1

OMUGASO GW’ENAKU. — KULEMBEREZA N’OBWESIGE.

1 Ine Yakobo, omwiru wa Mungu n’Omukama wetu Yezu Kristu, nkubwacha enganda ikumi n’ebili ezisambere. 2 Bana betu, mubare nk’obusemererwa buhango enaku ezo mukubona, 3 mumanyire okwo kurozibwa kwo kwikiriza kwanu kukuzara obweguminsiriza. 4 Nawe obweguminsiriza bulagirwe kuba buhikire mu bikorwa byabwo, niho mube bahikire na bakobire, mutalebire kintu.

5 Omo mul’imwe akaba alebirwe obwetegereza, abusabe hali Mungu, akugabira bona na bingi, nzira kurunduma; kai alibuhabwa. 6 Nawe asabe n’obwesige, atakutimatimya. Kuba omutimatimya ali nk’amakonzo g’enanza agakuchundegwa nigayugurwa omuyaga. 7 Omuntu ogwo atachwa ati: nkuhabwa kintu ha Mukama. 8 Ni muntu w’emitima ibili, muhindahinduki mu mihanda ze zona.

9 Omutabani wetu muhabi ayesimire obukuru bwe; 10 kai omuhango ayesimire obuke bwe, kuba alirabaho nk’obwasyo bw’obunansi. 11 Kuba izoba ka likusohora omusana gukayaka, obunansi bukuyoma, kai obwasyo bwabwo bukulagara, nibunyankabara; nikwo n’omuhango alinyankabara mu mihanda ze. 12 Omuntu mweguminsiriza mu kurozibwa ali n’omugisa, kuba, k’alimara kurozibwa, alihabwa engata y’obulame, eyo Mungu yalaganisize abakumwenda.

OBURUGO BW’OBUZIMA N’OBUBI.

13 Mbe omuntu akarozibwa, yalekaga kugamba ati: Niwe Mungu akundoza; kuba Mungu ti muroza w’amabi, kai hona kandi wenene takuroza muntu. 14 Nawe buli muntu wena akurozibwa obwoyi bubi bwe, obumusindika nibumukongya. 15 Kumara, obwoyi bubi bwagizir’enda, bukuzara ekiheno; kai ekiheno, bakikozire, kikuzara olufu. 16 Mbe, bana betu bendwa, mutahaba. 17 Enema nzima zona n’emigabo zihikire zona zikuruga oluguru hali Tata w’olumuli, atali na buhinduki nali kiminimini nali buhinduzi. 18 Kuba mu kwenda kwe akatuzara n’ekigambo kikomereze, tube bakatanga b’ebihangwa bye.

19 Mukikumanya, bana betu bendwa. Buli muntu wena ayanguhe kuhuliriza, nawe alangeze kufumora, kai atapampuka kunigahara; 20 kuba ebiniga by’omuntu tibikuhicha obuhikire bwa Mungu. 21 Hatyo nimwange obulofu n’obwingi bw’obubi bwona, nimwanankule kifura ebigambo ebyayongirwe mul’imwe, ebikuhicha kuchungula emyoyo zanu. 22 Ekiliho, nimuhich’ebigambo ebyo; mutabihulira chonka, mukeziga imwe abene. 23 Kuba omuntu akahulira ebigambo, akabura kubihicha, ali nk’omuntu akulora mw’ilore obusyo bw’obuzarwa bwe, 24 kandi, yamazire kwelora atyo, nayegendera nayebwa ahw’aho okw’ali. 25 Nawe omwetegereza wa kimo w’ekilagiro kihikire ch’obweyagazi, akaguma kukola atyo, atali muhulizi wo kuyebwa bwangu bwangu, nawe akahicha ebyo yahulire, ogwo atyo niwe alibona omugisa mu bikorwa bye.

26 Omuntu akachwa ati: ndi n’edini, kunu atakuzibira olulimi lwe, nawe akahabisya omutima gwe, edini y’omuntu ogwo ni ya busa chonka. 27 Edini eyezire, nzira ntambala ha meso ga Mungu Tata wetu, eli mu kusura enfuzi n’abafwerwe beba mu bunale bwabo, na mu kubula kutulirwa obulofu bw’enaku za hati.

2

KULEKA KUSORORA ABANTU.

1 Bana betu, mutakwatanisya obusorozi bw’abantu no kwikiriza Omukama wetu Yezu Kristu ayakuzibwe. 2 Kuba omuntu, azwere epete y’ezahabu n’emyenda zyorobire, akezamo mu bukobe bwanu, kai omuhabi wena, azwere omwenda gutemukire, akezamo, 3 mukalora omuzwazi w’emyenda zyorobire nimumugambira muti: Iwe, ikara hanu kuzima; kandi mukagambira omuhabi muti: Iwe, imerera aho ifwo y’ekihumuzo ch’amaguru gange; 4 si timwasorora mul’ imwe, mukaba balamuzi b’ebitekateko bitahikire? 5 Muhulirize, bana betu bendwa: si Mungu tasozile abahabi bo mu nsi munu, babe bahango mu kwikiriza n’abahunguzi b’obukama obwo Mungu yalagirire abakumwenda? 6 Kai imwe, mukugora omuhabi. Si tibo abahango abakubatwara manimani n’obuhicha bwabo, bakabasagara mu malamuliro? 7 Tibo bonene abakunyamula izina izima elyo babarukire? 8 Mbe mukahicha ekilagiro ch’ekikama, nk’okwo chandikirwe mu Nandiko, kiti: Oyendega owezanu nk’ewe omwene, mukukola kuzima. 9 Nawe mukasorora abantu, mukukola ekiheno, kai musingirwe ekilagiro, nk’abatambuki bacho. 10 Kuba omuntu, naho akahicha ebilagiro byona, nawe akahena mu kigambo kimo chonka, nasana kuti henda yabitambuka byona. 11 Kuba ayagambire ati: Otagiraga obukwate, niwe wenene agambire ati: Otaitaga. Mbe, naho otagizire obukwate, okait’omuntu, okutambuka ekilagiro. 12 Nimufumore nimukole nk’abalilamurwa ekilagiro ch’obweyagazi. 13 Kuba atali na kisa, talilamurwa n’ekisa; nawe ekisa tikikutina obulamuzi.

KWIKIRIZA TIKUKUGASA KINTU, EBIKORWA BIZIMA BITALIHO.

14 Bana betu, kikugasira ki omuntu akagamba ati: ndi no kwikiriza, kunu atali n’ebikorwa? Si kwikiriza kukuhicha kumuchungula? 15 Omutabani wanu hamo omuhara wanu akazuka, kai akaba muzala mu bilyo bya buli lunaku, 16 kandi omo mul’imwe akabagambira ati: Mugende n’omulebo, muyeyote, mweigusye, kai mukabula kubaha ebyo engingo zikenire, bakugasirwa ki? 17 Nikwo no kwikiriza: kutali n’ebikorwa, kufwire muli kwonene. 18 Nawe hamo ondi agambe ati: Oli no kwikiriza, kai ine ndi n’ebikorwa. Onoleke kwikiriza kwawe, ebikorwa bitaliho, kai ine ndikwoleka kwikiriza kwange mu bikorwa. 19 Okwikiriza okwo Mungu aliho omo wena: ni kuzima; amasitani gona gakwikiriza ebyo, kai gakuzuguma.

20 Nawe okwenda kumanya, iwe muntu musiru, okwo kwikiriza, ebikorwa bitaliho, kufwire? 21 Si Ibrahimu, tata wetu, tatakatifuzibwe ebikorwa bye, ka yahereze omwana we Izaki h’etambiro? 22 Okubona okwo kwikiriza kwe kwaliga kukobere n’ebikorwa bye, n’okwo kwikiriza kwamalizibwe mu bikorwa. 23 Hatyo nikihika ekigambo kinu ch’Enandiko, kiti: Ibrahimu naikiriza Mungu, kai echo kikamubalirwa nk’ibanza, nayetwa munwani wa Mungu. 24 Si timukubona okw’omuntu atakatifuzibwa ebikorwa, nawe kwikiriza kwonka pai? 25 Nikwo na Rahabi, omukazi w’obuyaga, si tiyatakatifuzibwe ebikorwa, ka yayanankwile entumwa, nabasubya mu muhanda gundi? 26 Mbe nk’okwo engingo ezitali n’omwoyo, zifwire, nikwo no kwikiriza okutali n’ebikorwa, kufwire.

3

AMABI G’OLULIMI.

1 Bana betu, mutakana kwegira bolekerezi, mumanyire okw’ab’omulimo ogwo bakulamurwa elamu egumire. 2 Twena tukuhena mu magambo mengi. Atakuhena mu kafumorere ke, ogwo ni muntu ahikire, kai akuhicha kusagaza engingo ze zona. 3 Tukutaho ekisagazo mu kanwa k’efarasi, zituhulire, kai tuhiche kuchora engingo zazo zona. 4 Nimwetegereze n’engaraba: naho zili mpango zita nizichundegwa emiyaga z’amani, engobesyo noro ekuzichora, nk’omwo omuchozi akwendera. 5 Nikwo n’olulimi: ni kihinzu kike mu ngingo, nawe lukwekuhya amagambo mahango. Nimulore ekituntu kihango echayokibwe omuliro munoro! 6 Olulimi lwona ni muliro, ni nsi y’obubi. Olulimi lukutebwamo mu ngingo zetu, nilurofuhaza engingo zona, nilwacha obulame bwetu bwona, na lwonene lusirizibwe omuliro ogutahwaho. 7 Enganda zona z’ebikaka n’ez’enoni n’ez’elya ha nsi n’ebindi ebikwetengesya zikuhicha kugondezibwa, kai zikagondezibwa amani g’abantu; 8 nawe olulimi, taliho omuntu akuhicha kulugondeza: luli bubi obutasingwa, kai lwizwire obusungu bwo kwita. 9 Nalwo tukukuza Mungu, Tata wetu, kandi hona nalwo tukuzumiriza abantu, abahangirwe nibasusana na Mungu. 10 Mu kanwa kamo konka bikukura isima n’omuzumo. Bana betu, ebyo tibingene. 11 Si amenzi mazima n’agasalire gakuzwa mw’iziba limo? 12 Si, bana betu, omutini gukuhicha kuraba emizabibu, hamo omuzabibu, amatini? Nikwo mw’iziba lisalire tigatahwamo amenzi mazima.

OBWETEGEREZA BWA KIMO.

13 Ni ga mul’imwe omwetegereza n’omumanyi? Ayoleke ebikorwa bye mu ntungwa nzima, mu bwetegereza bwizwire obufura. 14 Nawe mukaba muli n’ichubi lisalire mu mutima, n’omwoyo gw’obuhakani, mutayekuhya no kubeha. 15 Kuba obwetegereza nk’obwo butyo tiburuga oluguru, nawe buli bw’ensi, bw’ekinangingo, bw’ekinamasitani. 16 Kuba aho ichubi n’obuhakani biliho, aho niho amazongoko n’obubi bwona biliho. 17 Nawe obwetegereza obukuruga oluguru, echo kutandika bukwera, kandi bukwenda omulebo, buli n’obutekani n’obuhulizi, bukuhicha kukola buli kizima chona, bwizwire ekisa n’ebirabo bizima, tibulamula chonka, kai tibuli na buzigi. 18 Mbe ebirabo by’obuhikire bikubibwa mu mulebo abakukola ebikorwa by’omulebo.

4

KURWANA ENTUNGWA MBI NA SITANI.

1 Enkungana n’entongana zikuruga hai mul’imwe? Si tizikuruga mu bwoyi bubi bwanu, obukurwana mu ngingo zanu? 2 Mukuligira, nimuburwa; mukwita, mukuchuba, nimuburwa; mukutongana nimurwanana, nawe timukuhabwa, kuba timusaba. 3 Mukusaba nimubura kuhabwa, kuba mukusaba kubi, mwegongire kwigusya obwoyi bubi bwanu. 4 Basihani mwe, si timukumanya okwo kwenda eby’ensi enu ni kuhata Mungu? Mbe hatyo buli muntu wena k’akwenda kunwana n’ensi enu, yegira muhate wa Mungu. 5 Mukuchwa muti: Enandiko zikugamba busa chonka ziti: Omwoyo ogutura mul’imwe gukusindika kuchuba si? 6 Nangu; gukukanisya enema. Nicho gukugambirira guti: Mungu akurwana abakwekuza, nagabira abakwekehya enema ye.

7 Mbe muhulire Mungu; nawe murwane sitani, kai lilirukira hara. 8 Ni mwirire hehi na Mungu, kai wenene wena alirira hehi n’emwe. Munabye emikono zanu, imwe baheni; kai imwe abali n’emitima ibili, muyeze emitima zanu. 9 Mwelirire, mubihirirwe, mulire; enseko zanu zihinduke, zibe malira, kai omuzaho gwanu gube buzube. 10 Mwekehye obusyo y’Omukama, kai alibakuza.

KULAMULA CHONKA.

11 Mutageyanaga, bana betu. Akugeya mutabani wabo, hamo akulamula chonka mutabani wabo, ogwo atyo akugeya ekilagiro, nalamula ekilagiro. Mbe okalamula ekilagiro, toli muhicha wacho, nawe okwegira omulamuzi wacho. 12 Omukozi n’omulamuzi w’ekilagiro n’omo wenka: niwe ali n’obuhicha bwo kunaga no kuchungula. 13 Nawe iwe oli kiha, iwe akulamula owezanu? Kai hati imwe abakugamba muti: Lero hamo nencha tukugenda mu charo cha nankegi, tukimaremo omwaka, tutundemo, tubonemo omugaso, 14 kai mutakumanya ebilagwa nencha. 15 Nawe si imwe, obulame bwanu buli buta? Ni luho olubonekana mwanya munoro, kumara nilubura. Ni kuzima muno mugambe muti: Omukama k’alaba nayenda, hamo muti: Ka tulaba nitulora, tukukola kinu hamo kiliya. 16 Nawe hati mukwekuhya mu bwekuza bwanu. Obwekuhya bwona nk’obwo butyo ni bubi. 17 Mbe akumanya kukola kuzima, akabura kukola, akuhena.

5

ABAHANGO BABI. — OBWEGUMINSIRIZA. — KUSIGWA KW’ABARWERE.

1 Imwe bahango, mulire nimulusereze kuber’enaku ezilabagwera. 2 Obutunga bwanu buzunzire, kai emyenda zanu zihugusire. 3 Ezahabu n’efweza yanu zigizire obutale, kai obutale bwazyo bulibatonganisya, bulilya engingo zanu nk’omuliro. Mwekanisize ensabo y’ebiniga byo mu naku ezilihereruka. 4 Lora, omuhero ogwo mwaimire abakozi abagesire mu misiri zanu gukuyomba, kai eyombo yabo etahiremo mu matwi g’Omukama w’embaga. 5 Mukatula mu nsi mu malya na mu masemererwa; mukegusiza emitima zanu ha lunaku lw’ibaga. 6 Mukalamula nimusinga, nimwita omuzima, kai tiyayangire.

7 Mbe, bana betu, mweguminsirize kuhika ha kwiza kw’Omukama. Lora, omulimi akutegeza ebirabo by’obuguzi bwingi by’ensi, nayeguminsiriza kuhika abone enzula yo kutandika n’eya kabili. 8 Mbe imwe mwena, mweguminsirize nimugumye emitima zanu, kuba kwiza kw’Omukama kuli hehi. 9 Mutageyanganana, bana betu, niho muleke kweleterera. Ngugu omulamuzi, ali ha mulyango. 10 Bana betu, nimurubire ha ndolero y’obusasi n’obweguminsiriza mu kurozibwa y’abalagi, abagambire mw’izina ly’Omukama. 11 Lora, tukweta ab’omugisa, abeguminsirize. Mukahulira nibagamba obweguminsiriza bwa Yubu, nimubona obuhererukiro bwe, obw’Omukama yamubonere, kuba Omukama ali n’ekisa, kai ni musasizi.

12 Nawe kukira byona, bana betu, mutalahiriraga igulu n’ensi, n’ekilahiro kindi chona pai. Nimugambe chonka muti: Yee, yee; pai, pai, niho mutalilamurwa kubi. 13 Omo mul’ imwe azubire? Alembereze. Asemererwe? Ayembe.

14 Omuntu yarwaraga mul’imwe, yayeta abasaserdoti b’Eklezia, beze kumusabira no kumusig’amazuta h’ezina ly’Omukama. 15 Kai esala ezo zo kwikiriza zikuchungula omurwere, Omukama wena akumuhumuza; kandi akaba ali n’ebiheno, akukizibwa.

KULEMBEREZA.

16 Nimwegambirane ebiheno byanu, nimusabirane, niho muchunguke; kuba ilembereza ly’omuzima nayomerera lili n’obuhicha bwingi. 17 Eliya yaliga ali muntu muheni nk’etwe, nawe, ka yayomerere kusaba, enzula eleke kugwa mu nsi, tiyasubire kugwa mu myaka isatu n’ihinzu. 18 Kandi ka yasubire kusaba, igulu niligwisy’enzula, kai ensi neraba. 19 Bana betu, omo mul’imwe akabulira hara n’obukomereza, kai ondi akamusubya, 20 ogwo amanye kinu: akwiha omuheni mu muhanda ogwo yabuliremo, akuchungula omwoyo gwe mu lufu, nakizibwa ebiheno bingi.