Tị́tọ̃

Kọ̃kọ̃bị́ Páũlũ ní sĩí sẽé

Tị́tọ̃

ní rĩ

Tã búkũ rĩ vé rĩ ã ũlũngárá

Tị́tọ̃ ri Gị̃rị́kị̃gú, újá ꞌi ícá Kũrĩsĩtĩyánĩ rú. Páũlũ ní ẹ́cị́ngárá gá, Tị́tọ̃ ko Páũlũ ẽ ĩzã rá, kộpi rikí ẹ́cị́ Páũlũ be trụ́ lókí Páũlũ ní rizú ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ vé rĩ ũlũzú rĩ gé. Vụ́drị̃ ni gé, Páũlũ ní mụzú Kũrétẽ gá, mụ adrií drị̃koma rú ãngũ Kũrétẽ vé rĩ agá ꞌdãá.

Kọ̃kọ̃bị́ ꞌdĩri agá, Páũlũ lũ Tị́tọ̃ ní kĩnĩ, Tị́tọ̃ ã ũpẽ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị ni pi, kộpi ã kokí ꞌbá kãnísã vé rĩ pi ẽ drị̃. Lũ kpá ĩri ní lẹ́tị pịrị, ẽ ímbá rí ngúlúmũ ãndíãndí kãnísã vé rĩ pi, ãgõ ãká rú rĩ pi, ũkú ãká rú rĩ pi, kẹ̃rị́anji rĩ pi, tụ́gẹ̃rị̃ rĩ pi be. Ụ̃dụ̃ ni gé, gõ ẹndịị́ ꞌyoó Tị́tọ̃ ní kĩnĩ, lẽ Kũrĩsĩtĩyánĩ rĩ pi ã adrikí tã be kíri ĩ ãsámvú gé sĩ, kộpi ã lẽkí ĩ lẽlẽ, lẽ kộpi ã kukí tã kộpi ní rizú ĩ ndrezú ũnjí rĩ rá, kộpi ã rikí ãgátá gãá ĩ ãsámvú gé sĩ ku, kộpi ã acokí ĩ ku.

Páũlũ sẽ mõdó Tị́tọ̃ ní

¹Ma Páũlũ ꞌi, ma ri ẹ̃zị́ nga Múngú ní, Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ vé ꞌbá áyúãyũ ni rú, ꞌbá Múngú ní ũpẽé rĩ pi vé ẹ̃ꞌyị̃ngárá ã adri rí ũkpó ũkpó, kộpi ã nị̃kí rí tã áda adrizú pịrị Múngú agá rĩ ãní. ²Ẹ̃ꞌyị̃ngárá, ãzini tã áda rĩ sẽ ꞌbá rĩ ẹ́sị́ ꞌbã ídri ꞌdániꞌdáni, Múngú ũnjõ ãkó rĩ ní tã ni ẹzịị́ ọ́tụ́ ị́nọ́gọ́sị́ ị́sụ́zú gbi drĩ ꞌbụ̃ pi vũ be kuyé ꞌdãri ã tã ụ̃sụ̃zú. ³Múngú ꞌbâ Paápi rĩ iꞌda ívé ụ́ꞌdụ́kọ́ múké ꞌdĩri sâ múké ni gé, ãꞌyĩ ma ívé ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũú ꞌbá rĩ pi ní nĩ, sụ̃ ĩri ní ẹzịị́ má ní rĩ tị́nị. ⁴Tị́tọ̃, ꞌbá ní Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ mí be gí rĩ sĩ, mí sụ̃ mâ mvá tị́nị. Ẹ́sị́ múké, ãzini tãkíri íngápi Múngú ꞌbá Ẹ́tẹ́pị vúgá, ãzini Kúrísítõ Yẹ́sụ̃ ꞌbâ Paápi rĩ vúgá rĩ, ã adri mí be.

Ẹ̃zị́ Tị́tọ̃ ní ngaá Kũrétẽ gá rĩ

⁵Tị́tọ̃, tã má ní mi kuzú kú Kũrétẽ gá ꞌdĩlé rĩ, mî dẹ rí ẹ̃zị́ rĩ ẽ ị̃mbị́tã, ãzini mî ũpẽ rí drị̃koma ũꞌbãá ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi drị̃gé kụ̃rụ́ ãlu ãlu agásĩ, sụ̃ má ní ẹzịị́ mí ní rĩ tị́nị. ⁶Lẽ ꞌbá ĩ ní ĩpẽé ꞌbãá drị̃koma rú rĩ, ã adri ꞌbá ĩ ní rụ́ ni ẹ́dị́ tã ũnjí sĩ ãluŋáni ku ni, ã adri ũkú be ãlu, ĩrivé anji ã adrikí ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí ni pi, ã zịkí kộpi ã rụ́ tã ũnjí sĩ ku, kộpi ã adrikí drị̃ be ũkpó ũkpó ku. ⁷Drị̃koma ĩ ní ꞌbãá ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi drị̃gé rĩ, ĩri ri ẹ̃zị́ nga Múngú ní, lẽ ã zịkí rụ́ ni tã ũnjí sĩ ku, ã adri ꞌbá ẹ̃zị́ ã tã lũúpi ọ̃jọ̃gọ̃ sĩ ni ku, ꞌa ni ã ve tã sĩ mbẽlẽŋá ku, ã adri ꞌbá riípi íwá mvụụ́pi ĩmẽrẽzú ni ku, ã adri ũmbá rú ku, ã adri ꞌbá riípi mị ũꞌbãápi ꞌî ị́sụ́ rí mũfẽngã ãní ni ku. ⁸Ngá múké rĩ, lẽ drị̃koma rĩ ã adri ꞌbá ụ̃mụ́ ẹ́ꞌyị́pi ívé ãngá ꞌdãlé múké ni, ã adri ꞌbá tã múké lẽépi ni, ã adri ꞌbá yị̃kị̂ be múké ni, ã adri ꞌbá tã ꞌoópi pịrị ni, ã adri ꞌbá tã be ule ni, ã adri ꞌbá ꞌi aꞌbiípi tã ũnjí sĩ aꞌbiaꞌbi ni. ⁹Lẽ ã rụ ụ́ꞌdụ́kọ́ áda ĩ ní ímbá ꞌí ní ꞌdĩri tị́tị́, sụ̃ ĩ ní ímbá ĩri ní rĩ tị́nị, ẽ ímbá rí ꞌbá ụrụkọ ẽ ẹ́sị́ tã áda rĩ sĩ, ímbángárá ꞌdĩri ã ko rí kộpi ẽ ĩzã, ãzini ã útú rí ꞌbá ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ọwụꞌbá ọwụọwụ rĩ pi.

¹⁰Ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá ụrụkọ kárákará anigé, kộpi gụ̃kí ĩ fũú kú túngú, kộpi ri tã ífífí ãkó ni pi átá, ãzini kộpi ri ꞌbá rĩ pi ẽ mị ũꞌbã, agaápi rá rĩ, ꞌbá ꞌdĩꞌbée riꞌbá ꞌyoꞌbá, lẽ ꞌbá rĩ ã lị ꞌî ágélé ẽ tị,1:10 Ágélé ẽ tị lịngárá: Múngú lũ Ãbũrámã ní kĩnĩ, anji ãgõ Ãbũrámã vé rĩ pi adrikí dõ caá ụ́ꞌdụ́ ãrõ gí, lẽ ã úlị́kí kộpi ã ágélé ẽ tị rá, lũzú kínĩ, kộpi anji Múngú vé ni. ꞌBá rĩ ãꞌyĩ dõ ꞌî ágélé ẽ tị sẽé lịị́ gí, ĩri tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ꞌdụ nga. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 17:9-14; Ẹ̃zị́ 15:1-5. ẽ ị́sụ́ rí pangárá ãní rĩ pi. ¹¹Lẽ mî uga ꞌbá ꞌdĩꞌbée, kộpi ã újíkí kíri, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ri ꞌbá jó ãsámvú gé rĩ pi iza ímbángárá gõrõŋõ rú kộpi ní rií ímbá ꞌdĩꞌbée sĩ. ꞌBá ꞌdĩꞌbée ri ꞌbá rĩ pi ẽ mị ũꞌbã ꞌdíni, ĩ ị́sụ́kí rí mũfẽngã ãní. ¹²Tã ꞌdĩri kộpivé nẹ́bị̃ ãlu ꞌyo ọ́tụ́ kĩnĩ, “ꞌBâ ꞌbá Kũrétẽ vé rĩ pi, ꞌbâ ũnjó rú, ꞌbâ ẹ́sị́ ũká ũká, ꞌbâ ũvú rú, ꞌbâ ri ngá nya ambamba.” ¹³Tã ĩri ní ꞌyoó ꞌdĩri tã áda. Kúru lẽ mî átá kộpi ní tã rĩ ũkpó ũkpó, kộpi ã adrikí rí ũkpó ũkpó ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá, ¹⁴ãzini kộpi ã ꞌbãkí rí ẹ́sị́ rizú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé úꞌdógúꞌdógú ũnjõ vé ꞌdĩꞌbée yịzú ku, ãzini kộpi ã ꞌbãkí rí ẹ́sị́ rizú ꞌbá tã áda rĩ vé tã gãꞌbá sĩ rĩ pi vé tãị́mbị́ yịzú ku.

¹⁵ꞌBá ẹ́sị́ be ule rĩ pi, kộpivé tã ri adri ule. ꞌBo ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị ku, ãzini ẹ̃ꞌyị̃ngárá ãkó rĩ pi, kộpi adrikí ule ku, ãꞌdiãtãsĩyã kộpivé yị̃kị̂, ãzini kộpivé tã ụ̃sụ̃ngárá ábá gí. ¹⁶ꞌBá ꞌdíni ꞌdĩꞌbée kínĩ ĩ nị̃kí Múngú ri rá, ꞌbo tã kộpi ní rií ꞌoó rĩ lũ uletere ꞌyozú kínĩ, kộpi nị̃kí Múngú ri kuyé. ꞌBá ꞌdíni ꞌdĩꞌbée kộpi ẽ drị̃ ũkpó ũkpó, ícókí tã múké ni ꞌoó ãluŋáni ku, ãní Múngú gã kộpi sĩ.

Páũlũ ẹzị Tị́tọ̃ ní kĩnĩ, ꞌbá rĩ pi ã adrikí pịrị

¹Tị́tọ̃, lẽ mî ímbá tã pịrị Múngú vé rĩ áyu. ²Mí ímbá ãgõ ãká rú rĩ pi, lẽ kộpi ã aꞌbikí ĩ tã sĩ aꞌbiaꞌbi, kộpi ã adrikí ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị ni pi, ꞌbá rĩ pi ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ ni pi. Lẽ kộpi ã adrikí ũkpó ũkpó ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá, lẽ kộpi ã lẽkí ꞌbá rĩ pi lẽlẽ, ãzini kộpi ã adrikí ꞌbá ẹ́sị́ úmbéꞌbá ĩzãngã nyangárá gá ni pi.

³Lẽ mî ꞌyo kpá ũkú ãká rĩ pi ní, kộpi ã ꞌokí tã Múngú ní ãyĩkõ sẽépi ni. Lẽ kộpi ã adrikí ꞌbá ãngũ ꞌyoꞌbá ꞌyoꞌyo ni pi ku, kộpi ã adrikí ꞌbị́ꞌbị́ŋá íwá vé ni ku, lẽ kộpi ẽ ímbákí ꞌbá rĩ pi ní lẹ́tị adrizú ãní múké ni. ⁴Ĩri sẽ kộpi ícó ũkú ãgõ jeꞌbá úꞌdí rú rĩ pi ímbá, kộpi ĩvé ãgõ rĩ pi lẽlẽ, ãzini kộpi ĩvé anjiŋá rĩ pi lẽlẽ. ⁵Lẽ kộpi ẽ ímbákí ũkú ãgõ jeꞌbá úꞌdí rú rĩ pi ꞌyozú kínĩ, lẽ kộpi ã aꞌbikí ĩ tã sĩ aꞌbiaꞌbi, kộpi ẽ ẹ́sị́ ã adri uletere, kộpi ã ngakí ẹ̃zị́ ĩvé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé, kộpi ã adrikí ẹ́sị́ be múké, kộpi ẽ ị̃njị̃kí ĩvé ãgõ rĩ pi ị̃njị̃njị̃, ꞌbá ãzi ã ọwụ rí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé rĩ ku.

⁶Lẽ kpá mî ímbá kẹ̃rị́anji rĩ pi, kộpi ã aꞌbikí ĩ tã ãrẽvú sĩ céré aꞌbiaꞌbi. ⁷Lẽ mî adri ꞌbá rĩ pi ní ụ̃ꞌbị̃tã rú, mî ꞌo tã múké ni pi áyu. Mí kãdõ rií kộpi ímbá, lẽ mî ꞌo tã áda, ãzini lẽ mî ímbá tã rĩ múké, ꞌbá rĩ pi ẽ ị̃njị̃kí mi ãní ị̃njị̃njị̃. ⁸Mi dõ ri ãngũ ímbá, lẽ mî ímbá tã áda rĩ áyu, ꞌbá ãzi ã ọwụ rí tã mí ní ímbá rĩ ku, ꞌbá mi ọwụꞌbá rĩ pi ẽ ị́sụ́kí rí drị̃njá, ãꞌdiãtãsĩyã tã ãzi kộpi ní ícó ꞌyoó ꞌbâ rụ́ꞌbá ũnjí ni ꞌdãáyo.

⁹Mí ímbá tụ́gẹ̃rị̃ rĩ pi, lẽ kộpi ã ꞌdụkí tã ĩvé ambugu rĩ pi ní lũú ĩ ní rĩ ngaánga, ã sẽ rí kộpi ní ãyĩkõ. Lẽ kộpi ã újákí átángá ĩvé ambugu rĩ pi ní drị̃ ũkpó sĩ ku, ¹⁰ãzini lẽ kộpi ã ụ̃gụ̃kí ĩvé ambugu rĩ pi vé ngá ku, ã lũ rí ꞌyozú kínĩ kộpi ri tã ꞌo pịrị, ĩri sẽ Múngú ꞌbâ paápi rĩ vé tã ĩ ní rií ímbá ri, ꞌbá rĩ pi céré nga ãꞌyĩ rá.

Múngú lẽ ꞌbá céré ẽ ị́sụ́kí pangárá

¹¹Múngú iꞌda ívé ẹ́sị́ múké ãngũ pazú ũnjĩkãnyã agásĩ rĩ ꞌbá rĩ pi ní céré. ¹²Múngú ímbá ꞌbâ, ꞌbâ gãkí rí tã ũnjí Múngú ní lẽé ku rĩ pi ãní, ãzini ꞌbâ gãkí rí tã ꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi ní lẽé rĩ ãní. Múngú lẽ ꞌbâ aꞌbikí ꞌbâ aꞌbiaꞌbi, ãzini lẽ ꞌbâ ꞌokí tã múké ꞌí ní ãyĩkõ sẽépi ni vũ drị̃gé nõgó. ¹³Lẽ ꞌbâ ꞌbãkí ẹ́sị́ rizú ụ́ꞌdụ́ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ adriípi ꞌbávé Múngú ãmbúgú ꞌbâ Paápi rĩ vé ĩgõngárá dị̃ngárá be pọ̃wụ̃pọ̃wụ̃ ꞌdãri ũtẽzú. ¹⁴Yẹ́sụ̃ adi ꞌi sẽé ꞌdịị́ drãá ꞌbâ drị̃ jezú ꞌbâ trũzú ꞌbávé ũnjĩkãnyã agásĩ, ũjĩ ꞌbâ kú uletere, ꞌbâ adrikí rí ꞌbá ívé ni, ꞌbâ ꞌbãkí rí ẹ́sị́ céré tã múké ꞌozú ãní. ¹⁵Tị́tọ̃, lẽ mî ímbá ꞌbá rĩ pi ní tã ꞌdĩꞌbée, mí ímbá kộpi ẽ ẹ́sị́, mí átá kộpi ní ũkpó sĩ, kộpi útúzú ãní. Lẽ mî sẽ ꞌbá ãzi ã ọwụ mi ku.

Lẽ ꞌbá rĩ pi ã ꞌokí tã pịrị

¹Tị́tọ̃, lẽ mî lũ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní, kộpi ã ꞌdụkí tã ꞌbá ambugu ãngũ rụꞌbá rĩ pi ní ꞌyoó rĩ ngaánga, kộpi ã útúkí ĩ rií tã múké ꞌoó. ²Lẽ kộpi ã rikí ũnjõ ụ́lị́ ꞌbá ãzi ã rụ́ izazú ku, kộpi ã adrikí ꞌbá tãkíri íjị́ꞌbá ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé ni, kộpi ã adrikí tã be mãdã, kộpi ã ꞌokí ꞌbá rĩ pi múké. ³Ọ́tụ́ ꞌbâ azakaza rú, ꞌbâ drị̃ ũnjí. ꞌBá ụrụkọꞌbée ũꞌbãkí ꞌbâ mị, sẽ ꞌbâ ẹ̃bị́rị́ be ãmbúgú tã rụ́ꞌbá nõri vé rĩ ꞌdụzú ngazú. ꞌBâ ri ẹ́sị́ ꞌbã ꞌbá rĩ pi ꞌozú ũnjí, ꞌbâ ãꞌyã rú, ꞌbá lẽkí ꞌbâ ku ꞌbá ãsámvú gé sĩ.

⁴ꞌBo ꞌbávé Múngú ꞌbâ Paápi rĩ kã ívé ẹ́sị́ múké, ãzini ívé lẽngárá iꞌdaá, ⁵ĩri ní ꞌbâ pazú ꞌdĩ, pa ꞌbâ, tã pịrị ꞌbá ní ꞌoó rĩ sĩ kuyé, pa ꞌbâ ẹ́sị́ ĩdríkídri ívé rĩ sĩ. Múngú ũjĩ ꞌbâ ũkpõ Índrí Uletere rĩ vé rĩ sĩ, sẽ tịkí ꞌbâ ícá úꞌdí gí, ãzini sẽ ꞌbá ícákí nóni gõó múké gí. ⁶Múngú ĩpẽ Índrí Uletere rĩ ꞌbá drị̃gé ẹ́sị́ be céré Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ꞌbâ Paápi rĩ vé tã sĩ. ⁷Ẹ́sị́ múké Yẹ́sụ̃ vé rĩ sĩ, ãꞌyĩ ꞌbâ adrií ꞌbá pịrị Múngú vé ni, sẽ ꞌbá ní ẹ́sị́ ꞌbãzú ídri ꞌdániꞌdáni rĩ vé tã ụ̃sụ̃zú ãní. ⁸Tã má ní lũú mí ní ꞌdĩri, ĩri tã ẹ́gbị. Á lẽ mî ímbá tã ꞌdĩri ꞌbá Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní, kộpi ã ꞌbãkí rí ẹ́sị́ tã múké ni pi ꞌozú áyu. Tã ꞌdĩꞌbée ĩri múké, ĩri ꞌbá céré ẽ ĩzã ko.

⁹Tị́tọ̃, lẽ mî ri fií ãgátá azakaza vé ĩ ní rií gãá ẹ́ꞌbị́ ã tã sĩ rĩ gãá ĩndĩ ku, ãzini mî ri fií ãgátá ĩ ní rií gãá tãị́mbị́ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ ã tã sĩ rĩ gãá ĩndĩ ku, ãꞌdiãtãsĩyã ãgátá ꞌdĩꞌbée ẹ̃zị́ ãkó, ko ꞌbâ ĩzã ku. ¹⁰ꞌBá ãzi ri dõ tã acongárá vé ni íjị́ ĩmi ãsámvú gé, mí ĩrĩŋã ĩri caá vú ị̃rị̃, gã dõ sĩ, mí adi ĩri ĩmi drị́gé sĩ. ¹¹Lẽ mî nị̃ ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ꞌdíni ꞌdĩri adi tã áda rĩ ꞌí drị́gé sĩ gí, ũnjĩkãnyã ĩrivé rĩ lũ uletere ꞌyozú kínĩ, tã ĩri ní ꞌoó rĩ ũnjí.

Páũlũ vé átángá ã ụ̃dụ̃

¹²Á pẽ dõ Ãrĩtémã ri, dõku Tũkíkõ ri mụụ́ mí vú ꞌdĩlé, ꞌbá ꞌdĩꞌbée ãlu ni ca dõ mí vúgá ꞌdĩlé gí, mí ụ̃ꞌbị̃ ũkpõ sĩ mụụ́ ma ị́sụ́ kụ̃rụ́ Nĩkõpólĩsĩ gé ꞌdãgá, ãꞌdiãtãsĩyã á lẽ lókí kílóngóro vé rĩ3:12 Lókí kílóngóro vé rĩ: Ãngũ Ĩsẽrélẽ vé rĩ gé ꞌdãá, lókí kílóngóro vé rĩ gé, ẹ̃cị̃ tungárá ũkpó ũkpó, ãꞌdiãtãsĩyã yị̃ị́gọ́ ri ꞌdị ambamba, sẽ ãngũ rĩ igbe igbe. ã dẹ ma ị́sụ́ ꞌdãgá. ¹³Mí ụ̃ꞌbị̃ ũkpõ sĩ Zẽnásĩ tãị́mbị́ nị̃ị́pi ambamba rĩ ẽ ĩzã koó, ãzini Ãpólõ ẽ ĩzã koó, mî sẽ ngá kộpi ní lẽé rĩ pi ãrẽvú céré, kộpi ã ꞌdụkí rí mụzú ĩndĩ ẹ̃cị̃ kộpi ní lẽé mụụ́ rĩ gé ꞌdãá. ¹⁴Lẽ ꞌbávé ꞌbá rĩ pi ã ꞌbãkí ẹ́sị́ rizú tã múké ꞌozú, ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu, kộpi ã kokí ꞌbá ngá ãkó rĩ pi ẽ ĩzã ngá sĩ, lẽ kộpi ẽ izakí sâ rizú tã ẹ̃zị́ ãkó ni pi ꞌozú áyu ku.

¹⁵ꞌBá ꞌbá ní adrizú kộpi be trụ́ rĩ pi sẽkí céré ĩmi ní mõdó. ꞌÍ sẽ kpá ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí ꞌbâ lẽꞌbá lẽlẽ rĩ pi ní céré mõdó. Ẹ́sị́ múké Múngú vé rĩ ã adri ĩmi be.