Kọ̃kọ̃bị́ ĩ ní sĩí sẽé ꞌbá

Ẽbérẽ

vé rĩ pi ní rĩ

Tã búkũ rĩ vé rĩ ã ũlũngárá

Búkũ ẼbérẽẼbérẽ: Rụ́ Ẽbérẽ ꞌdĩri ĩri rụ́ ãzi Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ri átá Ẽbérẽ tị sĩ. vé rĩ, ꞌbá sĩípi rĩ nị̃kí kuyé, ꞌbo nị̃kí ámá uletere kínĩ, ꞌbá búkũ rĩ sĩípi rĩ, ĩri drị̃koma ãzi Kũrĩsĩtĩyánĩ rĩ pi drị̃gé, ĩri ũkpõ be ꞌbá kãnísã vé rĩ pi ãsámvú gé, lókí Páũlũ ní kọ̃kọ̃bị́ rĩ pi sĩzú sẽzú ꞌbá kãnísã vé rĩ pi ní rĩ gé. Sĩkí kọ̃kọ̃bị́ ꞌdĩri sẽé Yãhụ́dị̃ ụrụkọ ẹ́sị́ újáꞌbá Kũrĩsĩtĩyánĩ rú rĩ pi ní. ꞌBá kọ̃kọ̃bị́ sĩípi rĩ lẽ kộpi ã tukí pá tị́tị́ ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá, ãꞌdiãtãsĩyã Yãhụ́dị̃ ụrụkọ ụ̃ꞌbị̃kí kõdô kộpi, kộpi ã kukí ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá ĩ ní Yẹ́sụ̃ rĩ ẹ̃ꞌyị̃zú rĩ rá.

Kọ̃kọ̃bị́ ꞌdĩri lũ ãmbũgũ Yẹ́sụ̃ vé rĩ Kũrĩsĩtĩyánĩ rĩ pi ní céré. Lũ kĩnĩ, ĩri Mvá Múngú vé ni, ĩrivé ũkpõ ndẽ mãlãyíkã Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ẹ̃ꞌyị̃ị́ rĩ rá. Ĩrivé ãmbũgũ ndẽ nẹ́bị̃ Búkũ Múngú vé Ũndĩ Ụ̃kụ rĩ rụzú rĩ agá rĩ pi vé rĩ rá, ndẽ Mósẽ tãị́mbị́ sẽépi Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní rĩ vé rĩ rá. ꞌBá tã sĩípi rĩ lũ kpá kĩnĩ, Yẹ́sụ̃ ndẽ atala Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi ãmbũgũ sĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌo ũnjĩkãnyã kuyé, adi ívé rụ́ꞌbá sẽé drãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú, ꞌbá céré pi vé ũnjĩkãnyã ã tã sĩ sâ rĩ pi agásĩ céré.

ꞌBá kọ̃kọ̃bị́ sĩípi rĩ lũ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé ẹ́ꞌbị́ ã tã, kộpivé úꞌdógúꞌdógú rĩ pi Búkũ Múngú vé Ũndĩ Ụ̃kụ rĩ rụzú rĩ agá. Kộpi ní ẹ́sị́ ꞌbãá Múngú drị̃gé rĩ sĩ, sẽ Múngú adri kộpi sĩ ãyĩkõ sĩ. Lũ Kũrĩsĩtĩyánĩ rĩ pi ní kĩnĩ, lẽ kộpi ã rikí ẹ́sị́ ꞌbãá mụzú Múngú drị̃gé, lẽ kộpi ã ãvĩkí tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌoó ãzini ímbá ꞌdĩri sĩ ku.

1

Yẹ́sụ̃ ri ãmbúgú mãlãyíkã rĩ pi drị̃gé céré

1Ọ́tụ́ ị́nọ́gọ́sị́ nẹ́bị̃ rĩ pi rikí tã Múngú ní iꞌdaá ĩ ní urobí agá, ãzini ĩri ní iꞌdaá ĩ ní ị́ndrị́lị́kị́ agá rĩ ũlũú ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị ní. 2ꞌBo ụ̃dụ̃ ni gé, ụ́ꞌdụ́ nõꞌbée agá, Múngú ĩpẽ ꞌî Mvọ́pị ri ímụ́ ụ́ꞌdụ́kọ́ ívé rĩ ũlũú ꞌbá ní nĩ. Múngú áyú ꞌî Mvọ́pị ri ꞌbụ̃ pi gbizú vũ be. Ụ́ꞌdụ́ ãlu Múngú ri ímụ́ ngá rĩ pi ãrẽvú sẽ céré drị́ ni gé. 3Mvá Múngú vé ꞌdĩri, ĩ ímụ́ ĩri íngú, sụ̃ ĩ ní Ẹ́tẹ́pị Múngú ri íngú rĩ tị́nị. Mvá rĩ vé dị̃ngárá, ĩri dị̃ sụ̃ Ẹ́tẹ́pị vé rĩ tị́nị. Ĩri átá ũkpõ be, ĩri ngá rĩ pi sẽ ri ẹ̃zị́ nga mụzú múké nĩ. Mvá rĩ kã ꞌbávé ũnjĩkãnyã ũjĩí gí, nga mụụ́ úrí Múngú ẽ drị́ ẹ̃ndẹ́pị gélésĩla. 4Múngú ꞌbã ívé Mvá adrií mãlãyíkã rĩ pi drị̃gé ꞌbá ãmbúgú rú. Rụ́ Múngú ní ꞌdaá ĩri ní rĩ, ndẽ rụ́ Múngú ní ꞌdaá mãlãyíkã rĩ pi ní rĩ rá.

5Ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ꞌyo nyo mãlãyíkã rĩ pi ní,

“Mi Mvá mávé ni,

ãndrũ sĩ ma adri mí Ẹ́tẹ́pị”1:5 Sãwụ́mã 2:7 ꞌdíni rá?

Dõku ꞌyo,

“Ma adri ĩrivé Ẹ́tẹ́pị,

ĩri adri mâ Mvá”1:5 2 Sãmũélẽ 7:14; 1 Kõrónĩkõl 17:13 ꞌdíni rá?

6Múngú kã ívé Mvá tã be agaápi rá ꞌdĩri ĩpẽé ímụ́zú vũ drị̃gé nõó, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ,

lẽ ívé mãlãyíkã rĩ pi céré ẽ ị̃njị̃kí ĩri ị̃njị̃njị̃.1:6 Dẽtõrõnómẽ 32:431:6 Ị̃njị̃: Múngú kĩnĩ mãlãyíkã rĩ pi ẽ ị̃njị̃kí ívé Mvá Úpí ĩvé ni rú, sụ̃ kộpi ní ꞌi ị̃njị̃ị́ ĩvé Múngú rú rĩ tị́nị.

7Múngú kãdõ rií átá ívé mãlãyíkã rĩ pi ã tã sĩ, ĩri ꞌyo ꞌdíni,

“Ma mãlãyíkã rĩ pi sẽ unga ũlí rú,

ma mávé ãtíꞌbá rĩ pi újá dị̃ ãcí rú.”1:7 Sãwụ́mã 104:4

8ꞌBo átá Mvọ́pị vé tã ꞌdíni kĩnĩ,

“Mi Múngú ꞌi, mi ímụ́ mãlũngã rĩ rụ tã be pịrị.

Mi mãlũngã rĩ rụ mụzú nyonyo.

9Mí lẽ tã ꞌoó pịrị, mí gã tã ũnjí sĩ,

kúru ma mívé Múngú, má ĩpẽ mi ꞌbãá ãmbúgú mívé ũndĩ rĩ pi drị̃gé, mî adri rí ãyĩkõ sĩ.”1:9 Sãwụ́mã 45:6-7

10Múngú gõ kpá ꞌyoó Mvọ́pị ní kĩnĩ,

“Úpí, íꞌdóngárá gá ꞌdãá,

mí gbi ꞌbụ̃ pi vũ be nĩ.

11ꞌBụ̃ pi vũ be, kộpi ímụ́ dẹ rá, ꞌbo mi ímụ́ adri mụzú ꞌdániꞌdáni.

Kộpi ímụ́ dẽ sụ̃ bõngó ní dẽé rĩ tị́nị.

12Mi ímụ́ kộpi tra sụ̃ ĩ ní bõngó akoóko rụ̃kụ̃ rĩ traá rĩ tị́nị,

mi ímụ́ kộpi újá sụ̃ ĩ ní bõngó újá rĩ tị́nị.

ꞌBo mi áwí adri ídri rú

ãzini mi adri mụzú ꞌdániꞌdáni.”1:12 Sãwụ́mã 102:25-27

13Múngú ꞌyo ꞌî Mvọ́pị ní kĩnĩ,

“Mí úrí mâ drị́ ẹ̃ndẹ́pị gé, vũrã má ní mãlũngã rụzú rĩ gé

cĩmgbá á ꞌbã dõ mívé ariꞌba rĩ pi

mî pálé gá gí ká.”1:13 Sãwụ́mã 110:1

ꞌBo ꞌyo mãlãyíkã ãzi ní ꞌdíni kuyé. 14Mãlãyíkã rĩ pi índrí, ĩpẽkí kộpi ímụ́ ꞌbá ĩ ní lẽé paá rĩ pi ã tã mbaá, kộpi ẽ ị́sụ́kí rí ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ãní bẽnĩ.

2

Lẽ ꞌbâ gãkí tã Múngú vé rĩ ku

1Kúru lẽ ꞌbâ ꞌbãkí ẹ́sị́ céré rizú tã ꞌbá ní yịị́ rĩ ꞌdụzú ngazú, ãꞌdiãtãsĩyã ụ́ꞌdụ́kọ́ tã áda vé ꞌbá ní yịị́ ꞌdĩri, ã ãvĩ rí ꞌbâ ẹ́sị́ agásĩ ku. 2Ụ́ꞌdụ́kọ́ mãlãyíkã rĩ pi ní íjị́ ũlũú ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị drị̃drị̃ ꞌdãꞌbée ní rĩ tã áda. ꞌBá tã ꞌdĩri gãꞌbá sĩ rĩ pi, Múngú ri ímụ́ kộpi ĩrĩŋã lẹ́tị pịrị sĩ. 3ꞌBá ꞌdụkí dõ tã pangárá vé ĩ ní ũlũú ꞌbá ní ꞌdĩri ngaá kuyé, ĩ ꞌbâ ĩrĩŋã rá. Úpí Yẹ́sụ̃ ũlũ pangárá ꞌdĩri vé tã drị̃drị̃ nĩ. ꞌBá ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌdĩri yịꞌbá rĩ pi ũlũkí tã ĩri ní átá rĩ ꞌbá ní rá. 4Múngú iꞌda ívé ụ́ꞌdụ́kọ́ lũzú kínĩ ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ tã áda rĩ, tã ãyãzú ãyãyã ni pi sĩ, tã ũꞌdũ be túngú túngú ni pi sĩ, tã bị́lẹ́mị rú ni pi sĩ, ãzini awa fẽfẽ Índrí Uletere rĩ vé rĩ ꞌbá ꞌí ní ũpẽé rĩ pi ní, kộpi ã ngakí rí ẹ̃zị́ rĩ ãní.

5Vũ úꞌdí Múngú ní ímụ́ gbií, ꞌbá ní rií tã ni átá, ꞌbá rĩ pi ní ímụ́ adrií ꞌa ni gé rĩ, úmvúlésĩ Múngú ꞌbã mãlãyíkã rĩ pi adrií ꞌbá rĩ pi drị̃gé ambugu rú ku. 6ꞌBá ãzi sĩ Búkũ Múngú vé rĩ agá kĩnĩ,

“Múngú, ngá mí ní ꞌbá áda vé tã ꞌdụzú ꞌbãzú ãmbúgú rĩ ãꞌdi?

Dõku mi ri ꞌbá mvá vé tã mba ꞌdíni ãsĩ?

7Ándúrú ꞌí ꞌdụ ĩrivé tã ꞌbãá mãdãŋáŋá,

mãlãyíkã rĩ pi ndẽkí ĩri tã sĩ rá,

ꞌbo nóni mí sẽ íngúkí ĩri gí.

8Mí sẽ ĩri ní ũkpõ adrizú ãmbúgú ngá rĩ pi drị̃gé céré.”2:8 Sãwụ́mã 8:4-6

Múngú ꞌbã ngá rĩ pi ãrẽvú céré ĩri ã pálé gá. ꞌBo ꞌbá ndrekí drĩ ĩrivé ãmbũgũ adrizú ngá rĩ pi drị̃gé céré rĩ kuyé. 9ꞌBo ꞌbá ndrekí Yẹ́sụ̃ vé tã rá, ꞌbãkí ĩri adrií lókíŋá be mãdã mãlãyíkã rĩ pi ã pálé gá, ꞌbo nóni mí sẽ íngúkí ĩri gí, ĩri ní ĩzãngã nyaá ívé drãngárá gá rĩ sĩ. Ẹ́sị́ múké Múngú vé rĩ sĩ, sẽ Yẹ́sụ̃ ri drãá ꞌbá céré pi vé tã sĩ. 10Múngú gbi ngá rĩ pi ãrẽvú céré nĩ, ngá rĩ pi ãrẽvú céré gbikí ũkpõ Múngú vé rĩ sĩ, Múngú ꞌo tã múké ĩri ní Yẹ́sụ̃ tã be múké rĩ sẽzú ĩzãngã nyazú, Yẹ́sụ̃ ẽ íjị́ rí anji kárákará ꞌî vụ́drị̃ ũbĩꞌbá rĩ pi pangárá ị́sụ́, ãzini íngúngárá Múngú vé rĩ ãlẽé. 11Yẹ́sụ̃ pi ꞌbá ĩri ní újá ícá pịrị gí rĩ pi be, kộpi nóni anji Múngú vé ni. Ĩri ní kộpi újá ícá pịrị rĩ sĩ, ĩri ní adrizú drị̃njá ãkó kộpi zịzú ꞌí ẹ́drị́pị́ị ãzini ꞌí ọ́mvụ́pị́ị ãní. 12Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú Múngú ní kĩnĩ,

“ꞌBá mâ pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi úmúkí dõ ĩ mi ị̃njị̃ngárá gá,

ma úngó ngo mî rụ́ íngúzú ãní kộpi ãsámvú gé.”2:12 Sãwụ́mã 22:22

13Yẹ́sụ̃ gõ kpá ꞌyoó kĩnĩ,

“Ma ẹ́sị́ ꞌbã Múngú drị̃gé.”2:13 Ĩsáyã 8:17

Gõ kpá ẹndịị́ ꞌyoó dị̃ị́ kĩnĩ,

“ꞌBâ nõgó anji Múngú ní sẽé má ní rĩ pi be.”2:13 Ĩsáyã 8:18

14ꞌBá ní adrií rụ́ꞌbá be, ãzini ãrí be rĩ sĩ, sẽ ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri tịzú ꞌbá áda rú ãní, Ĩrivé drãngárá ẽ iza rí ãdróko2:14 Ãdróko: Ãdróko vé rụ́ Sãtánã ꞌi, ĩri ãmbúgú índrí ũnjí rĩ pi drị̃gé, gã tã Múngú vé ri ꞌdụgá ngagá sĩ ꞌbụ̃ gé ꞌdãlé. Múngú ídró ãdróko ri índrí ũnjí rĩ pi be ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ nĩ. ꞌÍ lã Iꞌdangárá 12:7-9. adriípi ũkpõ drã vé rĩ be rĩ vé ũkpõ ꞌdĩísĩ rá. 15Ĩrivé drãngárá ọyụ nóni ꞌbá adriꞌbá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ pi gí, ꞌdụ ụ̃rị̃ drãngárá vé rĩ kộpi ẽ ẹ́sị́ agásĩ gí. 16Yẹ́sụ̃ ímụ́ mãlãyíkã rĩ pi ẽ ĩzã koó kuyé, ímụ́ úyú Ãbũrámã2:16 Ãbũrámã: Múngú zị Ãbũrámã ri kĩnĩ, ã ku ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi, ã ku ívé ãngũ, ã ꞌde mụụ́ ãngũ ãzi úꞌdí ni gé. Ãbũrámã ri ẹ́ꞌbị́pị Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ, tịkí ĩri ílí élĩfũ ãlu mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãrõ (1,800) gé, ị́sụ́ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ ri kuyé. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 12-25. vé rĩ pi ẽ ĩzã koó. 17Yẹ́sụ̃ ní ímụ́ ꞌbá rĩ pi ẽ ĩzã koó rĩ sĩ, sẽzú ĩ ní ĩri tịzú ꞌbá áda rú ꞌdĩ, ĩri adri ẹ́sị́ be ĩdríkídri, ãzini ĩri adri átálágú ãmbúgú2:17 Átálágú ãmbúgú rĩ: Átálágú ãmbúgú rĩ ndẽ atala rĩ pi céré, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ꞌyéŋá fi Jó Múngú vé rĩ agá Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá nĩ, ĩri fi vú ãlu ílí ãlu agá. Ĩri ãrí rọ̃bọ̃ŋọ̃ vé rĩ jị ũnjĩkãnyã ũjĩzú. ꞌÍ lã Lẹ̃vị̃tị́kã 16; Ẽbérẽ 9. rú ri ẹ́sị́ ꞌbã ẹ̃zị́ ngazú Múngú ní, ĩri ꞌi adi sẽ drã rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú, Múngú ã trũ rí ꞌbá rĩ pi ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ bẽnĩ. 18Ãdróko ní Yẹ́sụ̃ ri ụ̃ꞌbị̃ị́ rĩ sĩ, Yẹ́sụ̃ nya ĩzãngã rá, Yẹ́sụ̃ ri ícó ꞌbá ãdróko ní ụ̃ꞌbị̃ị́ rĩ pi ẽ ĩzã ko rá.

3

Yẹ́sụ̃ ndẽ Mósẽ ri ãmbũgũ sĩ rá

1Ĩmi mâ ọ̃gụ̃pị́ị Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí, Múngú ní ũpẽé ímụ́ adrií ꞌbá ívé ni rú ꞌdĩꞌbée, lẽ ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ Yẹ́sụ̃ Múngú ní ĩpẽé ꞌbá ní tã ni áyú ꞌyoó kínĩ, ĩri ꞌbá áyúãyũ ni, ãzini átálágú ãmbúgú rĩ drị̃gé. 2Yẹ́sụ̃ nga ẹ̃zị́ Múngú ní sẽé ꞌí drị́gé rĩ ẹ́sị́ ãlu sĩ, sụ̃ Mósẽ3:2 Mósẽ: Yõsépã kã drãá gí, ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ꞌbã anji Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ẹ̃zị́ ngaá tụ́gẹ̃rị̃ rú caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ (400). Kúru Múngú ní Mósẽ ri ĩpẽzú ímụ́zú anji Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi pazú adringárá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ agásĩ. Múngú sẽ tãị́mbị́ rĩ Mósẽ ní, ã lũ anji Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní, sẽzú ĩ ní tãị́mbị́ rĩ zịzú tãị́mbị́ Mósẽ vé ni ãní. Tịkí Mósẽ ri ị́sụ́ ãkũdẽ ílí rĩ ca élĩfũ ãlu mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ (1,400), ị́sụ́ ãkũdẽ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ ri kuyé. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 2-24. ní ẹ̃zị́ ngaá ꞌbá Múngú vé rĩ pi ãsámvú gé ẹ́sị́ ãlu sĩ rĩ tị́nị. 3Múngú ꞌdụ Yẹ́sụ̃ vé tã ꞌbãá ãmbúgú, ị̃njị̃ ĩri Mósẽ ri agaá rá, sụ̃ ĩ ní ꞌbá jó sịị́pi rĩ íngú jó ĩri ní sịị́ rĩ ndẽé rĩ tị́nị. 4Jó rĩ pi ãrẽvú céré, ꞌbá ri sị nĩ, ꞌbo Múngú údé ngá rĩ pi ãrẽvú céré nĩ.

5Mósẽ ꞌbã ẹ́sị́ rizú ẹ̃zị́ ngazú Jó Múngú vé rĩ agá ãtíꞌbá rú, ri tã ímụ́pi ꞌi ngaápi drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ ũlũú ꞌbá rĩ pi ní. 6ꞌBo Kúrísítõ ri Mvá rú, ꞌbã ẹ́sị́ ẹ̃zị́ ngazú jó Múngú vé rĩ agá ꞌbá ãmbúgú rú. ꞌBâ jó Múngú vé ni, ꞌbá tukí dõ pá tị́tị́, ãzini ꞌbá ꞌbãkí dõ ẹ́sị́ tã drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ drị̃gé rá, ꞌbâ adri ꞌbá Múngú vé ni.

Múngú átá átángá ũkpó ũkpó ꞌbá ꞌi gãꞌbá sĩ rĩ pi drị̃gé

7Índrí Uletere rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ,

“Ãndrũ ĩmi yịkí dõ ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú vé rĩ,

8lẽ ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ tete,

sụ̃ ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị ní ẹ́sị́ tete ꞌbãá

ma gãzú ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãlé rĩ tị́nị ku.

9Ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị rikí ma ideé, ãzini rikí mâ ẹ́sị́ ụ̃ꞌbị̃ị́,

kộpi ndrekí tã ãyãzú ãyãyã má ní ꞌoó kộpi ní ílí pụ̃kụ́ sụ agá ꞌdĩri rá.

10Ãní sẽ mâ ꞌa ve úyú lókí ꞌdãri vé rĩ pi ní rá.

Á ꞌyo kộpi ní, má kĩnĩ, ‘Kộpi gãkí mávé tã yịgá sĩ,

ãzini kộpi nị̃kí tã má ní ꞌoó rĩ kuyé.’

11Mâ ꞌa ní veé gí rĩ sĩ, má ní ũyõ sõzú, má kĩnĩ,

‘Kộpi ícókí fií vũrã mávé uvuzú rĩ agá ku.’ ”3:11 Sãwụ́mã 95:7-11

12Má ẹ́drị́pị́ị má ọ́mvụ́pị́ị, ĩmi ndrekí múké! Ã adrikí ẹ́sị́ be ũnjí ẹ̃ꞌyị̃ngárá ãkó Múngú adriípi ídri rú rĩ gãzú sĩ ku. 13ꞌBo ụ́ꞌdụ́ céré, lẽ ĩmi rikí ĩmî ẹ́sị́ ímbá ĩmi ãsámvú gé sĩ, sâ céré sĩ, lẽ ĩmi ímbákí ĩmî ẹ́sị́, ꞌbá ãzi ã fi rí ũnjĩkãnyã mị ũꞌbãápi rĩ agá Múngú ri gãzú ku. 14ꞌBá ũtẽkí dõ tã rĩ mụzú pịrị, ãzini ꞌbá tukí dõ pá tị́tị́ ẹ́sị́ ꞌbãzú Múngú drị̃gé cĩmgbá cazú ụ̃dụ̃ gé, sụ̃ ꞌbá ní ꞌbãá drị̃drị̃ rĩ tị́nị, ꞌbâ ímụ́ adri ꞌbá Kúrísítõ vé ni. 15Sụ̃ ĩ ní ꞌyoó drị̃drị̃ rĩ tị́nị,

“Ãndrũ, ĩmi yịkí dõ ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú vé rĩ,

lẽ ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ tete,

sụ̃ ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị ní ẹ́sị́ tete ꞌbãá ma gãzú rĩ tị́nị ku.”3:15 Sãwụ́mã 95:7-8

16ꞌBá tã rĩ yịꞌbá rá, gõꞌbá tã Múngú vé rĩ ọwụꞌbá rá rĩ ãꞌdi pi? Adri ꞌbá Mósẽ ní íjị́ ĩfũú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ rĩ pi kuyé? 17Múngú ẽ ẹ́sị́ ve ílí pụ̃kụ́ sụ ãꞌdi pi ní? Ẹ́sị́ ni ve nyo ꞌbá ũnjĩkãnyã ꞌoꞌbá, ũdrãꞌbá ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá rĩ pi ní kuyé? 18Múngú sõ ũyõ ãꞌdi pi ní ꞌyozú kínĩ, kộpi ícókí fií mụụ́ uvuú ívé vũrã uvuzú rĩ gé ku? Adri ꞌbá ĩrivé tãị́mbị́ ŋõꞌbá gí rĩ pi kuyé? 19ꞌBá nị̃kí ámá rá ꞌyozú kínĩ, kộpi ní tã Múngú vé rĩ ẹ̃ꞌyị̃ị́ kuyé rĩ sĩ, sẽzú Múngú ní kộpi ãꞌyĩzú fizú vũrã ívé rizú uvuzú rĩ gé kuyé ãní.

4

Múngú ri ívé ꞌbá rĩ pi ãꞌyĩ mụ uvungárá gá rá

1Nóni Múngú ẹzị ꞌbá ní kĩnĩ, ꞌbâ ícó fi mụ uvu vũrã ívé rizú uvuzú rĩ agá rá. Kúru lẽ ꞌbâ ndrekí múké, ꞌbá ãzi ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ã api rí uvungárá ꞌdĩri sĩ ku. 2ꞌBá yịkí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké ĩ ní ũlũú ꞌbá ní rĩ rá, sụ̃ ọ́tụ́ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ yịị́ rá rĩ tị́nị. ꞌBo ụ́ꞌdụ́kọ́ kộpi ní yịị́ ꞌdĩri índré kộpi mịlé gá ẹ̃zị́ ãkó, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ní ẹ̃ꞌyị̃ị́ kuyé rĩ sĩ, kộpi gãkí tã Múngú vé rĩ sĩ. 3Nóni ꞌbâ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí nõꞌbée, ꞌbâ fi mụ uvu vũrã Múngú vé rizú uvuzú rĩ agá rá. Múngú átá ꞌbá ꞌi gãꞌbá sĩ rĩ pi vé tã kĩnĩ,

“Mâ ꞌa ní veé gí rĩ sĩ, má ní ũyõ sõzú, má kĩnĩ,

‘Kộpi ícókí fií vũrã mávé uvuzú rĩ agá ku,’ ”4:3 Sãwụ́mã 95:11

átã Múngú ã údé dõ uvungárá rĩ vé tã ĩri ní ꞌbụ̃ pi gbizú vũ be rĩ gé ꞌdãá. 4Búkũ Múngú vé rĩ lũ tã ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ vé rĩ ꞌdíni kĩnĩ, “Kúru ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ gé, Múngú ní uvuzú.”4:4 Íꞌdóngárá 2:25Múngú ẹndị tã ꞌí ní átá drị̃drị̃ ꞌdãri dị̃ị́ kĩnĩ, “Kộpi ícókí fií vũrã mávé uvuzú rĩ agá ku.”4:5 Sãwụ́mã 95:11

6ꞌBá ụrụkọꞌbée ícó fi mụ uvu vũrã Múngú vé rizú uvuzú rĩ agá rá, ꞌbo ꞌbá ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ yịꞌbá drị̃drị̃ rá rĩ pi, kộpi fikí mụụ́ uvuú vũrã Múngú vé rizú uvuzú rĩ agá kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi gãkí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé ĩ ní ũlũú rĩ yịgá sĩ. 7Múngú gõ ụ́ꞌdụ́ ãzi ĩpẽé dị̃ị́ ꞌbá rĩ pi ní fizú mụzú uvuzú ívé vũrã uvuzú rĩ gé, ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri ãndrũ rĩ. Gõ ílí ꞌdụụ́ ãco, Múngú gõ átá ꞌbãgú Dãwụ́dị̃4:7 Dãwụ́dị̃: Múngú ĩpẽ Dãwụ́dị̃ ri adrií ꞌbãgú Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé ni, ẹzị kĩnĩ, ꞌbãgú úꞌdí ri ímụ́ ĩfũ ĩrivé úyú agá, ĩri mãlũngã rĩ rụ mụzú ꞌdániꞌdáni, ꞌbãgú rĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ꞌi. ꞌÍ lã Sãwụ́mã 132:11-12. Tịkí Dãwụ́dị̃ ri ị́sụ́ ãkũdẽ ílí rĩ ca élĩfũ ãlu (1,000) gí, ílí ꞌdãri gé, ị́sụ́ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri kuyé. ꞌÍ lã 1 Sãmũélẽ 16-30; 2 Sãmũélẽ 1-24; 1 ꞌBãgú 1-2. ní sụ̃ ꞌí ní átá drị̃drị̃ rĩ tị́nị kĩnĩ,

“Ãndrũ sĩ, ĩmi yịkí dõ ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú vé rĩ,

lẽ ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ tete ku.”4:7 Sãwụ́mã 95:7-8

8Yósũwã4:8 Yósũwã: Mósẽ kã drãá gí, Múngú ĩpẽ Yósũwã ri ꞌbá rĩ pi ẽ drị̃ koó mụzú ãngũ Kãnánã vé rĩ gé. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 17-24; Yósũwã 1-24. ã sẽ té dõ kộpi ní uvungárá rá, Múngú ícó té gõó uvungárá drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ vé tã ꞌyoó dị̃ị́ ku. 9ꞌBo ụ́ꞌdụ́ ãzi drĩ anigé vúlé ꞌdĩíꞌdĩ ꞌbá Múngú vé rĩ pi ní ímụ́zú uvuzú ni, sụ̃ Múngú ní uvuú ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃4:9 Múngú uvu ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ gé: Múngú gbi ngá rĩ pi ãrẽvú céré ꞌdụ caá ụ́ꞌdụ́ ázíyá, ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ ni gé, ĩri ní kúru uvuzú. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 2:2. gé rĩ tị́nị. 10ꞌBá fiípi mụụ́pi uvuúpi vũrã Múngú ní rizú uvuzú rĩ agá rĩ, ĩri kpá mụ uvu ẹ̃zị́ ꞌí ní ngaá rĩ ã vụ́drị̃ gé, sụ̃ Múngú ní uvuú ívé ẹ̃zị́ ngaá rĩ ã vụ́drị̃ gé rĩ tị́nị. 11Lẽ ꞌbâ ụ̃ꞌbị̃kí ũkpõ sĩ fií mụụ́ vũrã Múngú ní údé uvungárá vé rĩ gé ꞌdãá. ꞌBo ꞌbá gãkí dõ tã Múngú vé rĩ sĩ sụ̃ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní gãá rĩ tị́nị, ꞌbá ícókí fií mụụ́ vũrã uvungárá vé rĩ gé ꞌdãá ku.

12Ãꞌdiãtãsĩyã tị Múngú vé rĩ, ĩri ídri rú, ĩri ũkpõ be. Ci sụ̃ ílí ciípi cici rĩ tị́nị, ĩri fi ꞌbâ ẹ́sị́ agá, ãzini ꞌbávé índrí agá, ĩri úfí ꞌbâ fã agásĩ, ãzini úsõ ꞌbâ fã agá rĩ agásĩ, ĩri tã ꞌbá ní rií ụ̃sụ̃ụ́ ꞌbá ẹ́sị́ agá rĩ pi iꞌda céré ãmvé. 13Tã ãzi ĩ ní ícó ũzụ̃ụ́ Múngú sĩ bã ni ꞌdãáyo. Ngá ãrẽvú céré iꞌda ꞌi kú Múngú ẹndrẹtị gé ãmvé. ꞌBâ ímụ́ pá tu tã ꞌbá ní ꞌoó rĩ ũlũ Múngú ẹndrẹtị gé ꞌbâ tị sĩ.

Yẹ́sụ̃ ri átálágú ãmbúgú

14Kúru Yẹ́sụ̃ Múngú Mvọ́pị ní adrií ꞌbávé átálágú ãmbúgú, ĩri ní fií mụụ́ adrií Ẹ́tẹ́pị Múngú vúgá ꞌbụ̃ gé ꞌdãlé rĩ sĩ, lẽ ꞌbâ tukí pá tị́tị́ ꞌbávé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá. 15Yẹ́sụ̃ ꞌbávé Átálágú ãmbúgú ꞌdĩri nị̃ ꞌbávé ũkpõ ãkõ rá, ĩrivé ẹ́sị́ ŋõ ꞌbávé ũnjĩkãnyã ã tã sĩ rá. Ụ̃ꞌbị̃kí ĩri lẹ́tị be ãndíãndí, sụ̃ ĩ ní ꞌbâ ụ̃ꞌbị̃ị́ rĩ tị́nị, ꞌbo ꞌo ũnjĩkãnyã kuyé. 16Lẽ ꞌbâ ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ ku fizú mụzú Úpí Múngú ẹ́sị́ be múké rĩ vé vũrã mãlũngã rụzú rĩ gé ꞌdãá, ãní ã ꞌbã rí ẹ́sị́ ĩdríkídri ãzini ẹ́sị́ múké, sâ ꞌbá ní ĩzãkoma lẽzú rĩ gé.

5

1Átálágú ãmbúgú rĩ, ĩ ĩri ĩpẽ ĩvé ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé, ĩri ẹ̃zị́ nga ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé, ri tã ꞌbá rĩ pi vé rĩ ũlũ Múngú ní. Ẹ̃zị́ ĩrivé rĩ rizú rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú, ãzini rizú ngá ꞌbá rĩ pi ní sẽé rĩ ꞌdụzú sẽzú Múngú ní, ũnjĩkãnyã kộpivé rĩ ũjĩzú. 2ꞌBá adriípi átálágú ãmbúgú rú rĩ, ĩri ẹ́sị́ ꞌbã mãdã rizú ꞌbá tã nị̃ꞌbá ámáꞌbá ku, ĩ ní kộpi ẽ mị ũꞌbãá fií ũnjĩkãnyã ꞌoó rĩ pi ẽ ĩzã kozú, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ũkpõ ãkó, ĩri ꞌbá ũnjĩkãnyã ꞌoópi ĩndĩ ni. 3Tã ꞌdĩri sẽ ĩri ní rizú rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ívé ũnjĩkãnyã ũjĩzú, ãzini ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ũjĩzú ãní ꞌdĩ.

4ꞌBá ãzi ícó ꞌi ĩpẽé adrií átálágú ãmbúgú ni rú ẽ ị̃njị̃kí rí ꞌi ãní ꞌdíni ku, Múngú ri ĩri zị ẹ̃zị́ rĩ gé nĩ, sụ̃ Múngú ní Ãrónã ri zịị́ rĩ tị́nị. 5Kúrísítõ íngú ꞌi ꞌyozú kínĩ ꞌi átálágú ãmbúgú ꞌdíni kuyé. Múngú ꞌyo ĩri ní kĩnĩ,

“Mi Mvá má vé ni,

ãndrũ sĩ ma mí Ẹ́tẹ́pị.”5:5 Sãwụ́mã 2:7

6Múngú gõ ꞌyoó dị̃ị́ kĩnĩ,

“Mi adri átálágú rú mụzú nyonyo,

sụ̃ Mẽlẽkĩzẽdékẽ5:6 Mẽlẽkĩzẽdékẽ: Mẽlẽkĩzẽdékẽ ri ꞌbãgú Sãlémũ vé ni, sẽ tãkíri Ãbũrámã ní nĩ. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 14:18-20; Ẽbérẽ 7:1-17. ní adrií átálágú rú rĩ tị́nị.”5:6 Sãwụ́mã 110:4

7Yẹ́sụ̃ ní adringárá gá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó rĩ gé, mã Múngú ri, ngo Múngú ẹndrẹtị gé ĩzãngã ĩzãngã rú, Múngú ã pa rí ꞌi drã agásĩ bẽnĩ. Múngú yị ĩrivé zịngárá rá, ĩri ní ꞌi ꞌbãá vũgá Múngú ẹndrẹtị gé, ĩri ị̃njị̃ị́ rĩ sĩ. 8Yẹ́sụ̃ ã adri dõ Mvá Múngú vé ni drãáãsĩyã, ĩzãngã ĩri ní nyaá rĩ agá, ꞌdụ tã Múngú vé rĩ ngaá céré rá. 9Ĩzãngã Yẹ́sụ̃ ní nyaá rĩ agá, Múngú mịlé gá ꞌdãá, Yẹ́sụ̃ ri átálágú ãmbúgú múké ni, ĩri ꞌbá céré ĩrivé tã ꞌdụꞌbá ngaꞌbá rĩ pi pa ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ mụzú ꞌdániꞌdáni. 10Múngú ĩpẽ ĩri ímụ́ adrií átálágú ãmbúgú sụ̃ Mẽlẽkĩzẽdékẽ tị́nị.

à ꞌdekí ũnjĩkãnyã agá ku

11Tã kárákará anigé ꞌbá ní kõdô lẽé ũlũú ĩmi ní, ꞌbo tã rĩ vé ũlũngárá mbamba, ícó fií ĩmi drị̃gé ku. 12Ĩmivé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá, ĩmi úlá fi drĩ kuyé, ĩmi té kõdô ĩmi ọ̃gụ̃pị́ị ímbá tã Múngú vé rĩ sĩ nĩ. ꞌBo ĩmi lẽkí ẽ ímbákí ĩmi ní tã Múngú vé rĩ sụ̃ ꞌbá riípi Múngú vé tã íꞌdópi ụ̃nị̃ị́pi úꞌdí rú rĩ tị́nị, ĩmi índrékí sụ̃ ũdéŋá ĩ ní tĩí úꞌdí rú riípi bã ndruúpi áyu, ínyá ũkpó ũkpó ni nyaápi ku rĩ tị́nị. 13ꞌBá riípi bã ndruúpi ndrundru rĩ índré sụ̃ ũdéŋá tị́nị, nị̃ tã pịrị rĩ ámá be ku. 14ꞌBá mbaꞌbá ícóꞌbá gí rĩ pi ri ínyá ũkpó ũkpó rĩ nya nĩ, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi nị̃kí tã múké pi ãsámvú acoó tã ũnjí be gí.

6

1Lẽ ꞌbâ áwíkí adrií sụ̃ ꞌbá riípi íꞌdópi tã Kúrísítõ vé rĩ ụ̃nị̃ị́pi úꞌdí rú rĩ tị́nị ku, lẽ ꞌbâ adrikí sụ̃ ꞌbá mbaápi ícópi gí rĩ tị́nị. Lẽ ꞌbâ rikí ꞌyéŋá rií ĩmi ímbá ẹ́sị́ újángárá ũnjĩkãnyã ꞌbá jịị́pi fiípi drã agá rĩ vé tã sĩ, ãzini tã Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃zú rĩ vé tã sĩ dị̃ị́ ku. 2Lẽ ꞌbâ rikí ĩmi ímbá bãtízĩmũ vé tã sĩ, drị́ tị̃ngárá vé tã sĩ, ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi vé íngángárá gõzú ídri rú rĩ vé tã sĩ, ãzini tã Múngú ní ímụ́ lịị́ ꞌbá rĩ pi drị̃gé mụzú ꞌdániꞌdáni rĩ vé tã sĩ dị̃ị́ ku. 3Múngú ãꞌyĩ dõ rá, ꞌbâ ĩmi ní tã ụrụkọꞌbée ímbá mụzú rá.

4ꞌBá ĩ ní tã Múngú vé rĩ ũlũú kộpi ní gí, ãzini Índrí Uletere rĩ ní kộpi ású gí rĩ pi, íꞌdékí dõ ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agásĩ gí, ꞌbá ãzi gõ kộpi íjị́ ẹ́sị́ újá dị̃ị́ ku. 5Ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé rĩ, kộpi ị́sụ́kí ũnyĩ ni rá, kộpi nị̃kí ũkpõ Múngú vé úmvúlésĩ ímụ́zú tã ꞌozú drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ ámá rá. 6ꞌBá ꞌdíni ꞌdĩꞌbée kụkí dõ gãrã gá gí, ꞌbá ãzi gõ kộpi íjị́ ẹ́sị́ újá dị̃ị́ ku. Tã kộpi ní rií ꞌoó ꞌdĩri, ĩri adri sụ̃ kộpi ní rií Múngú vé Mvá gbãá gõó pẹtị alambaku sị́gé dị̃ị́ rĩ tị́nị, kộpi ri drị̃njá sẽ ĩri ní ꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé.

7Nyọ̃ọ́kụ́ yị̃ị́gọ́ ní rií ꞌdịị́ drị̃ ni gé ãnyãngã ní kazú ãní kaka rĩ, nyọ̃ọ́kụ́ ꞌdĩri, ĩri nyọ̃ọ́kụ́ múké ꞌbá ọ́mvụ́ ꞌaápi rĩ ní. Nyọ̃ọ́kụ́ ꞌdíni ꞌdĩri, Múngú ꞌbã tãkíri drị̃ ni gé gí. 8Nyọ̃ọ́kụ́ ũcékúcé ní dụụ́ amuú ꞌa ni gé rĩ, ĩri ẹ̃zị́ ãkó, Múngú ri ĩri tri rá, ụ̃dụ̃ ni, ĩ ĩri zã ve ãcí sĩ ꞌdĩísĩ rá.

9ꞌBá ẹ́drị́pị́ị ꞌbá ọ́mvụ́pị́ị ꞌbá ní lẽélẽ rĩ pi, ꞌbá lẽkí lũú ĩmi ní ꞌdíni, ꞌbá nị̃kí ámá múké ꞌyozú kínĩ, ĩmi ri tã ꞌbá rĩ pi ní ꞌoó pangárá ị́sụ́zú ãní rĩ ꞌo. 10Múngú ri tã lị pịrị, tã ĩmi ní rizú ꞌbá Múngú vé rĩ pi ẽ ĩzã kozú, ãzini rizú kộpi ẽ ĩzã kozú mụzú dị̃ị́ dị̃ị́ ꞌdĩri, ĩri lũ kínĩ, ĩmi ri ĩmivé lẽngárá iꞌda Múngú ẹndrẹtị gé, tã ni ãvĩ Múngú agásĩ ku. 11Tã ãmbúgú ꞌbá ní lẽé rĩ, lẽ ĩmivé ẹ́sị́ lẽngárá vé ꞌdĩri ã mụ drị̃drị̃ cĩmgbá cazú ụ̃dụ̃ gé, ĩmi ị́sụ́kí rí ngá múké Múngú ní ũyõ ni sõó lẽé sẽé ĩmi ní ẹ́sị́ ꞌbãzú rĩ bẽsĩnĩ. 12ꞌBá lẽkí ĩmi ã adrikí ũvú rú ku. ꞌBá lẽkí ĩmi ꞌokí tã rĩ sụ̃ ꞌbá ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí adriꞌbá ẹ́sị́ be mãdã úmvúlésĩ ímụ́ꞌbá tã Múngú ní ẹzịị́ rĩ ị́sụ́ꞌbá rĩ pi ní ꞌoó rĩ tị́nị.

Tã Múngú ní ẹzịị́ rĩ

13Múngú kã tã rĩ ẹzịị́ Ãbũrámã ní, ꞌbá ãzi ãmbúgú Múngú ní ícó ũyõ sõó ĩri ã rụ́ sĩ ni ní adrií ꞌdãáyo rĩ sĩ, Múngú ní ũyõ rĩ sõzú Ãbũrámã ní ꞌî rụ́ sĩ ũgõgõlé rú ꞌdĩ. 14Kĩnĩ, “Ma mí ní tãkíri sẽ, mi ímụ́ tị ízú ambamba.”6:14 Íꞌdóngárá 22:1715Kúru Ãbũrámã tẽ ẹ́sị́ mãdã sĩ, ị́sụ́ ngá Múngú ní ũyõ ni sõó lẽé sẽé ꞌí ní rĩ rá.

16ꞌBá rĩ pi kádõ rií ũyõ sõó ũndĩ rụzú, kộpi ri ꞌbá ãmbúgú ĩ ndẽépi rá ni ã rụ́ ẹ́dị́ ũyõ rĩ sõzú. Ũyõ kộpi ní sõó rĩ, kộpi ŋõkí ku, ꞌbá ãzi gõ ãgátá ꞌbãá ãní ku. 17Múngú lẽ tã ꞌí ní ẹzịị́ rĩ iꞌdaá ꞌbá ímụ́ꞌbá tã rĩ ị́sụ́ꞌbá rĩ pi ní uletere kínĩ, ꞌí ícó tã ꞌí ní ẹzịị́ rĩ ŋõó ku. Kúru sõ ũyõ tã ꞌí ní ẹzịị́ rĩ ꞌdụzú ngazú. 18Múngú sõ ũyõ, ãzini ẹzị tã, ícókí tã ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée újá ku, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ụ́lị́ ũnjõ ku. Nóni ꞌbâ ápáꞌbée ꞌbâ zụ̃ꞌbée Múngú ã pálé gá gí nõꞌbée, lẽ ꞌbâ ꞌbãkí ẹ́sị́ rizú tã Múngú ní ẹzịị́ lẽé ꞌoó ꞌbá ní rĩ ũtẽzú, tã Múngú ní ẹzịị́ rĩ pi, kộpi ꞌbâ ẹ́sị́ ímbá ambamba. 19Ẹ́sị́ ꞌbãngárá Múngú drị̃gé rĩ, ĩri sẽ ꞌbâ pá tu tị́tị́, sụ̃ ĩ ní áló ipaá tị́tị́ rĩ tị́nị. Ẹ́sị́ ꞌbá ní ꞌbãá rĩ, ĩri ꞌbâ jị fi mụzú bõngó ĩ ní Jó Múngú vé rĩ ã ꞌa ẹlịzú rĩ6:19 Bõngó ĩ ní Jó Múngú vé rĩ ã ꞌa ẹlịzú rĩ: Bõngó ꞌdĩri ẹlịkí Vũrã Uletere rĩ pi ãsámvú Vũrã Uleteretere rĩ be rĩ ãní. Átálágú ãmbúgú rĩ ꞌyéŋá aga fi bõngó rĩ agásĩ Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá nĩ, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ri adri Vũrã Uleteretere dị̃ị́pi pọ̃wụ̃pọ̃wụ̃ rĩ agá ꞌdãá. ꞌÍ lã Lẹ̃vị̃tị́kã 16; Mãtáyo 27:51; Mãrákõ 15:38; Lúkã 23:45; Ẽbérẽ 6:19-20; Ẽbérẽ 9:1-7. agásĩ Vũrã Uleteretere Múngú ní rizú adrizú rĩ agá agálésĩ ꞌdãá. 20Yẹ́sụ̃ fi mụụ́ adrií Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá ꞌbâ tã sĩ drị̃drị̃ gí. Ĩri nóni átálágú ãmbúgú mụzú nyonyo, sụ̃ Mẽlẽkĩzẽdékẽ tị́nị.

7

Átálágú Mẽlẽkĩzẽdékẽ vé tã

1Mẽlẽkĩzẽdékẽ ꞌdĩri, ĩri ꞌbãgú Sãlémũ vé ni, ãzini ĩri átálágú Múngú ãmbúgú ꞌbá drị̃gé céré rĩ vé ni. Mẽlẽkĩzẽdékẽ pi ị́sụ́kí ĩ Ãbũrámã be lẹ́tị gé, ị́sụ́ ãkũdẽ Ãbũrámã íbí ímụ́ ẹ̃ꞌdị́ ĩri ní ꞌdịị́ ꞌbãgú rĩ pi ndẽzú rĩ gélésĩla, Mẽlẽkĩzẽdékẽ kã Ãbũrámã ri ị́sụ́, sẽ ĩri ní tãkíri.7:1 Íꞌdóngárá 14:17-202Kúru ngá Ãbũrámã ní ẹ́rị́ ẹ̃ꞌdị́ gélésĩ rĩ pi, ngá mụdrị́ agá, íꞌdụ́ ãlu ni sẽé Mẽlẽkĩzẽdékẽ ní. Rụ́ Mẽlẽkĩzẽdékẽ rĩ vé ífífí “ꞌBãgú tã pịrị vé ni,” ãzini ꞌbãgú Sãlémũ vé ni, ífífí ni “ꞌBãgú tãkíri vé ni.” 3Ĩri ẹ́tẹ́pị ãkó ẹ́ndrẹ́pị ãkó, ĩri úyú ãkó, ụ́ꞌdụ́ ĩ ní ĩri tịzú, ãzini ĩri ní drãzú rĩ, ꞌbá ãzi nị̃ kuyé, adri sụ̃ Múngú Mvọ́pị tị́nị. Ĩri áwí adri ku átálágú rú nyonyo.

4Ĩ ndrekí drĩ Mẽlẽkĩzẽdékẽ vé ãmbũgũ ká! ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi vé ẹ́ꞌbị́pị Ãbũrámã íꞌdụ́ ngá ꞌí ní ẹ́rị́ ẹ̃ꞌdị́ gé ꞌdãá rĩ pi, ngá mụdrị́ agá, íꞌdụ́ ãlu ni sẽé ĩri ní. 5Tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ lẽ atala7:5 Atala rĩ pi: ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ãsámvú gé, ꞌyéŋá átálágú ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zã Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá nĩ. Atala rĩ pi ri ĩfũ úyú Lẹ́vị̃ vé rĩ agá. úyú Lẹ́vị̃ vé rĩ agá rĩ pi ã sokí ngá ĩvé ẹ́drị́pị́ị Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi drị́gé sĩ. Kộpi ã adrikí dõ céré úyú Ãbũrámã vé ni drãáãsĩyã, kộpivé ngá mụdrị́ agá, lẽ kộpi ẽ íꞌdụ́kí ãlu ni sẽé.7:5 Ngá mụdrị́ agá, ĩmi ri ãlu ni íꞌdụ́ sẽ: Tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ꞌyo kĩnĩ, lẽ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ẽ íꞌdụ́kí ngá mụdrị́ agá, ãlu ni sẽé Múngú ní. ꞌÍ lã Lẹ̃vị̃tị́kã 27:30-33; Kãlãfe 18:21-24; Dẽtõrõnómẽ 12:5-19; 14:22-29.6ꞌBo Mẽlẽkĩzẽdékẽ ã adri dõ úyú Lẹ́vị̃ rĩ pi vé ni ku drãáãsĩyã, Ãbũrámã vé ngá mụdrị́ agá, íꞌdụ́ ãlu ni sẽé Mẽlẽkĩzẽdékẽ ní. Mẽlẽkĩzẽdékẽ sẽ tãkíri Ãbũrámã Múngú ní tã ẹzịị́ ĩri ní rĩ ní. 7ꞌBá tãkíri sẽépi rĩ, ĩri ãmbúgú ũkpõ be, ndẽ ꞌbá tãkíri ị́sụ́pi rĩ rá, ꞌbá rĩ pi ãrẽvú céré nị̃kí tã ꞌdĩri rá. 8Atala riꞌbá ngá mụdrị́ agá, ãlu ni uꞌdụꞌbá rĩ pi, kộpi ꞌbá ũdrãꞌbá ũdrãdrã ni pi, ꞌbo Mẽlẽkĩzẽdékẽ ndẽ kộpi ãmbũgũ sĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã lũkí ꞌbá ní kínĩ, ĩri adri mụzú nyonyo. 9Úyú Lẹ́vị̃ vé rĩ pi ri ngá ĩkũnã ꞌbá rĩ pi drị́gé sĩ, ngá kộpi ní ĩkũnãá rĩ, ngá mụdrị́ agá, ꞌbá rĩ pi ãlu ni íꞌdụ́ sẽ. Ãbũrámã kã ngá ãlu mụdrị́ agá íꞌdụ́ sẽé Mẽlẽkĩzẽdékẽ ní, adri sụ̃ úyú Lẹ́vị̃ vé ĩfũꞌbá úyú Ãbũrámã vé rĩ agá rĩ pi ní ngá ãlu mụdrị́ agá íꞌdụ́ sẽé Mẽlẽkĩzẽdékẽ ní rĩ tị́nị, 10ãꞌdiãtãsĩyã Mẽlẽkĩzẽdékẽ pi ní ĩ ị́sụ́zú Ãbũrámã be rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ tịkí drĩ Lẹ́vị̃ ri kuyé, ímụ́kí ĩri tịị́ vúlé vúlé rú ĩfũú Ãbũrámã vé úyú agá.

Yẹ́sụ̃ adri sụ̃ Mẽlẽkĩzẽdékẽ tị́nị

11Tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ꞌyo kĩnĩ, ꞌbá atala rú rĩ pi ĩfũ sụ́rụ́ Lẹ́vị̃7:11 Lẹ́vị̃: Atala Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé rĩ ãrẽvú céré íbíkí ĩfũú úyú Lẹ́vị̃ vé rĩ agá. vé rĩ agá. ꞌBo atala rĩ pi té dõ sẽ ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ri dẹ rá, ícókí té átálágú ãzi sụ̃ Mẽlẽkĩzẽdékẽ tị́nị ni lẽé dị̃ị́ ku, átálágú Ãrónã vé úyú agá rĩ ca té gí.

12Tã ĩ ní rizú átálágú ĩpẽzú rĩ újákí dõ gí, lẽ ã újákí kpá tãị́mbị́ rĩ rá. 13ꞌBá ꞌbá ní rií tã ni átá ꞌdĩri, ĩri ꞌbávé Úpí ꞌi. Sụ́rụ́ ĩ ní Úpí ri tịzú rĩ agá, ꞌbá ãzi drĩ ĩfũúpi ẹ̃zị́ ngaápi átálágú rú vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú rĩ7:13 Vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú rĩ: Vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ni anigé Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá, átálágú rĩ ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zã ãní Múngú ní ꞌbá rĩ pi trũzú ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ. Vũrã ẹ̃jị́ngụ̃rụ́ zãzú ni anigé Vũrã Uletere rĩ gé Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá, átálágú rĩ ri ẹ̃jị́ngụ̃rụ́ zã ãní Múngú ní ụ̃ꞌbụ́tịŋá sĩ, ãzini ũndréŋá sĩ sâ Múngú ri zịzú rĩ gé. gé ni ꞌdãáyo. 14ꞌBá ãlu ãlu nị̃ ámá rá ꞌyozú kínĩ, Úpí íbí ĩfũú sụ́rụ́ Yụ́dã vé rĩ agá. Mósẽ ꞌyo ꞌî tị sĩ ꞌyozú kínĩ, átálágú ãzi ri íbí ĩfũ sụ́rụ́ ꞌdãri agá ꞌdíni kuyé.

15Átálágú ãzi ĩfũ dõ Mẽlẽkĩzẽdékẽ tị́nị, ꞌbá nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, tã Múngú ní rizú atala rĩ pi ũpẽzú rĩ újá ꞌi gí. 16Átálágú ꞌdĩri ĩpẽkí ĩri sụ́rụ́ ĩrivé rĩ ã tã sĩ kuyé, ꞌbo ĩpẽkí Átálágú ꞌdĩri, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ímụ́ adri mụzú nyonyo. 17Búkũ Múngú vé rĩ ꞌyo ꞌdíni kĩnĩ,

“Mi adri átálágú rú mụzú nyonyo,

sụ̃ Mẽlẽkĩzẽdékẽ ní adrií átálágú rú rĩ tị́nị.”7:17 Sãwụ́mã 110:4

18Tãị́mbị́ ụ̃kụ rĩ ꞌdụkí ꞌbãá jẽlé gá gí, ãꞌdiãtãsĩyã ícá nóni kú ũkpõ ãkó, ãzini ẹ̃zị́ ãkó, 19ãꞌdiãtãsĩyã tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ícó sẽé ꞌbá rĩ adrií ũnjĩkãnyã ãkó nĩ ku. ꞌBo nóni ꞌBá múké rĩ ícá gí, ꞌbâ ri ẹ́sị́ ꞌbã drị̃ ni gé, ĩri sẽ ꞌbá ꞌbâ útrú ãní ĩnyiŋá Múngú vúgá.

20Múngú sõ ũyõ ꞌBá múké ꞌdĩri ĩpẽzú átálágú rú nĩ, ꞌbo atala ụrụkọ ĩ ní ũpẽé rĩ pi Múngú sõ ũyõ ni nĩ kuyé. 21ꞌBo Múngú ꞌbã Yẹ́sụ̃ ri adrií átálágú rú ũyõ ĩri ní sõó rĩ sĩ, sõ ũyõ rĩ ꞌdíni kĩnĩ,

“Úpí Múngú sõ ũyõ rĩ gí,

ícó ꞌî úmĩ újá ku,

‘Mi adri átálágú rú mụzú nyonyo.’ ”7:21 Sãwụ́mã 110:4

22Tã Múngú ní ẹzịị́, ĩri ni ũyõ ni sõó rĩ, sẽ nóni Yẹ́sụ̃ íjị́ ũndĩ múké agaápi rá ni, sõ ũyõ ũkpó ũkpó kĩnĩ, ã ũtẽkí ũndĩ rĩ vé tã ũtẽtẽ.

23Atala kárákará ngakí ẹ̃zị́ mụzú drị̃drị̃ kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ũdrãkí úyé. 24ꞌBo Yẹ́sụ̃ ri áwí adri mụzú nyonyo. Kúru ĩri áwí adri mụzú átálá rú nyonyo. 25Kúru ꞌbá ímụ́ꞌbá Múngú vúgá Yẹ́sụ̃ ã tã sĩ rĩ pi, Yẹ́sụ̃ ri kộpi pa ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ nyonyo, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri njị̃ị́ ri Múngú ri mã kộpivé tã sĩ nĩ.

26Yẹ́sụ̃ ri átálágú ãmbúgú riípi ngá ꞌbá ní lẽé rĩ sẽépi ꞌbá ní rĩ, ĩri uletere, ĩri ũnjĩkãnyã ãkó, gụ̃kí ĩri kú túngú ꞌbá ũnjĩkãnyã be rĩ pi ãsámvú gé sĩ. Múngú jị ĩri mụụ́ adrií vũrã ívé ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ ꞌbụ̃ gé ꞌdãá rĩ gé. 27Yẹ́sụ̃ vé rọ̃bọ̃ŋọ̃ adri sụ̃ rọ̃bọ̃ŋọ̃ atala ambugu rĩ pi ní rií zãá ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu rĩ tị́nị ku. Kộpi ri íꞌdó rọ̃bọ̃ŋọ̃ rĩ zã ívé ũnjĩkãnyã ũjĩzú drị̃drị̃. Vụ́drị̃ ni gé, kộpi kúru rọ̃bọ̃ŋọ̃ ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ũjĩzú rĩ zã ndõ. ꞌBo Yẹ́sụ̃ sẽ ꞌi drãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú vú ãlu ꞌbá rĩ pi ní céré. 28Tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ lũ kĩnĩ, ꞌbá rĩ ã ꞌo dõ ũnjĩkãnyã ĩndĩ drãáãsĩyã, ĩ ícó ĩri ĩpẽ ꞌbã átálágú ãmbúgú ni rú rá. ꞌBo Múngú sẽ tãị́mbị́ rĩ drị̃drị̃, vụ́drị̃ ni gé, ĩri ní ũyõ sõzú ꞌî Mvọ́pị ri ĩpẽzú. Múngú ĩpẽ ívé Mvá adrií átálágú ãmbúgú rú tã be pịrị mụzú nyonyo.

8

Kúrísítõ ri átálágú ãmbúgú ũndĩ úꞌdí rĩ vé rĩ

1Tã ã pá ãmbúgú rĩ, ĩri ꞌdĩ, ꞌbávé átálágú ãmbúgú rĩ mụ úrí vũrã ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ rĩ gé ꞌbụ̃ gé ꞌdãá Múngú vé drị́ ẹ̃ndẹ́pị gé. 2ꞌBãkí ĩri ẹ̃zị́ ngaá átálágú ãmbúgú rú Gãkũ Múngú vé rĩ agá. Gãkũ ꞌdĩri, ĩri Jó áda, Úpí Múngú sị nĩ, adri ꞌyozú kínĩ, ꞌbá áda sị nĩ kuyé.

3Atala ambugu rĩ pi ãrẽvú céré, kộpivé ẹ̃zị́ rizú fẽfẽ ꞌdụzú sẽzú Múngú ní, ãzini rizú rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú. Lẽ átálágú ãmbúgú Yẹ́sụ̃ ã sẽ kpá ngá ãzi Múngú ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú ĩndĩ. 4Yẹ́sụ̃ ã adri té dõ nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó anigé, ícó té adrií átálágú rú ku, ãꞌdiãtãsĩyã atala ụrụkọ ọ́tụ́ ị́nọ́gọ́sị́ anigé kộpi ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zã sụ̃ tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ní ꞌyoó rĩ tị́nị. 5ꞌBo gãkũ Múngú vé8:5 Gãkũ Múngú vé rĩ: Múngú ẹzị Mósẽ ní kĩnĩ, Mósẽ ã sị Gãkũ ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá, ã ꞌbãkí rí tãị́mbị́ Múngú vé rĩ ꞌa ni gé ꞌdãá, ꞌbá rĩ pi ã rikí uꞌdụụ́ mụzú vũrã rĩ pi gé sĩ. Sõlõmónã sị Jó Múngú vé rĩ Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, ícókí uꞌdụụ́ ku. Atala rĩ pi ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zã Múngú ní vũrã ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée agásĩ. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 7:44-45. kộpi ní rizú ẹ̃zị́ ngazú ꞌa ni gé vũ drị̃gé nõgó rĩ, iꞌda índríkíndrĩ Jó Múngú vé ꞌbụ̃ gé ꞌdãá rĩ. Mósẽ kã íꞌdó Gãkũ Múngú vé rĩ sịị́, Múngú átá ĩri ní tã ni ũkpó ũkpó kĩnĩ, “Lẽ mî údé ngá rĩ pi ãrẽvú céré sụ̃ má ní iꞌdaá mí ní írã Sĩnáyĩ vé rĩ drị̃gé ꞌdãá rĩ tị́nị.”8:5 Wụ̃ngárá 25:406ꞌBo Múngú ĩpẽ Yẹ́sụ̃ ri nĩ, ẹ̃zị́ ĩri ní ngaá rĩ ndẽ ẹ̃zị́ atala ụ̃kụ ꞌdãꞌbée ní ngaá rĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ũndĩ ĩri ní rụụ́ ꞌbâ ãsámvú ícízú Múngú be rĩ, ĩri múké, ndẽ ũndĩ ọ́tụ́ ụ̃kụ ꞌdãri rá.

7Ũndĩ Múngú ní rụụ́ drị̃drị̃ ꞌdãri ã adri té dõ múké, Múngú ícó té gõó ũndĩ ãzi rụụ́ dị̃ị́ ku. 8ꞌBo Múngú ndre tã ꞌbá rĩ pi ní ꞌoó rĩ adri múké ku, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ,

“Sâ ãzi ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ,

ma ímụ́ ũndĩ úꞌdí rụ

ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi be,

ãzini ꞌbá Yụ́dã vé rĩ pi be.

9Ũndĩ má ní lẽé rụụ́ ꞌdĩri adri sụ̃ ũndĩ

má ní ọ́tụ́ rụụ́ kộpi ẹ́ꞌbị́pị́ị,

má ní kộpi ẽ drị́ rụụ́

kộpi íjị́ ĩfũú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ rĩ tị́nị ku,

ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ꞌdụkí ũndĩ má ní rụụ́ rĩ vé tã ngaá kuyé,

má adi kộpi má drị́gé sĩ gí,

ma Úpí ꞌi, á ꞌyo tã ꞌdĩri nĩ.

10Ma Úpí ꞌi, á ꞌyo nĩ,

ũndĩ má ní lẽé rụụ́ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi be rĩ, ĩri ꞌdíni.

Lókí ꞌdãri ã vụ́drị̃ gé,

ma ímụ́ mávé tãị́mbị́ sẽ fi kộpi ã úmĩ gé,

ãzini ma ímụ́ mávé tãị́mbị́ sĩ kộpi ẽ ẹ́sị́ agá.

Ma ímụ́ adri Múngú kộpivé ni,

kộpi ímụ́ adri ꞌbá mávé ni.

11ꞌBá ãzi gõ ꞌbá ꞌí gãrã gá rĩ ímbá ku,

dõku ꞌbá ãzi gõ ꞌí ẹ́drị́pị ri ímbá ꞌyozú kínĩ, ‘Mî nị̃ Úpí Múngú ri’ ꞌdíni ku,

ãꞌdiãtãsĩyã kộpi céré ímụ́ ma nị̃ rá,

íꞌdózú ꞌbá ĩ ní ndreé kuú ẹ̃zị́ ãkó rĩ pi vúgá cĩmgbá cazú ꞌbá ambugu rĩ pi vú.

12Ma kộpi trũ ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ rá,

á gõ kộpivé ũnjĩkãnyã ã tã ꞌbãá áwí mâ ẹ́sị́ agá ku.”8:12 Yẽrẽmíyã 31:31-34

13Ũndĩ úꞌdí Múngú ní rií tã ni átá ꞌdĩri lũ ꞌyozú kínĩ, ũndĩ ọ́tụ́ ꞌí ní rụụ́ drị̃drị̃ ꞌdãri nga nóni ẹ̃zị́ ku, ẹ̃sị̃ mãdã, ĩri ímụ́ adri ꞌdãáyo.

9

Gãkũ Múngú vé ĩ ní rizú ĩri ị̃njị̃zú vũ drị̃gé nõgó rĩ

1Ũndĩ drị̃drị̃ Múngú ní rụụ́ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi be rĩ gé, ụ̃tị̃ tãị́mbị́ kộpi ní rizú ꞌi ị̃njị̃zú ni, ãzini kộpi ã adrikí Gãkũ Múngú9:1 Jó Múngú vé rĩ: Jó Múngú vé rĩ ꞌyéŋá ãlukúta Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá. Atala rĩ pi ꞌyéŋá ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zã Jó rĩ agá ꞌdãá nĩ, sụ̃ tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ní ꞌyoó rĩ tị́nị. Múngú ri dị̃ Vũrã Uleteretere rĩ gé, Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá. ri ị̃njị̃zú ni be vũ drị̃gé nõgó. 2Sịkí Gãkũ Múngú vé rĩ, ẹlịkí ꞌa ni ị̃rị̃. Gãkũ rĩ ã ꞌa tị gélésĩ rĩ, ĩri Vũrã Uletere ni, ꞌbãkí aya ĩ ní údé ãcí ũꞌyũzú sị́ ni gé sĩ ni kú ꞌa ni gé ꞌdãá, ãzini ꞌbãkí mísá, ꞌbãkí pánga ĩ ní sẽé Múngú ní rĩ kú mísá rĩ drị̃gé ꞌdãá. 3Jó rĩ vé ꞌa ãzi agálésĩla ĩ ní ꞌa ni ẹlịị́ bõngó sĩ cí rĩ, ĩri Vũrã Uleteretere ni. 4Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá, ꞌbãkí ngá ĩ ní údé dábũ sĩ rizú ẹ̃jị́ngụ̃rụ́ zãzú ni, ãzini ꞌbãkí kpá sọ̃ndụ́kụ̃ ũndĩ vé rĩ, njõkí rụ́ꞌbá ni dábũ sĩ. Sọ̃ndụ́kụ̃ ũndĩ vé rĩ agá ꞌdãá, ũꞌbãkí ngá ã ọ̃sụ̃kã caá na, ngá ĩ ní ũꞌbãá rĩ pi, ũdrí ĩ ní gbií dábũ sĩ ĩ ní rizú mánã9:4 Mánã: Mánã ri ãnyãngã Múngú ní ĩsẽé ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní rĩ. Ĩsẽ sâ kộpi ní adrizú ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá ílí pụ̃kụ́ sụ rĩ gé. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 16:1-36. ꞌbãzú rĩ, Ãrónã vé túré rụ́ꞌbá be rũúpi kú ị̃bị́bị́ rú rĩ, ãzini írã kpọlọꞌbụ ĩ ní tãị́mbị́ mụdrị́ ũndĩ rụzú rĩ sĩí rụ́ꞌbá ni gé rĩ. 5Údékí ị́ndrị́lị́kị́ ị̃rị̃ mãlãyíkã vé ni, kộpi ásúkí sọ̃ndụ́kụ̃ rĩ rãpã ĩ ụ̃pẹlẹ́ꞌbị́ ã ndụ́gé, kộpivé ụ̃pẹlẹ́ꞌbị́ ẽ índríkíndrĩ ọ̃zụ̃ sọ̃ndụ́kụ̃ rizú ũndĩ rụzú rĩ ẽ drị̃, vũrã ꞌdĩri átálágú ãmbúgú rĩ ní rizú ãrí uyazú ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ũjĩzú rĩ, ꞌbo ícókí tã rĩ vé ífífí ũlũú mụzú ꞌdéꞌdé lókí nõri gé ku.

6Atala rĩ pi kádõ ngá ĩ ní ũlãá ꞌdĩꞌbée ũꞌbãá ꞌdĩri tị́nị gí, ụ́ꞌdụ́ céré kộpi ri fi Gãkũ Múngú vé rĩ ã ꞌa tị gélésĩ rĩ agá, ri ẹ̃zị́ ĩ ní sẽé ĩ drị́gé rĩ nga. 7ꞌBo ꞌyéŋá átálágú ãmbúgú9:7 Átálágú ãmbúgú rĩ: Átálágú ãmbúgú rĩ fi Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá vú be ãlu, ĩri mụ ãrí uya Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá, ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi trũzú ãní ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ, ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ri ãnyãngã aꞌbi ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri gé. ꞌÍ lã Lẹ̃vị̃tị́kã 16. rĩ fi Gãkũ Múngú vé ĩ ní ẹlịị́ agálésĩla Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá nĩ, ílí ãlu agá, ĩri ꞌyéŋá fi vú ãlu. Ĩri fi mụ ãnyãpá ãrí uya ívé ũnjĩkãnyã ũjĩzú, ãzini ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ũjĩzú. Ũnjĩkãnyã ꞌbá rĩ pi ní rií ꞌoó ꞌdĩri, kộpi nị̃kí ámá ꞌyozú kínĩ ĩ ri ũnjĩkãnyã ꞌo ꞌdíni kuyé. 8Tã ĩ ní ũlãá ꞌdĩꞌbée sĩ, Índrí Uletere rĩ iꞌda ꞌbá ní kĩnĩ, Gãkũ rĩ ní drĩ adrizú anigé rĩ gé, zị̃kí kẹ̃ẹ́tị ĩ ní fizú ãní Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá rĩ kuyé. 9Tã ĩ ní ụ̃ꞌbị̃ị́ ꞌdĩꞌbée, ĩri ꞌbá ní tã lókí ãndrũ nõri vé rĩ ũlũ. Ĩri lũ kínĩ, ãnyãngã, ãzini ngá ãrí be ĩ ní rií sẽé zãá Múngú ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú rĩ pi, ícó ꞌbá riꞌbá Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá rĩ pi ẽ ẹ́sị́ újá ícá uletere ku. 10Tã ụ̃kụ rĩ, ĩri ꞌyéŋá rizú ínyá pi ã tã ꞌdụzú ngazú, ngá mvụngárá be, ãzini rizú tãị́mbị́ rụ́ꞌbá ũjĩzú rĩ ã tã ꞌdụzú ngazú. Tã ĩ ní ũlũú ꞌdĩꞌbée céré rizú rụ́ꞌbá nõri vé tã ꞌdụzú ngazú rĩ. Tã ꞌdĩꞌbée ímụ́ ĩ újá ícá múké, cĩmgbá lókí Múngú ní ímụ́zú ũndĩ úꞌdí rĩ rụzú rĩ gé.

Kúrísítõ vé ãrí dã rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú

11Kúrísítõ kã ícá ímụ́ adrií átálágú ãmbúgú, íjị́ tã múké vũ drị̃gé nõgó. Gõ fií mụụ́ adrií Gãkũ Uleteretere ꞌbụ̃ gé rĩ agá ꞌdãá, Gãkũ ꞌdĩri ꞌbá áda sị nĩ kuyé, ãzini adri Gãkũ vũ drị̃gé nõgó ni kuyé. 12Kúrísítõ fi mụụ́ adrií Vũrã Uleteretere ꞌbụ̃ gé ꞌdãri agá vú ãlu ꞌbá céré ní. Sẽ ívé ãrí dãá ꞌbâ pazú ꞌbávé ũnjĩkãnyã agásĩ nyonyo, adri ndrị̃ị́ ãrí sĩ dõku tị́ mváŋá ãrí sĩ kuyé. 13Tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ agá, ꞌbá ũnjĩkãnyã ꞌoꞌbá rĩ pi, ĩ ndrị̃ị́ ãrí uya, dõku tị́ ãrí uya kộpi ã rụ́ꞌbá gá sĩ, ãzini ĩ tị́ kãjóŋá rú ni zã ve úfúrágú rú, ĩ kộpi ã rụ́ꞌbá fu ãní, kộpi ã rụ́ꞌbá ẽ ícá rí ule. 14Ĩmi ndrekí drĩ ká, ãrí Kúrísítõ vé rĩ, ĩri ꞌbávé ũnjĩkãnyã ũjĩ ndẽ ãrí ãnyãpá vé rĩ rá. ꞌBo Yẹ́sụ̃ ri ũnjĩkãnyã ãkó, Índrí Múngú vé adriípi ꞌdániꞌdáni rĩ vé ũkpõ sĩ, Yẹ́sụ̃ sẽ ꞌi drãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú Múngú ní, ꞌbâ pazú drã agásĩ, ꞌbâ ngakí rí ẹ̃zị́ Múngú ídri rú rĩ ní.

15Kúrísítõ ri ꞌbá rĩ pi ãsámvú údé Múngú be nĩ ũndĩ úꞌdí ĩ ní rụụ́ rĩ sĩ, ꞌbá Múngú ní zịị́ rĩ pi, kộpi ímụ́ tã ĩ ní ẹzịị́ adriípi mụzú ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ rá. ꞌBá ũnjĩkãnyã ꞌoꞌbá ũndĩ ĩ ní rụụ́ drị̃drị̃ gé rĩ pi, Kúrísítõ vé drãngárá pa kộpi gí. 16ꞌBá ãzi ẹzị dõ ívé ãꞌbú lẽé sẽé mváŋá ívé rĩ ní, mváŋá rĩ ícó drĩ ãꞌbú rĩ ꞌdụụ́ ꞌí ní ku, ẹ́tẹ́pị ri drã ũgbále ká. 17Mváŋá rĩ ãꞌbú ẹ́tẹ́pị ní ẹzịị́ rĩ rụ ị́sụ́zú ẹ́tẹ́pị drã gí. ꞌBá tã rĩ ẹzịị́pi rĩ dõ drĩ ídri rú, tã ĩri ní ẹzịị́ ꞌdĩri ícó drĩ ẹ̃zị́ ngaá ku.

18Sẽzú ĩ ní ãnyãpá ãrí dãzú rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú ũndĩ drị̃drị̃ ꞌdãri rụzú ãní. 19Mósẽ kã tãị́mbị́ rĩ ũlũú ꞌbá rĩ pi ní céré gí, ĩri ní pẹtị íꞌdụ́zú, ĩri ní ị̃bị́bị́ ũdrõzú bãákú ika ni sĩ pẹtị rĩ sị́gé, ĩri ní suzú ãrí tị́ mváŋá vé ĩ ní usaá yị̃ị́ sĩ rĩ agá, ĩri ní uyazú ꞌbá rĩ pi ã rụ́ꞌbá gá sĩ, ãzini búkũ tãị́mbị́ vé rĩ ã rụ́ꞌbá gá. 20Mósẽ ní ꞌyozú ꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ãrí ꞌdĩri Múngú ní ũndĩ rụzú ĩmi be, ĩri ní ꞌyoó ĩmi ꞌdụkí tã ni ngaánga rĩ.9:20 Ãrí ꞌdĩri Múngú ní ũndĩ rụzú ĩmi be rĩ: Ãrí ꞌdĩri ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ũjĩ, ĩri sẽ kộpivé ũndĩ Múngú be rĩ adri múké. ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi rikí tị́, ãzini ndrị̃ị́ zãá Múngú ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú, ã ũjĩ rí ĩvé ũnjĩkãnyã, ĩ adrikí rí ule. Rọ̃bọ̃ŋọ̃ ĩ ní zãá ꞌdĩri iꞌda Yẹ́sụ̃ vé drãngárá pẹtị alambaku sị́gé sụ̃ Kãbĩlõ Mvá Múngú vé rĩ tị́nị rĩ. Ãrí Yẹ́sụ̃ vé dãápi rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú ꞌdĩri, ĩri ꞌbá céré ĩri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi trũ ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 24:8; Lẹ̃vị̃tị́kã 16:11-19; Mãtáyo 26:28; Mãrákõ 14:24.21Mósẽ ní ãrí uyazú Gãkũ Múngú vé rĩ ã rụ́ꞌbá gá, ãzini ngá ãrẽvú céré ĩ ní áyú Múngú ri ị̃njị̃zú rĩ pi ã rụ́ꞌbá gá sĩ. 22Tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ꞌyo kĩnĩ, lẽ ngá rĩ pi ãrẽvú céré ã uyakí ãrí kộpi ã rụ́ꞌbá gá sĩ, kộpi ẽ ícákí rí ule. Ãrí dã dõ kuyé, trũkí ꞌbá rĩ pi ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ ãluŋáni ku.

23Ngá Gãkũ Múngú vé rĩ agá ꞌdĩꞌbée, kộpi índríkíndrĩ ngá ꞌbụ̃ gé ꞌdãá rĩ pi vé rĩ, ĩ kộpi ũjĩ ícá ule ãrí ãnyãpá vé ni sĩ. ꞌBo ngá ꞌbụ̃ gé ꞌdãá rĩ pi, ĩ kộpi ũjĩ ícá uletere ãrí Yẹ́sụ̃ vé rĩ sĩ, ãrí Yẹ́sụ̃ vé rĩ ndẽ ãrí ãnyãpá vé rĩ rá. 24Ĩmi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, Kúrísítõ fi ẹ̃zị́ ngaá Gãkũ Múngú vé ꞌbá áda ní sịị́ vũ drị̃gé nõgó rĩ agá kuyé, Gãkũ Múngú vé vũ drị̃gé nõgó ꞌdĩri iꞌda índríkíndrĩ Jó Múngú vé ꞌbụ̃ gé ꞌdãá rĩ vé rĩ. Kúrísítõ fi Vũrã Uleteretere ꞌdĩri agá ꞌdãá ọ́ꞌdụ́kụ́lẹgúsĩ, fi mụụ́ adrií Múngú be trụ́ ꞌbâ tã sĩ. 25Yẹ́sụ̃ ẹndị ꞌi fií ꞌbụ̃ gé ꞌdãá ꞌi sẽé drãá dị̃ị́ dị̃ị́ sụ̃ átálágú ãmbúgú riípi ꞌi ẹndịị́pi úfípi dị̃ị́ dị̃ị́ Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá ílí ãlu ãlu, riípi ãnyãpá ãrí uyaápi rĩ tị́nị kuyé. 26Tã rĩ ã adri té dõ ꞌdĩri tị́nị, Kúrísítõ ri té ꞌi ẹndị sẽ ꞌdị drã dị̃ị́ dị̃ị́ íꞌdózú lókí ĩ ní vũ rĩ gbizú rĩ gé ꞌdãá. ꞌBo ĩri ní adrií sụ̃ ꞌdĩri tị́nị kuyé rĩ sĩ, ímụ́ ꞌyéŋá vú ãlu lókí ụ̃dụ̃ vé rĩ gé, ímụ́ ꞌi sẽé ꞌdịị́ drãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú ꞌbávé ũnjĩkãnyã ã dẹ rí ãní.

27Vũ drị̃gé nõgó, ꞌbá ri drã ꞌyéŋá vú ãlu, ꞌbá rĩ drã dõ gí, ĩ kúru ĩrivé tã lị. 28Ĩri ꞌdíni, Kúrísítõ drã kpá vú ãlu, ꞌbá kárákará pi vé ũnjĩkãnyã ã dẹ rí ãní. Ĩri gõ ímụ́ dị̃ị́, ĩrivé ímụ́ngárá ꞌdĩri adri ꞌyozú kínĩ, ĩri ímụ́ ũnjĩkãnyã sẽ dẹ ꞌdíni ku, ĩri ímụ́ ꞌbá riꞌbá ĩri ũtẽꞌbá rĩ pi pa ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ.

10

Kúrísítõ drã rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú vú ãlu ꞌbá rĩ pi ní céré

1Tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ, ĩri índríkíndrĩ tã múké ímụ́pi drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ vé rĩ. Tãị́mbị́ ꞌdĩri adri tã múké ímụ́pi rĩ kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã rọ̃bọ̃ŋọ̃ ĩ ní rií zãá ílí ãpí ꞌdĩri, ícó ꞌbá ímụ́ꞌbá Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ũjĩí dẹẹ́ kộpi ã rụ́ꞌbá gá sĩ céré ku. 2Rọ̃bọ̃ŋọ̃ ĩ ní rií zãá ꞌdĩri ã ũjĩ té dõ ꞌbá riꞌbá Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã uletere rá, gõkí té rií rọ̃bọ̃ŋọ̃ ãzi zãá dị̃ị́ dị̃ị́ ũnjĩkãnyã ũjĩzú ãní ku, ĩ té ꞌbá Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ũjĩ vú ãlu, kộpi gõkí té rií ũnjĩkãnyã ã tã ụ̃sụ̃ụ́ dị̃ị́ ku. 3Rọ̃bọ̃ŋọ̃ ĩ ní rií zãá ílí ãpí ꞌdĩri lũ kínĩ, ũnjĩkãnyã anigé, 4ãꞌdiãtãsĩyã tị́ ágó ãrí dõku ndrị̃ị́ ãrí ícó ũnjĩkãnyã ũjĩí ku.

5Kúrísítõ kã ímụ́ vũ drị̃gé nõgó, ꞌyo Múngú ní kĩnĩ,

“Ngá mí ní lẽé má vúgá rĩ adri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãngárá, ãzini ãnyãngã sẽngárá kuyé,

ꞌbo mí lẽ mâ sẽ mâ rụ́ꞌbá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú áyu.

6Rọ̃bọ̃ŋọ̃ ĩ ní rií zãá, ãzini ngá ụrụkọ ĩ ní rií sẽé ũnjĩkãnyã ũjĩzú rĩ,

sẽ mí ní ãyĩkõ ku. 7Má ní kúru ꞌyozú, ‘Ma anigé, Múngú, ma ícó tã mí ní lẽé rĩ ꞌo rá,

sụ̃ ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ tị́nị.’ ”10:7 Sãwụ́mã 40:6-8

8Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú Múngú ní kĩnĩ, “Rọ̃bọ̃ŋọ̃ ĩ ní rií zãá rĩ, ãzini ãnyãngã ã fífí ĩ ní rií sẽé ũnjĩkãnyã ũjĩzú rĩ mí ãꞌyĩ ku, dõku mí adri ãní ãyĩkõ sĩ ku,”10:8 1 Sãmũélẽ 15:22-23 ꞌBo tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ lẽ ã ꞌokí tã rĩ ꞌdíni. 9Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú Múngú ní kĩnĩ, “Ma nõ, má ímụ́ tã mí ní lẽé ã ꞌokí rĩ ꞌdụụ́ ngaá.” Yẹ́sụ̃ ku lẹ́tị drị̃drị̃ ĩ ní rizú rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ꞌdãri rá, íꞌdụ́ úꞌdí rĩ ẹ̃zị́ ngazú áyu. 10Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ní tã Múngú ní lẽé ã ꞌokí rĩ ꞌdụụ́ ngaá, ĩri ní ꞌi sẽé drãá vú ãlu ꞌbâ tã sĩ rĩ sĩ, sẽ ꞌbá ní adrizú ãní ule nõ.

11Ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu, atala rĩ pi ri pá tu ụrụ sĩ ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ ẹndị zã, rọ̃bọ̃ŋọ̃ kộpi ní rií ẹndịị́ zãá ꞌdĩri ũnjĩkãnyã dẹ ãní ku. 12ꞌBo Kúrísítõ sẽ ꞌi drãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ũjĩzú ãní vú ãlu, nóni mụ úrí Múngú vé drị́ ẹ̃ndẹ́pị10:12 Drị́ ẹ̃ndẹ́pị rĩ: Drị́ ẹ̃ndẹ́pị vé ífífí, ĩri vũrã Múngú vé ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ rĩ, ãzini vũrã ũkpõ sẽzú rĩ. gélésĩla. 13Ĩri adri ꞌdãlé cĩmgbá Múngú ní ímụ́zú sẽzú ĩri ní ívé ariꞌba rĩ pi ꞌbãzú ꞌî ã pálé gá rĩ gé. 14Ĩrivé drãngárá vú ãlu rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú rĩ sĩ, ọyụ ꞌbá ũnjĩkãnyã agá rĩ pi, újá kộpi adri ꞌbá Múngú vé ni mụzú nyonyo.

15Drị̃drị̃ ni, Índrí Uletere rĩ lũ ꞌbá ní tã ꞌdĩꞌbée nĩ kĩnĩ,

16“Ma Úpí ꞌi, á ꞌyo nĩ,

ũndĩ má ní lẽé ímụ́ rụụ́ kộpi be rĩ, ĩri ꞌdíni,

sâ ni kãdõ ícó,

ma mávé tãị́mbị́ sẽ fi kộpi ã úmĩ gé,

ma mávé tãị́mbị́ sĩ kộpi ẽ ẹ́sị́ agá.”10:16 Yẽrẽmíyã 31:33

17Índrí Uletere rĩ gõ ꞌyoó kĩnĩ,

“Kộpivé ũnjĩkãnyã, ãzini tã ũnjí kộpi ní ꞌoó rĩ

á gõ tã ni ꞌbãá má ẹ́sị́ agá ku.”10:17 Yẽrẽmíyã 31:34

18Múngú trũ dõ ꞌbá rĩ ũnjĩkãnyã agásĩ gí, ícó rọ̃bọ̃ŋọ̃ sẽé zãá ũnjĩkãnyã ũjĩzú ku.

Lẽ ꞌbâ útrúkí ꞌbâ mụụ́ ĩnyiŋá Múngú vúgá ꞌdãá

19Má ẹ́drị́pị́ị má ọ́mvụ́pị́ị, ãrí Yẹ́sụ̃ vé dãápi rĩ sĩ, ꞌbâ nóni ícó fi ca Múngú ẹndrẹtị gé Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌbụ̃ gé ꞌdãá ụ̃rị̃ ãkó. 20Yẹ́sụ̃ vé drãngárá zị̃ ꞌbá ní lẹ́tị úꞌdí ídri vé rĩ nĩ, sẽ ꞌbâ ícó fi bõngó ĩ ní Jó Múngú vé rĩ ã ꞌa ẹlịzú rĩ agásĩ, mụzú Vũrã Uleteretere ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ rĩ agá ꞌdãá rá.

21ꞌBâ átálágú ãmbúgú adriípi Jó Múngú vé rĩ drị̃gé ꞌbá ãmbúgú rú ni be, ĩri ꞌbá Múngú vé rĩ pi drị̃gé ꞌbá ãmbúgú rú nĩ. 22Lẽ ꞌbâ útrúkí ꞌbâ mụụ́ ĩnyiŋá Múngú vúgá ꞌdãá, ꞌbâ ꞌbãkí ẹ́sị́ céré drị̃ ni gé, ũjĩkí ũnjĩkãnyã ꞌbá ẹ́sị́ agá rĩ Yẹ́sụ̃ vé ãrí sĩ gí, ꞌbâ ẹ́sị́ ícá nóni ule gí, ãzini ũjĩkí ꞌbâ rụ́ꞌbá yị̃ị́ ule ni sĩ gí. 23Lẽ ꞌbâ ꞌbãkí ẹ́sị́ tã ꞌbá ní ꞌyoó ꞌbá ẹ̃ꞌyị̃kí gí rĩ drị̃gé, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, Múngú ri tã ꞌí ní ũyõ ni sõó gí rĩ ꞌdụ nga rá. 24Lẽ ꞌbâ ꞌbãkí úvá rizú ꞌbâ ĩzã kozú ꞌbâ ãsámvú gé sĩ, lẽ ꞌbâ lẽkí ꞌbâ lẽlẽ, ꞌbâ ꞌokí tã múké mụzú áyu. 25ꞌBá ụrụkọꞌbée lẽkí ĩ úmú rií Múngú ri ị̃njị̃ị́ ku, ꞌbo lẽ ꞌbâ ꞌokí sụ̃ kộpi ní rií ꞌoó rĩ tị́nị ku. Lẽ ꞌbâ rikí ꞌbâ úmú ꞌbâ ímbá ꞌbá ãsámvú gé sĩ, ꞌbávé ẹ̃ꞌyị̃ngárá ã adri rí ãní ũkpó ũkpó, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmi nị̃kí rá ụ́ꞌdụ́ Yẹ́sụ̃ vé ímvízú rĩ ícá ĩnyiŋáŋá gí.

26ꞌBá áwíkí dõ rií ũnjĩkãnyã ꞌoó mụzú ãkã, ị́sụ́zú ꞌbá nị̃kí tã áda Yẹ́sụ̃ vé rĩ gí, rọ̃bọ̃ŋọ̃ ãzi ícópi ꞌbávé ũnjĩkãnyã ũjĩípi dị̃ị́ ni ꞌdãáyo. 27Tã ímụ́pi ꞌi ngaápi rĩ, ĩri tã ũkpó ũkpó ụ̃rị̃ sẽépi ni, Múngú ri ímụ́ tã lị ívé ariꞌba rĩ pi drị̃gé, ĩri kộpi ꞌdụ úꞌbé ve ãcí ciípi kú nyãlũ rĩ agá. 28ꞌBá rĩ gã dõ tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ꞌdụgá ngagá sĩ, ꞌbá ị̃rị̃ dõku ꞌbá na tõkí dõ ĩri, ꞌbá ꞌdĩꞌbée dõ ẹ́sị́ ĩdríkídri ãkó, ĩ ꞌbá ꞌdĩri ꞌdị drã rá. 29ꞌBá Múngú Mvọ́pị ri ọwụụ́pi ọwụọwụ, ãzini ũndĩ ĩ ní ũyõ ni sõó rĩ vé ãrí dãápi ꞌbâ ũjĩípi ule rĩ ọwụụ́pi rĩ, ĩ ĩri ĩrĩŋã ũnjí ũnjí ꞌbá Mósẽ vé tãị́mbị́ gãápi sĩ rĩ vé rĩ ndẽ. ꞌBá ꞌdíni ꞌdĩri ọwụ Índrí Uletere Múngú vé ẹ́sị́ múké rĩ iꞌdaápi ꞌbá ní rĩ. 30ꞌBá nị̃kí Múngú tã rĩ ꞌyoópi rĩ rá kĩnĩ, “Ma ímụ́ tã ꞌdĩri ũfẽ nĩ,”10:30 Dẽtõrõnómẽ 32:35 gõkí kpá ꞌyoó dị̃ị́ kínĩ, “Úpí ri ímụ́ tã lị ívé ꞌbá rĩ pi drị̃gé nĩ.”10:30 Dẽtõrõnómẽ 32:36; Sãwụ́mã 135:1431Kộpivé bãá kãdõ ímụ́ ꞌdeé Múngú ídri rú rĩ drị́gé, kộpi ímụ́ ĩzãngã nya aga rá.

32Lẽ ĩmi ãvĩkí ĩzãngã ĩmi ní ọ́tụ́ nyaá kárákará lókí ĩmi ní Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rĩ gé, ĩmi ní pá tuzú tị́tị́ ĩmivé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá ꞌdãri sĩ ku. 33Sâ ꞌdãri gé, rikí ĩmi uꞌdaá, ãzini rikí ĩmi ọ̃cụ̃ụ́ ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ẹndrẹtị gé, ĩmi adikí kpá ĩmi sẽé rií ĩzãngã nyaá ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí, ĩzãngã nyaꞌbá ꞌdãꞌbée be trụ́. 34Ĩmi rikí ĩzãngã nyaá ꞌbá ĩ ní ũꞌyĩí jó agá ꞌdãꞌbée be trụ́. Kâ ĩmivé ngá upaá ĩmi drị́gé sĩ, ĩmi rikí adrií ãyĩkõ sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, ngá múké múké ĩmivé agaápi rá ni pi anigé, adriꞌbá mụzú nyonyo ni pi.

35Ẹ́sị́ ĩmi ní ꞌbãá Múngú drị̃gé ꞌdĩri, lẽ ĩmi kukí ku, ĩ ímụ́ ĩmi ũfẽ aga rá. 36Ĩmi dõ ri ẹ̃zị́ Múngú ní lẽé rĩ nga, lẽ ĩmi úmbékí ẹ́sị́ ẹ̃zị́ rĩ ã ngangárá gá, ĩmi ícó ngá ĩri ní ẹzịị́ rĩ ị́sụ́ rá. 37Kãdõ adrií lókí mãdã ã vụ́drị̃ gé,

“ꞌBá riípi ímụ́pi rĩ ícó áwí ku, ĩri ímụ́ mbẽlẽŋá.

38Mávé ꞌbá tã ꞌoópi pịrị rĩ, ĩri tã ꞌo pịrị, ĩri ní ma ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ,

ꞌbo ꞌbá rĩ újá dõ ꞌi gõó vúlé,

má adri ĩri sĩ ãyĩkõ sĩ ku.”10:38 Ãbãkụ́kã 2:3-4

39ꞌBo ꞌbá adrikí sụ̃ ꞌbá ĩ újáꞌbá gõꞌbá vúlé, ãvĩꞌbá lẹ́tị sĩ gí rĩ pi tị́nị ku, ꞌbá ꞌbãkí ẹ́sị́ Múngú drị̃gé, ꞌbá nị̃kí rá ĩri ꞌbâ pa rá.

11

ꞌBá Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi vé tã

1Ádarú ẹ̃ꞌyị̃ngárá ri sẽ ꞌbâ ẹ́sị́ ꞌbã tã ꞌbá ní ndreé kuyé rĩ drị̃gé. 2ꞌBá ẹ́ꞌbị́pị́ị drị̃drị̃ ꞌdãꞌbée ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, sẽ Múngú adri kộpi sĩ ãyĩkõ sĩ.

3ꞌBá ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, sẽ ꞌbá nị̃kí ámá rá ꞌyozú kínĩ, Múngú gbi ꞌbụ̃ pi vũ be nĩ, ri átá tị sĩ. ꞌBá nị̃kí kpá ámá rá ꞌyozú kínĩ, Múngú ĩ ní rụ́ꞌbá ni ndreé ku rĩ gbi ngá ãrẽvú céré ꞌbá ní rií ndreé ꞌdĩꞌbée nĩ.

4Ẽbélẽ ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, sẽ Múngú ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ múké ndẽ Káyĩnã vé rĩ rá. Ẹ̃ꞌyị̃ngárá sĩ, Múngú ãꞌyĩ kínĩ, Ẽbélẽ ri ꞌbá pịrị, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ãꞌyĩ Ẽbélẽ vé ngá sẽé ꞌí ní rĩ rá. Ẽbélẽ ã drã dõ gí drãáãsĩyã, ĩrivé ẹ̃ꞌyị̃ngárá sẽ nóni ꞌbâ ri ẹ́sị́ ꞌbã Múngú drị̃gé.

5Ẽnókã ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, drã kuyé, Múngú ꞌdụ ĩri mụzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá ídri rú, ꞌbá ãzi gõ ĩri ndreé kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ĩrivé ẹ̃ꞌyị̃ngárá sẽ Múngú ní ãyĩkõ. 6ꞌBá rĩ ẹ̃ꞌyị̃ dõ Múngú ri kuyé, Múngú adri ĩri sĩ ãyĩkõ sĩ ku. ꞌBá rĩ lẽ dõ Múngú ri nị̃ị́, lẽ ẽ ẹ̃ꞌyị̃ ꞌyozú kínĩ, Múngú ri anigé. ꞌBá Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́pi ẹ́sị́ be céré rĩ, Múngú ri ĩri ní ãndẽma sẽ rá.

7Núwã11:7 Núwã: Núwã adri sâ ꞌbá rĩ pi ní ũnjĩkãnyã ꞌozú ũnjí ꞌdãri gé rá, kúru Múngú ní ĩri zịzú ã údé kũlúmgba, yị̃ị́ rĩ kãdõ ímụ́ tị̃ị́, ã pa rí ĩrivé ꞌbá rĩ pi ĩrivé ãnyãpá rĩ pi ã ụrụkọ pi be. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 5-9. ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, yị tã Múngú ní átá ꞌí ní, ímụ́pi ꞌi ngaápi ũnjí, ĩri ní drĩ ndreé ꞌî mị sĩ kuyé rĩ rá. ꞌDụ tã Múngú ní lũú ꞌí ní rĩ ngaá rá, údé kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi pazú ãní drã sị́gé sĩ. Núwã ẹ̃ꞌyị̃ Múngú ri rá, lịkí tã ꞌbá vũ drị̃gé nõgó rĩ pi drị̃gé. Múngú ꞌdụ ĩri ꞌbãá adrií ꞌbá pịrị, ĩri ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ.

8Ãbũrámã ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, Múngú kã ĩri zịị́, ã mụ adrií ãngũ ꞌí ní lẽé ímụ́ sẽé ĩri ní rĩ gé ꞌdãá, ãꞌyĩ mụụ́ vũrã ꞌí ní nị̃ị́ kuyé ꞌdãri gé rá. 9Ãbũrámã ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, ꞌde mụụ́ adrií jãkã rú ãngũ Múngú ní ẹzịị́ ĩri ní ꞌdãri rĩ agá rá. Sị gãkũ, ri adrií ꞌa ni gé, Ĩsákã11:9 Ĩsákã: Ĩsákã ri mvá Múngú ní ẹzịị́ Ãbũrámã ní rĩ. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 17-35. pi Yõkóbũ11:9 Yõkóbũ: Yõkóbũ ri Ãbũrámã mvọ́pị Ĩsákã vé mvá, ĩri anji be mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃, Múngú újá rụ́ ni zịị́ Ĩsẽrélẽ, úyú ĩrivé rĩ zịkí anji Ĩsẽrélẽ vé ni. Sâ Yẹ́sụ̃ vé rĩ gé, zịkí kộpi Yãhụ́dị̃. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 25-50. be rikí kpá adrií gãkũ agá. Múngú ẹzị kpá Ĩsákã pi ní Yõkóbũ be kĩnĩ, ꞌi ímụ́ ãngũ ãlu ãlu ꞌdĩri sẽ kộpivé ꞌbá rĩ pi ní. 10Ãbũrámã ꞌbã ẹ́sị́ rizú kụ̃rụ́ Múngú ní tã ni ụ̃tị̃ị́, ĩri ní sịị́, adriípi mụzú nyonyo ꞌdãri ũtẽzú.

11Ãbũrámã pi ũkú ni Sárã be ã dẽkí dõ ícá ãrãkã rú gí drãáãsĩyã, ãzini Sárã vé ílí mvá tịzú rĩ aga dõ gí drãáãsĩyã, kộpi ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, tã Múngú ní ẹzịị́ rĩ sĩ, sẽ kộpi tịkí mvá rá. Ãbũrámã ꞌbã ẹ́sị́ Múngú drị̃gé kĩnĩ, Múngú ri ícó tã ꞌí ní ẹzịị́ rĩ ꞌdụ nga rá. 12Ãbũrámã ní dẽé ícá ãrãkã rú gí rĩ sĩ, ĩrivé sâ kõdô mvá tịzú rĩ aga gí, ꞌbo ꞌbá ãlu ꞌdĩri tị anji ízú kárákará sụ̃ línyã ꞌbụ̃ gé rĩ tị́nị, ĩrivé anji rĩ pi ízúkí sụ̃ cínyáfã yị̃ị́ gãrã gá rĩ tị́nị, ícókí lãá bã ku.

13ꞌBá ũdrãꞌbá gí ꞌdãꞌbée céré ẹ̃ꞌyị̃kí Múngú ri rá. Kộpi ẽ ị́sụ́kí dõ ngá Múngú ní ẹzịị́ rĩ kuyé drãáãsĩyã, kộpi nị̃kí rá ngá ĩ ní ẹzịị́ rĩ pi ímụ́ ĩ nga drị̃drị̃ ꞌdĩlé rá, kộpi ãꞌyĩkí tã rĩ ãyĩkõ sĩ. Kộpi ãꞌyĩkí rá ꞌyozú kínĩ, ĩ jãkã nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó. 14ꞌBá riꞌbá átáꞌbá ꞌdíni ꞌdĩꞌbée, kộpi ri ãngũ ndã, ãngũ rĩ ã adri rí ĩvé ni. 15Kộpi ã rikí té dõ ẹ́sị́ ꞌbãá ãngũ ĩvé ĩ ní kuú gí ꞌdãri ã tã ụ̃sụ̃ụ́, kộpi té ĩ újá gõ ꞌa ni gé ꞌdãá vúlé. 16ꞌBo kộpi rikí ẹ́sị́ ꞌbãá vũrã múké agaápi rá ꞌbụ̃ gé ꞌdãá rĩ ndãzú, Múngú ícó adrií drị̃njá sĩ kộpi ní ꞌi zịị́ Múngú ĩvé ni rĩ sĩ ku, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú sị kộpi ní kụ̃rụ́ rĩ gí.

17Múngú kã Ãbũrámã ri ụ̃ꞌbị̃ị́ ã sẽ ĩvé mvá Ĩsákã ri zãá ꞌí ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú, Ãbũrámã ní tã Múngú ní ẹzịị́ rĩ ẹ̃ꞌyị̃ị́ rá rĩ sĩ, ãꞌyĩ ívé mvá ãlukúta Ĩsákã ri sẽé zãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú rá. 18Múngú ꞌyo Ãbũrámã ní kĩnĩ, “Úyú mívé rĩ úmvúlésĩ ímụ́ ĩfũ Ĩsákã ã rụ́ꞌbá gá.”11:18 Íꞌdóngárá 21:1219Ãbũrámã ụ̃sụ̃ ꞌí ẹ́sị́ agá ꞌdãlé kĩnĩ, Ĩsákã drã dõ gí, Múngú riípi ꞌbá ingaápi gõó ídri rú drãngárá gálésĩ rĩ, ĩri ícó Ĩsákã ri inga gõ ídri rú drãngárá gálésĩ rá. Sụ̃ ĩ ní ꞌyoó rĩ tị́nị, Múngú inga Ĩsákã ri gõó ídri rú drãngárá gálésĩ rá.

20Ĩsákã ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, Ĩsákã sẽ tãkíri Yõkóbũ pi ní ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ be, kộpi ã drị̃lé ã adri rí múké.

21Yõkóbũ ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, sâ ĩri ní íꞌdózú drãzú rĩ gé, ẹ̃tị̃ ꞌi ívé túré rizú ẹ́cị́zú rĩ sĩ, sẽ Yõsépã11:21 Yõsépã: Yõsépã ri Yõkóbũ vé mvá ĩri ní lẽélẽ rĩ, ẹ́drị́pị́ị sẽkí ĩri jeé tụ́gẹ̃rị̃ rú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ gé. Múngú sẽ ĩri ícá ãmbúgú, ko ívé ꞌbá rĩ pi ẽ ĩzã mụụ́ adrií ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nĩ. Sâ ꞌdãri gé, ẹ̃bị́rị́ ꞌde caá ílí ẹ́zị̂rị̃. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 30-50. ẹnjịpị́ị ní tãkíri, ĩri ní Múngú ri ị̃njị̃zú.

22Yõsépã ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, sâ ĩri ní íꞌdózú drãzú rĩ gé, átá tã Múngú ní ímụ́zú ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ẽ drị̃ kozú fũzú Ẽjẽpétõ agásĩ rĩ vé tã. Ĩri ní ꞌyozú ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní kĩnĩ, ꞌí drã dõ gí, kộpi ã ꞌdụkí ívé fã jịị́ mụzú ĩndĩ.

23Mósẽ ẹ́tẹ́pị pi ẹ́ndrẹ́pị be, kộpi ũzụ̃kí ĩvé mvá Mósẽ ri caá mbãá be na, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ndrekí ĩvé mváŋá rĩ ũnyĩ be ambamba, kộpi rukí tãị́mbị́ ꞌbãgú rĩ ní sẽé rĩ kuyé.

24Mósẽ ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, Mósẽ kã mbaá ícá ãmbúgú, lẽ ã zịkí ꞌi ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ vé mvá ũkúŋá ã mvá ku. 25Mósẽ ãꞌyĩ ĩzãngã nyaá ꞌbá Múngú vé rĩ pi be trụ́, ndẽ ãyĩkõ ĩ ní rií ꞌbãá ũnjĩkãnyã11:25 Ũnjĩkãnyã: Mósẽ ã adri té dõ ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé ꞌdãá, ícó té ꞌi ꞌbãá adrií ꞌbá Múngú vé ni ku, ã adri té dõ ꞌdãá, tã ꞌdĩri ũnjĩkãnyã. ꞌozú lókí be mãdãŋá ꞌdĩri. 26Mósẽ ꞌbã ẹ́sị́ rizú ĩzãngã nyazú Kúrísítõ ã rụ́ sĩ, ꞌî ị́sụ́ rí ãndẽma ꞌbụ̃ gé rĩ ãní bẽnĩ. Ẹ́sị́ ĩri ní rií ꞌbãá ĩzãngã nyazú ꞌdĩri, ndẽ ãyĩkõ ĩri ní ꞌbãá ãꞌbú Ẽjẽpétõ vé rĩ sĩ rĩ rá. 27Ĩri ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, nga fũú Ẽjẽpétõ agásĩ, ru ọ̃jọ̃gọ̃ ꞌbãgú rĩ vé rĩ ãluŋáni kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbã ꞌî mị rizú Múngú ĩ ní rụ́ꞌbá ni ndreé ku ꞌdĩri tẽzú ndrezú. 28Ĩri ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, ꞌdụ tã Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ vé tã ꞌbãá tã ãmbúgú rú. ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi rikí ãrí uyaá kẹ̃ẹ́tịlé gá sĩ. Mãlãyíkã lẽépi anji kãyú rĩ pi úꞌdị́pi rĩ ã úꞌdị́ rí ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi vé anji ĩ ní tịị́ kãyú rĩ pi ku.

29ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, kộpi zokí yị̃ị́ tafu mị be ika rĩ agásĩ fũzú ãngũ ãꞌwí rĩ agásĩ álé ꞌdãá, ꞌbo ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi kâ lẽé kõdô kộpi ã vụ́drị̃ bĩí mụzú, yị̃ị́ rĩ ĩmũlũ kộpi, ꞌdụ kộpi mụzú úyé.

30ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi kâ rií ẹ́cị́ ĩ áná Yẹ́rị̃kọ̃ ã gãrã gá sĩ kụ́rụ̃ ụ́ꞌdụ́ be ẹ́zị̂rị̃, Múngú ní kání ĩ ní sịị́ ãbi sĩ Yẹ́rị̃kọ̃ vé kụ̃rụ́ ã gãrã gá sĩ rĩ ũŋõzú uꞌdezú céré vũgá.

31Ũkú ọ̃wụ́ rú Rábã ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, ꞌdịkí ĩri drãá ꞌbá Múngú ri gãꞌbá sĩ rĩ pi be kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ní ꞌbá ãngũ úmíꞌbá rĩ pi ẹ́ꞌyị́ ímụ́ ívé jó agá rĩ sĩ.

32Mâ gõ rí tã ngóni ni átá? Ma sâ ãkó Gị̃dọ́nã vé ẹ̃ꞌyị̃ngárá ã tã ũlũzú, Bãrákã vé rĩ ã tã ũlũzú, Sãmũsónã vé rĩ ã tã ũlũzú, Yẽpétã vé rĩ ã tã ũlũzú, Dãwụ́dị̃ vé rĩ ã tã ũlũzú, Sãmũélẽ vé rĩ ã tã ũlũzú, ãzini nẹ́bị̃ rĩ pi vé rĩ ã tã ũlũzú. 33ꞌBá ĩ ní ũlãá ꞌdĩꞌbée ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, kộpi ẹ́rị́kí mãlũngã rụụ́ rá, kộpi rụkí mãlũngã rĩ tã be pịrị, kộpi ị́sụ́kí ngá Múngú ní ẹzịị́ ĩ ní rĩ rá, kộpi ọ̃zụ̃kí kẹ̃mị̃rọ́ rĩ pi ẽ tị rá. 34Kộpi ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, ãcí dị̃ị́pi sị́ be kaápi nyanya ꞌdĩri gõ ícá kuú ĩdríkídri. Kộpi ápákí drã ariꞌba rĩ pi ní lẽzú ĩ úꞌdị́zú ị́lị́ ãco sĩ rĩ sị́gé sĩ rá. Kộpi ã adrikí dõ ũkpõ ãkó drãáãsĩyã, kộpi gõkí ícá ũkpõ be ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịzú, ndẽkí ariꞌba rĩ pi rá, sẽ ariꞌba rĩ pi ngakí ápá kộpi drị́gé rá.

35Ũkú rĩ pi ẹ́ꞌyị́kí ĩvé ꞌbá kõdô ũdrãꞌbá gí, gõꞌbée ídríꞌbée ídri rú rĩ pi rá. ꞌBá ꞌdĩꞌbée ụrụkọ ẹ̃ꞌyị̃kí Múngú ri rá, ọ̃cụ̃kí kộpi ãní ũnjí ũnjí, kộpi lẽkí ã ọyụkí ĩ ku, ĩ ꞌbekí rí ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá vũgá ku. Kộpi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi kádõ ímụ́ íngá gõó ídri rú, kộpi ímụ́ ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ rá. 36ꞌBá rĩ pi ụrụkọ rikí kộpi ẽ drị̃ ínjá, rikí kộpi ũgbãá jó ĩ ní rizú ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãá, úmbékí kộpi céré cí. 37Ọ̃cụ̃kí kộpi, kộpi nyakí ĩzãngã ũnjí ũnjí. Úvị́kí ụrụkọꞌbée ũdrãá írã sĩ, ãsĩkí ụrụkọꞌbée ã ꞌa ị̃rị̃, úꞌdị́kí ụrụkọꞌbée ũdrãá ị́lị́ ãco sĩ. Ụrụkọꞌbée ngá ãkó, kộpi ndrãkí kãbĩlõ lãꞌbú dõku ndrị̃ị́ lãꞌbú ĩ rụ́ꞌbá gá áyu. 38ꞌBá ꞌdĩꞌbée ꞌbá múké, tã ni sĩ, ꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi gãkí kộpi sĩ. ꞌBá ꞌdĩꞌbée rikí ẹ́cị́ mụzú ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agásĩ, ĩrá drị̃gé sĩ, rikí úfí adrií ụ̃jị́ agásĩ, ãzini ꞌbụ́ agásĩ.

39ꞌBá ꞌdĩꞌbée ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, sẽ Múngú ãꞌyĩ kộpi rá. ꞌBo ꞌbá ꞌdĩꞌbée ị́sụ́kí ngá Múngú ní ẹzịị́ rĩ kuyé. 40Múngú ụ̃sụ̃, ụ̃tị̃ ꞌbá ní tã múké ni gí, ꞌbo kộpi ícókí drĩ tã múké ꞌdĩri ị́sụ́ ku. ꞌBá kãdõ ímụ́ ꞌbâ úmú kộpi be trụ́, ꞌbâ tã múké11:40 Tã múké: Tã múké kộpi ní ímụ́ ị́sụ́ ꞌdĩri, Yẹ́sụ̃ vé drãngárá kộpi ã tã sĩ rĩ. ꞌdĩri ị́sụ́ kộpi be rá.

12

Múngú ri ívé anji ꞌí ní lẽélẽ rĩ pi ĩrĩŋã rá

1Kúru ꞌbá bị́trị́ká Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní ꞌbâ gãrã traá kụ́rụ̃ rĩ sĩ, lẽ ꞌbâ kukí tã riípi ꞌbá ní lẹ́tị ugaápi rĩ rá, agaápi rá rĩ ũnjĩkãnyã ꞌbá ní rií ꞌoó rĩ, lẽ ꞌbâ kukí rá. Lẽ ꞌbâ úmbékí ẹ́sị́ ọ́ngụ́ rĩ ã njungárá gá. 2Lẽ ꞌbâ ꞌbãkí mị rizú ãngũ ndrezú mụzú Yẹ́sụ̃ vúgá,12:2 Lẽ ꞌbâ ꞌbãkí mị rizú ãngũ ndrezú mụzú Yẹ́sụ̃ vúgá: Tã ꞌdĩri vé ífífí, lẽ ꞌbâ ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri, ꞌbâ ꞌdụkí ĩrivé tã ngaá. ãꞌdiãtãsĩyã íꞌdó ꞌbá ní ẹ̃ꞌyị̃ngárá rĩ vé tã nĩ, ãzini sẽ ꞌbávé ẹ̃ꞌyị̃ngárá ícá ũkpó ũkpó nĩ, ĩrivé drãngárá pẹtị alambaku12:2 Pẹtị alambaku: ꞌBá Rómã vé rĩ pi ri ꞌbá tã ꞌoꞌbá ũnjí rĩ pi gbã mũsũmárĩ sĩ pẹtị alambaku sị́gé, ĩri sâ ꞌdụ ãco kộpi íbí drã ndõ, kộpi ĩzãngã nya ambamba drãngárá rĩ gé. sị́gé rĩ ã adri dõ drị̃njá rú drãáãsĩyã, úmbé ẹ́sị́ ĩzãngã rĩ ã nyangárá gá rá, ãyĩkõ ĩri ní úmvúlésĩ mụụ́ ị́sụ́ drị̃drị̃ ꞌdãá rĩ ã tã sĩ. Nóni fi mụụ́ úrí Múngú vé drị́ ẹ̃ndẹ́pị gélésĩla lúpá Múngú ní mãlũngã rụzú rĩ ã gãrã gá. 3Lẽ ĩmi ụ̃sụ̃kí ĩzãngã Yẹ́sụ̃ ní nyaá ꞌbá ũnjí ẹ́sị́ be ũká ũká rĩ pi drị́gé ꞌdãri ã tã, ĩmî úvá ã fũ rí ĩmivé ẹ̃ꞌyị̃ngárá ĩmi ní ẹ́sị́ ꞌbãzú Múngú drị̃gé rĩ kuzú ĩmi drị́gé sĩ ku.

4Ĩmi ní rizú ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịzú ũnjĩkãnyã be rĩ gé, ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ꞌdịkí drĩ ꞌbá ãzi drãá kuyé. 5ꞌBo nóni ĩmi ãvĩkí tã Múngú ní ĩmî ẹ́sị́ ímbázú ꞌî anji rú rĩ sĩ gí, Úpí Múngú kĩnĩ,

“Mâ mvá rĩ, Úpí ri dõ mi ĩrĩŋã, lẽ mî ꞌdụ tã ni ꞌbãá áví rú ku,

ãzini ꞌbã dõ tã ũkpó ũkpó mí drị̃gé, lẽ mî úvá ã fũ ku.

6Ãꞌdiãtãsĩyã Úpí ri ꞌbá ꞌí ní lẽélẽ rĩ pi ĩrĩŋã rá,

ãzini ĩri anji ꞌí ní ãꞌyĩí gí ri pi ĩrĩŋã sụ̃ ꞌî anji tị́nị.”12:6 Nãpí 3:11-12

7Múngú ri dõ ĩmi ĩrĩŋã, lẽ ĩmi úmbékí ẹ́sị́, Múngú ri ĩmi ĩrĩŋã sụ̃ anji ívé ni tị́nị. Mvá ẹ́tẹ́pị ívé mváŋá ĩrĩŋãápi ku rĩ ãꞌdi ꞌi? 8Mvá ẹ́tẹ́pị ri ívé anjiŋá rĩ pi ĩrĩŋã rá. Ĩrĩŋãkí dõ ĩmi kuyé, ĩmi anji ĩ ní tịị́ ãlímvá rú ni pi, ĩmi adrikí anji áda ĩrivé ni kuyé. 9ꞌBâ ri ꞌbá ẹ́tẹ́pị́ị vũ drị̃gé nõgó riꞌbá ꞌbâ ĩrĩŋãꞌbée rĩ pi ị̃njị̃ rá pírí, ꞌbá ícókí nyo ꞌbá Ẹ́tẹ́pị ꞌbụ̃ gé ꞌdãá ívé Ídri sẽépi ꞌbá ní adrizú mụzú ãní nyonyo rĩ vé tã ꞌdụụ́ ngaá ku?

10ꞌBá ẹ́tẹ́pị́ị ꞌbâ tịꞌbá rĩ pi ꞌbâ ĩrĩŋã lókí be mãdã kộpi ní ụ̃sụ̃ụ́ lẽé ꞌbâ ĩrĩŋãá rĩ tị́nị, ꞌbo Múngú ri ꞌbâ ĩrĩŋã, ꞌbâ adrikí rí ãní pịrị, ãzini ꞌbâ ã adrikí rí ule sụ̃ ꞌí tị́nị. 11Kádõ ꞌbâ ĩrĩŋãá, ãzó ni ri fi ꞌbâ rụ́ꞌbá gá ꞌdãá fifi, sẽ ꞌbá ní ãyĩkõ ku. ꞌBo ĩrĩŋãngárá ꞌdĩri, ĩri ꞌbâ ímbá, ĩri sẽ ꞌbâ tã ꞌo pịrị, ãzini ꞌbâ adri tã be kíri.

12Kúru lẽ ĩmi ingakí ĩmî drị́ ũrõꞌbá gí ꞌdĩꞌbée ụrụ, lẽ ĩmi tukí pá ũkpó ũkpó, ĩmî kũmũcí ã adri kpọ̃lụ́kpọ́lụ ku. 13“Lẹ́tị ĩmi ní ẹ́cị́zú rĩ, lẽ ĩmi údékí ã adri pịrị,”12:13 Nãpí 4:26 ꞌbá pá be ábáꞌbée gí rĩ pi ã ũsị̃kí rí ĩ pá ngá ãzi ã rụ́ꞌbá gá ku, kộpi ẽ ị́sụ́kí rí ídríngárá.

Lẽ ĩmi ãꞌyĩkí tã Úpí Múngú ní átá rĩ

14Lẽ ĩmi adrikí tã be kíri ꞌbá rĩ pi be. Ĩmi adrikí uletere ũnjĩkãnyã ãkó, ĩmi adrikí dõ uletere kuyé, ꞌbá ãzi ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé ị́sụ́ Úpí Múngú ri ndreé ku. 15Ĩmi ndrekí múké, lẽ ꞌbá ãzi ã api ẹ́sị́ múké Múngú vé rĩ sĩ ku. ꞌBá apiípi Múngú vé ẹ́sị́ múké rĩ sĩ rĩ, adri sụ̃ pẹtị dụụ́pi ꞌaápi ũꞌa be ụ̃kẹ́ngẹlị rĩ tị́nị, ĩri ꞌbá Múngú vé rĩ pi ã ụrụkọ sẽ uꞌde ũnjĩkãnyã agá rá. 16Ĩmi ndrekí múké, lẽ ꞌbá ãzi ã adri ọ̃wụ́ rú ku, ãzini ã adri sụ̃ Ị́sọ̃wụ̃ Múngú ri ị̃njị̃ị́pi ku rĩ tị́nị ku. Sẽ ívé ãmbũgũ ĩ ní ꞌi tịzú kãyú rĩ jeé ẹ́drị́pị ní ínyá sákãnĩ ãlu sĩ. 17Ĩmi nị̃kí rá, vúlé vúlé rú, Ị́sọ̃wụ̃ lẽ kõdô ẹ́tẹ́pị ã sẽ ꞌí ní tãkíri, ꞌbo ẹ́tẹ́pị gã sẽgá ĩri ní sĩ. Ị́sọ̃wụ̃ ã mã dõ ẹ́tẹ́pị ri mị̃ị́ndrẹ be mị gé drãáãsĩyã, ndã lẹ́tị tí ẹ́tẹ́pị vé úmĩ újázú ꞌí ní tãkíri sẽzú.

18Ĩmi cakí írã Sĩnáyĩ ĩ ní ícó úló drị́ sĩ rá, riípi dị̃ị́pi ãcí rú, ãngũ bĩípi nịị́pi cịcị, ũlí ní vịị́ ũkpõ be rĩ gé ꞌdãlé kuyé, 19dõku ĩmi cakí ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌụụ́pi jẽlẽgú rú, ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní yịị́, kộpi ní mãá drị́ ị̃rị̃ sĩ kínĩ, Múngú ã gõ átá ĩ ní dị̃ị́ ku rĩ gé ꞌdãlé kuyé, 20ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ní tãị́mbị́ rĩ vé tã ꞌdụụ́ ngaá kuyé rĩ sĩ, Múngú kĩnĩ, “ꞌBá dõku ãnyãpá írã rĩ ã rụ́ꞌbá úlópi rĩ, ã úvị́kí ĩri írã sĩ drãá rá.”12:20 Wụ̃ngárá 19:12-1321Tã Mósẽ ní ndreé írã Sĩnáyĩ drị̃gé ꞌdãri sẽ Mósẽ ní ụ̃rị̃ ambamba, Mósẽ kĩnĩ, “Ụ̃rị̃ ị́mvụ́ ma ambamba, ma ri yã ãní yãyã.”12:21 Dẽtõrõnómẽ 9:19

22ꞌBo ĩmi ícákí nóni írã Sĩónã12:22 Sĩónã: Sĩónã ri ĩ kpá zị Yẹ̃rụ́sãlémã. gá gí, ĩmi ícákí Múngú adriípi ídri rú rĩ vé kụ̃rụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã adriípi ꞌbụ̃ gé rĩ gé gí. Ĩmi ícákí mãlãyíkã ĩ traꞌbá kú bị́trị́ká rĩ pi ãsámvú gé gí. 23Ĩmi ífíkí nóni ícá ꞌbá Múngú ní ũpẽé anji kãyú rú rĩ pi ãsámvú gé gí, sĩkí ꞌbá ꞌdĩꞌbée ã rụ́ kú ꞌbụ̃ gé ꞌdãáꞌdã, ĩmi ícákí Múngú ꞌbá rĩ pi vé tã lịị́pi céré rĩ vúgá gí, ĩmi ífíkí nóni ícá índrí ꞌbá rĩ pi vé tã ꞌoꞌbá pịrị ꞌbụ̃ gé ꞌdãá rĩ pi vúgá gí. 24Ĩmi ícákí nóni Yẹ́sụ̃ ꞌbâ ãsámvú ícípi Múngú be ívé ũndĩ úꞌdí rĩ sĩ rĩ vúgá gí, ĩmi ícákí ĩrivé ãrí dãápi ꞌbâ trũzú ũnjĩkãnyã agásĩ rĩ gé gí. Yẹ́sụ̃ vé ãrí dãápi ꞌdĩri múké múké, ndẽ Ẽbélẽ vé ãrí rá.12:24 Yẹ́sụ̃ vé ãrí dãápi ꞌdĩri múké múké, ndẽ Ẽbélẽ vé ãrí rá: Yẹ́sụ̃ vé ãrí ri ꞌbá rĩ pi pa ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ, Ẽbélẽ vé ãrí ri ngo ã ũfẽkí ꞌî ãrígó. Tã ꞌdĩri lũ ꞌyozú kínĩ, Yẹ́sụ̃ vé ãrí dãápi ꞌdĩri múké múké, ndẽ Ẽbélẽ vé ãrí rá. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 4:1-16.

25Ĩmi ndrekí múké, lẽ ĩmi gãkí ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú ní átá ꞌdĩri ku. Mósẽ kã átá ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní írã Sĩnáyĩ drị̃gé ꞌdãlé, kộpi kâ gãá Mósẽ ẽ tị yịgá sĩ, ĩrĩŋãkí kộpi tã ũkpó ũkpó ni sĩ rá, kộpi ápákí kuyé. Ĩmi kádõ ụ̃sụ̃ụ́, ĩmi ní gãá ụ́ꞌdụ́kọ́ átápi ꞌbụ̃ gélésĩ rĩ yịgá sĩ rĩ, ĩmi ícó ápá tã ũkpó ũkpó ímụ́pi ĩmi ị́sụ́pi ꞌdĩri agásĩ rá? 26Múngú kã átá írã Sĩnáyĩ drị̃gé ꞌdãá, ĩrivé ụ́ꞌdụ́kọ́ sẽ ãngũ rĩ aya ꞌi dĩngídĩngí. Múngú gõ ũyõ ãzi sõó dị̃ị́ kĩnĩ, “Ma gõ sẽ vũ rĩ ꞌi aya dị̃ị́, ãzini ꞌbụ̃ rĩ kpá ꞌi aya ĩndĩ.”12:26 Hãgáyĩ 2:627Tã ꞌdĩri lũ kínĩ, Múngú ri ngá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé rĩ pi aya, ĩri kộpi unje úꞌbé vũgá, ngá ĩ ní ayaá ku rĩ pi ã adrikí rí mụzú nyonyo.

28Lẽ ꞌbâ sẽkí õwõꞌdĩfô, ĩ ní ꞌbá ní mãlũngã ꞌi ayaápi ku ni sẽé rụụ́ rĩ sĩ. Mãlũngã ĩ ní sẽé rụụ́ ꞌbá ní ꞌdĩri sĩ, lẽ ꞌbâ ị̃njị̃kí Múngú ri, ꞌbâ íngúkí ĩri, ãzini ꞌbâ rukí ĩri ruru. 29Ádarú Múngú ꞌbávé rĩ adri sụ̃ ãcí ãngũ zãápi veépi mgbĩlímgbĩlí rĩ tị́nị.12:29 Dẽtõrõnómẽ 4:24

13

Ẹ̃zị́ Múngú ní ãyĩkõ sẽépi rĩ

1Lẽ ĩmi lẽkí ĩmi ĩmi ọ̃gụ̃pị́ị Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi be lẽlẽ. 2Lẽ ĩmi ẹ́ꞌyị́kí ụ̃mụ́ ímụ́ꞌbá ĩmivé ãngá vũrã ãzi gélésĩ rĩ pi drị́ ị̃rị̃ sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá ụrụkọ kâ ꞌoó ꞌdĩri tị́nị, kộpi ẹ́ꞌyị́kí mãlãyíkã rĩ pi ụ̃mụ́ ĩvé ni rú, kộpi nị̃kí ámá ꞌyozú kínĩ, ụ̃mụ́ ĩ ní ẹ́ꞌyị́ ꞌdĩꞌbée mãlãyíkã ꞌdíni kuyé. 3Lẽ ĩmi ụ̃sụ̃kí ꞌbá Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí ĩ ní ũꞌyĩí kuú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá rĩ pi ã tã ĩndĩ, ãzini lẽ ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ ꞌbá ĩ ní rií ọ̃cụ̃ụ́ ĩzãngã nyaá rĩ pi drị̃gé, ĩzãngã ĩ ní rií kộpi ọ̃cụ̃zú rĩ, ã fi ĩmî ẹ́sị́ agá, sụ̃ ĩ ri ĩmi ọ̃cụ̃ rĩ tị́nị.

4Ágó pi ũkú be jekí dõ ĩ gí, lẽ kộpi ẽ ị̃njị̃kí ãjẽ rĩ vé tã ị̃njị̃njị̃, kộpi ã rikí mị úꞌbé bãdãbãdã ku, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ri ímụ́ tã lị ꞌbá riípi mị úꞌbépi bãdãbãdã rĩ drị̃gé, ãzini ĩri tã lị ꞌbá ọ̃wụ́ rú rĩ pi drị̃gé. 5Lẽ ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ ãmbúgú mũfẽngã drị̃gé ku. Ngá ĩmivé anigé rĩ pi, ca ĩmi ní gí, lẽ ĩmi adrikí ãní ãyĩkõ sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú kĩnĩ,

“Á ku ĩmi ãluŋáni ku,

má adi ĩmi ãluŋáni ku.”13:5 Dẽtõrõnómẽ 31:6

6Sẽzú ꞌbâ ícó tã áda átá ꞌyozú kínĩ,

“Úpí ri mâ ĩzã ko nĩ! Ngá má ní adrizú ụ̃rị̃ sĩ rĩ ãꞌdi?

ꞌBá áda ri ícó ꞌdĩgé má ní ãꞌdi ã tã ꞌo?”13:6 Sãwụ́mã 118:6-7

7Lẽ ĩmi ụ̃sụ̃kí ĩmivé drị̃koma tị Múngú vé rĩ ũlũꞌbá ĩmi ní ꞌdãꞌbée vé tã. Lẽ ĩmi ụ̃sụ̃kí kộpivé adringárá múké ꞌdãri vé tã. Lẽ ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri sụ̃ kộpi ní ẹ̃ꞌyị̃ị́ rĩ tị́nị.

8Íꞌdózú ájée, ícázú ãndrũ, mụzú ꞌdániꞌdáni, Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ áwí kuú vúgú rĩ vú sĩ, újá ꞌi ku. 9ꞌBá ãzi íjị́ dõ ĩmi ní tã ãzi úꞌdí ũꞌdũ be túngú ni ímbá, lẽ ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí ku. Ngá múké rĩ, lẽ Múngú vé ẹ́sị́ múké rĩ ã adri ꞌbâ ẹ́sị́ agá, ã sẽ rí ꞌbá ní ũkpõ. Ãnyãngã ꞌbá rĩ pi ní rií nyaá, ĩ ní rií lãꞌbĩ ni soóso ꞌdĩꞌbée ko kộpi ĩzã ku.

10ꞌBâ vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ vé ni be13:10 ꞌBâ vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ vé ni be: Vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ vé ꞌdĩri, ĩri ꞌbụ̃ gé ꞌdãáꞌdã. Ĩri vũrã ꞌbávé Yẹ́sụ̃ átálágú ãmbúgú rĩ ní ívé ãrí sẽé dãá ꞌbâ trũzú ꞌbávé ũnjĩkãnyã agásĩ rĩ. anigé ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, atala ẹ̃zị́ ngaꞌbá Jó Múngú vé rĩ agá vũ drị̃gé nõgó rĩ pi ícókí rọ̃bọ̃ŋọ̃ ĩ ní zãá ꞌdãri nyaá ku. 11Átálágú ãmbúgú rĩ, ĩri ãnyãpá ãrí ꞌdụ mụzú Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú ũnjĩkãnyã ũjĩzú. ꞌBo ãnyãpá ĩ ní úlị́ rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú ꞌdĩꞌbée, ĩ ngúlú ni pi zã vũrã ꞌbá rĩ pi ní adrizú rĩ gé ãmvélésĩla. 12Yẹ́sụ̃ nya kpá ĩzãngã kụ̃rụ́ rĩ gé ãmvélésĩla, ꞌdịkí ĩri drãá kụ̃rụ́ rĩ agá ꞌdãá kuyé, ꞌdịkí ĩri drãá kụ̃rụ́ rĩ gé ãmvélésĩla, ĩrivé ãrí ã ũjĩ rí ꞌbá rĩ pi vé ũnjĩkãnyã. 13Kúru lẽ ꞌbâ fũkí mụzú kụ̃rụ́ rĩ agásĩ ãmvé Yẹ́sụ̃ vúgá ꞌdãá, ꞌbâ mụkí rí ĩzãngã ĩri ní nyaá rĩ ãlẽé ĩri be trụ́. 14Vũ drị̃gé nõgó, kụ̃rụ́ ãzi ꞌbá ní áwí adrií ꞌa ni gé nyonyo ni ꞌdãáyo, ꞌbo ꞌbâ ri ẹ́sị́ ꞌbã rizú kụ̃rụ́ ãzi úmvúlésĩ ꞌbá ní mụzú adrizú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá nyonyo rĩ ũtẽ.

15Lẽ ꞌbâ sẽkí ngá múké ꞌbá ní rizú Múngú ri íngúzú mụzú nyonyo ni Yẹ́sụ̃ ã rụ́ sĩ. 16Lẽ ĩmi rikí ꞌbá ụrụkọꞌbée ẽ ĩzã koó mụzú koko, ãzini lẽ ĩmi rikí ĩmivé ngá ãlẽé ĩmi ãsámvú gé sĩ kộpi be trụ́. Ĩmi ꞌokí dõ sụ̃ ꞌdĩri tị́nị, ĩri adri sụ̃ rọ̃bọ̃ŋọ̃ ĩmi ní sẽé Múngú ní, ãyĩkõ sẽépi ĩri ní rĩ tị́nị.

17Lẽ ĩmi yịkí ĩmivé ꞌbá drị̃koma rú rĩ pi ẽ tị yịyị, ĩmi ꞌdụkí tã kộpi ní lũú ĩmi ní rĩ ngaánga, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ri ĩmivé ídri ã tã mba nĩ, kộpi tã ĩ ní ꞌoó ĩmi ní rĩ ũlũ Múngú ní nĩ. Lẽ ĩmi sẽkí kộpi ní ĩzãngã ku, kộpi ã ngakí rí ẹ̃zị́ ĩmi ũtẽzú rĩ ãyĩkõ sĩ, kộpi ã adrikí rí ĩzãngã sĩ ku. Ĩmi sẽkí dõ kộpi ní ĩzãngã, ĩri sẽ kộpi kokí ĩmi ĩzã múké ku.

18Lẽ ĩmi zịkí ꞌbá ní Múngú ri. ꞌBá nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ꞌokí tã ũnjí kuyé, ụ́ꞌdụ́ céré ꞌbâ ri tã ꞌo pịrị. 19Á lẽ ĩmi ẹ́ꞌyị́, ĩmi zịkí má ní Múngú ri, mâ gõ rí mụụ́ ĩmi vúgá ꞌdĩí úꞌdíkírĩŋá nõgó.

20Múngú tãkíri sẽépi rĩ, inga ꞌbávé Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri gõó ídri rú drãngárá gálésĩla gí, ĩri Ãmbúgú Kãbĩlõ Úcépi ni, údé ꞌbâ ãsámvú Múngú be ívé ãrí dãápi ũndĩ ĩ ní rụụ́ mụzú ꞌdániꞌdáni rĩ sĩ. 21Ma Múngú ri zị ĩmi ní, ã sẽ ĩmi ní tã ĩmi ní lẽé rĩ pi ãrẽvú céré, ĩmi ꞌdụkí rí tã ĩri ní lẽé rĩ pi ngaá ãní. Lẽ Yẹ́sụ̃ ã ko ĩmi ĩzã, ĩmi ꞌokí rí tã Múngú ní ãyĩkõ sẽépi ni, ẽ íngúkí Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri mụzú ꞌdániꞌdáni. Ãmĩnã.

22Má ẹ́drị́pị́ị má ọ́mvụ́pị́ị, á sĩ kọ̃kọ̃bị́ ẹ̃lị́ŋá ꞌdĩri sẽé ĩmi ní ĩmi ímbázú. Má ẹ́ꞌyị́ ĩmi, lẽ ĩmi ꞌbãkí úvá tã má ní átá ĩmi ní ꞌdĩri yịzú.

23Á lẽ lũú ĩmi ní ꞌdíni, ĩmi nị̃kí rí ꞌyozú kínĩ, ĩtrũkí ꞌbá ọ́gụ́pị Tĩmõtéyõ rĩ jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãásĩ ãmvé gí. Ícá dõ má vúgá nõgó mbẽlẽŋá rá, má kãdõ mụụ́ ĩmi ndrengárá gá ꞌdĩlé, ma ĩri jị mụzú ĩndĩ.

24Ĩmi sẽkí mõdó drị̃koma ĩmivé rĩ pi ní, ãzini ꞌbá Múngú vé rĩ pi ní. ꞌBá Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Ĩtálĩyã vé rĩ pi sẽkí ĩmi ní mõdó.

25Múngú vé ẹ́sị́ múké rĩ ã adri ĩmi be céré.