EBIKWEBEMBERA.
1 Obwo bengi batandikire kutenga ebigambo, ebyagwire mul’itwe, 2 nk’okwo twabisigirwe ababibwene bonene kuruga ha butandikiro n’abaliga bali bakozi b’ebigambo: 3 mbe n’ene ayetegereze byona kuzimazima kuruga ha butandikiro, nabona ni hakili mbikwandikire nibirubarubana, iwe Teofili wange, 4 niho omanye obukomereza bw’ebigambo binu, ebyo wayolekererwe.
MUMALAIKA NAGAMBA KUZARWA KWA YOHANA BATISTA.
5 Mu naku za Herode, omukama wa Buyahudi, haliga haliho omusaserdoti ogwo, izina lye Zakaria, wo mu rubu lw’Abiya, n’omukazi we wo mu bahara b’Aroni, izina lye Elizabeti. 6 Ha bubili bwabo baliga barongire mu meso ga Mungu, nibalibata mu bilagiro by’Omukama byona byona sombesombe. 7 Baliga batali na mwana, obwo Elizabeti yaliga ali mugumba, kai ha bubili bwabo baliga bakokwere mu naku zabo.
8 Mbe hakabaho, olwo yaliga nakol’omulimo gw’obusaserdoti mu meso ga Mungu, nk’okwo byarubanaga ha rubu lwe, 9 zili ntungwa z’obusaserdoti, nasorwa kuza kutuntumur’ obubani mw’eklezia y’Omukama. 10 Embaga yona y’abantu yaliga eli hanza mu katungu ko kutuntumura. 11 Mumalaika w’Omukama namubonekera aimerere ha lubazu lw’obulyo lw’olutare lwo kutuntumuliraho. 12 Zakaria ka yamubwene, naharamuka, obutini nibumukwata. 13 Nawe mumalaika namugambira ati: Otatina, Zakaria, kuba kusaba kwawe kwahulirwa, omukazi wawe Elizabeti alikuzalira omwana museza, olimuruka Yohana. 14 Olibona kusemererwa no kuhirahirwa, kai bengi balisemererwa ha kuzarwa kwe: 15 kuba aliba mukuru mu meso g’Omukama. Talinwa evini n’ebikutamiza, alikuzibwa Mwoyo Mutakatifu kuruga mu nda ya nina; 16 kai alihindura bengi bo mu bana ba Israeli ha Mukama Mungu wabo. 17 Kai wenene alyebembera obusyo ye, ali n’omwoyo n’amani g’Eliya, asuby’emitima za bese bantu ha bana, kai abatakwikiriza ha bwenge bw’abarongire, achumire Omukama ihanga lihikire. 18 Zakaria nagambira mumalaika ati: Ebyo nkubimanya nta? kuba ine ndi mugurusi, n’omukazi wange wena yakokwere mu naku ze. 19 Mumalaika nasubamo namugambira ati: N’ine Gabrieli, aimerere obusyo ya Mungu; natumwa hal’iwe kukufumorera no kukumanyisya ebizima ebyo. 20 Mbe olikara otitihere, otakuhicha kufumora, kuhika ha lunaku olw’ebyo bilihika, obw’otekiriza ebigambo byange, ebilihika mu naku zabyo.
21 N’abantu abalindiriraga Zakariya nibakuma obwo yerirwe mw’eklezia. 22 Nawe ka yahurukire, tiyahikize kufumora nabo, nibamanya okwo yabonekerwe mw’eklezia. Wenene yaliga nabatigisya, naikara ali mutita. 23 Mbe enaku z’obuhereza bwe ka zahwereho, nagenda mu ka ye. 24 Kai enaku ezo ka zarabireho, Elizabeti omukazi we natwar’enda; nayesereka mezi atanu, nagira ati: 25 Nikwo Omukama yangizire atyo mu naku ezo yandozire, kunihaho ensoni mu bantu.
EKIGAMBO CHA MUNGU NICHEGIR’OMUNTU.
26 Mbe mu kwezi kwa mukaga mumalaika Gabrieli natumwa Mungu mu charo cha Galilaya, izina lyacho Nazareti, 27 ha mubikira ayasanzirwe omuseza, izina lye Yozefu, w’oluganda lwa Daudi, izina ly’omubikira ni Maria. 28 Mumalaika namuzaho, nagira ati: Kasinge, oizwir’enema; Omukama ali n’ewe, oli n’omugisa mu bakazi bona. 29 Maria ka yahulire, naharamukibwa ebigambo ebyo, natekateka ati: ni kibwacho ki echo. 30 Mumalaika namugambira ati: Otatina, Maria, kuba wabona ekisa hali Mungu. 31 Mbe okutwar’enda, ozare omwana mwozo, olimuruka izina lye Yezu. 32 Wenene aliba mukuru, alyetwa Omwana w’Asingire mw’igulu; Omukama Mungu alimuha ekitebe cha Daudi ise, alitwar’engoma mu nzu ya Yakobo mu myaka zona, 33 kai obukama bwe tibulihwaho. 34 Maria nagambira mumalaika ati: Obwo ntakumanya museza, kai ebyo bikuhika bita? 35 Mumalaika nasubamo namugambira ati: Mwoyo Mutakatifu akukuhanantukira, n’amani g’Asingire mw’igulu gakukusweka; mbe nicho n’alizarwa iwe alyeterwa Mutakatifu, Omwana wa Mungu. 36 Mbe lora, na Elizabeti omunaluganda wawe yatwer’enda y’omwana mwozo mu bukekuru bwe; kunu nikwo kwezi kwe kwa mukaga, owe bakweta bati: mugumba; 37 kuba hali Mungu tihaliho ekitakuhikibwa. 38 Mbe Maria nagira ati: Ndi muzana w’Omukama, bigirwe hal’ine nk’okwo wagamba. Mumalaika namurugaho.
MARIA NAZA KUSURA MUHARA WABO ELIZABETI. — OLWEMBO LWA MARIA.
39 Mbe Maria naimuka mu naku ezo, nagenda mu mabanga bwangubwangu, mu charo kimo cha Yuda; 40 nataha mu nzu ya Zakariya, nabwacha Elizabeti. 41 Mbe Elizabeti ka yahulire ekibwacho cha Maria, omwana nahinda nasemererwa mu nda ye, Elizabeti naizura Mwoyo Mutakatifu. 42 Nahamuka n’ilaka ihango nagira ati: Oli n’omugisa mu bakazi bona, kai n’omwana w’enda yawe ali n’omugisa. 43 Kinu chanduga kita, nina Omukama wange akeza hal’ine? 44 Kuba lora, ilaka ly’ekibwacho chawe ka lyahulirwa mu matwi gange, omwana yahinda no kusemererwa mu nda yange. 45 Oli n’omugisa iwe ayekirize, kuba ebyo wagambirwe Mungu bikuhika. 46 Maria nagira ati:
46 Omwoyo gwange gukukuz’Omukama;
47 kai omutima gwange gukusemererwa hali Mungu, omuchunguzi wange,
48 kuba aketegereza obuke bw’omuzana we, Waza! kuruga lero amahanga gona galineta ow’omugisa;
49 kuba Omuhicha akagira amagambo makuru mul’ine, kai izina lye n’itakatifu;
50 ekisa che kikubonwa abakumutina kuruga ha nzaro kuhika ha nzaro.
51 Akagira amani mu mukono gwe; nanyarambula abakwekuza mu mitima zabo.
52 Akahanantura abetware ha bitebe byabo, nakuza abakwekehya.
53 Abali n’enzala akabezuz’ebizima, abahango nabasindika kugenda busa.
54 Akayanankura Israeli, omwana we, naizuka ekisa che:
55 nk’okwo yafumorere batata Ibrahimu n’abezukuru be mu myaka z’emyaka.
56 Maria akekara nage kuti mezi asatu, niho nasuba mu ka.
KUZARWA KWA YOHANA. — OLWEMBO LWA ZAKARIYA.
57 Mbe enaku zo kuzara ka zahikire, Elizabeti nazara omwana mwozo. 58 Abatulanwa n’ababo nibahulira okw’ Omukama yamwitirw’ekisa muno, nibamwihucha. 59 Mbe ha lunaku lwa munana nibeza kusar’omwana, nibamuruka izina ly’ese Zakariya. 60 Nina nasubamo nagira ati: Pai, bamuruke Yohana. 61 Nibamugambira bati: Kampaho mu luganda Iwanu tihalimo muntu akwetwa izina elyo. 62 Nibatigisya ise okw’akwenda bamuruke. 63 Nasaba akahero, nayandikaho ati: Izina lye niwe Yohana. Nibakuma bona. 64 Aho honka akanwa ke n’olulimi lwe nibisurumuka, nafumora nakuza Mungu. 65 Abatulanwa babo bona nibakwatw’obutini, ebigambo ebyo byona nibisugana mu mabanga gona ga Buyahudi. 66 Bona ababihulire nibabibika mu mitima zabo, nibagira bati: Okutekateka ota? omwana onu aliba ata? Kuba omukono gw’Omukama sanga guli nage. 67 Mbe Zakariya ise naizura Mwoyo Mutakatifu; nalaga nagira ati:
68 Omukama Mungu wa Israeli nakasinge, obwo yasuzire ihanga lye, naligirira obuchunguzi;
69 natwimukiza ihembe ly’obuchunguzimu nzu ya Daudi omwana we;
70 nk’okwo yafumorere mu kanwa k’abalagi be batakatifu abaliho kuruga ira lyona;
71 okw’alituchungula mu bahate betu na mu mikono za bona abatakutwenda,
72 ha kugirira batata ekisa no kwizuka omulago gwe mutakatifu;
73 ha bwo kulahira okwo yalahire Ibrahimu tata, okwo alituha,
74 niho tuchunguke mu ngaro z’abahate betu, nitumuhereza, nzira butini,
75 mu butakatifu na mu buronge mu meso ge, naku zona z’obulame bwetu.
76 Kai iwe mwana, olyetwa mulagi w’Asingire mw’igulu: kuba olyebembera obusyo y’Omukama, kuchuma emihanda ze;
77 omanyisye ihanga lye obuchunguzi mu kukizibwa kw’ebiheno byabo;
78 ha bw’omutima gw’ekisa cha Mungu wetu, ogwalesire izobakutusura, niliruga oluguru;
79 ha kumulikira abekere mu mwirima na mu kiminimini ch’olufu, na ha kuhabur’ebigere byetu mu muhanda gw’omulebo.
80 Omwana nakura naguma mu mwoyo; yaliga ali mw’iswa kuhika ha lunaku lwo kweyoleka kwe hal’Israeli.
2YEZU NAZALIRWA BETLEHEMU. — ABALISYA NIBAMUHABUDU.
1 Mbe mu naku ezo omuku niguruga hali Kaizari Ogusto, gwo kwandik’abantu b’ensi yona. 2 Kwandika okwo kwo kutandika kukagirwa Sirino, omutware wa Siriya. 3 Bona nibagenda kwandikwa, buli muntu mu busi bwabo. 4 Yozefu wena naruga Galilaya mu charo cha Nazareti nanegera Buyahudi mu charo cha Daudi, izina lyacho Betlehemu, kuba yaliga ali w’elembo n’oluganda lwa Daudi, 5 ayandikwe na Maria, omukazi we, ayaliga ali n’enda. 6 Mbe aho baliga bali okwo, enaku ze zo kuzara nizihika. 7 Nazara omwana we w’obwozo w’obuzigezo, namusemba mu bisato by’emyenda, namunyamya mu kato ako ente ziliramo, kuba baliga batabwene aho kulala mu nzu y’abageni.
8 Mu nsi egyo haliga haliho abalisya nibakesy’obwire nibabaranwa mu kiro kulinda ekihyo chabo. 9 Aho mumalaika w’Omukama nababonekera, omusana gwa Mungu nigubayakira nigubazingiriza, nibatina muno. 10 Mbe mumalaika nabagambira ati: Muleke kutina; kuba lora, nkubagambira kusemererwa kuhango okulizira abantu bona: 11 kuba lero Omuchunguzi yabazalirwa, niwe Kristu Omukama, mu charo cha Daudi. 12 N’olunyamo lwo kubamanyisya nilwo lunu: mulasanga kanamuto kasembire mu bisato by’emyenda, bamumamize mu kato k’ente ako ziliramo. 13 Kachwi n’abo bamalaika bengi bo mw’igulu hamo na mumalaika ogwo nibakuza Mungu nibagamba bati: 14 Akuzibwe Mungu mw’igulu, n’omulebo gube mu nsi ha bantu bo kwenda kuzima. 15 Mbe bamalaika ka barugireho bakaza mw’igulu, abalisya nibagambirana bati: Tugende Betlehemu, tulore ekigambo echo echagirwa, ech’ Omukama yatwoleka. 16 Nibeza bwangu, nibasanga Maria na Yozefu n’akana kamamire mu kato k’ente ako zikuliramo. 17 Ka babwene, nibamanya ekigambo echo bagambirwe ha mwana ogwo. 18 Bona abahulire nibakumisibwa ebigambo ebyo bagambirwe abalisya. 19 Nawe ebigambo ebyo byona Maria nabibika nabyetegereza mu mutima gwe. 20 Abalisya nibasubayo nibalamiriza nibakuza Mungu muli byona ebyo bahulire n’ebyo babwene, nka nikwo bagambirwe. 21 Mbe ka zahikire naku munana zo kusar’omwana, nibamuruka izina lye Yezu, elyo yarukirwe mumalaika atakatwalirw’enda.
KUYEZIBWA KWA MARIA NO KUHEREZIBWA KWA YEZU.
22 Mbe enaku zo kuyezibwa kwe ka zahikire, nk’okwo bili mu bilagiro bya Musa, nibamusagara Yeruzalemu, bamuhereze ha Mukama, 23 nk’okwo chandikirwe mu bilagiro by’Omukama, kiti: Buli mwana museza akuzigezwa alyetwa mutakatifu wa Mungu; 24 bahereze n’ekitambo, nk’okwo chandikirwe mu bilagiro by’Omukama, ch’entunguruziba ibili hamo amana g’ameba abili.
25 Omuntu ogwo yaliga ali Yeruzalemu, izina lye Simeo, ali muntu muronge n’omutini wa Mungu, yaliga nalindirira ekihumuzo cha Israeli, kai Mwoyo Mutakatifu ali muli wenene. 26 Kai yaliga agambirwe Mwoyo Mutakatifu okw’atalifwa atakabwene Kristu w’Omukama. 27 Naletwa Omwoyo mw’ eklezia. Abazere b’Omwana Yezu ka bamutahizemo, bamugirire nk’okwo baliga bamanyire kugira ha bw’ebilagiro, 28 wenene namwanankura mu ngaro ze, nakuza Mungu, nagira ati:
29 Mukama wange, hati noleke omwiru wawe kugenda mu mulebo, nk’okwo wangambire:
30 kub’ameso gange gabwene obuchunguzi bwawe,
31 obwo wasemeze obusyo y’abantu bona:
32 olumuli lwo kumulikira amahanga, kandi ikuzo ly’ihanga lyawe Israeli.
33 Ise na nina baliga nibakumisibwa ebyo bamugambahoga. 34 Hatyo Simeo nabaha omugisa, nagambira Maria nina ati: Ngugu ayalesirwe kusingaricha no kukiza bengi mul’Israeli, abe kuti lunyamo lwo kuhakanwa, 35 kai iwe, embanda elichumita omwoyo gwawe, ebitetateko by’emitima mingi bisokoke.
36 Hona haliga haliho omulagikazi, izina lye Anna, muhara wa Fanweli, w’oluganda lw’Azeri; yaliga alamire muno, yaliga atwire n’eba myaka musangu ha buhara bwe. 37 Kumara yaliga amazire myaka makumi munana n’ena kuruga yafwererwe iba; atakuruga mw’eklezia, nahereza Mungu, nasiba, nalembereza mu kiro na musana. 38 Mbe ogwo wena naiza mu katungu ako konene, nalamiriza Omukama, namugamba mu bantu bona abalindiriraga obuchunguzi bwa Israeli.
39 Ka bamazire byona ebyalagirwe Omukama, nibasuba Galilaya mu charo cha Nazareti. 40 Nawe Omwana nakura, naguma, aizwire obwenge, enema ya Mungu eli muli wenene.
YEZU MU BOLEKEREZI B’EDINI.
41 Abazere be baliga nibagenda buli mwaka Yeruzalemu ha lunaku lukuru lwa Paska. 42 Ka yahikize emyaka ikumi n’ebili, nibanegera Yeruzalemu nk’okwo bagiraga buli lunaku lukuru; 43 enaku ka zahwereho, nibasuba, nawe omwana Yezu nasigara Yeruzalemu, abazere be batakumanya. 44 Nibachwa bati: Ali n’abezasu, nibalibata lunaku lumo, nibamuronda mu babo na mu bezabo. 45 Ka babuzire kumubona, nibasuba Yeruzalemu, nibamuhiga. 46 Mbe enaku ka zarabireho isatu, nibamusanga mw’eklezia, aikere hagati y’abolekerezi, nabahuliriza nababuza. 47 Nawe abamuhuliraga bona bakumisibwaga obwenge bwe n’ebyo yabasubiramoga. 48 Ka bamubwene, nibakuma. Nina namugambira ati: Mwana wange, watugirire ki otyo? Lora, iso n’ene twakuronzire tubihirirwe. 49 Nabagambira ati: Kai imwe sanga nimundondera ki? Si timukumanya okwo ndagirwe kuruba ebya Tata? 50 Nawe bonene tibasombokerwe ekigambo echo yabagambire. 51 Hatyo nalengetuka nabo, naza Nazareti; nabahulira. Kandi nina nabika ebyo byona mu mutima gwe. 52 Yezu nayonger’obwenge n’emyaka n’enema mu meso ga Mungu na mu bantu.
3KWOLEKERERA KWA YOHANA. — HERODE NAMUBOHA.
1 Mu mwaka gw’ekumi na katanu gw’obutware bwa Tiberiyo Kaizari, aho Ponsyo Pilato yalamulaga Buyahudi, Herode ali mukama wa Galilaya, Filipo, mutabani wabo, ali mukama wa Itureya na w’ensi za Trakonitidi, kandi Lisaniya ali mukama w’Abilina, 2 Anna na Kaifa bali bakuru b’abasaserdoti, ekigambo ch’Omukama kikahulirwa Yohana, omwana wa Zakariya, ali mw’iswa. 3 Naiza mu nsi zona za Yordani, nayolekerera Batisimu yo kutamwa, bakizibwe mu bibi, 4 nka nikwo chandikirwe mu kitabo ch’amagambo ga Izaiya omulagi, kiti: Ilaka ly’akuhamuka mu mbuga liti: Muchume amabarabara g’Omukama; mugoror’emihanda ze; 5 amena gona galifulirwa, amabanga gona n’emigongo zilinganisibwa, kandi ebikikire biligororwa, ebitengene bilinganisibwa; 6 kandi buli muntu wena alibona obuchunguzi bwa Mungu. 7 Mbe nagambira embaga eyamwizahoga kubatizibwa ati: Bana b’enzoka mwe, ayabolekire kwiruka ebiniga ebiliza n’oha? 8 Mbe nimurabe ebirabo bihikire byo kwenaranaza, kai mutatandika kugira muti: Tuli na tata Ibrahimu. Kuba nkubagambira okwo Mungu akuhicha kwiha mu mabale ganu abana ba Ibrahimu. 9 Lora, ensena yaterwe ha muzi gw’amati: mbe bul’iti elitakuraba ebirabo bizima, likutemwa linagwe mu muliro. 10 Embaga nemubuza negira eti: Kai tugire tuta? 11 Nasubamo nabagira ati: Ali n’enkanzu ibili aheho atali nayo; kai ali n’ebilyo, wena nikwo agire atyo. 12 Abasoroza bona nibeza kubatizibwa nibamugambira bati: Mwolekerezi, tugire tuta? 13 Wenene nabagambira ati: Mutakora kukira nk’ebyo mulagirwe. 14 Abasirikale bona nibamubuza nibagira bati: Kai n’etwe tugire tuta? Nabagira ati: Mutanyagaga muntu, kai mutabeherezaga, kai mubererega ha mpera yanu. 15 Obw’abantu bona baliga nibatekateka mu mitima zabo nibachwa bati: Hamo Yohana niwe Kristu, 16 Yohana akasubamo nagambira bona ati: Ine nkubatiza mu menzi, nawe alaiza ogwo ni mukuru kukira ine, kai hona ine timpikire kumusurumulira enkoba z’enketo ze: ogwo niwe alibabatiza mu Mwoyo Mutakatifu n’omuliro. 17 Alikukumba olukiri lwe n’elyeyo lye mu ngaro, alihunika engano mu kitara che, kandi amakumbi aligayocha mu muliro ogutalala. 18 Yahanaga abantu nabolekerera Evanjeli n’ebigambo bindi bingi.
19 Ka yahanire omukama Herode ha bwa Herodyadi, muka mutabani wabo, na ha bw’amabi gandi ago Herode yakozire gona, 20 nata Yohana mw’ibohero, nayonger’entambala egyo ha zindi zona.
YEZU NABATIZIBWA YOHANA. — OLUGANDA LWA YEZU KRISTU.
21 Mbe aho abantu bona babatizibwaga, na Yezu wena akabatizibwa, nalembereza, igulu nilikinguka; 22 Omwoyo Mutakatifu namuhanantukira nasusana nk’eliba; n’elaka niliruga mw’igulu liti: Iwe n’iwe Mwana wange owe nkwenda, n’iwe nkusemererwaho.
23 Wenene Yezu kutandika emilimo ze yaliga yahikize kuti myaka makumi asatu; bamuchwaga bati: ni mwende Yozefu wa Heli, wa Matati, 24 wa Levi, wa Melki, wa Yona, wa Yozefu, 25 wa Matatiya, w’Amosi, wa Nahumi, wa Hesli, wa Nage, 26 wa Mahate, wa Matatiya, wa Semei, wa Yozefu, wa Yuda, 27 wa Yohana, wa Leza, wa Zorobabeli, wa Salatyeli, wa Neri, 28 wa Melki, w’Adi, wa Kozani, wa Elmadani, wa Heri, 29 wa Yezu, wa Eliyezeri, wa Yorimu, wa Matati, wa Levi, 30 wa Simeo, wa Yuda, wa Yozefu, wa Yona, wa Eliyakimu, 31 wa Meleya, wa Mena, wa Matata, wa Natani, wa Daudi, 32 wa Yese, wa Obedi, wa Bozi, wa Salmoni, wa Nasoni, 33 w’Aminadabu, w’Aramu, wa Esroni, wa Falezi, wa Yuda, 34 wa Yakobo, wa Izaki, wa Ibrahimu, wa Tare, wa Nakori, 35 wa Saruga, wa Ragahu, wa Falegi, wa Heberi, wa Sale, 36 wa Kainani, wa Alfakisadi, wa Semi, wa Noe, wa Lameki, 37 wa Matuzale, wa Henoki, wa Yaredi, wa Malaleli, wa Kainani, 38 wa Henosi, wa Seti, w’Adamu, wa Mungu.
4YEZU NAROZIBWA SITANI.— NAYOLEKERERA NAZARETI, NIBAMUGAYA.
1 Yezu, aizwire Omwoyo Mutakatifu, naruga Yordani, nasagarwa Omwoyo mw’iswa, 2 namara naku makumi ana narozibwa sitani. Tiyalire kalyo mu naku ezo; ka zahwere, enzala nemuruma. 3 Mbe isitani nilimugambira liti: Raba oli mwana wa Mungu, gambira ibale linu libe mukate. 4 Yezu nalisubiramo ati: Chandikirwe kiti: Omuntu takutungwa omukate gwonka, nawe buli kigambo cha Mungu. 5 Isitani nilimusagara h’ebanga lilehire, nilimwoleka engoma z’ensi zona mu katungu kamo, 6 nilimugambira liti: Nkukuha obuhicha obwo bwona n’ikuzo lyabwo, kuba nkahabwa byona, kai owe nkwenda nkubimuha. 7 Mbe iwe okampabudu, byona nibiba byawe. 8 Yezu nasubamo naligambira ati: Chandikirwe kiti: Ohabudu Omukama Mungu wawe, okolere wenene wenka. 9 Nilimusagara Yeruzalemu, nilimwemereza ha kanoni k’eklezia, nilimugambira liti: Raba oli mwana wa Mungu, noyenage ha nsi hanu. 10 Kuba chandikirwe kiti: Akakulagirira bamalaika be kukulinda; 11 balikubatura mu ngaro, oleke kusitaz’okuguru kwawe h’ebale. 12 Yezu nasubamo naligambira ati: Bakagira bati: Otaliroza Omukama Mungu wawe. 13 Ebyo kuroza ka byahwere, isitani nilimuhigiza mu mwanya gw’enaku.
14 Yezu nasuba Galilaya mu mani g’Omwoyo, enkuma ze nizisugana mu nsi yona. 15 Wenene yaliga nayolekerera mu masomero gabo, bona nibamusima. 16 Naiza Nazareti eyo yalezirwe, nataha mw’isomero ha lunaku lwa sabato, nk’okwo yaliga amanyire, naimerera kusoma. 17 Nibamuha ekitabo cha Izaiya omulagi. Nafundur’ekitabo, nahikira ha mwanya ahayandikirwe hati: 18 Omwoyo gw’Omukama guli hal’ine; nicho yansigire amazuta, nantuma kwolekerera abahabi evanjeli no kukiz’emyoyo ezinogire, 19 no kugambira embohe kusurumurwa, abahume kubona, abegatirizibwe kuchunguka, no kugamba omwaka gw’omugisa gw’Omukama, n’olunaku lw’empera. 20 Ka yafundikire ekitabo, nakisubiz’omuhereza, naikara. Bona mw’isomero nibamwetegereza. 21 Mbe natandika kubagambira ati: Waza! lero olwandiko lunu lwahika, olwo mwahulira. 22 Bona baliga bamumanyire, nibakumisibwa ebigambo by’enema ebyarugire mu kanwa ke, nibagira bati: Onu si ti mwana wa Yozefu? 23 Nabagambira ati: Nikwo, mukungambira omunapi gunu: Mufumu, noyekize iwe omwene; ebihango ebyo twahulire bikakolerwa Kafarnahumi, nobikorega na hanu mu nsi yanu. 24 Nagira ati: Koto nkubagambira nti: Tihaliho omulagi akwikirizibwa mu nsi yabo. 25 Koto nkubagambira nti: Haliga haliho abafwerwe beba bengi muli Israeli mu naku za Eliya, aho igulu lyakingirwe myaka isatu n’amezi mukaga, aho enzara yabereho mpango mu nsi yona; 26 nawe Eliya tiyatumirwe hali omo muli abo, nawe Sarepta ya Sidoni, ha mukazi mufwerw’eba. 27 Kandi baliga baliho ab’omubili bengi mul’Israeli mu naku z’omulagi Elizeyo; tiyaliho muntu muli abo ayakizibwe, raba si Namani Omunasiriya.
28 Abaliga bali mw’isomero bona nibezur’ebiniga, ka bahulire ebyo. 29 Nibekuma nibamuhurucha mu charo; nibamusagara ha luguru lw’ebanga, aho echaro chabo chaliga chombekere, bamuhiringisize ha nsi. 30 Nawe wenene nabaraba hagati nagenda.
YEZU NAKIZA OWA SITANI, NA NINAZARA SIMONI, N’ABANDI BENGI.
31 Nalengetuka Kafarnahumi, echaro cha Galilaya, niyo yabolekereraga mu naku za sabato. 32 Bakumisibwaga ebyo yayolekereraga, kuba ekigambo che chaliga kili n’obuhicha. 33 Mw’isomero haliga haliho omuntu ogwo ali na sitani ly’obulofu, nabotoka n’ilaka ihango, 34 nagira ati: Leka; tuli na kiha n’ewe, Yezu Omunazareti? Si wezire kutumara? Nkumanya owe oli, Mutakatifu wa Mungu. 35 Yezu namuchahalira, nagira ati: Buza, nomurugemo. Isitani ka lyamunagire hagati, nilimurugamo, tilyamukozireho kabi. 36 Bona nibakwatw’obutini, nibafumorana bati: Kinu ni kigambo ki, kuba akulagir’emyoyo z’obulofu n’obuhicha n’amani, nizigenda? 37 Enkuma ze nizisugana mu nsi honahona.
38 Yezu ka yahurukire mw’isomero, nataha mu nzu ya Simoni. Nawe ninazara Petro yaliga akwasirwe omuswiza mwingi, nibamumulemberereza. 39 Ka yamwimerereho, nalagir’omuswiza, nigumuhwaho. Aho n’aho naimuka nabakolera.
40 Mbe izoba ka lyalagere, bona abaliga bali n’abarwere ba buli busasi nibabamuletera. Wenene nataho buli muntu omukono, nabakiza. 41 Amasitani nigaruga muli bengi nigayomba nigagira gati: Iwe n’iwe Mwana wa Mungu. Nagachahalira, tiyagalekire kufumora, kuba gamanyaga okw’ali Kristu.
42 Mbe obwire ka bwachere, naimuka nagenda mw’iswa, embaga nemuhiga, nibeza nibamuhikaho; nibamwangira atabasiga. 43 Wenene nabagambira ati: Kuba ndi no kwolekerera evanjeli y’obukama bwa Munguna mu byaro bindi; kuba nicho natumirirwe. 44 Yaliga nayolekerera mu masomero ga Galilaya.
5YEZU NAYETA ABAHEMBA BE BO KUTANDIKA.
1 Aho embaga nesumba hali wenene kuhulir’ekigambo cha Mungu, wenene ali ha chambu ch’enanza ya Genezareti, aimerere. 2 Nabona amato abili gali ha chambu; abategi baliga basyokire nibanaby’enero zabo. 3 Nasyabara mu bwato bumo obwaliga buli bwa Simoni, namugambira kunegera kake obuzima; naikara nayolekerer’abantu ali mu bwato. 4 Ka yalekere kufumora, nagambira Simoni ati: Sagara obuziba, munag’enero zanu, mwit’enfwi. 5 Simoni nasubamo namugambira ati: Mwolekerezi, twatega kiro chona, kwita nangu, nawe obwo iwe wagamba, nkunag’enero. 6 Ka bagizire batyo, nibet’enfwi ningi muno, enero zabo nizitemukiraho. 7 Nibatigisya abezabo, abaliga bali mu bwato bundi, beze kubahwera. Nibeza nibezuz’amato abili, nigahiga kwika. 8 Simoni Petro ka yabwene ebyo, nagwa mu maguru ga Yezu, nagira ati: Mukama wange, nondugeho, kuba ine ndi muntu muheni. 9 Kuba wenene n’abaliga bali nage bona bakatangazibwa muno kubon’enfwi ezo baisire; 10 nikwo batyo Yakobo na Yohana, abende Zebedeyo, abaliga bali bezabo Simoni. Yezu nagambira Simoni ati: Noleke kutina; kuruga lero oliba mutegi w’abantu. 11 Nibagoromorera amato ha charo, nibasiga byona nibamuruba.
YEZU NAKIZA OW’OMUBILI N’OMULEMA W’AMAGURU. — NAYETA MATAYO.
12 Aho yaliga ali mu lusozi lumo, niwe n’omuntu achwekir’engingo nabona Yezu, namuhabudu, namusaba nagira ati: Mukama wange, okayenda kunkiza, okuhicha. 13 Nagorora omukono, namukoraho nagira ati: Nkwenda, nokire. Aho honka omubili nigumuhwaho. 14 Namuzibira kugambir’omuntu, ati: Nawe roko, oyeyoleke ha musaserdoti, ogire omuherezo gwo kukizibwa kwawe, nk’okwo Musa yalagire, ha kubamanyisya. 15 Nawe enkuma ye neranganwa muno; embaga ningi neyesoroza kumuhulira no kukizibwa endwara zabo. 16 Nawe wenene nagenda mw’iswa kulembereza.
17 Mbe lunaku lumo yaliga aikere nayolekerera, Abafarizayo n’abolekerezi b’ebilagiro bona baliga bekere, abaliga barugire buli lusozi lwa Galilaya na Yudeya na Yeruzalemu; n’amani g’Omukama galiga galiho go kubakiza. 18 Niho n’abantu abaliga bategulire omuntu h’elaro, ayaliga alemere amaguru, nibahiga aho kumutahya mu nzu no kumuta obusyo ye. 19 Nibabura aho kumurabya kuber’embaga kukana, nibahanama ha luswi, nibamurabya mu mategula, nibamuhanantura n’elaro hagati mu meso ga Yezu. 20 Ka yabwene kwikiriza kwabo, nagira ati: Iwe muntu, wakizibwa ebiheno byawe. 21 Abafarizayo n’abandiki nibatandika kutekateka bati: Onu ni ga akuzuma Mungu? Akuhicha kukiz’ebiheno ni ga, atali Mungu wenka? 22 Nawe Yezu, obwo yamanyaga ebitekateko byabo, nasubamo nabagira ati: Mukutekatekera ki mu mitima zanu? 23 Echanguhire ni kiha, kugira nti: Ebiheno byawe byakizibwa, nangu kugira nti: Imuka, olibate? 24 Mbe ka mumanye okw’Omwana w’omuntu ali n’obuhicha mu nsi bwo kukiz’ebiheno, nagambira omulema w’amaguru ati: Nkukugambira nti: imuka, twara iraro lyawe, otahe mu ka. 25 Aho honka naimuka baliho, natwara ilaro elyo yaliga amamireho, nagenda mu ka, nasima Mungu. 26 Nibagwa mu kitangaro bona, nibasima Mungu. Nibakwatw’obutini bwingi nibagira bati: Lero twabon’amahano.
27 Ebyo ka byahwere, nahuruka, nabona omusoroza ogwo, izina lye Levi, aikere ha kigobo, namugambira ati: Nondube. 28 Nasiga byona, naimuka, namuruba. 29 Levi akamuteker’amageni mu nzu ye: haliga haliho abasoroza bengi n’abandi abaliga bekere nabo nibalya. 30 Abafarizayo n’abandiki babo nibarunduma, nibagambir’abahemba be bati: Mukulira ki nimunwa n’abaheni n’abasoroza? 31 Yezu nasubamo nabagambira ati: Abazima tibazur’omufumu, nawe abarwere. 32 Tinezire kweta abatakatifu, nawe abaheni, batamwe. 33 Bonene nibamugambira bati: Kubaki abahemba ba Yohana bakusiba kengi nibalembereza kimokimo nk’Abafarizayo, kai abawe nibalya nibanwa? 34 Wenene nabagira ati: Si abanwani b’omuswezi bakuhicha kusiba, omuswezi aho akuba ali nabo? 35 Nawe enaku ziliza, ezo balibehaho omuswezi, mbe mu naku ezo niho balisiba. 36 Mbe nabagambira olugani okwo hataliho akutemura ekisato ha mwenda muhya akakibazira ha mwenda mukokoro; kuba akutemura omuhya, kai hona omwenda mukokoro tiguhikire kutebwaho ekisato kihya. 37 Kai tihaliho akuta evini mpya mu nzoga nkokoro, kuba evini mpya ekwat’ enzoga, na yonene neseseka, kai n’enzoga nizifwa busa. 38 Nawe evini mpya ni yo kutebwa mu nzoga mpya, mbe nibigumaho byona na byona. 39 Kai tihaliho akunwa nkokoro, kai aho honka akayenda mpya, kuba akugira ati: Enkokoro niyo esingire.
6ABAHEMBA NIBAHENDA EBYANGARA OLWA SABATO. — YEZU NAKIZA OW’OMUKONO GWOMIRE.
1 Mbe ha lunaku lwa sabato, olwa kabili lwo kutandika, ka yarabire mu misiri z’engano, abahemba be nibahenda ebyangara, nibakutira mu ngaro, nibalya. 2 Mbe abandi bo mu Bafarizayo nibabagambira bati: Mukukolera ki ebizibirwe ha lunaku lwa sabato? 3 Yezu nabasubiramo nabagira ati: Timukasomaga si ebyo Daudi yagizire, olwo yarumw’enzala, wenene n’abo yaliga ali nabo? 4 okwo yatahire mu nzu ya Mungu, naihaho emikate zo kwoleka nalya, naha n’abaliga bali nage, ezaliga zizibirwe kulibwa abatali basaserdoti? 5 Nabagambira ati: Omwana w’omuntu niwe kana sabato yona.
6 Mbe ha lunaku lundi lwa sabato akataha mw’isomero nayolekerera; honene omwo haliga halimo omuntu ogwo, omukono gwe gw’obulyo gwomire. 7 Abandiki n’Abafarizayo baliga bahengire, okwo alakiza ha lunaku lwa sabato, babonereho ekigambo cho kumulega. 8 Nawe wenene yamanyaga ebitekateko byabo, nagambira omuntu ayaliga ali n’omukono gwomire ati: Imuka, oimerere hagati. Mbe naimuka naimerera. 9 Yezu nabagambira ati: Nkubabuza nti: si ha lunaku lwa sabato haliho omwanya gwo kukola kuzima, hamo kubi? kukiza omwoyo, hamo kugunaga? 10 Ka yabalozire bona akabasuganisya, nagambira omuntu ogwo ati: Gorora omukono gwawe. Nagorora omukono gwe, nigusuba kukoba. 11 Nawe bonene nibanigahara nibasara, nibagambiranwa okwo balagira Yezu.
KUSORWA KW’EMTUMWA IKUMI N’EBILI. — KWOLEKERERA KWA H’EBANGA.
12 Mu naku ezo naimuka kuza mw’ibanga kulembereza, nakesy’obwire mu sala za Mungu. 13 Mbe ka bwachere, nayet’abahemba be; nasoramo ikumi na babili muli bonene; abo nabayeta ati: Entumwa, nibo banu: 14 Simoni, owe yarukire Petro, na Andrea, mutabani wabo, Yakobo na Yohana, Filipo na Bartolomeyo, 15 Matayo na Toma, Yakobo, mwende Alfei, na Simoni, owe bayeta bati: Zelote, 16 Yude, mutabani wabo Yakobo, na Yuda Iskaryota, ayamutunzire.
17 Nalengetuka nabo, naimerera mu lutanga, n’embaga y’abahemba be, n’ekipipi ch’abantu abaliga barugire Buyahudi yona na Yeruzalemu, na ha mbarama y’enanza, na Tiro na Sidoni, 18 abaliga bezire kumuhulira no kukizibwa endwara zabo. Abaliga nibanaranazibwa emyoyo z’obulofu bakizibwaga. 19 Kai embaga yona yahigaga kumukoraho, kuba amani garugaga muli wenene nigakiza bona. 20 Wenene ka yanagire ameso ha bahemba be, nagira ati:
ABALI N’OMUGISA N’ABALIGABONA. — OBWENDANI. — KULAMULA ABANDI.
20 Abahabi mu mwoyo muli n’omugisa, kuba n’imwe bakana bukama bwa Mungu. 21 Abakurumw’enzala hati muli n’omugisa, kuba muligusibwa. Abakulira hati muli n’omugisa, kuba muliseka. 22 Muligir’omugisa imwe ka mulihatw’abantu, bakabasorora no kubagaya no kwanga izina lyanu kuber’Omwana w’omuntu, nibalilenga ibi. 23 Lunaku olwo musemererwe, muhirahirwe, kuba empera yanu ni ningi mw’igulu; kuba nibyo nk’ebyo bese bagirire abalagi. 24 Nawe imwe abahango, muligabona, kuba mwabwene ebyo kubachuleza. 25 Muligabona, imwe abegusire, kuba mulirumw’enzala. Muligabona, imwe abakuseka hati, kuba mulibihirirwa, mulilira. 26 Muligabona ka mulisimw’abantu, kuba ebyo nibyo bese bagirire abalagi b’endimi.
27 Nawe nkubagambira, imwe abakumpulira, nti: Mwende abahate banu, mukolere kuzima ababahasire. 28 Musime abakubazuma, musabire abakubabehereza. 29 Kai omuntu akakuter’oluhi h’etama limo, mutegereho n’elya kabili; kandi omuntu akakusakura omugutu gwawe, iwe nomuhe n’enkanzu yona. 30 Buli akukusaba omuhe; kai akukwaka echawe, otasuba kukimutonga. 31 Kandi okwo mukwenda abantu babagirire, nikwo n’emwe mubagirire mutyo. 32 Mukayenda abakubayenda, muli n’empera ki? kuba n’abaheni bona bakwenda abakubayenda. 33 Kandi mukakolera kuzima abakubakolera kuzima, muli n’empera ki? kuba n’abaheni bona bakugira batyo. 34 Mukalisy’amasiri abo mukutegezaho kusubibwa, muli n’empera ki? kuba abaheni bona bakulisiz’amasiri abaheni, nibayenda kukolerwa batyo. 35 Mbe nimwende abahate banu; mukolere abandi kuzima, muhe, mutakutegeza kusuba kuhabwa kintu; kai empera yanu eliba mpango, kandi muliba bana b’Asingire, kuba wenene ni mufura w’abatakusima n’ababi. 36 Mbe mugir’ekisa, nk’okwo Iso wanu ali n’ekisa. 37 Muleke kulamula, n’emwe mutalilamurwa; muleke kuha abandi entambala, n’emwe bataligibaha; mukize abandi, niho n’emwe mulikizibwa. 38 Mugabe, n’emwe muligabirwa: endengo nzima, eigatirwe, esingisibwe, negerera, baligisesa mu kifuba chanu. Kuba endengo eyo muliba mulengeremo abandi, nimwo n’emwe balibalengera.
39 Hatyo nabagambira olugani ati: Omuhume akuhicha ata kuhabura omuhume wezabo? tibakugwa mu lina bona? 40 Omwolekererwa takukira omwolekerezi wenawe buli muntu akumanya koto, k’akwingana n’omwolekerezi we. 41 Okulorera ki olumambo mu liso ly’owezanu, kai iwe otakubona omugamba oguli mu liso lyawe? 42 Kai hona okuhicha ota kugambira owezanu oti: Mwana wetu, ka nkwiheho olumambo mu liso lyawe, kai iwe otakubona omugamba mu liso lyawe? Muzigi we, notandike kwiha omugamba mu liso lyawe, niho oihe olumambo mu liso ly’owezanu. 43 Kuba tihaliho iti izima elikuraba ebirabo bibi; kai hona iti ibi tilikuraba ebizima. 44 Kuba bul’iti likumanywa ha byo likuraba. Kuba tibakutongora amatini ha mahwa, kai tibakusoroma emizabibu ha masugu. 45 Omuntu muzima akwiha ebizima mu nsabo ye nzima y’omutima gwe, kandi omuntu mubi akuleta ebibi byo mu nsabo ye mbi; kuba omunwa gukutenga ha bizwire mu mutima. 46 Okunetera ki oti: Rugaba, kai otakukola ebyo nkugamba? 47 Buli akwiza hal’ine akahulira ebigambo byange, akabihicha, nkuboleka owe akususana nage. 48 Akulenganisibwa n’omuntu ayayombekire enzu, nasimba ifwo muno, nata oluhazu ha lukiri; mbe amenzi ka gagwerere, omugera nigwatira ha nzu egyo, nawe tigwahikize kugitengesya, kuba yaliga eyombekire ha lukiri. 49 Nawe akuhulira, akabura kukola, akulenganisibwa n’omuntu ayayombekire enzu ye h’etaka, etali na luhazu, eyo omugera gwayatireho n’ihuma lingi, aho n’aho negwa, hatyo obukambuke bw’enzu egyo nibuba buhango muno.
7OMWIRU W’OMUKURU W’ABASIRIKALE IGANA NAKIZIBWA.
1 Ka yamazire ebigambo ebyo byona mu matwi g’abantu, nataha Kafarnahumi. 2 Omukuru w’abasirikale igana yaliga ali n’omwiru we, owe yayendaga muno, arwere nayenda kufwa. 3 Ka yahulize Yezu, namutumaho abagurusi b’Abayahudi kumulembereza aize kukiza omwiru we. 4 Abo ka bezire hali Yezu, nibamusaba kasyeberere nibagira bati: Ahikire omukolere ebyo; 5 kuba akwenda ihanga lyetu, kai wenene niwe yatwombekere isomero. 6 Mbe Yezu nagenda nabo. Baliga batakili hara n’enzu, omukuru w’abasirikale igana namutumaho abanwani be, nagira ati: Mukama wange, otanara oti, kuba ine timpikire iwe otahe mu nzu yange. 7 Nicho nayetekatekera, nasanga ntahikire kukwizaho; nawe gamba ekigambo, kandi omwiru wange akukira. 8 Kuba n’ene ndi muntu akulirwe ondi, kai ndi n’abasirikale abo ntwere, nkugambira onu nti: Roko, yagenda; kai ondi nti: Iza, yeza; kai omwiru wange nti: Kora gunu, yakora. 9 Wenene Yezu ka yahulire atyo, nakuma, nahindukira ha mbaga eyamurubaga, nagira ati: Koto nkubagambira nti: Tinkabonaga kwikiriza kutyo mul’Israeli yonene. 10 Abaliga batumirwe, ka basubire mu ka, nibasanga omwiru ayaliga arwere yehulire.
OMWANA W’OMUFWERW’EBA WA NAIMU NAZOKA. — YOHANA NATUMIRA YEZU ABAHEMBA BE.
11 Mbe nasuba nagenda mu charo ekikwetwa Naimu, abahemba be n’embaga ningi nibalibata nage. 12 Ka yahikire h’elembo ly’echaro, niwe n’omufu owe basagaraga kunaga, yaliga ali mwana nagumo hali nina, kai na wenene yaliga afwererwe iba; n’abantu bengi bo mu charo baliga bali nage. 13 Omukama ka yamubwene, namwitirw’ekisa, namugambira ati: Noleke kulira. 14 Nairira hehi, nakwata ilaro. Abateguzi nibemerera. Aho nagira ati: Musigazi, nkukugambira nti: Imuka. 15 Mbe ayaliga afwire naimuka, natandika kufumora. Naba wo kumuha nina. 16 Bona nibakwatw’obutini; nibakuza Mungu nibagira bati: Kuba omulagi mukuru aimukire mul’itwe, kai hona kuba Mungu asuzire ihanga lye. 17 Enkuma z’ihano elyo nizisugana Buyahudi yona n’ensi za hehi aho.
18 Mbe abahemba ba Yohana nibamurobeza ebyo byona. 19 Yohana nayetaho babili bo mu bahemba be, nabatuma hali Yezu kumugira bati: Si n’iwe aliza, nangu tuli no kulinda ondi? 20 Mbe abantu abo ka bamwizireho, nibagira bati: Yohana Batista yatutuma hal’iwe, ati: Angu n’iwe aliza, nangu tuli no kulindayo ondi? 21 Nawe mu katungu ako yaliga nakiza bengi mu ndwara na mu busasi na ha myoyo z’obulofu, abahume bengi nabaha kusuba kubona. 22 Mbe nasubamo nabagambira ati: Mugende, mugambire Yohana ebyo mwahulira n’ebyo mwabona: abahume bakubona, abalemere amaguru bakulibata, ab’omubili bakukira, abazibire amatwi bakuhulira, abafu bakuzoka, abahabi bakwolekererwa Evanjeli; 23 kandi buli atakusitazibwa ine ali n’omugisa.
YEZU NASIMA YOHANA. — OMUKAZI MUHENI NASIGA YEZU EBIKUNUNKA KUZIMA.
24 Entumwa za Yohana ka zagenzire, natandika kugambira embaga ebya Yohana ati: Mukaza kulora ki mw’iswa? Si ibingo elikutengesibwa omuyaga? 25 Mbe mukaza kulora ki? Si ni muntu azwere ebizwaro byorobire? Lora, abazwere emyenda z’obuguzi bwingi n’abakusemererwa bali mu mazu g’abakama. 26 Nawe imwe mukaza kulora ki? Omulagi si? Nikwo, nkubagambira nti: akukira hara omulagi. 27 Ogwo niwe byandikirweho biti: Lora, natuma mumalaika wange kwebembera obusyo yawe, niwe alisemeza omuhanda gwawe obusyo yawe. 28 Kuba nkubagambira nti: Mu bazerwe abakazi tihalimo omulagi mukuru muno kukira Yohana Batista. Nawe omunoro mu ngoma ya Mungu niwe mukuru kukira wenene. 29 Mbe abantu bona abamuhulire n’abasoroza, bakasima Mungu nibabatizibwa batisimu ya Yohana. 30 Nawe Abafarizayo n’abakana bilagiro bakagaya obwetegeki bwa Mungu hali bonene, nibayanga kubatizibwa wenene. 31 Nawe Omukama nagira ati: Abantu b’oluzaro lunu mbalenganisye na kiha? kai bonene bakususa bata? 32 Bakususana na banamuto abakuba bekere mw’iguliro, nibagambirana, nibafumora bati: Twabaterer’engoza, kai imwe mwabura kuzina; twabaterer’empamo, mwabura kulira. 33 Kuba Yohana Batista akeza atakuly’omukate, atakunwa evini; nimugira muti: Ali na sitani. 34 Omwana w’omuntu naiza, nalya nanwa, nimugira muti: Lora omuntu w’obululu n’omunwi w’evini, omunwani w’abasoroza n’abaheni. 35 Kandi obwekomereza bukasimwa abana babwo bona.
36 Mbe omo wo mu Bafarizayo namusaba aize kulya nage. Ka yatahire mu nzu y’Omufarizayo, naikara h’eliro. 37 Omukazi ayaliga ali mu charo omwo, ali muheni, ka yamanyire okw’ali h’eliro mu nzu y’Omufarizayo, naleta akabya k’ebikununka kuzima; 38 naimerera enuma ha maguru ga Yezu, natandika kusabya amaguru ge n’amaziga, nagakubuza isoke lya ha mutwe gwe, nanwegera amaguru ge, nagasiga amazuta. 39 Nawe Omufarizayo ayaliga amwesire ka yabwene, nagira mu mutima gwe ati: Onu akiba ali mulagi, yakumanyire koto omukazi akumukwataho ogwo echo ali n’omwo asubire, kuba ni muheni. 40 Yezu nasubamo namugira ati: Simoni, ndi n’ekigambo cho kukutengera. Wenene ati: Mwolekerezi, tenga. 41 Omuntu ogwo yaliga ali n’ab’amabanza babili: omo ali n’ibanza ly’edenari magana atanu, ondi makumi atanu. 42 Bonene nibaburwa echo kuliha, nabasasira ha bubili bwabo. Mbe akumwenda kukiraho n’oha? 43 Simoni nasubamo nagira ati: Ine nkuchwa nti: N’owe yasasire bingi. Yezu namugambira ati: Walamura kuzima. 44 Nachokera ha mukazi ogwo, nagira Simoni ati: Okubona omukazi onu? Nkataha mu nzu yawe: tiwamp’amenzi g’amaguru gange; nawe onu yannabya amaguru n’amaziga, kai yakubuza isoke lye. 45 Iwe tiwannwegera, nawe onu kuruga aho yatahamo, tiyaleka kunweger’amaguru gange. 46 Tiwasiga omutwe gwange n’amazuta; nawe onu yasiga amaguru gange n’ebintu ebikununka kuzima. 47 Nicho nkukugambirira nti: Yakizibw’ebiheno bingi, obwo yayenda muno. Nawe akukizibwa bike, akuba nayenda kake. 48 Mbe nagira omukazi ogwo ati: Wakizibwa ebiheno byawe. 49 Abaliga bekere nage h’eliro nibatandika kugira mu mitima zabo bati: Onu n’oha akukiz’ebiheno? 50 Wenene nagambira omukazi ogwo ati: Kwikiriza kwawe kwakukiza; roko, ochulere.
8OLUGANI LW’OMUBIBI. — EKIHULE. — AMASITANI MU NGURUBE.
1 Mbe kandi wenene naraba mu byaro na mu nsozi, nayolekerera namanyisya ebigambo by’obukama bwa Mungu. N’ekumi na babili bali nage, 2 n’abakazi bandi abaliga bakizibwe emyoyo mibi na mu ndwara: Maria, akwetwa Madalena, ayarugirwemo amasitani musanzu, 3 na Yohana, muka Chusa, omunampara wa Herode, na Susana, n’abandi bengi abaliga nibamuhwera n’ebintu byabo.
4 Mbe ebipipi bingi by’abantu ka byasumbire, nibiruga mu byaro kumwizaho, nachwa olugani ati: 5 Omubibi akagenda kubiba embibo ye. Nawe aho yaliga nabiba, embibo endi negwa mu muhanda nelibatirwa, enoni z’oluguru nizigilya. 6 Endi negwa h’ebale; ka yamezire, neyoma ha kuburw’ amenzi. 7 Endi negwa mu mahwa, amahwa nigakulira hamo na yonene, nigagizibira. 8 Endi negwa mw’itaka izima, nemera netunga enzuma igana igana. Ka yamazire amagambo ago, nahamuka n’ilaka ihango nagira ati: Ali n’amatwi go kuhulira, ahulire. 9 Mbe abahemba be nibamubuza ech’olugani olwo lukusombora. 10 Nabasubiramo ati: Imwe muherwe kumanya ebiserekire by’obukama bwa Mungu, nawe abandi bahulirira mu ngani zonka, niho balora batakubona, nibahulira batakumanya. 11 Mbe olugani lunu ni luti: Embibo ni kigambo cha Mungu. 12 Eya ha muhanda nibo abakuhuliriza, kumara isitani niliza niliha ekigambo mu mutima gwabo, batachunguka bekirize. 13 Kandi eya h’ebale nibo abakuhuliriza nibekiriza ekigambo no kusemererwa; nawe emizi zikubura: bakwikiriza naku nke zonka, mu naku zo kurozibwa bakusub’ enuma. 14 Kandi eyagwire mu mahwa, nibo abakuhulira, nawe ka bakutaha, nibazibirwa ebitekateko bingi n’obutunga n’amasemererwa go mu nsi, nibabura kuraba. 15 Nawe eyagwire mw’itaka izima, nibo abakuhulira ekigambo mu mutima guhikire koto, nibakibika, nibeguminsiriza, nibaraba.
16 Tihaliho akwacha olumuli akalufundikira n’ekitwaro, hamo akaluta mu bitalahansi by’ekitabo; nawe akuluta ha mutereko, niho abakutahamo babona omwanga. 17 Kuba tihaliho ekiserekire ekitalisokoka; n’ekitamize ekitalimanywa, kai kikasuruka. 18 Mbe nimulore okwo mwahulira. Kuba ali n’ekintu, niwe alihabwa; kai atali nacho, ogwo alyakwa n’echo akuba natekateka kuba nacho.
19 Mbe nina n’abatabani babo nibamwizaho, nibazibirwa embaga kumuhika hehi. 20 Nibamugambira bati: Noko n’abatabani banu bali hanza, bakwenda kukubona. 21 Wenene nasubamo nabagambira ati: Mawe n’abatabani betu ni banu, abakuhulira ekigambo cha Mungu nibakihicha.
22 Mbe lunaku lumo nahanama mu bwato, wenene n’abahemba be; nabagambira ati: Twambuke, tuze ha lubazu lundi lw’enanza. Nibasyabara. 23 Bonene bakibuga, wenene nanagira; ekihure ch’omuyaga nikigwa mu nanza, obwato nibwizur’amenzi, nibayingira. 24 Nibamwiriraho, nibamusisimula nibagira bati: Mwolekerezi, twafwa. Wenene ka yemukire, nachahalira omuyaga n’amakonzo, niliba itore, omuyaga nigufwa. 25 Mbe nabagambira ati: Kwikiriza kwanu kuli hai? Bonene nibatina, nibakuma nibagambirana bati: Mukuchwa muti: onu ni ga, kuba omuyaga n’enanza akubilagira nibimuhulira?
26 Nibabuga kuza mu nsi y’Abagerazi, ekulorera Galilaya. 27 Ka basyokire ha charo, omuntu ogwo namwirukirira, ayaliga ali na sitani kuruga naku ningi, atakizwar’empu, atakikara mu ka, nawe ali eyo banagaga abafu. 28 Wenene ka yabwene Yezu, namugwa obusyo, nahamuka n’ilaka ihango, nagira ati: Ndi na ki n’ewe, Yezu Mwana wa Mungu asingire? Nkukulembereza otannaranaza. 29 Kuba yalagiraga omwoyo gw’obulofu guruge mu muntu ogwo. Kuba kuruga naku ningi lyaliga limwikalirize, baliga bamubohize eminyororo n’amasegi, nawe yachwagulaga ebyaliga bimubohize, nasagarwa isitani mw’iswa. 30 Yezu namubuza nagira ati: Izina lyawe niwe ga? Wenene ati: Mbaga; obw’amasitani mengi galiga gamutahiremo. 31 Gonene nigamusaba atagasindika kuza mu lina. 32 Okwo haliga haliho ekihyo ch’engurube ningi nizilya mw’ibanga; nigamusaba agasindike kutaha muli zonene. Nagasindika. 33 Mbe amasitani nigaruga mu muntu ogwo nigataha mu ngurube; ekihyo nikisyetuka kuza mu nanza, nichefuma. 34 Abalisyaga ka babwene ebyagwire, niberuka kuza kugamba mu byaro na mu nsozi. 35 Nibemuka kuza kulora ebyagwire, nibahika hali Yezu; nibasanga omuntu, owe amasitani garugiremo, aikere mu maguru ge, azwere, agizire obwenge, nibatina. 36 Ababwene nibabatengera okwo yakizibwa mu mbaga y’amasitani. 37 Embaga yona yo mu charo ch’Abagerazi nemusaba aruge muli bonene, kuba obutini bwingi bukabakwata. Nawe wenene nahanama mu bwato, nasuba. 38 Omuntu ogwo ayarugirwemo amasitani namusaba kwikara nage. Nawe Yezu namusindika kutaha, nagira ati: 39 Suba mu ka yanu, otenge ebihango ebyo Mungu yakugirira. Nagenda mu charo hona hona, nagamba amagambo mahango ago Yezu yamugirire.
OMUKAZI W’OMUZWO GW’ENSAGAMA. — OMUHARA WA YAIRI.
40 Mbe Yezu ka yasubire, embaga nemwanankura; kuba bona baliga bamulindirire. 41 Mbe nihezaho omuntu ogwo, izina lye Yairi, wenene ogwo si yaliga ali mukuru w’isomero, nagwa mu maguru ga Yezu, namulembereza atahe mu nzu ye, 42 kuba yaliga ali n’omwana w’obuhara nagumo, yahikize myaka ikumi n’ebili, wenene ogwo yaliga ali mu gafwa. Mbe akigenda, embaga nemuhiganisya. 43 Omukazi ogwo yaliga ali n’omuzwo gw’ensagama kuruga myaka ikumi n’ebili, ayaliga amazire ebintu bye byona mu bafumu, kai kukizibwa n’omo nangu: 44 nairira hehi ha numa, nakwat’ obumalirizo bw’omwenda gwe; aho honka kuzwa kw’ensagama ye nikukoma. 45 Yezu nagira ati: Ayankwataho ni ga? Bona ka bayangire, Petro n’abaliga bali nage nibagira bati: Embaga ekukwesyakaho nekuhiganisya, kai iwe oti: Ayankwataho ni ga? 46 Yezu nagira ati: Omuntu yankwataho, kuba namanyire ha mani agandugamo. 47 Omukazi ogwo ka yabwene okwo atesereka, naiza nachundw’olumazi, nagwa mu maguru ge, narobya mu meso g’abantu bona echo yamukwatire n’okwo yakizibwe aho n’aho. 48 Wenene namugira ati: Mwana wetu, kwikiriza kwawe kwakukiza; roko, ochulere.
49 Wenene yaliga akifumora, omuntu naiza ha mukuru w’isomero, namugambira ati: Omuhara wawe yafwire; noleke kumunaza. 50 Nawe Yezu ka yahulire ekigambo echo, nasubiramo ise omuharakazi ati: Leka kutina; ikiriza chonka, akukira. 51 Ka yahikire mu nzu, tiyakunzire omuntu atahemo nage, raba si Petro na Yakobo na Yohana n’ese na nina omuharakazi. 52 Bona baliga nibamulirira nibater’empamo. Wenene nagira ati: Nimuleke kulira; omuharakazi tiyafwire, nawe anagire. 53 Obwo bamanyaga okw’afwire, nibamusekerera. 54 Wenene nakwat’omukono gwe, nahamuka nagira ati: Muharakazi, imuka. 55 Omwoyo nigusubamo, aho honka naimuka. Nalagira kumuha echo kulya. 56 Abazere be nibakuma, nabazibira kugambira muntu ebyagwire.
9KUTUMWA KW’ENTUMWA. — HERODE NAYEGONGA KUBONA YEZU.
1 Mbe nasumbya Entumwa ikumi n’ebili, nabaha amani n’obuhicha ha masitani gona, kai bakize n’abarwere. 2 Nabatuma kwolekerera obukama bwa Mungu no kukiz’abarwere. 3 Nabagambira ati: Mutatwaraga kintu mu muhanda, nkoni pai, n’ensaho nangu, naho guli mukate n’empilya hona pai, kai mutagiraga enkanzu ibili. 4 Buli mu nzu omwo mwatahaga, mwikaremo, mwaleka kurugamo. 5 Buli muntu alibura kubayanankura, mu charo omwo murugemo, kai mwekubure n’enkungu yo mu bigere byanu ha kubamanyisya. 6 Ka bahurukire, nibagenda mu nsozi zona, nibayolekerera Evanjeli nibakiza abantu honahona.
7 Nawe omukama Herode ka yahulire byona ebyagwire hali wenene, natimatimya, obwo chagambirwe 8 abandi bati: Yahona yazokire mu bafu; kai abandi bati: Eliya yabwenwe; kandi abandi bati: Omulagi omo n’omo wo mu ba kara niwe azokire. 9 Herode nagira ati: Yohana nkamuchwagul’omutwe; mbe kai ogwo n’oha, owe nkuhulira bityo? Nahiga kumubona.
KUKANISY’EMIKATE KWO KUTANDIKA. — KWIKIRIZA KWA PETRO. — KUTEGULA OMUSALABA
10 Entumwa ka zasubire, nizimurobeza byona ebyo zakozire; nabatwara nagenda wenka aho abantu bataliho, hehi na Betsaida. 11 Ebipipi ka byamanyire, nibimuruba; nabayanankura, nabafumorera eby’obukama bwa Mungu, kai abayendaga kukizibwa, nabakiza. 12 Izoba ka lyalagere, ikumi na babili niberira hehi nibamugambira bati: Nosindike ebipipi, bigende mu maka na mu byaro bya hehi, balalire, babone ebilyo; kuba hanu tuli mw’iswa. 13 Wenene nabagambira ati: Imwe nimubahe ebyo kulya. Bonene nibagira bati: Tituli na bingi bikizire ha mikate itanu n’enfwi ibili; raba tugende, tugulire embaga enu yona ebilyo. 14 Baliga baliho kuti baseza bihumbi bitanu. Mbe nagambira abahemba be ati: Mubekaze bataganisibwe makumi atanu makumi atanu. 15 Nibagira batyo nibabekaza bona. 16 Mbe ka yakwasire emikate itanu n’enfwi ibili, nalalamira oluguru, nazibarika, nazihinzura, naha abahemba be basagare obusyo y’ebipipi. 17 Nibalya bona nibeguta; nibehayo ebitukuru ikumi na bibili by’ebihinzu ebyasagire.
18 Mbe ka yasigere wenka nalembereza, n’abahemba be baliga bali nage, nababuza nagira ati: Embaga ekundenganisya oha? 19 Bonene nibasubamo nibagira bati: Yohana Batista; abandi bati: Eliya; kai abandi bati: Ni mulagi omo ayazoka mu ba kara. 20 Kai nabagambira ati: Kai imwe mukundenga oha? Simoni Petro, ka yasubiremo, nagira ati: Kristu wa Mungu. 21 Wenene nabazibira mani batakigambira muntu, 22 natenga okw’Omwana w’omuntu ali no kusaswa bingi no kwangwa abagurusi n’abakuru b’abasaserdoti n’abandiki, no kwitwa, no kuzoka ha lunaku lwa kasatu.
23 Mbe nagambira bona ati: Omuntu akwenda kunduga ha numa, ayeyange omwene, ategure omusalaba gwe naku zona, andube. 24 Kuba akwenda kukiz’omwoyo gwe, niwe akugunaga; nawe akunagira ine omwoyo gwe, akuguchungula. 25 Hatyo omuntu akatwar’ensi yona, ekumuletera ki, wenene akenaga hamo akesingaricha? 26 Kuba si alinkolerw’ensoni ine n’ebigambo byange, ogwo Omwana w’omuntu alimukolerw’ensoni k’aliza mw’ikuzo lye n’ely’Ese n’elya bamalaika batakatifu. 27 Nkubagambira ebikomereze nti: Haliho abandi abali hanu abataliroz’olufu, batakabwene obukama bwa Mungu.
KUHINDUKA KUNDI KWA YEZU. — OWA SITANI NAKIZIBWA. — EMPAKA Z’ENTUMWA.
28 Mbe ebigambo ebyo ka byahwereho kuti naku munana, natwara Petro na Yakobo na Yohana, nanegera mw’ibanga kulembereza. 29 Mbe aho yaliga ali mw’ilembereza, olususo lw’obusyo bwe niluba lundi, n’omwenda gwe nigwera nigwengerera. 30 Nibo n’abantu babili nibafumora nage: baliga bali Musa na Eliya, 31 nibabonwa mw’ikuzo; baliga nibatenga ebyo kurugaho kwe ebilihikibwa Yeruzalemu. 32 Nawe Petro n’abaliga bali nage nibatekerezibwa ntiro; ka basisimukire, nibabona ikuzo lye n’abantu babili abaliga bali nage. 33 Mbe ka bamurugireho, Petro nagambira Yezu ati: Mwolekerezi, ni kuzima tube hanu; twombekeho ebihuna bisatu: kimo chawe, kimo cha Musa, n’ekindi cha Eliya; tiyamanyaga echo yagambaga. 34 Yaliga akifumora ebyo, nihabaho elire, nilibasweka; nibatina ka batahire mu lire. 35 Ilaka niliruga mu lire liti: Onu niwe Mwana wange mwendwa; mumuhulire. 36 Mbe ilaka ka lyahulirwe, nihasagaho Yezu wenka. Bonene nibabuza, tibagambire muntu mu naku ezo ekigambo muli ebyo babwene.
37 Mbe bwire kucha ka bahanantukire h’ebanga, embaga ningi nebesungana. 38 Niwe n’omuntu wo mu mbaga nahamuka nagira ati: Mwolekerezi, nkukulembereza, olore mutabani wange, kuba ni mwana nagumo hal’ine. 39 Omwoyo gumukwasire, aho honka akwana, likumutiriga nilimugaranzura, yabirireho n’ifiro, kandi likumuleka manimani nilimukotora. 40 Mbe ndembereze abahemba bawe baliruche, babura kuhicha. 41 Yezu ka yasubiremo, nagira ati: Luzaro olutali na kwikiriza lunu n’oluzunzire, kuhika lihi ndi n’emwe nimbeguminsiriza? Leta hanu mutabani wawe. 42 Ka yerire hehi, isitani nilimupama nilimutirigatiriga. 43 Yezu nachahalira omwoyo gw’obulofu, nakiz’omwana ogwo, namusubiza ise. 44 Bona nibakumisibwa obuhicha bwa Mungu; kai bona nibatangazibwa ebyo yakoraga byona, nagambira abahemba be ati: Imwe, mubike ebigambo ebyo mu mitima zanu; kuba Omwana w’omuntu mu naku z’obusyo aliherezibwa mu ngaro z’abantu. 45 Nawe bonene ekigambo echo tibakisombokerwe, chaliga cheserekire mu meso gabo, tibakimanyire n’akati; nibatina kumubuza ekigambo echo.
46 Nibezirwa ebitekateko by’aliba mukuru muli bonene. 47 Yezu, ka yabwene ebitekateko by’emitima zabo, natwara omwana, namwimereza hehi nage. 48 Nabagambira ati: Akwanankura omwana onu mw’izina lyange, akwanankura ine; kai akwanankura ine, akwanankura ayantumire. Kuba ali muke muno mul’imwe mwena, ogwo niwe mukuru muno. 49 Aho Yohana nasubamo nagira ati: Mwolekerezi, tubwene omuntu ogwo nairuch’amasitani mw’izina lyawe, itwe twamuzibira, obw’atakukuruba hamo n’etwe. 50 Yezu namugambira ati: Muleke kumuzibira; kuba atakubarwana, ni w’olubazu lwanu.
YEZU NARABA SAMARIYA. — OMUHEMBA WA KIMO WA YEZU KRISTU ABE ATA?
51 Mbe enaku zo kusagarwa kwe ka zahikire, wenene nagumya obusyo bwe kuza Yeruzalemu. 52 Natuma entumwa kumwebembera; ka zagenzire, nizitaha mu charo ch’Abanasamariya, zihiche kumuchumira aho kutura. 53 Tibamwanankwire, kuba obusyo bwe bwaliga nibulora Yeruzalemu. 54 Mbe abahemba be Yakobo na Yohana ka babwene, nibagira bati: Mukama wetu, okwenda tugambire omuliro guruge mw’igulu, gubasingariche? 55 Ka yabahindukire, nabachahalira, nagira ati: Timukumanya omwoyo ogwo muli nagwo. 56 Omwana w’omuntu tiyezire kunag’emyoyo, nawe kuzichungula. Nibarugayo kuza mu lusozi lundi.
57 Mbe olwo baliga nibalibata mu muhanda, omuntu ogwo namugambira ati: Nkukuruba buli ah’olagenda. 58 Yezu namugambira ati: Emisege zili n’amena, n’enoni z’oluguru zili n’obwali, nawe Omwana w’omuntu tali n’aho kusagura omutwe gwe. 59 Nagambira ondi ati: Nondube. Ogwo nagira ati: Mukama wange, nonfuhe kutandika kugenda kunaga tata. 60 Kai Yezu namugira ati: Leka abafu banage abafu babo; nawe iwe, genda kwolekerera obukama bwa Mungu. 61 Ondi nagira ati: Mukama wange, nkukuruba; nawe nonfuhe kutandika kuchuma ebyo ndi nabyo mu ka. 62 Yezu namugambira ati: Tihaliho akuta omukono gwe ha mukwami gw’igembe mw’ilima, akasuba kwekebuka, asusene obukama bwa Mungu.
10ABAHEMBA MAKUMI MUSANZU NA BABILI. — EKIGAMBO CHO KUSEMERERWA.
1 Mbe kumara ebyo Omukama naihamo abandi makumi musanzu na babili, nabatuma babili babili kwebembera obusyo ye mu byaro byona na buli hantu, eyo wenene yayendaga kuza. 2 Nabagambira ati: Igesa ni lingi, nawe abakozi ni bake. Mbe nimusabe Omukama w’igesa atume abagesi mw’igesa lye. 3 Nimugende; lora, ine nabatuma nk’abana b’enabalega hagati y’emisege. 4 Mutwar’ensaho n’omufuko n’enketo, kai mutabwacha muntu mu muhanda. 5 Buli nzu eyo mulatahamoga, mwatandika kugira muti: Omulebo gube mu nzu munu. 6 Mbe omwo hakaba halimo omwana w’omulebo, omulebo gwanu gwachulera hali wenene; nawe akaba atalimo, gwabasubira. 7 Mu nzu egyo yonene mwikaremo nimulya nimunwa ebikuba bili hali bonene; kuba omukozi ahikire omuhero gwe. Mutafuruka kuruga mu nzu kuza mu nzu endi. 8 Na buli charo echo mulagendamo, bakabakunda, mulye ebyo balibaha. 9 Mukize abarwere abali honene okwo, mubagambire muti: Obukama bwa Mungu bwerire hehi n’emwe. 10 Nawe buli charo echo mulizamo, bakabayanga, murugemo muze mu maguliro gacho, mugire muti: 11 N’enkungu y’echaro chanu eyatukungukira, tukugibakunkumulira; nawe mumanye binu: obukama bwa Mungu bwerire hehi. 12 Nkubagambira okwo ha lunaku luliya Sodoma elikizibwa kukira echaro echo. 13 Oligabona, iwe Korozaini! oligabona, iwe Betsaida! kuba amahano agakozirwe mul’imwe gakiba gakolerwe Tiro na Sidoni, bakubere kara bali mu masato na mw’izu nibenaranaza. 14 Nawe Tiro na Sidoni bilisasirwa mu kulamurwa kukira imwe. 15 Iwe Kafarnahumi, okalehibwa kuhika mw’igulu, oligatirizibwa kuhika kuzimu. 16 Akubahulira akumpulira; kai akubagaya akungaya. Kandi akugaya ine, akugaya ayantumire.
17 Mbe makumi musanzu na babili bakasuba nibasemererwa, nibagira bati: Mukama wetu, n’amasitani gona gakatuhulira mw’izina lyawe. 18 Nabagambira ati: Mbwene isitani nilihanantuka mw’igulu nk’olulabyo. 19 Lora, nabaha obuhicha bwo kulibatira enzoka n’ebimina, n’amani gona g’abahate; tihaliho ekilibanaza. 20 Nawe nimuleke kusemererwa muli ebyo, obwo amasitani gakubahulira; nawe musemererwe obwo amazina ganu gayandikwa mw’igulu. 21 Mu katungu ako napampuka ha bw’Omwoyo Mutakatifu, nagira ati: Kasinge Tata, iwe Omukama w’igulu n’ensi, obwo ebyo wabiserekire ab’obwenge n’abakeruke, okabisokorera banamuto. Nikwo, Tata, kuba nibyo byakusemerera bityo iwe omwene. 22 Byona nkabihabwa Tata; tihaliho akumanya ech’Omwana ali; niwe Tata wenka; kai n’echo Tata ali, niwe Omwana wenka n’owe Omwana yayenzire kusurulira. 23 Ka yachokere ha bahemba be, nagira ati: Ameso agakubona ebyo imwe mukubona gali n’omugisa. 24 Kuba nkubagambira nti: Abalagi n’abakama bengi bakayegonga kubona ebyo imwe mukubona, nawe tibabibwene, no kuhulira ebyo mukuhulira, nawe tibabihulire.
OMUNASAMARIYA MUZIMA. — MARTA NA MARIA.
25 Aho omubuya w’ebilagiro naimuka kumuroza nagira ati: Mwolekerezi, ngire nta, niho mbone obulame obutahwaho? 26 Wenene namugambira ati: Mu bilagiro hayandikirwemo ki? okusoma ota? 27 Nasubamo nagira ati: Oyendega Omukama Mungu wawe n’omutima gwawe gwona, n’omwoyo gwawe gwona, n’amani gawe gona, n’obwenge bwawe bwona, n’abezanu nk’ewe omwene. 28 Namugambira ati: Watenga kuzima; nogire otyo, olibona obulame. 29 Nawe ogwo, obwo yayendaga kweyoleka okw’ali muzima, nagambira Yezu ati: Kai owezasu ni ga? 30 Yezu nasubamo namugambira ati: Omuntu ogwo yaliga nalengetuka kuruga Yeruzalemu kuza Yeriko, nakwatw’abasuma, nibamunyaga, nibamuhutaza, nibagenda, nibamusiga nayenda kufwa. 31 Mbe aho omusaserdoti omo naraba mu muhanda ogwo; namulora nayegendera. 32 Nikwo n’omuhereza wo mw’eklezia wena namubona narabaho. 33 Nawe Omunasamariya ogwo, ayaliga ali mu lugendo, nahika aho yaliga ali; namubona, namwitirw’ekisa. 34 Namwirira hehi, namusemba obuhuta bwe, nasesamo amazuta n’evini, namuhanamya ha farasi ye, namusagara mu nzu y’abageni, namurwaza. 35 Ka bwachere, nakwata sumuni ibili naziha kana nzu, nagira ati: Nomurwaze; mbe ebyo olimuha byona nibikira binu, ndibikulihira ka ndisuba kwiza. 36 Mbe mu basatu abo okuchwa ota? ayaliga ali wezabo omuntu kikwatw’ abasuma n’oha? 37 Wenene nagira ati: Ayamugirire ekisa. Yezu namugambira ati: Roko, n’ewe wena ogire otyo.
38 Mbe ka bagenzire, wenene naza mu lusozi lumo, niwe n’omukazi omo, izina lye Marta, namwanankura mu nzu ye. 39 Wenene yaliga ali na muhara wabo, izina lye Maria, ayaliga aikere hehi mu maguru g’Omukama nahuliriz’ekigambo che; 40 Marta nazongoka n’emilimo mingi z’iteka. Naimerera nagira ati: Mukama wange, tokubihirirwa obwo muhara wetu yansindikir’emilimo nenka? Mbe nomugambire ampwere. 41 Omukama nasubamo namugambira ati: Marta, Marta, okuzongoka nohahibwa bingi. 42 Nawe ekisasire ni kimo. Maria yasoraho omugabo ogusingire, ogwo batalimwihaho.
11YEZU NAYOLEKERERA KULEMBEREZA. — OBUHICHA BWO KWIRUCH’AMASITANI.
1 Mbe aho yaliga ali hantu handi nalembereza, ka yamazire, omo wo mu bahemba be namugambira ati: Rugaba, notwolekerere kulembereza, nk’okwo Yohana yayolekerere abahemba be. 2 Nabagambira ati: Mwasoma, mwagira muti: Tata, izina lyawe likuzibwe. Obukama bwawe bwize. 3 Otuhe lero omukate gwetu gwa lero. 4 Otukize ebibi byetu, kuba n’etwe tukukiza buli ali n’ibanza lyetu. Otatuleka kubasibwa mu mitego. 5 Nabagambira ati: Mul’imwe ali n’omunwani ni ga, akamukinguza mu kiro mw’itumbi akamugambira ati: Munwani, nompe mikate isatu, 6 kuba omunwani wange, akuruga mu lugendo, yanizaho, ine tindi n’echo ndamukumira; 7 kai onu mu nzu akagira ati: Leka kunnaza; omulyango gwakingirwe, n’abana bange bamamire nk’ene ha kitabo; tinkuhicha kwimuka no kukuha. 8 Kandi wenene akaguma amukingwize, nkubagambira nti: Takwimukibwa kumuha obw’ali munwani we, nawe akwimukibwa akasinya ke, namuha buli echo akenire. 9 Ine nkubagambira nti: Nimusabe, mulihabwa; nimuhige, mulibona; nimukinguze, mulikingulirwa. 10 Kuba buli akusaba akuhabwa; akuhiga akubona; akukinguza akukingulirwa. 11 Mul’ imwe n’oha akusaba ise omukate, kai wenene akamuha ibale? Hamo enfwi, kai wenene akamuha enzoka ha mwanya gw’enfwi? 12 Hamo akasaba ihuli, kai akamuha akamina? 13 Mbe hatyo imwe, naho muli babi, mukumanya kuha abana banu ebizima, kai kuta Iso wanu wo mw’igulu aliha ata ebizima bye abakumubisaba!
14 Yaliga nairucha sitani, nawe lyonene lyaliga lili itita. Mbe ka yerukize sitani, omutita nafumora, ebipipi nibikuma. 15 Nawe abandi nibatenga bati: Akwiruch’amasitani n’amani ga Belizebubu, omukuru w’amasitani. 16 Kai abandi nibamuroza nibamusaba olunyamo lwo mw’igulu. 17 Nawe wenene ka yabwene ebitekateko byabo, nabagambira ati: Buli bukama obukwegomera bukuhwaho, kai enzu negwera enzu yezabo. 18 Mbe raba isitani nilyerwana, obukama bwalyo buliguma buta? kuba mwagira muti: akwiruch’amasitani n’amani ga Belizebubu. 19 Mbe hatyo raba ine niniruch’amasitani n’amani ga Belizebubu, kai abana banu bakugerucha n’amani ga ga? Hatyo bonene baliba balamuzi banu. 20 Nawe raba niniruch’amasitani n’omukono gwa Mungu, koto obukama bwa Mungu bwezire mul’imwe. 21 Omuntu w’amani, ali n’ebikwato, k’akulinda eka ye, ebye bikuchulera. 22 Nawe akeza ondi amukilize amani, akamusinga, akumwaka ebikwato bye byona ebyo akuba nayesiga, nagaba ebyo yamunyaga. 23 Atali n’ene akungomera; kai atakubika n’ene akunaganaga. 24 Omwoyo mulofu ka gwahurukire mu muntu, gukuyengera mu nsi ezyomire, niguronda obuhumuro; ka gwabuzirwe, nigugira guti: Ka nsube mu nzu yange omwo narugire. 25 Ka gwezire, nigugisanga ekukumbire, echumire. 26 Aho nigugenda nigusubira emyoyo zindi musanzu, ezigukizire obuyaga, nizitahamo nizituramo. Mbe ebikorwa by’omuntu ogwo ebyo kuhereruka nibibiha kukira ebya kara.
27 Nihababo, aho yaliga akifumora atyo, omukazi wo mu kipipi natenga n’ilaka ihango namugambira ati: Enda eyakutwere eli n’omugisa, n’amabere ago wayonkire gona gali n’omugisa. 28 Nawe wenene nagira ati: Abasingire kugir’ omugisa n’abakuhulira amagambo ga Mungu, bakagagumya.
OLUZARO LW’OBUYAGA. — ABAFARIZAYO NIBACHAHALIRWA.
29 Mbe embaga ka yasumbire, natandika kugira ati: Oluzaro lunu ni luzaro lw’obuyaga; lukuhiga olunyamo, nawe tilulihabwa olunyamo lundi, lutali olunyamo lwa Yonasi omulagi. 30 Kuba nk’okwo Yonasi akaba lunyamo lw’Abaninivi, nikwo n’Omwana w’omuntu aliba atyo ha b’oluzaro lunu. 31 Omugole wo mu malimbe alimuka mu lamu n’abantu b’oluzaro lunu, kai alibasinga; kuba akaruga mu mbibi z’ensi kwiza kuhulira obwenge bwa Salomoni, kai lora, akukira Salomoni aliho hanu. 32 Abantu ba Ninivi balimuka kutongana n’abantu b’oluzaro lunu, kai balilusinga; kuba bakenaranaza ha bwo kwolekererwa Yonasi, kai lora, akukira Yonasi aliho hanu. 33 Tihaliho akwach’olumuli akaluta aheserekire, hamo akalufundikira mu kitukuru; nawe akuluta ha mutereko, niho abakutahamo babone olumuli. 34 Olumuli lw’engingo zawe ni liso lyawe. Eliso lyawe lili izima, engingo zawe zona zikuba n’omwanga; nawe likaba lirwere, engingo zawe zikugir’omwirima. 35 Mbe noyetegereza olumuli oluli mul’iwe lutaba mwirima. 36 Mbe engingo zawe zona zikaba nizyaka, zitali n’ekihinzu mu mwirima, ziliba lumuli zona, zilikumulikira nk’omwanga gw’olulabyo.
37 Yaliga akifumora, Omufarizayo ogwo namusaba aze kulya owe; natahamo naikara h’eliro. 38 Omufarizayo ogwo akatekateka natandika kugira mu mutima gwe ati: Kubaki akulya atatandikire kunaba? 39 Omukama namugambira ati: Imwe Bafarizayo, mukweza ebili ha bweru y’ekisusi n’olunanga; nawe ebyo mu nda yanu bizwire obusaku n’obuyaga. 40 Basiru mwe, ayakozire ebya ha bweru takozire si n’ebyo mu nda? 41 Nawe muhereze ha bisagire, niho byona bisemere hal’imwe. 42 Nawe muligabona, Bafarizayo mwe, obwo mukuhereza emiherezo z’amatiriboga n’ez’emiyobyo n’ez’enganda zona za buli mukubi, kai nimuleka obuhikire n’obwenzi bwa Mungu; kilagirwe mukore binu, kai kuleka biliya pai. 43 Muligabona, Bafarizayo mwe, kuba mukwenda ebitebe by’obusyo mu masomero no kubwakibwa mw’iguliro. 44 Muligabona kuba muli nk’ebituro ebitakubonwa, abantu nibabilibataho batakumanya. 45 Mbe omubuya w’ebilagiro omo namugambira ati: Mwolekerezi, k’okugamba ebyo, watugaya n’etwe. 46 Wenene nagira ati: N’emwe ababuya b’ebilagiro, muligabona; kuba mukutwekerez’abantu emigugu ezo batakuhicha kutwara, kai imwe abene mutakukusyaho emigugu ezo n’echara chanu kimo. 47 Muligabona, imwe abayombeka ebituro by’abalagi; kai baso nibo babesire. 48 Nikwo mukumanyisya mutyo okw’ebikorwa bya baso nibibasemereza; obwo nibo babesire, kai imwe mukwombeka ebituro byabo. 49 Nicho obwetegereza bwa Mungu bukugirira buti: Ndibatumira abalagi n’entumwa, balita abandi, balinaranaza abandi; 50 niho oluzaro olwo lubuzibwe ensagama y’abalagi bona eyasesekire kuruga obuhangi bw’ensi, 51 kuruga ha nsagama y’Abeli kuhika ha nsagama ya Zakariya ayetirwe hagati y’olutare n’eklezia. Nicho nkubagambirira nti: elibuzibwa ha luzaro lunu. 52 Muligabona, imwe babuya b’ebilagiro, kuba mukehaho olukinkuzo lw’obumanyi; kai imwe abene nimubura kutahamo, kai n’abaliga nibayenda kutahamo, nimubazibira. 53 Ka yagambire ebyo, Abafarizayo n’ababuya b’ebilagiro nibatandika kumwekumiriraho no kumubuliriza bingi, 54 nibamutega nibayenda kuhulira ekigambo mu kanwa ke, bahiche kumulega.
12ALI NO KUTINWA N’OHA? — OMUGASO GW’EBINTU BY’ENSI. — KUGIRA OBWESIGE.
1 Mbe embaga ningi ka yasumbire, nibatamwa nibalibatana, natandika kugambira abahemba be ati: Mwekenge h’etumbyo ly’Abafarizayo, nibw’obuzigi. 2 Nawe tikiliho ekiswekire ekitalisuruka, n’ekiserekire ekitalimanywa. 3 Kuba ebyo mwatengire mu mwirima, biligambwa ha musana; n’ebyo mwahwehwesire mu kutwi muli mu nzu, bilyatulirwa ha luswi.
4 Nawe nkubagambira, imwe banwani bange, nti: Mutatina abantu abakwit’engingo, kai kumara ebyo, batali na bindi ebyo balakola. 5 Mbe ka mboleke owe muli no kutina: nimutine akumara kwita ali n’obuhicha bwo kunaga mu muliro ogutahwaho. Nkubagambira nti: ogwo niwe mutine. 6 Si tibakugula masyantale atanu hela ibili, kandi tihaliho n’elimo elyo Mungu akuyebwa? 7 Kai hona n’isoke lya ha mitwe zanu lyona libazirwe. Mbe nimuleke kutina; imwe mukukira masyantale mengi. 8 Nawe nkubagambira nti: Buli muntu alinikiriza mu meso g’abantu, mbe n’Omwana w’omuntu alimwikiriza mu meso ga bamalaika ba Mungu. 9 Nawe akuneyoga mu meso g’abantu, alyeyogwa mu meso ga bamalaika ba Mungu. 10 Na buli muntu akugir’ekigambo cho kuzuma Omwana w’omuntu alikizibwa; nawe akuzuma Omwoyo Mutakatifu, ogwo talikizibwa. 11 Ka balibasagara mu masomero n’obusyo y’abalamuzi n’abali n’obuhicha, muleke kuhahibwa okwo n’ebyo mulisubamo, n’ebyo mulitenga; 12 kuba Omwoyo Mutakatifu alibolekerera mu katungu ako ebyo muli no kutenga.
13 Mbe omo naruga mu mbaga nagira ati: Mwolekerezi, nogambire mutabani wetu tugabane ekihunguro chetu. 14 Wenene namugambira ati: Muntu we, ayantereho kubalamula no kubagabira n’oha? 15 Kandi nabagambira ati: Mwetegereze nimwekenge ha bununu bwona; kuba obuzima bwa buli muntu tibuli mu bwingi bwa byona ebyo ali nabyo. 16 Nabachwera olugani nagira ati: Ensambu y’omuntu ogwo muhango ekamwereza ebilyo bingi. 17 Mbe natekateka mu kalezi ke nagira ati: Nkugira nta, kuba tindi n’aho kubika ebilyo byange? 18 Nagira ati: Nkugira nti: nkukambula ebitala byange, mbigazihye; nimwo ndahunikira ebyo nayeza byona, n’ebintu byange. 19 Ngambire omwoyo gwange nti: Mwoyo gwange, oli n’ebintu bingi ebyabikirwe emyaka mingi; chulera, olye, onwe, osemererwe. 20 Nawe Mungu namugambira ati: Musiru we, mu kiro kinu bakukwaka omwoyo gwawe; mbe kai ebyo wahunikire bikuba bya ga? 21 Nikwo omwetungisya ali atyo, k’akuba atali muhango hali Mungu.
22 Kandi nagambira abahemba be ati: Nicho nkubagambirira nti: Nimuleke kuhahira emyoyo zanu ha byo mulalya, n’engingo zanu ha byo mulazwara. 23 Omwoyo gukukira ebilyo, n’engingo zikukira ebizwaro. 24 Mwetegereze amakozinga, tigabiba, tigagesa, tigagira bubiko, n’ekitara pai; kai Mungu akugalisya. Kai imwe mugakizire muta! 25 Mul’imwe ni ga mu kutekateka akuhicha kwongera ha bulehi bwe mukono gumo? 26 Mbe raba mutakuhicha n’ebinoro, kai mukuhahibwa ki si ebindi? 27 Mwetegereze okw’obwasyo bukumera: tibukora milimo, tiburuka myenda; nawe nkubagambira nti: Na Salomoni mw’ikuzo lye lyona tiyazwaraga nk’olumo muli bwonene. 28 Mbe raba Mungu nazweka atyo inansi eliliho lero, kai nencha likanagwa mu muliro, kai kuta imwe abo kwikiriza kuke! 29 Mbe nimuleke kuhiga echo mulalya n’echo mulanwa, muleke kweleterera kuhaha. 30 Kuba ebyo nibyo amahanga gona g’ensi gakuhiga; nawe Iso akumanya okwo mukuzur’ebyo. 31 Hatyo mutandike kuhiga obukama bwa Mungu n’obuhikire bwabwo; mbe byona balibibayongeraho. 32 Mutatina, imwe kihyo kinoro, kuba Iso akasemererwa kubaha engoma. 33 Muguze ebyo muli nabyo, mubigabire abahabi; nimwegirire ensaho ezitakukokora, ensabo etakuhwaho mw’igulu, ey’omusuma atakugenda, n’amahuka gatakugilya. 34 Kuba si aho ensabo yanu eli, niho n’omutima gwanu guliba.
OLUGANI LW’ABERU ABATANAGIRA. — OMULIRO MU NSI. — ENYAMO Z’ENAKU.
35 Ebibunu byanu bibe byebohire, n’emuli zyake mu ngaro zanu. 36 Kai imwe mususane n’abantu abakulindirira omukama wabo naruga mu bwenga, niho k’aliza akakinguza, aho n’aho nibamukingulira. 37 Aberu abo bali n’omugisa, ab’omukama wabo yezire akabasanga nibalora; koto nkubagambira nti: Akweboha nabekaza kuzima, nabarabamo kubagabira. 38 Mbe akaiza ha lubu lwa kabililwo kusisimuka, hamo akezira ha lwa kasatu, kai akasanga atyo, aberu abo bakuba n’omugisa. 39 Mbe nimumanye okwo kanaka akaba namanya akatungu ak’omusuma yakwizireho, koto tiyakunagire, kai tiyakulekire enzu ye kusimbwa. 40 N’emwe mwikare mwechumire, kuba mu katungu ako mutakutekateka, niko Omwana w’omuntu aliziramo.
41 Petro namugambira ati: Rugaba, si n’itwe twenka ab’okugambira olugani olwo, nangu ni bona? 42 Omukama nagira ati: Okuchwa oti: omunampara w’omutima n’omwesagazi n’oha, owe omukama yatereho kwemererera abo mu ka ye, ahiche kubaha ebilyo mu naku zihikire? 43 Omwiru ogwo ali n’omugisa, owe omukama k’aliza, akasanga atyo. 44 Nkubagambira koto nti: Alimuha kwemererera byona ebyo ali nabyo. 45 Nawe omwiru ogwo akagira mu mutima gwe ati: Omukama wange yerirwa kwiza; akatandika kuter’aberu n’abazana, no kulya no kunwa no kutamira; 46 omukama w’omwiru ogwo akwizira ha lunaku olwo atakutegeza na mu katungu ako atakumanya, akumwhihaho namuha omugabo gwe hamo n’abazigi. 47 Nawe omwiru oliya akumanya eby’omukama we akwenda, kai akabura kwetegeka no kukolera omw’omukama we akwendera, aliterw’enkoni ningi; 48 nawe oliya atamanyaga, kai akakola ebihikire kuterwa, aliterwa nkoni noro. Mbe buli akuhabwa bingi alibuzibwaho bingi; kai akusindikirwa bingi, balimusabaho kukiraho.
49 Nkeza kuchumik’omuliro mu nsi, tinkwenda kindi, nkwenda gwake. 50 Ndi na batisimu yo kubatizibwa, nkunaranara nta kuhika esomboke! 51 Mukuchwa muti: nkeza kuha omulebo mu nsi? Pai, mbagambire, nawe obuhabane. 52 Kuba kuruga hati baliba batanu mu nzu bahabene; abasatu n’ababili, kai ababili n’abasatu. 53 Balihabana: ise n’omwana we, kai omwana n’ese, nina n’omuhara, kai omuhara na nina, ninazara na mukamwana, kai mukamwana na ninazara.
54 Nagambira n’embaga ati: Ka mukubona elire niliruga mu bugwa, aho n’aho mwagira muti: Enzula yeza; kai nikwo bikuba bityo. 55 Kai amalimbe ka gakuhemba, muti: Ekuba mpita; kai ekubaho. 56 Bazigi mwe, mukumanya kulenga obusyo bw’igulu n’obw’ensi; kai kubaki mutakumanya enaku za hati? 57 Kubaki si mutakwemanya imwe abene ebihikire? 58 Okaba nogenda n’omutonganisya wawe ha mulamuzi, mu muhanda oteho amani go kumweihaho, atakusagara ha mulamuzi, kai omulamuzi akakuha omunaranaza, kai omunaranaza akakusagara mw’ibohero. 59 Nkukugambira nti: Omwo tolirugamo otalihire esenti yo kumaliza.
13KUTAMW’EBIHENO. — OLUGANI LW’OMUTINI. — OMUKAZI NAKIZIBWA HA SABATO.
1 Haliga haliho abantu mu katungu ako nibamugambira eby’Abanagalilaya, abo Pilato yatobire ensagama yabo n’ebitambo byabo. 2 Nasubamo nabagambira ati: Mukuchwa muti: Abanagalilaya banu ni baheni muno kukira Abanagalilaya bona, obwo basasibwe obusasi butyo? 3 Pai, nkubagambira nti: Ka muliba mutatamirwe, n’emwe mwena mulisingarika mutyo. 4 Nka baliya ikumi na munana abagwererwe omunara muli Silo, nigubeta, mukuchwa muti: baliga bali n’entambala kukir’abantu bona ba Yeruzalemu? 5 Pai, nkubagambira nti: mukabura kutamw’ebiheno, mulisingarika mutyo mwena.
6 Kandi nachwa olugani lunu ati: Omuntu ogwo yaliga ali n’iti ly’omutini gubyerwe mu muzabibu gwe; naiza kuhigaho ebirabo, nabura kubisangaho. 7 Mbe nagambira omulimi w’omuzabibu ati: Lora, ni myaka isatu kuruga niza kuhiga ebirabo ha mutini gunu, nabura kubona; mbe noguteme: kai gukumaliraho ki itaka? 8 Oliya ka yasubiremo, namugira ati: Nineka, nogulekeho na mwaka gunu, ndagulimirira mu mbazu, nguhumire; 9 hamo gukuraba; nawe ka guliba gutarabire, oguteme naku zindi okwo.
10 Mbe yaliga nayolekerera mw’isomero lyabo ha lwa sabato. 11 Niwe n’omukazi ayaliga ali n’omwoyo ogwamulemahazaga kuruga myaka ikumi na munana, yaliga yenamire, atakihicha kweimucha. 12 Yezu ka yamubwene, namweta kumwizaho, namugambira ati: Mukazi we, wakizibwa endwara yawe. 13 Namutaho omukono; aho honka nagororoka, nasima Mungu. 14 Omukuru w’isomero akabihirirwa, obwo Yezu yakirize ha lwa sabato, nasubiramo, natengera embaga ati: Haliho naku mukaga zo kukoleramo emilimo; mbe nimwizirega muli ezo, nimukizibwa, ha lunaku lwa sabato pai. 15 Nawe Yezu namusubiramo nagira ati: Bazigi mwe, si buli muntu mul’imwe tasibul’enumi ye mu kibuga ha lunaku lwa sabato, akagisagara kuhonera? 16 Kai omuhara onu wa Ibrahimu, ayabohirwe sitani myaka ikumi na munana, niwe atali wo kusurumurwa mu miguha ezo ha lunaku lwa sabato? 17 Ka yatengire ebyo, abahagarikanaga nage bona nibakorw’ensoni; kai n’embaga yona nesemerezibwa ebikorwa by’ikuzo byona ebyakorwaga wenene.
OLUGANI LW’ENZUMA YA HARDARI N’OLW’ITUMBYO. — OMULYANGO GUFUNZIRE. — EBINIGA BYA HERODE.
18 Mbe nagira ati: Obukama bwa Mungu bukulenganisibwa na ki? kai ine mbulenganisye na kiha? 19 Bukulenganisibwa n’enzuma ya hardari, ey’omuntu yatwere akaginaga mu musiri gwe; nekura, niliba iti ihango; enoni zo mw’igulu nizigwa mu matabi galyo. 20 Nasuba kugira ati: Obukama bwa Mungu mbulenganisye na ki? 21 Bukulenganisibwa n’itumbyo, ely’omukazi yatwere nalitobera mu ndengo isatu z’ensyano, kuhika lyona libire.
22 Naraba mu byaro na mu nsozi nayolekerera, ali mu muhanda gwa Yeruzalemu. 23 Mbe omuntu ogwo namugira ati: Mukama wange, angu balichunguka bake? Wenene nabagambira ati: 24 Nimwesinirize kuraba mu mulyango gufunzire; kuba mbagambire, bengi balihiga kutahamo, kai tibalihicha. 25 Kanaka k’aliba yatahiremo yakingire omulyango, niho mulitandika kwemerera hanza no kukinguza, nimugira muti: Rugaba, notukingulire. Alibasubamo nabagira ati: Tinkumanya eyo mukuruga. 26 Niho mulitandika kugira muti: Tukalya nitunwa mu meso gawe, kai iwe okayolekerera mu maguliro getu. 27 Alibagambira ati: Tinkumanya eyo mukuruga; mundugeho mwena abakozire amabi. 28 Okwo niyo haliba kulira no kuteranisy’ameno, ka mulibona Ibrahimu, na Izaki, na Yakobo, n’abalagi bona mu bukama bwa Mungu, kai imwe muhurukibwe hanza. 29 Baliza kuruga ha buturuka n’obugwa, na mu buhanga na mu malimbe, kwikara mu bukama bwa Mungu. 30 Lora, baliho abo kuhereruka abaliba bo kutandika, kai baliho abo kutandika abaliba bo kuhereruka.
31 Lunaku olwo lwonene abandi bo mu Bafarizayo nibeza hehi nibamugira bati: Rugaho, ogende handi, kuba Herode akwenda kukwita. 32 Nabagambira ati: Roko, mugambire namubwebwe egyo muti: Lora, nkwiruch’amasitani, nkumaliza omulimo gwo kukiza lero na nencha, ha lunaku lwa kasatu nimmara. 33 Nawe lero na nencha n’obuchere ndi no kulibata, kuba ti ch’omulagi kufwa, hatali Yeruzalemu. 34 Yeruzalemu, Yeruzalemu, iwe akwita abalagi nolasy’amabale abakutumwa hal’iwe, nkayenda kangaha kukumanyisya abana bawe, nk’embuguma y’enkoko nekumanyisya obwanakoko bwayo mu mababa gayo, iwe noyanga! 35 Lora, enzu yanu elisingarika, gabe matongo. Nkubagambira okwo mutalimbona kuhika olunaku lwize, olwo muligira muti: Abarikirwe akwiza mw’izina ly’Omukama.
14ONURWERE W’ENTWE. — OBWEKEHYA. — ABALALIKIRWE HA MAGENI. — EBISASIRE MUNO.
1 Mbe Yeku ka yatahire mu nzu y’omukuru ogwo w’Abafarizayo ha lunaku lwa sabato kuly’omukate, bonene baliga nibamwetegereza. 2 Aho omuntu omo, ayaliga arwere entwe, ali obusyo ye. 3 Mbe Yezu nasubamo nagambira abolekerezi b’edini n’Abafarizayo ati: Si ni muziro kukiz’abarwere ha lunaku lwa sabato? 4 Nawe bonene nibabuza. Aho wenene namukwataho, namukiza, namusindika kugenda. 5 Kumara nabasubiramo nagira ati: Si mul’imwe ni ga owe ensikiri ye hamo ente ye ekagwa mu lina, akabura kugihamo ha lunaku lwa sabato? 6 Mbe nibatamibwa kusubamo amagambo ago.
7 Nawe ka yabwene okwo abalalikwa bayesoraga obwikaro bw’obusyo, nabagambira olugani ati: 8 K’okwetwa mu mageni, noleke kwikara ha bwikaro bw’obukuru, kuba hamo akukirize obukuru wena ayesirwe kana mageni; 9 mbe akuba ayesire iwe na wenene akeza akakugambira ati: Higiza onu; mbe norugaho otyo n’ensoni, kusuba ha bwikaro bw’enuma. 10 Nawe okayetwa, roko, oikare enuma, niho kikweta k’aleza, akugambire ati: Munwani, suba ha bakuru. Mbe hatyo nobona ikuzo mu meso g’abantu oikere nabo. 11 Kuba buli muntu akwekuza aligaywa, kai akwekehya alikuzibwa. 12 Nagambira n’ayaliga amulalikire ati: Okatek’amageni ga musana hamo ga kebazo, otayeta abanwani bawe, n’abatabani banu, n’abanaluganda bawe, n’abatulanwa bawe bahango, na bonene batasuba kukulalika, okarongorwa. 13 Nawe okatek’amageni, yeta abahabi n’abalema n’abasuntizi n’abahume. 14 Kai oliba n’omugisa, obwo batali n’echo kukurongora; kuba olirongorwa ha kuzoka kw’abazima.
15 Omo mu baliga bekere nage, ka yahulire ebyo, namugambira ati: Alilya omukate mu ngoma ya Mungu ali n’omugisa. 16 Kai wenene namugambira ati: Omuntu ogwo akateka amageni makuru, nalalika bengi. 17 Izoba lyo kulya ka lyahikire, natuma omwiru we kugambira abayesirwe, ati: Mwize, byona byetegekire. 18 Nawe bona hamo nibatandika kweyangira. Owo kutandika nagira ati: Ine nguzire ensambu, mbure nta kuza kugilora? nkukulembereza, onsasire. 19 Ondi nagira ati: Nguzire amanumi ikumi go kukoz’emilimo, nkugenda kugaroza; nkukulembereza, onsasire. 20 Ondi nagira ati: Nswere omukazi, nicho kikunzibira kwiza. 21 Aho omwiru nasuba nabirobeza isebugeni. Hatyo nineka nakwatw’ebiniga nagambira omwiru we ati: Roko bwangu mu maguliro na mu mabarabara g’echaro; olete kunu abahabi, n’abalema, n’abahume, n’abasuntizi. 22 Kumara omwiru nagira ati: Mukama wange, okwo wandagira nikwo nakora, nawe hona omwanya guchaliho. 23 Aho nineka nagambira omwiru we ati: Genda mu mihanda na mu ngo; obasinirize kwiza, enzu yange eizure. 24 Mbe nkubagambira nti: Mu bantu baliya abayesirwe tihaliho muntu n’omo aliroza ha mageni gange.
25 Embaga ningi negenda nage; ka yekebukire, nabagambira ati: 26 Omuntu akeza hal’ine atahasire ise, na nina, n’omukazi, n’abatabani be, n’abatabani babo, n’abahara babo, hona n’obuzima bwe, takuhicha kuba muhemba wange. 27 Kandi atakubatura omusalaba gwe, akanduba enuma, takuhicha kuba muhemba wange. 28 Kuba mul’imwe n’oha akwenda kwombeka omunara, atatandikire kwikara no kutekateka ebikozo ebihikire, raba ali nabyo byo kumara? 29 atasimba oluhazu, akabura kumara, bona abakumubona bakatandika kumusekerera, 30 bati: Omuntu onu atandikire kwombeka, kai yabura kuhicha kumara? 31 Hamo mukama ki akugenda mu bulemo kurwana omukama ondi, atatandikire kwikara, akatekateka okw’alagenda n’abarwani bihumbi ikumi kugereka akumwizira n’ebihumbi makumi abili? 32 Kuba si oliya akaba akili hara, wenene natuma kusaba omulebo. 33 Mbe nikwo na buli muntu mul’imwe atayangire byona ebyo ali nabyo, takuhicha kuba muhemba wange. 34 Omwonu ni muzima; nawe omwonu gukayongoroka, gukukorezibwa ki? 35 Tigukutebwa mw’itaka, na mu busa bwo kuhumira hona pai, nawe gukunagwa hanza. Ali n’amatwi go kuhulira, ahulire.
15ENABALEGA EYABUZIRE. — DRAKAMA EYABUZIRE. — OMWANA MWENAGANAGI.
1 Abatobesya n’abaheni bakamwirira hehi kumuhuliriza. 2 Mbe Abafarizayo n’abandiki nibasaya nibagira bati: Kai onu akwikiriza abaheni nalya nabo. 3 Nabagambira olugani lunu ati: 4 Si mul’imwe omuntu ali n’enabalega igana, emo ekaburaho, takusiga mw’iswa ezindi makumi mwenda na mwenda akahiga endi eyabura kuhika agibone? 5 Mbe k’akugibona, nagita ha mabega ge nasemererwa; 6 nataha mu ka, nakoka abanwani n’abatulanwa be nabagambira ati: Musemererwe n’ene, kuba nabona enabalega yange esanga yabuzire. 7 Nkubagambira nti: Nikwo na mw’igulu balisemererwa batyo omuheni omo ayatamirw’ebiheno bye, kukira abazima makumi mwenda na mwenda, abatali n’omulimo gwo kutamwa.
8 Hamo omukazi ali na drakamaikumi, ekaburaho emo, takwach’etala nakukumba mu nzu, naronda kuzima kuhika agibone? 9 Mbe k’akugibona, nakoka abanwanikazi be n’abatulanwa nagira ati: Musemererwe n’ene, kuba nabona edrakama yange esanga ebuzire. 10 Nikwo nkubagambira nti: Bamalaika ba Mungu balisemerezibwa omuheni omo akutamw’ebiheno bye.
11 Nagira ati: Omuntu ogwo yaliga ali n’abana bozo babili; 12 omuto wabo nagira ise ati: Tata, nompe omugabo gw’omuhunguro ogumpikire. Nabagabanisya ebintu. 13 Tizarabireho naku ningi, omutabani omuto nakomerera byona, nagir’ olugendo lwo mu nsi ya hara okwo; okwo nanaganaga ebintu bye mu ntungwa z’obusihani. 14 Ka yamazireho byona, nihabayo enzala mpango mu nsi egyo, wenene natandika kukena byona. 15 Nagenda nalagan’emilimo n’omukuru omo wo mu nsi egyo, namusagara mu nsambu ye, aze kulisy’engurube. 16 Yayegongaga kwizuz’enda ye n’amasusu ago engurube zalyaga; nawe atali n’owe kugamuha. 17 Mbe nayetekateka nagira ati: Abakozi ni kingaha abali mu nzu ya tata abakwiguta emikate, kai ine kunu ninitw’enzala! 18 Nkwimuka ngende hali tata, mmugambire nti: Tata, nkahenera igulu na mu meso gawe; 19 hati tinkihikire kwetwa mwana wawe, nondenganisye omo wo mu bakozi bawe. 20 Naimuka naza hal’ise. Nawe aho yaliga akili hara, ise namulorera, naitw’ekisa; namwesungana namufumbata mu bicha, namunwegera. 21 Kai omutabani namugira ati: Tata, nkahenera igulu na mu meso gawe, hati tinkihikire kwetwa mwana wawe. 22 Kandi ise nagambira aberu be ati: Bwangu, mulete enkanzu nzima, mumuzweke, mumute empeta ha chara che, n’enketo mu bigere bye; 23 kandi mulete ekimasa kihozire, mubage; tulye, tusemererwe: 24 kuba omwana wange onu yaliga yafwire, yasuba kulora; yaliga yabuzire, yasuba kubonwa. Nibatandika kusemererwa no kuly’amageni. 25 Nawe omutabani we omukuru yaliga ali ha musiri; ka yezire hehi n’enzu, nahulira enanga n’izina. 26 Nayetaho omo mu beru, namubuza ebyagwire. 27 Ogwo namugira ati: Mutabani wanu yezire, kandi iso yabagire ekimasa ekihozire, obwo yamusanga ali muzima. 28 Wenene nanigahara, nayanga no kutahamo. Mbe ise nahuruka natandika kumulembereza. 29 Wenene nasubamo nagambira ise ati: Lora, emyaka ezo nkakukoleraga zona, tinkatambukaga kilagiro chawe n’olumo, tokampahoga akabuzi nangu, n’ene nkasemererwa n’abanwani bange; 30 nawe omwana wawe onu, ayamazire kulya ebintu bye n’abasimbe, akeza, wamubagira ekimasa ch’amasazu. 31 Wenene namugambira ati: Mwana wange, iwe otura n’ene bucha bucha, ebyange byona ni byawe. 32 Kulya no kusemererwa sanga kuhikire, obwo mutabani wanu sanga yafwire, yasuba kulora; sanga yabuzire, yasuba kubonwa.
16OMUNAMPARA W’OBUYAGA. — OMUHANGO MUBI NA LAZARI OMUHABI.
1 Kandi nagambira n’abahemba be ati: Haliga haliho omuntu muhango, ali n’omunampara we; ogwo nibamulega hali wenene nk’akunaganaga ebintu bye. 2 Namweta namugambira ati: Nkukuhuliraho ki? Mbe tonda eby’omulimo gwawe, kuba tokisuba kuba munampara wange. 3 Aho omunampara natekateka mu mutima gwe ati: Ngire nta, kuba omukuru wange yaniha ha bunampara bwange? Tindi n’agalima, kai kusabiriza nkukorw’ensoni. 4 Namanya echo ndakora, abantu bahiche kuntuza mu mazu gabo, ka balanihaho ha bunampara. 5 Aho nayeta ab’amabanza g’omukuru we omo omo, nagambira owo kutandika ati: Oli n’ibanza ki lya nineka? 6 Ogwo nagira ati: Enzoga z’amazuta igana. Namugambira ati: Yanankura olupapula lwawe, ikara bwangu, oyandike makumi atanu. 7 Hatyo nagambira ondi ati: Kai iwe oli n’ibanza ki? Onu ati: Michuro igana z’engano. Namugira ati: Yanankula olupapula lwawe, oyandike makumi munana. 8 Mbe omukuru nasima omunampara mubi, obwo yakozire n’obukeruke; kuba abana bo mu nsi bakerukire mu byabo kukira abana b’omusana mu buzarwa bwabo. 9 Nena nkubagambira nti: Mwehigire abanwani n’itunga ibi, ka muliburwa, babatuze mu mazu agatahwaho. 10 Akugir’omutima mu binoro, aligir’omutima na mu bihango; kai ow’obuyaga mu binoro, ni muyaga na mu bihango. 11 Mbe mukaba mutagizire omutima mu bintu by’obuyaga, alibaha ebintu bya kimo n’oha? 12 Mukaba mutagizire omutima mu bigeni, alibaha ebili byanu n’oha? 13 Tihaliho omwiru akuhicha kukolera abakama babili: kuba hamo akuhataho omo, ondi yamwenda; hamo yahuliraho omo, ondi yamugaya. Timukuhicha kukolera Mungu n’ebintu.
14 Abafarizayo, abaliga bali banunu, bakahulira ebyo, nibamusekerera. 15 Nabagambira ati: Imwe n’imwe abakwesemeza mu meso g’abantu, nawe si Mungu akumanya emitima zanu; kuba ebikusimw’abantu bikusesemula Mungu. 16 Ekilagiro n’abalagi bikabaho kuhika Yohana; kurug’aho Evanjeli y’obukama bwa Mungu neyolekererwa, na buli akutahamo, akutaho amani. 17 Changuhire muno igulu n’ensi kuhwaho kukira akatonezo kamo ko mu bilagiro kulagara. 18 Buli muntu akwanga omukazi we, akaswera ondi, akusihana; kai akuswera changwa iba, akusihana.
19 Omuntu ogwo yaliga ali muhango, azwere elyenda limutuku n’ahalili, nasemererwa naku zona kulya kuzima. 20 Kandi haliga haliho n’omuhabi, izina lye Lazari, ayaliga alambire ha mulyango gwe, asugene ebisunzu, 21 yayegongaga kwigusibwa endagarika ezalagaraga h’eliho ly’omuhango ogwo, hataliho wo kumuha; kandi embwa niziza nizilamba ebisunzu bye. 22 Mbe kumara omuhabi nafwa, nasagarwa bamalaika ha kifuba cha Ibrahimu. Kandi n’omuhango wena nafwa, nazikwa mu muliro kuzimu. 23 Ka yanagire ameso ge oluguru, aho yaliga ali mu busasi, nalorera Ibrahimu hara, na Lazari ha kifuba che; 24 wenene nayeta nagira ati: Tata Ibrahimu, nonsasire, osindike Lazati achumire ensonde y’echara che mu menzi, anirize olulimi lwange, kuba nkusaswa elitasaswa mu muliro munu. 25 Ibrahimu namugira ati: Mwana we, izuka okwo wabwene ebizima okilora, kai Lazari amabi atyo; mbe onu hati akuhumuzibwa, kandi iwe okunaranazibwa. 26 Kai muli ebyo byona hagati yetu n’emwe haliho elina ihango muno, niho abakwenda kuruga kunu kwiza okwo batakuhicha, kai n’ab’okwo kwiza kunu pai. 27 Nagira ati: Mbe hatyo nkukusaba, tata, nomusindike mu nzu ya tata; 28 kuba ndi n’abatabani betu batanu, aze kubamanyisya, na bonene bataliza hanu mu buturo bunu bw’ebinaranazo. 29 Ibrahimu namugambira ati: Baliyo na Musa n’abalagi; nibahulire abo. 30 Wenene ati: Pai, tata Ibrahimu; nawe omo wo mu bafu akabazaho, niho bakutamw’ebiheno byabo. 31 Namugambira ati: Bakabura kuhulira Musa n’abalagi, naho omo n’omo wo mu bafu akazoka, tibakwikiriza.
17KUSITAZA. — KUGOROZANYA. — KWIKIRIZA. — OLUGANI LW’OMWIRU. — AB’OMUBILI IKUMI.
1 Nagambira abahemba be ati: Ebyo kusitaza tibukuhicha kuburaho; nawe owe bikurugiriraho aligabona. 2 Ekimuhikire ni kukomwa olumengo mu bicha bye no kutubizibwa mu nanza, kukira wenene kusitazaho omo n’omo wo mu banamuto banu.
3 Mwelinde abene. Mutabani wanu akakuhenera, omuhane; akefuza, omusasire. 4 Naho akakuhenera ngendo musanzulunaku lumo, kai ngendo musanzu akahindukira hal’iwe, nagira ati: Nayefuza, omusasire.
5 Entumwa nizigambira Omukama ziti: Notwongere kwikiriza. 6 Omukama nagira ati: Mukiba muli no kwikiriza nk’enzuma ya hardali, mwakugambire iti linu muti: Kuka, oyebyare mu nanza, lyakubahulire.
7 Nawe mul’imwe haliyo ga ali n’omwiru mulimi hamo mulisya, akaruga ha musiri, akamugambira ati: Roko bwangu, oikare h’eliro? 8 si takumugambira ati: Nontekere ebilyo, oyebohe onkolere, mmare kulya no kunwa, mbe niho n’ewe olye, onwe? 9 Si omwiru ogwo akumusima, obwo yakola ebyo yamulagira? 10 Tinkwikiriza. Mbe nikwo n’emwe, mukamara kukola byona ebyo mukulagirwa, mugire muti: Tuli beru banantagasa; twakola ebyo tuli no kukola.
11 Mbe akigenda Yeruzalemu, naraba hagati ya Samariya na Galilaya. 12 Mbe ka yatahire mu charo kindi, abaseza ikumi bachwekire omubili nibamwizaho, nibayema hara; 13 nibahamuka n’amalaka mahango, nibagira bati: Yezu Mwolekerezi, notwitirw’ekisa. 14 Ka yababwene, nagira ati: Roko, mweyoleke abasaserdoti. Mbe ka bagenzire, nibechura bakizire. 15 Nawe omo muli bonene ka yabwene yakizire, nasuba nakuza Mungu n’ilaka ihango. 16 Nagwa buzumi mu maguru ge, namukampiza; kai ogwo yaliga ali Munasamariya. 17 Aho Yezu nasubamo nagira ati: Si tibakira ikumi, kai abandi mwenda bali hai? 18 Tihaliho ayasuba kukuza Mungu, atali omugeni onu. 19 Namugambira ati: Imuka, ogende; kuba kwikiriza kwawe kwakukiza.
EBYO KWIZA KW’OBUKAMA BWA MUNGU.
20 Nabuzibwa Abafarizayo bati: Obukama bwa Mungu buliza lihi? Ka yasubiremo, nagira ati: Obukama bwa Mungu tibukwiza ha bweru; 21 tibaligira bati: Mbubu hanu, hamo bati: Mbubwo kuliya. Kuba obukama bwa Mungu mbubu buli mul’imwe. 22 Nagira abahemba be ati: Ziliza enaku ezo mulyegongeramo kubona olunaku lumo lw’Omwana w’omuntu, kai timulilubona. 23 Kai balibatengera bati: Ngugu hanu, ngugwo kuliya. Muleke kugenda no kubaruba. 24 Kuba si nk’okwo olulabyo lukurabiza kuruga ha muhero gw’olutumba, lukamulika kuhika ha muhero gundi, nikwo n’Omwana w’omuntu aliba atyo ha lunaku lwe. 25 Nawe ali no kutandika kusasibwa bingi no kwangwa oluzaro lunu. 26 Kai nk’okwo habere mu naku za Noe, nikwo haliba hatyo mu naku z’Omwana w’omuntu. 27 Baliga nibalya nibanwa, nibaswer’abakazi, nibagabura kuhika olunaku olwo Noe yataha mu bwato; neiza enzula ya kaboza neita bona. 28 Nikwo bityo nk’okwo byabere mu naku za Loti: baliga nibalya nibanwa, nibagabura, nibatunda, nibabyara, nibayombeka; 29 nawe olunaku olwo Loti yaruga Sodoma, enzula y’omuliro n’ekibiriti negwa, nesingaricha bona. 30 Nikwo haliba hatyo na ha lunaku olw’Omwana w’omuntu alisokoka. 31 Mu katungu ako aliba ali ha luswi, kai ebintu bye bili mu nzu, atalihanantuka kuza kubihamo; nikwo n’aliba ali ha musiri, atalisuba enuma. 32 Mwizuke muka Loti. 33 Buli muntu aliba nahiga kukiz’omwoyo gwe, aligunaga; kai buli aliba agunagire, aligubonera kulora. 34 Nkubagambira nti: Mu kiro echo baliba babili ha kitabo kimo; alihwaho omo, asigweho ondi. 35 Abakazi babili abaliba nibasyera hamo, aihweho omo, asigweho ondi. Abantu babili baliba ha musiri; aihweho omo, ondi asigweho. 36 Ka basubiremo, nibagira bati: Ni hai, Rugaba? 37 Wenene ati: Honahona ah’omutumbi guliba guli, niyo n’empungu zilyekobanira.
18OLUGANI LW’OMULAMUZI N’OLWA KIFWERWA IBA N’OLW’OMUFARIZAYO N’OMUSOROZA. — YEZU NABARIKA BANAMUTO.
1 Nabaganira olugani, bamanye okwo bali no kulembereza bucha bucha obutalekera, 2 nagira ati: Omulamuzi ogwo yaliga ali mu charo kimo, wenene tiyatinaga Mungu, kai tiyabaraga muntu. 3 Mu charo omwo haliga halimo kifwerwa iba omo, naiza hali wenene nagira ati: Nondamure n’omutonganisya wange. 4 Nayanga naku ningi. Kumara nafumora mu nda ye ati: Naho ntakutina Mungu, kai ntakubara muntu, 5 hona obwo kifwerwa iba onu akunaza, nkumulamula, atalitamwa akankoz’ensoni. 6 Omukama nagira ati: Muhulire eby’omulamuzi w’obuyaga akugamba. 7 Mbe Mungu si talilamula abasozirwe be abakumulirira musana na mu kiro, kai alirirwa kubazuna? 8 Nkubagambira okw’alibalamula bwangu. Nawe nkuchwa nti: Si Omwana w’omuntu kwiza alisanga kwikiriza mu nsi?
9 Kandi nagambira n’abandi abaliga nibesima okwo bali bazima nibagaya abandi, olugani lunu ati: 10 Abantu babili bakanegera mw’eklezia kulembereza; omo ali Mufarizayo, ondi ali musoroza. 11 Omufarizayo nayemerera nalembereza mu mutima gwe ati: Mungu wange, nkukusima obwo ntali nk’abantu bandi abasakuzi, abasuma n’abasihani; hona nk’omusoroza ogu. 12 Nkusiba kabili buli bwoyo, nkugaba ekihinzu ch’ekumi cha byona ebyo ngira. 13 Nawe omusoroza nayemerera hara atakwenda no kwerez’ameso ge oluguru; nawe nayetera ha kifuba nagira ati: Mukama wange, nonitirw’ekisa ine muheni. 14 Nkubagambira nti: Omuntu onu akataha owe akizibwe, nawe oliya pai; kuba buli muntu akwekuza alivungavungwa, nawe akwekehya alikuzibwa.
15 Nibamuletera na banamuto abakwateho; abahemba ka babwene batyo, nibabazibira. 16 Nawe Yezu nabasumbya nagira ati: Muleke banamuto beze hal’ine, mutabazibira; kuba obukama bwa Mungu ni bw’abali batyo. 17 Koto nkubagambira nti: Buli atakwanankura obukama bwa Mungu nka namuto, talibutahamo.
OBUHANGO BUTAMIZE. — YEZU NALAGA OBUSASI BWE. — OMUHUME WA YERIKO.
18 Kandi omukuru ogwo namubuza nagira ati: Mwolewerezi muzima, ngire nta mbone obulame obutahwaho? 19 Yezu namugira ati: Wanetera ki oti: muzima? Tihaliho omuzima, atali Mungu wenka. 20 Okumanya ebilagiro: Otaitaga, otasihanaga, otaibaga, otabeherezaga; otinega iso na noko. 21 Wenene ati: Ebyo byona nkabihicha kuruga buto bwange. 22 Yezu ka yahulire ebyo, namugambira ati: Ochasigalireho kimo: byona ebyo oli nabyo obiguze, obigabire abahabi, kai olibona itunga mw’igulu; kandi oize, ondube. 23 Onu ka yahulire ebyo, nazuba, kuba yaliga ali muhango muno. 24 Nawe Yezu ka yamubwene azubire, nagira ati: Waza! kigumire abali n’empilya kutaha mu bukama bwa Mungu! 25 Changuhire muno entungabulende kuraba mu kahuru k’empindu kukira omuhango kutaha mu bukama bwa Mungu. 26 Abahulire nibagira bati: Kai alihicha kuchunguka n’oha? 27 Nabagira ati: Ebitakuhikibwa abantu, bikuhikibwa Mungu. 28 Mbe Petro nagira ati: Lora, itwe tukasiga byona nitukuruba. 29 Wenene nabagira ati: Koto nkubagambira nti: Tihaliho ayasigire enzu, hamo abazere, hamo batabani babo, hamo omukazi, hamo abana, kuber’obukama bwa Mungu, 30 akabura kuhabwa bingi muno mu nsi munu, kai mu bulame bw’obusyo, obulame obutalihwaho.
31 Mbe Yezu naihaho ikumi na babili nabagambira ati: Lora, twanegera Yeruzalemu, byona ebyayandikirwe abalagi ha Mwana w’omuntu bihike. 32 Balimuha abasenzi, bamusekerere, bamuteze amasanzu, bamuchwere amachwanta; 33 ka balimara kumutez’amasanzu, balimwita; kai ha lunaku lwa kasatu alizoka. 34 Bonene tibasombokerwe amagambo ago na kake, ekigambo echo kikabalema, ebyo bagambirwe nibibatamya.
35 Mbe hatyo ka yahikire hehi na Yeriko, omuhume yaliga aikere ha muhanda, nasabiriza. 36 Ka yahulire ekipipi ch’abantu nibarabaho, nabuza ati: Echo ni kiha? 37 Nibamugambira bati: Yezu wa Nazareti niwe akurabaho. 38 Aho nayeta nagira ati: Yezu, mwana wa Daudi, nonsasire. 39 Abebembezi nibamuzibira bati: Nobuze; nawe wenene naguma ayesire ati: Mwana wa Daudi, nsasira. 40 Mbe Yezu nayemerera, nalagira kumumuletera. Ka yahikire hehi, namubuza, 41 nagira ati: Okwenda nkugire nta? Wenene ati: Mukama wange, mbone. 42 Yezu namugambira ati: Nobone; kwikiriza kwawe kwakukiza. 43 Aho n’aho nabona, namuruba nasima Mungu. Abantu bona ka babwene, nibasima Mungu.
19YEZU MU KA YA ZAKE. — OLUGANI LWA MINA IKUMI. — YEZU NATAHA YERUZALEMU.
1 Ka yatahire Yeriko, narabaho. 2 Niwe n’omuntu, izina lye Zake, ayaliga ali mukuru w’abasoroza, na wenene ali muhango, 3 yahigaga kubona Yezu amumanye; nawe kuber’abantu kukana nabura kuhicha, obwo yaliga ali n’oluta luke. 4 Mbe nairukira obusyo, nahanama h’eti ly’omusikomori, ahiche kumubona, kuba aho niho yezaga kuraba. 5 Yezu ka yahikireho, nalalamira, namubona, namugambira ati: Zake, nohanantuke bwangu, kuba lero ndi no kwikara mu ka yawe. 6 Nahanantuka bwangu, namwanankula no kusemererwa. 7 Bona ka babwene, nibarunduma nibagira bati: Yagenda ow’omuheni. 8 Zake akemerera nagambira Omukama ati: Lora, Mukama wange, ihinzu ly’ebintu byange naha abahabi; kai raba nahenire ech’omuntu, mbe nkumulihira ngendo ina. 9 Yezu namugira ati: Lero kuchunguka kwaba mu nzu munu, obw’onu wena ali mwana wa Ibrahimu. 10 Kuba Omwana w’omuntu akeza kuhiga no kuchungula echabuzire.
11 Baliga bakihulira ebyo, nayongeraho kugan’olugani, obwo yaliga yahikire hehi na Yeruzalemu, kai na bonene bachwaga bati: Obukama bwa Mungu bukubonwa ahw’aho. 12 Mbe nagira ati: Omuntu ogwo yaliga ali muhinda, nagenda mu nsi ya hara kutebwaho ha luswa no kusuba. 13 Nayeta aberu be ikumi, nabaha minaikumi, nabagambira ati: Mutunde kuhika nize. 14 Abantu be baliga bamuhasire; nibamutuma entumwa kumuruba, nibagira bati: Titukwenda onu atutware. 15 Nawe ka yatwer’engoma, nasuba; nalagira kweta aberu abo yaliga ahere empilya, amanye ebyo buli muntu yatunzire. 16 Owo kutandika naiza nagira ati: Mukama wange, mina yawe yazeremo ikumi. 17 Namugambira ati: Mbe, mwiru muzima, obw’ogizire omutima mu bike, olitwara byaro ikumi. 18 Ondi naiza nagira ati: Mukama wange, mina yawe yazeremo mina itanu. 19 N’ogwo namugambira ati: N’ewe wena okutwara byaro bitanu. 20 Ondi wena naiza nagira ati: Mukama wange, lora mina yawe, nkagigumya esumikire mu kitambala; 21 kuba nakutinaga, obw’oli muntu musazi: okutwara eby’otabikire, kai okugesa eby’otabibire. 22 Namugambira ati: Nkukulamula ebyo mu kanwa kawe, mwiru w’obuyaga. Sanga nomanya okwo ine ndi muntu musazi, nintwara ebyo ntabikire, kai ningesa ebyo ntabibire; 23 okazibirwa ki si kuta olupilya lwange h’etundiro ly’abakutunda, ka nakwizire, ndubone n’ebyazerwemo? 24 Nagambira abaliga baliho ati: Mwake ogwo mina, mugihe oliya ali na mina ikumi. 25 Nibamugambira bati: Rugaba, ogu ali mina ikumi. 26 Nawe ine nkubagambira nti: Buli ali nabyo, niwe akuhabwa, nasagya; nawe atali nabyo, niwe akwakwa n’ako kuba ali nako. 27 Kandi abahate bange baliya abatayendaga mbatware, mubalete hanu, mubetire mu meso gange. 28 Ka yamazire kugamba ebyo, nabebembera, nanegera Yeruzalemu.
29 Mbe ka yerire hehi na Betfage na Betaniya, hehi n’ibanga elikwetwa Zituni, natuma abahemba be babili, 30 nagira ati: Mugende mu charo ekili obusyo; mukitahemo, mukusanga omwana gw’ensikiri gusibikire, ogutakahanamwahoga muntu; mugusibure, mulete. 31 Kai ka halabaho owo kubabuza ati: Mukugusibulira ki? mumugambire muti: Omukama niwe akugwenda. 32 Mbe abatumirwe nibagenda, nibasanga nk’omwo yabagambirire, omwana gw’ensikiri guliho. 33 Ka basibwire omwana gw’ensikiri, baninagwo nibabagira bati: Mukugusibulira ki? 34 Bonene nibagira bati: Kuba Omukama niwe akugwenda. 35 Nibagusagalira Yezu. Nibayara emyenda zabo ha mwana gw’ensikiri, nibahanamyaho Yezu. 36 Wenene ka yalibasire, nibayalira emyenda zabo ha muhanda. 37 Ka yerire hehi na ha kalengetuko k’ebanga lya Zituni, embaga y’abahemba be netandika kukuza Mungu n’ilaka ihango no kusemererwa ha bw’amahano gona ago babwene, 38 nibagira bati: Omukama akwiza mw’izina lya Mungu abarikirwe! Omulebo gube mw’igulu, n’ikuzo libe oluguru! 39 Abandi bo mu mbaga y’Abafarizayo nibamugira bati: Mwolekerezi, nozibire abahemba bawe. 40 Wenene nabagambira ati: Nkubagambira nti: Banu bakabuza, amabale galihamuka.
YEZU NALIRIRA EKIKALE. — ABATUNZI NIBERUKIBWA MW’EKLEZIA.
41 Mbe ka yahikire hehi, nabona ekikale, nakilirira nagira ati: 42 Kuba iwe wena okiba nomanya, hakili ha lunaku lwawe lunu, ebikukuletera omulebo! Nawe hati biserekire mu meso gawe. 43 Kuba enaku zilikwizira aho abahate bawe balikuzongereza amena, nibakukingiriza honahona, balikufundiriza mbazu zona, 44 balikugwisya ha nsi, iwe n’abana bawe abali mul’iwe; mbe mul’iwe tibalisigaho ibale h’ebale lindi, kuba tiwamanyire olunaku lwo kusurwa kwawe.
45 Mbe ka yatahire mw’eklezia, natandika kwiruchamo abatunzi n’abaguzi, 46 nabagambira ati: Chandikirwe kiti: Enzu yange ni nzu yo kulemberezamo. Kai imwe mwagihindwire nanga y’abasuma. 47 Hatyo nayolekerera naku zona mw’eklezia. Nawe abakuru b’abasaserdoti n’abandiki n’abakuru b’abantu baliga nibamuhiga kumwita; 48 nibabura kubona okwo balamugirira: kuba embaga yona yaliga emwemireho nemuhulira.
20OBURUGO BW’OBUHICHA BWA YEZU. — OLUGANI LW’ABALIMI B’OMUZABIBU.
1 Mbe lunaku lumo, aho yaliga nayolekerera mw’eklezia namanyisya Evanjeli, abakuru b’abasaserdoti nibesoroza n’abandiki n’abagurusi 2 nibamutengera nibagira bati: Notugambire obuhicha obw’okukoza binu, hamo ayakuhere obuhicha obwo ni ga? 3 Yezu nasubamo nabagambira ati: Ine nena ka mbabuze ekigambo kimo. Munsubiremo: 4 Batisimu ya Yohana ekaruga mw’igulu, nangu mu bantu? 5 Bonene nibatekateka mu nda yabo nibagira bati: Kuba tukagira tuti: ekaruga mw’igulu, akutugambira ati: Kai mukazibirwa ki kugikiriza? 6 Kai tukagira tuti: Mu bantu, mbe embaga yona ekutulasy’amabale; kuba bakwikiriza koto okwo Yohana ali mulagi. 7 Nibasubamo okwo batakumanya eyo yarugire. 8 Mbe Yezu nabagira ati: Hatyo n’ene tinkubatengera obuhicha obwo nkukoza binu.
9 Natandika kugambira embaga olugani lunu: Omuntu ogwo akabyara omuzabibu natamo abalimi; wenene naza mu lugendo namarayo naku ningi. 10 Enaku ka zahikire, natumira abalimi omwiru, bamuhe ebyo omuzabibu gwarabire. Bonene nibamutera nibamusindika kugenda atali na kintu. 11 Nasuba kutuma omwiru ondi; ogwo wena nibamutera, nibamugomba, nibamwirucha byara busa. 12 Nasuba kutuma owa kasatu; ogwo wena nibamuhutaza nibamwirucha. 13 Aho kana muzabibu nagira ati: Kai ngire nta? Raba ntume omwana wange owe nkwenda; hamo ogwo, ka balamubona, bakumutina. 14 Abalimi ka bamubwene, nibatekateka mu mitima zabo, nibagira bati: Onu niwe omuhunguzi; ka tumwite, niho ekihungulo kikeze kuba chetu. 15 Nibamwiha mu muzabibu, nibamwita. Mbe kana muzabibu alibagira ata? 16 Akwiza aite abalimi abo, kai omuzabibu naguha abandi. Ka bahulire ebyo, nibamugambira bati: Kikabure! 17 Nawe wenene, ka yebetegereze, nagira ati: Mbe kai kinu ni kiha echandikirwe kiti: Ibale elyo abombeki banagire likaba ibale lya ha kisago? 18 Buli akugwa h’ebale elyo, akuchekenuka; kai owe likugwera, likumusanzabura. 19 Abasaserdoti bakuru n’abandiki nibahiga kumukwasy’emikono mu katungu ako, nibatin’embaga; kuba bamanyaga okwo yaliga naganirira bonene mu lugani olwo.
OMUSORO. — EBYO KUZOKA. — YEZU NI MWANA WA DAUDI N’OMUKAMA WE.
20 Nibamutegera muno, nibamutuma abakengezi, abayesusanisyaga n’abazima, bahiche kumusagara ha buhicha na ha bukuru bw’omutware. 21 Nibamubuza bati: Mwolekerezi, tukumanya okw’okugamba noyolekerera ebihikire, otakulora muntu, nawe okwolekerera omuhanda gwa Mungu mu bikomereze. 22 Tukuhicha si kusororeza Kaizariomusoro nangu pai? 23 Ka yetegereze obuzigi bwabo, nabagambira ati: Mukundoreza ki? 24 Nimunoleke denari. Eli n’olususo n’olwandiko lw’oha? Nibasubiramo bati: Lwa Kaizari. 25 Nabagira ati: Mbe ebya Kaizari mubihe Kaizari, n’ebya Mungu mubihe Mungu. 26 Tibahikize kumukwatira ekigambo che mu meso g’abantu; bakakumisibwa ebyo yabasubiramo, nibesiza.
27 Abandi bo mu Basadusayo, abatekirizaga okwo haliyo kuzoka, nibeza hehi nibamubuza, 28 nibagira bati: Mwolekerezi, Musa akatwandikira ati: Mutabani wabo muntu k’aliba yafwire ali n’omukazi, kai wenene atamusigireho abana, mbe mutabani wabo ahungule omukazi ogwo, ahiche kusigiraho mutabani wabo embibo. 29 Mbe haliga haliho bozo musanzu b’end’emo; owo kutandika naswer’omukazi, nafwa atali na mwana. 30 Ayamurubaga namuswera, na wenene wena nafwa ataliho na mwana. 31 Owa kasatu namuswera; nikwo batyo ha musanzu gwabo bona; nibafwa, kusigaho mwana nangu. 32 Bona ka bahwereho, omukazi wena nafwa. 33 Mbe ha kuzoka omukazi ogwo aliba w’oha? obwo baswere omukazi ogwo bantu musanzu. 34 Yezu nabagambira ati: Abana bo mu nsi munu bakuswera, bakugaburwa; 35 nawe baliya abahikire kuhabwa ensi eliya no kuzoka mu bafu, tibaliswera, kai tibaliswerwa; 36 kuba tibalihicha kusuba kufwa; kuba bakwingana na bamalaika, kandi ni bana ba Mungu, obwo bali bana bo kuzoka. 37 Nawe okw’abafu bakuzoka, Musa wena acholeka ha kisaka, k’akweta Omukama, Mungu wa Ibrahimu, Mungu wa Izaki na Mungu wa Yakobo. 38 Mungu ti w’abafu, nawe ni w’abazima; kuba bona bakulora hali wenene. 39 Mbe abandi bo mu bandiki nibasubamo nibamugambira bati: Mwolekerezi, wagamba kuzima. 40 Mbe tibasubire kuhigahara kumubuza kigambo.
41 Mbe nabagambira ati: Kai bakugambira ki okwo Kristu ali mwana wa Daudi, 42 kai wenene Daudi natenga mu kitabo cha Zaburi ati: Omukama akagambira Omukama wange ati: Ikara ha bulyo bwange, 43 kuhika ngire abahate bawe buhumuzo bw’amaguru gawe? 44 Mbe Daudi akumweta Mukama; kai ni mwana we ata? 45 Embaga yona yaliga ekimuhulira, nagambira abahemba be ati: 46 Nimwekenge ha bandiki, abakwenda kutura bazwere enkanzu, nibayenda no kubwakibwa mw’iguliro no kwikara ha bitebe by’obusyo mu masomero na ha bwikaro bwo kutandika mu mageni; 47 abakunyaga amazu ga bakifwerwa beba, nibesusanisya n’abakusoma esala zilehire. Abo nibo balihabwa ekinaranazo kihango muno.
21OMUHEREZO GWA KIFWERWA IBA. — KUKAMBUKA KWA YERUZALEMU N’EKLEZIA YAYO.
1 Ka yalozire, nabona abatamoga emiherezo zabo mu bubiko, abahango. 2 Nabona na kifwerwa iba ogwo muhabi, natamo chapa ibili. 3 Nagira ati: Nkubagambira koto okwo kifwerwa iba muhabi onu yatamo kukira bona. 4 Kuba banu bahereze omuherezo gwa Mungu ha bwingi bw’ebyabo; nawe onu naihamo mu bukene bwe nahereza ebyo sanga ali nabyo byona.
5 Abandi baliga nibatenga eby’eklezia, okwo eli n’amabale mazima n’okwo esugulikirwe n’ebintu by’emiherezo, nabagambira ati: 6 Ebyo mukubona ebyo, enaku ziliza ezo ibale litalisigara ha luguru lw’ibale, eliliba litakambukire. 7 Nibamubuza nibagira bati: Mwolekerezi, ebyo biligwa lihi? kai n’olunyamo ni luha, ebyo ka bilitandika kubaho? 8 Wenene nagira ati: Mulore mutalizigwa; kuba bengi balizira mw’izina lyange nibagira bati: N’ine, enaku zerire hehi. Mbe aho mutabaruba. 9 Ka mulihulira obulemo n’obumanga, mutalitina; ebyo bili no kutandika kubaho, nawe kuhereruka tikukwiza aho n’aho. 10 Aho nabagira ati: Ihanga lilimukira ihanga, n’obukama bulihagalikana n’obukama bundi. 11 Namutikima y’amani elibaho ahandi, n’emizibwe, n’enzala, n’ebikutinisya mw’igulu, n’enyamo mpango zilibaho 12 Nawe obusyo y’ebyo byona, balitandika kubakwata, balibanaranaza, balibasagara mu masomero na mw’ibohero, balibahicha ha bakama n’abatware, kubera izina lyange; 13 nawe muligirwa mutyo mube mbona. 14 Mwetegeke mu mitima zanu okwo mutaliba no kutekateka ebyo mulasubamo; 15 kuba ine ndibaha akanwa n’obwenge, obwo batalihicha kuhakana no kusinga, abo mulihakanisyanya nabo bona. 16 Abazere banu, n’abatabani banu, n’abanaluganda banu, n’abanwani banu, nibo balibakwata, kandi abandi bo mul’ imwe balibeta; 17 mulihatwa bona ha bw’izina lyange. 18 Nawe si tihaliburaho isoke limo lya ha mutwe gwanu. 19 Mulibona emyoyo zanu mu kweguminsiriza kwanu. 20 Ka mulibona Yeruzalemu nezingirwa embaga y’abarwani, mumanye okwo kusingarika kwayo kuli hehi. 21 Aho niho abali Buyahudi berukire mu mabanga; kai abali mu kikale hagati bahuruke; n’abali mu nsi za hehi baleke kutahamo. 22 Kuba ezo nizo enaku z’enzigu, niho ebyandikirwe bihike byona. 23 Nawe abaliba n’enda n’abalyoncha mu naku ezo baligabona! Kuba halibaho obunale bwingi mu nsi n’ebiniga ha bantu abo. 24 Baligwa ha bwogi bw’embanda, kandi balibasagara nk’embohe mu mahanga gona, kai Yeruzalemu elilibatirwa amahanga, kuhika enaku z’amahanga zilihikira.
KWIZA KW’OMWANA W’OMUNTU. — KWEKENGA NO KULEMBEREZA.
25 Kandi enyamo ziliba mw’izoba na mu kwezi na mu nenezi, na mu nsi amahanga galihaha ha bwo kuhulira enanza n’amakonzo nigarunduma, 26 abantu balyomibwa obutini no kulindirira ebilizira ensi zona; kuba amani go mw’igulu galitengesibwa. 27 Aho balibona Omwana w’omuntu naiza mu mere n’obukuru bwingi n’ikuzo. 28 Kai ago ka galitandika kwiza, mulore, mwinamuke, kuba kuchunguka kwanu kuli hehi. 29 Nabateramo olugani ati: Mulore omutini n’amati gona. 30 Ka gatandika kuraba, mwamanya okw’olwanda luli hehi. 31 Nikwo n’emwe, ka mulibona ago nigeza, mumanye okw’obukama bwa Mungu buli hehi. 32 Koto nkubagambira nti: Oluzaro lunu tilulihwaho, ago gona gatakahikire. 33 Igulu n’ensi bilihwaho, nawe amagambo gange tigalihwaho.
34 Mwemanye, emitima zanu zitagumibwa akalirire n’etamiro n’ebikuhahya byo mu buzima bunu, olunaku olwo lutabapampukiza; 35 kuba nk’ikokoro alizira bona abatwire ha luguru lw’ensi yona. 36 Mbe nimwikare mulozire nimulembereze buli katungu, niho musangwe muhikire kwiruka byona ebiliza obusyo, no kwemerera mu meso g’Omwana w’omuntu.
37 Musana yayolekereraga mw’eklezia; kai mu kiro yarugamoga kugenda kwikara mw’ibanga elyo bakweta bati: Zituni. 38 Kandi abantu bona bamubaliriraga mw’eklezia kumuhulira.
22OMUTEGEKO GW’ABAHATE BA YEZU. — YUDA NAMUTUNDA. — YEZU NAGIRA UKARISTIA.
1 Mbe olunaku lukuru lw’Azima, olukweta luti: Paska, lwaliga lwahikire hehi; 2 abakuru b’abasaserdoti n’abandiki nibategekerana okwo balaita Yezu, nawe baliga nibatina abantu.
3 Mbe isitani nilitaha muli Yuda, owe bayetaga bati: Iskaryota, omo mul’ikumi na babili. 4 Nagenda nafumora n’abakuru b’abasaserdoti n’abakuru b’abantu, okwo alamubaha. 5 Nibasemererwa, nibamulaganisya kumuha empilya. 6 Naikiriza, nahiga omwanya gwo kumubaherezaho, embaga etaliho.
7 Olunaku lw’Azima niluhika olwaliga lulagirwe kubagiraho Paska. 8 Natuma Petro na Yohana ati: Nimugende mutuchumire Paska, tulye. 9 Bonene nibagira bati: Okwenda tugichumire hai? 10 Nabagira ati: Lora, ka mulagenda mu kikale, mukubugangana n’omuntu ogwo ategwire ensuha y’amenzi; mulamuruba mu nzu eyo alatahamo, 11 kandi mugambire kan’enzu egyo muti: Angu Omukama akukutengera ati: Enzu eli hai, eyo ndaliramo Paska n’abahemba bange? 12 Wenene alaboleka enzu mpango eyalire; n’imwo muchumire. 13 Mbe nibagenda nibasanga nk’okwo yabagambire, nibasemeza Paska. 14 Akatungu ka kahikire, naikara h’eliro n’abahemba be ikumi na babili. 15 Nabagambira ati: Kwegonga nkayegonga kulya n’emwe Paska enu, ntakasasibwe. 16 Kuba nkubagambira okwo kuruga hati ntakisuba kugilya, kuhika ehike mu bukama bwa Mungu. 17 Ka yakwasire ekikompe, nalamiriza, nagira ati: Mwanankure, mugabane mul’imwe. 18 Kuba nkubagambira okwo ntakinwa ha bikuraba ha muzabibu, kuhika obukama bwa Mungu bwize. 19 Ka yakwasire omukate, nalamiriza, nahinzura, nabaha, nagira ati: Kinu nizo ngingo zange, ezikuherezibwa imwe; nimugire mutyo ha kunizukiraho. 20 Nikwo atyo n’ekikompe, ka yamazire kulya, nagira ati: Ekikompe kinu ni mulago muhya mu nsagama yange, elisesekera imwe. 21 Nawe lora, omukono gw’akuntunda guli n’ene h’eliro. 22 Nikwo, Omwana w’omuntu akugenda nk’omwo byategekirwe, nawe si omuntu akumutunda aligabona! 23 Bonene nibatandika kubuzanya muli bonene bonka bati: Mul’itwe n’oha si akukola atyo?
EMPAKA MU NTUMWA. — YEZU NALAGA OKWO PETRO ALAMWEYOGA.
24 Nihemuka empaka muli bonene z’asusene kuba mukuru muli bonene. 25 Nabagambira ati: Abakama b’amahanga bagatwara mani, kai abakugagerera bakwetwa Barugaba. 26 Nawe imwe bitaba bityo; nawe omukuru mul’imwe abe nka namuto; kandi atwere abe nk’omukozi. 27 Si omukuru n’oha, aikere h’eliro nangu akukola? si n’aikere h’eliro? Mbe ine ndi hagati yanu nk’omukozi. 28 Imwe n’imwe abasimbagirire n’ene mu kurozibwa kwange; 29 ine nkubalinzya obukama, nk’okwo Tata yabundindize, 30 niho mulye nimunwe h’eliro lyange mu bukama bwange, mwikere ha ngoma nimulamula enganda ikumi n’ebili za Israeli. 31 Aho Omukama nagira ati: Simoni, Simoni, lora, isitani lyayenda kubayunga nk’engano; 32 nawe ine nakusabira, kwikiriza kwawe kuleke kugeruka; kai n’ewe, k’olaba wahindukire, ogumye batabani banu. 33 Wenene namugira ati: Mukama wange, ine nemere kugenda n’ewe, naho hali mw’ibohero, naho hali mu kufwa. 34 Wenene ati: Petro, nkukugambira, lero enkokoromi tekukokoroma, iwe otakayangire kasatu okw’okummanya. Nabagambira ati: 35 Olwo nabatuma mutali na mufuko, n’ensaho, n’enketo, hatyo mukaburwa kintu? 36 Bonene bati: Pai. Mbe nabatengera ati: Nawe hati ali n’omufuko, agutware, n’ensaho yona; kai atali nabyo, aguze enkanzu ye, agure embanda. 37 Kuba nkubagambira okwo ebyayandikirwe bili no kuhikibwa hal’ine, biti: Akabalirwa hamo n’abaheni. Kuba agange gali hehi no kuhwa. 38 Bonene nibagira bati: Rugaba, lora, embanda ibili nzizi. Wenene nabagira ati: Byahika.
YEZU NAYOYERA ENSAGAMA HA KABANGA KA ZITUNI. — NIBAMUKWATA.
39 Ka yahurukire, nagenda ha kabanga ka Zituni, nk’okwo yaliga amanyire; mbe abahemba be nibamuruba. 40 Ka yahikire aho, nabagira ati: Nimulembereze, niho muleke kurozibwa. 41 Kai wenene nabarugaho nairiraho nko kulasa ibale likahikaho; natez’ebizwi nalembereza, 42 ati: Tata, raba noyenda, noniheho ekikompe kinu; nawe kutaba kwenda kwange pai, nawe okwawe. 43 Nawe mumalaika wo mw’igulu namubonekera namugumya. Wenene akakubwa naguma kulembereza. 44 Olwoyera lwe niluba nk’engererezi y’ensagama, nilugerera ha nsi. 45 Ka yarugire mw’ilembereza, akasuba ha bahemba be, nasanga banagire, obwo baliga bazubire. 46 Nabagambira ati: Mukunagirizibwa ki? Nimwimuke, mulembereze, niho muleke kurozibwa.
47 Yaliga akifumora, niyo n’embaga neiza; omo mul’ikumi na babili, owe bayetaga Yuda, abebemberere; nairira Yezu hehi, amunwegere. 48 Nawe Yezu namugambira ati: Yuda, okutunda Omwana w’omuntu nomunwegera? 49 Banu abaliga bamuliho ka babwene ebilagwa, nibamugira bati: Rugaba, si tutemy’embanda? 50 Omo muli bonene natema omwiru w’omusaserdoti mukuru namuchwaho okutwi kw’obulyo. 51 Yezu akasubamo nagira ati: Mutasubira. Ka yakwasire okutwi kwe, namukiza. 52 Yezu nagambira abakuru b’abasaserdoti n’abakuru b’eklezia n’abagurusi abaliga bamwizireho, ati: Muli n’embanda n’amakoni nk’abakuza ha musuma. 53 Aho naliga ndi n’emwe naku zona mw’eklezia, timwantereho ngaro; nawe hati ni katungu kanu na buhicha y’omwirima. 54 Ka bamukwasire, nibamusagara mu nzu y’omukuru w’abasaserdoti; Petro namurubirira hara.
PETRO NAYEYOGA YEZU. — NIBAMUSEKERERA. — NAIKIRIZA OKW’ALI MWANA WA MUNGU.
55 Nibahemba omuliro mu kibuga hagati, nibagwikaraho baguzongere, na Petro wena yaliga ali hagati yabo. 56 Omuzana ogwo ka yamubwene aikere ha lumuri, namwetegereza, nagira ati: N’onu wena sanga ali nage. 57 Wenene namweyoga nagira ati: Mukazi we, ine tinkumumanya. 58 Niharabaho katungu, ondi namubona nagira ati: N’ewe wena oli wo muli aba. Nawe Petro nagira ati: Ye go, ine pai. 59 Niharabaho katungu kuti k’esaha emo, ondi nayomereza nagira ati: Koto onu sanga ali nage; kuba na wenene ni Munagalilaya. 60 Petro nagira ati: Nangu, tinkumanya ech’okutenga. Aho honka akifumora, enkokoromi nekokoroma. 61 Omukama nayekebuka nalora Petro. Kandi Petro naizuka ekigambo ch’Omukama, echo yagambire ati: Enkokoromi etakagambire, okuneyoga kasatu. 62 Petro nahuruka h’esazi, nalira muno.
63 Abantu abaliga bali nage nibamusekerera nibamutera. 64 Nibamufundikira ameso, nibamutera mu busyo, nibamubuza bati: Laga, ayakutera ni ga? 65 Nibamuzuma ebizumi bindi bingi.
66 Mbe, obwire ka bwachere, nibesoroza abagurusi b’abantu n’abakuru b’abasaserdoti n’abandiki, nibamusagara mu lukale lwabo, nibagira bati: Raba oli Kristu, notugambire. 67 Nabagambira ati: Naho nkabatengera, hona timunikiriza; 68 kai nkababuza, hona timukunsubiramo, kai timukunsindika kugenda. 69 Nawe kuruga hati Omwana w’omuntu aliba aikere ha bulyo bw’amani ga Mungu. 70 Bona nibagira bati: Mpaho oli Mwana wa Mungu? Wenene ati: Mwakigamba, kuba ndi wenene. 71 Bonene nibagira bati: Tuchahigira ki mbona? Itwe abene twehulirira mu kanwa ke.
23NIBAMUSAGARA OWA PILATO. — HERODE NAMUSEKERERA. — YEZU HAMO BARABA. — ELAMU.
1 Embaga yabo yona neimuka, nibamusagara hali Pilato. 2 Nibatandika kumuchulira, nibagira bati: Onu twamusanga nagomera ihanga lyetu, nazibira kusororeza Kaizari omusoro, kai nayeyeta Kristu Mukama. 3 Pilato namubuza nagira ati: Hatyo si oli mukama w’Abayahudi? Wenene nasubamo nagira ati: Wakigamba. 4 Mbe Pilato nagambira abakuru b’abasaserdoti n’embaga ati: Tinabonaho ntambala ha muntu onu. 5 Bonene nibaguma kugira bati: Akugomesy’embaga, nayolekerera muli Buyahudi yona, kwihirira Galilaya kuhika kunu. 6 Pilato ka yahulire ekigambo Galilaya, nabuza okw’ali Munagalilaya. 7 Ka yamanyire okw’ali wo mu butware bwa Herode, namusindika hali Herode, ayaliga ali Yeruzalemu mu naku ezo.
8 Herode ka yabwene Yezu, nasemererwa muno; kuba yayegongaga kumubona kuruga naku ningi, obwo yaliga yahulire bingi hali wenene, yategezaga kubona ihano kukorwa wenene. 9 Namubuza ebigambo bingi; wenene tiyamusubiremo kintu. 10 Abakuru b’abasaserdoti n’abandiki baliga baliho nibayomereza kumuchulira. 11 Herode namugaya n’embaga ye, namusekerera, namuzweka omwenda gumwera, mbe namusubya hali Pilato. 12 Ha lunaku olwo Herode na Pilato nibaba banwani; kuba kutandika baliga bahatene.
13 Pilato nayeta abakuru b’abasaserdoti n’abagurusi n’embaga, 14 nabagira ati: Mwandetera omuntu onu, muti: Akugomesy’embaga; mbe lora, ine nkamubuza muliho, tinabonaho ntambala nangu ha muntu onu muli byona ebyo mukumuchulira. 15 Na Herode wena pai; kuba nabasindika hali wenene, tihaliho echabonwaho ekihikire kumwitira. 16 Nkumutez’ensanzu, nimmusindika kugenda. 17 Yaliga ali no kusurumuliraho embohe emo ha lunaku lukuru. 18 Embaga yona neyombera hamo negira eti: Sagara onu, otusurumulire Baraba. 19 Ogwo yaliga aboherwe obugome obwagwire mu kikale n’obwisi bw’omuntu.
20 Pilato nasuba kubafumorera, obwo yayendaga kusurumura Yezu. 21 Bonene nibahamuka muno bati: Mulege, mulege ha musalaba! 22 Nawe wenene nabagambira lwa kasatu ati: Ahenire ki onu? Tinamubonaho ntambala yo kumwitira; mbe nkumutera, nimmusindika kugenda. 23 Nawe bonene nibaguma kuyomba muno nibayenda alegwe ha musalaba; eyombo yabo nekana. 24 Aho Pilato nalamura ebyo bayendaga, nibyo bibe. 25 Nabasurumulira owe basabire, ayaliga aboherwe obugome n’obwisi bw’omuntu; nawe Yezu namubaha, bamugire nk’okwo bayendaga.
OMUHANDA GW’OMUSALABA. — NALEGWA HA MUSALABA. — OMUSUMA MUZIMA N’OMUBI.
26 Ka bamusagere, nibakwat’omuntu ogwo, Simoni Omunasirene, ayarugaga ha musiri, nibamutwekereza omusalaba, agutware enuma ya Yezu. 27 Embaga ningi y’abantu n’abakazi bakamuruba, abamuliriraga nibamuterer’empamo. 28 Yezu ka yabekebukire, nagira ati: Bahara ba Yeruzalemu, nimuleke kundirira, nawe mwelirire imwe abene n’abana banu; 29 kuba haliza enaku ezo balitengeramo bati: Abagumba bali n’omugisa, n’enda ezitatwere n’amabere agatayonkize. 30 Aho balitandika kugambir’amabanga bati: Mutugwere; n’emigongo bati: Mutufulire. 31 Kuba bakagirira batyo iti ibisi, kai biliba bita ha lyomire? 32 Nibasagara n’abandi b’entambala babili hamo nage, baze kubeta.
33 Ka bahikire ahantu ahakwetwa Kalvariyo, niyo nibamulegera ha musalaba n’abasuma, omo ha bulyo, ondi ha bumoso. 34 Yezu yaliga nagira ati: Tata, nobakize, kuba tibakumanya echo bakukora. Bakagabana ebizwaro bye nibabyesa olweso. 35 Abantu baliga baliho aho, nibalora, abakuru nibamusekerera na bonene, nibagira bati: Yakiz’abandi; nayekize omwene, raba ali Kristu ayasozirwe Mungu. 36 N’abasirikale bona bamusekereraga, niberira hehi nibamuha esala, 37 nibagira bati: Raba oli mukama w’Abayahudi, noyekize. 38 Haliga haliho n’olwandiko lwandikirwe ha luguru ye mu kigereki na mu kilatini na mu kiyahudi, luti: Onu niwe Omukama w’Abayahudi.
39 Omo w’abasuma abo, abaliga basungire, namuzuma nagira ati: Raba oli Kristu, noyechugule, n’etwe. 40 Ondi nasubamo namuchahalira nagira ati: N’ewe wena tokutina Mungu, kai n’ewe oli mu kinaranazo echo chonene? 41 Kai itwe kihikire, kuba tukunaranazibwa ebyo twakozire; nawe onu tiyakozire kabi n’akati. 42 Nagambira Yezu ati: Mukama wange, olanizuka k’olahika mu ngoma yawe. 43 Yezu namugambira ati: Koto, nkukugambira, lero okuba n’ene mu Paradizo.
YEZU NAFWA HA MUSALABA. — NIBAMUZIKA.
44 Yaliga eli kuti saha mukaga, kai omwirima nigusugana mu nsi yona kuhika saha mwenda. 45 Izoba nililala, omwenda gwo mw’eklezia nigutemukira hagati. 46 Yezu nahamuka n’ilaka ihango nagira ati: Tata, nakuha omwoyo gwange mu ngaro zawe. Ka yagambire ebyo, niguhwamo. 47 Nawe omukuru w’abasirikale igana ka yabwene ebyagwire, nakuza Mungu nagira ati: Waza! omuntu onu sanga ahikire. 48 N’embaga yona eyaliga eliho nelora ebyo, bakabona ebyagwire, baketera ha kifuba, nibagenda. 49 Abanwani be n’abakazi abaliga bamurubire kuruga Galilaya, baliga bemerere hara, nibalora ebyo.
50 Haliga haliho omuntu ogwo, izina lye Yozefu, yaliga ali wo mu balamuzi, muntu muzima, arongire, 51 yaliga atali mu magambo gabo na mu bikorwa byabo, ali w’Arimateya, echaro cha Buyahudi, na wenene wena yalindiriraga obukama bwa Mungu. 52 Ogwo nagenda hali Pilato, namusaba omutumbi gwa Yezu; 53 ka yagwihireho, nagusemba mu mwenda, naguzika mu kituro echaliga kisimbirwe mw’ibale, ekitakazikwamoga muntu. 54 Lwaliga luli lunaku lw’olulaririro, na sabato netandika. 55 Abakazi abarugire nage Galilaya nibalora ekituro n’okwo bazikire engingo ze. 56 Nibasuba, nibasemeza ebintu ebikununka kuzima n’amazuta; mbe ha lwa sabato nibahumura, nk’okwo baliga balagirwe.
24ABAKAZI NA PETRO HA KITURO CHA YEZU.
1 Olunaku lwo kutandika lwa sabatokanencha chulichuli nibeza ha kituro, batwere ebintu ebikununka kuzima, ebyo baliga basemeze; 2 nibasanga ibale lihiringisize ha kituro. 3 Nibatahamo, nibabura kusangamo omutumbi gw’Omukama Yezu. 4 Mbe baliga bakitangazibwa ebyo mu mitima zabo, nibechura abantu babili babemerereho, bazwere emyenda ezikwengerera. 5 Ka batinire, bakenamya obusyo bwabo ha nsi, nibabagambira bati: Mukuhigira ki akulora mu bafu? 6 Tali hanu, yazokire. Mwizuke ebyo yabatengere, aho yaliga akili Galilaya, 7 nagira ati: Omwana w’omuntu ali no kuherezibwa mu ngaro z’abantu baheni no kulegwa ha musalaba, kai kuzoka ha lunaku lwa kasatu. 8 Nibezuka ebigambo byo. 9 Ka barugire ha kituro, nibarobeza ebyo byona hali baliya ikumi n’omo n’abandi bona. 10 Haliga haliho Maria Madalena na Yohana na Maria, nina Yakobo, n’abandi, nibo baliga bali na baliya abatengere Entumwa ebyo. 11 Ebigambo ebyo bikabasusanira nk’ag’olusaro, nibabura kubekiriza. 12 Nawe Petro naimuka, nairukira ha kituro; ka yenamire, nabona ebitambala byonka bili aho; nagenda, nakumisibwa ebyagwire.
YEZU NABONEKERA ABAHEMBA BABILI MU MUHANDA GWA EMMAUSI.
13 Lunaku olwo lwonka niharugaho babili bo muli bonene nibagenda mu charo, izina lyacho Emmausi, kitagene na Yeruzalemu stadi makumi mukaga. 14 Bonene baromaga bonka ebyagwire ebyo byona. 15 Mbe bakitengerana no kubuzanya, Yezu wenene naberiraho, nagenda nabo. 16 Nawe ameso gabo galiga gakwasirwe, baleke kumumanya. 17 Nabagambira ati: Mukutengerana bigambo ki binu nimulibata, kai muzubire? 18 Omo, izina lye Kleofasi, nasubamo nagira ati: Si n’iwe mugeni wenka muli Yeruzalemu, otakumanya ebigwireyo ebyo mw’izwerizweri munu? 19 Wenene nabagira ati: Biha? Nibagira bati: Ebya Yezu Omunazareti, ayaliga ali mulagi, kai w’amani mu bigambo na mu bikorwa mu meso ga Mungu na mu bantu bona; 20 okwo bamusagere ha bakuru b’abasaserdoti na ha bakuru betu kumulamula kufwa, nibamulega ha musalaba. 21 Kai itwe sanga nitutegeza okwo niwe akuchungula Israeli; na hati hali ebyo byona lero ni lunaku lwa kasatu, kuruga ebyo bigwire. 22 Kandi abakazi bandi bo mul’itwe batutinisya, abasanga bazire ha kituro, izoba litakasohwere, 23 tibasangamo omutumbi gwe, kai beza nibagamba n’okwo babonekerwa bamalaika, nibabagambira okw’akulora. 24 Kandi bagenda n’abandi bo mul’itwe ha kituro; bona basanga nk’omwo abakazi babagambirire, nawe wenene niwe batasangamo. 25 Wenene nabagira ati: Basiru mwe n’ab’emitima ezitakwanguha kwikiriza byona ebyo abalagi batengire! 26 Si Kristu yaliga atali no kusasibwa ebyo, atyo niho akataha mw’ikuzo lye? 27 Natandikira hali Musa, n’abalagi bona, nabasomborera mu Nandiko zona ebyaliga bili hali wenene. 28 Nibahika hehi n’echaro echo bazamoga, wenene nasusana nk’akwenda kuzayo obusyo. 29 Nibamusiniriza bati: Noikare n’etwe, kuba habere kebazo, izoba lyalagara. Nagenda nabo. 30 Mbe aho yaliga aikere nabo h’eliro, akakwat’omukate, nabarika, nahinzura, nabahereza. 31 Ameso gabo nigabunduka, nibamumanya; nawe wenene nabura mu meso gabo. 32 Nibagambirana bati: Waza! omutima gwetu mul’itwe sanga gutagasire, aho sanga nafumora mu muhanda natusomborera Enandiko! 33 Nibemuka aho n’aho, nibasuba Yeruzalemu; nibasanga ikumi n’omo basumbire n’abo baliga bali nabo, 34 nibatenga bati: Omukama yazokire koto, yabonekere Simoni. 35 Na bonene nibarobya ebyagwire mu muhanda, n’okwo bamumanyire ha kuhinzur’omukate.
YEZU NABONEKERA ENTUMWA. — NABOLEKERERA EBY’OMULAGO.
36 Baliga bakifumora ebyo, Yezu naba hagati yabo, nabagambira ati: Omulebo gube n’emwe; n’ine, muleke kutina. 37 Nibatina nibahaha, nibachwa bati: Twabona omwoyo. 38 Nabagambira ati: Mukutina ki, n’ebitekateko byahanama mu mitima zanu? 39 Mulore ebiganza byange n’ebigere byange, n’ine omwene; mubabate, mulore, kuba omwoyo tiguli n’engingo n’amagufwa, nk’okwo mukubona okwo ndi nabyo. 40 Ka yatengire atyo, naboleka ebiganza n’ebigere bye. 41 Baliga batakekirize, bakitangazibwa amasemererwa, nabagira ati: Muliho hanu n’ebyo kulya? 42 Nibamuha ekihinzu ch’enfwi ekazire n’ensinda y’obwoki. 43 Ka yalire obusyo yabo, natwara ebyasagire nabaha.
44 Nabagambira ati: Binu niby’ebigambo ebyo nabatengere nkili n’emwe, okwo byona ebyayandikirwe hal’ine mu bilagiro bya Musa, n’eby’abalagi, na mu Zaburi, bili no kuhikibwa koto. 45 Aho nabakingulira obwenge, basombokerwe Enandiko. 46 Nabagambira ati: Kuba nikwo byandikirwe bityo, kai hona nikwo Kristu yaliga ali no kusasibwa, no kuzoka mu bafu ha lunaku lwa kasatu; 47 n’amahanga gona kwolekererwa mw’izina lyange kutamwa no kukizibwa ebiheno, kutandikira hali Yeruzalemu. 48 Nawe imwe n’imwe muli mbona z’ebigambo ebyo. 49 Ine ndibatumira Omulagwa wa Tata; mbe imwe nimwikare mu kikale kuhika muzwekwe amani agaruga oluguru.
KUHANAMA MW’IGULU KWA YEZU.
50 Nabasagara hanza, ha lubazu lwa Betaniya, nayerez’ emikono ze nababarika. 51 Mbe aho yaliga akibabarika, nabarugaho, nasagarwa mw’igulu. 52 Bonene ka bamazire kumuhabudu, nibasuba Yeruzalemu n’amasemererwa mengi; 53 baliga bali mw’eklezia bucha bucha nibasima Mungu nibamulamiriza. Amina.