taha mu kusemererwa kw’omukama wawe. ²² Kandi naiza n’ayaherwe talenta ibili, nagira ati: Mukama wange, waliga ompere talenta ibili, lora ezindi ibili ezo nazezemo. ²³ Isebugeni namugambira ati: Ni kuzima, mwiru muzima n’ow’omutima, obwo wagir’omutima mu bike, ndikuha kwemererera bingi; notahe mu kusemererwa kw’omukama wawe. ²⁴ Nawe n’ayaliga aherwe talenta emo wena naiza, nagira ati: Mukama wange, nkumanya okw’oli muntu musazi, akugesa ey’otabibire, n’akusoroza ey’otabikire; ²⁵ mbe nkatina ningenda kusereka talenta yawe mw’itaka, mbibi hanu ebili byawe. ²⁶ Nawe isebugeni nasubamo nagira ati: Mwiru mubi n’omulenga, sanga nomanya okwo nkugesa eyo ntabibire, ninsoroza eyo ntabikire, ²⁷ mbe gwakubere mulimo gwawe kusagara efweza yange h’abakugizazya, mbe ine ka nakwizire, nakubwene ebili byange n’ebyazerwemo. ²⁸ Hatyo nimumwake talenta, mugihe onu ali na talenta ikumi. ²⁹ Kuba buli muntu ali nabyo, niwe alihabwa, nakanisya; nawe atali nabyo, alyakwa n’echo akuba nasusa oti henda ali nacho. ³⁰ Kandi omwiru atakugasa mulimo mumunage mu mwirima gwa hanza; niyo haliba kulira no kuteranisy’ameno.

ELAMU YO KUHERERUKA.

³¹ Mbe Omwana w’omuntu k’aliza mw’ikuzo lye, n’abamalaika bona bali nage, niho alikara ha kitebe ch’ikuzo lye. ³² Mbe amahanga gona galyesoroza obusyo ye, kai alibataganisyamo, nk’okw’omulisya akutaganisya enabalega n’empaya; ³³ kandi enabalega alizita ha bulyo bwe, nawe empaya ha bumoso. ³⁴ Aho Omukama aligambira abaliba bali ha bulyo bwe ati: Mwize, imwe ababarikirwe Tata, mutware engoma eyo babachumire kuruga ha buhangi bw’ensi. ³⁵ Kuba nkarumw’enzala, nimumpa ebyo kulya; nkaitw’iliho, nimumpa echo kunwa; naliga ndi mugeni, nimunkuma; ³⁶ naliga ndi busa, nimunzweka, ndwere, nimunsura, naliga ndi mw’ibohero, nimunizaho. ³⁷ Aho abazima balimusubiramo bati: Mukama wetu, tukakubona lihi oli n’enzala nitukulisya, oli n’iliho nitukunwesya? ³⁸ Kai tukakubona lihi oli mugeni tukakukuma, hamo oli busa tukakuzweka? ³⁹ Hamo tukakubona lihi orwere hamo oli mw’ibohero, tukeza hal’iwe. ⁴⁰ Omukama alibasubiramo ati: Koto nkubagambira nti: Buli olwo mwakolere omo wo mu batabani betu banu banamuto, mukakolera ine. ⁴¹ Kandi aligambira na banu abaliba bali ha bumoso ati: Mundugeho, imwe bazumirizibwa, muze mu muliro ogutahwaho, ogwo bachumire isitani n’abamalaika balyo. ⁴² Kuba nkarumw’enzala, nimubura kumpa echo kulya; ndi n’iliho nimubura kumpa echo kunwa; ⁴³ naliga ndi mugeni, timwankumire; ndi busa, timwanzwekire; ndwere, kai ndi mw’ibohero, nimubura kunsura. ⁴⁴ Aho bonene balimusubiramo bati: Mukama wetu, tukakubona lihi si norumw’enzala hamo oli n’iliho, hamo oli mugeni, hamo oli busa, hamo orwere, hamo oli mw’ibohero, tukabura kukukolera? ⁴⁵ Aho alibasubiramo ati: Koto nkubagambira nti: Buli olwo mwabura kukolera omo wo mu banamuto banu, timwakolera ine. ⁴⁶ Mbe aho baligenda mu busasi obutahwaho, nawe abazima mu bulame obutahwaho.

OMUTEGEKO GW’ABAKURU B’EDINI. — YEZU MU NZU YA SIMONI OW’OMUBILI

¹ Mbe Yezu ka yamazire kwolekerera ebyo byona, nagambira abahemba be ati: ² Mukumanya okwo enaku ibili ka zilarabaho, Paskanehika, kai Omwana w’omuntu aliherezibwa, alegwe ha musalaba. ³ Aho abakuru b’abasaserdoti n’abagurusi b’abantu nibasumba mu lukale lw’omukuru w’abasaserdoti, owe bayetaga bati: Kaifa; ⁴ nibategekerana okwo balakwatira Yezu mu bwenge, bamwite. ⁵ Nawe nibagira bati: Ha lunaku lukuru pai, leka eyombo etabaho mu bantu. ⁶ Mbe Yezu, aho yaliga ali Betaniya mu nzu ya Simoni ow’omubili, ⁷ omukazi ogwo namwizaho ali n’akabya k’amazuta g’obuguzi bwingi, nasesa ha mutwe gwe, aikere nalya. ⁸ Nawe abahemba ka babwene, bakabihirirwa, nibagira bati: Banaranaliza ki binu? ⁹ Bakubigulize bingi, kai babihe abahabi. ¹⁰ Yezu, obwo yamanyaga, nabagira ati: Mukubihiririza ki omukazi onu? Kuba yankolera kuzima. ¹¹ Kuba abahabi muliba nabo buchabucha, nawe ine timuliba n’ene buchabucha. ¹² Hatyo onu yaseser’engingo zange amazuta ganu, yagira atyo ha bwo kunzika. ¹³ Koto nkubagambira nti: Honahona eyo Evanjeli enu elyolekererwa mu nsi zona, kiligambwa n’ech’onu yakola cho kumwizukiraho.

YUDA NATUNDA YEZU. — YEZU NALAGIRA NAMANYISYA ALAMUTUNDA.

¹⁴ Aho omo w’ekumi na babili, owe bakweta bati: Yuda Iskaryota, nagenda ha bakuru b’abasaserdoti, ¹⁵ nabagambira ati: Mukwenda kumpa kiha, ine mmubahe? Bonene nibamulaganisya ebihinzu by’efweza makumi asatu. ¹⁶ Mbe kurug’ aho nahiga omwanya gwo kumukwatiraho.

¹⁷ Mbe olunaku lwo kutandika lw’azima, abahemba nibeza hali Yezu nibamugira bati: Okwenda tukuchumire hai aho kulira Paska? ¹⁸ Yezu nagira ati: Mugende mu kikale hali nanka, mumugambire muti: Omwolekerezi yagira ati: Akatungu kange kali hehi; owawe niyo nkukolera Paska n’abahemba bange. ¹⁹ Mbe abahemba nibagira nk’okwo Yezu yabalagire, nibasemeza Paska. ²⁰ Mbe ka habere kebazo, naikara h’eliro n’abahemba be ikumi na babili. ²¹ Aho baliga bali mw’ilya, nagira ati: Koto nkubagambira nti: Omo mul’imwe akuntunda. ²² Nibabihirirwa muno, nibatandika buli muntu kugira ati: Si n’ine, Mukama wange? ²³ Wenene ka yasubiremo, nagira ati: Akukoza n’ene omukono ha lunanga, niwe akuntunda. ²⁴ Wenene Omwana w’omuntu yagenda nk’okwo chamwandikirweho; nawe omuntu ogwo aligabona, alitundaho Omwana w’omuntu! Kwakubere kuzima hali wenene omuntu ogwo akiba atazerwe. ²⁵ Yuda, ayamutunzire, nasubamo nagira ati: Si n’ine, Mukama wange? Namugira ati: Wakigamba.

YEZU NAGIRA ISAKRAMENTU LYA UKARISTIA.

²⁶ Bakili mw’ilya, Yezu nakwat’omukate, nabarika, nahinzura, naha abahemba be, nagira ati: Mwanankure, mulye; kinu nizo ngingo zange. ²⁷ Nakwata ekikompe, nalamiriza, nabaha, nagira ati: Munweho mwena; ²⁸ kuba enu niyo nsagama yange y’omulago muhya, elisesekera bengi ha kukiz’ ebiheno. ²⁹ Nawe nkubagambira nti: Tinkusuba kunwa ebirabo binu by’omuzabibu, kuhika ha lunaku olwo ndinwa n’emwe mu ngoma ya Tata.

³⁰ Olwembo ka lwahwere, nibahuruka kugenda h’ebanga lya Zituni. ³¹ Aho Yezu nabagambira ati: Mwena mukusitara kubera ine mu kiro kinu, kuba kikayandikwa kiti: Nditera omulisya, n’enabalega z’ekihyo zilinyarambuka. ³² Nawe ka ndiba nazokire, ndibebemberera Galilaya. ³³ Nawe Petro nasubamo namugira ati: Naho bona balasitazibwa ha bwawe, ine tindisitaraho n’akati. ³⁴ Yezu namugambira ati: Koto nkukugambira nti: Mu kiro cha lero enkokoromi etakakokoromire, okuneyoga kasatu. ³⁵ Petro namugambira ati: Naho nkaba wo kufwa n’ewe hona, tinkukweyoga. N’abahemba bandi bona nibagira batyo.

YEZU NAYOYER’ENSAGAMA HA KABANGA KA ZITUNI.

³⁶ Aho Yezu naza nabo mu nsambu eyo bakweta bati: Getsemani, nagambira abahemba be ati: Mwikare hanu, ine ngende kuliya nsome. ³⁷ Natwara Petro n’abatabani ba Zebedeyo babili, natandika kubihirirwa no kuzuba. ³⁸ Aho nabagira ati: Omwoyo gwange guzubire kuhika kufwa; nimwikare hanu, nimukesye obwire n’ene. ³⁹ Nairirayo obusyo kake, nagwa buzumi, nalembereza nagira ati: Tata, raba nikihikibwa, ekikompe kinu kindabeho; nawe ti nk’okwo ine nkwenda, nawe bibe nk’okwo iwe okwenda. ⁴⁰ Naiza ha bahemba be, nasanga banagire, nagambira Petro ati: Hatyo timwahikize kukesy’obwire saha emo n’ene? ⁴¹ Mukesye nimulembereze, niho muleke kubasibwa mu kurozibwa: kuba omwoyo gwanguhire, nawe engingo zinogire. ⁴² Nasuba kugenda lwa kabili, nalembereza nagira ati: Tata, raba ekikompe kinu kitakuhicha kurabaho ntakinwereho, hona bigirwe eby’okwenda. ⁴³ Nasuba kwiza, nabasanga banagire, kuba ameso gabo galiga gazitohire. ⁴⁴ Nabaleka, nasuba kugenda, nalembereza lwa kasatu, ekigambo echo chonene nicho nagamba. ⁴⁵ Aho naiza ha bahemba be, nabagambira ati: Hati nimunagire, muhumure; lora, akatungu kahika hehi, kai Omwana w’omuntu akuherezibwa mu ngaro z’abaheni. ⁴⁶ Nimwimuke tugende; akuntunda yahikire hehi.

YEZU NAKWATWA.

⁴⁷ Yaliga akifumora, niwe na Yuda, omo w’ekumi na babili, naiza ali n’embaga y’abantu bengi abali n’embanda n’amakoni, abaliga batumirwe abakuru b’abasaserdoti n’abagurusi b’abantu. ⁴⁸ Nawe ayamutunzire yaliga abahere olunyamo, agizire ati: Owe ndanwegera, niwe wenene; mumukwate. ⁴⁹ Kachwi n’ako naiza hali Yezu nagira ati: Nkukubwacha, Mukama wange. Namunwegera. ⁵⁰ Yezu namugira ati: Munwani, waletwa ki? Aho niberira hehi, nibataho Yezu engaro, nibamukwata. ⁵¹ Mbe omo muli banu abaliga bali na Yezu, nagorora omukono, nasorotorayo embanda ye, natema omwiru w’omukuru w’abasaserdoti, namuchwah’okutwi. ⁵² Aho Yezu namugira ati: Subya embanda yawe mu bilaro byayo; kuba bona abakwat’embanda balitw’embanda. ⁵³ Nangu okuchwa oti: tinkuhicha kusaba Tata, akandetera hati kukiraho legyoikumi n’ebili z’abamalaika? ⁵⁴ Kai Enandiko zihikibwe zita? kuba nikwo bili no kuba bityo. ⁵⁵ Mu katungu ako Yezu nagambira embaga ati: Mukwiza kunkwata n’embanda n’amakoni nk’omusuma; enaku zona nekaraga mul’imwe ninolekerera mw’eklezia, nawe timwankwasire. ⁵⁶ Mbe ebyo byona byagirwa, niho Enandiko z’abalagi zihike. Aho abahemba bona nibamusiga, niberuka.

YEZU MW’ILAMULIRO.

⁵⁷ Mbe abaliga bakwasire Yezu nibamusagara owa Kaifa, omukuru w’abasaserdoti, eyo abandiki n’abagurusi baliga basumbire. ⁵⁸ Nawe Petro yamurubaga ali hara kuhika mu kibuga ch’omukuru w’abasaserdoti; natahamo, nahika kwikara n’aberu, nayenda kulora ebilagwa. ⁵⁹ Mbe abakuru b’abasaserdoti n’abalamuzi bona bahigaga ebyo kubehereza Yezu, bahiche kumwita; ⁶⁰ nawe tibabibwene, naho zezireho embona ningi z’obubehi. Kumara nihezaho embona ibili z’olulimi, ⁶¹ nizigira ziti: Onu akagira ati: Nkuhicha kukambula eklezia ya Mungu, kai kumara naku isatu kugyombeka. ⁶² Omukuru w’abasaserdoti naimuka namugira ati: Si tokusubamo kigambo hali ebyo banu bakukugambaho? ⁶³ Nawe Yezu nayesiza. Omukuru w’abasaserdoti namugambira ati: Nakulahirira Mungu asingire, notugambire raba oli Kristu, Omwana wa Mungu. ⁶⁴ Yezu namugambira ati: Wakigamba. Nawe nkubagambira nti: Kuruga hati mulibona Omwana w’omuntu aikere ha bulyo bw’amani ga Mungu, naiza mu mere g’igulu. ⁶⁵ Aho omukuru w’abasaserdoti natemura omwenda gwe nagira ati: Yazuma Mungu; kai tuchahigira ki embona? Lora, hati mwehulirira okwo yazuma Mungu. ⁶⁶ Mukutekateka ki? Bonene nibasubamo nibagira bati: Ahikire kufwa. ⁶⁷ Aho nibamuchwera mu busyo bwe, nibamuter’enfune; kai abandi nibamutez’empi mu busyo bwe, ⁶⁸ nibagira bati: Kristu, notulagire: ayakutera ni ga?

PETRO NAMWEYOGA.

⁶⁹ Nawe Petro yaliga aikere hanza mu kibuga; omuzana omo namwiriraho, nagira ati: N’ewe wena sanga oli na Yezu Omunagalilaya. ⁷⁰ Wenene nayanga, bona baliho, nagira ati: Tinkumanya ech’okugamba. ⁷¹ Ka yarabire mw’ilembo, omuzana ondi namubona nagambira abaliga baliho ati: N’onu wena sanga ali na Yezu Omunazareti. ⁷² Nasuba kwanga, nataho no kulahira ati: Ine omuntu ogwo tinkumumanyaga. ⁷³ Kurabaho katungu kanoro, nibeza abaliga baliho nibagira Petro bati: Koto n’ewe oli wo muli baliya; kuba emifumorere yawe yakusokora. ⁷⁴ Aho natandika kwelahirira no kulahira okw’atamanyaga omuntu ogwo. Mbe aho n’aho enkokoromi nekokoroma. ⁷⁵ Petro naizuka ekigambo cha Yezu echo yaliga amugambire, ati: Okuneyoga kasatu, enkokoromi etakakokoromire. Nahuruka h’esazi, nalira muno.

YUDA NAYESUNGA. — YEZU OBUSYO YA PILATO.

¹ Ka habere kanencha, abakuru b’abasaserdoti bona n’abagurusi b’abantu nibategekerana ebya Yezu, bamwite. ² Nibamusagara abohire, nibamuha Ponsyo Pilato. ³ Aho Yuda ayamutunzire ka yabwene yalamwirwe, nayefuza, nasubiza abakuru b’abasaserdoti n’abagurusi ebihinzu makumi asatu by’efweza, ⁴ nagira ati: Mpenire kutunda ensagama etali na ntambala. Bonene nibasubamo bati: Itwe byatusasa ki? n’iwe omwene. ⁵ Ka yanagire ebihinzu by’efweza mw’eklezia, narugaho naza kwesunga. ⁶ Abakuru b’abasaserdoti nibatwara ebihinzu by’efweza, nibagira bati: Kizibirwe kubibika mu nsabo y’eklezia, kuba ni by’obuguzi bw’ensagama. ⁷ Ka batengenwe, nibabigura ensambu y’omubumbi yo kuzikamoga abageni. ⁸ Nicho ensambu egyo bagyetera bati: Hakeldama, nikwo kugira oti: ensambu y’ensagama, kuhika ha lunaku lwa lero. ⁹ Niho nikihika echagambirwe omulagi Yeremiya, nagira ati: Bakatwara ebihinzu by’efweza makumi asatu, obuguzi bw’ayalengirwe, owe abana ba Israeli bachwire obuguzi, ¹⁰ nibabigura ensambu y’omubumbi, nk’okwo Omukama yandagire.

¹¹ Mbe Yezu nayemerera obusyo y’omutware, kai omutware namubuza nagira ati: Oli mukama w’Abayahudi? Yezu namugira ati: Wakigamba. ¹² Mbe abakuru b’abasaserdoti n’abagurusi nibamuchulira, wenene atakusubamo kigambo. ¹³ Aho Pilato namugambira ati: Tokuhulira ebilego ebyo bakukusohereza? ¹⁴ Nawe tiyamusubiremo kigambo n’ekimo; omutware naswa nakuma muno. ¹⁵ Omutware yaliga amanyire ha lunaku lukuru kusurumulira abantu embohe emo eyo bayendaga. ¹⁶ Mbe haliga haliho embohe emo mbi, eyo bayetaga bati: Baraba. ¹⁷ Mbe ka basumbire, Pilato nagira ati: Mukwenda mbasurumulire ga? Baraba nangu Yezu, owe bakweta Kristu? ¹⁸ Kuba yamanyaga okwo baliga bamuletere ichubi. ¹⁹ Akikere ha kitebe cho kulamuliraho, omukazi we namutumaho wo kumugambira ati: Otagira ekigambo n’omuntu ogwo arongire, kuba lero nasasibwa bingi mu kiroto ha bwa wenene. ²⁰ Nawe abakuru b’abasaserdoti n’abagurusi nibayohereza embaga esabe Baraba, nawe Yezu bamwite. ²¹ Mbe omutware nasubamo nabagambira ati: Mu babili abo mukwenda mbasurumulireho ga? Bonene nibasubamo bati: Baraba. ²² Pilato nabagambira ati: Kai Yezu akwetwa Kristu mmugire nta? ²³ Bona nibagira bati: Alegwe ha musalaba. Omutware nabagira ati: Akozire kabi ki? Bonene nibakana kuyomba nibagira bati: Nalegwe ha musalaba.

YEZU NALAMURWA KUFWA. — NIBAMUSEKERERA. — OMUHANDA GW’OMUSALABA.

²⁴ Pilato ka yabwene okwo atakubona kintu, n’eyombo ekakana muno, nibamuleter’amenzi, nanaba ngaro obusyo y’abantu, nagira ati: Ine tindi na ntambala ha nsagama y’omuzima onu; n’imwe mulabona. ²⁵ Embaga yona nesubamo negira eti: Ensagama ye ebere hal’itwe na ha bana betu. ²⁶ Aho nibasurumura Baraba; mbe ka bamazire kusanzula Yezu, namubaha, bamulege ha musalaba.

²⁷ Aho abasirikale b’omutware nibamusagara mu lukare, ekohoritiyona nemwekumiriraho. ²⁸ Nibamuzura ebizwaro bye, nibamuhagatiza omugutu gumutuku; ²⁹ nibazing’engata y’amahwa, nibagita ha mutwe gwe, n’ibingo mu mukono gwe gw’obulyo. Nibatez’ebizwi mu meso ge, nibamusekerera, nibagira bati: Kamerere, mukama w’Abayahudi! ³⁰ Nibamuchwer’amachwanta, nibakwata ibingo, nibater’omutwe gwe.

³¹ Ka bamazire kumusekerera, nibamuzura omugutu, nibamuzweka ebizwaro bye nibamusagara kulegwa ha musalaba. ³² Baliga bakigenda, nibabugangana n’omuntu Omunasirene, izina lye Simoni; nibamusiniriza ategure omusalaba gwa Yezu.

YEZU NALEGWA, NAMARA SAHA ISATU HA MUSALABA, NAFWA.

³³ Mbe nibahika ha hantu ahakwetwa Golgota, niyo Kalvariyo. ³⁴ Nibamuha kunwa evini etoberemo endurwi; ka yarolizeho, nayanga kunwa. ³⁵ Ka bamazire kumulega ha musalaba, nibagabana ebizwaro bye nibayesa olweso, niho bihike ebyagambirwe omulagi, nagira ati: Bakagabana ebizwaro byange, kai enkanzu yange nibagyesera olweso. ³⁶ Bakekaraho nibamulinda. ³⁷ Ha mutwe gwe nibataho enzuno ye eyandikirwe eti: Onu ni Yezu, Omukama w’Abayahudi. ³⁸ Aho nibalega nage ha musalaba abasuma babili, omo ha bulyo, ondi ha bumoso. ³⁹ Abarabahoga bamuzumaga nibasingisy’emitwe zabo, ⁴⁰ nibagira bati: Mbe iwe akukambula eklezia ya Mungu, kai akagyombeka mu naku isatu, noyechungure; raba oli Mwana wa Mungu, nohanantuke ha musalaba. ⁴¹ Nikwo batyo n’abakuru b’abasaserdoti bamusekereraga n’abandiki n’abagurusi, nibagira bati: ⁴² Yakizag’abandi, kai takuhicha kwekiza omwene; raba ali mukama wa Israeli, nahanantuke hati ha musalaba, tumwikirize. ⁴³ Yayesigaga Mungu, namukize hati, raba namwenda; kuba yagiraga ati: Ndi Mwana wa Mungu. ⁴⁴ Nikwo batyo n’abasuma abaliga balegirwe ha musalaba hamo nage, bona bamuzumaga.

⁴⁵ Kuruga ha saha ya mukaga nihababo omwirima mu nsi yona kuhika saha yo mwenda. ⁴⁶ Mbe kuti ha saha yo mwenda Yezu nahamuka n’ilaka ihango nagira ati: Eli, Eli lamma sabakthani? Nikwo kugira ati: Mungu wange, Mungu wange, wannagiranira ki? ⁴⁷ Nawe abandi abaliga baliho ka bahulire, nibagira bati: Onu akweta Eliya. ⁴⁸ Aho n’aho omo muli bonene nairukirira ikobyo, nalitamo esara, nalita h’ebingo namuha kunwa. ⁴⁹ Kai abandi nibagira bati: Leka tulore, hamo Eliya akwiza kumukiza. ⁵⁰ Mbe Yezu nasuba kuhamuka n’ilaka ihango, omwoyo niguhwaho. ⁵¹ Omwenda ogwaliga guhemire mw’eklezia nigutemukamo bihinzu bibili, kuruga oluguru kuhika ifwo, n’ensi netengeta, n’amabale nigatika, ⁵² n’ebituro nibifunduka, engingo zindi z’abatakatifu, abaliga banagire, nizizoka, ⁵³ nibaruga mu bituro, bazokire, nibeza mu kikale kitakatifu, nibabonekera bengi. ⁵⁴ Omukuru w’abasirikale igana n’abo yaliga ali nabo nibalinda Yezu, ka babwene ensi netengeta, n’ebindi ebyagwireho, bakatina, nibagira bati: Waza! koto onu sanga ali Mwana wa Mungu. ⁵⁵ Haliga haliho abakazi bengi bali haraho kake, abaliga barubire Yezu kuruga Galilaya nibamukolera; ⁵⁶ muli bonene haliga halimo Maria Madalena, na Maria nina Yakobo na Yozefu, na nina bende Zebedeyo.

YEZU NAZIKWA.

⁵⁷ Mbe ka habere bwebazo, naiza omuntu ogwo muhango w’Arimateya, izina lye Yozefu, ayaliga ali na wenene muhemba wa Yezu. ⁵⁸ Ogwo naza hali Pilato namusaba engingo za Yezu. Aho Pilato nalagira kuha engingo. ⁵⁹ Mbe Yozefu ka yehireho engingo, nazisemba mu mwenda gumwera. ⁶⁰ Nazizika mu kituro che kihya, echaliga kisimbirwe mw’ibale; nahiringisiza ibale ihango ha mulyango gw’ekituro, narugaho. ⁶¹ Haliga haliha Maria Madalena na Maria ondi, bekere obusyo y’ekituro. ⁶² Bwire kucha ha lulaliriro lwa Paska, abakuru b’abasaserdoti n’Abafarizayo nibasumba owa Pilato, ⁶³ nibagira bati: Rugaba, tukwizuka, okw’omubehi ogwo, akili mwoyo, nagira ati: Enaku isatu ka zilirabaho, ndizoka. ⁶⁴ Mbe nolagire kulinda ekituro che kuhika ha lunaku lwa kasatu, leka abahemba be bateza kumwiba, bakagambira embaga bati: Yazoka mu bafu; mbe obuhabi bwo kuhereruka nibukana kukir’obwo kutandika. ⁶⁵ Pilato nabagambira ati: Muli n’abalinzi, nimugende mulinde nk’okwo mukumanya. ⁶⁶ Mbe abo nibagenda, nibalinda ekituro, nibataho olukingizo h’ebale, n’abalinzi.

ABAKAZI HA KITURO. — YEZU NABESUNGANA.

¹ Kebazo ka sabato, olunaku lwo kutandika lw’obwoyo ka lwachere, Maria Madalena naiza na Maria ondi kulora ekituro. ² Aho ensi netengeta muno; kuba mumalaika w’Omukama akahanantuka mw’igulu, naiza nahiringisya ibare nalikaraho. ³ Kususa kwe yaliga ali nk’olurabyo, ebizwaro bye nibyera nka zeluji. ⁴ Abalinzi bakakwatw’obutini, nibaraba nibasusa oti henda bafwire. ⁵ Mbe mumalaika nasubamo nagambira abakazi ati: Imwe mutatina, kuba nkumanya okwo mukuronda Yezu ayalegirwe ha musalaba. ⁶ Tali hanu; yazokire nk’okwo yagambire. Mwize mulore aho sanga Omukama azikirwe. ⁷ Mbe nimugende bwangu, mugambire abahemba be okwo yazokire, ngugwo yabebemberera Galilaya; okwo niyo mulamubonera. Mbe nalaga imwe. ⁸ Nibaruga bwangu ha kituro n’obutini n’amasemererwa mengi, niberuka kugambira abahemba be. ⁹ Niwe na Yezu nababugangana nagira ati: Nkubabwacha. Bonene nibamuzaho nibakwata amaguru ge nibamuhabudu. ¹⁰ Aho Yezu nabagambira ati: Muleke kutina; mugende mugambire batabani betu, bagende Galilaya; niyo balambonera.

ABALINZI NIBAHONGERERWA EMPILYA. — YEZU NABONEKERA GALILAYA.

¹¹ Aho ka bagenzire, mbe abandi bo mu balinzi nibagenda mu kikale, nibarobeza abakuru b’abasaserdoti byona ebyagwire. ¹² Nibayekobyanya hamo n’abagurusi, nibategekerana, kumara nibahongerera abasirikale empilya ningi, ¹³ nibagira bati: Mugambe muti: Abahemba be nibo bezire mu kiro, bakamwiba, itwe tunagire. ¹⁴ Mbe ebyo ka bilahulirwa omutware, itwe tulabimusombora, kai tubayemeho. ¹⁵ Bonene nibayanankura empilya, nibagira nk’okwo bagambirwe. Ekigambo echo nikusugana mu Buyahudi kuhika ha lunaku lwa lero.

¹⁶ Abahemba ikumi n’omo nibagenda Galilaya mw’ibanga, eyo Yezu yaliga abalagirire. ¹⁷ Ka bamubwene, nibahabudu; nawe abandi nibatimatimya. ¹⁸ Yezu naiza nafumora nabo, nagira ati: Nkahabwa obuhicha bwona mw’igulu na mu nsi. ¹⁹ Mbe nimugende, mwolekerere amahanga gona, nimubabatize h’ezina lya Tata, n’ely’Omwana, n’ely’Omwoyo Mutakatifu; ²⁰ mubolekerere kuhicha byona ebyo nabalagire. Nawe lora, ine ndi n’emwe naku zona kuhika ensi kuhwaho.