Búkũ
Rụ́tã
vé rĩ
Tã búkũ rĩ vé rĩ ã ũlũngárá
Búkũ ꞌdĩri ũlũ úꞌdógúꞌdógú Rụ́tã vé rĩ, Rụ́tã ri Mõábãzị́. ꞌBá Mõábã vé rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí Múngú Ĩsẽrélẽ vé rĩ kuyé. Ĩsẽrélẽgú ãzi ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, kộpi íbíkí íngá Bẽtẽlémẽ gá, kộpi ꞌdekí mụụ́ adrií Mõábã gá, ãꞌdiãtãsĩyã ẹ̃bị́rị́ ꞌde kộpivé ãngũ agá nĩ. Ĩsẽrélẽgú rĩ vé ũkú Nõómé ri anji ãgõ be ị̃rị̃, ĩrivé mvá ãzi rĩ je Rụ́tã ri nĩ. ꞌBo ĩrivé ágó drã rá, ãzini ĩrivé anji ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ũdrãkí rá, ꞌyéŋá kukí Nõómé ri áyu. Nõómé kã lẽé ꞌi újá gõó Bẽtẽlémẽ gá ꞌdãá, Rụ́tã kĩnĩ, ꞌí lẽ mụụ́ vú ni gé sĩ ĩndĩ, Rụ́tã ẹ̃ꞌyị̃ Múngú áda rĩ rá. Kộpi ã cakí dõ Bẽtẽlémẽ gá ꞌdãá lị́kị́cọ́ rú drãáãsĩyã, Múngú sẽ Rụ́tã ní ágó múké, ãꞌbú be ni, rụ́ ni Bõójã ꞌi. Bõójã ní Rụ́tã ri jezú ꞌí ní ũkú rú, Bõójã ri kpá Nõómé ã tã mbaá ĩndĩ. Bõójã pi vé úyú Rụ́tã be rĩ agá, ágó ãzi anigé, rụ́ ni Dãwụ́dị̃ ꞌi, ágó rĩ ꞌbãgú.
Úꞌdógúꞌdógú Rụ́tã vé ꞌdĩri lũ ꞌbá ní kĩnĩ, ꞌbá rĩ pi ãrẽvú céré ẹ̃ꞌyị̃kí dõ Múngú ri rá, Múngú ri kộpi ní tãkíri sẽ rá.
1Ẽlĩmẽlékẽ pi ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be mụkí Mõábã gá
1Lókí ꞌbá tã lịꞌbá1:1 ꞌBá tã lịꞌbá rĩ pi: ꞌBá tã lịꞌbá rĩ pi Múngú ũpẽ kộpi nĩ, kộpi ã pakí rí ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ĩvé ariꞌba rĩ pi drị́gé sĩ. Kộpi rikí ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi vé tã lịị́ nĩ. Kộpi rikí kpá ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi rụụ́ lókí ꞌdãri gé nĩ. rĩ pi ní ãngũ rụzú ãngũ Ĩsẽrélẽ vé rĩ agá rĩ gé, ẹ̃bị́rị́ ꞌde ãngũ rĩ agá ũnjí ũnjí. Ágó ãzi kụ̃rụ́ Bẽtẽlémẽ vé rĩ agá, ãngũ Yụ́dã vé rĩ agá, ꞌdụ ívé ũkú ívé anji ãgõ ị̃rị̃ rĩ pi be, ꞌde mụụ́ adrií ãngũ Mõábã vé rĩ agá ꞌdãlé ũkõlõ. 2Ágó rĩ ã rụ́ Ẽlĩmẽlékẽ ꞌi, ũkú ni ã rụ́ Nõómé ꞌi, ĩrivé anji ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée, ãzi rĩ ã rụ́ Mãlónã ꞌi, ãzi rĩ Kĩlĩyónã ꞌi. Kộpivé sụ́rụ́ Ẽfãrátã, kộpi kụ̃rụ́ Bẽtẽlémẽ vé rĩ agá, ãngũ Yụ́dã vé rĩ agá. Kộpi ꞌdekí mụụ́ adrií ãngũ Mõábã vé rĩ agá.
3Nõómé ágó ni Ẽlĩmẽlékẽ ní drãzú, ku Nõómé pi kú ĩrivé anji ãgõ ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée be. 4Anji ãgõ ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ní anji ũkú Mõábã vé ni pi jezú ĩ ní ũkú rú, ũkú ãzi rĩ ã rụ́ Úrũpã ꞌi, ãzi rĩ Rụ́tã ꞌi. Kộpi kâ adrií caá ꞌdãlé ílí mụdrị́, 5Mãlónã pi ní ũdrãzú Kĩlĩyónã be ị̃rị̃trọ́, kukí Nõómé ri kú anji ãkó, ágó ãkó.
Nõómé lẽ ívé anji ãgõ rĩ pi vé ũkú ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée pẽé gõó mụụ́ ĩvé ãngá
6Nõómé kã yịị́ ãngũ Mõábã vé rĩ gé ꞌdãlé kínĩ, Úpí1:6 Úpí: Ẽbérẽ tị sĩ, Múngú zị ꞌî rụ́ Yáwẽ, ífífí ni, Múngú adriípi mụzú ꞌdániꞌdáni rĩ ꞌi. Kẹ̃lị̃kọ́ tị sĩ, ꞌbâ Yáwẽ ri zị Úpí. Ĩ ị́sụ́ lã Búkũ Íꞌdóngárá vé rĩ agá, Wụ̃ngárá vé rĩ agá, Rụ́tã vé rĩ agá, ãzini Yónã vé rĩ agá. sẽ ãnyãngã ka ꞌbá rĩ pi ní ãngũ Yụ́dã vé rĩ gé ꞌdãá, Nõómé pi ní ĩ útúzú ívé anji ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée vé ũkú pi be ãngũ Mõábã vé rĩ gé ꞌdãlé, lẽzú ĩ újázú gõzú vúlé ãngũ Yụ́dã vé rĩ gé ꞌdãlé ũzi. 7Kộpi ní vũrã ĩ ní rizú adrizú ꞌdãri kuzú, Nõómé pi ní mụzú ívé anji ũdrãꞌbá ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée vé ũkú pi be, kộpi ꞌdụkí lẹ́tị mụụpi Yụ́dã gá rĩ, kộpi újákí ĩ gõzú vúlé ãngũ Yụ́dã vé rĩ gé ꞌdãlé ũzi.
8Kúru Nõómé ní ꞌyozú ívé anji ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée vé ũkú pi ní kĩnĩ, “Ĩmi mvikí gõó ĩmivé ãngá ĩmi ẹ́ndrẹ́pị́ị vúgá. Úpí ã ꞌbã ẹ́sị́ múké ĩmi ní, sụ̃ ĩmi ní ẹ́sị́ múké ꞌbãá ĩmivé ãgõ ũdrãꞌbée gí rĩ pi ní, ãzini ĩmi ní ꞌbãá má ní rĩ tị́nị. 9Úpí ã sẽ ĩmi ní ãgõ ĩmi tã mbaꞌbée múké ni pi.” Kúru ĩri ní kộpi uꞌdezú ẹzịzú bẹ̃drị̃ sĩ, Rụ́tã pi Úrũpã be, kộpi ní íꞌdózú ngozú. 10Kộpi ní ꞌyozú Nõómé ní kínĩ, “ꞌBá lẽkí ꞌbâ újá gõó mụụ́ mí be trụ́ mívé ꞌbá rĩ pi vúgá ꞌdãá.”
11Nõómé ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má anji rĩ, ĩmi újákí ĩmi gõó ĩmivé ãngá ꞌdãlé ũzi. Ngá ĩmi ní lẽzú mụzú má vúgá sĩ ĩndĩ rĩ ãꞌdi? Ma gõ anji ãgõ tị dị̃ị́, kộpi ã adrikí rí ĩmi ní ãgõ rú? 12Má anji rĩ, ĩmi újákí ĩmi gõó ĩmivé ãngá ꞌdãlé ũzi, á dẽ gí, má ícó gõó ágó jeé dị̃ị́ ku. Mâ ꞌbã dõ ẹ́sị́ ágó jezú, ãzini mâ adri dõ ágó be ị́nị́ŋá ãndrũ nõri gé, mâ tị dõ anji ãgõ, 13ĩmi nyo ícó tẽ cĩmgbá cazú lókí kộpi ní mbazú rĩ gé rá? Ĩmi nyo ícó adri ãgõ ãkó kộpi ũtẽzú rá? Má anji rĩ, ĩmi ícókí ũtẽé bã ku. Tã ĩmivé ꞌdĩri sẽ má ní ĩzãngã, ndẽ ĩzãngã ĩmivé rĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã Úpí sẽ nóni ma ri ĩzãngã nya.”
14Kộpi gõkí ngoó dị̃ị́ ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá. Kúru Úrũpã ní ị̃drẹ́pị ri uꞌdezú ẹzịzú bẹ̃drị̃ sĩ, ĩri ní ꞌdezú mụzú, ꞌbo Rụ́tã áwí ívé rĩ adrií kuú ị̃drẹ́pị Nõómé be.
Nõómé pi Rụ́tã be mvikí gõó ãngũ Ĩsẽrélẽ vé rĩ gé
15Nõómé ní ꞌyozú Rụ́tã ní kĩnĩ, “ꞌÍ ndre drĩ ká, mí ẹ̃ꞌyẹ́pị ri ꞌde mụzú ívé ꞌbá rĩ pi vúgá, ãzini ívé múngú rĩ pi vúgá, ĩmi ꞌdekí mụụ́ ĩri be trụ́.”
16Rụ́tã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mî ꞌyo mâ ku mi, dõku mâ gõ vúlé ꞌdíni ku. Vũrã mí ní mụzú rĩ gé, ma mụ ĩndĩ. Vũrã mí ní mụzú adrizú rĩ gé, ma kpá mụ adri mí be trụ́. ꞌBá mívé rĩ pi, kộpi adri ꞌbá mávé ni, Múngú mívé rĩ, ĩri adri Múngú mávé ni. 17Vũrã mí ní drãzú rĩ gé, ma kpá drã, ĩ ma sị̃ vũrã ꞌdãri gé. Á ꞌdụ dõ tã rĩ ngaá sụ̃ má ní ꞌyoó rĩ tị́nị kuyé, lẽ Úpí ẽ ĩrĩŋã ma ũnjí ũnjí, drã ri ꞌbâ ãsámvú aco mí be nĩ.” 18Nõómé kã ndreé Rụ́tã lẽ mụụ́ ꞌí vúgá sĩ ĩndĩ, gõ tã ãzi ꞌyoó dị̃ị́ kuyé.
19Kúru ũkú ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ní ꞌdezú mụzú, kộpi ní cazú Bẽtẽlémẽ gá ꞌdãlé. Kộpi kâ caá Bẽtẽlémẽ gá ꞌdãá, ꞌbá kụ̃rụ́ agá ꞌdãlé rĩ pi céré ãyãkí ãyãyã kộpivé ícángárá sĩ. Ũkú rĩ pi ní ꞌyozú kínĩ, “ꞌBá ꞌdĩri nyo Nõómé ꞌi?”
20Nõómé ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ã zịkí ma Nõómé1:20 Nõómé: Rụ́ Nõómé rĩ vé ífífí ãyĩkõ. ꞌi ku. Ĩmi zịkí ma Márã1:20 Márã: Rụ́ Márã rĩ vé ífífí drị̃cịrụ́., ãꞌdiãtãsĩyã Múngú Ũkpõ ꞌDị́pa sẽ á cị drị̃ ambamba. 21Ọ́tụ́ má ní fũzú mụzú rĩ gé, ma ágó be, ma anjiŋá be, ꞌbo Úpí sẽ má újá ma ĩgõó lị́kị́cọ́ rú. Ngá ĩmi ní ma zịzú Nõómé rĩ ãꞌdi? Úpí sẽ á nya ĩzãngã, ãzini Múngú Ũkpõ ꞌDị́pa sẽ má ị́sụ́ drị̃lé ũnjí.”
22Nõómé ímví ĩgõó ãngũ Mõábã vé rĩ gé ꞌdãásĩ, kộpi ímvíkí Rụ́tã Mõábãzị́ rĩ be trụ́. Kộpi cakí Bẽtẽlémẽ gá ꞌdãá lókí ĩ ní rizú ũndú lịzú rĩ gé.
2Rụ́tã pi ị́sụ́kí ĩ Bõójã be
1Ágó ãzi rụ́ ni Bõójã ꞌi, ágó rĩ Nõómé ágó ni Ẽlĩmẽlékẽ vé máríté, ĩri ãꞌbú be, ĩri ꞌbá ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ ni.
2Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Rụ́tã Mõábãzị́ rĩ ní ꞌyozú Nõómé ní kĩnĩ, “Á lẽ mụụ́ ũndú uꞌdeꞌbá vũgá sĩ rĩ pi uꞌdụụ́ ꞌbá ẹ́sị́ be múké ícópi mâ ĩzã koópi ni vé ọ́mvụ́ agá.” Nõómé ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, ꞌí ꞌde mụụ́ ĩyí.” 3Kúru Rụ́tã ní ꞌdezú mụzú, ĩri ní fizú ọ́mvụ́ agá ꞌdãá, ĩri ní íꞌdózú ũndú rĩ uꞌdụzú ꞌbá ũndú lịꞌbá rĩ pi ã vụ́drị̃ gé sĩ. Gõ ámá ị́sụ́ ãkũdẽ ꞌi ri ẹ̃zị́ rĩ nga Bõójã adriípi sụ́rụ́ Ẽlĩmẽlékẽ vé rĩ agá rĩ vé ọ́mvụ́ agá.
4Bõójã ní ícázú Bẽtẽlémẽ gá ꞌdãásĩ, ĩri ní ꞌbá ũndú lịꞌbá rĩ pi ẹzịzú kĩnĩ, “Úpí ã adri ĩmi be!” Kộpi ní újázú kínĩ, “Úpí ã sẽ mí ní tãkíri!”
5Bõójã ní ꞌbá ũndú lịꞌbá rĩ pi vé ãmbúgú zịzú kĩnĩ, “Ũkú adriípi ízóŋá rú ꞌdãri ãꞌdi ꞌi?”
6ꞌBá ũndú lịꞌbá rĩ pi vé ãmbúgú rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ũkú rĩ Mõábãzị́, kộpi íbíkí ímụ́ ãngũ Mõábã vé rĩ gélésĩ Nõómé be trụ́. 7Ũkú rĩ zị té ma ụ̃ꞌbụ́tịŋá rĩ sĩ kĩnĩ, ꞌí lẽ ũndú uꞌdeꞌbá vũgá sĩ rĩ pi uꞌdụụ́ ꞌbá ũndú lịꞌbá rĩ pi ã vụ́drị̃ gé sĩ. Ũkú rĩ íꞌdó té ẹ̃zị́ ngaá ụ̃ꞌbụ́tị, cĩmgbá ícázú sâ nõri gé, mụ uvuú sâŋá be mãdã ápãlá ã ndụ́gé.”
8Kúru Bõójã ní ꞌyozú Rụ́tã ní kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, ꞌí yị drĩ ma ká, ã mụkí ũndú uꞌdeꞌbá vũgá sĩ rĩ uꞌdụụ́ ọ́mvụ́ ãzi agá ku, lẽ mî fũ ọ́mvụ́ nõri agásĩ ku. Ĩmi adrikí mávé ãtíꞌbá ũkú rú nõꞌbée be nõgó. 9Lẽ mî ndre ãgõ rĩ pi dõ ri ũndú rĩ lị ọ́mvụ́ agá ꞌdãá wọ̃ọ́kọ̃ ngõri gé, ꞌí ꞌde ũkú adriꞌbá ãtíꞌbá rú rĩ pi ã vụ́drị̃ gé sĩ. Á ꞌyo ãgõ rĩ pi ní gí, kộpi ã ꞌokí mi ũnjí ku. Yị̃ị́ úvá ndẽ dõ mi gí, ꞌí mụ yị̃ị́ ãgõ rĩ pi ní dãá ũdrí agá ꞌdãri ĩbẽé mvụụ́.”
10Rụ́tã ní kũmũcí ũtị̃zú vũgá, ĩri ní ꞌî drị̃ sị̃zú nyọ̃ọ́kụ́ gé ꞌdãá, ĩri ní Bõójã ri zịzú kĩnĩ, “Ma jãkãzị́, ngá mí ní ẹ́sị́ múké ꞌbãzú má ní, ãzini mí ní mâ tã ꞌdụzú ꞌbãzú ãmbúgú rĩ ãꞌdi?”
11Bõójã ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Mí ágó ni ní drãzú rĩ ã vụ́drị̃ gé, tã mí ní ꞌoó mî ị̃drẹ́pị ní rĩ, ũlũkí má ní céré. Tã mí ní mí ẹ́tẹ́pị ri kuzú, mí ẹ́ndrẹ́pị ri kuzú, mívé ãngũ kuzú ímụ́zú adrizú ꞌbá mí ní ụ̃kụ ni nị̃ị́ kuyé nõꞌbée be nõri, ũlũkí má ní gí. 12Lẽ Úpí ã sẽ mí ní ãndẽma ãmbúgú tã mí ní ꞌoó rĩ sĩ, Múngú Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé mí ní ífí ĩrivé ụ̃pịlẹ́ꞌbí ã ndụ́gé rĩ ã ũtẽ mi.”
13Rụ́tã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, lẽ mî ꞌbã ẹ́sị́ múké má ní mụzú nyonyo, mâ ã adri dõ ãtíꞌbá mívé ni kuyé drãáãsĩyã, tã mí ní átá múké mâ ẹ́sị́ ũmĩzú ꞌdĩri, sẽ má ní ãyĩkõ.”
14Kã caá sâ ínyá nyazú rĩ gé, Bõójã ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mí ímụ́ nõgó, ꞌí ꞌdụ pánga rĩ dũú tị́bị́ agá ꞌdãá.” Kúru Rụ́tã ní úrízú ꞌbá ũndú lịꞌbá rĩ pi ã gãrã gá, Bõójã ní ũndú ĩ ní ụsịị́ rĩ sẽzú ĩri ní, Rụ́tã ní ũndú rĩ cizú ẹ́pị́zú, ĩri ní ị̃mbị́tã ni kuzú. 15Rụ́tã kã gõó ngaá ũndú rĩ uꞌdụngárá gá ꞌdãá, Bõójã ní átázú ívé ãtíꞌbá ãgõ rú rĩ pi ní kĩnĩ, “Rụ́tã lẽ dõ ũndú rĩ uꞌdụụ́ úlíli ĩ ní úmbé rĩ pi ãsámvú gé sĩ, ã ꞌyokí ĩri ní tã ũnjí ku. 16Ĩmi unjekí ũndú rĩ pi úlíli rĩ pi agásĩ úꞌbé vũgá, ã uꞌdụ rí ꞌí ní, ã ꞌyokí ĩri ní tã ũnjí ku.”
17Rụ́tã ní ũndú rĩ uꞌdụzú cĩmgbá ũndréŋá gá, co ũndú rĩ ũvú sĩ tré mĩlĩmĩlĩ, ụ̃ꞌbị̃ ũndú rĩ caá kílõ mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃. 18Ĩri ní ũndú rĩ ꞌdụzú mụzú kụ̃rụ́ agá ꞌdãá, ĩri ní iꞌdazú ꞌî ị̃drẹ́pị ní. Ĩri ní ũndú ĩ ní ụsịị́, ꞌí ní cií tí rĩ vé ị̃mbị́tã jịzú sẽzú ꞌî ị̃drẹ́pị ní.
19Ị̃drẹ́pị ní ĩri zịzú kĩnĩ, “Ãndrũ ꞌí mụ ũndú rĩ uꞌdụụ́ íngũgá? ꞌÍ nga ẹ̃zị́ rĩ íngũgá? Tãkíri ã adri ꞌbá mî ĩzã koópi rĩ be.” Kúru Rụ́tã ní ꞌbá ꞌí ní ẹ̃zị́ ngazú vú ni gé rĩ lũzú ꞌî ị̃drẹ́pị ní kĩnĩ, “Ágó má ní ẹ̃zị́ ngaá ĩri vúgá ãndrũ rĩ, rụ́ ni Bõójã ꞌi.”
20Nõómé ní ꞌyozú ꞌî ũkú ni ní kĩnĩ, “Úpí riípi ẹ́sị́ múké ꞌbãápi ꞌbá ídri rú rĩ pi ní, ãzini ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi ní rĩ, ã ꞌbã tãkíri ágó ꞌdãri drị̃gé. Ágó ꞌdãri ꞌbávé máríté pịrị ni, ĩri ꞌbávé nyọ̃ọ́kụ́ je gõ vúlé nĩ.”
21Rụ́tã Mõábãzị́ rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ágó rĩ ꞌyo má ní kĩnĩ, mâ áwí adrií ꞌbá ũndú lịꞌbá rĩ pi be trụ́ cĩmgbá sâ kộpi ní ĩvé ãnyãngã ĩkũnãzú dẹzú céré rĩ gé.”
22Nõómé ní ꞌyozú Rụ́tã ní kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, ĩri múké, ꞌí mụ ũndú rĩ uꞌdụụ́ ĩrivé ãtíꞌbá ũkú rú riꞌbá ãnyãngã ĩkũnãꞌbá rĩ pi ã vụ́drị̃ gé sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá ãzi vé ọ́mvụ́ agá, ã ꞌokí rí mi ũnjí ku.”
23Kúru Rụ́tã ní rizú ũndú rĩ ã vụ́drị̃ uꞌdụzú ãtíꞌbá ũkú rú riꞌbá ẹ̃zị́ ngaꞌbée Bõójã ní rĩ pi ã vụ́drị̃ gé sĩ, cĩmgbá kộpi ní ãnyãngã rĩ ĩkũnãzú dẹzú rĩ gé. Rụ́tã pi rikí adrií ị̃drẹ́pị be trụ́.
3Nõómé ẹzị tã Rụ́tã ní
1Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Rụ́tã ị̃drẹ́pị Nõómé ní ꞌyozú Rụ́tã ní kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, lẽ mâ ndã mí ní ꞌbẹ̃tị́ mi rụụ́pi múké ni. 2Bõójã mí ní ũndú rĩ uꞌdụụ́ ĩrivé ãtíꞌbá ũkú rú ẹ̃zị́ ngaꞌbée rĩ pi ã vụ́drị̃ gé sĩ rĩ, ĩri ꞌbávé máríté. Ãndrũ ị́nị́ŋá sĩ, Bõójã ri mụ ũndú ndrị vũrã ĩ ní rizú ũndú cozú rĩ gé. 3Mí ũjĩ mi, ꞌí trị mi ũdu ngụ̃ụ́pi ndrị̃ndrị̃ ni sĩ, ꞌí su bõngó múké ni. ꞌÍ ꞌde mụụ́ vũrã ĩ ní ũndú cozú rĩ gé ꞌdãá, ꞌbo mî sẽ ã nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ mi ꞌdãáꞌdã ꞌdíni ku, ꞌí tẽ, ã nya ívé ínyá, ãzini ã mvụ ívé ngá dẹẹ́. 4Bõójã la dõ vũgá gí, ꞌí ndre vũrã ĩri ní lazú rĩ, ꞌí mụ bẹ̃lẹ̃ngị́tị̃ rĩ ọ́wụ́ pá ni gé sĩ, ꞌí la vũgá. Ĩri tã ꞌí ní lẽé mî ꞌdụ ngaá rĩ lũ mí ní rá.”
5Rụ́tã ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Tã mí ní ꞌyoó ꞌdĩri, ma ꞌdụ nga rá.”
Rụ́tã ãꞌyĩ tã Nõómé ní ẹzịị́ ꞌí ní rĩ ngaá rá
6Rụ́tã ní ꞌdezú mụzú vũrã ĩ ní rizú ũndú cozú rĩ gé ꞌdãá, sụ̃ ị̃drẹ́pị ní lũú ꞌí ní rĩ tị́nị.
7Bõójã kã ínyá rĩ nyaá, ãzini kã ívé ngá mvụụ́ dẹẹ́, gõ adrií ãyĩkõ sĩ, ĩri ní mụzú lazú vũgá, la ũndú ĩ ní drõó rĩ ã gãrã gá. Rụ́tã ní ꞌi njezú mụzú, ĩri ní bẹ̃lẹ̃ngị́tị̃ pá ni gé rĩ ọ́wụ́zú, ĩri ní lazú pápálésĩla. 8Kã caá ị́nị́ ágágá, Bõójã ní aruzú ãyãngárá be, kã ꞌi újá, ị́sụ́ ũkú la kú ꞌî pápálé gélésĩla.
9Bõójã ní zịzú kĩnĩ, “Mi ãꞌdi ꞌi?” Ũkú rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ma ꞌi mívé ãtíꞌbá Rụ́tã ꞌi. Mí ísé mívé bẹ̃lẹ̃ngị́tị̃ ẽ tị mâ drị̃ ọ̃zụ̃zú ãní,3:9 Mí ísé mívé bẹ̃lẹ̃ngị́tị̃ ẽ tị mâ drị̃ ọ̃zụ̃zú ãní: Mẽrẽ Ẽbérẽ pi vé rĩ gé, tã ꞌdĩri vé ífífí lũ kínĩ, Mí ẹ́ꞌyị́ ma mí ní ũkú rú. ãꞌdiãtãsĩyã mi mávé máríté, mi ꞌbávé máríté pịrị ni, mi ꞌbávé nyọ̃ọ́kụ́ je gõ vúlé nĩ.”
10Bõójã ní újázú kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, Úpí ã ꞌbã tãkíri mí drị̃gé. Ẹ́sị́ múké mí ní ꞌbãá má ní ꞌdĩri, ndẽ mí ní ꞌbãá mí ị̃drẹ́pị ní rĩ rá. ꞌÍ ꞌbã mị anji ãgõ adriꞌbá ãꞌbú be, dõku ãꞌbú ãkó rĩ pi drị̃gé kuyé. 11Mâ mvá rĩ, ꞌí ꞌo ụ̃rị̃ sĩ ku. Ngá mí ní zịị́ má tị gé rĩ, má sẽ mí ní rá. ꞌBá kụ̃rụ́ agá rĩ pi ãrẽvú céré nị̃kí ámá rá ꞌyozú kínĩ, mi ũkú adriípi tã be múké ni. 12Ádarú ma kõdô ícó nyọ̃ọ́kụ́ rĩ je gõ vúlé nĩ, ꞌbo máríté ãzi pịrị pịrị nyọ̃ọ́kụ́ rĩ jeépi ni anigé. 13Lẽ mî adri nõgó ị́nị́ŋá nõri sĩ, ãngũ rĩ kãdõ ọ́wụ́, máríté rĩ ãꞌyĩ dõ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ jeé gõó vúlé rá, ĩri múké, ã je gõó ĩyí. ꞌBo gã dõ jegá sĩ, ádarú Úpí ẹndrẹtị gé, ma tã rĩ ꞌdụ nga rá. ꞌÍ la nõgó cĩmgbá cazú ụ̃ꞌbụ́tịŋá gá.”
14Kúru Rụ́tã ní áwízú lazú ágó rĩ ã pápálé gá ꞌdĩgé, cĩmgbá ụ̃ꞌbụ́tịŋá gá, ꞌbo íngá ị́nọ́gọ́sị́, sâ ꞌdãri ꞌbá ãzi ícó ọ́gụ́pị ri nị̃ị́ ámá ku. Kúru Bõójã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ꞌbá ãzi ã nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, mi vũrã ũndú cozú rĩ gé nõgónõ ꞌdíni ku.”
15Bõójã ní kpá ꞌyozú kĩnĩ, “Mí íjị́ mívé bõngó mí ní ꞌbeé mî rụ́ꞌbá gá ꞌdĩri, mí aja vũgá ꞌdĩgé.” Bõójã ní ũndú rĩ yĩzú ngá ã ꞌa ázíyá, ụ̃ꞌbị̃ caá kílõ pụ̃kụ́ na, ĩri ní dãzú bõngó rĩ agá ꞌdãá, ĩri ní ꞌdụzú ꞌbãzú Rụ́tã drị̃gé. Kúru Bõójã ní ꞌi újázú gõzú vúlé kụ̃rụ́ agá ꞌdãá.
16Rụ́tã kã caá ꞌî ị̃drẹ́pị Nõómé vúgá ꞌdãá, ị̃drẹ́pị ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, tã rĩ ꞌo ꞌi íngóni?” Kúru Rụ́tã ní tã Bõójã ní ꞌoó ꞌí ní rĩ ũlũzú céré ꞌî ị̃drẹ́pị ní. 17Ĩri ní gõzú ꞌyozú kĩnĩ, “Sẽ má ní ũndú ngá ã ꞌa ázíyá, ãꞌdiãtãsĩyã kĩnĩ, má ícó ĩgõó mâ ị̃drẹ́pị vúgá nõlé drị́ be ule ku.”
18Kúru Nõómé ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, lẽ mî ũtẽ tã ímụ́pi ꞌi ngaápi rĩ ẹ́sị́ be mãdã. Tã ꞌdĩri sẽ ágó rĩ ã úmĩ tu pá ãndrũ ku, cĩmgbá ĩri ní tã ꞌdĩri útúngárá gá.”
4Bõójã je Rụ́tã ri ꞌí ní ũkú rú
1Bõójã mụ úrí kuú kụ̃rụ́ rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé4:1 Kụ̃rụ́ rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé: Kụ̃rụ́ rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé ꞌdĩri, ĩri vũrã ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní rizú tã útúzú ni. gá ꞌdãá. Máríté Bõójã ní tã ni ꞌyoó ĩri nyọ̃ọ́kụ́ rĩ je nĩ rĩ kã ícá, Bõójã ní ĩri zịzú kĩnĩ, “Ũndĩgó, mí ímụ́ má vúgá nõó, mí ímụ́ úrí vũgá.” Kúru máríté rĩ ní mụzú úrízú vũgá. 2Bõójã ní ꞌbá ambugu rĩ pi ũpẽzú mụdrị́, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ĩmi úríkí ꞌdĩgé.” Kúru kộpi ní úrízú vũgá.
3Kúru ĩri ní ꞌyozú máríté rĩ ní kĩnĩ, “Nõómé ímụ́pi ãngũ Mõábã vé rĩ gélésĩ rĩ, lẽ ꞌbá ẹ́drị́pị Ẽlĩmẽlékẽ vé nyọ̃ọ́kụ́ ụrụkọ ụzịị́ rá. 4Má ụ̃sụ̃, á lẽ tã ni íjị́ ũlũú mí ní, mî je rí nyọ̃ọ́kụ́ rĩ, ꞌbá úríꞌbá nõꞌbée ã nị̃kí rí ĩndĩ, ãzini mávé ꞌbá ambugu rĩ pi ã nị̃kí rí tã ni ĩndĩ. Mi dõ je rá, ꞌí je. ꞌBo ꞌi je dõ ku, ꞌí lũ má ní, mâ nị̃ rí ꞌyozú kínĩ, ꞌí je ku. Ãꞌdiãtãsĩyã nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ícókí sẽé jeé ꞌbá túngú ni ní ku, mi je nĩ, ãzini ma je nĩ.” Máríté rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma je rá.”
5Kúru Bõójã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ụ́ꞌdụ́ mí ní nyọ̃ọ́kụ́ rĩ jezú Nõómé vúgá rĩ gé, mi kpá Rụ́tã ọ̃wụ́zị́gọ́ ágó ni drãápi gí ꞌdĩri ẹ́ꞌyị́ mí ní ũkú rú, nyọ̃ọ́kụ́ ꞌdĩri ã adri rí ãvũ rĩ vé ni, ãzini ĩrivé úyú rĩ pi vé ni.”
6Kúru máríté rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ícó nyọ̃ọ́kụ́ rĩ jeé ku, ãꞌdiãtãsĩyã nyọ̃ọ́kụ́ má ní jeé ꞌdĩri, ĩ ímụ́ ꞌdụ má drị́gé sĩ rá. Lẽ mî je nyọ̃ọ́kụ́ rĩ nĩ, á je ku.”
7Ọ́tụ́ mẽrẽ Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé rĩ gé, kộpi kádõ ngá ufuú, ꞌbá ãzi ri ívé mọ̃rọ̃kụ́ nje sẽ ꞌí ọ́gụ́pị ní. ꞌDĩri lũ ꞌyozú kínĩ, tã rĩ útúkí gí.
8Kúru máríté rĩ ní ꞌyozú Bõójã ní kĩnĩ, “ꞌÍ je nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ĩyí.” Ĩri ní ívé mọ̃rọ̃kụ́ njezú ꞌí pá gá sĩ.
9Kúru Bõójã ní ꞌyozú ꞌbá ambugu rĩ pi ní, ãzini ꞌbá rĩ pi ní céré kĩnĩ, “Ãndrũ sĩ, ĩmi ndrekí tã rĩ ĩmî mị sĩ gí, á je ngá Ẽlĩmẽlékẽ vé rĩ, Kĩlĩyónã vé rĩ, ãzini Mãlónã vé rĩ Nõómé vúgá gí. 10Má ẹ́ꞌyị́ kpá Mãlónã vé ọ̃wụ́zị́ Rụ́tã Mõábãzị́ rĩ má ní ũkú rú gí, ãvũ rĩ vé rụ́ ã adri rí ũgõgõ, ãzini mâ mba rí ngá ĩrivé rĩ ã tã. Ĩrivé rụ́ ã ãvĩ rí ꞌbá ĩrivé rĩ pi ãsámvú gé sĩ ku, ãzini ĩrivé kụ̃rụ́ agásĩ ku, ãndrũ sĩ, ĩmi ndrekí tã rĩ ĩmî mị sĩ gí.”
11Kúru ꞌbá ambugu rĩ pi ꞌbá adriꞌbá kẹ̃ẹ́tịlé gá rĩ pi be, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “ꞌBá ndrekí tã ꞌdĩri ꞌbâ mị sĩ gí. Úpí ã sẽ ũkú riípi ímụ́pi mí vúgá ꞌdĩri ní anjiŋá sụ̃ ĩri ní sẽé Rãélẽ pi ní Léyã4:11 Rãélẽ pi vé tã Léyã be rĩ: Rãélẽ pi vé tã Léyã be rĩ, ꞌí lã Íꞌdóngárá 29-33. be rĩ tị́nị, ũkú ꞌdĩꞌbée tịkí úyú Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi nĩ. Lẽ mî adri ãꞌbú be kụ̃rụ́ Ẽfãrátã vé rĩ agá ꞌdĩgé, mî rụ́ ã kụkụ Bẽtẽlémẽ gá ꞌdĩgé. 12Lẽ Úpí ã sẽ ĩmi ní anjiŋá ũkú mváŋá rú ꞌdĩri be, ꞌbẹ̃tị́ mívé rĩ ãsámvú gé, lẽ ĩmi tịkí anjiŋá sụ̃ Pẽrézĩ vé rĩ tị́nị, Yụ́dã pi Tãmárã be, kộpi tịkí Pẽrézĩ4:12 Pẽrézĩ: Pẽrézĩ, Yụ́dã, ãzini Tãmárã vé tã, ꞌí lã Íꞌdóngárá 38:6-30. rĩ nĩ.”
13Kúru Bõójã ní Rụ́tã ri ẹ́ꞌyị́zú ꞌí ní ũkú rú. Bõójã pi ní adrizú Rụ́tã be, Úpí sẽ Rụ́tã ị́sụ́ ꞌa, ĩri ní mvá ágóŋá tịzú. 14Ũkú rĩ pi ní ꞌyozú Nõómé ní kínĩ, “Ẽ íngúkí Úpí ri, ãndrũ sĩ, Úpí sẽ mí ní mvá ágóŋá ímụ́pi mívé ngá ẽ tị rụụ́pi ni gí, ĩrivé rụ́ ã kụ ãngũ Ĩsẽrélẽ vé rĩ agá mụzú nyonyo. 15Ĩri sẽ mi adri ãyĩkõ sĩ, mí kãdõ ícá ãrãkã rú, ĩri mî tã mba nĩ. Ãꞌdiãtãsĩyã mî ũkú ni mi lẽépi lẽlẽ rĩ, tị ĩri nĩ. Ĩrivé tã ꞌoó múké rĩ, ndẽ anji ẹ́zị̂rị̃ pi vé rĩ rá.”
16Nõómé ní mváŋá rĩ ꞌdụzú rụzú ꞌí drị́gé, ĩri ní mváŋá rĩ ã tã mbazú. 17Ũkú adriꞌbá ꞌdãgá rĩ pi kínĩ, “Nõómé ri mvá be.” Kộpi ní mváŋá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Õbédẽ ꞌi. Õbédẽ ní Yésẽ rĩ tịzú, Yésẽ ní Dãwụ́dị̃4:17 Dãwụ́dị̃: Múngú ĩpẽ Dãwụ́dị̃ ri adrií ꞌbãgú Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé ni, ẹzị kĩnĩ, ꞌbãgú úꞌdí ri ímụ́ ĩfũ ĩrivé úyú agá, ĩri mãlũngã rĩ rụ mụzú ꞌdániꞌdáni, ꞌbãgú rĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ꞌi. ꞌÍ lã Sãwụ́mã 132:11-12; Ẹ̃zị́ 2:30. Tịkí Dãwụ́dị̃ ri ị́sụ́ ãkũdẽ ílí rĩ ca élĩfũ ãlu (1,000) gí, ílí ꞌdãri gé, ị́sụ́ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri kuyé. ꞌÍ lã 1 Sãmũélẽ 16-30; 2 Sãmũélẽ 1-24; 1 ꞌBãgú 1-2. ri tịzú.
Ẹ́ꞌbị́pị́ị Dãwụ́dị̃ vé rĩ pi
18Úyú Pẽrézĩ vé rĩ pi ꞌdĩ: Pẽrézĩ tị Ẽzĩrónã ri, 19Ẽzĩrónã tị Rámã ri, Rámã tị Ãmĩnãdábã ri, 20Ãmĩnãdábã tị Nãsónã ri, Nãsónã tị Sãlĩmónĩ ri, 21Sãlĩmónĩ tị Bõójã ri, Bõójã tị Õbédẽ ri, 22Õbédẽ tị Yésẽ ri, Yésẽ ní Dãwụ́dị̃ rĩ tịzú.