Ụ́ꞌdụ́kọ́ múké
Yũwánĩ
ní sĩí rĩ
Tã búkũ rĩ vé rĩ ã ũlũngárá
Yũwánĩ ri Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi vé ọ́gụ́pị. Sĩ búkũ ꞌdĩri Yãhụ́dị̃ rĩ pi ẽ ĩzã kozú, ãzini ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ẽ ĩzã kozú. Ũlũ tã kárákará Yẹ́sụ̃ ní ꞌoó ãyãzú ãyãyã rĩ pi rá, ãzini ũlũ tã Yẹ́sụ̃ ní ímbá rĩ pi rá, ꞌbo sĩ tã Yẹ́sụ̃ vé rĩ pi ã ụrụkọꞌbée kuyé. Yũwánĩ lũ kĩnĩ, Yẹ́sụ̃ adri ꞌyéŋá ꞌbá áda kuyé, ĩri kpá Múngú ꞌi.
Búkũ rĩ vé íꞌdóngárá iꞌda kĩnĩ, Yẹ́sụ̃ ri ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú vé ni ꞌbá rĩ pi ní, ĩrivé drãngárá, ĩri rọ̃bọ̃ŋọ̃ ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ũjĩípi ni. Yẹ́sụ̃ ri Mãsíyã nẹ́bị̃ rĩ pi ní tã ni ũlũú búkũ Múngú vé Ũndĩ Ụ̃kụ rĩ rụzú rĩ agá ꞌyoó kínĩ, ĩri ímụ́ rá rĩ ꞌi. Cápĩtã 13-17 agá, Yũwánĩ ũlũ tã Yẹ́sụ̃ ní ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi lẽzú rĩ, ãzini ũlũ tã ĩri ní kộpi ẽ ẹ́sị́ ũmĩzú ũndréŋá ꞌdãri sĩ ị́sụ́ ãkũdẽ rụkí drĩ ĩri kuyé rĩ. Búkũ rĩ vé ụ̃dụ̃ gé, ũlũ tã ĩ ní lịị́ Yẹ́sụ̃ drị̃gé rĩ vé tã, ĩrivé gbãngárá pẹtị alambaku sị́gé rĩ vé tã, ĩrivé íngángárá gõó ídri rú drãngárá gálésĩ rĩ vé tã, ãzini ĩri ní ꞌi iꞌdazú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé vú be kárákará rĩ vé tã.
1Ụ́ꞌdụ́kọ́ ídri sẽépi rĩ
1Íꞌdóngárá gá ꞌdãá ĩ ní drĩ ꞌbụ̃ pi gbizú vũ be kuyé rĩ gé, ị́sụ́ Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ị́nọ́gọ́sị́ anigé. Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ri adrií Múngú be trụ́, Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ Múngú ꞌi. 2Íꞌdóngárá gá ꞌdãá, Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ri adrií Múngú be trụ́.
3Ngá ãrẽvú céré údékí ũkpõ ĩrivé rĩ sĩ, ngá ãzi ĩ ní údé ĩri ãkó ni ꞌdãáyo. 4Ngá ĩ ní údé rĩ pi ãrẽvú céré ị́sụ́kí ĩvé ídri íngázú ĩri vúgá, ídri ĩrivé ꞌdĩri, ĩri ka ꞌbá ãlu ãlu drị̃gé ụ̃tụ́ŋá rú. 5Ụ̃tụ́ŋá rĩ ĩmgbẽrẽ ãngũ nịị́pi cịcị rĩ kú uletere, ãngũ nịị́pi cịcị ꞌdĩri ícó ụ̃tụ́ŋá ãngũ ĩmgbẽrẽépi uletere ꞌdĩri ugaá ku.
6Múngú ĩpẽ ágó ãzi, rụ́ ni Yũwánĩ1:6 Yũwánĩ: Yũwánĩ ꞌdĩri bãtízĩmũ sẽépi rĩ. ꞌi. 7Yũwánĩ ímụ́ ụ̃tụ́ŋá rĩ vé tã ũlũú, ꞌbá ãlu ãlu ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí rí ĩri. 8Yũwánĩ adri ụ̃tụ́ŋá ãngũ ĩmgbẽrẽépi uletere rĩ ꞌi kuyé, Yũwánĩ ímụ́ ívé rĩ ꞌyéŋá ụ̃tụ́ŋá ãngũ ĩmgbẽrẽépi uletere rĩ vé tã ũlũú. 9Ụ̃tụ́ŋá áda ãngũ ĩmgbẽrẽépi uletere ꞌbá rĩ pi drị̃gé céré rĩ ri ímụ́ ꞌbá rĩ pi vúgá vũ drị̃gé nõó.
10Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ri adrií ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé vũ drị̃gé nõgó, údékí ngá rĩ pi ãrẽvú céré vũ drị̃gé nõgó ũkpõ ĩrivé rĩ sĩ, ꞌbo ꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi nị̃kí ĩri ámá kuyé. 11Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ímụ́ nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó, ꞌbo ẹ́ꞌdị́páa Yãhụ́dị̃ rĩ pi ẹ́ꞌyị́kí ĩri kuyé. 12ꞌBo ꞌbá ĩri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá rá rĩ pi, sẽ kộpi ní drị̃lé múké adrizú anji Múngú vé ni pi rú. 13Kộpivé ícángárá anji Múngú vé ni pi rú ꞌdĩri, adri ꞌyozú kínĩ, yị̃kị̂ ꞌbá áda vé ni sĩ kuyé, ĩri yị̃kị̂ Múngú vé ni sĩ.
14Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ újá ꞌi ícá ꞌbá áda rú, ri adrií ꞌbâ ãsámvú gé nõgó, ꞌbá ndrekí íngúngárá ĩ ní ĩri íngúzú rĩ rá, ꞌbá ndrekí Ẹ́tẹ́pị vé Mvá ãlukútaŋá rĩ vé íngúngárá ĩ ní ĩri íngúzú rĩ rá. Ẹ́sị́ múké, ãzini tã áda ĩrivé rĩ, íbí íngá Ẹ́tẹ́pị vúgálésĩla, ícá kuú ꞌbâ ãsámvú gé vũgá nõgónõ.
15Yũwánĩ átá ĩrivé tã ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kĩnĩ, “ꞌBá má ní tã ni ũlũú kínĩ, ĩri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ rĩ, ĩri adriípi ꞌdĩ! Ĩrivé ãmbũgũ ndẽ mávé rĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ĩ ní drĩ ma tịzú kuyé rĩ gé, ĩri ọ́tụ́ anigé.” 16Ĩrivé ẹ́sị́ ní adrií múké rĩ sĩ, sẽ ꞌbá ị́sụ́kí tãkíri mụzú dị̃ị́ dị̃ị́. 17Múngú ẹzị tãị́mbị́ rĩ Mósẽ1:17 Mósẽ: Yõsépã kã drãá gí, ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ꞌbã anji Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ẹ̃zị́ ngaá tụ́gẹ̃rị̃ rú caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ (400). Kúru Múngú ní Mósẽ ri ĩpẽzú ímụ́zú anji Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi pazú adringárá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ agásĩ. Múngú sẽ tãị́mbị́ rĩ Mósẽ ní, ã lũ anji Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní, sẽzú ĩ ní tãị́mbị́ rĩ zịzú tãị́mbị́ Mósẽ vé ni ãní. Tịkí Mósẽ ri ị́sụ́ ãkũdẽ ílí rĩ ca élĩfũ ãlu mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ (1,400), ị́sụ́ ãkũdẽ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ ri kuyé. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 2-24. ní, ꞌbo sẽ ẹ́sị́ múké rĩ, ãzini tã áda rĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ní nĩ.1:17 Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ: Rụ́ Yẹ́sụ̃ ꞌdĩri vé ífífí, Múngú ri ꞌbâ paápi rĩ. Kúrísítõ ri ꞌbá ĩ ní ũdu dãá drị̃ ni gé rĩ, lũzú kínĩ Múngú ĩpẽ ĩri adrií ꞌbãgú rú. Ẽbérẽ tị sĩ Kúrísítõ ri ĩ zị Mãsíyã. ꞌÍ lã Yũwánĩ 1:41.18ꞌBá ãzi ndre Múngú ri ãluŋáni kuyé. Ádarú ĩrivé Mvá ãlukútaŋá adriípi Múngú ꞌi, adriípi ĩnyiŋáŋá ꞌí Ẹ́tẹ́pị ã gãrã gá rĩ, iꞌda ꞌbá ní ọ̃sụ̃kã Múngú vé rĩ nĩ.
Yũwánĩ Bãtízĩmũ sẽépi rĩ átá Yẹ́sụ̃ vé tã
(Mãtáyo 3:1-12; Mãrákõ 1:1-8; Lúkã 3:15-17)
19Ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé adriꞌbá kụ̃rụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã vé rĩ agá rĩ pi pẽkí atala rĩ pi,1:19 Atala rĩ pi: ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ãsámvú gé, ꞌyéŋá átálágú ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zã Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá nĩ. Atala rĩ pi ri ĩfũ úyú Lẹ́vị̃ vé rĩ agá. Lẹ́vị̃1:19 Lẹ́vị̃: Atala Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé rĩ ãrẽvú céré íbíkí ĩfũú úyú Lẹ́vị̃ vé rĩ agá. riꞌbá ẹ̃zị́ ngaꞌbá Jó Múngú vé rĩ agá rĩ pi be mụụ́ Yũwánĩ ri zịị́ kínĩ, “Mi ãꞌdi ꞌi?” 20Yũwánĩ ꞌyo kộpi ní uletere kĩnĩ, “Má adri Kúrísítõ ꞌi ku.”
21Kộpi ní ĩri zịzú, “Mi dí ãꞌdi ꞌi? Mí Ẽlíyã1:21 Ẽlíyã: Ẽlíyã ri nẹ́bị̃, Múngú ꞌdụ ĩri mụzú ꞌbụ̃ gé ídri rú, drã kuyé. Tịkí ĩri ãkũdẽ ílí rĩ ca mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ úrõmĩ (900), ị́sụ́ ãkũdẽ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ ri kuyé. ꞌÍ lã 1 ꞌBãgú 17-21; 2 ꞌBãgú 1-3. ꞌi?”
Kĩnĩ, “Kuyé, má adri Ẽlíyã ꞌi ku.”
Kộpi ní gõzú ĩri zịzú, “Mi nẹ́bị̃ rĩ1:21 Nẹ́bị̃ rĩ: Kộpi rikí átá nẹ́bị̃ Mósẽ ní ꞌyoó ĩri ímụ́ rá rĩ vé tã sĩ. Nẹ́bị̃ Mósẽ ní ꞌyoó ꞌdĩri Yẹ́sụ̃ ꞌi. ꞌÍ lã Dẽtõrõnómẽ 18:15-18; Yũwánĩ 6:14; Ẹ̃zị́ 3:22-23; Ẹ̃zị́ 7:37. ꞌi?”
Kĩnĩ, “Kuyé.”
22Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Mi ãꞌdi ꞌi? ꞌÍ lũ ꞌbá ní, ꞌbâ jịkí rí tã mí ní újá rĩ mụụ́ ũlũú ꞌbá ꞌbâ ĩpẽꞌbá rĩ pi ní. ꞌÍ lũ ꞌbá ní, mî ngúlúpí, mi ãꞌdi ꞌi?”
23Yũwánĩ ní tã rĩ újázú sụ̃ ọ́tụ́ nẹ́bị̃1:23 Nẹ́bị̃: Múngú ri ívé tã átá nẹ́bị̃ rĩ pi ní, kộpi kúru ĩrivé ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ũlũ ꞌbá rĩ pi ní. Ĩsáyã ní ꞌyoó rĩ tị́nị kĩnĩ, “Ma ụ́ꞌdụ́kọ́ riípi ọ́ꞌụ́pi ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá ꞌyoópi, ‘Ĩmi údékí lẹ́tị Úpí ní, ĩmi útúkí lẹ́tị ĩrivé rĩ ã adri pịrị rĩ ꞌi!’ ”1:23 Ĩsáyã 40:3
24Fãrụ́sị̃1:24 Fãrụ́sị̃: Fãrụ́sị̃ rĩ pi ngúlúmũ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ rụꞌbá tị́tị́ rĩ pi. Kộpi ꞌdụkí índrí rĩ pi vé tã, ãzini mãlãyíkã rĩ pi vé tã ꞌbãá tã ãmbúgú rú, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi gõ íngá ídri rú rá. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 23:8. ĩ ní pẽé rĩ pi ní 25Yũwánĩ ri zịzú kínĩ, “Mí adri dõ Kúrísítõ ꞌi kuyé, dõku Ẽlíyã ꞌi kuyé, dõku nẹ́bị̃ kuyé pírí, mí ị́sụ́ ũkpõ rizú bãtízĩmũ1:25 Bãtízĩmũ: Ĩ ri ꞌbá rĩ pi ní bãtízĩmũ sẽ lũzú kínĩ, kộpi újákí ẹ́sị́ ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ gí, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí Múngú ri gí. sẽzú ꞌdĩri ãꞌdi vúgá?”
26Yũwánĩ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ma ri yị̃ị́ áyú bãtízĩmũ sẽzú ãní ꞌbá rĩ pi ní, ꞌbo ꞌbá ãzi ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé ꞌdĩ, ĩmi nị̃kí drĩ ĩri kuyé. 27Ĩri ímụ́ tã rĩ ũlũ mâ vụ́drị̃ gé, ꞌbo ĩrivé ãmbũgũ ndẽ mávé rĩ rá. Má ícó ĩrivé ngá pá gá rĩ vé bãá ọyụụ́ bã ku.”
28Tã ꞌdĩri Yũwánĩ pi rikí átá Bẽtẽníyã gá, yị̃ị́ ãmbúgú dịị́pi dịdị Yárídénĩ vé wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũngárá gálésĩla rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ Yũwánĩ ri bãtízĩmũ sẽ.
Yẹ́sụ̃ ri Kãbĩlõ Mvá Múngú vé ni
29Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, Yũwánĩ ndre Yẹ́sụ̃ ri ímụ́ ꞌí vúgálé rú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩ ndrekí drĩ ká, Kãbĩlõ Mvá1:29 Kãbĩlõ Mvá: Múngú sẽ tãị́mbị́ Mósẽ ní kĩnĩ, ꞌbá rĩ pi ã zãkí kãbĩlõ Múngú ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú, ã trũkí rí kộpi ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ rá. Sẽ ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú Kãbĩlõ Mvá Múngú vé ni ãní, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ĩpẽ ĩri ímụ́ drãá ꞌbávé ũnjĩkãnyã ũjĩí. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 12:17-28; Mãrákõ 14:12; Lúkã 22:7; 1 Kõrínítõ 5:7; 1 Pétẽró 1:19. Múngú vé ímụ́pi ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ũjĩípi rĩ, ĩri ꞌdã! 30Ĩri ꞌbá má ní átá tã ni sĩ, má ní ꞌyoó, ‘ꞌBá ãzi ri ímụ́ mâ vụ́drị̃ gé vúlé ꞌdĩíꞌdĩ rĩ ꞌi, ꞌbo ĩrivé ãmbũgũ ndẽ mávé rĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ọ́tụ́ anigé ị́sụ́ tịkí drĩ ma kuyé.’ 31Ándúrú á nị̃ ĩri kuyé. ꞌBo tã má ní bãtízĩmũ sẽzú yị̃ị́ sĩ rĩ, Ĩsẽrélẽ rĩ pi ã nị̃kí rí ĩri ãní bẽsĩnĩ.”
32Yũwánĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á ndre Índrí Uletere rĩ ímụ́ ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ sụ̃ ãmámũ tị́nị, úrí ĩri drị̃gé. 33Á nị̃ kõdô ámá ꞌyoó ꞌbá rĩ ĩri ꞌi ꞌdíni kuyé, ꞌbo Múngú ma ĩpẽépi ímụ́pi bãtízĩmũ sẽépi yị̃ị́ sĩ rĩ ꞌyo má ní kĩnĩ, ‘Mi ímụ́ ndre Índrí Uletere rĩ1:33 Índrí Uletere rĩ: Índrí Uletere rĩ Índrí Múngú vé ni. Búkũ Múngú vé rĩ kĩnĩ, Ẹ́tẹ́pị ri Múngú ꞌi, ĩrivé mvá Yẹ́sụ̃ ri Múngú ꞌi, ãzini Índrí Uletere rĩ Múngú ꞌi. Ẹ́tẹ́pị ri, Mvọ́pị ri, ãzini Índrí Uletere rĩ, kộpi Múngú ãlu. ꞌÍ lã Yũwánĩ 1:1-18; Yũwánĩ 8:41-42; Ẹ̃zị́ 5:3-4. ímụ́ úrí ꞌbá ãzi drị̃gé, ĩri ꞌbá ímụ́pi bãtízĩmũ sẽépi Índrí Uletere rĩ sĩ rĩ ꞌi.’ 34Á ndre ĩri mâ mị sĩ, á ꞌyo ĩmi ní, ꞌbá rĩ Múngú Mvọ́pị ꞌi.”
Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá drị̃drị̃ rĩ pi
35Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, Yũwánĩ pi tukí pá kuú ívé ꞌbá ị̃rị̃ ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be. 36Yũwánĩ kã ndreé Yẹ́sụ̃ ri aga mụzú nĩ, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩ ndrekí Kãbĩlõ Mvá Múngú vé rĩ, ĩri ꞌdã!”
37Yũwánĩ vé ꞌbá ị̃rị̃ ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi kâ tã ꞌdĩri yịị́, kộpi ꞌdekí mụụ́ Yẹ́sụ̃ ã vụ́drị̃ gé sĩ. 38Yẹ́sụ̃ kã ꞌi újá kộpi ndreé, ị́sụ́ kộpi ri ímụ́ ꞌî vụ́drị̃ gé sĩ, ĩri ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Ĩmi lẽkí ãꞌdi?”
Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Rábĩ, mi ri adri ngũgá?” (Rábĩ ri Ẽbérẽ tị sĩ, ífífí ni Ímbápi.)
39Ĩri ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ímụ́kí vũrã má ní adrizú rĩ ndreé ĩmî mị sĩ.” Kộpi ní kúru ꞌdezú mụzú vũrã rĩ ndrezú ĩ mị sĩ, kộpi áwíkí adrií ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri dẹẹ́ njị̃ị́ Yẹ́sụ̃ be trụ́ ãlu vũrã ĩri ní adrizú rĩ gé ꞌdãá, ãkũdẽ ụ̃tụ́ rĩ dĩ ꞌi caá sâ sụ ũndréŋá vé rĩ gé gí.
40ꞌBá ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ãsámvú gé, ãzi rĩ Sị̃mọ́nã Pétẽró ẹ́drị́pị Ãndẽréyã ꞌi, kộpi yịkí tã Yũwánĩ ní ꞌyoó rĩ nĩ, ãzini kộpi ꞌdekí mụụ́ Yẹ́sụ̃ ã vụ́drị̃ gé sĩ nĩ. 41Ãndẽréyã kã ꞌí ẹ́drị́pị Sị̃mọ́nã ri ị́sụ́, ĩri ní ꞌyozú ꞌí ẹ́drị́pị ní kĩnĩ, “ꞌBá ị́sụ́kí Mãsíyã ri gí.” (Mãsíyã vé ífífí Kúrísítõ.) 42Ĩri ní kúru Sị̃mọ́nã ri jịzú mụzú Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá.
Yẹ́sụ̃ ní ãngũ ndrezú ĩri vú ꞌdãá kĩnĩ, “Mî rụ́ Sị̃mọ́nã ꞌi, mi Yũwánĩ ã mvá, ꞌbo ĩ nóni mî rụ́ zị Kéfã.” (Rụ́ Kéfã ꞌdĩri Ãrãmáyĩkĩ tị sĩ, Gị̃rị́kị̃ tị sĩ Pétẽró ꞌi.)1:42 Rụ́ Pétẽró, ãzini Kéfã ꞌdĩri vé ífífí írã.
Yẹ́sụ̃ zị Pĩlípũ pi Nãtãnãyélẽ be
43Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, Yẹ́sụ̃ ụ̃sụ̃ ꞌí drị̃gé ꞌdãá, nga ꞌdeé mụzú ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ gé. ꞌDãlé ca mụụ́ Pĩlípũ ri ị́sụ́, ĩri ní ꞌyozú Pĩlípũ ní kĩnĩ, “Mí ímụ́ mâ pámvú ũbĩí.”
44Pĩlípũ íbí íngá kụ̃rụ́ Bẽtẽsãyídã gá, kụ̃rụ́ Ãndẽréyã pi ní adrizú Pétẽró be rĩ agá. 45Pĩlípũ mụ Nãtãnãyélẽ ri ị́sụ́, ĩri ní ꞌyozú Nãtãnãyélẽ ní kĩnĩ, “ꞌBá ị́sụ́kí ágó Mósẽ ní tã ni sĩí búkũ tãị́mbị́ vé rĩ agá, ãzini nẹ́bị̃ rĩ pi1:45 Nẹ́bị̃: Múngú ri ívé tã átá nẹ́bị̃ rĩ pi ní, kộpi kúru ĩrivé ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ũlũ ꞌbá rĩ pi ní. ní kpá tã ni sĩí rĩ gí. Ágó rĩ Yẹ́sụ̃ Nãzẽrétãgú Yõsépã mvọ́pị ꞌi.”
46Nãtãnãyélẽ ní Pĩlípũ ri zịzú kĩnĩ, “Tã múké ri nyo ícó adri kụ̃rụ́ Nãzẽrétã vé rĩ agá rá?”
Pĩlípũ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Mí ímụ́ ndreé mî mị sĩ.”
47Yẹ́sụ̃ kã ndreé Nãtãnãyélẽ ri ímụ́ ꞌí vúgá nõó, Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩsẽrélẽgú áda adriípi tã be pịrị rĩ, ĩri mi ꞌi, mi ũnjõ ãkó!”
48Nãtãnãyélẽ ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kĩnĩ, “ꞌÍ nị̃ ma ngóni ngóni?”
Yẹ́sụ̃ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Á ndre ándúrú mi pẹtị fị́gị̃ vé rĩ ã ndụ́gé gé, ị́sụ́zú ãkũdẽ Pĩlípũ zị drĩ mi kuyé.”
49Nãtãnãyélẽ ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Ímbápi, mi Mvá Múngú vé ni! Mi ꞌBãgú Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé rĩ!”
50Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mí ẹ̃ꞌyị̃ ma, tã má ní ꞌyoó mí ní á ndre mi pẹtị fị́gị̃ vé rĩ ã ndụ́gé gé ꞌdãá rĩ sĩ? Mi ímụ́ tã ambugu ambugu ꞌdĩri ndẽépi rá ni pi ndre rá!” 51Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ma ĩmi ní tã áda lũ, ĩmi ímụ́ ndre ꞌbụ̃ zị̃ ꞌi kú mgbọ, mãlãyíkã Múngú vé rĩ pi1:51 Mãlãyíkã rĩ pi: Mãlãyíkã rĩ pi índrí, kộpi ri adri Múngú be ꞌbụ̃ gé ꞌdãlé, kộpi rụ́ꞌbá ãkó. Múngú ri sâ ãzi sĩ kộpi ĩpẽ ímụ́ vũ drị̃gé nõó ụ́ꞌdụ́kọ́ múké ívé rĩ ũlũ ꞌbá rĩ pi ní. ísị́ ímụ́zú ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ mâ rụ́ꞌbá gá sĩ, kộpi gõ tụ mụzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá mâ rụ́ꞌbá gá sĩ, ma ꞌBá Mvá ꞌi.”1:51 ꞌBá Mvá: Yẹ́sụ̃ zị ꞌi ꞌBá Mvá lũzú kínĩ, ꞌi Kúrísítõ ꞌi, ꞌi mãlũngã rĩ rụ mụzú nyonyo. ꞌÍ lã Dãnyélẽ 7:13-14.1:51 Íꞌdóngárá 32:22-32
2Yẹ́sụ̃ újá yị̃ị́ ufuú vị́nyọ̃ rú
1Kã mụụ́ caá ụ́ꞌdụ́ na ni gé, ꞌbãkí ụ̃mụ̃ ọ̃mụ́rụ́gọ́ muzú ni Kánã gá, ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ agá. Ụ̃mụ̃ rĩ gé ꞌdãlé, Yẹ́sụ̃ ẹ́ndrẹ́pị ri anigé. 2Zịkí Yẹ́sụ̃ pi mụzú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be ụ̃mụ̃ rĩ gé ꞌdãlé ĩndĩ. 3Vị́nyọ̃ rĩ kã dẹẹ́ gí, Yẹ́sụ̃ ẹ́ndrẹ́pị ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Vị́nyọ̃ rĩ dẹ gí.”
4Yẹ́sụ̃ ní újázú ẹ́ndrẹ́pị ní kĩnĩ, “Mí ícó má ní tã ꞌdĩri lũúlũ ku, lókí mávé tã ꞌdụzú ngazú rĩ ícó drĩ kuyé.”
5Yẹ́sụ̃ ẹ́ndrẹ́pị ní ꞌyozú ãtíꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Yẹ́sụ̃ lũ dõ ĩmi ní tã, ĩmi ꞌdụkí ngaánga.”
6Ũꞌbãkí ũdrí ázíyá kuú kộpi ã gãrã gá, ũdrí ꞌdĩꞌbée, Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri áyú ĩ pá ũjĩzú ãní, ãzini ĩ drị́ ũjĩzú ãní, sụ̃ ĩvé mẽrẽ ní lẽé rĩ tị́nị. Ũdrí ãlu rĩ, ĩ ícó yị̃ị́ dã ca ꞌa ni gé jọ̃lọ́nị̃ ã ꞌa pụ̃kụ́ ị̃rị̃, dõku pụ̃kụ́ na rá.
7Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ãtíꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi ukokí yị̃ị́ ũdãá ũdrí rĩ pi agásĩ tré tré.” Kúru kộpi ní yị̃ị́ rĩ ukozú ũdãzú ũdrí rĩ pi agásĩ tré tré.
8Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ãtíꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi ĩbẽkí yị̃ị́ ũdrí agá rĩ jịị́ mụụ́ sẽé mvụụ́ ꞌbá ãmbúgú riípi ụ̃mụ̃ rĩ vé tã ndreépi rĩ ní.”
Kộpi ꞌdụkí tã rĩ ngaá sụ̃ Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ĩ ní rĩ tị́nị. 9Ãmbúgú riípi ụ̃mụ̃ rĩ vé tã ndreépi ꞌdãri ní yị̃ị́ ĩ ní újá ufuú vị́nyọ̃ rú ꞌdĩri ẹ̃jị́ ꞌbị̃zú. Ãmbúgú rĩ nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, vị́nyọ̃ rĩ ĩbẽkí íngázú ngũgá yã ꞌdíni kuyé, ꞌbo ãtíꞌbá rĩ pi nị̃kí ĩngá ámá nĩ. Ãmbúgú rĩ ní ọ̃mụ́rụ́gọ́ rĩ vé kẹ̃rẹ́gú rĩ zịzú gãrã gá, 10ĩri ní ꞌyozú kẹ̃rẹ́gú rĩ ní kĩnĩ, “Vị́nyọ̃ draápi dradra rĩ, ĩ té kõdô sẽ mvụ ụ̃mụ́ rĩ pi ní drị̃drị̃, kộpi mvụkí dõ gí, ĩ té íbí draápi mãdã rĩ awa ndõ. ꞌBo ĩmi ꞌbãkí vị́nyọ̃ múké rĩ tẽé kuú ꞌdãlé, ĩmi ímụ́kí sẽé mvụụ́ ꞌbá rĩ pi ní vúlé vúlé rú, ị́sụ́ ãkũdẽ ụ̃mụ́ rĩ pi mvụkí ĩ ẹ́pị́ gí, ĩmi awakí vị́nyọ̃ draápi mãdã rĩ drị̃drị̃, ĩmi gõkí múké rĩ awaá vúlé rú!”
11Tã ãyãzú ãyãyã Yẹ́sụ̃ ní íꞌdó ꞌoó drị̃drị̃ rĩ, ĩri adriípi ꞌdĩ, Yẹ́sụ̃ ꞌo tã rĩ Kánã gá, ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ agá. Tã ꞌdĩri ĩ ní ĩri íngúzú ãní rĩ, sẽ ĩrivé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí ĩri ãní rá.
12Ụ̃mụ̃ ọ̃mụ́rụ́gọ́ muzú ꞌdãri ã vụ́drị̃ gé, Yẹ́sụ̃ pi ẹ́ndrẹ́pị be, ẹ́drị́pị́ị be, ĩrivé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be, ꞌdekí mụụ́ adrií kụ̃rụ́ Kãpãrãnãụ́mã gá ụ́ꞌdụ́ be mãdã.
Yẹ́sụ̃ údró ꞌbá rĩ pi Jó Múngú vé rĩ agásĩ
(Mãtáyo 21:12-13; Mãrákõ 11:15-17; Lúkã 19:45-46)
13Kã mụụ́ caá ĩnyiŋáŋá Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé jó tị gé sĩ rĩ gé,2:13 Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ: Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri ụ́ꞌdụ́ Múngú ní ọ́tụ́ ẹlịzú Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé jó rĩ pi tị gé sĩ Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá rĩ vé tã ígá. Ọ́tụ́ kộpi ẹ́ꞌbị́pị́ị ũbẽkí kãbĩlõ ã ãrí ĩvé kẹ̃ẹ́tị ẽ ẹ̃rị̃fe gá sĩ, sẽ Múngú úꞌdị́ kộpi kuyé. Múngú úꞌdị́ ꞌbá Ẽjẽpétõ vé kãbĩlõ ãrí ũbẽꞌbá ĩvé kẹ̃ẹ́tị ẽ ẹ̃rị̃fe gá sĩ kuyé rĩ pi vé anji ãgõ kãyú rĩ pi ũdrãá ꞌbá ãlu ãlu vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé sĩ rá. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 12:17-28; Mãtáyo 26:2; Mãrákõ 14:1; Lúkã 2:41; Yũwánĩ 2:13; Ẹ̃zị́ 12:4; 1 Kõrínítõ 5:7; Ẽbérẽ 11:28. Yẹ́sụ̃ ní ꞌdezú mụzú Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá. 14Yẹ́sụ̃ kã mụụ́ caá Jó Múngú vé rĩ2:14 Jó Múngú vé rĩ: Jó Múngú vé rĩ ꞌyéŋá ãlukúta Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá. Atala rĩ pi ꞌyéŋá ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zã Jó rĩ agá ꞌdãá nĩ, sụ̃ tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ní ꞌyoó rĩ tị́nị. Múngú ri dị̃ Vũrã Uleteretere rĩ gé, Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá. ã bóró gá ꞌdãá, ị́sụ́ ꞌbá rĩ pi ri tị́ ụzị, kãbĩlõ pi be, ãmámũ pi be, ꞌbá ụrụkọ úríkí kuú ĩvé mísá gãrã gá sĩ, kộpi ri mũfẽngã ufu. 15Yẹ́sụ̃ ní zãá ã lãꞌbú íꞌdụ́zú údézú kẹ̃lị́ŋá rú, údró ꞌbá adriꞌbá Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá rĩ pi, ĩvé tị́ pi be, kãbĩlõ pi be, íré ꞌbá riꞌbá mũfẽngã ufuꞌbá rĩ pi vé mũfẽngã kpélékpélé, uze kộpivé mísá uꞌdeé ụ̃lị̃ rú. 16Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ꞌbá ãmámũ ụzịꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi ꞌdụkí ĩmivé ãmámũ ꞌdĩꞌbée ꞌdĩísĩ ãmvé! Ĩmi kukí ĩmivé tã rizú má Ẹ́tẹ́pị vé Jó újázú vũrã ngá ụzịzú ni rú ꞌdĩri ãní!”
17Yẹ́sụ̃ kã ꞌbá rĩ pi údró fũú ãmvé gí, kúru ĩrivé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní tã ĩ ní sĩí kuú Búkũ Múngú vé rĩ agá ꞌyoópi kínĩ, “Jó Múngú vé rĩ ã tã adri kú má ẹ́sị́ agá ãmbúgú rĩ ígázú.”2:17 Sãwụ́mã 69:9
18Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé ꞌbá drị̃koma rú rĩ pi ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kínĩ, “Tã ãyãzú ãyãyã mí ní ícó ꞌoó lũúpi kínĩ mi ũkpõ be ícózú tã ꞌdĩri ꞌozú rĩ ãꞌdi?”
19Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ĩŋãnyãkí Jó Múngú vé ꞌdĩri, ma ícó ĩri sị gõ dị̃ị́ ụ́ꞌdụ́ na agá.”
20ꞌBá drị̃koma rú ꞌdãꞌbée ní újázú ĩri ní kínĩ, “Jó Múngú vé ꞌdĩri vé sịngárá ꞌdụ ílí pụ̃kụ́ sụ drị̃ ni ázíyá, mí kĩnĩ mi ícó jó rĩ sị ꞌyéŋá ụ́ꞌdụ́ na agá?” 21Jó Múngú vé Yẹ́sụ̃ ní tã ni ꞌyoó rĩ, Yẹ́sụ̃ ri ívé rụ́ꞌbá ã tã ꞌyo. 22Yẹ́sụ̃ kã gõó íngá ídri rú, ĩrivé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌdãri ígázú. Kúru kộpi ní tã ĩ ní sĩí kuú Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ ẹ̃ꞌyị̃zú, ãzini kộpi ní tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌdãri ẹ̃ꞌyị̃zú.
23Yẹ́sụ̃ kã rií adrií ụ̃mụ̃ Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ vé rĩ gé Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, ꞌbá kárákará ndrekí tã ãyãzú ãyãyã Yẹ́sụ̃ ní ꞌoó rĩ pi, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí ĩri ãní rá. 24Yẹ́sụ̃ ꞌbã ẹ́sị́ ꞌbá ꞌdĩꞌbée drị̃gé kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã nị̃ tã kộpi ní rií ụ̃sụ̃ụ́ rĩ céré gí. 25Lẽ ꞌbá ãzi ã lũ ꞌí ní tã ꞌbá ãzi ní rií ụ̃sụ̃ụ́ ꞌí ẹ́sị́ agá ꞌdãlé rĩ ku, ãꞌdiãtãsĩyã nị̃ tã ꞌbá rĩ pi ẽ ẹ́sị́ agá ꞌdãlé rĩ pi céré gí.
3Yẹ́sụ̃ ímbá Nĩkõdémã ri
1Ágó ãzi rụ́ ni Nĩkõdémã ꞌi, ĩri Fãrụ́sị̃ rĩ pi vé ãzi, ágó rĩ drị̃koma ꞌbá riꞌbá tã Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ lịꞌbá rĩ pi vé ni. 2Ágó rĩ ꞌde mụụ́ Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá ị́nị́ŋá sĩ, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ímbápi, ꞌbá nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, Múngú ĩpẽ mi ímụ́ ꞌbâ ímbá. Múngú ĩpẽ dõ ꞌbá rĩ nĩ kuyé, ícó tã ãyãzú ãyãyã mí ní ꞌoó ꞌdĩri ꞌoó ku.”
3Yẹ́sụ̃ ní újázú Nĩkõdémã ní kĩnĩ, “Ádarú á ꞌyo mí ní, tịkí dõ ꞌbá rĩ dị̃ị́ kuyé, ícó mãlũngã Múngú vé rĩ ndreé ãluŋáni ku.”
4Nĩkõdémã ní ĩri zịzú kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ícá dõ ãká rú gí, ĩ ícó ĩri tị dị̃ị́ íngóni íngóni? Ĩri ũkpó ũkpó ꞌbá rĩ ní gõzú fizú ẹ́ndrẹ́pị agá, ĩ ní gõzú ĩri tịzú dị̃ị́!”
5Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ádarú á ꞌyo mí ní, sẽkí dõ ꞌbá rĩ ní bãtízĩmũ yị̃ị́ sĩ ĩri tịzú ícázú úꞌdí rú kuyé, ãzini Índrí Múngú vé rĩ újá dõ ĩri ícá úꞌdí rú kuyé, ícó fií mãlũngã Múngú vé rĩ agá ku. 6ꞌBá áda ri ꞌbá tị sụ̃ ꞌí tị́nị ꞌbá áda rú, ꞌbo Índrí Múngú vé rĩ, ĩri índrí ꞌbá rĩ vé rĩ újá ícá mvá Múngú vé ni. 7Lẽ mî ãyã tã má ní ꞌyoó mí ní, ã tịkí ĩmi céré dị̃ị́ ꞌdĩri sĩ ku. 8Ũlí ri vị mụzú vũrã ꞌí ní lẽé rĩ gé. Mi ĩrivé ụ́ꞌdụ́kọ́ vịị́pi rĩ yị rá, ꞌbo mí ícó nị̃ị́ ámá ku, íbí dõ íngá ngũgá, ĩri dõ ri vị mụzú ngõlé. ꞌBá Índrí Múngú vé rĩ ní fií ꞌa ni gé gí rĩ, ĩri adri sụ̃ ꞌdĩri tị́nị.”
9Nĩkõdémã ní zịzú kĩnĩ, “Tã mí ní átá ꞌdĩri vé ífífí ãꞌdi?”
10Yẹ́sụ̃ ní újázú kĩnĩ, “Mi ꞌbá ãmbúgú riípi Ĩsẽrélẽ rĩ pi ímbápi ni, ꞌbo mí nị̃ drĩ tã ꞌdĩꞌbée ãluŋáni kuyé? 11Ádarú á ꞌyo mí ní, ꞌbâ ri tã ꞌbá ní nị̃ị́ rá rĩ ũlũ ĩmi ní, ãzini ꞌbâ ri tã ꞌbá ní ndreé ꞌbâ mị sĩ rĩ ũlũ ĩmi ní, ꞌbo ĩmi lẽkí tã ꞌbá ní ũlũú ĩmi ní ꞌdĩri ẹ̃ꞌyị̃ị́ ku. 12Má ũlũ ĩmi ní tã ĩ ngaꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó rĩ pi, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí kuyé pírí, ꞌbo mâ ũlũ dõ ĩmi ní tã ĩ ngaꞌbá ꞌbụ̃ gé ꞌdãá rĩ pi, ĩmi ícó ẹ̃ꞌyị̃ íngóni? 13ꞌBá ãzi mụ drĩ ãluŋáni ꞌbụ̃ gé ꞌdãá kuyé, ꞌyéŋá ma ꞌBá Mvá ꞌi ímụ́pi ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ rĩ. 14Ma ꞌbá Mvá ꞌi, ĩ ímụ́ ma ꞌbã pẹtị sị́gé, ĩ inga ụrụ, sụ̃ Mósẽ ní aya údé ị̃nị̃ rú,3:14 Aya údé ị̃nị̃ rú rĩ: Múngú ꞌyo Mósẽ ní kĩnĩ, mí údé aya ufuú ị̃nị̃ rú, ꞌí ꞌbã pẹtị sị́gé, mí inga pẹtị rĩ ĩdrẽé ụrụ, ị̃nị̃ ga dõ ꞌbá ãzi, ã ndre rí aya mí ní údé ị̃nị̃ rú ꞌdĩri, ẽ ídrí rí ãní. Kãlãfe 21:4-9. ĩri ní ꞌbãá pẹtị sị́gé, ingaá ĩdrẽé ụrụ ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá rĩ tị́nị. 15ꞌBá ãlu ãlu ma ẹ̃ꞌyị̃ị́pi rá rĩ, ĩri ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ rá.
16“Múngú lẽ ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé rĩ pi agaá rá, ĩsẽ ívé Mvá ãlukútaŋá rĩ ímụ́ nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó, ꞌbá ĩri ẹ̃ꞌyị̃ị́pi rá rĩ ã drã rí ku, ẽ ị́sụ́ rí ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ãní bẽnĩ. 17Múngú ĩpẽ ꞌî Mvọ́pị ri ímụ́ tã lịị́ ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó rĩ pi drị̃gé kuyé, ĩpẽ ĩri ímụ́ ꞌbá rĩ pi paá. 18ꞌBá Mvá ꞌdĩri ẹ̃ꞌyị̃ị́pi rá rĩ, lịkí tã drị̃ ni gé ku, ꞌbo ꞌbá ĩri ẹ̃ꞌyị̃ị́pi kuyé rĩ, lịkí tã drị̃ ni gé ị́nọ́gọ́sị́ gí, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ní Múngú vé Mvá ꞌyéŋá ãlukúta ꞌdĩri ẹ̃ꞌyị̃ị́ kuyé rĩ sĩ.
19“Ụ̃tụ́ŋá ímụ́ kaá ãngũ ĩmgbẽrẽé ꞌbá rĩ pi ní gí, ꞌbo ꞌbá rĩ pi rikí ũnjĩkãnyã ꞌoó, sẽ lịkí tã kộpi drị̃gé, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá rĩ pi lẽkí tã ị́nị́ŋá vé rĩ ụ̃tụ́ŋá vé rĩ ndẽé. 20Kộpi gãkí ụ̃tụ́ŋá rĩ sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi lẽkí rií ũnjĩkãnyã ꞌoó ị́nị́ŋá agá. Kộpi rukí ụ̃tụ́ŋá rĩ ruru, ímụ́kí ụ̃tụ́ŋá vúgá nõó ku, ãꞌdiãtãsĩyã ĩvé ũnjĩkãnyã ẽ iꞌda rí ꞌi ãmvé ku. 21ꞌBo ꞌbá riípi tã áda ꞌoópi rĩ, ĩri ímụ́ ụ̃tụ́ŋá vúgá nõó ãyĩkõ sĩ, ꞌbá rĩ pi ã ndrekí rí tã ĩri ní ꞌoó rĩ, ꞌyozú kínĩ, ĩri tã rĩ ꞌo ũkpõ Múngú vé rĩ sĩ.”
Yũwánĩ Bãtízĩmũ sẽépi rĩ ũlũ Yẹ́sụ̃ vé tã
22Tã ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, Yẹ́sụ̃ pi ní ngazú ꞌdezú mụzú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agá, mụụ́ adrií kộpi be sâ be mãdã, ri bãtízĩmũ sẽé ꞌbá rĩ pi ní. 23Yũwánĩ ri kpá bãtízĩmũ sẽé Ãyĩnónĩ gé, Ãyĩnónĩ ri ĩnyiŋá kụ̃rụ́ ĩ ní zịị́ Sãlímũ ã gãrã gá, ãꞌdiãtãsĩyã yị̃ị́ vũrã ꞌdãri agá rĩ tị̃ kú ẹ́lị́ rú. ꞌBá rĩ pi rikí ímụ́ Yũwánĩ vúgá, ã sẽ rí ĩ ní bãtízĩmũ. 24Tã ꞌdĩri nga ꞌi ị́sụ́ ãkũdẽ ꞌyĩkí drĩ Yũwánĩ ri jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá kuyé. 25Lókí ꞌdãri gé, Yãhụ́dị̃gú ãzi íꞌdó ãgátá gãá Yũwánĩ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be lãꞌbĩ rizú rụ́ꞌbá ũjĩzú yị̃ị́ sĩ ícázú Múngú ẹndrẹtị gé ule rĩ ã tã sĩ. 26Kộpi ní kúru ꞌdezú mụzú Yũwánĩ vú ꞌdãá, kộpi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “Ímbápi, ágó ándúrú adriípi mí be Yárídénĩ gé, mí ní tã ni átá ꞌdãri, ĩri nóni ri bãtízĩmũ sẽ, ꞌbá rĩ pi céré ri mụ ĩri vúgá!”
27Yũwánĩ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Múngú adriípi ꞌbụ̃ gé rĩ, ĩri ri ꞌbá ãlu ãlu ní ẹ̃zị́ awa nĩ. 28Ĩmi nị̃kí rá, á lũ ĩmi ní uletere ꞌyozú kínĩ, ‘Má adri Kúrísítõ ꞌi kuyé, ĩpẽkí ma ímụ́ drị̃drị̃ lẹ́tị údé ĩri ní.’ 29ꞌBá ọ̃mụ́rụ́gọ́ rĩ jeépi rĩ, ĩri ọ̃mụ́rụ́gọ́ rĩ vé ágó. Ágó ọ̃mụ́rụ́gọ́ rĩ jeépi rĩ vé ũndĩ pá tuúpi ágó rĩ vé tã yịị́pi rĩ, ĩri adri ãyĩkõ sĩ ĩri ní ágó ọ̃mụ́rụ́gọ́ rĩ jeépi rĩ vé ụ́ꞌdụ́kọ́ yịị́ rĩ sĩ. Kúru ãyĩkõ fụ nóni ma ambamba tã ĩri ní ꞌoó rĩ sĩ. 30Lẽ Yẹ́sụ̃ ã adri ãmbúgú má sĩ nĩ, ma adri ĩri ã pálé gá.
31“Yẹ́sụ̃ ímụ́ ꞌbụ̃ gélésĩla, ĩri ãmbúgú ꞌbá rĩ pi drị̃gé céré nĩ. ꞌBâ ꞌbávé rĩ ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni, mávé tã má ní átá rĩ, ĩri tã nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni. Yẹ́sụ̃ ímụ́ ꞌbụ̃ gélésĩla, ĩri ãmbúgú ꞌbá rĩ pi drị̃gé céré nĩ. 32Ĩri ri tã ꞌí ní ndreé ꞌî mị sĩ, ãzini ꞌí ní yịị́ ꞌî bị́ sĩ ꞌbụ̃ gé ꞌdãá rĩ ũlũ, ꞌbo ꞌbá rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí tã ĩri ní ũlũú rĩ kuyé. 33ꞌBá ĩrivé tã ẹ̃ꞌyị̃ị́pi rá rĩ, nị̃ ámá rá ꞌyozú kínĩ, Múngú ri tã áda átá. 34ꞌBá Múngú ní ĩpẽé rĩ, ĩri ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú vé rĩ átá mụzú be áyu, Múngú ri ĩri ní Índrí Uletere rĩ sẽ vúgú ãkó. 35Múngú Yẹ́sụ̃ Ẹ́tẹ́pị lẽ ꞌî Mvọ́pị ri lẽlẽ, sẽ ívé tã ãrẽvú céré kuú drị́ ni gé. 36ꞌBá Múngú Mvọ́pị ri ẹ̃ꞌyị̃ị́pi rá rĩ, ĩri ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ rá, ꞌbo ꞌbá Múngú Mvọ́pị ri ẹ̃ꞌyị̃ị́pi ku rĩ, ícó ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ ku, ꞌbo jĩkó ri ꞌde Múngú agá, ĩri tã lị drị̃ ni gé rá.”
4Yẹ́sụ̃ átá ũkú Sãmãríyãzị́ rĩ be
1Fãrụ́sị̃ rĩ pi yịkí kínĩ, sẽkí ꞌbá kárákará pi ní bãtízĩmũ Yẹ́sụ̃ ã rụ́ sĩ, sẽ ꞌbá kárákará ẹ̃ꞌyị̃kí ĩri, ímụ́kí adrií ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá ni pi rú, ndẽ Yũwánĩ vé rĩ pi rá, 2Yẹ́sụ̃ ri ꞌî ngúlúpí sĩ sẽ bãtízĩmũ rĩ nĩ kuyé, ĩrivé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi rikí bãtízĩmũ rĩ sẽé nĩ. 3Úpí Yẹ́sụ̃ kã tã ꞌbá rĩ pi ní rií átá kínĩ ꞌbá kárákará pi ẹ̃ꞌyị̃kí ꞌi gí ꞌdĩri yịị́, nga fũú ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agásĩ,4:3 Yẹ́sụ̃ fũ ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agásĩ: Yẹ́sụ̃ fũ ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agásĩ, ãꞌdiãtãsĩyã Fãrụ́sị̃ rĩ pi ꞌbãkí ãꞌyã ẹ̃zị́ ĩri ní ngaá rĩ ã tã sĩ. ꞌde gõó mụụ́ vúlé ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ gé ꞌdãá ũzi.
4Yẹ́sụ̃ lẽ ẹlịị́ mụzú ãngũ Sãmãríyã vé rĩ agásĩ mụụ́ Gãlĩláyã gá. 5Ĩri ní kúru fizú cazú kụ̃rụ́ Sãmãríyã vé ĩ ní zịị́ Sãyíkã rĩ agá, ĩnyiŋáŋá nyọ̃ọ́kụ́ Yõkóbũ4:5 Yõkóbũ: Yõkóbũ ri Ãbũrámã mvọ́pị Ĩsákã vé mvá, ĩri anji be mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃, Múngú újá rụ́ ni zịị́ Ĩsẽrélẽ, úyú ĩrivé rĩ zịkí anji Ĩsẽrélẽ vé ni. Sâ Yẹ́sụ̃ vé rĩ gé, zịkí kộpi Yãhụ́dị̃. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 25-50. ní ọ́tụ́ sẽé mvọ́pị Yõsépã4:5 Yõsépã: Yõsépã ri Yõkóbũ vé mvá ĩri ní lẽélẽ rĩ, ẹ́drị́pị́ị sẽkí ĩri jeé tụ́gẹ̃rị̃ rú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ gé. Múngú sẽ ĩri ícá ãmbúgú, ko ívé ꞌbá rĩ pi ẽ ĩzã mụụ́ adrií ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nĩ. Sâ ꞌdãri gé, ẹ̃bị́rị́ ꞌde caá ílí ẹ́zị̂rị̃. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 30-50. ní rĩ gé. 6Yõkóbũ vé kídí, ĩri vũrã ꞌdãri gé. Yẹ́sụ̃ ãndẽ ẹ̃cị̃ rĩ sĩ káyĩ, ca mụụ́ úrí vũgá kídí rĩ tị gé ụ̃tụ́ mgbímgbi gé ꞌdĩgé.
7Ũkú Sãmãríyãzị́ ꞌde mụụ́ yị̃ị́ ĩbẽé kídí rĩ gé ꞌdãá. Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ũkú rĩ ní kĩnĩ, “Mi ícó má ní yị̃ị́ sẽ mvụ rá?” 8Ị́sụ́ ãkũdẽ Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ꞌdekí mụụ́ ãnyãngã jengárá gá kụ̃rụ́ Sãyíkã vé rĩ gé ꞌdãá gí.
9Ũkú Sãmãríyãzị́ rĩ ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Mi Yãhụ́dị̃gú, ma Sãmãríyãzị́, mi ꞌyo mâ sẽ mí ní yị̃ị́ mvụụ́ ngóni ngóni?” Yãhụ́dị̃ rĩ pi úmúkí ĩ Sãmãríyã rĩ pi be ku.
10Yẹ́sụ̃ ní újázú ũkú rĩ ní kĩnĩ, “Mî nị̃ dõ fẽfẽ Múngú ní lẽé sẽé mí ní rĩ rá, ãzini mî nị̃ dõ ꞌbá yị̃ị́ zịị́pi mí tị gé rĩ rá, mi té kõdô ícó ĩri zị, ĩri té mí ní yị̃ị́ ídri sẽépi mụzú ꞌdániꞌdáni rĩ sẽ rá.”
11Ũkú rĩ ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, kídí rĩ kụkụ, ngá mí ní yị̃ị́ rĩ ísézú ni ꞌdãáyo pírí, mi yị̃ị́ ídri ꞌdániꞌdáni sẽépi ꞌdĩri ị́sụ́ ngũgá? 12ꞌÍ ndẽ ꞌbá ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ ꞌbá ní kídí gaápi, íꞌdópi yị̃ị́ rĩ mvụụ́pi nĩ rĩ rá? Ĩrivé anji rĩ pi, ĩrivé ndrị̃ị́ rĩ pi be céré ri yị̃ị́ ꞌdĩri mvụ.”
13Yẹ́sụ̃ ní újázú ũkú rĩ ní kĩnĩ, “ꞌBá céré yị̃ị́ ꞌdĩri mvụꞌbá rĩ pi, yị̃ị́ úvá ri gõ kộpi ndẽ rá, 14ꞌbo ꞌbá má ní kộpi ní yị̃ị́ sẽé mvụụ́ rĩ pi, yị̃ị́ úvá gõ kộpi ndẽé dị̃ị́ ãluŋáni ku. Yị̃ị́ ꞌdĩri kộpi ní ídri ꞌdániꞌdáni rĩ sẽ.”
15Ũkú rĩ ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, ꞌí sẽ má ní yị̃ị́ mí ní ꞌyoó ꞌdĩri mvụụ́, yị̃ị́ úvá ã ndẽ rí ma dị̃ị́ ku bẽsĩnĩ, mâ gõ rí ímụ́ yị̃ị́ ĩbẽé kídí nõri gé dị̃ị́ ku.”
16Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ũkú rĩ ní kĩnĩ, “ꞌÍ mụ mí ágó ni ri zịị́, ĩmi ĩgõkí ímụ́ ĩri be má vúgá nõó.”
17Ũkú rĩ ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Ma ágó ãkó.”
Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ũkú rĩ ní kĩnĩ, “Tã mí ní ꞌyoó mi ágó ãkó ꞌdĩri, ĩri tã áda. 18Mí kĩnĩ dõ mi ágó ãkó, ĩri tã áda, ꞌbo ꞌí rụ ándúrú ãgõ caá tọ̃wụ́, ágó mí ní nóni rụụ́ ꞌdĩri adri ágó mívé ẹ́gbị rĩ ꞌi kuyé.”
19Ũkú rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, á nị̃ ámá rá ꞌyozú kínĩ, mi tákũdẽ nẹ́bị̃. 20ꞌBá ẹ́tẹ́pị́ị rikí Múngú ri ị̃njị̃ị́ írã nõri drị̃gé. ꞌBo ĩmi Yãhụ́dị̃ ꞌdĩꞌbée, ĩmi kínĩ, vũrã ꞌbá ní Múngú ri zịzú rĩ, ĩri Yẹ̃rụ́sãlémã gá.”
21Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ũkú rĩ ní kĩnĩ, “Lẽ mî ẹ̃ꞌyị̃ tã má ní ꞌyoó mí ní ꞌdĩri, lókí ãzi ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, ꞌbá rĩ pi ícókí má Ẹ́tẹ́pị ri ị̃njị̃ị́ írã nõri drị̃gé ku, dõku Yẹ̃rụ́sãlémã gá ku. 22Ĩmi ꞌbá Sãmãríyã vé ꞌdĩꞌbée, ĩmi nị̃kí Múngú ĩmi ní rií ị̃njị̃ị́ rĩ kuyé, ꞌbâ Yãhụ́dị̃ rú, ꞌbá nị̃kí Múngú ꞌbá ní rií ị̃njị̃ị́ rĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã iꞌda ꞌi ꞌbá ní rá. Pangárá ũnjĩkãnyã agásĩ rĩ íbí ꞌi íꞌdó ꞌbávé sụ́rụ́ Yãhụ́dị̃ vé rĩ agá. 23ꞌBo lókí ãzi ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, lókí rĩ ícá nóni gí, ꞌbá má Ẹ́tẹ́pị ri ị̃njị̃ꞌbá tã áda sĩ rĩ pi, kộpi ĩri ị̃njị̃ ĩ ẹ́sị́ agá, ãzini tã áda sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã má Ẹ́tẹ́pị lẽ ꞌbá ꞌi ị̃njị̃ꞌbá ẹ́sị́ agá, ãzini tã áda sĩ rĩ pi. 24Múngú ri índrí, lẽ ꞌbá ĩri ị̃njị̃ꞌbá rĩ pi, ẽ ị̃njị̃kí ĩri ẹ́sị́ be céré, ãzini ẽ ị̃njị̃kí tã áda sĩ.”
25Ũkú rĩ ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Á nị̃ rá Mãsíyã ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, ĩri Kúrísítõ ꞌi, kãdõ ímụ́, ĩri ꞌbá ní tã ãrẽvú ũlũ céré.”
26Yẹ́sụ̃ ní újázú ũkú rĩ ní kĩnĩ, “Ma riípi átápi mí be nõri, ma ꞌbá mí ní ꞌyoó, ĩri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ rĩ ꞌi.”
27Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi kâ ĩ újá ĩgõó, ị́sụ́ Yẹ́sụ̃ ri átá ũkú rĩ be, tã ꞌdĩri tĩ kộpi ẽ ẹ́sị́ agá ndrĩ. ꞌBo ꞌbá ãzi ụ̃sụ̃ ꞌyozú kínĩ, Yẹ́sụ̃ lẽ ũkú rĩ vúgá ãꞌdi yã ꞌdíni kuyé, dõku ĩri ri átá ũkú rĩ be tã ngóni sĩ yã rĩ ꞌbá ãzi ụ̃sụ̃ tró zịị́ kuyé.
28Ũkú rĩ ku ívé ũdrí kuú yị̃ị́ tị gé ꞌdĩgé, nga ꞌdeé mụzú vúlé kụ̃rụ́ Sãyíkã vé rĩ agá ꞌdãá, mụ ꞌyoó ꞌbá rĩ pi ní, 29kĩnĩ, “Ĩmi ímụ́kí ꞌbá ãzi ndreé nõónõ, ũlũ mávé tã ãrẽvú má ní ꞌoó rĩ pi bá bá, ꞌbá ꞌdĩri adri tãnâ Kúrísítõ ꞌi kuyé?” 30ꞌBá rĩ pi ngakí fũú kụ̃rụ́ rĩ agásĩ, ꞌdekí mụụ́ Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá.
31Ị́sụ́zú Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ri ĩri mã kínĩ, “Ímbápi, mî adri ꞌdíni ku, mî nya ngá.”
32ꞌBo Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ngá nyanya má vúgá nõó anigé, ĩmi nị̃kí tã drị̃ ni gé kuyé.”
33Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní átázú ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Índré sụ̃ ꞌbá ãzi íjị́ Yẹ́sụ̃ ní ãnyãngã sẽé nyaá gí tị́nị.”
34Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ãnyãngã mávé rĩ, ĩri rizú ꞌbá ma ĩpẽépi rĩ vé tã ꞌdụzú ngazú, ãzini ẹ̃zị́ ĩri ní sẽé rĩ dẹzú. 35Ĩmi kínĩ, mbãá sụ ã vụ́drị̃ gé, ĩmi íbí ãnyãngã rĩ ĩkũnã ĩrá agá ndõ ꞌdíni kuyé? Á ꞌyo ĩmi ní, ĩmi újákí drĩ ĩmi ãngũ ndreé ọ́mvụ́ agá ꞌdãá ká! Ãnyãngã rĩ ka gí, lẽ nóni ĩkũnãngárá ni. 36ꞌBá ãnyãngã ĩkũnãꞌbá ĩrá agá rĩ pi, ĩ kộpi ũfẽ múké múké, ãnyãngã kộpi ní ĩkũnãá rĩ, ĩri ꞌbá ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ꞌbá rĩ pi. ꞌBá ngá ꞌãápi rĩ pi ãnyãngã rĩ ĩkũnãápi rĩ be, kộpi ímụ́ ãyĩkõ ị́sụ́ aga rá! 37Ĩmi nị̃kí rá tã ĩ ní ꞌyoó ꞌdĩri tã áda, ‘ꞌBá ãlu ꞌã ãnyãngã rĩ nĩ, ꞌbá ĩkũnãápi rĩ túngú.’ 38Á pẽ ĩmi mụụ́ ẹ̃zị́ ĩmi ní ngaá kuyé ni vé ãnyãngã ĩkũnãá. ꞌBá ụrụkọ ngakí ẹ̃zị́ ũkpó ũkpó rĩ nĩ, ĩmi ímụ́kí ĩmivé rĩ ãndẽma ni ị́sụ́ áyu.”
ꞌBá Sãmãríyã vé rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri rá
39ꞌBá kárákará kụ̃rụ́ Sãmãríyã vé rĩ agá rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri tã ũkú rĩ ní ꞌyoó, Yẹ́sụ̃ ũlũ tã ꞌí ní ꞌoó rĩ pi bá bá rĩ sĩ. 40Kúru ꞌbá Sãmãríyã gá rĩ pi ní ímụ́zú Yẹ́sụ̃ vúgá nõó, kộpi ní ĩri mãzú kínĩ, “Mí ímụ́ adrií ꞌbá be nõgó.” Ĩri ní adrizú kộpi be ụ́ꞌdụ́ ị̃rị̃. 41Tã Yẹ́sụ̃ ní átá kộpi ní rĩ sẽ ꞌbá kárákará ẹ̃ꞌyị̃kí ĩri rá.
42ꞌBá rĩ pi ní ꞌyozú ũkú rĩ ní kínĩ, “ꞌBá ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri ꞌyéŋá tã mí ní ũlũú ꞌbá ní rĩ sĩ kuyé, ꞌbá yịkí nóni tã ĩri ní átá rĩ ꞌbâ bị́ sĩ gí, ádarú ꞌbá nị̃kí nóni gí ꞌyozú kínĩ, ágó nõri, ĩri ꞌbá ꞌbá Paápi ũnjĩkãnyã agásĩ ni.”
Yẹ́sụ̃ ídrí ũgalaku ãzi vé mvá
43Ụ́ꞌdụ́ ị̃rị̃ ã vụ́drị̃ gé, Yẹ́sụ̃ nga ꞌdeé mụzú ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ gé. 44Yẹ́sụ̃ ꞌyo ándúrú kĩnĩ, “ꞌBá rĩ dõ nẹ́bị̃, ꞌbá ĩrivé ãngũ agá ꞌdĩgé rĩ pi ị̃njị̃kí ĩri ku.” 45Yẹ́sụ̃ kã caá ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ gé ꞌdãá, ꞌbá Gãlĩláyã gá rĩ pi ẹ́ꞌyị́kí ĩri rá. Kộpi ndrekí tã ãyãzú ãyãyã ándúrú ĩri ní ꞌoó Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá Ụ̃mụ̃ Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ gé rĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ꞌdãlé anigé.
46Yẹ́sụ̃ ní kúru ꞌdezú mụzú Kánã gá ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ agá, ãngũ ĩri ní yị̃ị́ újázú ícázú vị́nyọ̃ rú rĩ gé. Ũgalaku ãzi riípi ẹ̃zị́ ngaápi ꞌbãgú rĩ ní kụ̃rụ́ Kãpãrãnãụ́mã vé rĩ agá ꞌdãlé ni, drã rụ ĩrivé mvá nĩ. 47Ágó rĩ kã yịị́ kínĩ, Yẹ́sụ̃ ímụ́ ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ gélésĩ, ícá kuú ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ agá ꞌdãáꞌdã, ágó rĩ ní ꞌdezú mụzú Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá, ĩri ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú ímụ́zú Kãpãrãnãụ́mã gá nõlé, ẽ ímụ́ rí ívé mvá drã ni rụụ́ kõdô lẽépi drãápi drãdrã rĩ ídrí.
48Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ꞌbá ãzi ndre dõ tã ãyãzú ãyãyã ni ꞌî mị sĩ ũgbále kuyé, ícó ẹ̃ꞌyị̃ị́ ku.”
49Ágó rĩ ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, mí ímụ́ ꞌbá ꞌdekí mụụ́ mí be trụ́, mávé mváŋá rĩ ã ũkpõ dẹ gí, lẽ drãádrã!”
50Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ mụ ĩyí, mívé mváŋá rĩ ícó drãá ku!”
Ágó rĩ ẹ̃ꞌyị̃ tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó rĩ rá, ĩri ní ꞌdezú mụzú. 51Ágó rĩ ní rizú mvizú mụzú ꞌbẹ̃tị́ rĩ gé, ĩri ní mụzú drị̃ ị́sụ́zú ívé ãtíꞌbá rĩ pi be. Ãtíꞌbá rĩ pi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “Mívé mváŋá rĩ ídri rú.” 52Ágó rĩ ní ãtíꞌbá rĩ pi zịzú kĩnĩ, “Mvá rĩ vé rụ́ꞌbá ícá gõó múké sâ ngõri gé?”
Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Mváŋá rĩ vé rụ́ꞌbá ícá gõó múké ájée sâ ãlu ụ̃tụ́ŋá vé rĩ gé, drã rĩ gõ ĩri kuú rá.”
53Mváŋá rĩ vé ẹ́tẹ́pị nị̃ ámá rá ꞌyozú kínĩ, sâ ꞌdãri, ĩri sâ Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌí ní, mváŋá rĩ ícó drãá ku rĩ. Ágó rĩ ꞌbá ívé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be céré ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri rá.
54ꞌDĩri nóni vú ị̃rị̃ Yẹ́sụ̃ ní tã ãyãzú ãyãyã ni ꞌozú rĩ, ị́sụ́ ãkũdẽ Yẹ́sụ̃ íbí íngá ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agá, ĩri ri mụ ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ gé.
5Yẹ́sụ̃ ídrí ágó drã be ni
1Tã ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, Yẹ́sụ̃ nga mụụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã gá ụ̃mụ̃ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ ã nyangárá gá ĩndĩ. 2Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, gakí kídí ĩnyiŋá kẹ̃ẹ́tịlé ĩ ní zịị́ Kãbĩlõ vé rĩ gé, vũrã ĩ ní gaá rĩ, Ẽbérẽ tị sĩ ĩ zị Bẽtẽsídã. ꞌBekí ápãlá tọ̃wụ́ índrĩ rú gãrã ni gé sĩ kụ́rụ̃. 3Vũrã ꞌdãri gé, ꞌbá kárákará bãtrá rú rĩ pi, ꞌbá mị be ẹ̃sị̃ꞌbá gí rĩ pi be, ꞌbá drã ní nyií kuú ꞌbẽléꞌbéle rĩ pi be, kộpi ri ula índrĩ ꞌdãri ã ndụ́gé. 4Sâ ụrụkọꞌbée gé, mãlãyíkã rĩ kãdõ ímụ́ yị̃ị́ rĩ usaá, ꞌbá fiípi yị̃ị́ rĩ agá ꞌdãá drị̃drị̃ rĩ, ĩrivé drã ri dẹ rụ́ꞌbá ni gé sĩ rá.5:4 Átángá vẹ́rẹ̃sị̃ 4 agá ꞌdĩri, búkũ Yũwánĩ vé ĩ ní sĩí Gị̃rị́kị̃ tị sĩ drị̃drị̃ rĩ agá ꞌdãáyo, ꞌbo gõkí sĩí búkũ Yũwánĩ vé vúlé rĩ agá rá.5Ágó ãzi anigé drã rụ ĩri caá ílí be pụ̃kụ́ na drị̃ ni ãrõ. 6Yẹ́sụ̃ kã ágó rĩ ndreé la kú yị̃ị́ rĩ ã gãrã gá ꞌdãá, Yẹ́sụ̃ kã ị́sụ́ nị̃ị́ kínĩ ágó rĩ adri caá ívé drã ꞌdĩri be lókí be ãco, Yẹ́sụ̃ ní ágó rĩ zịzú kĩnĩ, “ꞌÍ lẽ ẽ ídríkí mi?”
7Ágó rĩ ní újázú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, kádõ rií yị̃ị́ rĩ usaá, ꞌbá ãzi mâ ĩzã koópi, ma suúpi yị̃ị́ rĩ agá ꞌdãá ni ꞌdãáyo. Má kãdõ lẽé fií yị̃ị́ rĩ agá ꞌdãá, ꞌbá ãzi ri fi yị̃ị́ rĩ agá ꞌdãá má sĩ drị̃drị̃.”
8Kúru Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ágó rĩ ní kĩnĩ, “ꞌÍ nga ụrụ! ꞌÍ ꞌdụ mívé pọ́rọ̃sị̃, ꞌí nga ẹ̃cị̃ tuú.” 9Mbẽlẽŋá ágó rĩ ní ícázú múké. ꞌDụ ívé pọ́rọ̃sị̃, nga ẹ̃cị̃ tuú.
Ụ́ꞌdụ́ ĩri ní ícázú múké ꞌdãri, ĩri ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ.5:9 Ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ: Ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní rizú uvuzú rĩ, ãzini kộpi ní rizú Múngú ri zịzú rĩ. Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri vé tã ígá kínĩ, Múngú gbi ꞌbụ̃ pi vũ be nĩ, ãzini Múngú pa ĩ adringárá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ agásĩ nĩ. Ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri zị ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃, ꞌbo Kẹ̃lị̃kọ́ rĩ pi ri zị ụ́ꞌdụ́ ázíyá. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 20:8-11; Dẽtõrõnómẽ 5:12-16.10Kúru Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ꞌyozú ágó drã ní dẹẹ́ rụ́ꞌbá ni gé sĩ gí rĩ ní kínĩ, “Ụ́ꞌdụ́ nõri, ĩri ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ, tãị́mbị́ ãꞌyĩ kuyé mí ní mívé pọ́rọ̃sị̃ ꞌdụzú ụ́ꞌdụ́ nõri gé.”
11ꞌBo ágó rĩ ní újázú kĩnĩ, “Ágó ma sẽépi ícápi múké nõri ꞌyo má ní kĩnĩ, mâ ꞌdụ mávé pọ́rọ̃sị̃, mâ nga ẹ̃cị̃ tuú.”
12Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ágó Yẹ́sụ̃ ní ídrí ꞌdĩri zịzú kínĩ, “ꞌBá ꞌyoópi mí ní, mî ꞌdụ mívé pọ́rọ̃sị̃, mî nga ẹ̃cị̃ tuú rĩ ãꞌdi ꞌi?”
13Ágó ĩ ní ídrí ꞌdĩri nị̃ ꞌbá ꞌi ídrípi rĩ kuyé. Vũrã ꞌdãri gé, ꞌbá rĩ pi kárákará. Yẹ́sụ̃ ní ꞌi njezú fũzú kộpi ãsámvú gé sĩ ãmvé.
14Vụ́drị̃ ni gé, Yẹ́sụ̃ gõ caá ágó rĩ ị́sụ́ Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá, Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ ndre drĩ ká, nóni mí ícá múké gí, lẽ mî ku tã ũnjí ꞌongárá ãní. ꞌÍ ku dõ ku, tã ũnjí ri mi ị́sụ́ drị̃drị̃ rĩ aga rá.” 15Ágó rĩ ní ꞌdezú mụzú lũzú Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní kĩnĩ, “ꞌBá ma ídrípi rĩ Yẹ́sụ̃ ꞌi.”
Ídri íbí íngá Múngú Mvọ́pị vúgá
16Kúru drị̃koma Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ íꞌdókí rií Yẹ́sụ̃ ri ꞌoó ũnjí, ãꞌdiãtãsĩyã Yẹ́sụ̃ ní ẹ̃zị́ ngaá ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé rĩ sĩ. 17Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú drị̃koma Yãhụ́dị̃ vé rĩ pi ní kĩnĩ, “Má Ẹ́tẹ́pị ri ẹ̃zị́ nga, ma kpá ri ẹ̃zị́ nga.” 18Tã ꞌdĩri sĩ, drị̃koma Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ lẽkí lẹ́tị ndãá ũkpõ sĩ Yẹ́sụ̃ ri ꞌdịzú drãzú ꞌdĩísĩ rá, kộpi lẽkí ĩri ꞌdịị́ drãá adri ꞌyéŋá ẹ̃zị́ ĩri ní ngaá ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé rĩ ã tã sĩ kuyé, lẽkí ĩri ꞌdịị́ drãá ĩri ní ꞌyoó Múngú ri ꞌí Ẹ́tẹ́pị rĩ sĩ, ãzini ĩri ní ꞌi ꞌbãá adrií Múngú be trõtrõ rĩ sĩ.
19Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ma ĩmi ní tã áda ꞌyo, ma Mvá rú, á nga tã ãzi mâ drị̃ sĩ ku, ma tã má Ẹ́tẹ́pị ní ngaá rĩ ndre ꞌdụ nga áyu, ãꞌdiãtãsĩyã ẹ̃zị́ má Ẹ́tẹ́pị ní ngaá rĩ, ma Mvá rú, ma kpá nga rá. 20Ma Mvá rú, má Ẹ́tẹ́pị lẽ ma lẽlẽ, iꞌda ívé tã ãrẽvú céré má ní rá. Múngú ri ímụ́ má ní tã ambugu ndẽꞌbá rá, ĩri ní iꞌdaá má ní drị̃drị̃ ꞌdãꞌbée iꞌda rá. Tã ꞌdĩri ĩmi ní ãyãngárá sẽ. 21Ĩri adri sụ̃ má Ẹ́tẹ́pị ní ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi ídrí gõó ídri rú ũzi rĩ tị́nị, ma Mvá rú, ma ícó ídrí ꞌdániꞌdáni rĩ sẽ ꞌbá má ní lẽé rĩ pi ní rá. 22Má Ẹ́tẹ́pị lị tã ꞌbá rĩ pi drị̃gé ku, ma Mvá rú, ku ẹ̃zị́ tã lịzú ꞌbá rĩ pi drị̃gé rĩ céré kuú má drị́gé, 23ꞌbá rĩ pi ãrẽvú céré ẽ ị̃njị̃kí rí ma sụ̃ ĩ ní má Ẹ́tẹ́pị ri ị̃njị̃ị́ rĩ tị́nị, ꞌbá ma ị̃njị̃ị́pi ku rĩ, ị̃njị̃ má Ẹ́tẹ́pị ma ĩpẽépi rĩ ku.
24“Ma ĩmi ní tã áda ꞌyo, ꞌbá mâ tị yịꞌbá rá, ãzini Múngú ma ĩpẽépi rĩ ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá rá rĩ pi, kộpi ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ rá. Lịkí tã kộpi drị̃gé ku, kộpi wakí drã sị́gé sĩ fũú ídri ị́sụ́ gí. 25Ma ĩmi ní tã áda ꞌyo, lókí ãzi ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, ícá nóni gí, ma Múngú Mvọ́pị ꞌi, ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi ímụ́ mâ ụ́ꞌdụ́kọ́ yị rá, ꞌbá mávé ụ́ꞌdụ́kọ́ yịꞌbá rá rĩ pi ímụ́ ĩ újá ícá gõ ídri rú. 26Ídri rĩ íꞌdó má Ẹ́tẹ́pị vúgá, ma Múngú Mvọ́pị ꞌi, má Ẹ́tẹ́pị sẽ kpá má ní ũkpõ ídri vé rĩ nĩ. 27Múngú sẽ kpá má ní ũkpõ tã lịzú rĩ ĩndĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ma ꞌBá Mvá ꞌi.
28“Lẽ ĩmi ãyãkí tã ꞌdĩri sĩ ku, lókí ãzi ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, ãvũ ĩ ní sị̃ị́ ꞌbụ́ agá rĩ pi ímụ́ mâ ụ́ꞌdụ́kọ́ yị, 29kộpi nga ĩfũ ãmvé. ꞌBá adriꞌbá tã be múké rĩ pi, kộpi nga ĩfũ ídri rú, ꞌbá ũnjĩkãnyã ꞌoꞌbá rĩ pi, kộpi kádõ ĩfũú, ĩ tã lị kộpi drị̃gé. 30Má ícó tã ãzi ngaá ũkpõ mávé rĩ sĩ ọ́ꞌdụ́kụ́lẹgúsĩ ku. Ma tã rĩ lị pịrị sụ̃ má Ẹ́tẹ́pị ní ẹzịị́ má ní rĩ tị́nị. Tã má ní ꞌoó ꞌdĩri adri ꞌyozú kínĩ mâ ngúlúpí ẽ ị́sụ́ rí ãyĩkõ ãní yã ꞌdíni ku, ĩri ãyĩkõ sẽ má Ẹ́tẹ́pị ní.
ꞌBá rĩ pi ũlũkí Yẹ́sụ̃ vé tã
31“Má ũlũ dõ mávé tã ũgõgõlé rú nĩ, ꞌbá rĩ pi ícókí tã má ní ũlũú rĩ ꞌdụụ́ ꞌbãá tã áda rú ku. 32ꞌBá ãzi anigé riípi mávé tã ũlũúpi ni, á nị̃ rá ĩri riípi tã áda ũlũúpi mâ rụ́ sĩ ni.
33“Ĩmi pẽkí ándúrú ꞌbá ụrụkọ mụụ́ mâ tã uzịị́ Yũwánĩ tị gé, ĩmi kâ ꞌbá ꞌdĩꞌbée pẽé, Yũwánĩ ũlũ ĩmi ní tã áda mávé rĩ nĩ. 34Á lẽ ẹ́sị́ ꞌbãá tã ꞌbá áda ní átá mâ tã sĩ rĩ drị̃gé ku, ꞌbo má ẹ́dị́ tã Yũwánĩ ní ũlũú ꞌdĩri, ĩmi ị́sụ́kí rí pangárá bẽsĩnĩ. 35Yũwánĩ sụ̃ lámbã riípi dị̃ị́pi ãngũ ĩmgbẽrẽépi ule rĩ tị́nị, ĩmi ị́sụ́kí ãyĩkõ lókíŋá be mãdã lámbã riípi dị̃ị́pi ãngũ ĩmgbẽrẽépi ꞌdĩri sĩ.
36“Tã mávé rĩ ndẽ tã Yũwánĩ ní ũlũú mâ tã sĩ rĩ rá. Á lẽ ĩmi ní tã ãzi ũlũú lũzú kínĩ má Ẹ́tẹ́pị ĩpẽ ma nĩ. Tã ãmbúgú má Ẹ́tẹ́pị ní lũú kínĩ mâ ꞌo rĩ, ma ri ꞌo mụzú rá. 37Má Ẹ́tẹ́pị ma ĩpẽépi rĩ, ĩri ri átá mávé tã sĩ nĩ, ĩmi yịkí ĩri ã ụ́ꞌdụ́kọ́ kuyé, ãzini ĩmi ndrekí kpá ĩri kuyé. 38Ĩmi ꞌdụkí ĩrivé átángá ꞌbãá ĩmî ẹ́sị́ agá ãluŋáni kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí ꞌbá ĩri ní ĩpẽé rĩ vé tã kuyé. 39Ĩmi ri ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú vé ĩ ní sĩí kuú Búkũ Múngú vé rĩ agá ꞌdĩꞌbée lã, ĩmi ụ̃sụ̃kí ĩmi ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ ãní. Ụ́ꞌdụ́kọ́ ĩ ní sĩí kuú Búkũ Múngú vé rĩ agá ꞌdĩꞌbée ri átá mávé tã sĩ. 40ꞌBo ĩmi gãkí ímụ́gá má vú nõó ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́gá sĩ.
41“Má ãꞌyĩ ꞌyozú kínĩ ꞌbá rĩ pi ẽ íngúkí ma ꞌdíni ku. 42ꞌBo á nị̃ ĩmi rá. Á nị̃ rá ĩmî ẹ́sị́ agá ꞌdãlé, ĩmi lẽkí Múngú ri kuyé. 43Má ímụ́ má Ẹ́tẹ́pị ã rụ́ sĩ, ꞌbo ĩmi ãꞌyĩkí ma kuyé, ꞌbo ꞌbá ãzi túngú ni ímụ́ dõ ívé tã be ĩmi vú, ĩmi ĩrivé tã ãꞌyĩ rá. 44Ĩmi lẽkí íngúngárá ꞌbá ãzi ní rizú ĩmi íngúzú rĩ áyu, ꞌbo ĩmi gãkí tã Múngú adriípi ꞌyéŋá ãlu rĩ ní lẽé ĩmi íngúzú rĩ ꞌogá sĩ. Ĩmi ícó ma ẹ̃ꞌyị̃ íngóni íngóni?
45“ꞌBo lẽ ĩmi ụ̃sụ̃kí ꞌyozú kínĩ, ma ĩmi tõ má Ẹ́tẹ́pị ẹndrẹtị gé rá ꞌdíni ku. Mósẽ ĩmi ní ẹ́sị́ ꞌbãá drị̃ ni gé ꞌdĩri, ĩri ímụ́ ĩmi tõ nĩ. 46Ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí dõ té Mósẽ vé tã rá, ĩmi té ícó ma ẹ̃ꞌyị̃ rá, ãꞌdiãtãsĩyã tã Mósẽ ní sĩí ꞌdĩri, ĩri tã mávé rĩ. 47ꞌBo ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí tã Mósẽ ní sĩí rĩ pi kuyé pírí, ĩmi ícó tã má ní ꞌyoó rĩ ẹ̃ꞌyị̃ íngóni íngóni?”
6Yẹ́sụ̃ sẽ ãnyãngã nyaá ãgõ élĩfũ tọ̃wụ́ pi ní
(Mãtáyo 14:13-21; Mãrákõ 6:30-44; Lúkã 9:10-17)
1Tã ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, Yẹ́sụ̃ ní ngazú zozú mụzú yị̃ị́ bãlãlã Gãlĩláyã vé rĩ agásĩ álé ꞌdãá, yị̃ị́ ꞌdĩri ã rụ́ ĩ kpá zị Tị̃bẹ́rị̃yã. 2ꞌBá bị́trị́ká ꞌdekí mụzú ĩri ã vụ́drị̃ gé sĩ vũrã ĩri ní mụzú ꞌdãri gé, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ndrekí tã ãyãzú ãyãyã ĩri ní ꞌoó ꞌbá drã be rĩ pi ídrízú ꞌdĩri. 3Kúru Yẹ́sụ̃ pi ní tụzú mụzú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be írã drị̃gé ꞌdãá, kộpi ní úrízú vũgá. 4Ị́sụ́zú ụ̃mụ̃ Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Jó tị gé sĩ rĩ vé rĩ nyazú rĩ ícá ĩnyiŋá gí.
5Yẹ́sụ̃ kã rií ꞌî gãrã úndré, ndre ꞌbá kárákará pi ri ímụ́ ꞌí vúgá nõó, ĩri ní Pĩlípũ ri zịzú kĩnĩ, “ꞌBâ ãnyãngã ị́sụ́ je ngũgá caápi ꞌbá nõꞌbée ní céré?” 6Yẹ́sụ̃ zị Pĩlípũ ri ꞌdíni lẽzú nị̃zú ámázú dõ Pĩlípũ nị̃ ũkpõ ꞌí ní ẹ̃zị́ ngazú rĩ rá, ꞌbo nị̃ tã ꞌí ní lẽé ꞌoó rĩ ị́nọ́gọ́sị́ gí.
7Pĩlípũ ní újázú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “ꞌBá lẽkí dõ ꞌbá ꞌdĩꞌbée ãlu ãlu céré ẽ ị́sụ́kí ãnyãngã mãdãŋá nyaá, mũfẽngã fífí ẹ̃njị̃ị́pi ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃6:7 Mũfẽngã fífí ẹ̃njị̃ị́pi ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ rĩ: ꞌBá rĩ nga dõ ẹ̃zị́ ụ́ꞌdụ́ ãlu, ĩ ꞌbá rĩ ũfẽ mũfẽngã fífí ẹ̃njị̃ị́pi ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ ãlu ni sĩ. ꞌbá ní lẽzú ãnyãngã jezú rĩ, ĩri ca mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ị̃rị̃, ꞌbo mũfẽngã ꞌdĩri adri ambamba!”
8Ãndẽréyã Sị̃mọ́nã Pétẽró ẹ́drị́pị riípi Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, 9“Mvá ágóŋá ãzi ꞌbâ ãsámvú gé nõgónõ, ĩri pánga be tọ̃wụ́, ị̃ꞌbị́ be ị̃rị̃, ꞌbo awakí dõ ꞌbá kárákará nõꞌbée ní, ĩri nyo ca kộpi ní rá?”
10Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi lũkí ꞌbá rĩ pi ní, kộpi ã úríkí vũgá.” Ãngũ ꞌdãri dụ kú céré ásé rú, kúru ꞌbá rĩ pi ní úrízú céré vũgá, ãgõ6:10 Ãgõ: Lãkí ũkú rĩ pi anjiŋá rĩ pi be kuyé. rĩ pi ícó ca élĩfũ tọ̃wụ́ (5,000) rá. 11Yẹ́sụ̃ ní pánga rĩ pi íꞌdụ́zú, ĩri ní Múngú ní õwõꞌdĩfô sẽzú, ĩri ní kúru sẽzú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi drị́gé, kộpi ní ꞌdezú awazú ꞌbá úríꞌbá kú rõꞌbõ ꞌdĩꞌbée ní, sụ̃ kộpi ní lẽé rĩ tị́nị. Ĩri ní kpá ị̃ꞌbị́ rĩ íꞌdụ́zú, õwõꞌdĩfô sẽzú Múngú ní, ĩri ní kpá sẽzú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi drị́gé, kộpi ní awazú ícózú ꞌbá rĩ pi ní céré, sụ̃ kộpi ní lẽé rĩ tị́nị.
12ꞌBá rĩ pi kâ ãnyãngã rĩ ị́sụ́ nyaá caá ĩ vú sĩ céré gí, Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi úmúkí ãnyãngã ẽ ị̃mbị́tã ĩ ní nyaá tí rĩ ꞌbãá céré vũrã ãlu gé, ẽ izakí ku.” 13Kộpi kâ ãnyãngã rĩ ẽ ị̃mbị́tã úmú, kộpi úmúkí caá ũvú ã ꞌa mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃.
14ꞌBá rĩ pi kâ tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌoó ãyãzú ãyãyã ꞌdĩri ndreé, kộpi íꞌdókí rií átá kínĩ, “Ádarú ágó nõri nẹ́bị̃ ĩ ní ꞌyoó kínĩ, ĩri ímụ́ ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri drị̃gé rĩ pi ãsámvú gé rĩ ꞌi.” 15Yẹ́sụ̃ kã ndreé ꞌbá rĩ pi lẽkí ꞌi mĩí ꞌbãá adrií ꞌbãgú ĩvé ni rú ũkpõ sĩ, ĩri ní fũzú mụzú adrizú írã drị̃gé ꞌdãlé ọ́ꞌdụ́kụ́lẹgúsĩ.
Yẹ́sụ̃ mụ yị̃ị́ drị̃gé sĩ pá sĩ
(Mãtáyo 14:22-27; Mãrákõ 6:45-52)
16Kã mụụ́ adrií ũndréŋá ꞌdãri sĩ, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní ꞌdezú mụzú yị̃ị́ bãlãlã rĩ gé ꞌdãá, 17kộpi ní tụzú kũlúmgba agá, kộpi ní íꞌdózú zozú mụzú álé kụ̃rụ́ Kãpãrãnãụ́mã gá ꞌdãá. Ãngũ rĩ nị, ị́sụ́ Yẹ́sụ̃ ca drĩ kộpi vúgá ꞌdãá kuyé. 18Ũlí ũkpõ be ni ní vịzú, sẽ yị̃ị́ rĩ úvá ãní ngũyá ngũyá. 19ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi kâ kũlúmgba rĩ sõó mụụ́ caá máyĩlĩ6:19 Máyĩlĩ: ꞌBá ri ícó ẹ̃cị̃ tu ca máyĩlĩ na sâ ãlu agá. na dõku sụ̃, kộpi ní Yẹ́sụ̃ ri ndrezú, ĩri ri ímụ́ yị̃ị́ rĩ drị̃gé sĩ pá sĩ, ícá ĩnyiŋá kũlúmgba rĩ ã gãrã gá, sẽ ụ̃rị̃ ị́mvụ́ kộpi ãní ambamba. 20Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ ku, ꞌbá rĩ ma ꞌi.” 21Kộpi ũtẽkí ĩri kú ũrẽ lẽzú ĩri ẹ́ꞌyị́zú fizú ĩ vúgá kũlúmgba agá ꞌdãá. Mbẽlẽŋá kộpi ní cazú vũrã ĩ ní lẽzú mụzú rĩ gé.
ꞌBá rĩ pi rikí Yẹ́sụ̃ ri ndãá
22Kã adrií drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá bị́trị́ká adriꞌbá yị̃ị́ bãlãlã rĩ vé wọ̃ọ́kọ̃ álé sĩ rĩ gé rĩ pi nị̃kí ámá rá, ándúrú kũlúmgba pá tuúpi kú ꞌdãlé rĩ ꞌyéŋá ãlu. Kộpi nị̃kí ámá rá ꞌyozú kínĩ, Yẹ́sụ̃ fi kũlúmgba ĩrivé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní mụzú rĩ agá ꞌdãá kuyé, kộpi kukí ĩri kú vúlé. 23Kúru kũlúmgba ụrụkọ íngákí Tị̃bẹ́rị̃yã gálésĩ, ímụ́kí pá tuú vũrã Úpí Yẹ́sụ̃ ní õwõꞌdĩfô sẽzú Múngú ní ãnyãngã ã tã sĩ, gõzú sẽzú nyazú ãgõ élĩfũ tọ̃wụ́ pi ní ꞌdãri gé. 24ꞌBá bị́trị́ká ꞌdĩꞌbée kâ nị̃ị́ ámá Yẹ́sụ̃ pi ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be ꞌdãáyo, kộpi ní tụzú kũlúmgba ꞌdĩꞌbée agá, zozú mụzú yị̃ị́ bãlãlã ꞌdĩri agásĩ kụ̃rụ́ Kãpãrãnãụ́mã vé rĩ gé, Yẹ́sụ̃ ri ndãá.
Yẹ́sụ̃ ri ꞌbá ídri sẽépi ni
25ꞌBá bị́trị́ká ꞌdĩꞌbée kâ caá Yẹ́sụ̃ ri ị́sụ́ yị̃ị́ bãlãlã rĩ gé álé ꞌdãlé, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Ímbápi, mí ícá nõlé íngóni íngóni?”
26Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ádarú ĩmi ri ma ndã, ãꞌdiãtãsĩyã má ní ĩmi ní ãnyãngã sẽé nyaá rĩ sĩ, adri ꞌyozú kínĩ tã ãyãzú ãyãyã ĩmi ní ndreé ꞌdĩꞌbée sĩ kuyé. 27Lẽ ĩmi rikí ẹ́sị́ ꞌbãá ꞌyéŋá rizú ãnyãngã nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó ábáꞌbée ábábã rĩ pi vé ẹ̃zị́ ngazú áyu ku, lẽ ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ rizú ãnyãngã ídri ꞌdániꞌdáni rĩ sẽépi rĩ vé ẹ̃zị́ ngazú. Ma ꞌBá Mvá ꞌi, ma ímụ́ ãnyãngã rĩ sẽé ĩmi ní nĩ, ãꞌdiãtãsĩyã má Ẹ́tẹ́pị Múngú sẽ má ní ũkpõ tã ꞌdĩri ꞌozú nĩ.”
28Kộpi ní ĩri zịzú kínĩ, “ꞌBâ ꞌokí ãꞌdi tã Múngú ní lẽé ꞌbâ ꞌokí rĩ ꞌdụzú ngazú?”
29Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Tã Múngú ní lẽé ĩmi ꞌokí rĩ, lẽ ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí ꞌbá ꞌí ní ĩpẽé ꞌdĩri.”
30Kộpi ní újázú kínĩ, “Lẽ mî ꞌo tã ãyãzú ãyãyã ni ũgbále, ꞌbâ íbí mi ẹ̃ꞌyị̃ ndõ. Ngá mí ní ícó ꞌoó ꞌdĩgé rá rĩ ãꞌdi? 31ꞌBá ẹ́ꞌbị́pị́ị nyakí ãnyãngã ĩ ní zịị́ mánã6:31 Mánã: Mánã ri ãnyãngã Múngú ní ĩsẽé ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní rĩ. Ĩsẽ sâ kộpi ní adrizú ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá ílí pụ̃kụ́ sụ rĩ gé. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 16:1-36. rĩ ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá, sụ̃ ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ tị́nị, ‘Múngú sẽ kộpi ní ãnyãngã nyaánya ni íngázú ꞌbụ̃ gélésĩla.’ ”6:31 Wụ̃ngárá 16:4; Nẽmáyã 9:15; Sãwụ́mã 78:24-25
32Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ãnyãngã ĩ ní sẽé ĩmi ní ꞌdĩri, adri ꞌyozú kínĩ Mósẽ sẽ nĩ kuyé, ãnyãngã ꞌdĩri íngá ꞌbụ̃ gélésĩla, má Ẹ́tẹ́pị sẽ ĩmi ní nĩ. Má Ẹ́tẹ́pị ri ãnyãngã áda rĩ sẽ ĩmi ní nĩ. 33Ãnyãngã Múngú ní ĩsẽé ĩmi ní íngápi ꞌbụ̃ gélésĩla rĩ, ĩri ma ꞌi, ma ãnyãngã ídri sẽépi ꞌbá rĩ pi ní nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó rĩ.”
34ꞌBá rĩ pi ní ꞌyozú kínĩ, “Úpí, ꞌí sẽ ꞌbá ní ãnyãngã ꞌdĩri mụzú dị̃ị́ dị̃ị́.”
35Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ma ãnyãngã riípi ídri sẽépi rĩ. ꞌBá ímụ́pi má vúgá ma ẹ̃ꞌyị̃ị́pi rá rĩ, ẹ̃bị́rị́ gõ ĩri fụụ́ dị̃ị́ ku, ãzini yị̃ị́ úvá gõ ĩri ndẽé dị̃ị́ ku. 36ꞌBo ĩmi ndrekí dõ ma rá drãáãsĩyã, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí ma kuyé. 37ꞌBá má Ẹ́tẹ́pị ní ẹzịị́ má ní gí rĩ pi ímụ́ má vúgá. ꞌBá ímụ́ꞌbá má vúgá rĩ pi, á gã kộpi ãluŋáni ku. 38Má ímụ́ ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ vũgá nõgó tã Múngú ní ma ĩpẽzú rĩ ꞌdụụ́ ngaá, adri ꞌyozú kínĩ tã má ní lẽé ngaá mâ drị̃ sĩ ni kuyé. 39Tã íngápi Múngú ma ĩpẽépi rĩ ẽ ẹ́sị́ agá rĩ, ĩri ꞌdĩ, ꞌbá céré ĩri ní sẽé má ní rĩ pi, á ꞌbe ãlu ni ãvĩí ku. Ma kộpi inga gõ ídri rú ụ́ꞌdụ́ ụ̃dụ̃ vé rĩ gé. 40Tã má Ẹ́tẹ́pị ní lẽé rĩ, ĩri ꞌdĩ, ma Mvá rú, ꞌbá ma ndreꞌbá rá, ãzini ma ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá rá rĩ pi, kộpi ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ rá, ma ímụ́ kộpi inga gõ ídri rú ụ́ꞌdụ́ má ní ĩgõzú gé.”
41Tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌi ãnyãngã íbípi ꞌbụ̃ gélésĩla rĩ sĩ, sẽ Yãhụ́dị̃ bị́trị́ká rĩ pi rikí unuú ãní ununu. 42Kộpi rikí ĩ uzịị́ ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Mvá ꞌdĩri adri nyo Yẹ́sụ̃ Yõsépã mvọ́pị ꞌi kuyé? ꞌBá nị̃kí ẹ́tẹ́pị pi ẹ́ndrẹ́pị be rá, ĩri ícó ꞌyo kínĩ ꞌí íngá ꞌbụ̃ gélésĩla íngóni íngóni?”
43ꞌBo Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Lẽ ĩmi rikí unuú ĩmi ãsámvú gé sĩ ku. 44Má Ẹ́tẹ́pị ĩpẽ dõ ꞌbá rĩ nĩ kuyé, ícó ícá má vúgá ku, ma ímụ́ ĩri inga gõ ídri rú ụ́ꞌdụ́ má ní ĩgõzú rĩ gé. 45Sụ̃ nẹ́bị̃ rĩ pi ní sĩí rĩ tị́nị, ‘Múngú ri ímụ́ kộpi ímbá céré nĩ.’6:45 Ĩsáyã 54:13 ꞌBá ãlu ãlu má Ẹ́tẹ́pị vé tã yịꞌbá rá, ãzini ĩrivé tã ụ̃nị̃ꞌbá rĩ pi ímụ́ má vúgá nĩ. 46ꞌBá ãzi ndre má Ẹ́tẹ́pị ri kuyé, ꞌyéŋá ma ímụ́pi Múngú vúgálésĩ rĩ, á ndre má Ẹ́tẹ́pị ri nĩ. 47Ádarú á ꞌyo ĩmi ní, ꞌbá mávé tã ẹ̃ꞌyị̃ị́pi rá rĩ, ĩri ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ nĩ. 48Ma ãnyãngã riípi ídri sẽépi rĩ. 49Ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị rikí ọ́tụ́ mánã nyaá ásé agá ꞌdãá, ꞌbo kộpi ũdrãkí rá. 50ꞌBo ãnyãngã íngápi ꞌbụ̃ gélésĩ rĩ, ĩri ꞌdíni, ꞌbá rĩ nya dõ ãnyãngã ꞌdĩri, ícó drãá ku. 51Ma ãnyãngã íngápi ꞌbụ̃ gélésĩ rĩ ꞌi, ꞌbá rĩ nya dõ ãnyãngã ꞌdĩri, ĩri adri lẽmgbẽrẽ rú. Ãnyãngã ꞌdĩri, ĩri mávé rụ́ꞌbá má ní ímụ́ adií sẽé drãá ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó rĩ pi vé ídri ã tã sĩ rĩ ꞌi.”
52Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní íꞌdózú ãgátá gãzú ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Ágó ꞌdĩri ícó ꞌî rụ́ꞌbá sẽ nya ꞌbá ní íngóni íngóni?”
53Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ádarú á ꞌyo ĩmi ní, ma ꞌBá Mvá ꞌi, ĩmi nyakí dõ mávé rụ́ꞌbá kuyé, ãzini ĩmi mvụkí dõ mávé ãrí kuyé, ĩmi ícókí adrií ídri rú ku. 54ꞌBá mávé rụ́ꞌbá nyaápi, ãzini mávé ãrí mvụụ́pi rĩ, ĩri ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ nĩ, ma ímụ́ ĩri sẽ íngá gõ ídri rú ụ́ꞌdụ́ ụ̃dụ̃ vé rĩ gé. 55Mávé rụ́ꞌbá, ĩri ínyá áda ni, ãzini mávé ãrí, ĩri ngá mvụụ́mvụ áda ni. 56ꞌBá mávé rụ́ꞌbá nyaꞌbá rĩ pi, ãzini mávé ãrí mvụꞌbá rĩ pi, kộpi adri ꞌbá mávé ni, ma kpá adri ꞌbá kộpivé ni. 57Má Ẹ́tẹ́pị adriípi lẽmgbẽrẽ rú rĩ ĩpẽ ma nĩ, ma ri adri ídri rú ĩrivé ũkpõ sĩ, ꞌbá rĩ nya dõ mávé rụ́ꞌbá, ĩri adri ídri rú ũkpõ mávé rĩ sĩ. 58Ãnyãngã íngápi ꞌbụ̃ gélésĩla ꞌdĩri adri sụ̃ mánã ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị ní nyaá, vụ́drị̃ ni gé, kộpi ní ũdrãzú rá ꞌdãri tị́nị ku. ꞌBá ãnyãngã ꞌdĩri nyaápi rĩ, ĩri adri mụzú lẽmgbẽrẽ rú.” 59Yẹ́sụ̃ ꞌyo tã ꞌdĩri ị́sụ́ ãkũdẽ ĩri ri ãngũ ímbá Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá Kãpãrãnãụ́mã gá.6:59 Jó Múngú ri Zịzú rĩ: Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Jó Múngú ri Zịzú rĩ pi kárákará kụ̃rụ́ rĩ pi agásĩ ãndíãndí, kộpi ri ĩ úmú Búkũ Múngú vé rĩ lã, ãzini kộpi ri Múngú ri ị̃njị̃ Ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé.
Ídri ꞌdániꞌdáni rĩ vé tã
60ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi kâ tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌdĩri yịị́, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌdĩri mbamba, ꞌbá ãzi ícó tã ꞌdĩri ãꞌyĩí ku.”
61Yẹ́sụ̃ nị̃ ámá bá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ri unu tã ꞌí ní ꞌyoó ꞌdĩri sĩ. Yẹ́sụ̃ ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Tã má ní ꞌyoó ꞌdĩri, ĩri ĩmî drị̃ iza iza tị́nị ãsĩ? 62ꞌBo ĩmi ndrekí dõ ꞌBá Mvá ri mvi gõ ꞌbụ̃ gé vũrã ꞌí ní íngázú rĩ gé ꞌdãlé, ĩmi ꞌokí rí ĩmi íngóni? 63Índrí Uletere rĩ ídri sẽ nĩ, ũkpõ rụ́ꞌbá nõri vé rĩ ꞌo ngá ãzi ku. Átángá má ní átá ĩmi ní ꞌdĩri, Índrí Uletere rĩ lũ má ní nĩ, mávé átángá rĩ ídri sẽ. 64ꞌBo ꞌbá ụrụkọ ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé gãkí mávé tã ẹ̃ꞌyị̃gá sĩ.” Yẹ́sụ̃ ꞌyo tã ꞌdĩri ꞌdíni, ãꞌdiãtãsĩyã íꞌdóngárá gá ꞌdãá, Yẹ́sụ̃ nị̃ ꞌbá ꞌi ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá kuyé rĩ pi rá, ãzini nị̃ ꞌbá ímụ́pi ꞌî ũli ꞌbeépi rĩ rá. 65Kúru Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌBá ụrụkọ ní gãá mávé tã ẹ̃ꞌyị̃gá sĩ rĩ sĩ, má ní ꞌyozú ĩmi ní, má Ẹ́tẹ́pị ãꞌyĩ dõ ꞌbá rĩ nĩ kuyé, ícó ímụ́ má vúgá ku ãní.”
66Tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌdĩri sĩ, ꞌbá kárákará ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi gõkí ĩ njeé fũú ĩri ã rụ́ꞌbá gá sĩ ãmvé.
67Yẹ́sụ̃ ní ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée zịzú kĩnĩ, “Ĩmi lẽkí kpá fũú mụzú ĩndĩ?”
68Sị̃mọ́nã Pétẽró ní újázú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Úpí, ꞌbâ mụkí rí ãꞌdi vúgá? Mívé átángá, ĩri ídri ꞌdániꞌdáni rĩ sẽ nĩ. 69ꞌBá ẹ̃ꞌyị̃kí mi gí, ꞌbá nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, mi ꞌBá Uletere Múngú vé ni.”
70Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Má ũpẽ ĩmi mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃, ꞌbo ꞌbá ãlu ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé ĩri ãdróko6:70 Ĩri ãdróko: ꞌBá ãlu Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ĩri ãdróko ꞌdĩri vé ífífí, ĩri ꞌbá ãdróko ní rií drị̃ ni koó tã ꞌongárá gá ni..” 71ꞌBá Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌdĩri, ĩri Yụ́dã Sị̃mọ́nã Ĩsĩkãrĩyótã mvọ́pị ꞌi. Yụ́dã ã adri dõ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi ꞌbá mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ rĩ pi vé ãzi drãáãsĩyã, ĩri ímụ́ Yẹ́sụ̃ ã ũli ꞌbe nĩ.
7Yẹ́sụ̃ pi ẹ́drị́pị́ị be
1Tã ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, Yẹ́sụ̃ ri adrií ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ gé, ri ẹ́cị́ mụzú kụ̃rụ́ Gãlĩláyã vé rĩ pi agásĩ. Gã mụgá ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ gé ꞌdãlé sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã Yãhụ́dị̃ rĩ pi lẽkí ĩri ꞌdịị́ drãá ꞌdĩísĩ rá. 2ꞌBo Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé ụ́ꞌdụ́ rizú Ụ̃mụ̃ Nyazú Gãkũ rĩ pi agá rĩ7:2 Ụ̃mụ̃ ĩ ní Nyaá Gãkũ rĩ pi agá rĩ: Ílí ãlu ãlu agá, ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃, Yãhụ́dị̃ rĩ pi rikí adrií gãkũ rĩ pi agá Yẹ̃rụ́sãlémã gá, ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agá. Ílí pụ̃kụ́ sụ ọ́tụ́ kộpi ẹ́ꞌbị́pị́ị rikí adrií gãkũ rĩ pi agá ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá, kộpi rikí ílí pụ̃kụ́ sụ ĩ ní adrizú gãkũ rĩ pi agá ꞌdãri ígá. ꞌÍ lã Lẹ̃vị̃tị́kã 23:39-43. kã ícá ĩnyiŋá gí, 3Yẹ́sụ̃ ẹ́drị́pị́ị ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “ꞌÍ ku vũrã nõri rá, ꞌí mụ adrií ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agá, ꞌbá mî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ã ndrekí rí tã mí ní mụụ́ ꞌoó ĩ ní ãyãzú ãyãyã ꞌdĩri. 4ꞌBá lẽépi adriípi ꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé rĩ, ĩri ívé tã ꞌo andrekelemgbe, ũzụ̃ ívé tã pi ku. Mi dõ ri tã ãyãzú ãyãyã ni ꞌo, lẽ ꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi céré ã nị̃kí tã mí ní rií ꞌoó rĩ.” 5Átã ẹ́drị́pị́ị ẹ̃ꞌyị̃kí ĩri kuyé.
6Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Sâ mávé mụzú ꞌdãlé rĩ ícó drĩ kuyé, sâ ĩmivé mụzú rĩ, ĩri ĩmi drị́gé. 7ꞌBá vũ drị̃gé rĩ pi ícókí ĩmi ngụ̃ụ́ ũnjí ku, kộpi ma ngụ̃ ũnjí, ãꞌdiãtãsĩyã ma ri ꞌyo, tã kộpi ní rií ꞌoó rĩ ũnjí. 8Ĩmi ꞌdekí mụụ́ ụ̃mụ̃ rĩ nyangárá gá ꞌdãlé ĩyí, á mụ drĩ ụ̃mụ̃ rĩ gé ꞌdãlé ku, ãꞌdiãtãsĩyã mávé sâ mụzú ụ̃mụ̃ rĩ gé ꞌdãlé rĩ ícó drĩ kuyé.” 9Yẹ́sụ̃ kã átá ꞌdíni, áwí adrií ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ gé ꞌdãlé.
10ꞌBo Yẹ́sụ̃ ẹ́drị́pị́ị kâ ꞌdeé mụụ́ ụ̃mụ̃ rĩ gé ꞌdãlé gí, Yẹ́sụ̃ ní kpá gõzú ꞌdezú mụzú, ꞌbo mụ andrekelemgbe kuyé, mụ ívé rĩ ụ̃gụ́zã rú. 11Ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi rikí Yẹ́sụ̃ ri úndré ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé sĩ ụ̃mụ̃ rĩ gé ꞌdãlé, kộpi rikí uzịị́ kínĩ, “Ágó rĩ íngãá?”
12ꞌBá rĩ pi rikí átá ĩ ãsámvú gé sĩ ũyõkõyõ sĩ ĩri ã tã sĩ, ụrụkọ ni pi kínĩ, “Ĩri ꞌbá múké.”
Ụrụkọ ni pi kínĩ, “Ĩri ꞌbá riípi ꞌbá rĩ pi ẽ mị ũꞌbãápi ni.” 13ꞌBo ꞌbá ãzi ĩri ã tã átápi gúnyá agá ni ꞌdãáyo, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi rikí ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi ruú.
Yẹ́sụ̃ ímbá ꞌbá rĩ pi Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá
14Kúru ụ̃mụ̃ rĩ vé nyangárá kã ꞌdụụ́ caá ụ́ꞌdụ́ sụ, Yẹ́sụ̃ ní fizú mụzú Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá, ĩri ní ꞌdezú rizú ꞌbá rĩ pi ímbázú. 15Ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi kâ ĩrivé ímbángárá ꞌdĩri yịị́, kộpi ãyãkí ãní ãyãyã, kộpi kínĩ, “Ágó ꞌdĩri nị̃ tã kárákará ꞌdíni íngũgá, ị́sụ́zú ímbákí ĩri kuyé?”
16Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ma ri tã mávé ni ímbá kuyé, ma ri tã ꞌbá ma ĩpẽépi rĩ vé rĩ ímbá. 17ꞌBá lẽépi tã Múngú ní lẽé ã ꞌokí rĩ ꞌdụụ́pi ngaápi rĩ, ĩri ícó tã má ní ꞌoó rĩ nị̃ ámá rá, dõ ma ri tã íngápi Múngú vúgá ni ímbá, dõku ma ri tã mávé ni ímbá. 18ꞌBá riípi ívé tã átápi ũgõgõlé rú rĩ, ĩri ri ꞌi íngú, ꞌbo ꞌbá riípi ẹ̃zị́ ngaápi ꞌbá ꞌi ĩpẽépi rĩ íngúzú rĩ, ĩri ꞌbá tã áda ꞌoópi ni, ĩri ꞌbá ũnjõ ãkó ni. 19Mósẽ sẽ ĩmi ní tãị́mbị́ rĩ rá, adri ꞌdíni kuyé? ꞌBo ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ꞌbá ãzi tró tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ꞌdụụ́pi ngaápi ni ꞌdãáyo. Ngá ĩmi ní lẽzú ma ꞌdịzú drãzú rĩ ãꞌdi?”
20ꞌBá bị́trị́ká rĩ pi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Índrí ũnjí7:20 Índrí ũnjí: Ĩri ándúrú mãlãyíkã Múngú vé rĩ pi vé ãzi ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, ŋõ tãị́mbị́ Múngú vé rĩ, Sãtánã ri kộpivé ãmbúgú. Múngú ídró kộpi ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ vũgá nõó, kộpi gõkí ufuú índrí ũnjí, kộpi ri ꞌbá rĩ pi ní ĩzãngã sẽ vũ drị̃gé nõgó. ꞌÍ lã Iꞌdangárá 12:7-9. fi mí drị̃gé gí, ꞌbá lẽépi mi ꞌdịị́pi rĩ ãꞌdi ꞌi?”
21Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Má ídrí ándúrú ꞌbá drã be ni ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé, sẽ céré ĩmi ní ãyãngárá. 22ꞌBo ĩmi rụkí tãị́mbị́ Mósẽ vé ĩ ní rizú ágélé ẽ tị úlị́zú rĩ,7:22 Tã ĩ ní ágélé ẽ tị úlị́zú rĩ: Múngú lũ Ãbũrámã ní kĩnĩ, anji ãgõ Ãbũrámã vé rĩ pi adrikí dõ caá ụ́ꞌdụ́ ãrõ gí, lẽ ã úlị́kí kộpi ã ágélé ẽ tị rá, lũzú kínĩ, kộpi anji Múngú vé ni. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 17:9-14. ĩmi ri anji ãgõ rĩ pi ã ágélé ẽ tị úlị́ ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé. ꞌBo mẽrẽ ágélé ẽ tị úlị́zú ꞌdĩri íꞌdó ꞌi Mósẽ vúgá kuyé, íꞌdó ꞌi Ãbũrámã vúgá. 23Dõ ĩ mvá ágóŋá ã ágélé ẽ tị lị ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé rá, ã ŋõkí rí tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ku pírí, tã sẽépi ĩmî ẹ́sị́ ní vezú má ní ꞌbá ídrízú ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé rĩ sĩ rĩ ãꞌdi? 24Lẽ ĩmi rikí ꞌbá rĩ pi vé rụ́ꞌbá ãmvé rĩ ndreé, kộpivé tã lịzú ãní ku, lẽ ĩmi lịkí ꞌbá rĩ pi vé tã pịrị.”
Yẹ́sụ̃ ri Kúrísítõ ꞌi?
25ꞌBá ụrụkọꞌbée adriꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá rĩ pi rikí átá kínĩ, “Ágó ꞌdĩri adri nyo ꞌbá ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi ní lẽé dịị́ drã rá rĩ ꞌi kuyé? 26Ĩmi ndrekí drĩ ká, ĩri ri átá gúnyá ãsámvú gé, ꞌbá ãzi átápi ĩri ã tã sĩ ũnjí ni tró ꞌdãáyo. ꞌBávé ꞌbá ambugu Yãhụ́dị̃ vé rĩ pi nị̃kí nyo ámá rá ꞌyozú kínĩ, ádarú ĩri Kúrísítõ ꞌi ꞌdíni rá? 27ꞌBá nị̃kí vũrã ágó ꞌdĩri ní íbízú ímụ́zú rĩ rá, Kúrísítõ kãdõ ícá, ꞌbá ãzi nị̃ vũrã ĩri ní íbízú ímụ́zú rĩ ku.”
28Yẹ́sụ̃ kã rií ꞌbá rĩ pi ímbá Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá, ri átá ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kĩnĩ, “Ẽ, ĩmi nị̃kí ma rá, ĩmi nị̃kí vũrã má ní ímụ́zú rĩ rá. Má ímụ́ nõgó mávé ũkpõ sĩ kuyé, ꞌbá ma ĩpẽépi rĩ vé tã, ĩri tã áda, ꞌbo ĩmi nị̃kí ĩri kuyé. 29ꞌBo á nị̃ ĩri rá, ãꞌdiãtãsĩyã má íbí ímụ́ ĩri vúgálésĩla, ĩpẽ ma ímụ́zú nĩ.”
30ꞌBá ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ lẽkí kõdô ĩri rụụ́, ꞌbo kộpi rụkí ĩri kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã lókí ĩrivé rĩ ní drĩ ícó kuyé rĩ sĩ. 31ꞌBá bị́trị́ká rĩ pi ãsámvú gé, ꞌbá kárákará ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri rá. Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Kúrísítõ kãdõ ícá, ĩri nyo ímụ́ tã ãyãzú ãyãyã ni ꞌo ágó nõri vé rĩ ndẽ rá?”
Atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi lẽkí ã rụkí Yẹ́sụ̃ ri
32Fãrụ́sị̃ rĩ pi kâ yịị́ ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ri Yẹ́sụ̃ ã tã ndrĩ, kộpi úmúkí ĩ atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi be, kộpi ní ãngáráwá riꞌbá Jó Múngú vé rĩ ũtẽꞌbá rĩ pi pẽzú mụzú Yẹ́sụ̃ ri rụzú.
33Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma adri ĩmi be nõgó lókí be mãdã, kúru ma gõ ma újá mụ ꞌbá ma ĩpẽépi rĩ vúgá ꞌdãá ũzi. 34ꞌBo ĩmi ma ndã rá, ĩmi ícókí ma ị́sụ́ ku. Vũrã má ní mụzú adrizú rĩ, ĩmi ícókí caá ꞌa ni gé ku.”
35Yãhụ́dị̃ ambugu rĩ pi rikí átá ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Ágó rĩ ní ꞌyozú kínĩ ꞌbá ícókí ꞌi ị́sụ́ ku rĩ, ágó rĩ lẽ mụụ́ ngõlé? Ágó rĩ lẽ mụụ́ ꞌbávé ꞌbá ĩ íréꞌbá adriꞌbá Gị̃rị́kị̃ rĩ pi ãsámvú gé rĩ pi vúgá, lẽ Gị̃rị́kị̃ rĩ pi ímbá ĩndĩ? 36Tã ĩri ní ꞌyoó kínĩ, ‘Ĩmi ímụ́ ma ndã, ꞌbo ĩmi ícókí ma ị́sụ́ ku, vũrã má ní mụzú adrizú rĩ, ĩmi ícókí caá ꞌa ni gé ꞌdãlé ku’ ꞌdĩri vé ífífí ãꞌdi?”
Yẹ́sụ̃ ẹzị yị̃ị́ ídri sẽépi rĩ vé tã
37Ụ́ꞌdụ́ ụ̃mụ̃ rĩ nyazú rĩ vé ụ̃dụ̃7:37 Ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ ụ̃mụ̃ nyazú rĩ gé, atala rĩ pi yị̃ị́ ĩbẽ, kộpi jị Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá, Múngú ri íngúzú, Múngú ní yị̃ị́ sẽé ĩ ẹ́ꞌbị́pị́ị ní rĩ sĩ. ꞌBá rĩ pi kpá ímụ́ Múngú ri íngú tãkíri ĩri ní ímụ́ sẽé ĩ ní rĩ sĩ ụ́ꞌdụ́ ụ̃dụ̃ vé rĩ pi gé. Ụ́ꞌdụ́ ụ̃mụ̃ nyazú rĩ vé ụ̃dụ̃ gé, atala rĩ pi jịkí yị̃ị́ Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá ku. ꞌBo ꞌbá rĩ pi ri Múngú ri íngú ãngũ Múngú ní sẽé ĩ ní adrizú ꞌa ni gé rĩ sĩ. Ãngũ ꞌdĩri agá, yị̃ị́ rĩ pi ambamba, ãzini Múngú sẽ ngá kộpi ní lẽé rĩ pi ãrẽvú céré rá. Ụ́ꞌdụ́ ụ̃dụ̃ vé ꞌdãri rĩ gé, Yẹ́sụ̃ kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ẹ̃ꞌyị̃ dõ ma rá, yị̃ị́ ídri sẽépi ꞌdĩri ímụ́ ídị́ ĩfũ ĩri ẽ ẹ́sị́ agásĩ.” gé, ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri ụ́ꞌdụ́ ãmbúgú, Yẹ́sụ̃ nga átá ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kĩnĩ, “ꞌBá rĩ dõ yị̃ị́ úvá be, ẽ ímụ́ má vúgá nõó, ã mvụ yị̃ị́ rĩ. 38ꞌBá rĩ ẹ̃ꞌyị̃ dõ ma rá, yị̃ị́ ídri sẽépi ꞌdĩri ímụ́ ídị́ ĩfũ ĩri ẽ ẹ́sị́ agásĩ, sụ̃ Búkũ Múngú vé rĩ ní ꞌyoó rĩ tị́nị.” 39Tã ĩri ní ꞌyoó yị̃ị́ ídri sẽépi ꞌdĩri, ĩri ri Índrí Uletere ĩ ní ímụ́ sẽé ꞌbá ãlu ãlu ĩri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní rĩ iꞌda. Lókí ꞌdãri gé, ị́sụ́zú sẽkí drĩ Índrí Uletere rĩ ꞌbá rĩ pi ní kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã Yẹ́sụ̃ fi drĩ ũnyĩ ĩ ní ímụ́zú ĩri íngúzú ꞌdãri agá kuyé.
40ꞌBá bị́trị́ká ꞌdĩꞌbée kâ tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌdĩri yịị́, ꞌbá rĩ pi ã ụrụkọ kínĩ, “Ádarú ágó adriípi nẹ́bị̃ rú rĩ,7:40 Nẹ́bị̃ rĩ: Kộpi rikí átá nẹ́bị̃ Mósẽ ní ꞌyoó ĩri ímụ́ rá rĩ vé tã sĩ. Nẹ́bị̃ Mósẽ ní ꞌyoó ꞌdĩri Yẹ́sụ̃ ꞌi. ꞌÍ lã Dẽtõrõnómẽ 18:15-18; Yũwánĩ 6:14; Ẹ̃zị́ 3:22-23; Ẹ̃zị́ 7:37. ĩri ꞌdĩ.”
41ꞌBá rĩ pi ã ụrụkọ kínĩ, “Ágó rĩ Kúrísítõ ꞌi.”
Ụrụkọ ni pi kínĩ, “ꞌBá rĩ adri Kúrísítõ ꞌi ku, Kúrísítõ ri ímụ́ ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ gélésĩ íngóni íngóni? 42Búkũ Múngú vé rĩ lũ uletere kĩnĩ, ĩ ímụ́ Kúrísítõ ri tị ĩfũ úyú Dãwụ́dị̃7:42 Dãwụ́dị̃: Múngú ĩpẽ Dãwụ́dị̃ ri adrií ꞌbãgú Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé ni, ẹzị kĩnĩ, ꞌbãgú úꞌdí ri ímụ́ ĩfũ ĩrivé úyú agá, ĩri mãlũngã rĩ rụ mụzú ꞌdániꞌdáni, ꞌbãgú rĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ꞌi. ꞌÍ lã Sãwụ́mã 132:11-12; Ẹ̃zị́ 2:30. Tịkí Dãwụ́dị̃ ri ị́sụ́ ãkũdẽ ílí rĩ ca élĩfũ ãlu (1,000) gí, ílí ꞌdãri gé, ị́sụ́ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri kuyé. ꞌÍ lã 2 Sãmũélẽ 5:2; Míkã 5:2; Mãtáyo 2:1; Lúkã 2:1-6. vé rĩ agá, kụ̃rụ́ Bẽtẽlémẽ ĩ ní Dãwụ́dị̃ ri tịzú rĩ agá.”7:42 Tịkí Yẹ́sụ̃ ri Bẽtẽlémẽ gá, úyú Dãwụ́dị̃ vé rĩ agá. ꞌÍ lã Lúkã 2:4-7; Mãtáyo 2:1-6.43ꞌBá rĩ pi acokí ĩ ãsámvú ị̃rị̃ Yẹ́sụ̃ vé tã sĩ. 44ꞌBá ụrụkọ lẽkí ĩri rụụ́, ꞌbo ꞌbá ãzi úló rụ́ꞌbá ni kuyé.
Drị̃koma Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ gãkí Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃gá sĩ
45ꞌBá Jó Múngú vé rĩ ũtẽꞌbá rĩ pi kâ ĩ újá gõó atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi vúgá ãzini Fãrụ́sị̃ rĩ pi vúgá ꞌdãá, atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi Fãrụ́sị̃ rĩ pi be zịkí kộpi kínĩ, “Ĩmi íjị́kí Yẹ́sụ̃ ri ímụ́zú ĩndĩ kuyé ãsĩ?”
46Kộpi ní újázú kínĩ, “ꞌBá yịkí ãvũ ni ꞌbá ãzi átápi ágó ꞌdĩri tị́nị ni kuyé.”
47Fãrụ́sị̃ rĩ pi kínĩ, “Ũꞌbã kpá ĩmî mị gí tị́nị ãsĩ? 48ꞌBâ drị̃koma rú Fãrụ́sị̃ rĩ pi be, ꞌbá ãzi nyo ꞌbâ ãsámvú gé ĩrivé tã ẹ̃ꞌyị̃ị́pi ni anigé? 49ꞌBá bị́trị́ká Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá ꞌdĩꞌbée nị̃kí tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ kuyé, kộpi tã ũnjí ị́sụ́ Múngú drị́gé rá.”
50Nĩkõdémã Fãrụ́sị̃ rĩ pi vé ãzi ándúrú mụụ́pi Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãlé rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, 51“Tãị́mbị́ ꞌbávé rĩ ãꞌyĩ nyo ĩ ní tã lịzú ꞌbá ãzi drị̃gé ị́sụ́zú yịkí ĩrivé tị kuyé, ãzini nị̃kí ĩrivé tã ꞌoó rĩ kuyé ꞌdíni rá?”
52Kộpi ní újázú kínĩ, “Mí kpá Gãlĩláyãgú yã? ꞌÍ lã drĩ Búkũ Múngú vé rĩ ká, mi ị́sụ́ sĩkí ꞌa ni gé ꞌdãlé kínĩ, nẹ́bị̃ ícó ĩfũú ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ agá ku.”
53Kúru ꞌbá ãlu ãlu ní ꞌdezú mụzú ívé ãngá.7:53 Átángá vẹ́rẹ̃sị̃ 7:53-8:11 agá ꞌdĩꞌbée, búkũ Yũwánĩ vé ĩ ní sĩí Gị̃rị́kị̃ tị sĩ drị̃drị̃ rĩ agá ꞌdãáyo, ꞌbo gõkí sĩí búkũ Yũwánĩ vé vúlé rĩ agá rá.
8Yẹ́sụ̃ trũ ũkú ọ̃wụ́ rú rĩ
1ꞌBo Yẹ́sụ̃ ní ívé rĩ ꞌdezú mụzú Írã Õlívẽ vé rĩ gé ꞌdãá. 2Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ụ̃ꞌbụ́tị kụ̃nị̃kụ̃nị̃, Yẹ́sụ̃ gõ mụụ́ dị̃ị́ Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá. ꞌBá bị́trị́ká rĩ pi trakí ĩ ĩri ã gãrã gá sĩ kụ́rụ̃, kúru ĩri ní úrízú vũgá ꞌdezú rizú ꞌbá rĩ pi ímbázú. 3ꞌBá riꞌbá tãị́mbị́ ímbáꞌbá rĩ pi Fãrụ́sị̃ rĩ pi be, kộpi ní ũkú ĩ ní rụụ́ ágó be ni íjị́zú, kộpi ꞌbãkí ĩri pá tuú ꞌbá bị́trị́ká ꞌdĩꞌbée ẹndrẹtị gé, 4kộpi ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kínĩ, “ꞌBá ãngũ ímbápi rĩ, ũkú nõri rụkí ĩri ágó be. 5Tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ꞌyo ꞌbá ní kĩnĩ, ũkú tã ꞌoópi ꞌdíni ꞌdĩri ã úvị́kí ĩri írã sĩ drãá ꞌdĩísĩ rá. Nóni mi ꞌyo íngóni?” 6Kộpi zịkí tã rĩ ꞌdíni, lẽzú lẹ́tị ndãzú Yẹ́sụ̃ ã ꞌyo rí tã, ĩ újákí rí tã ãní Yẹ́sụ̃ drị̃gé bẽnĩ.
ꞌBo Yẹ́sụ̃ ní ọ̃vụ̃zú vũgá, íꞌdózú tã sĩzú nyọ̃ọ́kụ́ gé ꞌdĩgé únyófí sĩ. 7Kộpi kâ rií Yẹ́sụ̃ ri uzịị́ mụzú drị̃gélé, Yẹ́sụ̃ ní kúru ngazú ụrụ sĩ, ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ꞌbá rĩ dõ ũnjĩkãnyã ãkó, ã íꞌdó ũkú rĩ vịị́.” 8Yẹ́sụ̃ ní kpá gõzú ọ̃vụ̃zú tã rĩ sĩzú nyọ̃ọ́kụ́ gé ꞌdãá dị̃ị́.
9ꞌBá ũkú rĩ tõꞌbá ꞌdĩꞌbée kâ tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌdĩri yịị́, kộpi ꞌdekí rií ĩ unjeé mụzú ãlu ãlu, ãrãkã rĩ pi íꞌdókí ĩ unjeé mụzú drị̃drị̃, kukí Yẹ́sụ̃ pi pá tuú kuú ũkú rĩ be ꞌdãlé. 10Yẹ́sụ̃ ní ngazú ụrụ sĩ, ĩri ní ũkú rĩ zịzú kĩnĩ, “ꞌBá mi tõꞌbá rĩ pi íngãá? ꞌBá mi tõꞌbá ꞌyoꞌbá kínĩ, mí ꞌo ũnjĩkãnyã rĩ pi vé ãlu kukí ꞌdĩgé rá?”
11Ũkú rĩ ní újázú kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, ꞌbá ma tõꞌbá rĩ pi, ãlu ni aceépi ni ꞌdãáyo.”
Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á lị tã mí drị̃gé ku, ꞌí ꞌde mụụ́, ã gõkí ũnjĩkãnyã ꞌoó dị̃ị́ ku.”
Yẹ́sụ̃ ri dị̃ ụ̃tụ́ŋá rú vũ drị̃gé nõgó
12Yẹ́sụ̃ gõ átá ꞌbá rĩ pi ní dị̃ị́ kĩnĩ, “Ma ri ãngũ ĩmgbẽrẽ ụ̃tụ́ŋá rú ꞌbá vũ drị̃gé nõgó rĩ pi drị̃gé nĩ. ꞌBá mâ pámvú ũbĩípi rĩ, ícó ẹ́cị́ ị́nị́ŋá agásĩ ku, ụ̃tụ́ŋá ãngũ ĩmgbẽrẽépi rĩ ĩri ẽ drị̃ ko mụzú tã ídri ị́sụ́zú rĩ gé nĩ.”
13Fãrụ́sị̃ rĩ pi ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kínĩ, “Mi ri mívé tã átá ũgõgõlé rú, tã mí ní átá ꞌdĩꞌbée céré ũnjõ.”
14Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Mâ ri dõ mávé tã átá ũgõgõlé rú drãáãsĩyã, ma ri tã áda ꞌdĩri átá, ãꞌdiãtãsĩyã á nị̃ vũrã má ní ímụ́zú rĩ rá, ãzini á nị̃ vũrã má ní mụzú rĩ rá. ꞌBo ĩmi nị̃kí vũrã má ní íbízú ímụ́zú, dõku má ní rizú mụzú rĩ kuyé. 15Ĩmi ri tã rĩ lị rụ́ꞌbá rụ́ꞌbá, á lị tã ꞌbá ãzi drị̃gé ku. 16ꞌBo té dõ ma tã lị rá, tã má ní lịị́ rĩ, ĩri adri pịrị, ãꞌdiãtãsĩyã má adri ọ́ꞌdụ́kụ́lẹ ku tã rĩ ã lịngárá gá, ꞌbâ má Ẹ́tẹ́pị ma ĩpẽépi rĩ be. 17Sĩkí ĩmivé búkũ tãị́mbị́ vé rĩ agá kínĩ, ꞌbá ị̃rị̃ tã rĩ ndreꞌbá ĩ mị sĩ rĩ pi ẹ̃tị̃kí dõ tã rĩ rá, tã kộpi ní ẹ̃tị̃ị́ ꞌdĩri, ĩri tã áda. 18Ma ri mávé tã ũlũ ũgõgõlé rú, má Ẹ́tẹ́pị ma ĩpẽépi rĩ, ĩri mávé tã ĩri ní ndreé ꞌî mị sĩ rĩ ẹ̃tị̃ nĩ.”
19Kộpi ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kínĩ, “Mí ẹ́tẹ́pị ri íngõlé?”
Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi nị̃kí ma kuyé, ãzini ĩmi nị̃kí kpá má Ẹ́tẹ́pị ri kuyé. Ĩmi nị̃kí té dõ ma rá, ĩmi té ícó má Ẹ́tẹ́pị ri nị̃ rá.” 20Yẹ́sụ̃ ri tã ꞌdĩri átá ị́sụ́zú ĩri ri ꞌbá rĩ pi ímbá Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá sọ̃ndụ́kụ̃ ĩ ní rizú ngá úmúzú ꞌbãzú rĩ ã gãrã gá. ꞌBo ꞌbá ãzi rụ tró ĩri kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ĩrivé sâ ĩ ní ĩri ꞌdịzú rĩ ní drĩ ícó kuyé rĩ sĩ.
21Yẹ́sụ̃ ní gõzú átázú kộpi ní dị̃ị́ kĩnĩ, “Ma ri mụ mụ, ꞌbo ĩmi ímụ́ ma ndã rá, ĩmi dõ ri ũnjĩkãnyã ꞌo mụzú drị̃gélé, ĩmi ímụ́ ũdrã ku ũnjĩkãnyã agá. Vũrã má ní mụzú rĩ, ĩmi ícókí mụụ́ ãní ku.”
22Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé drị̃koma rĩ pi ní ꞌyozú kínĩ, “Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ꞌbá ícókí caá vũrã ꞌí ní mụzú rĩ gé ꞌdãlé ku rĩ, Yẹ́sụ̃ lẽ déna ꞌi ꞌdịị́ drãá rá?”
23Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó ni, má íbí ímụ́ ꞌbụ̃ gélésĩla, ĩmi ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni, ꞌbo má adri ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni ku. 24Á lũ ĩmi ní rá, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí dõ ꞌyozú kínĩ ꞌbá má ní ꞌyoó rĩ, ĩri ma ꞌi kuyé, ĩmi ímụ́ ũdrã ku ũnjĩkãnyã agá.”
25Kộpi ní ĩri zịzú kínĩ, “Mi ãꞌdi ꞌi?”
Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Má ní té ꞌyoó ĩmi ní drị̃drị̃ rĩ tị́nị, ꞌbá rĩ ma ꞌi. 26Á nị̃ ĩmivé ũnjĩkãnyã ã tã rá, ma té ícó tã lị ĩmi drị̃gé rá, ꞌbo ꞌbá ma ĩpẽépi rĩ vé tã pịrị. Ma ri tã má ní yịị́ vú ni gé rĩ ũlũ ꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi ní.”
27ꞌBo kộpi ámákí kuyé ꞌyozú kínĩ, Yẹ́sụ̃ ri tã ꞌí Ẹ́tẹ́pị vé rĩ átá. 28Kúru Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ma ꞌBá Mvá ꞌi, ĩmi ingakí dõ ma pẹtị alambaku sị́gé gí ká, ĩmi kúru nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá rĩ ma má ní ꞌyoó ma ꞌi rĩ ꞌi. Á ꞌo tã mávé ũkpõ sĩ ọ́ꞌdụ́kụ́lẹ ku, ma ri ꞌyéŋá tã má Ẹ́tẹ́pị ní ẹzịị́ má ní rĩ ũlũ. 29ꞌBá ma ĩpẽépi rĩ, ĩri má be trụ́ ãlu, ku ma ọ́ꞌdụ́kụ́lẹ kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ụ́ꞌdụ́ céré tã má ní ꞌoó rĩ ĩri ní ãyĩkõ sẽ.” 30Yẹ́sụ̃ kã tã rĩ átá ꞌdíni, ꞌbá kárákará ẹ̃ꞌyị̃kí ĩri rá.
Anji Ãbũrámã vé rĩ pi
31Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú Yãhụ́dị̃ ꞌi ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní kĩnĩ, “Tã má ní ímbá rĩ, ĩmi ꞌdụkí dõ ngaá rá, ĩmi ádarú ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá ni pi. 32Ĩmi ícó tã áda rĩ nị̃ rá, tã áda rĩ, ĩri ícó ĩmi ọyụ adringárá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ agásĩ rá.”
33Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “ꞌBâ nõꞌbée úyú Ãbũrámã8:33 Ãbũrámã: Múngú zị Ãbũrámã ri kĩnĩ, ã ku ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi, ã ku ívé ãngũ, ã ꞌde mụụ́ ãngũ ãzi úꞌdí ni gé. Ãbũrámã ri ẹ́ꞌbị́pị Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ, tịkí ĩri ílí élĩfũ ãlu mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãrõ (1,800) gé, ị́sụ́ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ ri kuyé. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 12-25. vé ni, ꞌbá adrikí tụ́gẹ̃rị̃ ꞌbá ãzi vé ni kuyé pírí, ngá mí ní ꞌyozú kínĩ, ĩ ꞌbâ ọyụ adringárá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ agásĩ rĩ ãꞌdi?”
34Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ádarú á ꞌyo ĩmi ní, ꞌbá ũnjĩkãnyã ꞌoꞌbá rĩ pi, kộpi tụ́gẹ̃rị̃ ũnjĩkãnyã vé ni. 35ꞌBá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ adri ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé ꞌdĩgé mụzú nyonyo ku, ꞌbo mvá ĩ ní tịị́ ꞌbẹ̃tị́ ꞌdĩri agá rĩ, ĩri adri ꞌbẹ̃tị́ ꞌdĩri agá mụzú nyonyo nĩ. 36Ma Mvá rú, má ọyụ dõ ĩmi ĩfũú ũnjĩkãnyã agásĩ gí, ũnjĩkãnyã gõ vũrã ị́sụ́ ẹ̃zị́ ngazú ĩmi be ku. 37Á nị̃ rá ĩmi úyú Ãbũrámã vé ni, ꞌbá ụrụkọ ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé lẽkí ma ꞌdịị́, ãꞌdiãtãsĩyã tã má ní átá rĩ ní fií ĩmî ẹ́sị́ agá ꞌdãá kuyé rĩ sĩ. 38Ma ri tã má ní ndreé má Ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãlé rĩ ũlũ ĩmi ní, ꞌbo ĩmi ri tã ĩmi ẹ́tẹ́pị ní ũlũú ĩmi ní rĩ ꞌdụ nga.”
39Kộpi ní újázú Yẹ́sụ̃ ní kínĩ, “ꞌBávé ẹ́ꞌbị́pị Ãbũrámã ꞌi.”
Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi dõ anji Ãbũrámã vé ni, ĩmi té ẹ̃zị́ Ãbũrámã ní ngaá rĩ ꞌdụ nga rá. 40Má ũlũ ĩmi ní tã áda má ní yịị́ Múngú vúgá rĩ, ꞌbo ĩmi ri lẹ́tị ndã ũkpõ sĩ lẽzú ma ꞌdịzú. Ãbũrámã ꞌo tã ãzi ꞌdĩri tị́nị kuyé. 41Ĩmi ri tã ĩmi ẹ́tẹ́pị ĩmi tịị́pi rĩ ní ũlũú rĩ ꞌdụ nga.”
Kộpi ní újázú kínĩ, “ꞌBávé ẹ́tẹ́pị adri túngú kuyé, ꞌbávé Ẹ́tẹ́pị, ĩri Múngú ꞌi.”
Anji ãdróko vé rĩ pi
42Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Múngú ã adri té dõ ĩmi Ẹ́tẹ́pị, ĩmi té ma lẽlẽ, ãꞌdiãtãsĩyã má íbí ímụ́ ĩri vúgálésĩla, má ímụ́ nõgó mâ drị̃ sĩ kuyé, má Ẹ́tẹ́pị ĩpẽ ma ímụ́zú nĩ. 43Tã má ní ꞌyoó ĩmi ní rĩ lẽ fií ĩmi drị̃gé ku ãsĩ? Tã rĩ fi ĩmi drị̃gé ku, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmi lẽkí tã má ní ꞌyoó rĩ ꞌdụụ́ ngaá ku! 44Ãdróko8:44 Ãdróko: Ãdróko vé rụ́ Sãtánã ꞌi, ĩri ãmbúgú índrí ũnjí rĩ pi drị̃gé, gã tã Múngú vé ri ꞌdụgá ngagá sĩ ꞌbụ̃ gé ꞌdãlé. Múngú ídró ãdróko ri índrí ũnjí rĩ pi be ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ nĩ. ꞌÍ lã Iꞌdangárá 12:7-9. ri ĩmivé ẹ́tẹ́pị, ĩmi ri tã ĩri ní lẽé rĩ pi ꞌdụ nga áyu. Íꞌdóngárá gá ꞌdãá, ĩri ꞌbá ãngũ úꞌdị́pi ni, gã tã áda rĩ sĩ, tã áda vú ni gé ꞌdãáyo, kãdõ rií átá, ĩri ri átángá ũnjõ vé ni pi átá, ĩri ũnjóꞌbá, ĩri ẹ́tẹ́pị ũnjõ vé ni. 45Má kãdõ rií tã áda rĩ átá ĩmi ní, ĩmi lẽkí mávé tã ẹ̃ꞌyị̃ị́ ku ãsĩ? 46Ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé ꞌbá ꞌyoópi kínĩ, á ꞌo ũnjĩkãnyã rá rĩ ãꞌdi ꞌi? Ma dõ ri ĩmi ní tã áda rĩ átá, ngá ĩmi ní mávé tã ẹ̃ꞌyị̃zú ku rĩ ãꞌdi? 47ꞌBá adriípi Múngú agá rĩ, ĩri ícó Múngú vé tã yị rá, ĩmi ní tã Múngú vé rĩ yịị́ ku rĩ sĩ, lũ uletere ꞌyozú kínĩ, ĩmi adrikí anji Múngú vé ni ku.”
Yẹ́sụ̃ pi vé tã Ãbũrámã be rĩ
48Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kínĩ, “Tã ꞌbá ní ꞌyoó mi Sãmãríyãgú, índrí ũnjí ású mi gí ꞌdĩri, ĩri pịrị!”
49Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Índrí ũnjí ású ma kuyé, má ị̃njị̃ má Ẹ́tẹ́pị ri ị̃njị̃njị̃, ꞌbo ĩmi ị̃njị̃kí ma kuyé. 50Ã lẽ ma íngú ũgõgõlé rú ku, Múngú ri ma íngú nĩ, ĩri ꞌbá tã lịị́pi ni. 51Tã má ní ꞌyoó ĩmi ní ꞌdĩri tã áda, ꞌbá mávé tã ꞌdụụ́pi ngaápi rá rĩ, ícó drãá ãluŋáni ku.”
52Kúru Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kínĩ, “ꞌBá nị̃kí rá índrí ũnjí ású mi gí! Ãbũrámã drã rá, nẹ́bị̃ rĩ pi ũdrãkí kpá rá, ꞌbo mí kĩnĩ, ꞌbá rĩ yị dõ mívé ụ́ꞌdụ́kọ́ rá, ícó drãá ãluŋáni ku. 53ꞌÍ ndẽ nyo ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị Ãbũrámã ri rá? Ãbũrámã drã rá, nẹ́bị̃ rĩ pi ũdrãkí kpá rá. Mí ụ̃sụ̃ mí kĩnĩ, mi ꞌdĩgé ãꞌdi ꞌi?”
54Yẹ́sụ̃ ní újázú Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní kĩnĩ, “Má íngú dõ ma ũgõgõlé rú, ĩri ẹ̃zị́ ãkó. ꞌBá riípi ma íngúpi rĩ, ĩri má Ẹ́tẹ́pị ĩmi ní kpá ꞌyoó, ĩri Múngú ĩmivé ni rĩ ꞌi. 55Ĩmi nị̃kí ĩri kuyé, ꞌbo á nị̃ ĩri rá. Á ꞌyo té dõ á nị̃ ĩri kuyé, ꞌdĩri té lũ ꞌyozú kínĩ, ma ũnjó rú, sụ̃ ĩmi tị́nị. ꞌBo á nị̃ ĩri rá, ma ri tã ĩri ní lũú má ní rĩ ꞌdụ nga. 56Ĩmi ẹ́ꞌbị́pị Ãbũrámã ri ãyĩkõ sĩ kĩnĩ, ꞌí lẽ mávé ímụ́ngárá vũgá nõó rĩ ndreé ꞌî mị sĩ, ndre rá, ãyĩkõ fụ ĩri ãní rá.”
57Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kínĩ, “Mívé ílí ca pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ kuyé pírí, ngá mí ní ꞌyozú ꞌí ndre Ãbũrámã ri rá rĩ ãꞌdi?”
58Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Tã má ní ꞌyoó ĩmi ní ꞌdĩri tã áda, ĩ ní drĩ Ãbũrámã ri tịzú kuyé rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ ma anigé.” 59Yẹ́sụ̃ kã tã rĩ ꞌyoó ꞌdíni, kộpi ní írã anjiŋá uꞌdụzú ĩ drị́gé sĩ, lẽzú Yẹ́sụ̃ ri úvị́zú drãzú ꞌdĩísĩ rá, ꞌbo Yẹ́sụ̃ zụ̃ ꞌi rá, nje ꞌi fũú Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá sĩ ãmvé.
9Yẹ́sụ̃ zị̃ ágó mị be ẹ̃sị̃ị́pi gí ni ẽ mị
1Yẹ́sụ̃ kã rií ꞌdeé mụzú, ĩri ní ágó ãzi ĩ ní tịị́ mị be ẹ̃sị̃ị́pi gí ni ndrezú. 2ꞌBá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní ĩri zịzú kínĩ, “Ímbápi, ágó ꞌdĩri tịkí mị ãkó ũnjĩkãnyã ãꞌdi vé rĩ sĩ? Mị ni ẹ̃sị̃ ũnjĩkãnyã ĩri ní ꞌoó rĩ sĩ yã, dõku ũnjĩkãnyã ẹ́tẹ́pị pi ní ꞌoó ẹ́ndrẹ́pị be rĩ sĩ?”
3Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Adri ꞌyozú kínĩ tịkí ĩri ĩfũú mị ãkó ũnjĩkãnyã ĩri ní ꞌoó rĩ sĩ kuyé, dõku ũnjĩkãnyã ẹ́tẹ́pị pi ní ꞌoó ẹ́ndrẹ́pị be rĩ sĩ kuyé. Tịkí ĩri ĩfũú mị ãkó ꞌdíni, ã ndrekí rí ũkpõ Múngú vé ãngũ ídrízú rĩ rụ́ꞌbá ni gé bẽnĩ. 4Lẽ ꞌbâ ngakí ẹ̃zị́ ꞌbá ma ĩpẽépi rĩ vé rĩ, ị́sụ́zú ãngũ rĩ ní drĩ adrizú ụ̃tụ́ŋá rú nõ. Ị́nị́ŋá ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, ꞌbá ãzi ícó tã ãzi ꞌoó ãní ku. 5Lókí má ní drĩ adrizú vũ drị̃gé nõgó rĩ gé, á ri ãngũ ĩmgbẽrẽé ụ̃tụ́ŋá rú vũ drị̃gé nõgó.”
6Yẹ́sụ̃ kã tã rĩ ꞌyoó ꞌdíni, ĩri ní tụ̃sụ́ wezú nyọ̃ọ́kụ́ gé ꞌdãá, ĩri ní ũtrẽtrẽ usazú tụ̃sụ́ rĩ sĩ, bẽzú ágó rĩ mị gé ꞌdãá. 7Ĩri ní ꞌyozú ágó rĩ ní kĩnĩ, “ꞌÍ mụ mî mị ũjĩí kídí ĩ ní zịị́ Sĩlómũ rĩ gé ꞌdãá.” Rụ́ Sĩlómũ ꞌdĩri vé ífífí ĩri “Pẽngárá.” Kúru ágó rĩ ní mụzú ꞌî mị ũjĩzú kídí rĩ gé ꞌdãá, ágó rĩ kã rií ĩgõó ímụ́zú ívé ãngá nõlé, mị ni ri ãngũ ndre rá.
8ꞌBá ꞌbẹ̃tị́ be ĩnyiŋá ĩri ã gãrã gá rĩ pi, ãzini ꞌbá ándúrú ĩri ndreꞌbá lókí ĩri ní adrizú mị ãkó rizú ngá mãzú rĩ gé rĩ pi ní zịzú kínĩ, “Ágó ꞌdĩri adri nyo ándúrú mị ãkó riípi ngá mãápi ꞌbá rĩ pi vúgá rĩ ꞌi kuyé?” 9ꞌBá ụrụkọꞌbée kínĩ, “ꞌBá rĩ ĩri ꞌi.”
ꞌBá ụrụkọꞌbée kínĩ, “ꞌBá rĩ adri ĩri ꞌi kuyé, ꞌbo ágó rĩ índré sụ̃ ágó mị ãkó ꞌdãri tị́nị.”
ꞌBo ágó rĩ kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ma ꞌi ándúrú riípi ngá mãápi rĩ.”
10ꞌBá rĩ pi ní ágó rĩ zịzú kínĩ, “Mî mị zị̃ ꞌi ãngũ ndreé ngóni ngóni?”
11Ágó rĩ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ágó ꞌbá rĩ pi ní zịị́ Yẹ́sụ̃ ꞌdĩri usa ũtrẽtrẽ, ĩri ní bẽzú má mị gé, ĩri ní ꞌyozú má ní kĩnĩ, mâ mụ mâ mị ũjĩí kídí ĩ ní zịị́ Sĩlómũ rĩ gé ꞌdãá. Má ní kúru ꞌdezú mụzú mâ mị ũjĩzú kídí rĩ gé ꞌdãá, sẽzú nóni mâ mị ní ãngũ ndrezú nõ.”
12Kộpi ní ágó mị ãkó rĩ zịzú kínĩ, “Ágó rĩ íngãá?”
Ágó rĩ ní újázú kĩnĩ, “Á nị̃ mâ kuyé.”
Fãrụ́sị̃ rĩ pi lẽkí nị̃ị́ ágó mị be ẹ̃sị̃ị́pi gí rĩ ẽ mị zị̃ ꞌi ngóni ngóni
13Kúru kộpi ní ágó ándúrú mị ãkó rĩ jịzú mụzú Fãrụ́sị̃ rĩ pi vúgá ꞌdãlé. 14Ụ́ꞌdụ́ Yẹ́sụ̃ ní ũtrẽtrẽ usazú, ágó rĩ ẽ mị zị̃zú ãngũ ndrezú ꞌdãri, ĩri ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ. 15Fãrụ́sị̃ rĩ pi ní ágó rĩ zịzú kínĩ, “Mî mị zị̃ ꞌi ãngũ ndreé ngóni ngóni?”
Ágó rĩ ní újázú kĩnĩ, “Ágó rĩ bẽ ũtrẽtrẽ má mị gé, má ní mụzú mâ mị ũjĩzú, mâ mị ní ꞌi zị̃zú ãngũ ndrezú nõ.”
16Fãrụ́sị̃ rĩ pi acokí ĩ ãsámvú ị̃rị̃, ụrụkọꞌbée kínĩ, “Ágó tã ꞌoópi ꞌdĩri íbí ímụ́ Múngú vúgálésĩ kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ri ẹ̃zị́ nga ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé.”9:16 Ĩri ri ẹ̃zị́ nga ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé: Múngú ꞌyo kộpi ní kĩnĩ, kộpi ã ngakí ẹ̃zị́ ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé ku. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 20:8-11.
Ụrụkọꞌbée kínĩ, “ꞌBá ũnjĩkãnyã be rĩ, ĩri ícó tã ãyãzú ãyãyã ni ꞌo ꞌdĩri tị́nị íngóni?” Kúru Fãrụ́sị̃ rĩ pi acokí ĩ ãsámvú ị̃rị̃ Yẹ́sụ̃ vé tã sĩ.
17Kộpi gõkí ĩ újá ágó ándúrú mị ãkó rĩ zịị́ kínĩ, “Mí kĩnĩ, ágó rĩ zị̃ mî mị nĩ pírí, mi átá ĩrivé tã sĩ íngóni?”
Ágó ándúrú adriípi mị ãkó rĩ ní újázú kĩnĩ, “Ágó rĩ, ĩri nẹ́bị̃.”
18Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé drị̃koma ẹ̃ꞌyị̃kí ãluŋáni ꞌyozú kínĩ, ágó rĩ ándúrú mị ãkó, nóni ãngũ ndreépi ꞌdĩ ꞌdíni kuyé. Kộpi ní ágó rĩ vé ẹ́tẹ́pị pi zịzú ímụ́zú ẹ́ndrẹ́pị be ĩ vúgá nõlé. 19Kộpi ní ágó rĩ vé ẹ́tẹ́pị pi zịzú ẹ́ndrẹ́pị be kínĩ, “Mvá nõri nyo ĩmivé ni? Ĩmi tịkí nyo ĩri kú mị ãkó nóni? Dõ mvá rĩ ĩ ní ándúrú tịị́ mị ãkó rĩ, mị ni nóni ri ãngũ ndre ndre ngóni ngóni?”
20Ágó rĩ vé ẹ́tẹ́pị pi ẹ́ndrẹ́pị be, kộpi ní újázú kínĩ, “Mvá rĩ ꞌbávé ni, ꞌbá tịkí ĩri kú mị ãkó ꞌdíni. 21ꞌBo mị ni zị̃ dõ ꞌi ãngũ ndreé ngóni yã, ꞌbá nị̃kí kuyé, ãꞌdi zị̃ dõ ĩri ẽ mị ãngũ ndrezú nĩ yã, ꞌbá nị̃kí kuyé. ꞌBo ĩri ꞌbá mbaápi ãmbúgú gí ni, ĩri ícó ívé tã átá ꞌî tị sĩ nĩ, lẽ ĩmi uzịkí tã rĩ tị ni gé.” 22Ẹ́tẹ́pị pi ẹ́ndrẹ́pị be ꞌyokí tã rĩ ꞌdíni, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi rikí drị̃koma Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi ruú, ã ꞌokí rí ĩ ũnjí ku, ãꞌdiãtãsĩyã drị̃koma Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi drõkí tị kínĩ, ꞌbá ꞌyoópi Yẹ́sụ̃ ri Kúrísítõ rĩ, ĩ ĩri dro fũ Jó Múngú ri Zịzú rĩ agásĩ ãmvé. 23Tã ꞌdĩri sẽ ẹ́tẹ́pị pi ẹ́ndrẹ́pị be kộpi ní tã rĩ ꞌyozú ãní kínĩ, “Ágó rĩ ꞌbá mbaápi ãmbúgú gí ni, ĩri ícó ívé tã átá ꞌî tị sĩ nĩ.”
24Kộpi ní ágó ándúrú adriípi mị ãkó rĩ zịzú ĩgõzú ĩ vúgá nõó dị̃ị́, kộpi ní ĩri zịzú kínĩ, “Mí átá tã áda rĩ áyu Múngú ẹndrẹtị gé, ꞌbá nị̃kí rá ágó ꞌdĩri ꞌbá ũnjĩkãnyã be ni.”9:24 Yósũwã 7:19
25Ágó ándúrú mị ãkó rĩ ní újázú kĩnĩ, “Ĩri dõ ũnjĩkãnyã be yã, dõ ĩri ũnjĩkãnyã ãkó yã, á nị̃ mâ kuyé. Ngá má ní nị̃ị́ rá rĩ, ándúrú ma mị ãkó, á ndre ãngũ ku, ꞌbo nóni ma ãngũ ndre rá.”
26Kộpi ní ágó ándúrú mị ãkó rĩ zịzú kínĩ, “Ágó rĩ ꞌo ãꞌdi mî mị ní ꞌi zị̃zú ãngũ ndrezú ãní?”
27Ágó rĩ ní újázú kĩnĩ, “Á lũ té ĩmi ní tã rĩ rá, ĩmi lẽkí tã má ní ꞌyoó rĩ yịị́ ku, ngá ĩmi ní lẽzú tã rĩ yịzú dị̃ị́ rĩ ãꞌdi? Ĩmi lẽkí kpá ufuú adrií ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi rú?”
28Kúru kộpi ní ágó ándúrú mị ãkó rĩ ẽ drị̃ ínjázú kínĩ, “ꞌBá beni riípi ĩri ã pámvú ũbĩípi rĩ mi ꞌi, ꞌbo ꞌbâ ꞌbávé rĩ Mósẽ ã pámvú ũbĩ. 29ꞌBá nị̃kí rá Múngú átá Mósẽ be rá, ꞌbo ágó ĩ ní zịị́ Yẹ́sụ̃ ꞌdĩri íbí dõ ímụ́ ngõósĩla yã, ꞌbá nị̃kí kuyé.”
30Ágó ándúrú mị ãkó rĩ ní újázú kĩnĩ, “Ágó ꞌdĩri zị̃ mâ mị nĩ, ꞌbo ĩmi kínĩ ágó ꞌdĩri íbí dõ ímụ́ ngõósĩla yã, ĩmi nị̃kí kuyé, tã ꞌdĩri íngóni íngóni! 31ꞌBá nị̃kí rá Múngú yị ꞌbá ũnjĩkãnyã be rĩ pi vé tã ku, ĩri ꞌbá ꞌi ị̃njị̃ꞌbá, ãzini ívé tã ꞌdụꞌbá ngaꞌbá rĩ pi vé tã yị áyú. 32Íꞌdózú ĩ ní vũ rĩ gbingárá gá ꞌdãá, ꞌbá ãzi yị drĩ ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ãzi zị̃ ꞌbá ĩ ní tịị́ mị ãkó ni ẽ mị ãluŋáni kuyé. 33Ágó ꞌdĩri ẽ ímụ́ dõ Múngú vúgálésĩ kuyé, ícó té tã ꞌdĩri ꞌoó ku.”
34Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Mi ꞌbá ĩ ní tịị́ ũnjĩkãnyã be ꞌdĩri, mi ꞌbâ ímbá ngóni ngóni?” Kộpi ní ĩri drozú fũzú Jó Múngú ri Zịzú rĩ agásĩ ãmvé.
Fãrụ́sị̃ rĩ pi índrékí sụ̃ ꞌbá mị be ẹ̃sị̃ꞌbá gí rĩ pi tị́nị
35Yẹ́sụ̃ kã yịị́ kínĩ, drokí ágó ándúrú mị ãkó rĩ fũú Jó Múngú ri Zịzú rĩ agásĩ ãmvé gí, ĩri ní ágó rĩ ndãzú ị́sụ́zú, ĩri ní ágó rĩ zịzú kĩnĩ, “Mí ẹ̃ꞌyị̃ nyo ꞌBá Mvá ri rá?”
36Ágó rĩ ní újázú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, ꞌbá mí ní ꞌyoó ꞌBá Mvá rĩ ãꞌdi ꞌi? ꞌÍ lũ má ní, mâ ẹ̃ꞌyị̃ rí ĩri.”
37Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ágó rĩ, ĩri mí ní ndreé, riípi átápi mí be nõ.”
38Ágó rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mávé Úpí, má ẹ̃ꞌyị̃ gí.” Kúru ágó rĩ ní ꞌdezú ĩri ị̃njị̃zú.
39Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ímụ́ vũ drị̃gé nõgó ꞌbá rĩ pi vé tã lịị́,9:39 Tã lị: Yẹ́sụ̃ kã rií ꞌbá rĩ pi ímbá vũ drị̃gé nõgó, ꞌbá ụrụkọꞌbée gãkí ĩri sĩ, sẽzú úmvúlésĩ ĩ ímụ́ tã lị kộpi drị̃gé. ꞌbá adriꞌbá mị ãkó rĩ pi ã ndrekí rí ãngũ, ãzini ꞌbá mị be ãngũ ndreꞌbá ndre ndre rĩ pi ã adrikí rí mị ãkó.”
40Fãrụ́sị̃ pá tuꞌbá ꞌdãlé rĩ pi ã ụrụkọ ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kínĩ, “Mí ụ̃sụ̃, mí kĩnĩ, ꞌbâ kpá mị ãkó?”
41Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ádarú té dõ ĩmi mị ãkó, ícókí té tã lịị́ ĩmi drị̃gé ũnjĩkãnyã ĩmi ní ꞌoó rĩ sĩ ku, ꞌbo ĩmi kínĩ, ĩmi ri ãngũ ndre ndre, sẽ ĩmi áwíkí adrií kuú ĩmivé ũnjĩkãnyã be ũgõgõ.”
10Nãpí ꞌbá kãbĩlõ úcépi rĩ vé rĩ
1Yẹ́sụ̃ ní átázú kĩnĩ, “Ádarú á ꞌyo ĩmi ní, ꞌbá ítụ́pi ífípi kõró agá nõó ãbi drị̃gé sĩ, ífípi kẹ̃ẹ́tịlé gã sĩ kuyé rĩ, ĩri ụ̃gụ́ꞌbá, ãzini ĩri ꞌbá ngá aliípi ni. 2ꞌBá ífípi kõró rĩ vé kẹ̃ẹ́tị gé sĩ rĩ, ĩri ꞌbá riípi kãbĩlõ úcépi rĩ ꞌi. 3ꞌBá kãbĩlõ ũtẽépi rĩ ĩri kẹ̃ẹ́tị rĩ zị̃ ꞌbá kãbĩlõ úcépi rĩ ní ífízú ãní kõró agá nõó. ꞌBá kãbĩlõ úcépi rĩ ívé kãbĩlõ rĩ pi zị rụ́ sĩ, kãbĩlõ rĩ pi ĩrivé ụ́ꞌdụ́kọ́ nị̃ ámá rá, ĩri kộpi ẽ drị̃ ko fũ mụzú ãmvé nĩ. 4Kãdõ ívé kãbĩlõ rĩ pi traá céré, ĩri ꞌde drị̃drị̃, kãbĩlõ rĩ pi mụ ĩri ã vụ́drị̃ gé sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi nị̃kí ĩrivé ụ́ꞌdụ́kọ́ ámá gí. 5Kộpi mụkí ꞌbá kộpi ní nị̃ị́ kuyé rĩ ã vụ́drị̃ gé sĩ ku, kộpi ápá ĩri sĩ ápápã, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi nị̃kí ĩri ã ụ́ꞌdụ́kọ́ ámá kuyé.” 6ꞌBo nãpí Yẹ́sụ̃ ní átá kộpi ní ꞌdĩri, tã ni fi ãluŋáni kộpi drị̃gé kuyé.
7Yẹ́sụ̃ gõ tã ꞌdĩri átá dị̃ị́ kĩnĩ, “Ádarú á ꞌyo ĩmi ní, ma kẹ̃ẹ́tị kãbĩlõ rĩ pi ní ífízú kõró agá nõó rĩ ꞌi. 8ꞌBá céré ímụ́ꞌbá má sĩ drị̃drị̃ rĩ pi ụ̃gụ́ꞌbá, ãzini kộpi ꞌbá riꞌbá ãngũ aliꞌbá ni pi, ꞌbo kãbĩlõ rĩ pi yịkí kộpi ẽ tị kuyé. 9Ma kẹ̃ẹ́tị, ꞌbá céré ífíꞌbá kẹ̃ẹ́tị rĩ gé sĩ rĩ pi, kộpi ídríngárá ị́sụ́ rá. ꞌBá ímụ́ꞌbá trãá má vúgálésĩ rĩ pi ãzini fũꞌbá ãmvé rĩ pi, kộpi ãnyãngã ị́sụ́ rá. 10Ụ̃gụ́ꞌbá vé ẹ̃zị́, ĩri rizú ngá ụ̃gụ̃zú, ãngũ úꞌdị́zú, ãzini ngá izazú. Mávé ímụ́ngárá nõri, má ímụ́ ĩmi ní ídri ꞌdániꞌdáni dẹẹ́pi ku rĩ sẽé.
11“Ma ꞌbá kãbĩlõ úcépi múké ni, ꞌbá kãbĩlõ úcépi múké rĩ, ĩri ꞌi adi sẽ drã ívé kãbĩlõ rĩ pi ã tã sĩ. 12ꞌBá ĩ ní íjị́ kãbĩlõ úcé, ĩ ní rií ũfẽé mũfẽngã sĩ rĩ, kãbĩlõ rĩ pi ní adrií ĩrivé ni kuyé rĩ sĩ, kãdõ ndreé ẹ̃bẹ́ngị́ ri ímụ́ nĩ, ĩri kãbĩlõ rĩ pi ku, ĩri nga ápá rá. Ẹ̃bẹ́ngị́ rĩ kãbĩlõ rĩ pi uꞌde rụ, ĩri kãbĩlõ rĩ pi íré kpélékpélé. 13ꞌBá ĩ ní íjị́ ꞌbãá rií ẹ̃zị́ ngaá mũfẽngã sĩ rĩ, ĩri nga ápá rá, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ꞌî ri ẹ̃zị́ rĩ nga mũfẽngã sĩ, ụ̃sụ̃ ãluŋáni kãbĩlõ rĩ pi drị̃gé ku.
14“Ma ꞌbá kãbĩlõ úcépi múké ni, á nị̃ mávé kãbĩlõ rĩ pi rá, kộpi nị̃kí kpá ma rá, 15sụ̃ má Ẹ́tẹ́pị ní ma nị̃ị́ rá rĩ tị́nị, á nị̃ kpá má Ẹ́tẹ́pị ri rá. Á lẽ ma adií drãá kãbĩlõ rĩ pi ã tã sĩ. 16Ma kãbĩlõ ụrụkọꞌbée be anigé, ífíkí drĩ kõró agá nõó kuyé. Á lẽ kộpi íjị́ ífí kõró agá nõó, kộpi ẽ ímụ́kí rí adrií trụ́ vũrã ãlu gé, kộpi mâ ụ́ꞌdụ́kọ́ yị, ma ímụ́ kộpi ũtẽ nĩ. 17Má Ẹ́tẹ́pị lẽ ma lẽlẽ, ãꞌdiãtãsĩyã má ní ma adií sẽé drãá, gõó íngá ídri rú dị̃ị́ rĩ sĩ. 18ꞌBá ãzi ícó ma ꞌdịị́ ku, á ku dõ ma ꞌdịị́ ĩri ní nĩ ká. Ma mávé ꞌdịngárá ã tã ãꞌyĩ ma ꞌi, ma kpá mávé íngángárá gõó ídri rú rĩ ã tã ãꞌyĩ ma ꞌi. Má Ẹ́tẹ́pị ẹzị má ní tã rĩ nĩ, kĩnĩ mâ ꞌo sụ̃ ꞌdĩri tị́nị.”
19Yẹ́sụ̃ kã tã rĩ ꞌyoó ꞌdíni, Yãhụ́dị̃ rĩ pi gõkí kpá ĩ acoó dị̃ị́ rií ãgátá gãá ĩ ãsámvú gé sĩ. 20Ndẽé ni pi kínĩ, “Ngá rĩ índrí ũnjí fi drị̃ ni gé nĩ, ĩri ãbãbã rú, ngá ĩmi ní rizú ꞌbá ꞌdíni ꞌdĩri vé tã yịzú rĩ ãꞌdi?”
21ꞌBo ụrụkọꞌbée kínĩ, “ꞌBá índrí ũnjí ní fií drị̃ ni gé rĩ ícó átá ꞌdĩri tị́nị ku. Índrí ũnjí ícó ꞌbá mị be ẹ̃sị̃ị́pi gí ni ẽ mị zị̃ị́ ku.”
Yãhụ́dị̃ rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ vé tã kuyé
22Ụ́ꞌdụ́ ĩ ní rizú Ụ̃mụ̃ ãmbúgú Jó Múngú vé rĩ10:22 Ụ̃mụ̃ ãmbúgú Jó Múngú vé rĩ fizú rĩ: Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri ígá ꞌbãgú Gị̃rị́kị̃ rĩ pi vé rĩ ní ĩvé Jó Múngú vé rĩ izaá ãzãvũ rú rĩ sĩ. Yụ́dã Mákãbẽ dro ꞌbãgú rĩ Jó Múngú vé rĩ agásĩ ãmvé, gõ Jó Múngú vé rĩ údé ícá uletere. Tã ꞌdĩri nga ꞌi ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ (170) gé, ị́sụ́ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ ri kuyé. fizú Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rĩ ã tã ígázú rĩ ní ícózú, ị́sụ́zú lókí ꞌdãri, ĩri lókí kílóngóro vé rĩ.10:22 Lókí kílóngóro vé rĩ: Ãngũ Ĩsẽrélẽ vé rĩ gé ꞌdãá, lókí kílóngóro vé rĩ gé, ẹ̃cị̃ tungárá ũkpó ũkpó, ãꞌdiãtãsĩyã yị̃ị́gọ́ ri ꞌdị ambamba, sẽ ãngũ rĩ igbe igbe.23Yẹ́sụ̃ ri adrií Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá, ri ẹ́cị́ Jóꞌbílé gá sĩ, jóꞌbílé ꞌdĩri zịkí ĩri Sõlõmónã vé jóꞌbílé. 24Yãhụ́dị̃ rĩ pi trakí ĩ ĩri ã gãrã gá sĩ kụ́rụ̃, kộpi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “Ngá mí ní lẽzú lũzú kínĩ, mi Kúrísítõ ꞌi ku rĩ ãꞌdi? Mi dõ Kúrísítõ ꞌi, lẽ mî úcí mi ꞌbá ní ku.”
25Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Á lũ tã rĩ ĩmi ní rá, ꞌbo ĩmi gãkí ẹ̃ꞌyị̃gá sĩ. Tã ãyãzú ãyãyã má ní ꞌoó má Ẹ́tẹ́pị vé ũkpõ sĩ ꞌdĩꞌbée, kộpi lũ ꞌyozú kínĩ, ꞌbá rĩ ma ꞌi, Kúrísítõ ꞌi. 26ꞌBo ĩmi gãkí mávé tã ẹ̃ꞌyị̃gá sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmi adrikí kãbĩlõ mávé ni kuyé. 27Mávé kãbĩlõ rĩ pi nị̃kí mâ ụ́ꞌdụ́kọ́ rá, á nị̃ kộpi rá, kộpi ri mâ vụ́drị̃ ũbĩ. 28Ma kộpi ní ídri ꞌdániꞌdáni dẹẹ́pi ku rĩ sẽ, kộpi ícókí drãá ãluŋáni ku, ꞌbá ãzi ícó kộpi ẹ́rị́ má drị́gé sĩ bã ku. 29Má Ẹ́tẹ́pị kộpi sẽépi má drị́gé rĩ vé ũkpõ aga ngá rĩ pi ãrẽvú céré, ꞌbá ãzi ícó kộpi ẹ́rị́ má Ẹ́tẹ́pị drị́gé sĩ bã ku. 30ꞌBâ má Ẹ́tẹ́pị be ngá ãlu.”
31Yãhụ́dị̃ rĩ pi gõkí kpá írã íꞌdụ́ lẽzú Yẹ́sụ̃ ri úvị́zú ãní. 32Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ũkpõ má Ẹ́tẹ́pị ní sẽé má ní rĩ sĩ, á ꞌo tã múké ãyãzú ãyãyã ni pi kárákará, ĩmi ndrekí ĩmî mị sĩ rá, ꞌbo tã má ní ꞌoó ãyãzú ãyãyã ꞌdĩꞌbée ãsámvú gé, tã ĩmi ní ndreé ũnjí lẽzú ma úvị́zú drãzú írã sĩ rĩ ãꞌdi?”
33Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní újázú ĩri ní kínĩ, “ꞌBá úvị́kí mi drãá írã sĩ tã múké ãyãzú ãyãyã mí ní ꞌoó rĩ sĩ ku, ꞌbâ mi úvị́ mí ní Múngú ri ị̃njị̃ị́ kuyé rĩ sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã mí kĩnĩ, mi Múngú ꞌi, ị́sụ́zú mi ꞌbá áda.”
34Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Tãị́mbị́ ĩmivé ĩ ní sĩí rĩ agá, ‘Á ꞌyo ĩmi ní ĩmi múngú ãzi’10:34 Sãwụ́mã 82:6 ꞌdíni kuyé? 35Ĩmi nị̃kí rá tã Búkũ Múngú vé rĩ ní ꞌyoó rĩ, ĩri tã áda, ꞌbá ãzi ícó újá ku, ꞌbá Múngú vé ụ́ꞌdụ́kọ́ ní ícá kộpi vúgá rĩ pi, Múngú ꞌyo dõ kộpi ní kĩnĩ, kộpi ‘múngú’ ãzi pírí, 36ꞌbo ma má Ẹ́tẹ́pị ní gụ̃ụ́ kú túngú uletere ívé ni, ĩri ní ĩpẽé ímụ́ vũ drị̃gé nõó rĩ, tã má ní ꞌyoó kínĩ, ma Múngú vé Mvá ꞌdĩri sĩ, ngá ĩmi ní ꞌyozú kínĩ, má ị̃njị̃ Múngú ri ku rĩ ãꞌdi? 37Ma té dõ ri ẹ̃zị́ má Ẹ́tẹ́pị vé rĩ nga kuyé, ĩmi ícókí té mávé tã ẹ̃ꞌyị̃ị́ ku ndõ. 38ꞌBo ma ri ẹ̃zị́ má Ẹ́tẹ́pị vé rĩ ꞌdụ nga, ĩmi kínĩ dõ ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí mávé tã ku, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí bẽnĩ tã ãyãzú ãyãyã má ní ꞌoó rĩ pi áyu, ĩmi ícó nị̃ ámá ãní ꞌyozú kínĩ ꞌbâ má Ẹ́tẹ́pị be ãlu rĩ.” 39Kộpi lẽkí kõdô ĩri rụụ́ dị̃ị́, ĩri ní ꞌi njezú fũzú kộpi ãsámvú gé sĩ rá.
40Kúru Yẹ́sụ̃ ní ꞌi újázú gõzú vúlé, ĩri ní yị̃ị́ ãmbúgú dịị́pi dịdị Yárídénĩ ri zozú, ĩri ní áwízú adrizú ĩnyiŋá vũrã Yũwánĩ ní ọ́tụ́ rizú ꞌbá rĩ pi ní bãtízĩmũ sẽzú rĩ gé. 41ꞌBá bị́trị́ká ꞌdekí mụụ́ ĩri vúgá, kộpi kínĩ, “Yũwánĩ ꞌo dõ tã ãyãzú ãyãyã ni kuyé drãáãsĩyã, tã Yũwánĩ ní átá ágó ꞌdĩri vé tã sĩ rĩ céré tã áda.” 42ꞌBá tré ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri rá vũrã ꞌdãri gé.
11Lázãró vé drãngárá
1Ágó ãzi rụ́ ni Lázãró ꞌi, ágó rĩ drã rụ ĩri nĩ. Ágó rĩ ri adri Bẽtẽníyã gá, kộpi ri adri ọ́mvụ́pị́ị be trụ́, ĩrivé ọ́mvụ́pị́ị ꞌdĩꞌbée vé rụ́ Mãríyã pi Mãrátã be. 2Mãríyã ꞌdĩri ũdu ngụ̃ụ́pi ndrị̃ndrị̃ rĩ dãápi Úpí Yẹ́sụ̃ pá gá, ị́nị́pi ꞌî drị̃ꞌbí sĩ rĩ ꞌi. Lázãró drã ní rụụ́ ꞌdĩri, ĩri Mãríyã vé ẹ́drị́pị. 3Lázãró vé ọ́mvụ́pị́ị ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ní tị pẽzú mụzú Yẹ́sụ̃ vú sĩ kínĩ, “Úpí, ꞌbá mívé mí ní lẽélẽ rĩ, drã rụ ĩri ũnjí ũnjí.”
4Yẹ́sụ̃ kã tã ꞌdĩri yịị́ kĩnĩ, “Drã Lázãró ri rụụ́pi ꞌdĩri, Lázãró ícó drãá ãní ku. Ngá ꞌdĩri ꞌo ꞌi, ẽ íngúkí rí Múngú ri ãní, ãzini ẽ íngúkú rí Múngú Mvọ́pị ri ãní bẽnĩ.” 5Yẹ́sụ̃ lẽ Mãrátã pi Mãríyã be Lázãró sĩ lẽlẽ. 6Yẹ́sụ̃ kã Lázãró vé drã ĩri rụụ́pi rĩ ã tã yịị́, áwí adrií vũrã ꞌí ní rizú adrizú ꞌdãri gé caá ụ́ꞌdụ́ be ị̃rị̃.
7Kúru ĩri ní ꞌyozú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Lẽ ꞌbâ újákí ꞌbâ gõó mụụ́ ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agá ꞌdãlé ũzi.”
8ꞌBá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “Ímbápi, ụ̃tẹ́rẹ̃sị̃ŋá nõgó ꞌbá Yụ̃dáyã gá rĩ pi lẽkí kõdô mi úvị́ írã sĩ, mi kpá ꞌyo kínĩ, mí lẽ mi újá gõó Yụ̃dáyã gá ꞌdãá dị̃ị́?”
9Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ụ̃tụ́ŋá ri sâ be mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃, adri ꞌdíni kuyé? ꞌBá ẹ́cị́ꞌbá ụ̃tụ́ŋá sĩ rĩ pi, kộpi ri ẹ́cị́ múké, ãꞌdiãtãsĩyã ụ̃tụ́ŋá riípi ãngũ ĩmgbẽrẽépi kú ule vũ drị̃gé nõgó ni anigé, kộpi ri ãngũ ndre ãní. 10ꞌBá riípi ẹ́cị́pi ị́nị́ŋá sĩ rĩ, kúmũ ri ĩri ã pá ũsị̃ mụzú trị́kọ, ãꞌdiãtãsĩyã ngá ãngũ ĩmgbẽrẽépi ule ni ꞌdãáyo.”
11Yẹ́sụ̃ kã tã rĩ ꞌyoó ꞌdíni, vụ́drị̃ ni gé, gõ ꞌyoó kĩnĩ, “ꞌBávé ũndĩgó Lázãró ri ụ́ꞌdụ́ ko, ꞌbo á lẽ mụụ́ ĩri rụụ́ ingaá ụrụ.”
12Ĩrivé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “Úpí, ágó rĩ dõ ri ụ́ꞌdụ́ ko, ĩri ícó ícá múké rá.”
13ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ụ̃sụ̃kí déna Yẹ́sụ̃ kĩnĩ Lázãró ri ụ́ꞌdụ́ ko, ꞌbo ị́sụ́zú Yẹ́sụ̃ ri Lázãró vé drãngárá ã tã ꞌyo.
14Kúru Yẹ́sụ̃ ní tã rĩ ẽ mị lũzú kộpi ní ule kĩnĩ, “Lázãró drã gí. 15Ma ãyĩkõ sĩ má ní adrií ĩri ã jẽlé gá ꞌdãlé ꞌdãáyo rĩ sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã tã ꞌi ꞌoópi ꞌdĩri sĩ, ĩri sẽ ĩmi ímụ́ ma ẹ̃ꞌyị̃ ãní rá. ꞌBo ꞌbá ꞌdekí mụụ́ ĩri vúgá ꞌdãlé.”
16Tómã ĩ ní zịị́ Dĩdímã11:16 Dĩdímã: Rụ́ Dĩdímã ꞌdĩri vé ífífí ẹ̃tị́. rĩ ní ꞌyozú ꞌí ọ̃gụ̃pị́ị riꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “ꞌBá mụkí ũdrãá Yẹ́sụ̃ pi be trụ́ ãlu.”
Yẹ́sụ̃ ũmĩ Mãríyã pi ẹ́sị́ Mãrátã be
17Yẹ́sụ̃ kã caá Bẽtẽníyã gá ꞌdãá, lũkí ĩri ní kínĩ, Lázãró la caá ꞌbụ́ agá ꞌdãá ụ́ꞌdụ́ sụ gí. 18Ngazú Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãgá, Bẽtẽníyã vụ̃ caá máyĩlĩ ị̃rị̃ kuyé. 19Yãhụ́dị̃ kárákará ímụ́kí Mãrátã pi ẽ ẹ́sị́ ũmĩí Mãríyã be kộpivé ẹ́drị́pị Lázãró ní drãá rĩ sĩ. 20Mãrátã kã yịị́ kínĩ, Yẹ́sụ̃ ri ímụ́ nĩ, ꞌde fũú mụzú Yẹ́sụ̃ vúgá ãmvé ꞌdãá mụụ́ drị̃ ị́sụ́ ĩri be, ꞌbo Mãríyã áwí ívé rĩ kú ꞌbẹ̃tị́ ꞌdãá.
21Mãrátã ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Úpí, mî adri té dõ nõgó anigé, má ẹ́drị́pị ícó té kõdô drãá ku. 22ꞌBo á nị̃ rá nóni, ngá mí ní zịị́ rĩ, Múngú ri sẽ mí ní rá.”
23Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú Mãrátã ní kĩnĩ, “Mí ẹ́drị́pị Lázãró ri íngá gõ ídri rú ũzi rá.”
24Mãrátã ní újázú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Á nị̃ rá ĩri úmvúlésĩ íngá gõ ídri rú ụ́ꞌdụ́ ụ̃dụ̃ ꞌbá céré ní íngázú gõzú ídri rú rĩ gé.”
25Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ma ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi sẽ íngá gõ ídri rú ũzi! ꞌBá ma ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ã ũdrãkí dõ gí drãáãsĩyã, kộpi mụ adri ídri rú. 26ꞌBá ma ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ rá, kộpi ícókí drãá ãluŋáni ku. Tã ꞌdĩri fi nyo mí drị̃gé rá?”
27Mãrátã ní újázú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Úpí, má ẹ̃ꞌyị̃ rá ꞌyozú kínĩ, mi Kúrísítõ Múngú Mvọ́pị lẽépi ímụ́pi ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ãsámvú gé rĩ ꞌi.”
28Tã Mãrátã ní ꞌyoó Yẹ́sụ̃ ní ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, nga mụụ́ ọ́mvụ́pị Mãríyã ri zịị́ mụụ́ átá ĩri be gãrã gá kĩnĩ, “Ímbápi ri nõgónõ, lẽ mi ndreé.” 29Mãríyã kã tã ꞌdĩri yịị́, koro ĩri ní ngazú mụzú Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá. 30Tã ꞌdĩri ị́sụ́ Yẹ́sụ̃ ca drĩ gụ́rụ́ ꞌdãri agá ꞌdãá kuyé, ꞌbo áwí drĩ kú vũrã kộpi ní ĩ ị́sụ́zú Mãrátã be rĩ gé. 31Yãhụ́dị̃ adriꞌbée jó agá ꞌdãá Mãríyã ẽ ẹ́sị́ ũmĩꞌbá rĩ pi kâ ndreé Mãríyã nga fũú mụụ́ ãmvé ꞌdãá rụ́ꞌbá sĩ, kộpi ụ̃sụ̃kí déna Mãríyã lẽ mụụ́ Lázãró ã ꞌbụ́rẹ̃drị̃ gé ãá ngoó, kộpi ní ꞌdezú mụzú vú ni gé sĩ.
32Mãríyã kã mụụ́ caá vũrã Yẹ́sụ̃ ní adrizú rĩ gé ꞌdãá, kã Yẹ́sụ̃ ri ndreé, nju mụụ́ íꞌdé Yẹ́sụ̃ ã pálé gá kĩnĩ, “Úpí, mî adri té dõ nõgó anigé, má ẹ́drị́pị Lázãró ícó té drãá ku!”
33Yẹ́sụ̃ kã mụụ́ ndreé Mãríyã ri ngongo, ãzini Yãhụ́dị̃ ímụ́ꞌbá ĩri be trụ́ ꞌdĩꞌbée kpá ri ngongo, tã rĩ fi ẹ́sị́ ni gé, sẽ ĩri ní ĩzãngã ãmbúgú. 34Yẹ́sụ̃ ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Ĩmi sị̃kí Lázãró ri íngũgá?”
Kộpi ní újázú kínĩ, “Úpí, mí ímụ́ ndreé, sị̃kí ĩri kú nõ.”
35Yẹ́sụ̃ ní íꞌdózú ngozú.
36Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ꞌyozú kínĩ, “Ĩ ndrekí drĩ ká, Yẹ́sụ̃ lẽ Lázãró ri ambamba.”
37Yãhụ́dị̃ ã ụrụkọꞌbée ní ꞌyozú kínĩ, “Ágó ꞌdĩri zị̃ ándúrú ꞌbá mị be ẹ̃sị̃ị́pi gí ni ẽ mị rá pírí, ꞌbo ku Lázãró ri drãá rá ãsĩ?”
Yẹ́sụ̃ inga Lázãró ri gõó ídri rú drãngárá gálésĩ
38Yẹ́sụ̃ ẽ ẹ́sị́ gõ ĩzãngã ị́sụ́ agaá rá, ĩri ní ꞌdezú mụzú ꞌbụ́rẹ̃drị̃ gé ꞌdãá. ꞌBụ́ ꞌdãri, ĩri ụ̃jị́, gũkí írã ãmbúgú ꞌbãá ụ̃jị́ rĩ ẽ tị ọ̃zụ̃zú ãní. 39Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi gũkí írã rĩ ꞌbụ́ rĩ tị gé sĩ rá.”
Ãvũ rĩ vé ọ́mvụ́pị Mãrátã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí, ãvũ rĩ la nóni caá ꞌbụ́ gé ꞌdãlé ụ́ꞌdụ́ sụ gí, ĩri nóni ri ẹ̃jị́ ꞌbeꞌbe.”
40Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú Mãrátã ní kĩnĩ, “Á lũ ándúrú mí ní ꞌyozú kínĩ, mí ẹ̃ꞌyị̃ dõ mávé tã rá, mi ímụ́ Múngú vé íngúngárá ndre rá ꞌdíni kuyé?”
41Kúru kộpi ní írã rĩ gũzú ꞌbụ́ rĩ tị gé sĩ. Yẹ́sụ̃ ní ãngũ ndrezú ụrụ ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má Ẹ́tẹ́pị, õwõꞌdĩfô mí ní ma yịị́ rĩ sĩ. 42Á nị̃ rá ụ́ꞌdụ́ céré mi ri ma yị rá, ꞌbo á ꞌyo tã ꞌdĩri ꞌbá pá tuꞌbá nõꞌbée ã tã sĩ, kộpi ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí rí ꞌyozú kínĩ, mí ĩpẽ ma nĩ.”
43Yẹ́sụ̃ kã tã ꞌdĩri ꞌyoó ꞌdíni, ĩri ní Lázãró ri zịzú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kĩnĩ, “Lázãró, mí ĩfũ ãmvé.” 44Ãvũ rĩ ní íngázú ĩfũzú ꞌbụ́ rĩ agá ꞌdãásĩ ãmvé nõó, ị́sụ́ ũdrõkí drị́ ni pi, pá ni pi, mịlẹ́tị ni be bõngó sĩ.
Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ọyụkí bõngó rĩ rụ́ꞌbá ni gé sĩ, ĩmi kukí ã ꞌde mụụ́.”
Ndãkí lẹ́tị Yẹ́sụ̃ ri ꞌdịzú drãzú
(Mãtáyo 26:1-5; Mãrákõ 14:1-2; Lúkã 22:1-2)
45Yãhụ́dị̃ ímụ́ꞌbá Mãríyã vúgá ĩri ẽ ẹ́sị́ ũmĩꞌbá ꞌdĩꞌbée kâ tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌoó ꞌdĩri ndreé, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí ĩri rá. 46ꞌBo ꞌbá ụrụkọꞌbée mụkí tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌoó rĩ ũlũú Fãrụ́sị̃ rĩ pi ní. 47Kúru atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi, Fãrụ́sị̃ rĩ pi be, kộpi ní ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi11:47 ꞌBá tã lịꞌbá rĩ pi: Átálágú ãmbúgú rĩ, atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi, drị̃koma rĩ pi, kộpi ri ĩ úmú tã Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ lị. zịzú ímụ́zú átángá átázú ĩ ãsámvú gé sĩ.
Kộpi rikí átá kínĩ, “Ágó nõri ri tã ãyãzú ãyãyã ni ꞌo mụzú dị̃ị́ dị̃ị́, ꞌbâ ꞌokí rí ãꞌdi? 48ꞌBá kukí dõ ágó ꞌdĩri rií tã ꞌoó mụzú ꞌdĩri tị́nị, ꞌbá rĩ pi céré ímụ́ ĩri ẹ̃ꞌyị̃ áyu, ĩri sẽ ãngáráwá Rómã vé rĩ pi ímụ́ ꞌbávé Jó Múngú vé rĩ ẹ́rị́, kộpi ꞌbá ꞌbávé ãngũ agá rĩ pi úꞌdị́ ũdrã céré rá.”
49ꞌBá ꞌdĩꞌbée vé ãlu rụ́ ni Kãyáfã ꞌi, ĩri átálágú ãmbúgú11:49 Átálágú ãmbúgú rĩ: Átálágú ãmbúgú rĩ ndẽ atala rĩ pi céré, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ꞌyéŋá fi Jó Múngú vé rĩ agá Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá nĩ, ĩri fi vú ãlu ílí ãlu agá. Ĩri ãrí rọ̃bọ̃ŋọ̃ vé rĩ jị ũnjĩkãnyã ũjĩzú. ꞌÍ lã Lẹ̃vị̃tị́kã 16; Ẽbérẽ 9. ílí ꞌdãri gé. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi nị̃kí tã kuyé! 50Ĩmi nị̃kí ámá rá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ãlu drã dõ ꞌbá rĩ pi vé tã tị gé nĩ, ĩri múké, ꞌbá ãngũ rĩ pi agásĩ rĩ pi ícókí ũdrãá ãní ku.”
51Tã Kãyáfã ní ꞌyoó ꞌdĩri, ígá ꞌí drị̃gé kuyé. ꞌBo ílí ꞌdãri gé, ĩri ní adrií átálágú ãmbúgú rĩ sĩ, ndrị kĩnĩ, Yẹ́sụ̃ ri úmvúlésĩ ímụ́ drã Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé tã tị gé, 52drã ꞌyéŋá Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ọ́ꞌdụ́kụ́lẹ ku, ĩri ímụ́ drã anji Múngú vé ĩ íréꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó rĩ pi ní céré, kộpi íjị́zú ímụ́zú adrizú ngá ãlu rú. 53Íꞌdózú ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, kộpi rikí lẹ́tị ndãá lẽzú Yẹ́sụ̃ ri ꞌdịzú drãzú.
54Kúru Yẹ́sụ̃ gõ rií ẹ́cị́ Yãhụ́dị̃ rĩ pi ãsámvú gé sĩ andrekelemgbe kuyé, fũ Yẹ̃rụ́sãlémã agásĩ, ꞌde mụụ́ adrií ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be ĩnyiŋá ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ gé, ĩnyi gụ́rụ́ ĩ ní zịị́ Ẽfẽrémã rĩ gé ꞌdãá.
55Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ kã ícá ĩnyiŋá gí, ꞌbá kárákará fũkí ãngũ ĩ ní adrizú rĩ agásĩ, kộpi ꞌdekí mụụ́ lãꞌbĩ mẽrẽ ĩ ní adrizú ãní ule rĩ ꞌoó Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, ị́sụ́zú Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ ícá drĩ kuyé. 56Kộpi kâ ĩ úmú Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá, kộpi ní rizú Yẹ́sụ̃ ri úndrézú ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé sĩ, kộpi ꞌdekí rií ĩ uzịị́ ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Ágó rĩ nyo ímụ́ ụ̃mụ̃ rĩ gé nõó rá?” 57ꞌBo atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi, Fãrụ́sị̃ rĩ pi be, sẽkí tãị́mbị́ kínĩ, “ꞌBá rĩ ị́sụ́ dõ Yẹ́sụ̃ ri ndreé rá, ẽ íjị́ tã ni lũú ꞌbá ní, ã rụkí rí ĩri bẽsĩnĩ.”
12Ũkú ãzi ũdã ũdu Yẹ́sụ̃ ã pá gá
(Mãtáyo 26:6-13; Mãrákõ 14:3-9)
1Yẹ́sụ̃ ꞌde mụụ́ Bẽtẽníyã gá vũrã ĩri ní Lázãró ri ídrízú gõzú ídri rú rĩ gé ꞌdãá, ị́sụ́ Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ vé ụ́ꞌdụ́ ẹ̃sị̃ ázíyá. 2Ĩ ní Yẹ́sụ̃ pi ní ínyá ũndréŋá vé rĩ áꞌdízú, Mãrátã íjị́ ínyá rĩ sẽé kộpi ní nĩ, Lázãró ri kộpi ãsámvú gé ínyá tị gé ꞌdãlé ĩndĩ. 3Kúru Mãríyã ní ũdu ẹ̃jị́ be ngụ̃ụ́pi ndrị̃ndrị̃ ãjẽ be ãmbúgú ni íꞌdụ́zú mãlãngĩ ãlu, ũdãzú Yẹ́sụ̃ ã pá gá sĩ, ĩri ní ị́nị́zú ꞌî drị̃ꞌbí sĩ, ũdu ꞌdĩri sẽ jó rĩ ã ꞌa ngụ̃ kú ãní ndrị̃ndrị̃.
4ꞌBo ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ãzi rụ́ ni Yụ́dã Ĩsĩkãrĩyótã ꞌi, Yụ́dã ꞌdĩri, ĩri ꞌbá ímụ́pi Yẹ́sụ̃ ã ũli ꞌbeépi rĩ ꞌi, ĩri ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, 5“Sẽkí té ũdu ẹ̃jị́ be ngụ̃ụ́pi ndrị̃ndrị̃ ꞌdĩri jeé mũfẽngã fífí ẹ̃njị̃ị́pi ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ na, awakí ꞌbá ngá ãkó rĩ pi ní kuyé ãsĩ? Ũdu ĩ ní sẽé jeé ꞌdĩri, ĩrivé mũfẽngã ri ícó ꞌbá ẹ̃zị́ vé ni ũfẽ ílí ãlu rá.” 6Yụ́dã ꞌyo tã ꞌdĩri ꞌdíni adri ꞌyozú kínĩ, ꞌbã ẹ́sị́ ꞌbá ngá ãkó rĩ pi drị̃gé yã ꞌdíni kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ụ̃gụ́ꞌbá, ĩri ní rií jũrú mũfẽngã vé rĩ ũlĩí nĩ rĩ sĩ, kĩnĩ ꞌî ꞌdụ rí mũfẽngã rĩ ã ụrụkọ ꞌí ní ꞌî ĩzã kozú ãní.
7Yẹ́sụ̃ ní újázú Yụ́dã ní kĩnĩ, “ꞌÍ ku ũkú rĩ ã ꞌo tã ꞌí ní lẽé ꞌoó rĩ, ũdu ĩri ní ũdãá má pá gá ꞌdĩri, ĩri ri mávé ụ́ꞌdụ́ drãngárá vé rĩ ã tã útú. 8Ĩmi ícó adri ꞌbá ngá ãkó rĩ pi be rá,12:8 Ĩmi ícó adri ꞌbá ngá ãkó rĩ pi be rá: Tã ꞌdĩri vé ífífí lũ ꞌyozú kínĩ, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi úmvúlésĩ ícó ꞌbá ngá ãkó rĩ pi ẽ ĩzã ko rá. ꞌbo má ícó adrií caá ĩmi ãsámvú gé lókí be ãco ku.”
9Yãhụ́dị̃ bị́trị́ká ꞌdĩꞌbée kâ yịị́ kínĩ, Yẹ́sụ̃ ícá gí, ꞌbá kárákará ꞌdekí mụụ́ vũrã ꞌdãri gé, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi lẽkí mụụ́ Yẹ́sụ̃ ri ndreé, ãzini Lázãró ándúrú drãápi gí, Yẹ́sụ̃ ní ídrí ĩfũú ꞌbụ́ gélésĩla ꞌdãri ndreé. 10Atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi rikí lẹ́tị ndãá lẽzú Lázãró ri ꞌdịzú drãzú ĩndĩ. 11Lázãró vé ídríngárá ã tã sĩ, sẽ Yãhụ́dị̃ kárákará ꞌdekí mụụ́ Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí ĩri rá.
Yẹ́sụ̃ vé fingárá Yẹ̃rụ́sãlémã gá rĩ
(Mãtáyo 21:1-11; Mãrákõ 11:1-11; Lúkã 19:28-40)
12Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá bị́trị́ká mụꞌbá Ụ̃mụ̃ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Múngú ní Ẹlịzú Jó tị gé sĩ rĩ ã nyangárá gá rĩ pi kâ yịị́ kínĩ, Yẹ́sụ̃ lẽ ífí Yẹ̃rụ́sãlémã gá, 13kộpi ũŋõkí mbírã bị́ kú ĩ drị́gé sĩ, kộpi mụkí Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá, kộpi rikí ọ́ꞌụ́ wĩínyá kínĩ,
“Hõsánã!”
“Tãkíri ã adri, ꞌbá ímụ́pi Úpí ã rụ́ sĩ rĩ12:13 ꞌBá ímụ́pi Úpí ã rụ́ sĩ rĩ: ꞌBá ꞌdĩri Yẹ́sụ̃ ꞌi. ní!”12:13 Sãwụ́mã 118:25-26
“Mi ꞌbãgú Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé rĩ, tãkíri Úpí Múngú vé rĩ ã adri mí be!”
14Yẹ́sụ̃ ị́sụ́ dõngí mbaápi úꞌdí rú ꞌbá ãzi ní drĩ tụụ́ úrí drị̃ ni gé kuyé ni, tụ úrí drị̃ ni gé, sụ̃ ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ tị́nị,
15“Ĩmi ꞌbá Sĩónã12:15 Sĩónã: Sĩónã ri ĩ kpá zị Yẹ̃rụ́sãlémã. vé rĩ pi, ĩmi ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ ku,
Ĩmi ndrekí drĩ ká, ĩmivé ꞌbãgú ri ímụ́ ĩmi vúgá ꞌdĩíꞌdĩ,
ĩri ri ínjú ímụ́zú dõngí
mbaápi úꞌdí rú ni sĩ.”12:15 Zãkãríyã 9:9
16Drị̃drị̃ ni, Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ámákí tã riípi ꞌi ngaápi ꞌdĩri kuyé. Múngú kã Yẹ́sụ̃ ri íngú, kộpi ní kúru nị̃zú ámázú ĩrivé tã ọ́tụ́ ĩ ní sĩí kuú Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ ꞌi ngaápi ꞌdĩ.
17Sâ Yẹ́sụ̃ ní Lázãró ri zịzú ꞌbụ́ agá ꞌdãásĩ rĩ gé, Lázãró ní íngázú ídri rú, ꞌbá bị́trị́ká tã rĩ ndreꞌbá rĩ pi ꞌdekí rií tã rĩ ũlũú mụzú ꞌbá rĩ pi ní. 18Tã sẽépi ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ní mụụ́ Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá rĩ, kộpi yịkí tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌoó ãyãzú ãyãyã ꞌdĩri. 19Fãrụ́sị̃ rĩ pi ní átázú ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Ĩ ndrekí drĩ ká, tã Yẹ́sụ̃ ní lẽé ꞌoó rĩ, ꞌbá ícókí ugaá bã ku. Ĩ ndrekí ꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi ãrẽvú céré ꞌdekí mụụ́ ĩri vú sĩ.”
Yẹ́sụ̃ átá ívé drãngárá ã tã
20ꞌBá ĩ úmúꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã gá Múngú ri ị̃njị̃ngárá gá ụ̃mụ̃ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Múngú ní Ẹlịzú Jó tị gé sĩ rĩ ã nyangárá gá rĩ gé ꞌdãá, Gị̃rị́kị̃ rĩ pi ã ụrụkọ kpá kộpi ãsámvú gé ꞌdãá anigé. 21Gị̃rị́kị̃ rĩ pi ní ꞌdezú mụzú Pĩlípũ ímụ́pi kụ̃rụ́ Bẽtẽsãyídã gélésĩla rĩ vúgá ꞌdãá, Bẽtẽsãyídã ri ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ agá. Kộpi ní ĩri mãzú kínĩ, “Ãmbúgú ꞌbávé rĩ, ꞌbá lẽkí Yẹ́sụ̃ ri ndreé.” 22Kộpi kâ tã rĩ ꞌyoó ꞌdíni, Pĩlípũ ní ꞌdezú mụzú tã rĩ ũlũzú Ãndẽréyã ní. Ãndẽréyã pi Pĩlípũ be, kộpi ní ĩ újázú mụzú tã rĩ ũlũzú Yẹ́sụ̃ ní.
23Yẹ́sụ̃ ní átángá rĩ újázú kĩnĩ, “Ma ꞌBá Mvá ꞌi, sâ ĩ ní ma íngúzú rĩ ícó gí. 24Áda ádarú á ꞌyo ĩmi ní ꞌdíni, mávé drãngárá ri adri sụ̃ mgbáyá ã fí ãlu ĩ ní saá nyọ̃ọ́kụ́ agá, kókóꞌbõ ni ri ŋma, ĩri gõ ĩfũ dụ ꞌa mị be gbálígbálí rĩ tị́nị, ĩri sẽ ꞌbá kárákará pi ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ ãní. 25ꞌBá rĩ ꞌdụ dõ ídri rụ́ꞌbá nõri vé rĩ ã tã ꞌbãá tã ãmbúgú rú,12:25 ꞌBá rĩ ꞌdụ dõ ídri rụ́ꞌbá nõri vé rĩ ã tã ꞌbãá tã ãmbúgú rú, ícó úmvúlésĩ ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ ku: Tã ꞌdĩri vé ífífí, ꞌbá rĩ gã dõ Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩgá sĩ, ꞌî ị́sụ́ rí ngá múké vũ drị̃gé nõgó ãní, ícó ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ ku. ícó úmvúlésĩ ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ ku, ꞌbo ꞌdụ dõ ídri rụ́ꞌbá nõri vé rĩ ã tã ꞌbãá ãmbúgú kuyé, ĩri ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ rá. 26ꞌBá lẽépi ẹ̃zị́ ngaápi má ní rĩ, lẽ ã ũbĩ mâ pámvú. Vũrã má ní mụzú adrizú rĩ, mávé ãtíꞌbá rĩ mụ adri ꞌa ni gé. ꞌBá ẹ̃zị́ ngaápi má ní rĩ, má Ẹ́tẹ́pị ri ĩri íngúngũ.
27“Nóni mâ ẹ́sị́ ị́sụ́ ĩzãngã ambamba, mâ ꞌyo rí íngóni? Mâ ꞌyo rí, ‘Má Ẹ́tẹ́pị, mî ímụ́ ma paá tã ímụ́pi ꞌi ngaápi mâ rụ́ꞌbá gá drị̃drị̃ ꞌdĩí rĩ agásĩ rá’ ꞌdíni? Kuyé, má ícó ꞌyoó ꞌdíni ku, ãꞌdiãtãsĩyã tã má ní ímụ́zú rĩ, má ímụ́ ĩzãngã nyaá. 28Má Ẹ́tẹ́pị, mî sẽ ẽ íngúkí mi íngúngũ!”
Ụ́ꞌdụ́kọ́ ní íkụ́zú ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ kĩnĩ, “Íngúkí ma gí, ma gõ sẽ ꞌi ma íngú mụzú dị̃ị́ dị̃ị́.” 29ꞌBá bị́trị́ká pá tuꞌbá rĩ pi kâ ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌdĩri yịị́, ụrụkọꞌbée kínĩ, “Ngá rĩ ãngũ ri lĩ nĩ.”
Ụrụkọꞌbée kínĩ, “Ngá rĩ mãlãyíkã átá ĩri be nĩ!”
30ꞌBo Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ụ́ꞌdụ́kọ́ ĩ ní átá ꞌdĩri, átákí mâ tã sĩ kuyé, átákí ĩmi tã sĩ. 31Sâ tã lịzú ꞌbá rĩ pi drị̃gé rĩ ícó gí, ĩ ímụ́ Sãtánã ri dro mụzú ꞌdĩísĩ rá. 32Kádõ ímụ́ ma inga ụrụ ꞌdãá, ma ímụ́ ꞌbá rĩ pi sẽ adri céré ꞌbá mávé ni.” 33Yẹ́sụ̃ ꞌyo átángá rĩ ꞌdíni lũzú kínĩ, ívé drãngárá, ĩ ímụ́ ꞌi inga ụrụ pẹtị alambaku sị́gé.
34ꞌBá bị́trị́ká rĩ pi ní ꞌyozú kínĩ, “Búkũ Múngú vé rĩ lũ ꞌbá ní kĩnĩ, Kúrísítõ ri adri lẽmgbẽrẽ rú pírí, ngá mí ní ꞌyozú kínĩ, ‘Ĩ ímụ́ ꞌBá Mvá ri ꞌdị drã rá rĩ ãꞌdi? ꞌBá mí ní ꞌyoó ꞌBá Mvá ꞌdĩri ãꞌdi ꞌi’?”
35Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ní kĩnĩ, “Ma ri dị̃ ĩmi ãsámvú gé nõgó ụ̃tụ́ŋá rú lókí be mãdã. Ĩmi ẹ́cị́kí ụ̃tụ́ŋá sĩ, ĩri ní drĩ rizú dị̃zú ãngũ ĩmgbẽrẽzú rĩ gé nõ, ị́nị́ŋá ẽ ị́sụ́ rí ĩmi ku. ꞌBá ẹ̃cị̃ tuúpi ị́nị́ sĩ rĩ, lẹ́tị ĩri ní lẽzú mụzú rĩ ãvĩ ĩri ní rá. 36Ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí ụ̃tụ́ŋá rĩ áyu, ĩri ní drĩ adrizú ũgõgõ nõ. Ĩmi adri ãní anji ụ̃tụ́ŋá vé ni.” Yẹ́sụ̃ kã átángá rĩ átá dẹẹ́ ꞌdíni, nga ꞌi njeé kộpi ãsámvú gé sĩ, mụ ꞌi zụ̃ụ́ kộpi sĩ zụ̃zú.
Yãhụ́dị̃ rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri kuyé
37Yẹ́sụ̃ ã ꞌo dõ tã ãyãzú ãyãyã ꞌdĩꞌbée Yãhụ́dị̃ rĩ pi ẹndrẹtị gé rá drãáãsĩyã, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí ĩri kuyé. 38Tã ꞌdĩri ꞌo nyo ꞌi sụ̃ nẹ́bị̃ Ĩsáyã ní ọ́tụ́ ꞌyoó rĩ tị́nị kĩnĩ,
“Úpí, ãꞌdi ẹ̃ꞌyị̃ ụ́ꞌdụ́kọ́ múké ꞌbá ní ũlũú rĩ rá nĩ?
Úpí, mí iꞌda mívé ũkpõ ꞌbá pazú rĩ ãꞌdi ní?”12:38 Ĩsáyã 53:1
39ꞌBá ꞌdĩꞌbée ẹ̃ꞌyị̃kí tã ꞌdĩri kuyé, sụ̃ Ĩsáyã ní ꞌyoó rĩ tị́nị kĩnĩ,
40“Múngú ọ̃zụ̃ kộpi ẽ mị gí,
sẽ kộpi ẽ ẹ́sị́ tete,
sẽ kộpi ẽ mị ndre ãngũ ku,
sẽ kộpi ẽ ẹ́sị́ nị̃ tã ámá ku,
kộpi ã újákí té dõ ẹ́sị́ rá, ma té kộpi ídrí rá.”12:40 Ĩsáyã 6:10
41Ĩsáyã ꞌyo tã ꞌdĩri ꞌdíni, ãꞌdiãtãsĩyã ndre tã ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri íngúzú rĩ rá, ĩri ní átázú Yẹ́sụ̃ vé tã sĩ ãní.
42Sẽ ꞌbá kárákará ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri rá, Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé drị̃koma ẹ̃ꞌyị̃kí kpá Yẹ́sụ̃ ri rá, ꞌbo kộpi rikí ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá ã tã ũzụ̃ụ́zụ̃, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi rikí ꞌoó ụ̃rị̃ sĩ Fãrụ́sị̃ rĩ pi sĩ, kộpi ã drokí rí ĩ fũú Jó Múngú ri Zịzú rĩ agásĩ ãmvé ku. 43Kộpi lẽkí ꞌbá rĩ pi ẽ íngúkí ĩ áyu, kộpi ꞌdụkí tã Múngú vé rĩ ꞌbãá tã ãmbúgú rú kuyé.
44Yẹ́sụ̃ ní átázú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ẹ̃ꞌyị̃ dõ ma rá, ẹ̃ꞌyị̃ ꞌyéŋá ma ọ́ꞌdụ́kụ́lẹgúsĩ kuyé, ẹ̃ꞌyị̃ kpá Múngú ma ĩpẽépi rĩ rá. 45ꞌBá rĩ ndre dõ ma gí, ndre má Ẹ́tẹ́pị ma ĩpẽépi rĩ gí. 46Má ímụ́ ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé nõgó ụ̃tụ́ŋá rú, ãní ꞌbá ma ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ã áwíkí rí adrií ị́nị́ŋá agá ku.
47“ꞌBá mávé ụ́ꞌdụ́kọ́ yịị́pi rá, tã ni ꞌdụụ́pi ngaápi ku rĩ, á lị ĩrivé tã ni ku, ãꞌdiãtãsĩyã má ímụ́ tã lịị́ ꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi drị̃gé kuyé, má ímụ́ kộpi paá. 48ꞌBá ma gãápi sĩ, ãzini mávé ụ́ꞌdụ́kọ́ má ní átá nõri ẹ̃ꞌyị̃ị́pi ku rĩ, ĩ ímụ́ tã lị ĩri drị̃gé rá. Átángá má ní rií átá nõri, ĩri úmvúlésĩ ímụ́ ĩrivé tã lị nĩ. 49Átángá má ní átá nõri, má ígá má drị̃gé kuyé, má Ẹ́tẹ́pị ma ĩpẽépi rĩ lũ má ní nĩ kĩnĩ, mâ ímụ́ tã ꞌdĩri átá. 50Á nị̃ rá tã má Ẹ́tẹ́pị ní ẹzịị́ ꞌdĩri, ĩri sẽ ꞌbá rĩ pi ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ ãní rá. Tã má ní átá rĩ, ĩri tã má Ẹ́tẹ́pị ní lũú má ní, mâ átá rĩ.”
13Yẹ́sụ̃ ũjĩ ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ã pá
1Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ vé ụ̃mụ̃ nyangárá ní drĩ ícázú kuyé rĩ gé, Yẹ́sụ̃ nị̃ rá ꞌyozú kínĩ, ívé sâ ꞌí ní vũ nõri kuzú, ꞌí ní mụzú ꞌí Ẹ́tẹ́pị vúgá rĩ ícó gí. Iꞌda ívé lẽngárá ívé ꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi ní, lẽ kộpi agaá rá cĩmgbá cazú ụ̃dụ̃ gé.
2Yẹ́sụ̃ pi ní úrízú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be ínyá ũndréŋá vé rĩ ã nyangárá gá, ị́sụ́zú ãdróko fi kú Yụ́dã Ĩsĩkãrĩyótã Sị̃mọ́nã mvọ́pị ẽ ẹ́sị́ agá ị́nọ́gọ́sị́ gí, lẽ lẹ́tị ndãá Yẹ́sụ̃ ã ũli ꞌbezú ãní. 3Yẹ́sụ̃ nị̃ rá ꞌyozú kínĩ, ꞌí Ẹ́tẹ́pị sẽ ꞌí ní ũkpõ tã ãrẽvú ꞌozú rĩ céré gí, ꞌí íbí ímụ́ Múngú vúgálésĩla, ꞌi kpá ri ꞌi újá gõ mụ Múngú vúgá ꞌdãlé ũzi. 4Kúru Yẹ́sụ̃ ní ngazú ụrụ sĩ ínyá tị gé ꞌdĩgé, ĩri ní ívé bõngó áꞌbéꞌbẽ rĩ njezú ꞌî rụ́ꞌbá gá sĩ rá, ĩri ní gõzú bõngó rụ́ꞌbá ị́nị́zú ni íꞌdụ́zú ndrãzú ꞌî ụ́pị́lẹ́ gá áyu. 5Ĩri ní yị̃ị́ íꞌdụ́zú dãzú bésẽnĩ ãngũ ũjĩzú ni agá, ĩri ní íꞌdózú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ã pá ũjĩzú, ĩri ní ívé bõngó rụ́ꞌbá ị́nị́zú ꞌí ní ndrãá ꞌî ụ́pị́lẹ́ gá ꞌdĩri ọyụzú kộpi ã pá ị́nị́zú ãní.
6Kã ícá Sị̃mọ́nã Pétẽró vúgá, Pétẽró ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí, ꞌí lẽ nyo mâ pá ũjĩí?”
7Yẹ́sụ̃ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ nị̃ drĩ tã má ní ꞌoó nõri kuyé, ꞌbo ụ́ꞌdụ́ ãzi sĩ, mi ímụ́ nị̃ rá.”
8Pétẽró ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Mí ícó mâ pá ũjĩí ãluŋáni ku.”
Yẹ́sụ̃ ní újázú Pétẽró ní kĩnĩ, “Má ũjĩ dõ mî pá kuyé, mí adri ꞌbá mâ pámvú ũbĩípi ni ku.”
9Sị̃mọ́nã Pétẽró ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Úpí, mi ꞌyéŋá mâ pá ũjĩ áyu ãsĩ? Mí ũjĩ mâ drị́ pi mâ drị̃ be ĩndĩ!”
10Yẹ́sụ̃ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌBá ꞌi ũjĩípi gí rĩ, ĩri ꞌyéŋá ꞌî pá ũjĩ áyu, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ã rụ́ꞌbá ule, ị̃ndị́ ãkó. Ĩmi céré ule tã ũnjí ãkó, ꞌyéŋá ꞌbá ãlu ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ĩri tã ũnjí be nĩ.” 11Yẹ́sụ̃ nị̃ ꞌbá ímụ́pi ꞌî ũli ꞌbeépi rĩ ị́nọ́gọ́sị́ gí, sẽ ĩri ní ꞌyozú ĩmi adrikí céré ule kuyé ãní.
12Yẹ́sụ̃ kã ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ã pá ũjĩí dẹẹ́ gí, ĩri ní ívé bõngó áꞌbéꞌbẽ rĩ íꞌdụ́zú gõzú akozú ꞌî rụ́ꞌbá gá ũzi, ĩri ní ꞌi újázú mụzú úrízú ꞌî vũrã gá ínyá tị gé ꞌdãlé, ĩri ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Ĩmi nị̃kí nyo tã má ní ꞌoó ĩmi ní ꞌdĩri rá? 13Ĩmi ri ma zị ‘Ímbápi’ ãzini ‘Úpí,’ tã ĩmi ní ꞌyoó ꞌdĩri pịrị, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá rĩ, ĩri ma ꞌi. 14Ma ĩmivé Úpí, ãzini Ímbápi, má ũjĩ ĩmî pá gí, nóni ĩmi íꞌdókí ĩmî pá ũjĩí, ọ́gụ́pị ã ũjĩ ọ́gụ́pị vé rĩ. 15Má iꞌda ĩmi ní tã rĩ gí, lẽ ĩmi ꞌokí mụzú sụ̃ má ní ꞌoó nõri tị́nị. 16Ma ri ĩmi ní tã áda lũ, ãtíꞌbá ícó adrií ãmbúgú ívé ãmbúgú drị̃gé ku, ꞌbá ĩ ní rií áyúãyũ rĩ, ícó adrií ꞌbá ꞌi áyúpi rĩ drị̃gé ãmbúgú rú ku. 17Nóni ĩmi nị̃kí tã ꞌdĩꞌbée gí, ĩmi ꞌdụkí dõ ngaá rá, ĩmi tãkíri ị́sụ́ rá.
Yẹ́sụ̃ ri átá kĩnĩ, ꞌbá ãzi ri ímụ́ ꞌî ũli ꞌbe rá
18“Tã má ní ꞌyoó nõri, á ꞌyo ĩmi tã sĩ céré kuyé, á nị̃ ꞌbá má ní ũpẽé rĩ pi gí. ꞌBo tã ꞌdĩri ã sẽ rí tã ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ ã nga rí ꞌi fũú tị ni gé bẽnĩ. Tã ĩ ní sĩí rĩ ꞌdíni, ‘ꞌBá ꞌbá ní rií drị́ úsú ĩri be ngá nyazú trụ́ rĩ, ĩri ímụ́ mâ ũli ꞌbe nĩ.’13:18 Sãwụ́mã 41:9
19“Á lũ ĩmi ní tã ꞌdĩri drị̃drị̃, ãꞌdiãtãsĩyã tã má ní lũú ĩmi ní ꞌdĩri kãdõ ímụ́ ꞌi ngaá, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí rí ꞌyozú kínĩ, ꞌbá rĩ ma Kúrísítõ ꞌi. 20ꞌBá rĩ ãꞌyĩ dõ ꞌbá má ní pẽé rĩ rá, ãꞌyĩ ꞌdĩri ma, ꞌbá rĩ ãꞌyĩ dõ ma rá, ãꞌyĩ má Ẹ́tẹ́pị ma ĩpẽépi rĩ rá.”
Yẹ́sụ̃ ũlũ tã ímụ́pi ꞌi ngaápi ꞌî rụ́ꞌbá gá rĩ
(Mãtáyo 26:20-25; Mãrákõ 14:17-21; Lúkã 22:21-23)
21Tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, Yẹ́sụ̃ ẽ ẹ́sị́ gõ ĩzãngã ị́sụ́ agaá rá, ĩri ní gõzú tã rĩ lũzú kộpi ní uletere kĩnĩ, “Ádarú á ꞌyo ĩmi ní ꞌdíni, ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ꞌbá ãlu ri ímụ́ mâ ũli ꞌbe nĩ.”
22ꞌBá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi, ọ́gụ́pị ndre ọ́gụ́pị ẽ mị, sẽ kộpi ẽ drị̃ ábá céré céré, rikí ụ̃sụ̃ụ́ déna ꞌbá ĩri ní ꞌyoó ꞌdĩri adri ãꞌdi ꞌi. 23ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ãsámvú gé, ãlu ni Yẹ́sụ̃ ní lẽélẽ rĩ úrí kuú ĩri ã gãrã gá. 24Sị̃mọ́nã Pétẽró ní drị́ suzú ágó úrípi Yẹ́sụ̃ ã gãrã gá ꞌdĩri vúgá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú ágó rĩ ní kĩnĩ, “ꞌÍ zị Yẹ́sụ̃ ri, ꞌbá lẽépi tã ũnjí ꞌdĩri ꞌoópi rĩ, ĩri adri ãꞌdi ꞌi?”
25Ágó rĩ ní ꞌi ẹ̃tị̃zú Yẹ́sụ̃ rụ́ꞌbá gá ꞌdãá, ĩri ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kĩnĩ, “Úpí, ꞌbá mí ní ꞌyoó ꞌdĩri ãꞌdi ꞌi?”
26Yẹ́sụ̃ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌBá má ní ímụ́ pánga íꞌdụ́ dũú tị́bị́ agá, sẽé ĩri ní rĩ, ꞌbá rĩ adriípi ꞌdĩ.” Kúru ĩri ní pánga rĩ íꞌdụ́zú dũzú tị́bị́ agá ꞌdãá, ĩri ní sẽzú Yụ́dã Ĩsĩkãrĩyótã Sị̃mọ́nã mvọ́pị ní. 27Yụ́dã kã pánga rĩ ẹ́ꞌyị́, koro Sãtánã13:27 Sãtánã: Sãtánã ri ãdróko, ĩri ãmbúgú índrí ũnjí rĩ pi drị̃gé, gã tã Múngú vé rĩ ꞌdụgá ngagá sĩ, Múngú ídró ĩri ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ. ꞌÍ lã Iꞌdangárá 12:7-9. ní fizú ẹ́sị́ ni agá.
Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ ꞌo tã mí ní lẽé ꞌoó rĩ mbẽlẽ mbẽlẽ!” 28Tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó ꞌdĩri fi ꞌbá úríꞌbá ínyá tị gé ꞌdĩꞌbée drị̃gé ãluŋáni kuyé. 29Yụ́dã ní adrií ꞌbá riípi mũfẽngã ꞌbãápi ni rĩ sĩ, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ã ụrụkọ ụ̃sụ̃kí déna Yẹ́sụ̃ lũ Yụ́dã ní ã mụ ãnyãngã ụ̃mụ̃ rĩ vé rĩ jeé, dõku ã mụ ngá sẽé ꞌbá ngá ãkó rĩ pi ní. 30Yụ́dã kã pánga rĩ ẹ́ꞌyị́, koro nga ꞌdeé fũú mụụ́ ãmvé. Ị́sụ́ ãngũ rĩ nị gí.
Tãị́mbị́ úꞌdí rĩ
31Yụ́dã kã fũú jó rĩ agásĩ gí, Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma ꞌBá Mvá ꞌi, sâ ĩ ní ma íngúzú rĩ ícó gí, ĩ Múngú ri íngú mâ rụ́ꞌbá gá, tã ímụ́pi ꞌi ngaápi mâ rụ́ꞌbá gá rĩ sĩ. 32Íngúkí dõ Múngú ri tã má ní ꞌoó rĩ sĩ, ma Mvá rú, Múngú ri ímụ́ ma íngú rá, ĩri ímụ́ ma íngú mbẽlẽŋá.
33“Má anji rĩ, má adri caá ĩmi ãsámvú gé nõgó lókí be ãco ku, ĩmi úmvúlésĩ ímụ́ ma ndã sụ̃ má ní ándúrú lũú Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní rĩ tị́nị. Ãndrũ sĩ, á lẽ lũú ĩmi ní ꞌdíni, vũrã má ní mụzú rĩ, ĩmi ícókí caá ꞌa ni gé ku.
34“Nóni á lẽ tãị́mbị́ úꞌdí ni ẹzịị́ ĩmi ní, lẽ ĩmi lẽkí ĩmi lẽlẽ. Sụ̃ má ní ĩmi lẽé rĩ tị́nị, kúru lẽ ĩmi lẽkí ĩmi lẽlẽ. 35Ĩmi lẽkí dõ ĩmi lẽlẽ, ꞌbá rĩ pi céré nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, ĩmi ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá ni pi.”
Yẹ́sụ̃ ꞌyo Pétẽró ní kĩnĩ, Pétẽró ri ímụ́ ꞌi gã rá
(Mãtáyo 26:31-35; Mãrákõ 14:27-31; Lúkã 22:31-34)
36Sị̃mọ́nã Pétẽró ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kĩnĩ, “Úpí, ꞌí lẽ mụụ́ íngõlé?”
Yẹ́sụ̃ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Vũrã má ní lẽzú mụzú ꞌa ni gé rĩ, mí ícó mụụ́ má be trụ́ ãndrũ ku, mi íbí mụ má vúgá sĩ ndõ.”
37Pétẽró ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kĩnĩ, “Úpí, mí kĩnĩ, má ícó mụụ́ mí be trụ́ ku ãsĩ? Á lẽ ma adií drãá mî tã sĩ.”
38Yẹ́sụ̃ ní újázú Pétẽró ní kĩnĩ, “Mi nyo ícó mi adi drã mâ tã sĩ rá? Ádarú á ꞌyo mí ní ꞌdíni, mi ímụ́ ꞌyo mî tị sĩ ca vú be na, ꞌí nị̃ ma kuyé, vụ́drị̃ ni gé, lõgúlõgú ri kúru cẽré ꞌbe.”
14Yẹ́sụ̃ ũmĩ ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ẹ́sị́
1“Lẽ ĩmî ẹ́sị́ ã adri ĩzãngã sĩ ku, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí Múngú ri, lẽ ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí kpá ma ĩndĩ. 2Má Ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, jó rĩ pi kárákará anigé, ã adri té dõ ꞌdíni kuyé, má ícó té ꞌyoó kínĩ, ma mụ ĩmi ní vũrã údé ꞌdãlé ꞌdíni ku. 3Á mụ dõ vũrã rĩ údé ĩmi ní gí, ma ĩgõ ímụ́ ĩmi bĩ jị mụ adri má be trụ́ vũrã má ní adrizú rĩ gé ꞌdãá. 4Ĩmi nị̃kí lẹ́tị má ní lẽzú mụzú ãní vũrã rĩ gé ꞌdãlé rĩ gí.”
Yẹ́sụ̃ ri lẹ́tị mụzú ãní Ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãlé rĩ
5Tómã ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Úpí, ꞌbá nị̃kí kuyé mi dõ ri mụ íngõlé, ꞌbâ ícó lẹ́tị mí ní mụzú rĩ nị̃ íngóni íngóni?”
6Yẹ́sụ̃ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Ma lẹ́tị rĩ ꞌi, tã áda rĩ ꞌi, ãzini ídri rĩ ꞌi. ꞌBá rĩ ẹ̃ꞌyị̃ dõ ma kuyé, ícó agaá caá má Ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãlé ku. 7Ádarú ĩmi nị̃kí té dõ ma rá, ĩmi té ícó má Ẹ́tẹ́pị ri nị̃ rá. Íꞌdózú ãndrũ sĩ, mụzú drị̃drị̃, ĩmi nị̃kí má Ẹ́tẹ́pị ri gí, ĩmi ndrekí ĩri gí.”
8Pĩlípũ ní ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Úpí, mí iꞌda ꞌbá ní mí Ẹ́tẹ́pị ri, ꞌbâ ẹ́pị́kí rí tã ni sĩ múké múké.”
9Yẹ́sụ̃ ní újázú Pĩlípũ ní kĩnĩ, “Pĩlípũ, á ri adrií ĩmi be trụ́ nõgó lókí be ãco, ꞌí nị̃ drĩ ma kuyé? ꞌBá rĩ ndre dõ ma gí, ndre má Ẹ́tẹ́pị ri gí, ngá mí ní ꞌyozú kínĩ, mâ iꞌda má Ẹ́tẹ́pị ri ĩmi ní rĩ ãꞌdi? 10Ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí ꞌyozú kínĩ, ꞌbâ má Ẹ́tẹ́pị be ngá ãlu ꞌdíni kuyé? Tã má ní átá ĩmi ní ꞌdĩꞌbée, má ígá ĩri má drị̃gé kuyé, má Ẹ́tẹ́pị ꞌbá ní adrií ĩri be ngá ãlu rĩ, sẽ má ní ũkpõ rizú ívé ẹ̃zị́ ngazú nĩ. 11Lẽ ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí tã má ní ꞌyoó ꞌbâ má Ẹ́tẹ́pị be ngá ãlu ꞌdĩri, dõku ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí ma, tã ãyãzú ãyãyã má ní ꞌoó ꞌdĩꞌbée sĩ. 12Ádarú á ꞌyo ĩmi ní ꞌdíni, ꞌbá ma ẹ̃ꞌyị̃ị́pi rá rĩ, ĩri ẹ̃zị́ ãlu ãlu má ní ngaá nõri ꞌdụ nga rá. Ĩri ícó ẹ̃zị́ rĩ nga má ní ngaá nõri ndẽ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ma ri mụ má Ẹ́tẹ́pị vúgá. 13Ĩmi zịkí dõ tã ãzi mâ rụ́ sĩ, ma ícó ꞌo ĩmi ní rá, ãꞌdiãtãsĩyã ma Mvá rú, ẹ̃zị́ má ní ꞌoó ꞌdĩri sĩ, ĩ má Ẹ́tẹ́pị ri íngú ãní. 14Ĩmi zịkí dõ tã ãzi mâ rụ́ sĩ, ma ícó ꞌo ĩmi ní rá.”
Yẹ́sụ̃ ẹzị Índrí Uletere rĩ vé tã
15Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi lẽkí dõ ma rá, tã má ní lũú ĩmi ní ꞌdĩri, ĩmi ꞌdụkí ngaánga. 16Ma má Ẹ́tẹ́pị ri zị, ĩri ĩmi ní Índrí Uletere rĩ ĩpẽ ímụ́ ĩmi ĩzã ko, ĩri ímụ́ adri ĩmi be mụzú ꞌdániꞌdáni. 17Índrí Uletere rĩ, ĩri ĩmi ní tã áda rĩ iꞌda nĩ. ꞌBá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá ku rĩ pi ícókí Índrí Uletere rĩ ị́sụ́ ku, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ícókí ĩri ndreé ku, dõku nị̃kí ĩri ámá ku. ꞌBo ꞌyéŋá ĩmi nị̃kí ĩri nĩ, ĩri adri ĩmi be trụ́, ĩri fi adri ĩmi agá.
18“Á mụ dõ gí, má ícó ĩmi kuú ĩmváanji rú ku, ma ĩgõ ĩmi vúgá nõlé rá. 19Ẹ̃sị̃ mãdã, ꞌbá ma ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá kuyé rĩ pi ícókí ma ndreé dị̃ị́ ku, ꞌbo ĩmi ma ndre nĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ma adri ídri rú, ĩmi kpá adri ídri rú. 20Ụ́ꞌdụ́ má ní ímụ́zú íngázú gõzú ídri rú rĩ gé, ĩmi ímụ́ nị̃ ꞌyozú kínĩ, ꞌbâ má Ẹ́tẹ́pị be ngá ãlu. Ĩmi ímụ́ adri má be trụ́ ãlu, sụ̃ má ní adrií ĩmi be trụ́ rĩ tị́nị. 21ꞌBá rĩ ẹ̃ꞌyị̃ dõ mávé tã ꞌdụụ́ ngaá rá, ꞌbá ꞌdĩri lẽ ma lẽlẽ. ꞌBá ma lẽépi lẽlẽ rĩ, má Ẹ́tẹ́pị ri kpá ĩri lẽlẽ, ma kpá ĩri lẽlẽ, ma ímụ́ ma iꞌda ĩri ní rá.”
22Yụ́dã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí, mi ꞌyéŋá mi iꞌda ꞌbá ní, mí iꞌda mi ꞌbá vũ drị̃gé nõgó rĩ pi ní ku ãsĩ?” Yụ́dã ꞌdĩri adri Yụ́dã Ĩsĩkãrĩyótã ꞌi ku, ĩri ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ãzi.
23Yẹ́sụ̃ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌBá rĩ lẽ dõ ma lẽlẽ, ĩri tã má ní ímbá ꞌdĩri ꞌdụ nga rá. Má Ẹ́tẹ́pị ri ĩri lẽlẽ, ꞌbâ úmvúlésĩ mụ ĩri vúgá, ꞌbâ fi adri ĩri agá. 24ꞌBá ma lẽépi ku rĩ, lẽ tã má ní ímbá rĩ ꞌdụụ́ ngaá ku, ꞌbo ã nị̃ ámá múké ꞌyozú kínĩ, má ígá tã ꞌdĩri má drị̃gé kuyé, má Ẹ́tẹ́pị ma ĩpẽépi rĩ lũ má ní nĩ.
25“Ma ri tã ꞌdĩꞌbée átá ĩmi ní má ní drĩ adrizú ĩmi be rĩ gé nõ. 26ꞌBo Índrí Uletere má Ẹ́tẹ́pị ní ímụ́ ĩpẽé mâ rụ́ sĩ ĩmi ĩzã koó rĩ, ĩri ímụ́ ĩmi ní tã rĩ pi ãrẽvú ímbá céré nĩ, ĩri sẽ ĩmi ímụ́ tã má ní átá ĩmi ní rĩ ígá ãní. 27Ma ímụ́ ĩmi ní tãkíri ku, tãkíri má ní lẽé kuú ĩmi ní ꞌdĩri, íngá má vúgá, á sẽ ĩri ĩmi ní sụ̃ ꞌbá ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá kuyé rĩ pi ní rií sẽé rĩ tị́nị ku. Lẽ ĩmî ẹ́sị́ ã adri ĩzãngã sĩ ku, dõku ĩmi ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ ku.
28“Ĩmi yịkí ándúrú rá, má kĩnĩ, ‘Ma ri mụ mụ, ꞌbo ma ĩgõ ĩmi vúgá nõó rá.’ Ĩmi lẽkí té dõ ma rá, ĩmi té adri ãyĩkõ sĩ, tã má ní ꞌyoó ma ri mụ má Ẹ́tẹ́pị vúgá rĩ sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri má sĩ ãmbúgú nĩ. 29Á lũ ĩmi ní tã ꞌdĩri drị̃drị̃ ị́sụ́ nga drĩ ꞌi kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã kãdõ ímụ́ ꞌi ngaá, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí rí bẽsĩnĩ. 30Á lẽ átá ĩmi be vụ̃ụ́ ãco ku, ãꞌdiãtãsĩyã ãdróko vũ nõri rụụ́pi rĩ ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, ꞌbo ícó ma ndẽé ũkpõ sĩ ku. 31ꞌBo lẽ ꞌbá vũ drị̃gé nõgó rĩ pi ã nị̃kí múké ꞌyozú kínĩ, á lẽ má Ẹ́tẹ́pị ri lẽlẽ, sẽzú má ní rizú tã má Ẹ́tẹ́pị ní ẹzịị́ rĩ ꞌdụzú ngazú ãní.
“Ĩmi íngákí, ꞌbâ mụkí.”
15Yẹ́sụ̃ ri pẹtị áda vị́nyọ̃ vé rĩ
1“Ma pẹtị áda vị́nyọ̃ vé rĩ,15:1 Pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ: Yãhụ́dị̃ rĩ pi ꞌdụkí pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ ã tã ꞌbãá tã ãmbúgú rú, kộpi ri ũꞌa ni zo vị́nyọ̃ sụ́ rú. Múngú ĩpẽ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi adrií ꞌbá ívé ni, kộpi ã adrikí rí sụ̃ pẹtị vị́nyọ̃ vé Múngú ní saá ꞌaápi ũꞌa be rĩ tị́nị. Nãpí pẹtị vị́nyọ̃ vé ꞌdĩri, sẽ ꞌbá tãị́mbị́ ímbáꞌbá rĩ pi atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi be nị̃kí ámá rá ꞌyozú kínĩ Yẹ́sụ̃ ri ĩvé tã átá. ꞌÍ lã Sãwụ́mã 80:8-16; Ĩsáyã 5:1-7; Yẽrẽmíyã 2:21; Mãtáyo 21:33-46; Mãrákõ 12:1-12; Lúkã 20:9-19. má Ẹ́tẹ́pị ri ọ́mvụ́ vị́nyọ̃ vé rĩ vé ẹ́ꞌdị́pa. 2Má Ẹ́tẹ́pị rĩ pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ ẽ drị́tị ꞌaꞌbá ku rĩ pi uga vũgá. ꞌBo pẹtị rĩ vé drị́tị ꞌaꞌbá ĩndĩ rĩ pi, ĩri rũꞌbá kộpi rụ́ꞌbá gá rĩ pi úpí vũgá, kộpi gõ ꞌa ambamba. 3Ĩmi ícákí nóni múké tã má ní lũú ĩmi ní ꞌdĩꞌbée sĩ gí. Ụ́ꞌdụ́kọ́ má ní lũú ĩmi ní ꞌdĩri, ũjĩ ĩmi ícá kuú ule gí. 4Ĩmi áwíkí adrií má agá, ma kpá adri ĩmi agá. Pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ ẽ drị́tị gakí dõ ẹ́rị́nga ni ã rụ́ꞌbá gá sĩ gí, ícó ꞌaá ku. Lẽ pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ ẽ drị́tị ã adri ẹ́rị́nga rĩ ã rụ́ꞌbá gá. Ĩmi áwíkí dõ adrií má agá kuyé, ĩmi ícókí tã múké ꞌoó ku.
5“Ma pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ, ĩmi adrikí sụ̃ pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ ẽ drị́tị tị́nị. Ĩmi áwíkí dõ adrií má agá, ĩmi ícó tã múké ni pi ꞌo rá, ĩmi adrikí dõ má rụ́ꞌbá gá sĩ rárá rú, ĩmi ícókí tã múké ꞌoó ku. 6ꞌBá rĩ áwí dõ adrií má rụ́ꞌbá gá kuyé, ĩ ĩri gụ̃ ãmvé, sụ̃ ĩ ní pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ ẽ drị́tị ꞌwiꞌbá gí rĩ pi ugaá vũgá rĩ tị́nị, ĩ kộpi zã ve ãcí sĩ. 7Ĩmi áwíkí dõ adrií má agá, átángá má ní átá rĩ, ĩri áwí adri ĩmî ẹ́sị́ agá. Ĩmi zịkí dõ ngá ĩmî ẹ́sị́ ní lẽé rĩ, ĩ ícó sẽ ĩmi ní rá. 8Lẽ ĩmi ꞌokí tã múké, ꞌbá rĩ pi ã ndrekí rí ꞌyozú kínĩ, ĩmi ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá ni pi, tã ĩmi ní ꞌoó rĩ sĩ, ĩ má Ẹ́tẹ́pị ri íngú ãní íngúngũ.
9“Á lẽ ĩmi lẽlẽ, sụ̃ má Ẹ́tẹ́pị ní ma lẽé rĩ tị́nị. Lẽ ĩmi áwíkí adrií lẽngárá mávé rĩ agá. 10Ĩmi ꞌdụkí dõ tãị́mbị́ mávé ꞌdĩri ngaá rá, ĩmi áwí adri lẽngárá mávé ꞌdĩri agá, sụ̃ má ní má Ẹ́tẹ́pị vé tãị́mbị́ ꞌdụụ́ ngaá rá, má ní áwí adrií ĩrivé lẽngárá agá rĩ tị́nị. 11Á ꞌyo ĩmi ní tã ꞌdĩri, ã sẽ rí ĩmi ní ãyĩkõ ãmbúgú, sụ̃ má ní kpá adrií ãyĩkõ sĩ rĩ tị́nị. 12Á ꞌyo ĩmi ní ꞌdíni, lẽ ĩmi lẽkí ĩmi lẽlẽ, sụ̃ má ní ĩmi lẽé rĩ tị́nị. 13Tã ãmbúgú lũúpi kínĩ ꞌbá rĩ lẽngárá be rĩ, ĩri ꞌbá rĩ ní ívé ídri adizú sẽzú drãzú ívé ũndĩ rĩ pi ã tã sĩ. 14Ĩmi ꞌdụkí dõ tã má ní lũú ĩmi ní ꞌdĩꞌbée ngaá rá, ĩmi gõ ícá ũndĩ mávé ni. 15Má ícó nóni ĩmi zịị́ ãtíꞌbá ku, ãꞌdiãtãsĩyã ãtíꞌbá ícó ẹ̃zị́ ívé ꞌbá ãmbúgú ní ngaá rĩ nị̃ị́ ku. Ĩmi nóni mávé ũndĩ, ãꞌdiãtãsĩyã tã má Ẹ́tẹ́pị ní lũú má ní rĩ, mâ ũlũ ĩmi ní céré gí. 16Ĩmi ĩpẽkí ma nĩ kuyé, má ĩpẽ ĩmi nĩ. Má ĩpẽ ĩmi, ĩmivé tã ĩmi ní ꞌoó rĩ ã pámvú ã ꞌa rí ũꞌa rú mụzú nyonyo. Ĩmi zịkí dõ ngá má Ẹ́tẹ́pị tị gé mâ rụ́ sĩ, ĩri sẽ ĩmi ní rá. 17Tãị́mbị́ má ní sẽé ĩmi ní rĩ ꞌdíni, lẽ ĩmi lẽkí ĩmi lẽlẽ.
ꞌBá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ímụ́ ĩmi ngụ̃ ũnjí
18“Dõ ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ngụ̃kí ĩmi ũnjí, lẽ ĩmi nị̃kí ꞌyozú kínĩ, kộpi íꞌdókí drị̃drị̃ ni ma ngụ̃ụ́. 19Ĩmi té dõ ri tã nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ꞌdụ nga, ꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi té ĩmi lẽlẽ. ꞌBo ĩmi adrikí ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni ku. Má ĩpẽ ĩmi ĩfũú ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ãsámvú gé sĩ nĩ, ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ní ĩmi ngụ̃zú ũnjí ãní. 20Lẽ ĩmi ígákí tã ándúrú má ní lũú ĩmi ní: ‘Ãtíꞌbá ícó adrií ãmbúgú ívé ãmbúgú drị̃gé ku ꞌdãri.’ Dõ ꞌbá rĩ pi ọ̃cụ̃kí ándúrú ma rá, ĩmi ụ̃sụ̃kí kộpi ícókí kpá ĩmi ọ̃cụ̃ụ́ ku? Kộpi ꞌdụkí té dõ tã má ní ímbá rĩ ngaá rá, kộpi té kpá tã ĩmi ní ímbá rĩ ꞌdụ nga rá. 21Kộpi ĩmi ọ̃cụ̃ ꞌdíni mâ tã sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi nị̃kí ꞌbá ma ĩpẽépi rĩ kuyé. 22Mâ ímụ́ té dõ kộpi ní tã ꞌdĩri átá ku, kộpi ícókí té ámá ꞌyozú kínĩ, tã ĩ ní ꞌoó ꞌdĩri ũnjĩkãnyã ꞌdíni ku. ꞌBo nóni kộpi ícókí ĩvé ũnjĩkãnyã ã tã gãá bã ku. 23ꞌBá rĩ ngụ̃ dõ ma ũnjí, ngụ̃ kpá má Ẹ́tẹ́pị ri ũnjí. 24Mâ ꞌo dõ tã ãyãzú ãyãyã ꞌbá ãzi ní ãvũ ni ꞌoó kuyé ni kộpi ãsámvú gé ku, kộpi ícókí té nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ, tã ĩ ní ꞌoó ꞌdĩri ũnjĩkãnyã ꞌdíni ku. ꞌBo nóni kộpi ndrekí tã má ní ꞌoó ꞌdĩꞌbée, sẽ kộpi ngụ̃kí ꞌbâ má Ẹ́tẹ́pị be ãní ũnjí. 25Tã ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá ꞌyoópi kínĩ, ‘Kộpi ngụ̃kí ma ũnjí tã ã ndụ́ ãkó’15:25 Sãwụ́mã 35:19; 69:4 ꞌdĩri, ꞌi ngaápi fũúpi tị ni gé ꞌdĩ.
26“Ma ímụ́ ĩmi ní Índrí Uletere tã be áda ĩmi ĩzã koópi rĩ ĩpẽ, ĩri ímụ́ má Ẹ́tẹ́pị vúgálésĩ, ĩri ímụ́ tã mávé rĩ átá nĩ. 27Ĩmi kpá úmvúlésĩ ímụ́ mávé tã ũlũ ꞌbá rĩ pi ní nĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmi rikí adrií má be trụ́ íꞌdóngárá gá ꞌdãá.”
161“Má ũlũ ĩmi ní tã ꞌdĩri ꞌdíni, ĩmi áwíkí rí adrií ĩmivé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá ũgõgõ. 2Kộpi ímụ́ ĩmi údró ũfũ Jó Múngú ri Zịzú rĩ agásĩ ãmvé. Lókí ãzi ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, kộpi ímụ́ ĩmi úꞌdị́, kộpi ꞌyo, ĩ ꞌdĩri ri ẹ̃zị́ nga Múngú ní. 3Kộpi ímụ́ tã ꞌdĩꞌbée ꞌo ĩmî rụ́ꞌbá gá rá, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi nị̃kí má Ẹ́tẹ́pị ri kuyé, kộpi nị̃kí kpá ma kuyé. 4ꞌBo á lũ ĩmi ní tã ꞌdĩri, ãꞌdiãtãsĩyã lókí tã ꞌdĩꞌbée ní ímụ́zú ĩ ngazú rĩ kãdõ ícá, ĩmi ímụ́ tã má ní lũú ĩmi ní ꞌdĩri ígá rá. Á lũ ĩmi ní tã ꞌdĩꞌbée drị̃drị̃ kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ma drĩ ri adri ĩmi be adriadri lókí be ãco.
Índrí Uletere rĩ vé ẹ̃zị́
5“ꞌBo nóni á nga gí, ma ri ma újá gõ mụzú má Ẹ́tẹ́pị ma ĩpẽépi rĩ vúgá ꞌdãá, ꞌbo ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ꞌbá ãzi ma zịị́pi ꞌyoópi kínĩ, ma ri mụ ngõlé yã ꞌdíni ꞌdãáyo. 6Má ní ꞌyoó ma ri mụ má Ẹ́tẹ́pị vúgá rĩ sĩ, sẽ ĩmi ní ĩzãngã ĩmî ẹ́sị́ agá. 7ꞌBo ádarú á lẽ lũú ĩmi ní ꞌdíni, tã má ní lẽzú mụzú nõósĩ rá rĩ, ma mụ ĩmi ní tã múké ꞌo. Má ní drĩ adringárá gá ĩmi be ũgõgõ rĩ gé, Índrí Uletere rĩ ícó ímụ́ ĩmi ĩzã koó ku. ꞌBo á mụ dõ gí, ma íbí Índrí Uletere rĩ ĩpẽ ímụ́ ĩmi ású ndõ. 8Índrí Uletere rĩ kãdõ ímụ́, ĩri ímụ́ ꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ã tã átá kộpi ní pịrị nĩ, ĩri tã pịrị rĩ vé tã átá kộpi ní pịrị nĩ, ãzini ĩri tã lịngárá rĩ vé tã átá pịrị nĩ. 9Ĩri ũnjĩkãnyã rĩ vé tã átá kộpi ní pịrị, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí ma kuyé. 10Ĩri tã pịrị rĩ vé tã átá pịrị kộpi ní, ãꞌdiãtãsĩyã ma ri mụ má Ẹ́tẹ́pị vúgá, ĩmi gõkí ma ndreé dị̃ị́ ku. 11Ĩri tã lịngárá rĩ vé tã átá pịrị kộpi ní, ãꞌdiãtãsĩyã ãdróko riípi ꞌbá rĩ pi ẽ drị̃ ọ́rụ́pi vũ drị̃gé nõgó rĩ, lịkí tã drị̃ ni gé ị́nọ́gọ́sị́ gí.”
12“Ma drĩ tã be ãmbúgú má ní lẽé átá ĩmi ní, ꞌbo nóni tã má ní lẽé átá ĩmi ní nõri, tã ni ícó fií ĩmi drị̃gé ku. 13Índrí Uletere tã áda átápi rĩ kãdõ ícá, ĩri ímụ́ ĩmî drị̃ ko tã áda rĩ nị̃zú nĩ. Índrí Uletere rĩ ígá tã rĩ ꞌí drị̃gé ku, ĩri tã rĩ yị má tị gé, ĩri íbí ũlũ ĩmi ní ndõ. Ĩri ímụ́ tã ímụ́ꞌbá ĩ ngaꞌbá drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ pi ũlũ ĩmi ní nĩ. 14Índrí Uletere rĩ sẽ ĩ ímụ́ ma íngúngũ, ĩri tã ĩfũúpi má tị gé rĩ jị ũlũ ĩmi ní nĩ. 15Ngá má Ẹ́tẹ́pị vé rĩ pi ãrẽvú céré mávé ni. Sẽ má ní ꞌyozú, Índrí Uletere rĩ ã jị tã ĩfũúpi má tị gé rĩ mụụ́ ũlũú ĩmi ní ãní.
16“Ẹ̃sị̃ mãdã, ĩmi gõkí ma ndreé dị̃ị́ ku, ĩri gõ adri mãdã, vụ́drị̃ ni gé, ĩmi gõ ma ndre rá.”
Ĩzãngã rĩ gõ ꞌi újá ícá ãyĩkõ
17ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ụrụkọ rikí ĩ uzịị́ ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Tã ĩri ní ꞌyoó, ‘Ẹ̃sị̃ mãdã, ĩmi gõkí ma ndreé dị̃ị́ ku, ĩri gõ adri mãdã, vụ́drị̃ ni gé, ĩmi gõ ma ndre rá,’ ãzini ĩri ní ꞌyoó, ‘Ma ri mụ má Ẹ́tẹ́pị vúgá,’ ꞌdĩri vé ífífí ãꞌdi?” 18Kộpi gõkí ꞌyoó dị̃ị́ kínĩ, “Tã ĩri ní ꞌyoó kínĩ, ‘ẹ̃sị̃ mãdã,’ ꞌdĩri vé ífífí ãꞌdi? ꞌBá nị̃kí tã ĩri ní átá ꞌdĩri vé ífífí kuyé.”
19Yẹ́sụ̃ nị̃ ámá rá ꞌyozú kínĩ, kộpi lẽkí ꞌi zịị́ tã ꞌdĩri sĩ, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ri ĩmi uzị ĩmi ãsámvú gé sĩ tã má ní ꞌyoó ĩmi ní, ‘Ẹ̃sị̃ mãdã, ĩmi gõkí ma ndreé dị̃ị́ ku, ĩri gõ adri mãdã, vụ́drị̃ ni gé, ĩmi gõ ma ndre rá’ ꞌdĩri sĩ? 20Ádarú á ꞌyo ĩmi ní ꞌdíni, ĩmi ímụ́ ãá ngo, ãzini lụ̃ụ́lụ́ ga rá, ꞌbo ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi adri ãyĩkõ sĩ. Ĩmi ímụ́ ĩzãngã nya rá, ĩzãngã ĩmi ní nyaá rĩ ã vụ́drị̃ gé, ĩmi gõ ãyĩkõ ị́sụ́ rá. 21Ũkú lẽépi tĩípi tĩtĩ rĩ, ĩri ĩzãngã nya ambamba sâ mváŋá rĩ tĩzú rĩ gé, ꞌbo tĩ dõ mváŋá rĩ gí, ĩzãngã ĩri ní nyaá rĩ vé tã ri gõ ãvĩ ẹ́sị́ ni agásĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri adri ãyĩkõ sĩ, ꞌí ní mváŋá rĩ tĩí ĩfũú vũ drị̃gé nõgó gí rĩ sĩ. 22Ĩmi nóni ĩzãngã sĩ, ꞌbo ma gõ ímụ́ ĩmi ndre dị̃ị́ rá, ĩmi gõ ímụ́ adri ãyĩkõ sĩ, ꞌbá ãzi ícó ĩmivé ãyĩkõ izaá ĩmî ẹ́sị́ agásĩ ku. 23Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, ĩmi ícókí gõó ngá ãzi zịị́ má tị gé ku. Ádarú á lẽ ꞌyoó ĩmi ní, ĩmi zịkí dõ ngá ãzi mâ rụ́ sĩ, má Ẹ́tẹ́pị ri ícó sẽ ĩmi ní rá. 24Íꞌdózú ꞌdã cĩmgbá ãndrũ sĩ, ĩmi zịkí ngá ãzi mâ rụ́ sĩ ãluŋáni kuyé. Ĩmi zịkí, ĩmi ícó ị́sụ́ rá, ĩmivé ãyĩkõ ri ímụ́ aga rá.
25“Á ri ĩmi ní tã ꞌdĩri átá nãpí rú, lókí ãzi ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, á gõ átá ĩmi ní nãpí sĩ ku, ma ímụ́ má Ẹ́tẹ́pị vé tã lũ ĩmi ní uletere. 26Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, ĩmi ímụ́ tã rĩ zị má Ẹ́tẹ́pị tị gé mâ rụ́ sĩ. Tã má ní ꞌyoó ꞌdĩri, adri ꞌyozú kínĩ, ma mụ tã ri zị má Ẹ́tẹ́pị tị gé ꞌdãá nĩ ꞌdíni ku. 27Lẽ ĩmi nị̃kí múké ꞌyozú kínĩ, má Ẹ́tẹ́pị lẽ ĩmi lẽlẽ, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmi lẽkí kpá ma lẽlẽ, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, má íbí ímụ́ Múngú vúgálésĩla. 28Má íbí ímụ́ má Ẹ́tẹ́pị vúgálésĩla, má ífí ícá ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ãsámvú gé. Nóni ma ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ku, ma ri ma újá gõ má Ẹ́tẹ́pị vúgá.”
29ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “Nóni mí átá ꞌbá ní tã rĩ nãpí sĩ kuyé, ꞌí lũ ꞌbá ní tã rĩ uletere gí. 30Nóni ꞌbá nị̃kí ámá rá ꞌyozú kínĩ, ꞌí nị̃ tã ãrẽvú céré, lẽ ꞌbá ãzi ẽ iza sâ mi zịzú dị̃ị́ ku. Tã ꞌdĩri sẽ ꞌbá ẹ̃ꞌyị̃kí ꞌyozú kínĩ, mí íbí ímụ́ Múngú vúgálésĩla.”
31Yẹ́sụ̃ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ádarú ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí nóni ma gí? 32ꞌBo lókí ãzi ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, ícá nóni gí, ĩmi ímụ́ ĩmi íré rá, ꞌbá ãlu ãlu ri nga mụ ívé ãngá. Ĩmi ímụ́ ma ku ọ́ꞌdụ́kụ́lẹgúsĩ. ꞌBo má adri ọ́ꞌdụ́kụ́lẹ ku, má Ẹ́tẹ́pị ri adri má be trụ́ ãlu.
33“Á lũ ĩmi ní tã ꞌdĩri, ĩmi ní adrií má agá rĩ sĩ, ĩmi ị́sụ́kí rí tãkíri ãní. Vũ drị̃gé nõgó, ĩmi ímụ́ ĩzãngã nya ambamba. ꞌBo lẽ ĩmî ẹ́sị́ ã adri ũkpó ũkpó, ãꞌdiãtãsĩyã á ndẽ vũ ũnjĩkãnyã be nõri vé ũkpõ gí.”
17Yẹ́sụ̃ zị Múngú ri
1Yẹ́sụ̃ kã átángá rĩ átá dẹẹ́ ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní gí, ĩri ní ꞌî mị ꞌbãzú ãngũ ndrezú mụzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má Ẹ́tẹ́pị, ma Mvá mívé ni, sâ mí ní ma íngúzú rĩ ícó gí, sâ má ní kpá mi íngúzú rĩ ícó gí. 2Má Ẹ́tẹ́pị, mí sẽ má ní ũkpõ adrizú ꞌbá rĩ pi drị̃gé céré rĩ nĩ, mâ sẽ rí ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ꞌbá mí ní ẹzịị́ kuú má ní rĩ pi ní ãní. 3Lẹ́tị ĩ ní ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́zú rĩ, lẽ ꞌbá rĩ pi ã nị̃kí mi ꞌyozú kínĩ, mi Múngú adriípi áda rĩ, ãzini lẽ kộpi ã nị̃kí kpá ma Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ mí ní ĩpẽé ímụ́ vũ drị̃gé nõó rĩ. 4Má Ẹ́tẹ́pị, ẹ̃zị́ mí ní sẽé má ní, mâ ímụ́ ngaá vũ drị̃gé nõgó rĩ, á dẹ nóni gí, sẽ ꞌbá rĩ pi íngúkí mi ãní rá. 5Má Ẹ́tẹ́pị, nóni mî sẽ ẽ íngúkí ma íngúngũ, sụ̃ ĩ ní ꞌbâ íngú mí be ĩ ní drĩ vũ rĩ gbizú kuyé ꞌdãri gé rĩ tị́nị.
Yẹ́sụ̃ zị Múngú ri ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní
6“Má Ẹ́tẹ́pị, mí sẽ má ní ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá ni pi rá, ꞌbá mi ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá kuyé rĩ pi ãsámvú gé, má iꞌda mívé tã kộpi ní rá, kộpi ọ́tụ́ ꞌbá mívé ni pi, nóni mí ẹzị kộpi má ní gí, kộpi ꞌdụkí ụ́ꞌdụ́kọ́ mívé rĩ ã tã ꞌbãá ãmbúgú. 7Kộpi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, ngá mí ní sẽé má ní rĩ pi ãrẽvú céré íbí íngá mí vúgá. 8Tã mí ní ũlũú má ní rĩ, mâ ũlũ ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní rá, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí rá. Kộpi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, má íbí ímụ́ mí vúgálésĩla, ãzini kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, mí ĩpẽ ma nĩ. 9Múngú, ma ri mi zị ꞌbá ma ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní, á zị ꞌbá ma ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá kuyé rĩ pi ní ku. Ma ri mi zị ꞌbá mí ní sẽé má ní rĩ pi ní, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ꞌbá mívé ni. 10ꞌBá mí ní sẽé má ní ꞌdĩꞌbée, kộpi ꞌbávé ni mí be, kộpi sẽ ĩ ma ị̃njị̃njị̃. 11Má Ẹ́tẹ́pị adriípi Uletere rĩ, á gõ adrií nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó ku, ma mụ mí vúgá, ꞌbo ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi drĩ áwí adri mâ vụ́drị̃ gé nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó. Mí ũtẽ kộpi ũkpõ mí ní ándúrú sẽé má ní ꞌdãri sĩ, kộpi ã adrikí rí ngá ãlu, sụ̃ ꞌbá ní adrií mí be ngá ãlu rĩ tị́nị. 12Má ní adringárá gá kộpi be rĩ gé, á rụ kộpi múké ũkpõ mí ní sẽé má ní ꞌdãri sĩ, á mba kộpi ã tã múké, á ku ꞌbá ãzi fií tã ũnjí gé kuyé, ꞌyéŋá ágó úmvúlésĩ ímụ́pi fiípi ĩzãngã dẹẹ́pi ku rĩ agá rĩ ꞌi, tã ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ, ã nga rí ꞌi fũú tị ni gé bẽnĩ.
13“Á nga nóni gí, ma ri mụ mí vúgá, tã má ní tã ꞌdĩri átázú ị́sụ́zú ma drĩ nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó rĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ã adrikí rí ãyĩkõ sĩ, sụ̃ má ní adrií rĩ tị́nị. 14Má ũlũ tã mí ní ũlũú má ní rĩ ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní rá, ꞌbo ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó rĩ pi lẽkí kộpi ã tã ku, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi adrikí ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni pi ku, sụ̃ má ní adrií ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni ku rĩ tị́nị. 15Má Ẹ́tẹ́pị, á zị mi ꞌyozú kínĩ, mî ꞌdụ ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vũ drị̃gé sĩ rá ꞌdíni ku, lẽ mî ũtẽ kộpi, ãdróko ã ꞌo rí kộpi ũnjí ku. 16ꞌBá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi adrikí ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni ku, sụ̃ má ní adrií ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni ku rĩ tị́nị. 17Mí ẹ́ꞌyị́ kộpi adrií ꞌbá mívé ni pi, mí ímbá kộpi ní tã áda mívé rĩ, tã mí ní ímbá ꞌdĩri ã sẽ rí kộpi ã adrikí rí uletere. 18Á pẽ kộpi mụzú ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá, sụ̃ mí ní ma ĩpẽé ímụ́zú ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ãsámvú gé rĩ tị́nị. 19Má adi mâ ngúlúpí kộpi ã tã sĩ, kộpi ã adrikí rí ádarú uletere ꞌbá mívé ni pi.
20“Á zị mi ꞌyéŋá ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní ọ́ꞌdụ́kụ́lẹ ku, ma mi zị ꞌbá úmvúlésĩ ímụ́ꞌbá ma ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá rá rĩ pi ní ĩndĩ, kộpi ní ụ́ꞌdụ́kọ́ múké ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní ũlũú rĩ yịị́ rá rĩ sĩ. 21Ma ri mi zị kộpi ní, kộpi ã adrikí rí ngá ãlu, sụ̃ ꞌbá ní adrií mí be ngá ãlu rĩ tị́nị. Má Ẹ́tẹ́pị, ꞌbâ mí be ngá ãlu, kộpi ã adrikí ngá ãlu ꞌbá agá, ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí rí ꞌyozú kínĩ, mí ĩpẽ ma nĩ. 22Má íngú ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi íngúngũ, sụ̃ mí ní ma íngú rĩ tị́nị, ãní kộpi ã adrikí rí ngá ãlu, sụ̃ ꞌbá ní adrií mí be ngá ãlu rĩ tị́nị. 23ꞌBâ ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be ngá ãlu, ꞌbâ kpá mí be ngá ãlu, ãní ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi ã nị̃kí rí ꞌyozú kínĩ, mí ĩpẽ ma ímụ́zú nĩ, ãzini ꞌí lẽ kộpi sụ̃ mí ní ma lẽé rĩ tị́nị.
24“Má Ẹ́tẹ́pị, á lẽ ꞌbá mí ní sẽé má ní rĩ pi ã mụkí adrií má be trụ́ vũrã má ní mụzú adrizú rĩ gé, kộpi ã ndrekí rí mávé dị̃ngárá pọ̃wụ̃pọ̃wụ̃ mí ní sẽé má ní rĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ĩ ní drĩ ꞌbụ̃ pi gbizú vũ be kuyé rĩ gé, ꞌí lẽ ma lẽlẽ.
25“Má Ẹ́tẹ́pị, mi adriípi tã be pịrị rĩ, ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé rĩ pi nị̃kí mi kuyé, ꞌbo á nị̃ mi rá, ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi nị̃kí ámá rá ꞌyozú kínĩ, mí ĩpẽ ma nĩ. 26Á sẽ kộpi nị̃kí mi gí, ma sẽ kộpi mi nị̃ mụzú nyonyo, ãní lẽngárá mí ní ma lẽzú ãlu ãlu ꞌdĩri ã aga rí caá kộpi rụ́ꞌbá gá, ma mâ ngúlúpí sĩ, ma adri kộpi be trụ́.”
18Ãngáráwá rĩ pi rụkí Yẹ́sụ̃ ri
(Mãtáyo 26:47-56; Mãrákõ 14:43-50; Lúkã 22:47-53)
1Yẹ́sụ̃ kã Múngú ri zịị́ dẹẹ́, ĩri ní ngazú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be, kộpi ní ẹlịzú mụzú ị́ꞌbụ́ŋá Kĩdĩrónĩ vé rĩ agásĩ álé ꞌdãá, kộpi ní cazú ọ́mvụ́ ĩ ní pẹtị õlívẽ18:1 Õlívẽ: Pẹtị õlívẽ vé rĩ, ĩri ꞌa ũꞌa be, ĩ ícó nya rá, ĩ ĩrivé ũꞌa zo ũdu rú, Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri tị́bị́ áꞌdí ũdu rĩ sĩ, ãzini kộpi ri tõ lámbã agá, ãcí ꞌyũzú ãní. vé rĩ pi sazú rĩ gé. Kộpi ní fizú mụzú ọ́mvụ́ rĩ agá ꞌdãá.
2Yụ́dã Yẹ́sụ̃ ã ũli ꞌbeépi rĩ nị̃ vũrã ꞌdãri rá, ãꞌdiãtãsĩyã Yẹ́sụ̃ pi ándúrú ri ĩ úmú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be njị̃ị́ vũrã ꞌdãri gé. 3Kúru Yụ́dã ní ãngáráwá Rómã vé rĩ pi ẽ drị̃ kozú mụzú ꞌbá riꞌbá Jó Múngú vé rĩ ũtẽꞌbá rĩ pi be ọ́mvụ́ rĩ agá ꞌdãá, atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi Fãrụ́sị̃ rĩ pi be, ĩpẽkí ãngáráwá rĩ pi ímụ́zú Yẹ́sụ̃ ri rụngárá gá nĩ. Ãngáráwá rĩ pi ũꞌyũkí ãcí, uꞌdụkí lámbã, ãzini ngá ẹ̃ꞌdị́ vé ni pi ĩ drị́gé sĩ mụzú ĩndĩ.
4Yẹ́sụ̃ nị̃ tã ímụ́ꞌbá ĩ ngaꞌbá ꞌî rụ́ꞌbá gá rĩ pi ãrẽvú céré rá. Yẹ́sụ̃ ní ĩfũzú ímụ́zú kộpi ẹndrẹtị gé nõó, ĩri ní kộpi zịzú kĩnĩ, “ꞌBá ĩmi ní rií ndãá rĩ ãꞌdi ꞌi?”
5Ãngáráwá ĩ ní ĩpẽé rĩ pi ní újázú Yẹ́sụ̃ ní kínĩ, “ꞌBâ ri Yẹ́sụ̃ Nãzẽrétãgú rĩ ndã.”
Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “ꞌBá ĩmi ní rií ndãá rĩ ma ꞌi.” Yụ́dã Yẹ́sụ̃ ã ũli ꞌbeépi rĩ, tu pá kộpi ãsámvú gé ꞌdãá ĩndĩ. 6Yẹ́sụ̃ kã ꞌyoó kộpi ní, “ꞌBá rĩ ma ꞌi,” kộpi sị̃kí úgóró sĩ úgóró sĩ uꞌdeé vũgá.
7Yẹ́sụ̃ ní gõzú kộpi zịzú dị̃ị́ kĩnĩ, “ꞌBá ĩmi ní rií ndãá rĩ ãꞌdi ꞌi?”
Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “ꞌBâ ri Yẹ́sụ̃ Nãzẽrétãgú rĩ ndã.”
8Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Á lũ ĩmi ní rá, ꞌbá rĩ ma ꞌi. Ĩmi dõ ri ma ndã, lẽ ĩmi kukí ꞌbá adriꞌbée má be nõꞌbée ã dẹ̃kí ĩ ꞌdĩísĩ rá.” 9Tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó, lẽ ꞌbá adriꞌbá ꞌí be ꞌdĩꞌbée ã dẹ̃kí ĩ ꞌdĩísĩ rá ꞌdĩri, ã sẽ rí tã ĩri ní ándúrú ꞌyoó kínĩ, “Á ku ꞌbá mí ní sẽé má ní rĩ pi fií tã ũnjí gé ku” ꞌdãri ã nga rí ꞌi fũú tị ni gé bẽsĩnĩ.
10Sị̃mọ́nã Pétẽró adriípi ị́lị́ ãco be drị́gé rĩ ní ívé ị́lị́ ínjézú, ĩri ní átálágú ãmbúgú rĩ vé tụ́gẹ̃rị̃ ẽ bị́ drị́ ẹ̃ndẹ́pị gé rĩ gazú mvọ́rụ́ ꞌdezú vũgá ꞌdãá. Tụ́gẹ̃rị̃ rĩ ã rụ́ Málũkõ ꞌi.
11Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú Pétẽró ní kĩnĩ, “ꞌÍ su mívé ị́lị́ ãco ꞌdĩri gõó ívé kẽréwũ agá ꞌdãá ũzi! Mí ụ̃sụ̃, mí kĩnĩ, ĩzãngã má Ẹ́tẹ́pị ní tã ni útú kuú má ní ị́nọ́gọ́sị́ gí ꞌdĩri, ícó ma ị́sụ́ ku?”
Jịkí Yẹ́sụ̃ ri mụzú Ãnásĩ ẹndrẹtị gé
(Mãtáyo 26:57-58; Mãrákõ 14:53-54; Lúkã 22:54)
12Kúru ãngáráwá Rómã vé rĩ pi ĩvé ũgalaku ãmbúgú18:12 Ũgalaku ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé rĩ: Ĩri ãngáráwá élĩfũ ãlu rĩ pi ẽ drị̃ koópi ni. rĩ be, Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé ꞌbá ãngũ ũtẽꞌbá rĩ pi be, kộpi ní Yẹ́sụ̃ ri rụzú úmbézú. 13Drị̃drị̃ ni, kộpi jịkí ĩri mụzú Ãnásĩ ẹndrẹtị gé. Ãnásĩ ri Kãyáfã vé ẹ́nyẹ́pị. Ílí ꞌdãri gé, Kãyáfã ri átálágú ãmbúgú rú nĩ, Ãnásĩ ã vũrã gá. 14Kãyáfã ꞌyo ándúrú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé ꞌbá drị̃koma rú rĩ pi ní kĩnĩ, “ꞌBá tré pi ní ũdrãzú, múké ni, lẽ ꞌbá ãlu ã drã kộpi ã vũrã gá nĩ.”
Pétẽró íꞌdó Yẹ́sụ̃ ri gãá
(Mãtáyo 26:69-70; Mãrákõ 14:66-68; Lúkã 22:55-57)
15Sị̃mọ́nã Pétẽró pi ní ꞌdezú mụzú ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ãzi be Yẹ́sụ̃ ã vụ́drị̃ gé sĩ. Átálágú ãmbúgú rĩ nị̃ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi ꞌdĩri rá, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi ꞌdĩri ꞌde mụzú Yẹ́sụ̃ ã vụ́drị̃ gé sĩ átálágú ãmbúgú rĩ vé jó ã bóró gá ꞌdãá. 16ꞌBo Pétẽró áwí ívé rĩ tẽé kuú ãmvé kání rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé gá ꞌdãá. ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ãzi átálágú ãmbúgú rĩ ní nị̃ị́ rá rĩ ní ꞌi újázú gõzú kẹ̃ẹ́tịlé gá ꞌdãá, ĩri ní átázú mvá ũkú riípi kẹ̃ẹ́tịlé rĩ ũtẽépi rĩ be, mvá ũkú rĩ ní Pétẽró ri íjị́zú ífízú jó agá nõó.
17Mvá ũkú kẹ̃ẹ́tịlé rĩ ũtẽépi rĩ ní Pétẽró ri zịzú kĩnĩ, “Mí adri nyo ꞌbá ágó ꞌdãri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ãzi ꞌi kuyé?”
Pétẽró ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌBá rĩ adri ma ꞌi kuyé.”
18Ãngũ rĩ ní igbeégbe rĩ sĩ, ãtíꞌbá ẹ̃zị́ ngaꞌbá rĩ pi, ũgalaku rĩ pi be ũdẽkí ãcí, kộpi tukí pá kuú ãcí rĩ ã gãrã gá sĩ kụ́rụ̃, rií ãcí rĩ yuú, Pétẽró tu pá kộpi ãsámvú gé ꞌdãá ĩndĩ ãcí rĩ yungárá gá.
Átálágú ãmbúgú rĩ uzị Yẹ́sụ̃ ri tã sĩ
(Mãtáyo 26:59-66; Mãrákõ 14:55-64; Lúkã 22:66-71)
19Átálágú ãmbúgú Ãnásĩ ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú ĩrivé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ã tã sĩ, ãzini tã ĩri ní rií ímbá rĩ ã tã sĩ.
20Yẹ́sụ̃ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Má átá tã rĩ ꞌbá rĩ pi ní andrekelemgbe, á ri tã rĩ ímbá ꞌbá rĩ pi ní Jó Múngú ri Zịzú rĩ pi agásĩ, ãzini Jó Múngú vé rĩ agá, vũrã Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní rizú ĩ úmúzú rĩ pi gé sĩ, má úcí tã ãzi ãluŋáni kuyé. 21Ngá mí ní ma zịzú rĩ ãꞌdi? ꞌÍ zị ꞌbá mávé tã yịꞌbá gí rĩ pi áyu, ꞌí zị kộpi tã má ní lũú kộpi ní rĩ sĩ, kộpi nị̃kí tã má ní ꞌyoó rĩ rá.”
22Yẹ́sụ̃ kã tã rĩ ꞌyoó ꞌdĩri tị́nị, ꞌbá ãngũ ũtẽꞌbá rĩ pi vé ãlu ní Yẹ́sụ̃ ri sazú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ngá mí ní tã újázú átálágú ãmbúgú rĩ ní ꞌdíni rĩ ãꞌdi?”
23Yẹ́sụ̃ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Á ꞌyo dõ tã ãzi ũnjí rá, ꞌí lũ tã ũnjí má ní ꞌyoó rĩ. Tã má ní ꞌyoó rĩ dõ pịrị, ngá mí ní ma sazú rĩ ãꞌdi?” 24Ãnásĩ ní Yẹ́sụ̃ ri pẽzú mụzú átálágú ãmbúgú Kãyáfã vúgá ꞌdãá, ị́sụ́ úmbékí drị́ ni kú cí.
Pétẽró ẹndị ꞌyoó kĩnĩ, ꞌí nị̃ Yẹ́sụ̃ ri kuyé
(Mãtáyo 26:71-75; Mãrákõ 14:69-72; Lúkã 22:58-62)
25Sị̃mọ́nã Pétẽró kã rií pá tuú ãcí yungárá gá ꞌdãá, ꞌbá ꞌdĩꞌbée ã ụrụkọ ní gõzú ĩri zịzú dị̃ị́ kínĩ, “Mí adri nyo ágó rĩ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ãzi ꞌi kuyé?”
Pétẽró gã kĩnĩ, “ꞌBá rĩ adri ma ꞌi kuyé.”
26Átálágú ãmbúgú rĩ vé tụ́gẹ̃rị̃ ꞌdãá anigé. Tụ́gẹ̃rị̃ ꞌdĩri, ĩri ágó Pétẽró ní bị́ ni lịị́ mvọ́rụ́ ꞌdãri vé máríté. Ĩri ní Pétẽró ri zịzú kĩnĩ, “Mí adri nyo ágó má ní ndreé Yẹ́sụ̃ be trụ́ ọ́mvụ́ agá ꞌdãri ꞌi kuyé?”
27Pétẽró gã tã ꞌdĩri kpémgbélé kĩnĩ, “ꞌBá rĩ adri ma ꞌi kuyé.” Koro lõgúlõgú ní céré ꞌbezú.
Pĩlátõ lị Yẹ́sụ̃ vé tã
(Mãtáyo 27:1-2, 11-14; Mãrákõ 15:1-5; Lúkã 23:1-5)
28Ụ̃ꞌbụ́tị kụ̃nị̃kụ̃nị̃, Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní Yẹ́sụ̃ rĩ íjị́zú Kãyáfã vé ãngá ꞌdãásĩ, kộpi ní ĩri jịzú mụzú ũgalaku Rómã vé ĩ ní zịị́ Pĩlátõ rĩ vé vũrã adrizú rĩ gé ꞌdãlé. Kộpi fikí caá vũrã rĩ gé ꞌdãlé kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi lẽkí ĩ aꞌbií, ĩ adrikí rí ule, ĩ nyakí rí ãnyãngã ĩ ní áꞌdí Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ bẽnĩ. 29Pĩlátõ ní fũzú mụzú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vúgá ãmvé ꞌdãlé, ĩri ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Tã ã pá ĩmi ní ágó nõri tõzú rĩ ãꞌdi?”
30Kộpi ní újázú Pĩlátõ ní kínĩ, “Ágó ꞌdĩri ã ꞌo té dõ tã ũnjí kuyé, ꞌbá ícókí té ĩri íjị́ mí ẹndrẹtị gé ku.”
31Pĩlátõ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi jịkí ĩri mụzú ꞌdãlé, ĩmi lịkí ĩrivé tã sụ̃ ĩmivé tãị́mbị́ ní lẽé rĩ tị́nị.”
Kộpi ní újázú Pĩlátõ ní kínĩ, “Tãị́mbị́ ꞌbávé Yãhụ́dị̃ vé rĩ ãꞌyĩ ꞌbá ní ꞌbá ãzi sẽzú ꞌdịzú drãzú ku.” 32Tã ꞌdĩri nga ꞌi ꞌdíni, tã Yẹ́sụ̃ ní ọ́tụ́ ꞌyoó, ꞌi ímụ́ drã sụ̃ ꞌdĩri tị́nị ꞌdãri, ã nga rí ꞌi fũú tị ni gé bẽnĩ.
33Pĩlátõ ní fizú gõzú jó agá ꞌdãá, ĩri ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú ímụ́zú ꞌí vúgá nõó, ĩri ní ĩri zịzú kĩnĩ, “Mi ꞌbãgú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ?”
34Yẹ́sụ̃ ní újázú Pĩlátõ ní kĩnĩ, “Zịngárá mí ní ma zịzú ꞌdĩri, mí ígá ĩri mí drị̃gé yã, dõku ꞌbá ụrụkọ rikí átá ãní mâ rụ́ sĩ nĩ?”
35Pĩlátõ ní újázú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Mí ụ̃sụ̃ ma Yãhụ́dị̃gú? Mívé ꞌbá rĩ pi, atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi be, íjị́kí mi sẽé má drị́gé nĩ. Tã ũnjí mí ní ꞌoó rĩ ãꞌdi?”
36Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mãlũngã mávé rĩ adri nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni kuyé. Mãlũngã mávé rĩ ã adri té dõ nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni, mávé ꞌbá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi té ẹ̃ꞌdị́ ꞌdị ma ẹ́rị́zú ípázú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé ambugu rĩ pi drị́gé sĩ rá. ꞌBo mãlũngã mávé rĩ adri nyọ̃ọ́kụ́ nõri vé ni kuyé.”
37Pĩlátõ ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kĩnĩ, “Mi ꞌbãgú?”
Yẹ́sụ̃ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Tã mí ní ꞌyoó kínĩ, ma ꞌbãgú ꞌdĩri, ĩri tã áda, tịkí ma nyọ̃ọ́kụ́ nõri drị̃gé tã ã pá ãlu sĩ, má ímụ́ tã áda rĩ ũlũú. ꞌBá tã áda ꞌoópi rĩ, ĩri mávé tã yị rá.”
38Pĩlátõ ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ícó tã áda rĩ nị̃ ámá íngóni?”
Pĩlátõ lị Yẹ́sụ̃ vé drãngárá ã tã
(Mãtáyo 27:15-31; Mãrákõ 15:6-20; Lúkã 23:13-25)
Pĩlátõ ní gõzú fũzú ãmvé ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní kĩnĩ, “Má ị́sụ́ tã ãzi ũnjí ágó nõri rụ́ꞌbá gá kuyé.
39“ꞌBo ĩmi Yãhụ́dị̃ rú, ĩmivé mẽrẽ gá, Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ gé, ĩmi lẽkí ã trũkí ĩmi ní ꞌbá ĩ ní ꞌyĩí kuú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ni ãlu sẽé. Ĩmi lẽkí mâ ĩtrũ ĩmi ní ꞌbãgú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ sẽé?”
40Kộpi ní ọ́ꞌụ́zú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Kuyé, adri ĩri ꞌi ku! ꞌÍ sẽ ꞌbá ní Bãrãbã ri áyu.” Bãrãbã ri ꞌbá ũnjí, ĩri ꞌbá waápi ãríꞌbá rú ni.
19Pĩlátõ lị Yẹ́sụ̃ vé tã kĩnĩ, ã ꞌdịkí ĩri drãá rá
1Pĩlátõ ní Yẹ́sụ̃ ri sẽzú ãngáráwá rĩ pi drị́gé, kộpi ꞌdekí rií ĩri ũgbãá kẹ̃lị́ŋá sĩ. 2Ãngáráwá rĩ pi trakí ũcékúcé suú Yẹ́sụ̃ drị̃gé kụ̃lá rú, kộpi íꞌdụ́kí bõngó ika akoóko rụ̃kụ̃ ꞌbãgú rĩ pi ní rií ángírí suú rĩ suú ĩri ã rụ́ꞌbá gá. 3Kộpi rikí ĩ ítrú mụzú Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá dị̃ị́ dị̃ị́, kộpi rikí ꞌyoó kínĩ, “ꞌBá íngúkí mi rá, mi ꞌbãgú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ!” Kộpi ní ĩri usazú.
4Pĩlátõ ní gõzú fũzú mụzú ãmvé ꞌdãá dị̃ị́, ĩri ní ꞌyozú ꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi ndrekí drĩ ká, ma mụ Yẹ́sụ̃ ri íjị́ ĩmi vúgá ãmvé nõó, ꞌbo lẽ ĩmi nị̃kí ámá múké ꞌyozú kínĩ, má ị́sụ́ tã ãzi ĩri ã rụ́ꞌbá gá lũúpi kínĩ ĩri ꞌbá ũnjí ni kuyé.” 5Yẹ́sụ̃ ní kúru ĩfũzú ãmvé nõó, sukí ũcékúcé ĩ ní traá kụ̃lá rú rĩ drị̃ ni gé, sukí bõngó akoóko rụ̃kụ̃ ndrọ̃lụ̃ndrọ̃lụ̃ rú ni ĩri ã rụ́ꞌbá gá, Pĩlátõ ní ꞌyozú ꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩ ndrekí drĩ ká! Ágó rĩ nõ!”
6Atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi, ꞌbá riꞌbá Jó Múngú vé rĩ ũtẽꞌbá rĩ pi be, kộpi kâ mụụ́ Yẹ́sụ̃ ri ndreé, kộpi ní ọ́ꞌụ́zú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Ĩmi gbãkí ĩri pẹtị alambaku sị́gé! Ĩmi gbãkí ĩri pẹtị alambaku sị́gé!”
Pĩlátõ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi jịkí ĩmîngá ĩri mụụ́ gbãá ĩyí, má ị́sụ́ mâ ĩrivé ũnjĩkãnyã lẽzú ĩri ꞌozú ũnjí ni kuyé.”
7Yãhụ́dị̃ adriꞌbá drị̃koma rú rĩ pi ní újázú Pĩlátõ ní kínĩ, “Tãị́mbị́ ꞌbávé rĩ ãꞌyĩ rá kĩnĩ, ã ꞌdịkí ĩri drãá rá, ãꞌdiãtãsĩyã kĩnĩ, ꞌi Mvá Múngú vé ni.”
8Pĩlátõ kã tã ꞌdĩri yịị́, ụ̃rị̃ gõ ĩri fụụ́ ambamba. 9Pĩlátõ ní gõzú fizú ívé vũrã adrizú rĩ gé ꞌdãá, jị Yẹ́sụ̃ ri mụzú ĩndĩ. Ĩri ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kĩnĩ, “Mí íbí íngá ngũgá?” ꞌBo Yẹ́sụ̃ újí tị́tị́. 10Pĩlátõ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ lẽ átá má ní ku ãsĩ? ꞌÍ nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, ma ũkpõ be mi kuzú, dõku sẽzú mi gbãzú pẹtị alambaku sị́gé ꞌdíni kuyé?”
11Yẹ́sụ̃ ní újázú Pĩlátõ ní kĩnĩ, “Múngú ã útú té dõ tã ni ị́nọ́gọ́sị́ kuyé, ũkpõ mívé mí ní ꞌbãá tã ꞌozú mâ rụ́ꞌbá gá ꞌdĩri ícó té ẹ̃zị́ ngaá má be ku. ꞌBo ꞌbá ma rụụ́pi íjị́pi mí ẹndrẹtị gé nõri ꞌo ũnjĩkãnyã agaápi rá ni.”
12Pĩlátõ kã tã ꞌdĩri yịị́, lẽ lẹ́tị ndãá Yẹ́sụ̃ ri ọyụzú ꞌdĩísĩ rá. ꞌBo drị̃koma Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi ní ꞌyozú Pĩlátõ ní kínĩ, “Mí ọyụ dõ ágó ꞌdĩri gí, mí ícó adrií ũndĩ ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ19:12 ꞌBãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ: Ĩri ꞌbãgú ãmbúgú ꞌbãgú ãngũ ãndíãndí rĩ pi agá rĩ pi drị̃gé, ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ drị̃gé, ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ drị̃gé, ãzini ãngũ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ drị̃gé. ꞌBá Rómã vé rĩ pi ĩvé ꞌbãgú ãmbúgú rĩ zị ĩvé tị sĩ Kãyísárã. vé ni ku. ꞌBá ꞌyoópi ꞌí lẽ adrií ꞌbãgú rú ꞌdĩri, ĩri ãríꞌbá ꞌbãgú ãmbúgú ꞌdĩri vé ni.”
13Yãhụ́dị̃ rĩ pi kâ tã ꞌdĩri ꞌyoó ꞌdíni, Pĩlátõ ní Yẹ́sụ̃ ri íjị́zú ímụ́zú kộpi vúgá ãmvé nõó dị̃ị́. Pĩlátõ ní gõzú mụzú úrízú ívé lúpá ãmbũgũ vé rĩ drị̃gé, vũrã ĩ ní údé kuú kpãkpã írã sĩ rĩ drị̃gé. Vũrã ꞌdãri zịkí Ẽbérẽ tị sĩ Gãbátã. 14Ụ́ꞌdụ́ ꞌbá rĩ pi ní rizú ĩ útúzú Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ vé rĩ gé, ụ̃tụ́ rĩ kã íꞌdó caá sâ mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ gé ꞌdĩgé, Pĩlátõ ní ꞌyozú Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmivé ꞌbãgú rĩ, ĩri ꞌdĩ.”19:14 Wụ̃ngárá 12:17
15ꞌBá rĩ pi ní ọ́ꞌụ́zú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Ã ꞌdịkí ĩri drãá ꞌdĩísĩ rá, ã dẹkí ĩri ẹ̃zị́ ꞌdĩísĩ rá!”
Pĩlátõ ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Ĩmi lẽkí nyo mâ gbã ĩmivé ꞌbãgú rĩ pẹtị alambaku sị́gé?”
Atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi ní újázú Pĩlátõ ní kínĩ, “ꞌBâ ꞌbãgú ãkó, ꞌbãgú ꞌbávé rĩ ꞌyéŋá ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ ꞌi!”
16Pĩlátõ ní kúru Yẹ́sụ̃ ri sẽzú kộpi drị́gé, kộpi ã mụkí gbãá pẹtị alambaku sị́gé.
Yẹ́sụ̃ vé gbãngárá pẹtị alambaku sị́gé rĩ
(Mãtáyo 27:32-44; Mãrákõ 15:21-32; Lúkã 23:26-43)
Ãngáráwá rĩ pi ní kúru Yẹ́sụ̃ ri jịzú mụzú. 17Yẹ́sụ̃ ꞌdụ pẹtị alambaku19:17 Pẹtị alambaku: ꞌBá Rómã vé rĩ pi ri ꞌbá tã ꞌoꞌbá ũnjí rĩ pi gbã mũsũmárĩ sĩ pẹtị alambaku sị́gé, ĩri sâ ꞌdụ ãco kộpi íbí drã ndõ, kộpi ĩzãngã nya ambamba drãngárá rĩ gé. ĩ ní mụzú ꞌi gbãzú sị́ ni gé rĩ ꞌî ngúlúpí sĩ nĩ mụzú vũrã ĩ ní zịị́ “Drị̃ Kọ́lọ̃mgbọ́ rĩ” gé ꞌdãá. Vũrã ꞌdãri Ẽbérẽ tị sĩ zịkí ĩri Gõlõgótã. 18Ãngáráwá rĩ pi mụkí Yẹ́sụ̃ ri gbãá vũrã ꞌdãri gé, gbãkí kpá ꞌbá ụrụkọ ị̃rị̃ Yẹ́sụ̃ be trụ́ vũrã ãlu ãlu ꞌdãri gé, ãzi rĩ ĩrivé drị́ ẹ̃ndẹ́pị gélésĩ, ãzi rĩ drị́ ị̃jị́ gélésĩ, gbãkí Yẹ́sụ̃ ri ágágá.
19Pĩlátõ ní tãị́mbị́ sẽzú, ĩ ní tã Yẹ́sụ̃ ri tõzú rĩ sĩzú ꞌbãzú pẹtị alambaku ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri gbãzú sị́ ni gé rĩ drị̃lé gá ꞌdíni, “YẸ́SỤ̃ NÃZẼRÉTÃGÚ RĨ, ꞌBÃGÚ YÃHỤ́DỊ̃ RĨ PI VÉ RĨ.” 20Yãhụ́dị̃ kárákará rikí tã ĩ ní sĩí Yẹ́sụ̃ vé pẹtị alambaku ĩ ní ĩri gbãzú rĩ drị̃lé gá ꞌdĩri lãá, ãꞌdiãtãsĩyã vũrã ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri gbãzú rĩ, ĩri ĩnyiŋáŋá kụ̃rụ́ ã gãrã gá. Sĩkí tã ri Ẽbérẽ tị sĩ, Lãtị́nị̃ tị sĩ, ãzini Gị̃rị́kị̃ tị sĩ. 21Atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi ní ꞌyozú Pĩlátõ ní kínĩ, “Mî sĩ tã rĩ ꞌyozú kínĩ, ‘ꞌBãgú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé ni’ ꞌdíni ku, lẽ mî sĩ ‘Ágó ꞌdĩri ꞌyo ꞌî tị sĩ kĩnĩ, ꞌi ꞌBãgú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ.’ ”
22Pĩlátõ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Tã ĩ ní sĩí gí rĩ, újákí ku.”
23Ãngáráwá rĩ pi kâ Yẹ́sụ̃ ri gbãá pẹtị alambaku sị́gé ꞌdãá gí, kộpi íꞌdụ́kí ĩrivé bõngó acoó caá vũrã sĩ sụ, kộpi awakí ĩ ãsámvú gé sĩ, ọ́gụ́pị ꞌdụ ãlu, ọ́gụ́pị ꞌdụ ãlu. Kộpi ꞌdụkí kpá ĩrivé bõngó ĩri ní rií suú rụ̃kụ̃ rĩ19:23 Bõngó ĩri ní rií suú rụ̃kụ̃ rĩ: Bõngó ꞌdãri índré sụ̃ jũlũbíyã tị́nị. ĩndĩ, údékí bõngó ꞌdĩri ãco rụ̃kụ̃ caá vũgá ꞌdãá, adri kú múlú rú, ícíkí ícícĩ kuyé.
24Ãngáráwá rĩ pi ní átázú ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Lẽ ꞌbâ ũsĩkí bõngó ãco rụ̃kụ̃ ꞌdĩri ku, ꞌbâ ꞌbekí jẽké sĩ, ãꞌdi ri dõ ícó ꞌdụ nĩ.”
Tã ꞌdĩri nga ꞌi sụ̃ ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ tị́nị,
“Kộpi ꞌbekí mávé bõngó jẽké sĩ,
kộpi awakí ĩ ãsámvú gé sĩ.”19:24 Sãwụ́mã 22:18
Ãngáráwá rĩ pi ꞌokí sụ̃ ĩ ní lẽé rĩ tị́nị.
25Yẹ́sụ̃ ẹ́ndrẹ́pị pi Yẹ́sụ̃ ẹ́ndrẹ́pị vé ọ́mvụ́pị be, Mãríyã Kĩlópãsĩ ũkú ni be, ãzini Mãríyã Mãgãdẽlénã be, kộpi mụkí pá tuú pẹtị alambaku ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri gbãzú kú sị́ ni gé rĩ ã gãrã gá. 26Yẹ́sụ̃ kã ẹ́ndrẹ́pị ri ndreé tu pá kuú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩípi ꞌí ní lẽélẽ rĩ gãrã gá, ĩri ní ꞌyozú ẹ́ndrẹ́pị ní kĩnĩ, “ꞌBá nóni adriípi mî mvá rú rĩ, ĩri ꞌdĩ.” 27Yẹ́sụ̃ ní kpá ꞌyozú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩípi rĩ ní kĩnĩ, “ꞌBá adriípi mí ẹ́ndrẹ́pị rú rĩ, ĩri ꞌdĩ.” Ágó Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi ꞌdĩri ní Mãríyã ri jịzú mụzú ívé ãngá.
Yẹ́sụ̃ vé drãngárá
(Mãtáyo 27:45-56; Mãrákõ 15:33-41; Lúkã 23:44-49)
28Yẹ́sụ̃ kã nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ, ꞌí dẹ ívé ẹ̃zị́ gí, tã ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ ã nga rí ꞌi fũú tị ni gé ãní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Yị̃ị́ úvá ndẽ ma gí.” 29ꞌBãkí vị́nyọ̃ ũndrákúndra kú ĩgãŋá ãzi agá, kộpi íꞌdụ́kí lífã suú pẹtị sị́gé, suú vị́nyọ̃ rĩ agá ꞌdãá, kộpi sukí Yẹ́sụ̃ tị gé. 30Yẹ́sụ̃ kã vị́nyọ̃ ũndrákúndra rĩ mvụụ́, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Tã rĩ dẹẹ́pi ꞌdĩ.” Drị̃ ni ní kúru úlúzú kũlũ, ĩri ní ívé índrí kuzú Múngú drị́gé.
31Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri ꞌbá rĩ pi ní rizú ĩ útúzú rĩ, kãdõ mụụ́ caá drụ̃ ꞌdíni, ĩri adri ụ́ꞌdụ́ Sãbátã19:31 Sãbátã: Ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ, ĩri íꞌdó sâ ázíyá ũndréŋá vé rĩ gé. vé rizú ụ̃mụ̃ nyazú rĩ. Yãhụ́dị̃ rĩ pi lẽkí ꞌbá ĩ ní gbãá pẹtị alambaku sị́gé ꞌdĩꞌbée ã adrikí caá cĩmgbá ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé ku, kộpi zịkí Pĩlátõ tị gé kínĩ ãngáráwá rĩ pi ã ũgbãkí ꞌbá ꞌdĩꞌbée ã kórókó ũŋõó ꞌdĩísĩ rá, kộpi ã ũdrãkí rí mbẽlẽŋá, ã ũtrũkí rí kộpivé ãvũ vũgá. 32Ãngáráwá rĩ pi ní íꞌdózú ágó ãzi ĩ ní gbãá Yẹ́sụ̃ be trụ́ rĩ ã kórókó ũgbãzú ũŋõzú, vụ́drị̃ ni gé, kộpi ní kpá ãzi rĩ vé rĩ ũgbãzú ũŋõzú. 33ꞌBo kộpi kâ caá Yẹ́sụ̃ vúgá, kộpi ị́sụ́kí Yẹ́sụ̃ drã gí, kộpi ũgbãkí ĩri ã kórókó fã ũŋõó kuyé. 34Ãngáráwá ãlu ni ní Yẹ́sụ̃ ã gãrãfã sõzú ọ̃jụ́ sĩ, ãrí, ãzini yị̃ị́ ní ĩfũzú razú ꞌdịzú rụ́ꞌbá ni gé sĩ vũgá nõó. 35Ágó tã rĩ ndreépi ꞌî mị sĩ rĩ, ũlũ tã rĩ nĩ, tã ĩri ní ũlũú rĩ, ĩri tã áda. Nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, tã ꞌí ní ũlũú ꞌdĩri adri ũnjõ kuyé. Ũlũ tã ꞌdĩri kĩnĩ, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí rí ꞌyozú kínĩ, ĩri tã áda. 36Tã ꞌdĩꞌbée ngakí ĩ ꞌdíni, tã ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá kínĩ, “Ícókí ĩrivé fã ũgbãá ŋõó ãluŋáni ku”19:36 Wụ̃ngárá 12:46; Kãlãfe 9:12; Sãwụ́mã 34:20 ꞌdãri, ã nga rí ꞌi fũú tị ni gé bẽnĩ. 37Tã rĩ ãzi ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ ꞌyo kĩnĩ, “Kộpi mị ꞌbã ꞌbá ĩ ní gãrãfã ni sõó ọ̃jụ́ sĩ rĩ ndrezú.”19:37 Zãkãríyã 12:10
Yẹ́sụ̃ vé sị̃ngárá
(Mãtáyo 27:57-61; Mãrákõ 15:42-47; Lúkã 23:50-56)
38Yõsépã Ãrĩmãtáyõgú rĩ, ĩri ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi ni, ꞌbo ri tã ꞌí ní Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rĩ úcícĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ri ꞌo Yãhụ́dị̃ rĩ pi sĩ ụ̃rị̃ sĩ. Mụ Yẹ́sụ̃ vé ãvũ ã tã zịị́ Pĩlátõ tị gé, Pĩlátõ ãꞌyĩ ĩri ní rá. Ĩri ní ãvũ rĩ ꞌdụzú mụzú sị̃zú nĩ. 39Nĩkõdémã ọ́tụ́ ímụ́pi Yẹ́sụ̃ vúgá ị́nị́ sĩ rĩ ꞌde mụzú Yõsépã vúgá sĩ ĩndĩ, jị ũdu ĩ ní usaá ẹ̃jị́ngụ̃rụ́ sĩ ni mụzú ꞌí drị́gé sĩ ĩndĩ, ũdu rĩ vé ẹ̃njị̃ngárá ĩri ícó ca kị́lọ̃ pụ̃kụ́ na drị̃ ni tọ̃wụ́ ꞌdíni rá. 40Ãgõ ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée íꞌdụ́kí ẹ̃jị́ngụ̃rụ́ rĩ ũdãá Yẹ́sụ̃ vé ãvũ rụ́ꞌbá gá sĩ, kộpi íꞌdụ́kí bõngó ãvũ rĩ ã rụ́ꞌbá ĩmũlũzú ãní, sụ̃ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé mẽrẽ rizú ãvũ sị̃zú rĩ tị́nị. 41Vũrã ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri gbãzú pẹtị alambaku sị́gé rĩ, ĩri ĩnyiŋá ọ́mvụ́ ã gãrã gá, gãkí ꞌbụ́ lũú ụ̃jị́ agá ãvũ sị̃zú ní kú ọ́mvụ́ rĩ agá ꞌdãá, ụ̃jị́ ꞌdãri sị̃kí drĩ ꞌbá ãzi ꞌa ni gé ꞌdãlé kuyé. 42Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri ní adrií ụ́ꞌdụ́ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé ni rizú ĩ útúzú fũzú ãní ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé rĩ sĩ, ãzini ụ̃jị́ ãvũ sị̃zú rĩ ní adrií ĩnyiŋá rĩ sĩ, kộpi áwíkí Yẹ́sụ̃ ri sị̃ị́ ụ̃jị́ rĩ agá ꞌdãgá.
20Yẹ́sụ̃ vé íngángárá gõzú ídri rú rĩ vé tã
(Mãtáyo 28:1-10; Mãrákõ 16:1-8; Lúkã 24:1-12)
1Kã mụụ́ adrií Yĩngã sĩ ụ̃ꞌbụ́tị kụ̃nị̃kụ̃nị̃, Mãríyã Mãgãdẽlénã ní ꞌdezú mụzú ꞌbụ́rẹ̃drị̃ gé ꞌdãá, ca mụụ́ ị́sụ́ gũkí írã ĩ ní ꞌbụ́ rĩ ẽ tị ọ̃zụ̃zú rĩ ãmvé gí. 2Ĩri ní íꞌdózú njuzú mụzú Sị̃mọ́nã Pétẽró vúgá, ãzini Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩípi ĩri ní lẽélẽ rĩ vúgá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Kộpi ꞌdụkí Úpí Yẹ́sụ̃ vé ãvũ ꞌbụ́ rĩ agásĩ gí, ꞌbá nị̃kí kuyé dõ kộpi jịkí ĩri ꞌbãá ngũgá!”
3Pétẽró pi ní ꞌdezú mụzú Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩípi ĩri ní lẽélẽ rĩ be ꞌbụ́rẹ̃drị̃ gé ꞌdãá. 4ꞌBá ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée rikí njuú mụzú ọ́ngụ́ sĩ, ꞌbo ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi ãzi ꞌdĩri ndẽ Pétẽró ri ọ́ngụ́ sĩ rá, nju caá ꞌbụ́rẹ̃drị̃ gé ꞌdãá drị̃drị̃. 5Ọ̃vụ̃ ꞌbụ́ rĩ ã ꞌa ọ̃lụ̃ụ́, ị́sụ́ ꞌyéŋá bõngó ĩ ní ãvũ rĩ ã rụ́ꞌbá ĩmũlũzú rĩ ndreé áyu, ꞌbo fi ꞌbụ́ agá ꞌdãá kuyé. 6Sị̃mọ́nã Pétẽró ĩ ní kuú vúlé rĩ kã caá, fi ꞌbụ́ agá ꞌdãá nĩ, ndre bõngó ĩ ní ãvũ rĩ ã rụ́ꞌbá ĩmũlũzú rĩ, kukí kú ꞌbụ́ agá ꞌdãá áyú. 7Bõngó ĩ ní Yẹ́sụ̃ ẽ mịlẹ́tị úmbézú rĩ tra ꞌi kú túngú, bõngó ĩ ní ãvũ rĩ ã rụ́ꞌbá ĩmũlũzú rĩ gụ̃ kpá ꞌi kú túngú. 8Kúru ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ãzi caápi ꞌbụ́rẹ̃drị̃ gé ꞌdãá drị̃drị̃ rĩ ní kpá fizú ꞌbụ́ agá ꞌdãá, kã bõngó rĩ ndreé, ĩri ní kúru ẹ̃ꞌyị̃zú ꞌyozú kínĩ, Yẹ́sụ̃ íngá gõó ídri rú gí. 9Tã ọ́tụ́ Búkũ Múngú vé rĩ ní ꞌyoó, Yẹ́sụ̃ ri ímụ́ íngá gõ ídri rú rá ꞌdĩri fi kộpi drị̃gé ꞌdãá kuyé.
Yẹ́sụ̃ iꞌda ꞌi Mãríyã Mãgãdẽlénã ẹndrẹtị gé
10Kúru Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní ꞌdezú mvizú gõzú ꞌbẹ̃tị́, 11ꞌbo Mãríyã áwí ívé rĩ rií ngoó vũrã ãvũ sị̃zú rĩ gé ꞌdãá. Ĩri ní ọ̃vụ̃zú ꞌbụ́ rĩ ã ꞌa ọ̃lụ̃zú, 12ĩri ní mãlãyíkã ị̃rị̃ ni pi ndrezú ꞌbụ́ agá ꞌdãá, kộpi úsúkí ĩ kú bõngó imve imve ni pi sĩ, kộpi úríkí kuú ꞌbụ́ ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri sị̃zú rĩ agá ꞌdãá, ãzi rĩ drị̃gélé sĩ, ãzi rĩ pápálésĩ.
13Mãlãyíkã rĩ pi ní Mãríyã ri zịzú kínĩ, “Ũkú ꞌdĩri, mi ri ngo ãsĩ?”
Mãríyã ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “ꞌDụkí Úpí mávé rĩ mụzú gí, á nị̃ kuyé, dõ jịkí ĩri mụụ́ ꞌbãá ngũgá.” 14Mãríyã ní kúru ꞌi újázú ãngũ údrézú ꞌî gãrã gá sĩ, ndre Yẹ́sụ̃ tu pá kuú ꞌdãá, ꞌbo nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá rĩ Yẹ́sụ̃ ꞌi ꞌdíni kuyé.
15Yẹ́sụ̃ ní ĩri zịzú kĩnĩ, “Ũkú ꞌdĩri, mi ri ngo ãsĩ? ꞌBá mí ní rií ndãá rĩ ãꞌdi ꞌi?”
Mãríyã ụ̃sụ̃ ꞌbá rĩ ọ́mvụ́ ꞌdị́pa ꞌi. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, ꞌí ꞌdụ dõ ãvũ rĩ mụzú nõósĩ mi ꞌi, ꞌí lũ má ní vũrã mí ní ĩri jịzú mụzú ꞌbãzú rĩ, mâ mụ rí ãvũ rĩ ị́sụ́ ndreé bẽsĩnĩ.”
16Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mãríyã!”
Mãríyã ní ꞌi újázú ãngũ ndrezú Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú Ẽbérẽ tị sĩ kĩnĩ, “Rãbónĩ,” ífífí ni “Ímbápi.”
17Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Lẽ mî úló mâ rụ́ꞌbá ku, má újá drĩ ma gõó má Ẹ́tẹ́pị vú ꞌdãá kuyé, ꞌí mụ lũú má ẹ́drị́pị́ị ní, ꞌí ꞌyo, ‘Ma ri ma újá gõ má Ẹ́tẹ́pị Múngú vúgá, ĩri kpá ĩmi Ẹ́tẹ́pị, ĩri kpá ĩmivé Múngú.’ ”
18Mãríyã Mãgãdẽlénã ní ꞌdezú mụzú ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vúgá ꞌdãlé, ũlũ kộpi ní kĩnĩ, “Á ndre Úpí ri gí.” Mãríyã ní tã Úpí ní ꞌyoó ꞌí ní rĩ ũlũzú kộpi ní.
Yẹ́sụ̃ iꞌda ꞌi ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé
(Mãtáyo 28:16-20; Mãrákõ 16:14-18; Lúkã 24:36-49)
19Kã mụụ́ adrií Yĩngã sĩ ũndrésĩ, Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi úmúkí ĩ vũrã ãlu gé, kộpi fikí úrí jó agá, kộpi ụ̃pị̃kí kẹ̃ẹ́tị rĩ pi cí, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ri ꞌo ụ̃rị̃ sĩ ꞌbá ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi sĩ. Yẹ́sụ̃ ímụ́ pá tuú kộpi ãsámvú gé, ꞌyo kộpi ní kĩnĩ, “Tãkíri ã adri ĩmi be!” 20Kã tã rĩ átá kộpi ní ꞌdíni, ĩri ní ãzó bílé ꞌí drị́gé, ãzini ꞌî gãrãfã gá rĩ sẽzú ndrezú kộpi ní. ꞌBá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi adrikí ãyĩkõ sĩ kộpi ní Úpí ri ndreé rĩ sĩ.
21Yẹ́sụ̃ gõ ꞌyoó kộpi ní dị̃ị́ kĩnĩ, “Tãkíri ã adri ĩmi be. Á lẽ ĩmi pẽé mụzú sụ̃ má Ẹ́tẹ́pị ní ma ĩpẽé rĩ tị́nị.” 22Yẹ́sụ̃ ní ẹ̃vị̃vị̃ vuzú kộpi drị̃gé, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Índrí Uletere rĩ ã adri ĩmi be. 23Ĩmi trũkí dõ ꞌbá ũnjĩkãnyã ꞌoꞌbá rĩ pi ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ rá, Múngú ri kộpi trũ ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ rá, ĩmi trũkí dõ kộpi ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ kuyé, Múngú trũ kộpi ku.”
Yẹ́sụ̃ iꞌda ꞌi Tómã ẹndrẹtị gé
24ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ãlu rụ́ ni Tómã Dĩdímã ꞌi, Yẹ́sụ̃ kã ícá kộpi ãsámvú gé, Tómã ri ọ̃gụ̃pị́ị ãsámvú gé ꞌdãáyo. 25ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ã ụrụkọ ní lũzú ĩri ní kínĩ, “ꞌBá ndrekí Úpí ri rá!”
ꞌBo ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Á ndre dõ mũsũmárĩ vé bị́lẹ́mị ĩ ní Yẹ́sụ̃ ẽ drị́ gbãzú rĩ mâ mị sĩ kuyé, ãzini má úló dõ mẹ́mẹ́rị́kọ́ rĩ mâ drị́ sĩ kuyé, ãzini á ꞌbã dõ mâ drị́ bị́lẹ́mị gãrãfã ni gé rĩ úlózú kuyé, má ícó tã ꞌdĩri ẹ̃ꞌyị̃ị́ ku.”
26Ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ ã vụ́drị̃ gé, Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi úmúkí ĩ gõó mụụ́ adrií trụ́ jó agá, Tómã ri kộpi ãsámvú gé ꞌdãlé ĩndĩ. Kộpi ụ̃pị̃kí kẹ̃ẹ́tị rĩ pi cí, ꞌbo Yẹ́sụ̃ ímụ́ fií adrií kộpi ãsámvú gé ꞌdãlé, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Tãkíri ã adri ĩmi be.” 27Yẹ́sụ̃ ní kúru ꞌyozú Tómã ní kĩnĩ, “ꞌÍ ꞌbã mî drị́ mváŋá ꞌdĩgé, ꞌí ndre mâ drị́ ágélé, mí ísú mî drị́, mí úló mâ gãrãfã ãní. Lẽ mívé yị̃kị̂ ã awa ꞌi ị̃rị̃ ku, lẽ mí ẹ̃ꞌyị̃ ma.”
28Tómã ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Mi Úpí mávé ni, mi kpá Múngú mávé ni!”
29Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mí ẹ̃ꞌyị̃ ma mí ní mâ rụ́ꞌbá ndreé gí rĩ sĩ? ꞌBá ma ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá, mâ rụ́ꞌbá ndreꞌbá kuyé rĩ pi vé ãyĩkõ ri ímụ́ aga rá.”
30Yẹ́sụ̃ nga tã ãyãzú ãyãyã ní pi kárákará, ĩrivé ꞌbá ĩri pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ndrekí rá. Tã ãyãzú ãyãyã ĩri ní ꞌoó rĩ pi ụrụkọꞌbée sĩkí búkũ nõri agá kuyé. 31ꞌBo sĩkí tã ꞌdĩꞌbée, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí rí ꞌyozú kínĩ, Yẹ́sụ̃ ri Kúrísítõ, ĩri Mvá Múngú vé ni, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí dõ ĩri gí, ĩmi ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ rá.
21Yẹ́sụ̃ gõ ꞌi iꞌdaá dị̃ị́
1Yẹ́sụ̃ gõ índré ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé dị̃ị́ yị̃ị́ bãlãlã Tị̃bẹ́rị̃yã ã gãrã gá ꞌdãá. Tã rĩ nga ꞌi ꞌdíni. 2Sị̃mọ́nã Pétẽró pi, Tómã Dĩdímã be, Nãtãnãyélẽ íngápi Kánã gálésĩ ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ agá rĩ be, Zẽbẽdáyõ ẹnjịpị́ị ị̃rị̃ rĩ pi be, ãzini ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ã ụrụkọ ị̃rị̃ ni pi be, úmúkí ĩ vũrã ãlu gé. 3Sị̃mọ́nã Pétẽró ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Á lẽ mụụ́ ị̃ꞌbị́ ꞌbeé.”
Kộpi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “ꞌBá lẽkí mụụ́ ĩndĩ.” Kộpi ní ꞌdezú fizú kũlúmgba agá, mụzú ị̃ꞌbị́ ꞌbengárá gá, ꞌbo ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, kộpi ꞌbekí ị̃ꞌbị́ ãluŋáni kuyé.
4Kã mụụ́ adrií ụ̃ꞌbụ́tị kụ̃nị̃kụ̃nị̃, Yẹ́sụ̃ mụ pá tuú kuú yị̃ị́ tị gé ꞌdãá, ĩrivé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi nị̃kí ámá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá rĩ Yẹ́sụ̃ ꞌi ꞌdíni kuyé.
5Yẹ́sụ̃ ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Mávé ũndĩ rĩ pi, ĩmi íꞌbékí tró ị̃ꞌbị́ kuyé?”
Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “ꞌBá íꞌbékí ãluŋáni kuyé.”
6Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ꞌbekí ĩmivé ímbá rĩ pi kũlúmgba rĩ vé wọ̃ọ́kọ̃ drị́ ẹ̃ndẹ́pị gélé rú rĩ gé, ĩmi ícó ị̃ꞌbị́ ꞌbe rá.” Kộpi kâ ímbá rĩ ꞌbeé, sụ̃ Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó rĩ tị́nị, kộpivé ímbá rĩ ẹ̃njị̃ lĩlĩ, kộpi ícókí ísé bã ku, ãꞌdiãtãsĩyã ị̃ꞌbị́ rĩ pi tõkí ĩ ímbá rĩ agá ꞌdãá kárákará.
7ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ãlu Yẹ́sụ̃ ní lẽé agaá rá rĩ ní ꞌyozú Pétẽró ní kĩnĩ, “ꞌBá rĩ Úpí ꞌi.” Sị̃mọ́nã Pétẽró kã yịị́ ꞌyozú kínĩ, “ꞌBá rĩ Úpí ꞌi,” ĩri ní ívé bõngó ꞌí ní trũú ꞌbãá kuú vũgá rĩ íꞌdụ́zú akozú ꞌî rụ́ꞌbá gá, ĩri ní wazú ꞌdezú yị̃ị́ agá ꞌdãá. 8ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi sõkí ĩvé kũlúmgba rĩ mụụ́ pá tuú yị̃ị́ tị gé ꞌdãá, íꞌdózú kũlúmgba rĩ ã rụ́ꞌbá gá ꞌdĩgé, cazú yị̃ị́ tị gé ꞌdãá, ĩ ọvụ ca pá ã ꞌa mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu. Kộpi ní ĩvé ímbá rĩ ísézú ị̃ꞌbị́ be agá tré. 9ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi kâ ísị́ kũlúmgba rĩ agásĩ, kộpi ị́sụ́kí ũdẽkí ãcí kuú ꞌdãá, ꞌbãkí ị̃ꞌbị́ úzó ãní, ãzini ꞌbãkí pánga gãrã ni gé.
10Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi íjị́kí ị̃ꞌbị́ ĩmi ní ꞌbeé sâŋá ꞌdĩri sĩ rĩ pi ã ụrụkọ ímụ́zú nõó.”
11Sị̃mọ́nã Pétẽró ní tụzú fizú kũlúmgba agá, ĩri ní ímbá rĩ ísézú ímụ́zú yị̃ị́ tị gélé rú, ị̃ꞌbị́ ãꞌyĩ ꞌa ni gé mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ drị̃ na, ị̃ꞌbị́ kárákará ꞌdĩꞌbée sĩ, ímbá rĩ uce kuyé. 12Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi ímụ́kí, ꞌbâ nyakí ínyá.” ꞌBo ụ̃rị̃ sĩ, ꞌbá ãzi zịị́pi ꞌyoópi kínĩ, ꞌbá rĩ ãꞌdi ꞌi yã ꞌdíni ꞌdãáyo, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi nị̃kí ámá rá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá rĩ Úpí Yẹ́sụ̃ ꞌi. 13Yẹ́sụ̃ ní kúru ímụ́zú, ĩri ní pánga rĩ íꞌdụ́zú sẽzú kộpi ní. Vụ́drị̃ ni gé, ĩri ní kpá ị̃ꞌbị́ rĩ íꞌdụ́zú sẽzú kộpi ní. 14ꞌDĩri nóni vú na ni Yẹ́sụ̃ ní ꞌi iꞌdazú ívé ꞌbá ꞌî pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé, ĩri ní íngázú gõó ídri rú rĩ ã vụ́drị̃ gé rĩ.
Yẹ́sụ̃ pi vé tã Pétẽró be rĩ
15ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi kâ ínyá rĩ nyaá dẹẹ́, Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú Sị̃mọ́nã Pétẽró ní kĩnĩ, “Sị̃mọ́nã Yũwánĩ ã mvá rĩ, ꞌí lẽ nyo ma mí ọ̃gụ̃pị́ị ꞌdĩꞌbée agaá rá?”
Pétẽró ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Úpí, mí nị̃ rá ꞌyozú kínĩ, á lẽ mi agaá rá.”
Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mí úcé mávé kãbĩlõ anji rĩ pi múké.”
16Yẹ́sụ̃ gõ tã rĩ ẹndịị́ ꞌyoó dị̃ị́ kĩnĩ, “Sị̃mọ́nã Yũwánĩ ã mvá rĩ, ẹ̃ndẹ́pị ꞌí lẽ nyo ma rá?”
Sị̃mọ́nã ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Úpí, mí nị̃ rá ꞌyozú kínĩ, á lẽ mi rá.”
Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mí ũtẽ mávé kãbĩlõ rĩ pi múké.”
17Vú na ni gé, Yẹ́sụ̃ gõ ꞌyoó Sị̃mọ́nã ní kĩnĩ, “Sị̃mọ́nã Yũwánĩ ã mvá rĩ, ꞌí lẽ nyo ma rá?”
Pétẽró gõ adrií ĩzãngã sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã Yẹ́sụ̃ ní ꞌi zịị́ caá vú na kínĩ, “ꞌÍ lẽ ma rá yã” rĩ sĩ. Ĩri ní kúru ꞌyozú Yẹ́sụ̃ ní kĩnĩ, “Úpí, mí nị̃ rá, á lẽ mi ambamba!”
Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mí úcé mávé kãbĩlõ rĩ pi múké. 18Áda ádarú á ꞌyo mí ní ꞌdíni, mí ní drĩ ọ́tụ́ adrizú kẹ̃rị́ŋá rú rĩ gé, mi ri bõngó mívé rĩ úsú mî rụ́ꞌbá gá mî drị́ sĩ nĩ, mi mụ vũrã mí ní lẽé mụụ́ rĩ gé. ꞌBo ꞌí dẽ dõ gí, mi mî drị́ ãdrõ vũrã ãlu gé, ꞌbá ãzi ri ímụ́ mi rụ, ĩri mî drị́ úmbé, ĩri ímụ́ mi jị mụzú vũrã mí ní lẽé ku ni gé.” 19Yẹ́sụ̃ ꞌyo tã rĩ ꞌdíni lũzú kínĩ, lẹ́tị Pétẽró ní ímụ́zú drãzú rĩ, ĩri sẽ ĩ ímụ́ Múngú ri íngú ãní rá. Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú Pétẽró ní kĩnĩ, “Mí ũbĩ mâ pámvú!”
ꞌBá Yẹ́sụ̃ vé lẽélẽ rĩ
20Pétẽró újá ꞌi ãngũ úndré ꞌî gãrã gá sĩ kụ́rụ̃, ĩri ní Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ãlu Yẹ́sụ̃ ní lẽélẽ rĩ ndrezú, ĩri ri ímụ́ ĩ vụ́drị̃ gé sĩ, ꞌbá ꞌdĩri úrípi Yẹ́sụ̃ ã gãrã gá ĩnyiŋá ínyá tị gé ꞌyoópi, “Úpí, ꞌbá lẽépi mî ũli ꞌbeépi rĩ ãꞌdi ꞌi rĩ ꞌi?” 21Pétẽró kã ágó rĩ ndreé, ĩri ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kĩnĩ, “Úpí, mí ụ̃sụ̃ tã ágó ꞌdĩri drị̃gé íngóni?”
22Yẹ́sụ̃ ní újázú Pétẽró ní kĩnĩ, “Á lẽ dõ ágó ꞌdĩri ã adri ídri rú cĩmgbá má ní ícázú rĩ gé, adri mî tã kuyé. Á ꞌyo mí ní ꞌdíni, lẽ mî ũbĩ mâ pámvú.” 23Tã ꞌdĩri ayi mụzú ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi vúgá sĩ kínĩ, ágó Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi ꞌdĩri ícó drãá ku. ꞌBo tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌyoó rĩ adri ꞌyozú kínĩ, ágó rĩ drã ku yã ꞌdíni ku, Yẹ́sụ̃ kĩnĩ, “Á lẽ dõ ágó ꞌdĩri ã adri ídri rú cĩmgbá ụ́ꞌdụ́ má ní ícázú rĩ gé, adri mî tã kuyé?”
24Ágó ꞌdĩri ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi rĩ ꞌi, ndre tã ꞌdĩꞌbée ꞌî mị sĩ, sĩ kpá tã rĩ nĩ, ꞌbá nị̃kí rá tã Yẹ́sụ̃ vé ĩri ní ndreé ꞌî mị sĩ ꞌdĩꞌbée, ĩri tã áda.
25Yẹ́sụ̃ ꞌo tã kárákará. Ã sĩkí té dõ tã rĩ pi céré rá, vũrã ĩ ní búkũ rĩ pi ꞌbãzú rĩ ícó té caá ku.