Íꞌdóngárá

Búkũ

Íꞌdóngárá

vé rĩ

Tã búkũ rĩ vé rĩ ã ũlũngárá

Búkũ ꞌdĩri lũ ngá rĩ pi vé íꞌdóngárá ã tã. Lũ tã Múngú ní ꞌbụ̃ pi gbizú vũ be rĩ, ãzini ĩri ní ngá ꞌa ni gé rĩ pi gbizú rĩ, agaápi rá rĩ, lũ tã ĩri ní ꞌbá gbizú, ĩri ní ꞌbá rĩ ꞌbãzú adrizú ngá rĩ pi drị̃gé ꞌbá ãmbúgú rú rĩ. Búkũ ꞌdĩri lũ kpá ũnjĩkãnyã vé íꞌdóngárá, ĩzãngã nyangárá, ãzini drãngárá vé íꞌdóngárá ã tã. Lũ tị ãndíãndí rĩ pi vé tã, ãzini sụ́rụ́ rĩ pi vé íꞌdóngárá ã tã, lũ kpá tã Múngú ní Ãbũrámã ri ĩpẽzú ívé úyú Yãhụ́dị̃ rĩ pi be, kộpi ã adrikí rí ꞌbá ívé ni rĩ vé tã, ꞌî iꞌda rí ꞌî ngúlúpí kộpi ní, kộpi ẽ iꞌdakí rí ívé ũkpõ, ãzini tã áda rĩ ꞌbá ụrụkọ ní.

Cápĩtã 12-50 ũlũ ꞌbá Ãbũrámã vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi vé tã, mvọ́pị Ĩsákã vé tã, Ĩsákã mvọ́pị Yõkóbũ vé tã, ãzini ũlũ Yõkóbũ vé anji mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ rĩ pi vé tã, agaápi rá rĩ, ũlũ tã Yõsépã vé rĩ. Kộpi ã adrikí dõ ngúlúmũ mãdãŋá drãáãsĩyã, ãzini ꞌbá Múngú túngú túngú rĩ pi ị̃njị̃ꞌbá rĩ pi ã trakí dõ kộpi ã gãrã kụ́rụ̃ drãáãsĩyã, Múngú mba ívé ꞌbá ꞌdĩꞌbée ã tã rá. Ũlũ kpá kĩnĩ, Múngú lẽ ꞌbá ívé rĩ pi ã ꞌdụkí ívé tã ngaá, kộpi ã ꞌokí tã pịrị, ẽ ị̃njị̃kí rí ꞌi ãní.

Búkũ Íꞌdóngárá vé rĩ, Wụ̃ngárá vé rĩ, Lẹ̃vị̃tị́kã vé rĩ, Kãlãfe vé rĩ, ãzini Dẽtõrõnómẽ vé rĩ, Yãhụ́dị̃ rĩ pi zịkí búkũ ꞌdĩꞌbée Búkũ Tãị́mbị́ vé ni, dõku Búkũ Mósẽ vé Tãị́mbị́ vé rĩ.

ꞌBụ̃ pi vé gbingárá vũ be rĩ

¹Íꞌdóngárá gá ꞌdãá, Múngú gbi ꞌbụ̃ pi vũ be. ²Vũ rĩ adri kú kána, ngá ãzi ꞌa ni gé ꞌdãáyo, yị̃ị́ dabaya rĩ ẽ drị̃ bĩ nịị́ kuú cịcị, Índrí Múngú vé rĩ ri ẹ́cị́ yị̃ị́ rĩ drị̃gé sĩ.

³Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ụ̃tụ́ŋá ã adri anigé.” Ụ̃tụ́ŋá ní dị̃zú ãngũ ĩmgbẽrẽzú. ⁴Múngú ndre ụ̃tụ́ŋá rĩ índré ꞌí mị gé ꞌdãá múké, ĩri ní ụ̃tụ́ŋá pi ãsámvú acozú ãngũ bĩípi nịị́pi cịcị rĩ be. ⁵Múngú ní ụ̃tụ́ŋá rĩ zịzú “Ụ̃tụ́ ãmgbáráká” ĩri ní ãngũ bĩípi nịị́pi cịcị rĩ zịzú “ị́nị́ŋá.” Ũndréŋá ní ícázú, ãngũ rĩ ní ọ́wụ́zú, ꞌdĩri ụ́ꞌdụ́ ãlu rĩ.

⁶Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ãngũ mgbọ ã adri ụrụ ꞌdãá yị̃ị́ rĩ pi ãsámvú gé, ã aco rí yị̃ị́ ꞌbụ̃ gé rĩ pi ãsámvú yị̃ị́ vũ drị̃gé rĩ be.” ⁷Múngú ní ãngũ mgbọ ụrụ rĩ gbizú, ã aco rí yị̃ị́ ꞌbụ̃ gé rĩ pi ãsámvú yị̃ị́ vũ drị̃gé rĩ be. Ĩri ní ꞌi ngazú sụ̃ Múngú ní ꞌyoó rĩ tị́nị. ⁸Múngú ní ãngũ mgbọ ụrụ rĩ zịzú “ꞌbụ̃.” Ũndréŋá ní ícázú, ãngũ rĩ ní ọ́wụ́zú, ꞌdĩri ụ́ꞌdụ́ ị̃rị̃ rĩ.

⁹Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ yị̃ị́ ꞌbụ̃ ndụ́gé rĩ ã úmú ꞌi vũrã ãlu gé, ãngũ ãꞌwí ẽ índré.” Ĩri ní ꞌi ngazú sụ̃ Múngú ní ꞌyoó rĩ tị́nị. ¹⁰Múngú ní ãngũ ãꞌwí rĩ zịzú “nyọ̃ọ́kụ́”, ĩri ní yị̃ị́ ĩ úmúꞌbá vũrã ãlu gé rĩ zịzú “yị̃ị́ tafu”. Múngú ndre ꞌí mị gé ꞌdãá índré múké.

¹¹Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ngá rĩ pi ẽ ĩfũkí dụụ́ nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé, ngá úri be ni pi, ãzini pẹtị ũꞌa be ni pi, ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí.” Ĩri ní ꞌi ngazú sụ̃ Múngú ní ꞌyoó rĩ tị́nị. ¹²Ngá rĩ pi ní ĩfũzú ꞌdụzú nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé, ngá úri be ni pi, ãzini pẹtị ũꞌa be ni pi ĩfũkí dụụ́ ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí. Múngú ndre kộpi ꞌí mị gé ꞌdãá índrékí múké. ¹³Ũndréŋá ní ícázú, ãngũ rĩ ní ọ́wụ́zú, ꞌdĩri ụ́ꞌdụ́ na rĩ.

¹⁴Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ngá dị̃ꞌbée ãngũ ĩmgbẽrẽꞌbée ni pi ẽ índrékí ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, ã aco rí ụ̃tụ́ŋá pi ãsámvú ị́nị́ŋá be, kộpi ẽ iꞌdakí rí lókí rĩ pi ã vúgú, ụ́ꞌdụ́ rĩ pi ã vúgú, ãzini ílí rĩ pi ã vúgú, ¹⁵kộpi ã dị̃kí rí ãngũ ĩmgbẽrẽé ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ ímụ́ vũ drị̃gé nõó.” Ĩri ní ꞌi ngazú sụ̃ Múngú ní ꞌyoó rĩ tị́nị. ¹⁶Múngú ní ngá ambugu dị̃ꞌbée ãngũ ĩmgbẽrẽꞌbée ni pi gbizú ị̃rị̃. Ãmbúgú agaápi rá rĩ, ã dị̃ rí ãngũ ĩmgbẽrẽé ụ̃tụ́ŋá sĩ, mãdãŋá rĩ, ã dị̃ rí ãngũ ĩmgbẽrẽé ị́nị́ŋá sĩ. Ĩri ní kpá línyã rĩ pi gbizú. ¹⁷Múngú ꞌbã kộpi ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, kộpi ã dị̃kí rí ãngũ ĩmgbẽrẽé vũ drị̃gé nõgó, ¹⁸ụ̃tụ́ rĩ ã dị̃ rí ãngũ ĩmgbẽrẽé ụ̃tụ́ŋá sĩ, mbãá rĩ ã dị̃ rí ãngũ ĩmgbẽrẽé ị́nị́ŋá sĩ, ã aco rí ụ̃tụ́ŋá pi ãsámvú ị́nị́ŋá be. Múngú ndre kộpi ꞌí mị gé ꞌdãá índrékí múké. ¹⁹Ũndréŋá ní ícázú, ãngũ rĩ ní ọ́wụ́zú, ꞌdĩri ụ́ꞌdụ́ sụ rĩ.

²⁰Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ngá ídri be ni pi ã adrikí yị̃ị́ agá ꞌdãá, ãzini lẽ ãríŋá rĩ pi ã ungakí ãngũ mgbọ ꞌbụ̃ pi ãsámvú vũ be rĩ gé sĩ.” ²¹Kúru Múngú ní ngá ambugu ambugu yị̃ị́ tafu agá ídri be rĩ pi gbizú ngá céré ídri be ẹ́cị́ꞌbá ẹ́cị́ẹ̃cị̃ rĩ pi be, ãríŋá rĩ pi be ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí. Múngú ndre kộpi ꞌí mị gé ꞌdãá índrékí múké. ²²Múngú sẽ kộpi ní tãkíri, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi tịkí, ĩmivé kãlãfe ã ga tré yị̃ị́ tafu rĩ agá ꞌdãá, ãríŋá rĩ pi vé kãlãfe ã ga tré vũ drị̃gé nõgó.” ²³Ũndréŋá ní ícázú, ãngũ rĩ ní ọ́wụ́zú, ꞌdĩri ụ́ꞌdụ́ tọ̃wụ́ rĩ.

²⁴Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ãnyãpá rĩ pi, ngá nyíríŋá ídri be ẹ́cị́ꞌbá vũ drị̃gé sĩ rĩ pi, ãzini ãꞌá rĩ pi ã adrikí vũ drị̃gé nõgó anigé ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí.” Ĩri ní ꞌi ngazú sụ̃ Múngú ní ꞌyoó rĩ tị́nị. ²⁵Múngú gbi ãꞌá rĩ pi ãnyãpá rĩ pi be ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí, ãzini gbi ngá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí. Múngú ndre kộpi ꞌí mị gé ꞌdãá índrékí múké.

²⁶Kúru Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ꞌbâ gbikí ꞌbá sụ̃ụ́ ꞌbá tị́nị, kộpi ã adrikí rí ãmbúgú ị̃ꞌbị́ yị̃ị́ tafu agá rĩ pi drị̃gé, ãríŋá rĩ pi drị̃gé, ãnyãpá rĩ pi drị̃gé, ãꞌá rĩ pi drị̃gé, ãzini ngá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi drị̃gé.”

²⁷Kúru Múngú ní ꞌbá gbizú sụ̃ ꞌí tị́nị,

Múngú gbi ĩri sụ̃ ꞌí tị́nị,

gbi kộpi ágó pi ũkú be.

²⁸Múngú ní tãkíri ꞌbãzú kộpi drị̃gé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi tịkí, ĩmi ízúkí ízúzũ, ĩmivé kãlãfe ã ga tré vũ drị̃gé nõgó, ĩmi adrikí ãmbúgú nyọ̃ọ́kụ́ rĩ drị̃gé. Lẽ ĩmi adrikí ãmbúgú ị̃ꞌbị́ yị̃ị́ tafu agá rĩ pi drị̃gé, ãríŋá rĩ pi drị̃gé, ngá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi drị̃gé.”

²⁹Kúru Múngú ní ꞌyozú ꞌbá rĩ ní kĩnĩ, “Ngá úri be vũ drị̃gé rĩ pi, pẹtị ꞌaꞌbée ꞌaꞌa úri be agá rĩ pi ãrẽvú céré, á sẽ kộpi mí ní. Kộpi adri ãnyãngã mívé ni. ³⁰Á sẽ ngá ĩfũꞌbá dụꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé rĩ pi ãrẽvú céré ãꞌá rĩ pi ní, ãríŋá rĩ pi ní, ngá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi ní ãnyãngã rú.”

³¹Múngú ndre ngá ꞌí ní gbií rĩ pi ãrẽvú céré índrékí ꞌí mị gé ꞌdãá múké múké. Ũndréŋá ní ícázú, ãngũ rĩ ní ọ́wụ́zú, ꞌdĩri ụ́ꞌdụ́ ázíyá rĩ.

¹Kúru ꞌbụ̃ pi vé gbingárá vũ be, ngá céré ꞌa ni gé rĩ pi be rĩ ní ꞌi dẹzú.

²Kúru kã mụụ́ caá ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ gé, ị́sụ́ Múngú dẹ ívé ẹ̃zị́ rĩ ã ngangárá gí, kúru ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ gé, ĩri ní uvuzú. ³Múngú ní tãkíri ꞌbãzú ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ rĩ drị̃gé, ꞌbã ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri adrií uletere,2:3 Ụ́ꞌdụ́ uletere: Ụ́ꞌdụ́ uletere ꞌdĩri vé ífífí, Múngú ꞌbã ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri adrií túngú uvuzú ni. ãꞌdiãtãsĩyã ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri ĩri ní uvuzú rĩ, ị́sụ́ dẹ ívé ẹ̃zị́ ngá rĩ pi gbizú rĩ gí.

Múngú gbi Ãdámã pi Évã be

⁴ꞌBụ̃ pi vé gbingárá vũ be rĩ ĩri ꞌdíni.

Úpí2:4 Úpí: Ẽbérẽ tị sĩ, Múngú zị ꞌî rụ́ Yáwẽ, ífífí ni, Múngú adriípi mụzú ꞌdániꞌdáni rĩ ꞌi. Kẹ̃lị̃kọ́ tị sĩ, ꞌbâ Yáwẽ ri zị Úpí. Ĩ ị́sụ́ lã Búkũ Íꞌdóngárá vé rĩ agá, Wụ̃ngárá vé rĩ agá, Rụ́tã vé rĩ agá, ãzini Yónã vé rĩ agá. Múngú kã ꞌbụ̃ pi gbií vũ be gí, ⁵ásé, pẹtị, dõku ngá ãzi ĩfũ dụụ́ vũ rĩ drị̃gé kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã Úpí Múngú sẽ drĩ yị̃ị́gọ́ ꞌdịị́ vũ rĩ drị̃gé kuyé, ꞌbá ọ́mvụ́ ꞌãápi ni ꞌdãáyo, ⁶ẹndrịlị́gọ́ ri ꞌaá nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ẽ drị̃ ũndrĩí nĩ. ⁷Úpí Múngú ní ũtrẽtrẽ ĩtĩzú, ĩri ní gbizú ufuzú ꞌbá ágó rú, ĩri ní ẹ̃vị̃vị̃ ídri vé rĩ vuzú ụ̃mvụ ni gé, ágó rĩ gõ ícá ídri rú.

⁸Úpí Múngú ní ngá sazú ọ́mvụ́ Ẽdénẽ vé rĩ agá, wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũzú rĩ gé, ĩri ní ágó ꞌí ní gbií rĩ jịzú ꞌbãzú ọ́mvụ́ rĩ agá. ⁹Úpí Múngú sa pẹtị ũnyĩ be ũꞌa be ĩ ní nyaá íníꞌbá ínínĩ ni pi ọ́mvụ́ rĩ agá ꞌdãá ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí. Ọ́mvụ́ rĩ ã ágáŋá gá ꞌdãá, sa pẹtị ídri sẽépi rĩ, ãzini pẹtị tã múké pi nị̃zú tã ũnjí be rĩ.

¹⁰Yị̃ị́ ãzi ídị́ ĩfũú ọ́mvụ́ Ẽdénẽ vé rĩ agá ꞌdãá, ri ọ́mvụ́ rĩ ũsũú nĩ, yị̃ị́ rĩ aco ꞌi caá sụ. ¹¹Yị̃ị́ ãlu rĩ ã rụ́ Pĩsónã, dị ẹlịị́ mụzú ãngũ Hãvílã vé dábũ be rĩ agásĩ. ¹²Dábũ ãngũ ꞌdãri vé rĩ múké, pẹtị sụ́ be ngụ̃ụ́pi ndrị̃ndrị̃ rĩ ꞌdãlé anigé, ãzini írã ũnyĩ be ĩ ní zịị́ õníkĩ rĩ pi ꞌdãlé anigé. ¹³Yị̃ị́ ị̃rị̃ rĩ ã rụ́ Gĩyónã, dị ẹlịị́ mụzú ãngũ Kụ́sị̃ vé rĩ agásĩ. ¹⁴Yị̃ị́ na rĩ ã rụ́ Tị́gị̃rị̃sị̃, dị ẹlịị́ mụzú ãngũ Ãsírĩyã vé rĩ agásĩ, ụ̃tụ́ ní ĩfũngárá gálésĩla. Yị̃ị́ sụ rĩ ã rụ́ Yũfẽrétã.

¹⁵Úpí Múngú ní ágó rĩ jịzú ꞌbãzú ọ́mvụ́ Ẽdénẽ vé rĩ agá, ã ꞌã rí ọ́mvụ́ rĩ, ãzini ã ũtẽ rí ọ́mvụ́ rĩ. ¹⁶Úpí Múngú ní ꞌyozú ágó rĩ ní kĩnĩ, “Mi ícó pẹtị ọ́mvụ́ agá rĩ pi vé ũꞌa nya rá, ¹⁷ꞌbo lẽ mî nya pẹtị ĩ ní tã múké nị̃zú tã ũnjí be rĩ ku, ꞌí nya dõ gí, ádarú mi drã rá.”

¹⁸Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ágó rĩ adri dõ ọ́ꞌdụ́kụ́lẹ, adri múké ku. Ma ꞌbá ĩri ẽ ĩzã koópi ni gbi ĩri ní rá.”

¹⁹Kúru Úpí Múngú ní ũtrẽtrẽ ĩtĩzú, ĩri ní gbizú ufuzú ãnyãpá rú, ãꞌá rĩ pi rú, ãzini ãríŋá rĩ pi rú. Ĩri ní kộpi jịzú ágó rĩ vúgá ꞌdãá, ã ndre rí kộpi, ã ꞌda rí kộpi ã rụ́, ágó rĩ ní kộpi ã rụ́ ꞌdazú ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí. ²⁰Kúru ágó rĩ ní ãnyãpá rĩ pi vé rụ́ ꞌdazú, ãríŋá rĩ pi be, ãꞌá rĩ pi be céré. ꞌBo ꞌbá Ãdámã ẽ ĩzã koópi ni ꞌdãáyo.

²¹Kúru Úpí Múngú ní ágó rĩ sẽzú ụ́ꞌdụ́ kozú kpílíkpílí. Ágó rĩ kã rií ụ́ꞌdụ́ rĩ koó, Úpí Múngú ní ĩrivé gãrãfã ãlu ínjézú, ĩri ní vũrã ni ọ̃zụ̃zú gõzú ũzi. ²²Kúru Úpí Múngú ní gãrãfã ágó rĩ vé ꞌí ní ínjé rĩ gbizú ufuzú ũkú rú, ĩri ní jịzú ágó rĩ vúgá ꞌdãá.

²³Ágó rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ,

“ꞌBá nõri vé fã sụ̃ mávé rĩ tị́nị,

ĩrivé zãá sụ mávé rĩ tị́nị,

ĩ rụ́ ni zị ‘ũkú’,2:23 Ũkú: Ũkú vé ífífí Ẽbérẽ tị sĩ, ínjékí ĩri ágó rụ́ꞌbá gá.

ãꞌdiãtãsĩyã íbíkí ĩri ínjé mâ rụ́ꞌbá gá.”

²⁴Tã ꞌdĩri sĩ, ꞌbá ágó ri ívé ẹ́tẹ́pị ku, ĩri ívé ẹ́ndrẹ́pị ku, kộpi ĩ úmú ũkú ni be, kộpi adri rụ́ꞌbá ãlu.

²⁵Ágó rĩ pi ũkú ni be ị̃rị̃trọ́ pílílí rú, ꞌbo kộpi adrikí kú drị̃njá ãkó.

Ũnjĩkãnyã ágó rĩ pi ní ꞌoó ũkú ni be rĩ

¹Ãꞌá Úpí Múngú ní gbií rĩ pi ãsámvú gé, ị̃nị̃ ri ãꞌá riípi mị ũꞌbãápi agaápi rá ni. Ụ́ꞌdụ́ ãlu, ĩri ní ũkú rĩ zịzú kĩnĩ, “Ẹ̃ndẹ́pị Múngú ꞌyo nyo kínĩ ĩmi nyakí pẹtị ũꞌa ọ́mvụ́ agá ꞌdĩꞌbée ku ꞌdíni rá?”

²Ũkú rĩ ní újázú ị̃nị̃ rĩ ní kĩnĩ, “Múngú kĩnĩ, ꞌbâ ícó pẹtị ọ́mvụ́ agá ꞌdĩꞌbée vé ũꞌa nya rá, ³ꞌbo Múngú kĩnĩ, ‘Pẹtị ọ́mvụ́ ágáŋá gá ꞌdãri vé ũꞌa, lẽ ĩmi nyakí ku, dõku ĩmi úlókí ku, ĩmi nyakí dõ gí, ĩmi ícó ũdrã rá.’ ”

⁴Ị̃nị̃ rĩ ní újázú ũkú rĩ ní kĩnĩ, “Ĩmi ícókí ũdrãá ku. ⁵Múngú nị̃ rá ꞌyozú kínĩ, ĩmi nyakí dõ pẹtị rĩ vé ũꞌa gí, ĩmî mị ri ꞌi zị̃ tã nị̃zú ámázú rá, ĩmi adri sụ̃ Múngú tị́nị, ĩmi tã múké pi nị̃ tã ũnjí be rá.”

⁶Ũkú rĩ kã ndreé pẹtị rĩ vé ũꞌa índré ꞌí mị gé ꞌdãá múké, ĩ ícó nya rá, ãzini ĩ tã múké pi nị̃ ãní tã ũnjí be rá, ĩri ní pẹtị rĩ vé ũꞌa ĩtĩzú nyazú, ĩri ní ụrụkọ ni sẽzú ágó ni adriípi ꞌí gãrã gá rĩ ní, ágó ni ní ẹ́ꞌyị́zú nyazú. ⁷Koro kộpi ẽ mị ní ꞌi zị̃zú, kộpi nị̃kí ámá ĩ nóni pílílí rú. Kúru kộpi ní ị̃bị́bị́ ŋõzú údézú ĩ rụ́ꞌbá ọ̃zụ̃zú ãní.

⁸Ũndréŋá ꞌdãri sĩ, ágó rĩ pi ũkú rĩ be yịkí Úpí Múngú vé kụ́bị́, ĩri ri ẹ́cị́ ọ́mvụ́ rĩ agásĩ, kộpi ápákí Úpí Múngú sĩ mụụ́ ĩ zụ̃ụ́ pẹtị rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá. ⁹Úpí Múngú ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Ĩmi íngõlé?”

¹⁰Ágó rĩ ní újázú kĩnĩ, “Á yị mî kụ́bị́ ọ́mvụ́ agá ꞌdãá, sẽ má ní ụ̃rị̃, ãꞌdiãtãsĩyã ma pílílí rú, má ní ma zụ̃zú ãní.”

¹¹Múngú ní ĩri zịzú kĩnĩ, “Ãꞌdi lũ mí ní kínĩ mi pílílí rú nĩ? Mí nya pẹtị rĩ vé ũꞌa má ní ꞌyoó mî nya ku rĩ gí?”

¹²Ágó rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ũkú mí ní sẽé má ní rĩ, sẽ má ní pẹtị rĩ ã ũꞌa, á nya gí.”

¹³Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú ũkú rĩ ní kĩnĩ, “Mí ꞌo ꞌdíni ãsĩ?”

Ũkú rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ị̃nị̃ ũꞌbã mâ mị nĩ, má ní pẹtị ũꞌa rĩ nyazú ãní.”

Múngú lị tã kộpi drị̃gé

¹⁴Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú ị̃nị̃ rĩ ní kĩnĩ, “Tã mí ní ꞌoó ꞌdĩri sĩ,

“Ãnyãpá rĩ pi ãsámvú gé ãꞌá rĩ pi be,

á tri mi gí!

Mi ímụ́ mi use bẹ̃drị̃ sĩ,

mi ímụ́ fụ́rụ́ndị́ mvũ cĩmgbá cazú ụ́ꞌdụ́ céré mí ní adrizú rĩ gé.

¹⁵Ma sẽ ĩmivé ãsámvú ũkú rĩ be rĩ adri ũnjí,

anjiŋá mívé rĩ pi ĩrivé rĩ be, kộpi ãsámvú rĩ adri ũnjí.

Ĩrivé mvá ágó ri ímụ́ mi gbã drị̃gé,

mi ímụ́ mvá ágó rĩ ga pá gá.”

¹⁶Múngú ní ꞌyozú ũkú rĩ ní kĩnĩ,

“Sâ mí ní mvá tĩzú rĩ gé, ma sẽ mi ĩzãngã nya ambamba.

Mí kãdõ mvá tĩí, ãzó ni ri ásó ambamba.

Mi áwí ẹ́sị́ ꞌbã ku mí ágó ni drị̃gé,

ꞌbo ĩri adri ãmbúgú mí drị̃lé gá nĩ.”

¹⁷Múngú ní ꞌyozú Ãdámã ní kĩnĩ, “Mí ní mívé ũkú ẽ tị yịị́, ãzini mí ní pẹtị ũꞌa má ní ꞌyoó, ‘Mî nya ku’ rĩ nyaá rĩ sĩ,

“Á tri nyọ̃ọ́kụ́ rĩ gí, mî tã sĩ.

Sâ mí ní adrizú ídri rú rĩ gé,

mi ọ́mvụ́ ꞌã ũkpõ sĩ, ụ́rụ́ndẹ be, mí íbí ngá nya ndõ.

¹⁸Ũcékúcé ri ĩfũ dụ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ agá,

mi ngá ĩfũꞌbá dụꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé rĩ pi nya.

¹⁹Mi ọ́mvụ́ ꞌã ũkpõ sĩ, ụ́rụ́ndẹ be,

mi íbí ngá nya ndõ,

cĩmgbá mí ní fizú gõzú nyọ̃ọ́kụ́ agá rĩ gé,

ĩtĩkí nyọ̃ọ́kụ́ ĩ ní mi gbizú ãní,

mi gõ fi nyọ̃ọ́kụ́ agá ũzi.”

²⁰Ãdámã ꞌda ꞌî ũkú ni ã rụ́ Évã3:20 Évã: Évã vé ífífí ídri. ꞌi, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri adri ẹ́ndrẹ́pị ꞌbá ídri rú rĩ pi vé ni céré.

²¹Kúru Úpí Múngú ní lãꞌbú údézú, ĩri ní Ãdámã pi ã rụ́ꞌbá ọ̃zụ̃zú ãní ũkú ni Évã be.

²²Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Nóni ꞌbá ꞌdĩꞌbée ícákí sụ̃ ꞌbá tị́nị, kộpi nị̃kí tã múké pi tã ũnjí be gí. Ícókí kộpi ãꞌyĩí pẹtị ídri sẽépi rĩ nyaá ku, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ã adrikí rí mụzú nyonyo ku.” ²³Kúru Úpí Múngú ní kộpi drozú ọ́mvụ́ Ẽdénẽ vé rĩ agásĩ, kộpi ã mụkí ọ́mvụ́ ꞌãá nyọ̃ọ́kụ́ ꞌí ní ĩtĩí kộpi gbizú rĩ agá. ²⁴Múngú kã kộpi droó fũú ọ́mvụ́ Ẽdénẽ vé rĩ agásĩ gí, ĩri ní mãlãyíkã rĩ pi3:24 Mãlãyíkã rĩ pi: Mãlãyíkã rĩ pi Ẽbérẽ tị sĩ, ĩ kộpi zị Kẽrũbímũ. Kộpi ꞌbụ̃ gé ꞌdãá ídri rú Úpí be trụ́. ꞌbãzú ọ́mvụ́ rĩ vé wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũngárá gálé rú rĩ gé, ãzini ĩri ní ị́lị́ ãco sị́ be dị̃ị́pi lọ̃wụ̃ lọ̃wụ̃ ãcí rú ni ꞌbãzú, ĩri ẹ́cị́ ọ́mvụ́ rĩ agásĩ kụ́rụ̃, ã ũtẽ rí lẹ́tị mụụ́pi pẹtị ídri sẽépi rĩ gé rĩ.

Káyĩnã pi ẹ́drị́pị Ẽbélẽ be

¹Ãdámã pi ní lazú ũkú ni Évã be, Évã ní ꞌa ị́sụ́zú, ĩri ní Káyĩnã4:1 Káyĩnã: Káyĩnã vé ífífí, má ị́sụ́ mvá gí. ri tịzú. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí Múngú ko mâ ĩzã, á tị mvá ágó gí.” ²Vụ́drị̃ ni gé, ĩri ní Ẽbélẽ ri tịzú.

Ẽbélẽ ri ꞌbá kãbĩlõ úcépi ni, Káyĩnã ri ꞌbá ọ́mvụ́ ꞌãápi ni. ³Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Káyĩnã ĩkũnã ívé ãnyãngã, íꞌdụ́ ụrụkọ ni íjị́ sẽé Úpí Múngú ní. ⁴Ẽbélẽ íjị́ ívé rĩ kãbĩlõ mvá kãyú rĩ vé zãá úsõ be ni sẽé Úpí Múngú ní. Úpí Múngú ãꞌyĩ Ẽbélẽ ri rá, ãꞌyĩ kpá ngá ĩri ní sẽé rĩ rá. ⁵ꞌBo Úpí Múngú ãꞌyĩ Káyĩnã ri kuyé, ãꞌyĩ kpá ngá ĩri ní sẽé rĩ kuyé. Sẽ Káyĩnã ã ꞌa ve ambamba, ẹndrẹtị ni adri kú ị̃trị́.

⁶Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú Káyĩnã ní kĩnĩ, “Ngá mî ꞌa ní vezú rĩ ãꞌdi? Mí ẹndrẹtị adri kú ị̃trị́ ꞌdíni ãsĩ? ⁷Mî ꞌo dõ tã pịrị, ícókí té mi ãꞌyĩí ku? ꞌBo mí ãꞌyĩ dõ tã pịrị ꞌoó ku, ũnjĩkãnyã fi mí ẹ́sị́ agá gí, lẽ mi izaá, ꞌbo lẽ mî ndẽ ũnjĩkãnyã vé ũkpõ rá.”

⁸Káyĩnã ní ꞌyozú ẹ́drị́pị ní kĩnĩ, “ꞌBá mụkí ẹ́cị́ be ásé agá.” Kộpi kâ mụụ́ caá ásé agá ꞌdãlé, Káyĩnã ní íꞌdózú ẹ́drị́pị Ẽbélẽ ri fụzú, ĩri ꞌdịzú drãzú rá.

⁹Kúru Úpí Múngú ní Káyĩnã ri zịzú kĩnĩ, “Mí ẹ́drị́pị Ẽbélẽ ri íngãá?”

Káyĩnã ní újázú kĩnĩ, “Á nị̃ kuyé. Mí ụ̃sụ̃ ma ꞌbá riípi má ẹ́drị́pị ri ũtẽépi ni?”

¹⁰Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí ꞌo ꞌdíni ãsĩ? ꞌÍ ndre drĩ ká! Mí ẹ́drị́pị vé ãrí dãápi nyọ̃ọ́kụ́ agá rĩ ngo ícá má vúgá nõó gí. ¹¹Á tri mi gí, á dro mi fũú nyọ̃ọ́kụ́ mí ẹ́drị́pị mí ní ꞌdịị́ rĩ vé ãrí ní dãá ꞌa ni gé rĩ agásĩ ãmvé gí. ¹²Mí kãdõ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ꞌãá, ãnyãngã ka mí ní ꞌa ni gé ku. Íꞌdózú ãndrũ mụzú drị̃drị̃, mi adri ꞌbẹ̃tị́ ãkó, mi ẹ́cị́ ngalanji ãngũ rĩ pi agásĩ.”

¹³Káyĩnã ní ꞌyozú Úpí Múngú ní kĩnĩ, “Tã mí ní ma ĩrĩŋãzú ꞌdĩri ambamba, má ícó ãní bã ku. ¹⁴Nóni ꞌí dro ma fũú nyọ̃ọ́kụ́ rĩ agásĩ gí, má ícó índré mí ẹndrẹtị gé dị̃ị́ ku, ma nóni ꞌbẹ̃tị́ ãkó, ma ẹ́cị́ mụzú ngalanji ãngũ rĩ pi agásĩ. ꞌBá rĩ ị́sụ́ dõ ma, ĩri ma ꞌdị drã rá.”

¹⁵Úpí Múngú ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Adri ꞌdíni kuyé, ꞌbá ãzi ꞌdị dõ mi, ma mî ãrígó ũfẽ vú be ẹ́zị̂rị̃.” Kúru Úpí Múngú ní bị́lẹ́mị ꞌbãzú Káyĩnã ã rụ́ꞌbá gá, ꞌbá ãzi ị́sụ́ dõ ĩri, ã ꞌdị rí ĩri ku. ¹⁶Káyĩnã ní kúru ngazú Úpí Múngú ã gãrã gá sĩ, ĩri ní mụzú adrizú ãngũ Nódĩ4:16 Nódĩ: Nódĩ vé ífífí, ẹ́cị́ngárá ngalanji rĩ. vé rĩ gé, Ẽdénẽ vé wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũngárá gálé rú rĩ gé.

Úyú Káyĩnã vé rĩ

¹⁷Káyĩnã pi ní lazú ũkú ni be, ũkú rĩ ní ꞌa ị́sụ́zú, ĩri ní Ẽnókã ri tịzú. Káyĩnã ní kụ̃rụ́ sịzú, ĩri ní kụ̃rụ́ rĩ ã rụ́ ꞌdazú ꞌî mvọ́pị Ẽnókã ã rụ́ sĩ. ¹⁸Ẽnókã tị Ẽrádĩ ri, Ẽrádĩ tị Mẽhũjãélẽ ri, Mẽhũjãélẽ tị Mẽtũsãélẽ ri, Mẽtũsãélẽ ní Lẽmékẽ ri tịzú.

¹⁹Lẽmékẽ je ũkú ị̃rị̃, ũkú kãyú rĩ ã rụ́ Ãdá ꞌi, ãzi rĩ ã rụ́ Zílã ꞌi. ²⁰Ãdá ní Jãbálã ri tịzú. Jãbálã ri ẹ́tẹ́pị ꞌbá adriꞌbá gãkũ agá, riꞌbá ãnyãpá úcéꞌbá rĩ pi vé ni. ²¹Jãbálã vé ẹ́drị́pị Jũbálã ꞌi. Jũbálã ri ẹ́tẹ́pị ꞌbá riꞌbá kụ̃ꞌdị́ coꞌbá, ãzini jẽlẽgú vuꞌbá rĩ pi vé nĩ. ²²Lẽmékẽ vé ũkú rĩ ãzi Zílã ꞌi, Zílã ní kpá mvá ágó tịzú, mváŋá rĩ ã rụ́ Tũbãlĩ-Káyĩnã ꞌi, ĩri ũndógó ngá ẹ̃zị́ ngazú rĩ pi údépi ni, ãzini riípi aya mãlámãlá, ãzini aya ẹ̃zị́ ngazú rĩ dịị́pi ni. Tũbãlĩ-Káyĩnã vé ọ́mvụ́pị ã rụ́ Nãámã ꞌi.

²³Lẽmékẽ ní ꞌyozú ꞌî ũkúpị́ị ní kĩnĩ,

“Ãdá, ĩmi Zílã be, ĩmi yịkí drĩ ma ká,

mâ ũkúpị́ị, ĩmi yịkí mávé átángá.

Kẹ̃rị́mvá ãzi ĩpẽŋã ma,

á ꞌdị ĩri drãá gí.

²⁴Dõ ũfẽkí Káyĩnã vé ãrígó vú be ẹ́zị̂rị̃,

ma Lẽmékẽ ꞌi, ĩ mávé rĩ ũfẽ vú be pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃.”

Sétẽ pi mvọ́pị Ẽnósã be

²⁵Ãdámã pi ní gõzú lazú ũkú ni be dị̃ị́, ũkú rĩ ní mvá ágó tịzú, ĩri ní rụ́ ni ꞌdazú Sétẽ4:25 Sétẽ: Sétẽ vé ífífí, Múngú sẽ nĩ. ꞌi, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Múngú sẽ má ní mvá ágóŋá Ẽbélẽ Káyĩnã ní ꞌdịị́ rĩ ã ãrígó gí.” ²⁶Sétẽ ní kpá mvá ágó tịzú, ĩri ní rụ́ ni ꞌdazú Ẽnósã ꞌi.

Sâ ꞌdãri gé, ꞌbá rĩ pi ní íꞌdózú Úpí Múngú ã rụ́ zịzú, ãzini ĩri ị̃njị̃zú.

Úyú Ãdámã vé rĩ

¹Úyú ĩ ní tã ni sĩí ꞌdĩri Ãdámã vé rĩ.

Múngú kã ꞌbá ri gbií, gbi ĩri sụ̃ụ́ ꞌí tị́nị. ²Gbi kộpi ágó pi ũkú be, sẽ kộpi ní tãkíri, ĩri ní kộpi zịzú “ꞌbá.”

³Ãdámã kã adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ na (130), ĩri ní mvá ágó tịzú sụ̃ ꞌí tị́nị. Ĩri ní rụ́ ni ꞌdazú Sétẽ ꞌi. ⁴Kã Sétẽ ri tịị́, vụ́drị̃ ni gé, Ãdámã gõ adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãrõ (800), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá. ⁵Ãdámã adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ úrõmĩ pụ̃kụ́ na (930), ĩri ní kúru drãzú.

⁶Sétẽ kã adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu drị̃ ni tọ̃wụ́ (105), ĩri ní Ẽnósã ri tịzú. ⁷Kã Ẽnósã ri tịị́, vụ́drị̃ ni gé, Sétẽ gõ adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãrõ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃ (807), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá. ⁸Sétẽ adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ úrõmĩ mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ (912), ĩri ní kúru drãzú.

⁹Ẽnósã kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ úrõmĩ (90), ĩri ní Kẽnánã ri tịzú. ¹⁰Kã Kẽnánã ri tịị́, vụ́drị̃ ni gé, Ẽnósã gõ adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãrõ mụdrị́ drị̃ ni tọ̃wụ́ (815), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá. ¹¹Ẽnósã adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ úrõmĩ drị̃ ni tọ̃wụ́ (905), ĩri ní kúru drãzú.

¹²Kẽnánã kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ (70), ĩri ní Mãhãlãlélĩ ri tịzú. ¹³Kã Mãhãlãlélĩ ri tịị́, vụ́drị̃ ni gé, Kẽnánã gõ adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãrõ pụ̃kụ́ sụ (840), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá. ¹⁴Kẽnánã kã caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ úrõmĩ mụdrị́ (910), ĩri ní kúru drãzú.

¹⁵Mãhãlãlélĩ kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ ázíyá drị̃ ni tọ̃wụ́ (65), ĩri ní Yãrédẽ ri tịzú. ¹⁶Kã Yãrédẽ ri tịị́, vụ́drị̃ ni gé, Mãhãlãlélĩ gõ adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãrõ pụ̃kụ́ na (830), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá. ¹⁷Mãhãlãlélĩ adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãrõ pụ̃kụ́ úrõmĩ drị̃ ni tọ̃wụ́ (895), ĩri ní kúru drãzú.

¹⁸Yãrédẽ kã adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ ázíyá drị̃ ni ị̃rị̃ (162), ĩri ní Ẽnókã ri tịzú. ¹⁹Kã Ẽnókã ri tịị́, vụ́drị̃ ni gé, Yãrédẽ gõ adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãrõ (800), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá. ²⁰Yãrédẽ adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ úrõmĩ pụ̃kụ́ ázíyá drị̃ ni ị̃rị̃ (962), ĩri ní kúru drãzú.

²¹Ẽnókã kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ ázíyá drị̃ ni tọ̃wụ́ (65), ĩri ní Mẽtũsélã ri tịzú. ²²Kã Mẽtũsélã ri tịị́, vụ́drị̃ ni gé, Ẽnókã gõ adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ na (300), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá. Ẽnókã ri tã ꞌoó pịrị Múngú ẹndrẹtị gé, ²³Ẽnókã adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ na pụ̃kụ́ ázíyá drị̃ ni tọ̃wụ́ (365). ²⁴Ẽnókã ní tã ꞌoó pịrị Múngú ẹndrẹtị gé rĩ sĩ, gõ índré dị̃ị́ kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ꞌdụ ĩri mụzú ídri rú.

²⁵Mẽtũsélã kã adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ ãrõ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃ (187), ĩri ní Lẽmékẽ ri tịzú. ²⁶Kã Lẽmékẽ ri tịị́, vụ́drị̃ ni gé, Mẽtũsélã gõ adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ẹ́zị̂rị̃ pụ̃kụ́ ãrõ drị̃ ni ị̃rị̃ (782), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá. ²⁷Mẽtũsélã adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ úrõmĩ pụ̃kụ́ ázíyá drị̃ ni úrõmĩ (969), ĩri ní kúru drãzú.

²⁸Lẽmékẽ kã adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ ãrõ drị̃ ni ị̃rị̃ (182), ĩri ní mvá ágó tịzú. ²⁹Ĩri ní rụ́ ni ꞌdazú Núwã5:29 Núwã: Núwã vé ífífí, ꞌbá riípi ĩzã koópi ĩzãngã agásĩ ni. ꞌi, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mvá nõri ímụ́ ꞌbâ ĩzã ko ĩzãngã ꞌbá ní rií nyaá ẹ̃zị́ ꞌbá ní rií ngaá drị́ sĩ nyọ̃ọ́kụ́ Úpí Múngú ní trií gí nõri agá nĩ.” ³⁰Lẽmékẽ kã Núwã ri tịị́, vụ́drị̃ ni gé, Lẽmékẽ gõ adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ tọ̃wụ́ pụ̃kụ́ úrõmĩ drị̃ ni tọ̃wụ́ (595), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá. ³¹Lẽmékẽ adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ẹ́zị̂rị̃ pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃ (777), ĩri ní kúru drãzú.

³²Núwã kã adrií caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ tọ̃wụ́ (500), vụ́drị̃ ni gé, ĩri ní Sémẽ pi tịzú Ámã be, Yãpétẽ sĩ.

Yị̃ị́ tị̃ ãngũ ĩmũlũú

¹ꞌBá rĩ pi kâ íꞌdó ízú vũ drị̃gé nõgó, kộpi tịkí anji ũkú rá. ²Anji Múngú vé rĩ pi kâ ndreé anji ũkú ꞌbá rĩ pi ní tịị́ rĩ pi ũnyĩ be ambamba, kộpi jekí ụrụkọꞌbée ĩ ní lẽé rĩ pi ĩ ní ũkú rú. ³Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ícó ꞌbá rĩ pi ãꞌyĩí adrií ídri rú mụzú nyonyo ku, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ꞌbá ũdrãꞌbée ũdrãdrã ni pi, kộpi ꞌyéŋá adri ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ ị̃rị̃.”

⁴Anji Múngú vé rĩ pi kâ anji ũkú ꞌbá rĩ pi vé rĩ jeé, kộpi tịkí anji ũkú rĩ pi be rá. Anji kộpivé ꞌdĩꞌbée zịkí kộpi Nẽfĩlímũ, sâ ꞌdãri gé, kộpi rikí adrií vũ drị̃gé nõgó. Vụ́drị̃ ni gé, kộpi gõkí kpá adrií rá. Kộpi ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịngárá gá ũkpõ be, kộpi ã rụ́ kụkụ.

⁵Úpí Múngú kã ndreé ũnjĩkãnyã ꞌbá rĩ pi vé rĩ ga vũ drị̃gé nõgó ambamba, tã kộpi ní rií ụ̃sụ̃ụ́ sâ ꞌdãri gé rĩ pi céré ũnjí, ⁶tã ꞌdĩri sẽ Úpí Múngú ní ĩzãngã ambamba ꞌí ní ꞌbá gbií vũ drị̃gé nõgó rĩ sĩ. ⁷Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Vũ drị̃gé nõgó, á lẽ ꞌbá má ní gbií rĩ pi vé úri ꞌbeé ãvĩí ꞌdĩísĩ rá, íꞌdózú ꞌbá rĩ pi, ãꞌá rĩ pi, ãnyãpá rĩ pi, ngá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi, ãríŋá rĩ pi, ma kộpivé úri ꞌbe ãvĩ ꞌdĩísĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ma ĩzãngã sĩ má ní kộpi gbií rĩ sĩ.” ⁸ꞌBo Úpí Múngú ꞌbã ẹ́sị́ múké Núwã ní.

⁹Úꞌdógúꞌdógú Núwã vé rĩ, ĩri ꞌdíni. Núwã ri ꞌbá tã ꞌoópi pịrị ni, ꞌbá lókí ꞌdãri gé rĩ pi ãsámvú gé, ị́sụ́kí tã ũnjí rụ́ꞌbá ni gé kuyé, Núwã ꞌdụ tã Múngú ní ꞌyoó ꞌí ní rĩ ngaá rá. ¹⁰Núwã tị anji ãgõ na, Sémẽ ꞌi, Ámã ꞌi, Yãpétẽ sĩ.

¹¹Tã ꞌbá rĩ pi ní ꞌoó vũ drị̃gé nõgó rĩ ũnjíkãnyãkãnyã Múngú ẹndrẹtị gé, kộpi ri tã ꞌdụ nga ẹ́sị́ ũká ũká sĩ. ¹²Múngú ndre ũnjĩkãnyã ꞌbá rĩ pi ní ꞌoó vũ drị̃gé nõgó rĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ri nóni ũnjĩkãnyã ꞌo. ¹³Kúru Múngú ní ꞌyozú Núwã ní kĩnĩ, “Á lẽ ꞌbá rĩ pi úꞌdị́ ũdrãá céré ꞌdĩísĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ũnjĩkãnyã ga vũ drị̃gé nõgó ambamba. Ádarú á lẽ ꞌbá rĩ pi úꞌdị́ ũdrãá rá, ãzini á lẽ vũ rĩ izaá rá.

¹⁴“ꞌÍ pa párángi, mí údé mí ní kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ ãní, mí aco ꞌa ni ãndíãndí, mí ũmbĩ ꞌa ni pi úgóró ni be gámũ sĩ. ¹⁵Mí údé kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ ꞌdíni. Ãco ni ã adri pá ágélé mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ (450), ẹ̃pị ni ã adri pá ágélé pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ drị̃ ni tọ̃wụ́ (75), ngangárá ni ụrụlé rĩ ã adri pá ágélé pụ̃kụ́ sụ drị̃ ni tọ̃wụ́ (45). ¹⁶Mí údé ácí ꞌbãá drị̃gé ni gé, ãsámvú ni adri mgbọ, ã ꞌbekí caá drị́ ã ꞌa na. Mí údé kẹ̃ẹ́tị kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ vé wọ̃ọ́kọ̃ ãzi rĩ gé, mí aco kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ ã ꞌa caá na, íꞌdózú vũgá, ágágá, ãzi rĩ ã adri ụrụgégélésĩla.

¹⁷“Ma ímụ́ yị̃ị́ sẽ tị̃ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ẽ drị̃ ĩmũlũ céré ngá ídri be rĩ pi úꞌdị́ ũdrã ꞌdĩísĩ rá, ngá vũ drị̃gé ídri be rĩ pi céré ímụ́ ũdrã rá. ¹⁸ꞌBo ma ímụ́ ũndĩ rụ mí be, mi ímụ́ fi kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agá, ũkú mívé rĩ be, anji ãgõ mívé rĩ pi be, ũkú ĩvé rĩ pi be. ¹⁹Mi ngá ídri be rĩ pi jị kũlúmgba rĩ agá ꞌdãá, ágó ni pi ũkú ni be, kộpi ã adrikí rí ídri rú. ²⁰Lẽ mî jị ãríŋá rĩ pi ị̃rị̃ ị̃rị̃ ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí, ãnyãpá rĩ pi be, ãꞌá rĩ pi be ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí, ngá nyíríŋá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi be ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí, kộpi ã mụkí rí adrií ídri rú. ²¹ꞌÍ ꞌdụ ãnyãngã nyaánya ni pi jịị́ ꞌbãá kũlúmgba agá ꞌdãlé ĩmi ní, ãzini ngá ídri be rĩ pi ní.”

²²Núwã ꞌdụ tã rĩ pi ãrẽvú ngaá céré, sụ̃ Múngú ní lũú ꞌí ní rĩ tị́nị.

¹Úpí Múngú ní ꞌyozú Núwã ní kĩnĩ, “ꞌÍ fi kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agá ꞌdãá mívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be céré, ãꞌdiãtãsĩyã á ndre mi ꞌbá tã ꞌoópi pịrị ni ꞌbá nóni adriꞌbá vũ drị̃gé rĩ pi ãsámvú gé. ²ꞌÍ ꞌdụ ãnyãpá, ãzini ãꞌá ule ule rĩ pi7:2 Ãꞌá ule ule ni pi: Múngú lũ Núwã ní kĩnĩ, Núwã ẽ íjị́ ngá ídri be ule ule ni pi ị̃rị̃ ị̃rị̃ caá ẹ́zị̂rị̃, ãꞌdiãtãsĩyã ngá ꞌdĩꞌbée múké ĩ ícó nya rá, ãzini ĩ ícó zã rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú rá. ị̃rị̃ ị̃rị̃ caá ẹ́zị̂rị̃, ágó ni pi ũkú ni be. ꞌÍ ꞌdụ ãnyãpá, ãzini ãꞌá ãzãvũ rú rĩ pi7:2 Ãꞌá ãzãvũ rú ni pi: Ãzini lẽ Núwã ẽ íjị́ ngá ídri be ãzãvũ rú ni pi ꞌyéŋá ị̃rị̃ ị̃rị̃, ãꞌdiãtãsĩyã ngá ídri be ãzãvũ rú rĩ pi ícókí nyaá ku, ãzini ícókí zãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú ku. ị̃rị̃ ị̃rị̃, ágó ni pi ũkú ni be, ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí. ³ꞌÍ ꞌdụ kpá ãríŋá rĩ pi ị̃rị̃ ị̃rị̃ caá ẹ́zị̂rị̃, ágó ni pi ũkú ni be, ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí, kộpi ã adrikí rí ídri rú vũ drị̃gé nõgó. ⁴Íꞌdózú ãndrũ sĩ, kãdõ mụụ́ caá ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ ni gé, ma ímụ́ yị̃ị́gọ́ sẽ ꞌdị nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó ụ̃tụ́ŋá pụ̃kụ́ sụ, ị́nị́ŋá pụ̃kụ́ sụ, ma ngá má ní gbií ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi úꞌdị́ ũdrã céré ꞌdĩísĩ rá.”

⁵Núwã ꞌdụ tã Úpí Múngú ní ẹzịị́ ꞌí ní ꞌdĩꞌbée ãrẽvú ngaá céré rá.

⁶Sâ yị̃ị́ rĩ ní tị̃zú vũ drị̃gé rĩ gé, ị́sụ́ Núwã vé ílí ca mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ázíyá gí. ⁷Núwã pi ní fizú kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agá ꞌdãlé ũkú ni be, ívé anji ãgõ rĩ pi be, anji ãgõ rĩ pi vé ũkú pi be, sụ̃ Múngú ní lũú ĩri ní rĩ tị́nị, yị̃ị́ tị̃ị́pi rĩ ẽ ĩmũlũ rí ĩ ku. ⁸Kộpi fikí ãnyãpá, ãzini ãꞌá ule ule rĩ pi be, ãnyãpá, ãzini ãꞌá ãzãvũ rú ị̃rị̃ ị̃rị̃ rĩ pi be, ãríŋá ị̃rị̃ ị̃rị̃ rĩ pi be, ngá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ ị̃rị̃ ị̃rị̃ rĩ pi be. ⁹Kộpi fikí mụzú Núwã vú sĩ kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agá ꞌdãá, ágó ni pi ũkú ni be, sụ̃ Múngú ní ẹzịị́ Núwã ní rĩ tị́nị. ¹⁰Ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ ã vụ́drị̃ gé, yị̃ị́ ní íꞌdózú tị̃zú nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ẽ drị̃ ĩmũlũzú.

¹¹Núwã vé ílí kã caá mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ázíyá, mbãá ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃, mbãá ị̃rị̃ ni gé, yị̃ị́ nyọ̃ọ́kụ́ agá rĩ íꞌdó rií íkpú ímụ́zú ãmvé nõó ũkpõ be, ãzini yị̃ị́gọ́ íꞌdó rií ꞌdịị́ ũkpõ be. ¹²Yị̃ị́gọ́ rĩ ꞌdị ụ̃tụ́ŋá pụ̃kụ́ sụ, ị́nị́ŋá pụ̃kụ́ sụ.

¹³Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, ị́sụ́ Núwã pi ũkú ni be, ívé anji ãgõ Sémẽ be, Ámã be, Yãpétẽ be, ívé anji ãgõ rĩ pi vé ũkú pi be, fikí kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agá ꞌdãá gí. ¹⁴Kộpi fikí ãꞌá rĩ pi be, ãnyãpá rĩ pi be ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí, ngá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi be ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí, ãríŋá rĩ pi be ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí. ¹⁵Ngá ídri be rĩ pi fikí kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agá ꞌdãá Núwã vú sĩ mụzú ị̃rị̃ ị̃rị̃. ¹⁶Ngá ídri be rĩ pi fikí kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agá ꞌdãá, ágó ni pi ũkú ni be, ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí, sụ̃ Úpí Múngú ní ẹzịị́ Núwã ní rĩ tị́nị. Múngú ní kúru kẹ̃ẹ́tị rĩ ụ̃pị̃zú.

¹⁷Yị̃ị́gọ́ rĩ ꞌdị caá ụ́ꞌdụ́ pụ̃kụ́ sụ, yị̃ị́ rĩ tị̃ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ẽ drị̃ ĩmũlũú céré. Kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ nga kú yị̃ị́ rĩ drị̃gé. ¹⁸Yị̃ị́ rĩ tị̃ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ẽ drị̃ ĩmũlũú ambamba, sẽ kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ nga kú yị̃ị́ rĩ drị̃gé. ¹⁹Yị̃ị́ rĩ tị̃ mụzú ambamba, ọ̃zụ̃ írã zõꞌbá ãcoco rĩ pi ẽ drị̃ céré. ²⁰Yị̃ị́ rĩ tị̃ írã zõꞌbá ãcoco rĩ pi ẽ drị̃ ọ̃zụ̃ụ́ céré, kụngárá ni íꞌdózú írã drị̃gé ꞌdãgá, tụzú mụzú ụrụ ꞌdãá, ĩri pá ágélé pụ̃kụ́ ị̃rị̃. ²¹Ngá ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi ãrẽvú céré ũdrãkí rá. Ãríŋá rĩ pi, ãnyãpá rĩ pi, ãꞌá rĩ pi, ngá nyíríŋá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi, ꞌbá rĩ pi be ũdrãkí céré. ²²Ngá ídri be nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé rĩ pi ãrẽvú ũdrãkí céré. ²³Múngú ní ngá ídri be vũ drị̃gé rĩ pi úꞌdị́zú ũdrãzú céré ꞌdĩísĩ rá. Ãnyãpá rĩ pi, ãꞌá rĩ pi, ngá nyíríŋá ẹ́cị́ꞌbá vũgá sĩ rĩ pi, ãríŋá rĩ pi be, yị̃ị́ tị̃ị́pi rĩ úꞌdị́ kộpi ũdrãá céré. Núwã pi ídríkí ngá fiꞌbá kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agá rĩ pi be ꞌyéŋá nĩ.

²⁴Ụ́ꞌdụ́ mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ ã vụ́drị̃ gé, yị̃ị́ rĩ ní íꞌdózú njụzú.

Yị̃ị́ tị̃ị́pi rĩ vé njụngárá

¹Núwã pi ãꞌá rĩ pi be, ãnyãpá rĩ pi be kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ agá ꞌdãá, Múngú ri kộpi ã tã ígá. Múngú ní ũlí sẽzú vịzú vũ drị̃gé nõgó, yị̃ị́ rĩ ní kúru njụzú. ²Múngú uga yị̃ị́ riípi íkpúpi nyọ̃ọ́kụ́ agá vũgá ꞌdãásĩ rĩ, ãzini uga yị̃ị́gọ́ riípi ꞌdịị́pi rĩ, yị̃ị́gọ́ rĩ ní ãtĩzú. ³Yị̃ị́ rĩ ní njụzú mụzú vũgá ꞌdãá mãdã, ꞌdụ caá ụ́ꞌdụ́ mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ tọ̃wụ́. ⁴Kúru mbãá ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃, mbãá ẹ́zị̂rị̃ rĩ gé, kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ ní ímụ́zú pá tuzú írã Ãrãrátã drị̃gé. ⁵Yị̃ị́ rĩ ri njụụ́ mụzú mãdã. Mbãá mụdrị́ vé ụ́ꞌdụ́ ãlu rĩ gé, írã rĩ pi ẽ drị̃ ní ꞌbãzú índrézú.

⁶Ụ́ꞌdụ́ pụ̃kụ́ sụ ã vụ́drị̃ gé, Núwã ní sũbâ kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ vé rĩ zị̃zú. ⁷Ĩri ní pụ́pụ́ ri pẽzú mụzú ãmvé ꞌdãá, pụ́pụ́ rĩ áwí rií ungaá ụrụgégé sĩ, cĩmgbá sâ yị̃ị́ rĩ ní njụzú rĩ gé. Újá ꞌi gõó Núwã vúgá ꞌdãá kuyé. ⁸Vụ́drị̃ ni gé, ĩri ní kpá ãmámũ pẽzú, ã mụ rí ndreé dõ yị̃ị́ rĩ njụ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ drị̃gé sĩ gí. ⁹Ãmámũ rĩ ndã vũrã ꞌdezú ni tí, ãꞌdiãtãsĩyã yị̃ị́ rĩ ní njụụ́ dẹẹ́ kuyé rĩ sĩ. Ĩri ní ꞌi újázú gõzú Núwã vú kũlúmgba agá ꞌdãá ũzi. Núwã ní ꞌî drị́ suzú, ĩri ní ãmámũ rĩ rụzú ꞌbãzú gõzú kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agá ꞌdãá vúlé.

¹⁰Ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ ã vụ́drị̃ gé, ĩri ní kpá gõzú ãmámũ rĩ pẽzú dị̃ị́. ¹¹Ãmámũ rĩ mvi caá Núwã vú ꞌdãá ũndré sĩ, ce ị̃bị́bị́ ụ́bụ̃rụ́ õlívẽ8:11 Õlívẽ: Pẹtị õlívẽ vé rĩ, ĩri ꞌa ũꞌa be, ĩ ícó nya rá, ĩ ĩrivé ũꞌa zo ũdu rú, ꞌbá rĩ pi ri tị́bị́ áꞌdí ũdu rĩ sĩ, ãzini kộpi ri tõ lámbã agá, ãcí ꞌyũzú ãní. vé ni mụzú ꞌí tị gé ĩndĩ! Kúru Núwã ní nị̃zú ámázú ꞌyozú kínĩ, yị̃ị́ rĩ njụ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ drị̃gé sĩ céré gí. ¹²Núwã tẽ caá ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃, ĩri ní kpá ãmámũ rĩ pẽzú dị̃ị́, ꞌbo sâ ꞌdĩri gé, ãmámũ rĩ mvi gõó Núwã vúgá ꞌdãlé dị̃ị́ kuyé.

¹³Núwã vé ílí kã mụụ́ caá mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ázíyá drị̃ ni ãlu, ụ́ꞌdụ́ ãlu mbãá ãlu vé rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ yị̃ị́ rĩ njụ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ drị̃gé sĩ céré gí. Núwã ní kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ ẽ drị̃ unjezú, kã mụụ́ ãngũ ndreé vũgá ꞌdãá, ị́sụ́ yị̃ị́ rĩ njụ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ drị̃gé sĩ gí. ¹⁴Mbãá ụ́ꞌdụ́ pụ̃kụ́ ị̃rị̃ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃, mbãá ị̃rị̃ ni gé, ị́sụ́ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ꞌwi dẹẹ́ gí.

¹⁵Kúru Múngú ní ꞌyozú Núwã ní kĩnĩ, ¹⁶“Ĩmi ĩfũkí kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agásĩ ãmvé, ĩmi ĩfũkí mî ũkú ni be, mí ẹnjịpị́ị be, kộpivé ũkú pi be. ¹⁷Ngá ídri be rĩ pi ẽ ĩfũkí ímụ́zú mí vúgá sĩ ãmvé nõó ĩndĩ, ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ ãndíãndí, ãríŋá rĩ pi, ãnyãpá rĩ pi be, ãꞌá rĩ pi be, ngá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi be céré. Lẽ kộpi ã tịkí ízú, kộpivé kãlãfe ã ga nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé nõgó tré.”

¹⁸Kúru Núwã pi ní ĩfũzú ũkú ni be, ẹnjịpị́ị be, ẹnjịpị́ị vé ũkú pi be, ¹⁹ãnyãpá rĩ pi be, ãꞌá rĩ pi be, ngá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé rĩ pi be céré, ãríŋá rĩ pi be, kộpi ĩfũkí kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agásĩ ĩvé ọ̃sụ̃kã vú sĩ céré.

²⁰Núwã ní kúru vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ni sịzú Úpí Múngú ri ị̃njị̃zú ãní, Núwã íꞌdụ́ ãnyãpá ụrụkọ ule ule rĩ pi, ãríŋá ụrụkọ ule ule rĩ pi be, zã Úpí Múngú ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú. ²¹Rọ̃bọ̃ŋọ̃ Núwã ní zãá ri vé ẹ̃jị́ vị caá Úpí Múngú vúgá ꞌdãá múké, sẽ ĩri ní ãyĩkõ. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ícó gõó nyọ̃ọ́kụ́ rĩ trií dị̃ị́ ku ꞌbá rĩ pi vé tã sĩ. ꞌBá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé rĩ pi ã ꞌokí dõ ũnjĩkãnyã drãáãsĩyã, á gõ kộpi úꞌdị́ sụ̃ má ní kộpi úꞌdị́ drị̃drị̃ rĩ tị́nị ku.

²²“Ílí céré vũ drị̃gé nõgó,

ngá sangárá ri adri anigé, ngá ĩkũnãngárá ri adri anigé,

ãngũ vé igbengárá ri adri anigé, ãngũ vé kongárá ri adri anigé,

ílí ri adri anigé, ẹ̃ẹ́zụ̃ ri kpá adri anigé,

ụ̃tụ́ŋá dẹ ku, ị́nị́ŋá dẹ ku.”

Múngú rụ ũndĩ Núwã be

¹Múngú sẽ tãkíri Núwã pi ní ẹnjịpị́ị be kĩnĩ, “Ĩmi tịkí anji, ĩmivé kãlãfe ã ga tré vũ drị̃gé nõgó. ²Ãnyãpá rĩ pi, ãꞌá rĩ pi, ãríŋá rĩ pi, ị̃ꞌbị́ rĩ pi, ngá nyíríŋá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi be céré ꞌo mí sĩ ụ̃rị̃ sĩ. Kộpi adri mî pálé gá. ³Ngá ídri be ꞌdĩꞌbée ãrẽvú céré, á sẽ kộpi mí ní, ꞌí nya kộpi nyanya, sụ̃ ándúrú má ní ngá ọ́mvụ́ agá rĩ pi sẽé mí ní rĩ tị́nị.

⁴“ꞌBo lẽ mî nya zãá ãrí be agá rĩ ku, ãꞌdiãtãsĩyã ãrí ri ídri sẽ nĩ. ⁵ꞌBá ãzi ꞌdị dõ ꞌbá drãá, ĩ kpá ĩri ꞌdị drã rá. Ãꞌá ꞌdị dõ ꞌbá drãá, ĩ kpá ĩri ꞌdị drã rá.

⁶“ꞌBá ãzi ꞌdị dõ ꞌbá drãá,

ĩ kpá ĩri ꞌdị drã rá,

ãꞌdiãtãsĩyã Múngú gbi ꞌbá ri sụ̃ ꞌí tị́nị.

⁷Mi mívé anjiŋá rĩ pi be, lẽ ĩmi tịkí anji, ĩmivé kãlãfe ã ga tré vũ drị̃gé nõgó, ĩmi írékí rí ĩmi adrií vũ drị̃gé sĩ céré.”

⁸Múngú ní ꞌyozú Núwã pi ní ẹnjịpị́ị be kĩnĩ, ⁹“Á lẽ nóni ũndĩ rụụ́ mí be, ãzini mívé úyú rĩ pi be, ¹⁰ãnyãpá rĩ pi be, ãꞌá rĩ pi be, ãríŋá rĩ pi be, ngá ídri be ĩfũꞌbá mí be kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agásĩ rĩ pi be céré. ¹¹Ũndĩ má ní rụụ́ mí be rĩ sĩ, á gõ yị̃ị́ sẽé tị̃ị́ ngá céré ídri be rĩ pi úꞌdị́ ũdrãá dị̃ị́ ku, á gõ yị̃ị́ sẽé tị̃ị́ vũ rĩ izaá dị̃ị́ ku.”

¹²Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ũndĩ má ní lẽé rụụ́ mí be, ngá adriꞌbá ídri be rĩ pi be, ãzini úyú mívé rĩ pi be rĩ, ngá tã ni iꞌdaápi rĩ, ĩri adri ꞌdíni. ¹³Á ꞌbã gẹ́rị́ kuú ị́rị́bị́tị agá ꞌdĩ, ĩri ũndĩ má ní rụụ́ mí be rĩ vé tã iꞌda, ãzini vũ rĩ vé rĩ iꞌda. ¹⁴Má kãdõ ị́rị́bị́tị ĩpẽé vũ drị̃gé nõó, gẹ́rị́ rĩ kãdõ índré ị́rị́bị́tị agá ꞌdãá, ¹⁵ma kúru ũndĩ má ní rụụ́ mí be, ãzini ngá ídri be ẹ́cị́ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé sĩ rĩ pi be rĩ vé tã ígá ãní. Yị̃ị́ gõ tị̃ị́ ngá ídri be rĩ pi úꞌdị́ ũdrãá dị̃ị́ ku. ¹⁶Á ndre dõ gẹ́rị́ ị́rị́bị́tị agá ꞌdãá, ma ũndĩ má ní rụụ́ ngá ídri be rĩ pi be vũ drị̃gé nõgó adriípi mụzú nyonyo rĩ vé tã ígá.”

¹⁷Kúru Múngú ní ꞌyozú Núwã ní kĩnĩ, “Gẹ́rị́ ꞌdĩri, ĩri ũndĩ má ní rụụ́ ngá ídri be vũ drị̃gé nõgó rĩ pi be rĩ vé tã iꞌda.”

Núwã pi ívé anji ãgõ rĩ pi be

¹⁸Núwã vé anji ãgõ rĩ pi Sémẽ ꞌi, Ámã ꞌi, Yãpétẽ sĩ, kộpi ĩfũkí céré ídri rú kũlúmgba mọ̃ọ́ngụ́ rĩ agá ꞌdãásĩ. (Ámã gõ mvá ágó tịị́, ꞌda rụ́ ni Kãnánã ꞌi.) ¹⁹Anji Núwã vé na ꞌdĩꞌbée gõkí anji tịị́ ízú ayií vũ drị̃gé sĩ céré.

²⁰Yị̃ị́ tị̃ị́pi rĩ ã vụ́drị̃ gé, Núwã gõ ọ́mvụ́ ꞌãá, sa pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ pi ọ́mvụ́ rĩ agá. ²¹Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Núwã mvụ vị́nyọ̃ ĩmẽrẽzú ãní ambamba, la kú ívé gãkũ agá ꞌdãá pílílí rú. ²²Kãnánã ẹ́tẹ́pị Ámã ndre ꞌí ẹ́tẹ́pị Núwã la kú pílílí rú, ĩri ní fũzú ãmvé ꞌdãá, lũzú ꞌí ẹ́drị́pị́ị ní. ²³Sémẽ pi ẹ́drị́pị Yãpétẽ be, kộpi ní bõngó íꞌdụ́zú ingazú ĩ kị́dị́ drị̃gé ụrụ, kộpi ní fizú mụzú gãkũ agá ꞌdãá úgóró sĩ, kộpi ní ĩ ẹ́tẹ́pị ã rụ́ꞌbá ọ̃zụ̃zú cí, kộpi jakí ĩ ẹndrẹtị gãrã gá, ãꞌdiãtãsĩyã ĩ ndrekí rí ĩ ẹ́tẹ́pị vé rụ́ꞌbá pílílí rú rĩ ku.

²⁴Vị́nyọ̃ rĩ kã ãtĩí Núwã mị gé sĩ, ĩri ní tã ꞌî mvọ́pị Ámã ní ꞌoó ꞌí ní ꞌdĩri nị̃zú ámázú, ²⁵ĩri ní ꞌyozú Ámã ní kĩnĩ,

“Á tri Kãnánã ri gí!

Ĩri adri tụ́gẹ̃rị̃ ã ụ̃dụ̃

ẹ́drị́pị́ị vé ni.”

²⁶Ĩri ní kpá gõzú ꞌyozú kĩnĩ,

“Úpí Múngú ã sẽ Sémẽ ní tãkíri!

Kãnánã ã adri tụ́gẹ̃rị̃ Sémẽ vé ni.

²⁷Múngú ã sẽ Yãpétẽ vé ãngũ adrizú rĩ ã adri ãmbúgú.

Lẽ Yãpétẽ pi ã adrikí Sémẽ be trụ́ vũrã ãlu gé,

lẽ Kãnánã ã adri tụ́gẹ̃rị̃ Yãpétẽ vé ni.”

²⁸Yị̃ị́ tị̃ị́pi rĩ ã vụ́drị̃ gé, Núwã gõ adrií caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ na pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ (350). ²⁹Núwã adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ úrõmĩ pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ (950), ĩri ní kúru drãzú.

Úyú Núwã ẹnjịpị́ị vé rĩ

¹Yị̃ị́ tị̃ị́pi rĩ ã vụ́drị̃ gé, Núwã vé anji Sémẽ pi Ámã be, Yãpétẽ sĩ, kộpi gõkí anji tịị́ ízú kárákará.

Úyú Yãpétẽ vé rĩ

²Yãpétẽ vé anji rĩ pi Gõmérĩ ꞌi, Mãgógĩ ꞌi, Mãdáyĩ ꞌi, Yãvánã ꞌi, Tũbálã ꞌi, Mẽsékã ꞌi, Tĩrásã sĩ.

³Anji Gõmérĩ vé rĩ pi,

Ãsĩkẽnázĩ pi Rĩfátã be, Tõgãrímã sĩ.

⁴Anji Yãvánã vé rĩ pi,

Ẽlísã ꞌi, Tãrãsísã ꞌi, ꞌbá Kĩtímũ vé rĩ pi, ãzini ꞌbá Rõdãnímũ vé rĩ pi. ⁵(ꞌBá ꞌdĩꞌbée vé úyú riꞌbá ẹ́cị́ꞌbá kũlúmgba sĩ rĩ pi, kộpi ayikí mụzú ãngũ rĩ pi agásĩ céré, ĩvé sụ́rụ́ rĩ pi vú sĩ, sụ́rụ́ ãlu ãlu rikí átá ĩvé tị sĩ.)

Úyú Ámã vé rĩ

⁶Anji Ámã vé rĩ pi, Kụ́sị̃ ꞌi, Ẽjẽpétõ10:6 Ẽjẽpétõ: Ẽjẽpétõ vé rụ́ ãzi rĩ Mĩzĩrãyímũ. ꞌi, Pụ́tụ̃ ꞌi, Kãnánã sĩ.

⁷Anji Kụ́sị̃ vé rĩ pi,

Sébã ꞌi, Hãvílã ꞌi, Sãbútã ꞌi, Rãámã ꞌi, Sãbĩtékã sĩ.

Anji Rãámã vé rĩ pi,

Sébã pi Dẽdánã be.

⁸Kụ́sị̃ vé mvá ãzi rĩ ã rụ́ Nĩmĩródã ꞌi. Nĩmĩródã ri ũkpõ be ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịị́pi ni vũ drị̃gé nõgó. ⁹Ĩri ꞌbá zãá mbãápi ni Úpí Múngú ẹndrẹtị gé, sẽzú ꞌbá rĩ pi ní rizú ꞌyozú, “Mí sụ̃ Nĩmĩródã ũkpõ be riípi zãá mbãápi Múngú ẹndrẹtị gé rĩ tị́nị” ãní. ¹⁰Kụ̃rụ́ drị̃drị̃ Nĩmĩródã ní íꞌdózú ívé mãlũngã rụzú rĩ, Bãbẽlónã, Ẽrékẽ, Ãkádã, ãzini Kãlánã, kụ̃rụ́ ꞌdĩꞌbée céré ãngũ Sĩnárĩ10:10 Sĩnárĩ: Sĩnárĩ vé rụ́ ãzi rĩ Bãbẽlónã. vé rĩ agá. ¹¹Nĩmĩródã gõ ngaá ãngũ ꞌdãri agásĩ mụụ́ Ãsírĩyã gá, ĩri ní íꞌdózú kụ̃rụ́ Nĩnéwẽ vé rĩ sịzú, Rẽhõbótĩ Írĩ vé rĩ sịzú, Kãláhã vé rĩ sịzú, ¹²ãzini ĩri ní kụ̃rụ́ Rẽsénĩ vé rĩ sịzú. Kụ̃rụ́ Rẽsénĩ vé rĩ, ĩri ãsámvú Nĩnéwẽ pi vé Kãláhã be rĩ gé, kụ̃rụ́ ꞌdĩri ĩri ãmbúgú.

¹³Ẽjẽpétõ ri ẹ́ꞌbị́pị

Lũdímũ rĩ pi vé ni, Ãnãmímũ rĩ pi vé ni, Lẽhãbímũ rĩ pi vé ni, Nãfãtũhímũ rĩ pi vé ni, ¹⁴Pãtũrũsímũ rĩ pi vé ni, Kãsũlũhímũ rĩ pi vé ni, ãzini Kãpẽtõrímũ rĩ pi vé ni, Fẽlẽsétẽ rĩ pi íbíkí ĩfũú úyú ꞌdĩꞌbée agá.

¹⁵Kãnánã ri ẹ́ꞌbị́pị Sĩdónã vé ni, Sĩdónã ri ĩrivé mvá kãyú.

Kãnánã ri kpá ẹ́ꞌbị́pị Hị́tị̃ rĩ pi vé ni, ¹⁶Jẽbúsĩ rĩ pi vé ni, Ãmórã rĩ pi vé ni, Gĩrĩgásĩ rĩ pi vé ni, ¹⁷Hívĩ rĩ pi vé ni, Ãríkã rĩ pi vé ni, Sínã rĩ pi vé ni, ¹⁸Ãrĩvádã rĩ pi vé ni, Zẽmárã rĩ pi vé ni, Hãmátã rĩ pi vé ni.

Vụ́drị̃ ni gé, úyú Kãnánã vé rĩ pi ayikí mụzú ¹⁹ãngũ Kãnánã gãrã gá rĩ pi agásĩ céré, íꞌdó Sĩdónã gá, cazú Gẽrárĩ gé, Gázã gá, Sõdómõ gá, Gõmórã gá, Ãdímã gá, Zẽbõyímũ gé, ãzini Lásã gá.

²⁰Anji ꞌdĩꞌbée Ámã vé rĩ pi, kộpi sụ́rụ́ ĩvé rĩ pi vú sĩ, tị ĩvé rĩ pi vú sĩ, kộpi ri adri vũrã ĩvé rĩ pi gé sĩ, ãzini kộpi ri adri ãngũ ĩvé rĩ pi agásĩ.

Úyú Sémẽ vé rĩ

²¹Sémẽ mvá kãyú Yãpétẽ ẹ́drị́pị tị anji ãgõ rá, Sémẽ ri ẹ́ꞌbị́pị Ẽbérẽ rĩ pi vé ni.

²²Sémẽ vé anji ãgõ rĩ pi Ẽlámã ꞌi, Ãsúrã ꞌi, Ãrĩpãkãsádã ꞌi, Lúdĩ ꞌi, Ãrámã sĩ.

²³Ãrámã vé anji ãgõ rĩ pi,

Ụ́zị̃ ꞌi, Ụ́lụ̃ ꞌi, Gẽtérĩ ꞌi, Mẽsékã sĩ.

²⁴Ãrĩpãkãsádã ri Sélã vé ẹ́tẹ́pị,

Sélã ri Ẽbérẽ vé ẹ́tẹ́pị.

²⁵Ẽbérẽ vé anji ãgõ rĩ pi ị̃rị̃, kãyú rĩ ꞌdakí rụ́ ni Pẽlégẽ ꞌi,10:25 Pẽlégẽ: Pẽlégẽ vé ífífí acongárá. ãꞌdiãtãsĩyã lókí Ẽbérẽ vé rĩ gé, ꞌbá rĩ pi acokí ĩ ãndíãndí ĩvé tị vú sĩ, ꞌdakí Pẽlégẽ vé ẹ́drị́pị ã rụ́ Yõkĩtánã ꞌi.

²⁶Yõkĩtánã vé anji rĩ pi,

Ãlĩmõdódã ꞌi, Sẽléfã ꞌi, Ãzãrĩmãvátã ꞌi, Jérã ꞌi, ²⁷Ãdõrámũ ꞌi, Ũzálã ꞌi, Díkĩlã ꞌi, ²⁸Õbálã ꞌi, Ãbẽmãélẽ ꞌi, Sébã ꞌi, ²⁹Õfírĩ ꞌi, Hãvílã ꞌi, Jõbábũ ꞌi. Anji ãgõ ꞌdĩꞌbée céré Yõkĩtánã vé ni.

³⁰Vũrã kộpi ní adrizú rĩ íꞌdó Mésã gá, cazú Sẽfárĩ gé, ãngũ ánga rú wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũzú rĩ gé.

³¹Anji ꞌdĩꞌbée Sémẽ vé rĩ pi, ĩ kộpi nị̃ ámá sụ́rụ́ ĩvé rĩ sĩ, tị ĩvé rĩ sĩ, vũrã ĩvé rĩ sĩ, ãzini ãngũ ĩvé rĩ sĩ.

³²Sụ́rụ́ ꞌdĩꞌbée ĩfũꞌbá anji Núwã vé rĩ pi ã rụ́ꞌbá gá rĩ pi, yị̃ị́ tị̃ị́pi rĩ ã vụ́drị̃ gé, kộpivé sụ́rụ́ gõ ayií mụzú ãngũ rĩ pi agásĩ, vũ drị̃gé sĩ céré.

Sịkí lágáráka Bãbélã gá

¹Sâ ꞌdãri gé, ꞌbá rĩ pi céré ri átá tị ãlu ni sĩ. ²ꞌBá rĩ pi ní ꞌdezú mụzú wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũzú rĩ gé, kộpi cakí ãngũ kpãkpã ni ị́sụ́ ãngũ Sĩnárĩ vé rĩ agá, kộpi áwíkí adrií ãngũ rĩ agá.

³Kộpi ní átázú ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Lẽ ꞌbâ gbãkí bị̃rị́kị̃, ꞌbâ zãkí ãcí sĩ, ã adri rí ũkpó ũkpó.” Kộpi rikí lágáráka rĩ sịị́ bị̃rị́kị̃ sĩ, kộpi sịkí írã sĩ kuyé. Kộpi sịkí lágáráka rĩ ụ̃rụ́tẹ́ sĩ. ⁴Kúru kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Ĩmi ímụ́kí ꞌbâ sị̃kí ꞌbá ní kụ̃rụ́ lágáráka be ãco caá cĩmgbá ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, ꞌbâ rụ́ ã kụ rí ãní kụkụ, ꞌbâ írékí rí ꞌbâ mụzú vũ drị̃gé sĩ céré ku.”

⁵ꞌBo Úpí Múngú ní ímụ́zú vũgá nõlé kụ̃rụ́ kộpi ní rií sịị́ rĩ ndrezú lágáráka rĩ be. ⁶Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌBá nõꞌbée sụ́rụ́ ãlu, kộpi ri átá tị ãlu ni sĩ, kộpi íꞌdókí tã rĩ ngaá ꞌdĩri tị́nị, vúlé ꞌdĩgé kộpi ụ̃tị̃kí dõ tã ãzi, kộpi lẽkí dõ ꞌdụụ́ ngaá, ícó kộpi ndẽé ku. ⁷Ĩmi ímụ́kí, ꞌbá mụkí vũgá ꞌdãlé kộpivé tị usaá, ꞌbá ãlu ãlu ã yị rí ọ́gụ́pị vé tị ku.”

⁸Kúru Úpí Múngú ní kộpi írézú kpélékpélé vũ drị̃gé sĩ céré. Kụ̃rụ́ rĩ vé sịngárá tu pá rá. ⁹Tã ꞌdĩri sẽ ĩ ní ãngũ rĩ ã rụ́ ꞌdazú Bãbélã11:9 Bãbélã: Bãbélã vé ífífí, tị vé acongárá. Bãbélã vé rụ́ ãzi rĩ Bãbẽlónã. ãní, ãꞌdiãtãsĩyã Úpí Múngú usa tị rĩ vũrã ꞌdãri gé, ãzini íré ꞌbá rĩ pi mụzú vũ drị̃gé sĩ vũrã ꞌdãri gé.

Úyú Sémẽ vé rĩ

¹⁰Úyú ꞌdĩꞌbée Sémẽ vé rĩ.

Yị̃ị́ tị̃ị́pi rĩ ã vụ́drị̃ kã caá ílí ị̃rị̃, ị́sụ́ ãkũdẽ Sémẽ vé ílí ca mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu (100), ĩri ní kúru Ãrĩpãkãsádã ri tịzú. ¹¹Sémẽ kã Ãrĩpãkãsádã ri tịị́, gõ adrií ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ tọ̃wụ́ (500), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá.

¹²Ãrĩpãkãsádã kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ na drị̃ ni tọ̃wụ́ (35), ĩri ní Sélã ri tịzú. ¹³Ãrĩpãkãsádã kã Sélã ri tịị́, gõ adrií ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ drị̃ ni na (403), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá.

¹⁴Sélã kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ na (30), ĩri ní Ẽbérẽ ri tịzú. ¹⁵Sélã kã Ẽbérẽ ri tịị́, gõ adrií caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ drị̃ ni na (403), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá.

¹⁶Ẽbérẽ kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ na drị̃ ni sụ (34), ĩri ní Pẽlégẽ ri tịzú. ¹⁷Ẽbérẽ kã Pẽlégẽ ri tịị́, gõ adrií caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ pụ̃kụ́ na (430), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá.

¹⁸Pẽlégẽ kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ na (30), ĩri ní Réwũ ri tịzú. ¹⁹Pẽlégẽ kã Réwũ ri tịị́, gõ adrií ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ị̃rị̃ drị̃ ni úrõmĩ (209), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá.

²⁰Réwũ kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ na drị̃ ni ị̃rị̃ (32), ĩri ní Sẽrúgã ri tịzú. ²¹Réwũ kã Sẽrúgã ri tịị́, gõ adrií ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ị̃rị̃ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃ (207), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá.

²²Sẽrúgã kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ na (30), ĩri ní Nãhórã ri tịzú. ²³Sẽrúgã kã Nãhórã ri tịị́, gõ adrií caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ị̃rị̃ (200), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá.

²⁴Nãhórã kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ ị̃rị̃ drị̃ ni úrõmĩ (29), ĩri ní Térã ri tịzú. ²⁵Nãhórã kã Térã ri tịị́, gõ adrií caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu mụdrị́ drị̃ ni úrõmĩ (119), tị anji ãgõ ụrụkọꞌbée anji ũkú pi be ílí ꞌdĩꞌbée agá rá.

²⁶Térã kã adrií caá ílí be pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ (70), ĩri ní Ábrãmũ pi tịzú Nãhórã be, Hãránã sĩ.

²⁷Úꞌdógúꞌdógú Térã vé rĩ ꞌdíni.

Térã tị Ábrãmũ pi Nãhórã be, Hãránã sĩ. Hãránã tị Lótõ ri. ²⁸Hãránã drã kụ̃rụ́ Ụ́rụ̃ vé rĩ agá, ãngũ Kãlẽdéyã vé rĩ agá, vũrã ĩ ní ĩri tịzú rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ ẹ́tẹ́pị Térã ri drĩ ídri rú. ²⁹Ábrãmũ pi Nãhórã be ị̃rị̃trọ́ jekí ũkú rá. Ábrãmũ vé ũkú ã rụ́ Sãráyĩ ꞌi. Nãhórã vé rĩ ã rụ́ Mĩlékã ꞌi. Mĩlékã pi Ísĩkã be, kộpi anji Hãránã vé ni. ³⁰Sãráyĩ adri caá úndó rú ílí be kárákará, tị mvá kuyé.

³¹Térã ní ꞌî mvọ́pị Ábrãmũ pi ꞌdụzú ꞌí ẹ́drị́pị Hãránã vé mvá Lótõ be, ꞌî mvọ́pị Ábrãmũ vé ũkú Sãráyĩ sĩ. Kộpi ngakí fũú kụ̃rụ́ Ụ́rụ̃ vé rĩ agásĩ, Ụ́rụ̃ ri ãngũ Kãlẽdéyã vé rĩ agá, kộpi lẽkí kõdô mụụ́ Kãnánã gá. ꞌBo kộpi kâ mụụ́ caá Hãránã gá, kộpi áwíkí adrií ꞌdãgá.

³²Térã adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ị̃rị̃ drị̃ ni tọ̃wụ́ (205), ĩri ní kúru drãzú Hãránã gá ꞌdãgá.

Úpí Múngú zị Ábrãmũ ri

¹Úpí Múngú ní ꞌyozú Ábrãmũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ ku ãngũ ĩmivé rĩ, ꞌí ku máríté mívé rĩ pi, ꞌí ku ꞌbá mí ẹ́tẹ́pị vé jó ãsámvú gé rĩ pi, ꞌí mụ adrií ãngũ má ní úmvúlésĩ lẽé lũú mí ní rĩ gé.

²“Ma ímụ́ sẽ mívé sụ́rụ́ ri adri ãmbúgú.

Ma sẽ mi ímụ́ tãkíri ị́sụ́ rá,

ma ímụ́ sẽ mî rụ́ ri kụkụ,

mî tã sĩ, ma ímụ́ tãkíri sẽ ꞌbá ụrụkọꞌbée ní rá.

³Ma ímụ́ tãkíri sẽ ꞌbá tãkíri sẽꞌbá mí ní rĩ pi ní,

ꞌbá mi wãꞌbá rĩ pi, ma ímụ́ kộpi wã rá,

ꞌbá céré vũ drị̃gé nõgó rĩ pi,

ma ímụ́ kộpi ní tãkíri sẽ mî tã sĩ.”

⁴Kúru Ábrãmũ ní ꞌdezú mụzú sụ̃ Úpí Múngú ní lũú ĩri ní rĩ tị́nị. Lótõ pi ꞌdekí mụụ́ ĩri be trụ́. Ábrãmũ ní ngazú fũzú Hãránã agásĩ rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ ĩri ílí be pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ drị̃ ni tọ̃wụ́. ⁵Ábrãmũ jị ívé ũkú Sãráyĩ ri, ꞌí ẹ́drị́pị vé mvá Lótõ ri, ãꞌbú kộpi ní ị́sụ́ rĩ pi, tụ́gẹ̃rị̃ kộpi ní ị́sụ́ Hãránã gá ꞌdãlé rĩ pi be mụzú ĩndĩ. Kộpi ní ngazú mụzú, kộpi ní cazú ãngũ Kãnánã vé rĩ gé ꞌdãlé.

⁶Kộpi kâ mụụ́ caá Kãnánã gá ꞌdãlé, Ábrãmũ ní ẹ́cị́zú ãngũ rĩ agásĩ, ĩri ní mụzú cazú pẹtị ãmbúgú vũrã Mórẽ vé rĩ agá rĩ gé, kụ̃rụ́ Sẽkémẽ vé rĩ agá. Lókí ꞌdãri gé, ꞌbá Kãnánã vé rĩ pi ãngũ rĩ agá anigé. ⁷Úpí Múngú ní ꞌi iꞌdazú Ábrãmũ ní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma úmvúlésĩ ãngũ nõri sẽ mvá mívé úyú agá ni ní.” Kúru Ábrãmũ ní vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ni sịzú Úpí ꞌi iꞌdaápi ꞌí ní rĩ ní.

⁸Kúru ĩri ní ꞌdezú mụzú vũrã ánga rú rĩ gé, Bẽtélẽ vé wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũzú rĩ gé, ĩri ní ívé gãkũ sịzú Bẽtélẽ pi vé ãsámvú Áyĩ be rĩ gé, Bẽtélẽ ri ụ̃tụ́ ní ꞌdengárá gálé rú, Áyĩ ri ụ̃tụ́ ní ĩfũngárá gálé rú. Ĩri ní kpá vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ní sịzú vũrã ꞌdãri gé, Úpí Múngú ri ị̃njị̃zú ãní. ⁹Kúru Ábrãmũ ní gõzú ꞌdezú mụzú ándrélé rú Nẽgévẽ gá.

Ábrãmũ mụ adrií Ẽjẽpétõ gá

¹⁰Lókí ꞌdãri gé, ẹ̃bị́rị́ ꞌde ãngũ rĩ agá ũnjí ũnjí, sẽ Ábrãmũ mụ adrií tẽé ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá ꞌdãlé ũkõlõ. ¹¹Ábrãmũ kã caá ĩnyiŋá Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú ꞌî ũkú ni Sãráyĩ ní kĩnĩ, “Á nị̃ rá mi ũnyĩ be ambamba. ¹²ꞌBá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi kádõ mi ndreé, kộpi ꞌyo kínĩ, mi ũkú mávé ni. Kộpi ma ꞌdị rá, kộpi mi ku adri ídri rú. ¹³ꞌÍ ꞌyo kộpi ní, mi má ọ́mvụ́pị. Mî tã sĩ, kộpi ꞌokí ma ũnjí ku, kộpi ma ku adri ídri rú.”

¹⁴Ábrãmũ pi kâ caá ꞌî ũkú ni Sãráyĩ be Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé, ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ndrekí Sãráyĩ ri ũnyĩ be ambamba. ¹⁵ꞌBãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ vé ũgalaku rĩ pi kâ ĩri ndreé, kộpi mụkí ũlũú ꞌbãgú rĩ ní kínĩ, mvá ũkú ãzi ꞌdãáꞌdã ũnyĩ be ambamba. Kúru kộpi ní ĩri jịzú ꞌbãgú rĩ vé kání agá ꞌdãá. ¹⁶Sãráyĩ ã tã sĩ, ꞌbãgú rĩ ꞌo Ábrãmũ ri múké, sẽ Ábrãmũ ní, kãbĩlõ, tị́, dõngí ãgõ, dõngí ũkú, ãtíꞌbá ãgõ rú ni pi, ãtíꞌbá ũkú rú ni pi be, kámĩlõ pi be.

¹⁷ꞌBo Ábrãmũ ũkú ni Sãráyĩ ã tã sĩ, Úpí Múngú pẽ drã ũnjí ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ drị̃gé, ĩrivé ꞌbá jó ãsámvú gé rĩ pi be. ¹⁸ꞌBãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ní ꞌbá pẽzú mụzú Ábrãmũ ri bĩzú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí ꞌo ma ꞌdíni ãsĩ? Mí lũ má ní ꞌyozú kínĩ, Sãráyĩ ri ũkú mívé ni kuyé ãsĩ? ¹⁹Mí kĩnĩ, ‘Ĩri mívé ọ́mvụ́pị ãsĩ?’ Mí ꞌyo tã rĩ ꞌdíni, mâ ꞌdụ rí ĩri má ní ũkú rú ãní? Mívé ũkú rĩ ꞌdĩ. ꞌÍ ꞌdụ ĩri, ĩmi ꞌdekí mụụ́!” ²⁰Kúru ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ní ꞌyozú ívé ãngáráwá rĩ pi ní, lẽ kộpi ã pẽkí Ábrãmũ pi ũkú ni Sãráyĩ be mụụ́ ꞌdĩísĩ rá. Ãngáráwá rĩ pi ní kộpi pẽzú mụzú ũkú ni be, ngá ĩrivé rĩ pi be céré.

Ábrãmũ pi acokí ĩ Lótõ be

¹Kúru Ábrãmũ pi ní ngazú fũzú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ ũkú ni be, ngá ívé rĩ pi be, kộpi ní mụzú Nẽgévẽ gá, Lótõ pi mụkí ĩri be trụ́. ²Ábrãmũ ri ãꞌbú be kárákará, ĩri tị́ be, kãbĩlõ be, ndrị̃ị́ be, aya ọ́gụ́ꞌbá ọ́gụ́ọ̃gụ̃ ni pi be, dábũ be.

³Ĩri ní ngazú Nẽgévẽ gá ꞌdãásĩ, ĩri ní ẹ́cị́zú mụzú ãngũ rĩ pi agásĩ, ĩri ní cazú Bẽtélẽ gá, vũrã ĩri ní ándúrú ívé gãkũ sịzú Bẽtélẽ pi ãsámvú Áyĩ be rĩ gé. ⁴Vũrã ꞌdãri ándúrú Ábrãmũ ní vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú rĩ sịzú rĩ. Ábrãmũ ní Úpí Múngú ri ị̃njị̃zú vũrã ꞌdãri gé.

⁵Lótõ mụụ́pi Ábrãmũ be rĩ, ĩri kpá kãbĩlõ be, ndrị̃ị́ be, tị́ be, ꞌbá ívé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, tụ́gẹ̃rị̃ rĩ pi be. ⁶ꞌBo vũrã rĩ ca kộpi ní adrizú trụ́ ku, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ãnyãpá be ambamba, ícó kộpi ní adrizú trụ́ ku. ⁷ꞌBá Ábrãmũ vé ãnyãpá úcéꞌbá rĩ pi íꞌdókí rií ãwãá ĩ ãsámvú gé sĩ Lótõ vé ꞌbá ãnyãpá úcéꞌbá rĩ pi be. Sâ ꞌdãri gé, ꞌbá Kãnánã vé rĩ pi Pẽrízĩ vé rĩ pi be ri adri ãngũ ꞌdãri agá.

⁸Kúru Ábrãmũ ní ꞌyozú Lótõ ní kĩnĩ, “Lẽ ꞌbâ rikí ãwãá mí be ku, dõku mívé ꞌbá ãnyãpá úcéꞌbá rĩ pi ã rikí ãwãá mávé ꞌbá ãnyãpá úcéꞌbá rĩ pi be ku, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbâ mí be máríté. ⁹Ãngũ rĩ ãmbúgú, adri ꞌdíni kuyé? Lẽ ꞌbâ acokí ꞌbâ adrií ãndíãndí. ꞌÍ mụ dõ drị́ ị̃jị́ gélé rú, ma mụ drị́ ẹ̃ndẹ́pị gélé rú, ꞌí mụ dõ drị́ ẹ̃ndẹ́pị gélé rú, ma mụ drị́ ị̃jị́ gélé rú.”

¹⁰Lótõ ní ꞌî drị̃ ingazú ãngũ rĩ ndrezú, ndre ị́ꞌbụ́ŋá Yárídénĩ vé rĩ múké, yị̃ị́ be ambamba, sụ̃ ọ́mvụ́ Úpí Múngú vé rĩ tị́nị, sụ̃ ãngũ Ẽjẽpétõ vé mụụ́pi Zõárã gálé rú rĩ tị́nị. (Tã ꞌdĩri ꞌo ꞌi ị́sụ́ ãkũdẽ Úpí Múngú zã drĩ Sõdómõ pi Gõmórã be kuyé.) ¹¹Kúru Lótõ ní ívé rĩ ị́ꞌbụ́ŋá Yárídénĩ vé rĩ ã vúgú ĩpẽzú céré, ĩri ní ꞌdezú mụzú ụ̃tụ́ ní ĩfũngárá gálé rú. Lótõ pi ní ĩ acozú Ábrãmũ be. ¹²Ábrãmũ áwí ívé rĩ adrií ãngũ Kãnánã vé rĩ agá, Lótõ mụ adrií ị́ꞌbụ́ŋá rĩ gé kụ̃rụ́ rĩ pi ãsámvú gé, sị gãkũ ívé rĩ pi ĩnyiŋáŋá Sõdómõ gãrã gá. ¹³ꞌBá Sõdómõ vé rĩ pi ri tã ũnjí ꞌo, kộpi ri ũnjĩkãnyã ꞌo Úpí Múngú ẹndrẹtị gé ambamba.

Ábrãmũ mụ adrií Hẽbẽrónã gá

¹⁴Lótõ kã mụụ́ gí, Úpí Múngú ní ꞌyozú Ábrãmũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ ndre ãngũ ụ́rụ́lé rú, ándrélé rú, ụ̃tụ́ ní ĩfũngárá gálé rú, ãzini ụ̃tụ́ ní ꞌdengárá gálé rú. ¹⁵Ãngũ mí ní ndreé ꞌdãri ã vúgú ma sẽ céré mí ní, ãzini mvá mívé úyú agá ni ní mụzú nyonyo. ¹⁶Ma ímụ́ sẽ mívé úyú ri ízú tré, sụ̃ cínyáfã vũgá ꞌdĩri tị́nị, ícókí lãá bã ku. ¹⁷ꞌÍ mụ, mí ẹ́cị́ ãngũ rĩ agásĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ma ãngũ rĩ sẽ mí ní.”

¹⁸Kúru Ábrãmũ ní ívé gãkũ ꞌdụzú mụzú sịzú ĩnyiŋá pẹtị ãmbúgú Mãmúrẽ vé rĩ ã jẽlé gá, vũrã Hẽbẽrónã vé rĩ gé, ĩri ní vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ni sịzú Úpí Múngú ri ị̃njị̃zú ãní.

Ábrãmũ ípá Lótõ ri

¹Sâ ꞌdãri gé, ꞌbãgú Ãmẽrãpélã Sĩnárĩ vé rĩ, ꞌbãgú Ãrĩyókĩ Ẽlẽsárã vé rĩ, ꞌbãgú Kẽdõrõlãómã Ẽlámã vé rĩ, ãzini ꞌbãgú Tĩdálã Gõyímũ vé rĩ pi ²úmúkí ĩ ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịị́ ꞌbãgú Bérã Sõdómõ vé rĩ be, ꞌbãgú Bĩrísã Gõmórã vé rĩ be, ꞌbãgú Sĩnábã Ãdímã vé rĩ be, ꞌbãgú Sẽmẽbérĩ Zẽbõyímũ vé rĩ be, ãzini ꞌbãgú Bélã vé rĩ be. (Bélã ri ĩ kpá zị Zõárã.) ³ꞌBãgú vúlé tọ̃wụ́ ꞌdĩꞌbée úmúkí ĩvé ãngáráwá rĩ pi mụụ́ adrií ị́ꞌbụ́ŋá Sĩdímũ vé rĩ agá (ị́ꞌbụ́ŋá ꞌdĩri ĩ nóni zị yị̃ị́ tafu ẹ̃ꞌyị́ rú ni).14:3 Yị̃ị́ bãlãlã ẹ̃ꞌyị́ rú rĩ: Yị̃ị́ bãlãlã ẹ̃ꞌyị́ rú rĩ vé rụ́ ãzi, yị̃ị́ bãlãlã drãápi gí ni, ãꞌdiãtãsĩyã ngá ídri be ni ícó adrií ꞌa ni gé ku.⁴ꞌBãgú tọ̃wụ́ ꞌdĩꞌbée adrikí Kẽdõrõlãómã ã pálé gá ílí mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃. ꞌBo ílí mụdrị́ drị̃ ni na ni gé, kộpi ní wazú ĩri ní ariꞌba rú.

⁵Ílí mụdrị́ drị̃ ni sụ ni gé, Kẽdõrõlãómã pi ꞌbãgú na rĩ pi be, kộpi úmúkí ĩ mụụ́ ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịị́ Rẽfãyímũ adriꞌbá Ãsĩtẽrótã-Kãrĩnãyímũ agá rĩ pi be, Zũzímũ adriꞌbá kụ̃rụ́ Ámã vé rĩ agá rĩ pi be, Ẽmímũ adriꞌbá Sávẽ Kĩrĩtãyímũ agá rĩ pi be, ⁶ãzini Hórĩ adriꞌbá ãngũ ánga rú Sẽyírĩ agá rĩ pi be, kộpi ꞌdịkí ẹ̃ꞌdị́ rĩ cĩmgbá cazú ãngũ Ẽlĩ-Pãránã gá, ĩnyiŋáŋá ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ gé. ⁷Kúru kộpi ní ĩ újázú gõzú vúlé, kộpi ní cazú Ẽnĩ-Mĩsĩpátã gá. (Ãngũ ꞌdĩri ĩ zị Kãdésã.) Kộpi rụkí ãngũ Ãmãlékẽ vé rĩ ã vúgú céré, kộpi ndẽkí kpá ꞌbá Ãmórã vé adriꞌbá ãngũ Hãzãzónã Tãmárã agá rĩ pi rá, kộpi rụkí ãngũ rĩ ã vúgú céré.

⁸Kúru ꞌbãgú Sõdómõ vé rĩ, ꞌbãgú Gõmórã vé rĩ, ꞌbãgú Ãdímã vé rĩ, ꞌbãgú Zẽbõyímũ vé rĩ, ãzini ꞌbãgú Bélã vé (ĩ ní zịị́ Zõárã) rĩ sĩ, kộpi ní ꞌdezú mụzú ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịngárá gá, kộpi mụkí ĩ tị̃ị́ ị́ꞌbụ́ŋá Sĩdímũ vé rĩ agá. ⁹Kộpi lẽkí ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịị́ ꞌbãgú Kẽdõrõlãómã Ẽlámã vé rĩ be, ꞌbãgú Tĩdálã Gõyímũ vé rĩ be, ꞌbãgú Ãmẽrãpélã Sĩnárĩ vé rĩ be, ꞌbãgú Ãrĩyókĩ Ẽlẽsárã vé rĩ be. ꞌBãgú tọ̃wụ́ rĩ pi ꞌdịkí ẹ̃ꞌdị́ ꞌbãgú sụ rĩ pi be. ¹⁰Ị́ꞌbụ́ŋá Sĩdímũ vé rĩ gé ꞌdãá, ꞌbụ́ ụ̃rụ́tẹ́ gazú rĩ pi kárákará. ꞌBãgú Sõdómõ vé rĩ pi Gõmórã vé rĩ be, kộpi kâ lẽé ápá, kộpivé ꞌbá ụrụkọ uꞌdekí ꞌbụ́ rĩ pi agá, ụrụkọꞌbée ápákí mụzú ãngũ ánga rú rĩ pi drị̃gé. ¹¹ꞌBãgú sụ rĩ pi uꞌdụkí ngá Sõdómõ agá rĩ pi, ãzini ngá Gõmórã agá rĩ pi ãrẽvú céré, kộpi uꞌdụkí ãnyãngã rĩ pi mụzú ĩndĩ, kộpi ní kúru ꞌdezú mụzú. ¹²Kộpi ị́sụ́kí Ábrãmũ ẹ́drị́pị vé mvá Lótõ ri Sõdómõ agá ꞌdãlé, kộpi rụkí ĩri jịị́ mụzú ĩndĩ, ãzini kộpi uꞌdụkí ĩrivé ngá mụzú ĩndĩ.

¹³Ágó ãzi ápápi ẹ̃ꞌdị́ gé ꞌdãásĩ rĩ ní ímụ́zú tã rĩ ũlũzú Ábrãmũ Ẽbérẽgú14:13 Ẽbérẽgú: Ãbũrámã ri Ẽbérẽgú. Ĩrivé mvá vé mvá Yõkóbũ ri gõkí zịị́ Ĩsẽrélẽ, sâ ãzi sĩ ĩrivé úyú rĩ pi ĩ ri zị Ẽbérẽ, sâ ãzi sĩ ĩ kpá zị anji Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi. Sâ Yẹ́sụ̃ vé rĩ gé, ĩ ri kộpi zị Yãhụ́dị̃. rĩ ní. Ábrãmũ ri adrií pẹtị ãmbúgú Mãmúrẽ Ãmórãgú rĩ vé rĩ pi ã gãrã gá. Mãmúrẽ pi ẹ́drị́pị Ẽsĩkólã be, Ãnérĩ sĩ, kộpi ũndĩ Ábrãmũ vé ni.

¹⁴Ábrãmũ kã yịị́ kínĩ rụkí ꞌí ẹ́drị́pị vé mvá Lótõ rĩ gí, ĩri ní ãgõ mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ na mụdrị́ drị̃ ni ãrõ (318) ĩ ní tịị́ ĩrivé ãngá, ĩ ní ímbá múké múké ẹ̃ꞌdị́ vé tã sĩ gí rĩ pi úmúzú céré vũrã ãlu gé. Kộpi ní Kẽdõrõlãómã vé ãngáráwá rĩ pi drozú cĩmgbá cazú kụ̃rụ́ Dánã vé rĩ gé. ¹⁵Kã mụụ́ adrií ị́nị́ŋá rĩ sĩ, Ábrãmũ ní ívé ãgõ ꞌdĩꞌbée acozú, kộpi ní íꞌdózú ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịzú ariꞌba rĩ pi be. Kộpi drokí ariꞌba rĩ pi cĩmgbá cazú Hóbã gá, Dãmãsékẽ vé wọ̃ọ́kọ̃ ụ́rụ́lé rú rĩ gé. ¹⁶Ábrãmũ íjị́ ngá ĩ ní alií rĩ pi ãrẽvú céré ĩgõó vúlé. Íjị́ ẹ́drị́pị vé mvá Lótõ ri ímụ́zú ĩndĩ, íjị́ kpá ngá ĩrivé rĩ pi, ũkú rĩ pi be, ꞌbá ụrụkọꞌbée be ímụ́zú ĩndĩ.

¹⁷Ábrãmũ pi kâ Kẽdõrõlãómã pi ndẽé ĩrivé ꞌbãgú rĩ pi be, ĩri ní ímvízú ĩgõzú. Kúru ꞌbãgú Sõdómõ vé rĩ ní mụzú Ábrãmũ vúgá ị́ꞌbụ́ŋá Sãvéyĩ vé rĩ agá ꞌdãá. (Ị́ꞌbụ́ŋá ꞌdĩri, ĩri ꞌbãgú rĩ vé ni.)

¹⁸Kúru Mẽlẽkĩzẽdékẽ ꞌbãgú Sãlémũ vé rĩ ní pánga íjị́zú vị́nyọ̃ be sẽzú Ábrãmũ ní. Mẽlẽkĩzẽdékẽ ri átálágú Múngú ãmbúgú ꞌbá drị̃gé céré rĩ vé ni. ¹⁹Ĩri ní tãkíri sẽzú Ábrãmũ ní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ,

“Múngú adriípi ãmbúgú ꞌbá drị̃gé céré

ꞌbụ̃ pi gbiípi vũ be rĩ ã sẽ mí ní tãkíri.

²⁰Ẽ íngúkí Múngú adriípi ãmbúgú ꞌbá drị̃gé céré rĩ,

ĩri ní sẽé mí ní ariꞌba rĩ pi ndẽé rĩ sĩ.”

Ngá Ábrãmũ ní ị́sụ́ rĩ pi agá, ngá mụdrị́ agá, íꞌdụ́ ãlu ni sẽé Mẽlẽkĩzẽdékẽ ní.

²¹ꞌBãgú Sõdómõ vé rĩ ní ꞌyozú Ábrãmũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ sẽ má ní ꞌbá mávé ĩ ní urụụ́ rĩ pi ĩgõó vúlé, ꞌí ꞌdụ ngá rĩ pi ãrẽvú céré mí ní.”

²²ꞌBo Ábrãmũ ní újázú ꞌbãgú Sõdómõ vé rĩ ní kĩnĩ, “Á sõ ũyõ Úpí Múngú ãmbúgú ꞌbá drị̃gé céré ꞌbụ̃ pi gbiípi vũ be rĩ ẹndrẹtị gé, ²³má ícó ngá mívé rĩ ꞌdụụ́ ãluŋáni ku, kétĩ, dõku ngá pá gá ã bãákú, á ꞌdụ ãluŋáni ku, mî ꞌyo rí kínĩ, ‘Á sẽ Ábrãmũ ri adrií ãꞌbú be nĩ ꞌdíni ku.’ ²⁴Má ãꞌyĩ ngá ãzi ãluŋáni ku. Ngá má ní ãꞌyĩí rĩ, ĩri ꞌyéŋá ãnyãngã ꞌbá mávé rĩ pi ní nyaá rĩ. ꞌBo Ãnérĩ pi Ẽsĩkólã be, Mãmúrẽ sĩ, kộpi mụkí má vúgá sĩ ĩndĩ, ngá ꞌbá ní íjị́ gõó vúlé ꞌdĩꞌbée, ꞌí sẽ kộpivé rĩ ã vúgú kộpi ní.”

Múngú rụ ũndĩ Ábrãmũ be

¹Tã ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, Úpí Múngú ní átázú Ábrãmũ ní urobí agá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ,

“Ábrãmũ, ꞌí ꞌo ụ̃rị̃ sĩ ku.

Ma mi ũtẽ rá,

ma mí ní ãndẽma sẽ ãmbúgú.”

²ꞌBo Ábrãmũ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Úpí Múngú Ũkpõ ꞌDị́pa, sụ̃ má ní adrií mvá ãkó nõri tị́nị, ngá mí ní lẽé sẽé má ní rĩ ãꞌdi? ꞌBá úmvúlésĩ mávé ãꞌbú rụụ́pi rĩ, ĩri adri Ẽlĩzérẽ Dãmãsékẽgú rĩ ꞌi. ³ꞌÍ sẽ má ní anjiŋá kuyé, mávé ãtíꞌbá nõri úmvúlésĩ mávé ãꞌbú rụ nĩ.”

⁴Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú Ábrãmũ ní kĩnĩ, “Mívé ãtíꞌbá ꞌdĩri rụ úmvúlésĩ mívé ãꞌbú nĩ ku. Mi úmvúlésĩ ímụ́ mvá ágó tị rá, ĩri úmvúlésĩ mívé ãꞌbú rụ nĩ.” ⁵Úpí Múngú ní Ábrãmũ ri jịzú fũzú ãmvé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ ndre ãngũ ụrụ ꞌdãá, ꞌí lã línyã rĩ pi, mi dõ ícó kộpi lã bã rá. Mívé úyú ri ímụ́ ízú kárákará sụ̃ ꞌdĩri tị́nị.”

⁶Ábrãmũ ẹ̃ꞌyị̃ Úpí Múngú ri rá, Múngú ãꞌyĩ ĩri adrií ꞌbá pịrị ꞌí ẹndrẹtị gé.

⁷Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú Ábrãmũ ní kĩnĩ, “Ma Úpí Múngú ꞌi, má íjị́ mi ĩfũú Ụ́rụ̃ agá ꞌdãásĩ, íngázú ãngũ Kãlẽdéyã vé rĩ agá, ma ãngũ nõri sẽ mí ní, ĩri adri mívé ni.”

⁸ꞌBo Ábrãmũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí Múngú, ma ícó nị̃ ngóni ꞌyozú kínĩ, ãngũ rĩ adri mávé ni?”

⁹Úpí Múngú ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mí íjị́ má ní tị́ ũkú, ndrị̃ị́ ũkú, ãzini kãbĩlõ ágó céré ílí be na na ni pi, ãmámũ ãzini ũꞌbõlõgú adriípi cõrõ ni.”

¹⁰Ábrãmũ ní ãnyãpá rĩ pi íjị́zú Múngú ní, ĩri ní kộpi ã ꞌa ãsĩzú céré ị̃rị̃ ị̃rị̃, ĩri ní kộpi ũꞌbãzú vũgá ꞌdĩgé ílébe ílébe, ãsĩ ãríŋá rĩ pi ã ꞌa kuyé. ¹¹Lógúnũ rĩ pi ní uꞌdezú zãá rĩ pi drị̃gé, ꞌbo Ábrãmũ údró kộpi rá.

¹²Ụ̃tụ́ rĩ kã rií ꞌdeé, Ábrãmũ ní ụ́ꞌdụ́ kozú kpílíkpílí, ãngũ rĩ bĩ nịị́ kuú cịcị Ábrãmũ ã gãrã gá sĩ, sẽ ĩri ní ụ̃rị̃ ambamba. ¹³Úpí Múngú ní ꞌyozú Ábrãmũ ní kĩnĩ, “Lẽ mî nị̃ múké ꞌyozú kínĩ, úyú mívé rĩ pi úmvúlésĩ mụ adri jãkã rú ãngũ ãzi gé, kộpi adri tụ́gẹ̃rị̃ rú, ĩ kộpi ọ̃cụ̃ ca ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ. ¹⁴ꞌBo ma ímụ́ ꞌbá ãngũ rĩ agá kộpi ꞌbãꞌbée ẹ̃zị́ ngaꞌbá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ pi ĩrĩŋã rá. Vụ́drị̃ ni gé, kộpi úmvúlésĩ ĩfũ ãngũ rĩ agásĩ ngá be ambamba. ¹⁵ꞌBo mi úmvúlésĩ ímụ́ adri ílí be ãco, mi ímụ́ drã tã be kíri, ị́sụ́ ãkũdẽ mi ãrãkã rú, ĩ kúru mi sị̃. ¹⁶Ĩri adri ca úyú sụ, vụ́drị̃ ni gé, úyú mívé rĩ pi úmvúlésĩ ĩgõ ímụ́ ãngũ nõri rụ nĩ, ãꞌdiãtãsĩyã sâ ꞌdãri gé, ị́sụ́ ꞌbá Ãmórã vé rĩ pi vé ũnjĩkãnyã ga ambamba, ma kộpi ĩrĩŋã úyú mívé rĩ pi ã tã sĩ, ma kộpivé ãngũ sẽ úyú mívé rĩ pi ní.”

¹⁷Ụ̃tụ́ rĩ kã ꞌdeé gí, ãngũ rĩ kã nịị́, ãcígã ní ngazú vũrã ĩ ní ãcí ũdẽzú rĩ gé sĩ, ãzini ãcí ní dị̃zú ãngũ ĩmgbẽrẽzú, ẹlịzú mụzú zãá ĩ ní ũꞌbãá ílébe ílébe ꞌdĩꞌbée ãsámvú gé sĩ. ¹⁸Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, Úpí Múngú ní ũndĩ rụzú Ábrãmũ be, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á sẽ ãngũ nõri úyú mívé rĩ pi ní, íꞌdózú yị̃ị́ Ẽjẽpétõ vé rĩ gé, cazú yị̃ị́ ãmbúgú dịị́pi dịdị Yũfẽrétã vé rĩ gé, ¹⁹ãngũ Kénĩ rĩ pi vé rĩ, ãngũ Kénĩzĩ rĩ pi vé rĩ, ãngũ Kãdĩmónĩ rĩ pi vé rĩ, ²⁰ãngũ Hị́tị̃ rĩ pi vé rĩ, ãngũ Pẽrízĩ rĩ pi vé rĩ, ãngũ Rẽfãyímũ rĩ pi vé rĩ, ²¹ãngũ Ãmórã rĩ pi vé rĩ, ãngũ Kãnánã rĩ pi vé rĩ, ãngũ Gĩrĩgásĩ rĩ pi vé rĩ, ãngũ Jẽbúsĩ rĩ pi vé rĩ, á sẽ kộpi céré úyú mívé rĩ pi ní.”

Ĩsĩmãélẽ vé tịngárá

¹Ábrãmũ ũkú ni Sãráyĩ tị ĩri ní anji kuyé. ꞌBo Sãráyĩ ri ãtíꞌbá be Ẽjẽpétõzị́, rụ́ ni Ãgárã ꞌi. ²Kúru Sãráyĩ ní ꞌyozú Ábrãmũ ní kĩnĩ, “Úpí Múngú uga má ní mvá tịngárá sĩ. ꞌÍ mụ laá ãtíꞌbázị́ mávé rĩ be, sâ ãzi sĩ, ĩri ícó mvá tị rá, mvá rĩ adri mávé ni.”

Ábrãmũ ãꞌyĩ tã Sãráyĩ ní ꞌyoó rĩ rá. ³Ábrãmũ kã adrií Kãnánã gá ꞌdãá caá ílí mụdrị́, ũkú ni Sãráyĩ ní ívé ãtíꞌbá Ãgárã ri sẽzú ĩri ní ũkú rú. ⁴Ábrãmũ pi ní lazú Ãgárã be, Ãgárã ní ꞌa ị́sụ́zú.

Ãgárã kã nị̃ị́ ámá ꞌi ꞌa be gí, ĩri ní íꞌdózú Sãráyĩ ri idezú. ⁵Kúru Sãráyĩ ní ꞌyozú Ábrãmũ ní kĩnĩ, “Tã má ní rizú ĩzãngã nyazú nõri, tã ni ã adri mí drị̃gé. Á sẽ mávé ãtíꞌbá mí ní ũkú rú, ꞌbo nóni kã nị̃ị́ ámá ꞌi ꞌa be gí, ĩri nóni ri ma idede. Lẽ Úpí Múngú ã aco ꞌbávé tã ãsámvú mí be nĩ, ãꞌdi ri dõ ũnjí nĩ.”

⁶Ábrãmũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãgárã ri mívé ãtíꞌbá, ꞌí ꞌo tã mí ní lẽé ꞌoó ĩri ní rĩ.” Kúru Sãráyĩ ní íꞌdózú Ãgárã ri ꞌozú ũnjí. Ãgárã ní ngazú ápázú mụzú ꞌdĩísĩ rá.

⁷Mãlãyíkã Úpí Múngú vé rĩ16:7 Mãlãyíkã Úpí Múngú vé rĩ: Ĩri Úpí Múngú ꞌi. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 16:13. ị́sụ́ Ãgárã ri ĩnyiŋá kídí adriípi ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá rĩ ã gãrã gá. Kídí rĩ lẹ́tị mụụ́pi Sụ́rụ̃ gé rĩ ã jẽlé gá. ⁸Mãlãyíkã rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãgárã, Sãráyĩ vé ãtíꞌbá, mí ímụ́ íngõósĩla, mi ri mụ ngõlé?”

Ãgárã ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Má íbí ápá ímụ́ mávé ãmbúgú Sãráyĩ vúgálésĩ.”

⁹Kúru mãlãyíkã Úpí Múngú vé rĩ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ gõ mívé ãmbúgú rĩ vúgá ꞌdãlé vúlé, ꞌí mụ mi ꞌbãá vũgá ĩri ã pálé gá.” ¹⁰Mãlãyíkã rĩ ní gõzú ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ma sẽ mívé úyú ízú kárákará, ícókí lãá bã ku.”

¹¹Mãlãyíkã Úpí Múngú vé rĩ ní kpá ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ,

“Mi nóni ꞌa be,

mi ímụ́ mvá ágó tị rá,

mi rụ́ ni ꞌda Ĩsĩmãélẽ ꞌi,16:11 Ĩsĩmãélẽ: Ĩsĩmãélẽ vé ífífí, Múngú yị ma gí.

ãꞌdiãtãsĩyã Úpí Múngú yị mívé ngongárá ĩzãngã ĩzãngã rú rĩ gí.

¹²Mívé mvá ꞌdĩri, ĩri adri sụ̃ dõngí ásé agá ọ̃jọ́gọ́ ọ̃jọ́gọ́ rĩ tị́nị,

ĩri ꞌbá rĩ pi fụfụ,

ꞌbá rĩ pi kpá ĩri fụfụ,

ĩrivé ẹ́sị́ ri adri ũká ũká

ívé máríté rĩ pi ní.”

¹³Ãgárã kĩnĩ “Á ndre nóni Úpí Múngú riípi mâ tã mbaápi rĩ gí.” Ĩri ní Múngú átápi ꞌí ní rĩ vé rụ́ ꞌdazú, “Múngú riípi ma ndreépi rĩ ꞌi.” ¹⁴ꞌBá rĩ pi ní kídí rĩ ã rụ́ ꞌdazú Bẽrẽ Lãyĩ Róyĩ16:14 Bẽrẽ Lãyĩ Róyĩ: Bẽrẽ Lãyĩ Róyĩ vé ífífí, kídí Múngú ídri rú riípi ma ndreépi rĩ vé rĩ. ãní, kídí ꞌdĩri anigé Kãdésã pi vé ãsámvú Bẽrédĩ be rĩ gé.

¹⁵Kúru Ãgárã ní Ábrãmũ ní mvá ágó tịzú, Ábrãmũ ní mváŋá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Ĩsĩmãélẽ. ¹⁶Ãgárã ní Ábrãmũ ní mvá ágó Ĩsĩmãélẽ ri tịzú rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ Ábrãmũ vé ílí ca pụ̃kụ́ ãrõ drị̃ ni ázíyá.

Ũndĩ ĩ ní rụụ́ ágélé ẽ tị lịzú rĩ

¹Ábrãmũ vé ílí kã caá pụ̃kụ́ úrõmĩ drị̃ ni úrõmĩ, Úpí Múngú ní ꞌi iꞌdazú ĩri ní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma Múngú Ũkpõ ꞌDị́pa ꞌi. Lẽ mî ꞌdụ mávé tã ngaá, mî ꞌo tã pịrị. ²Ma ũndĩ rụ mí be, mi anji tị ízú kárákará.”

³Ábrãmũ ní kũmũcí ũtị̃zú, ꞌî drị̃ sị̃zú vũgá, Múngú ri ị̃njị̃zú. Múngú ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, ⁴“Ũndĩ má ní lẽé rụụ́ mí be rĩ, ĩri ꞌdíni, ma sẽ mi adri ẹ́tẹ́pị sụ́rụ́ kárákará pi vé ni. ⁵Mívé rụ́ gõkí zịị́ Ábrãmũ ku, ĩ gõ zị Ãbũrámã,17:5 Ãbũrámã: Ãbũrámã vé ífífí, ẹ́tẹ́pị sụ́rụ́ kárákará pi vé ni. ãꞌdiãtãsĩyã á ꞌbã mi adrií ẹ́tẹ́pị sụ́rụ́ kárákará pi vé ni. ⁶Ma sẽ mi anji tị ízú kárákará, mi adri sụ́rụ́ be kárákará, ꞌbãgú rĩ pi kpá ímụ́ ĩfũ mî rụ́ꞌbá gá.

⁷“Ma sẽ ũndĩ má ní rụụ́ mí be rĩ adri mụzú nyonyo, cazú úyú mî vụ́drị̃ gé rĩ pi vúgá, cĩmgbá cazú úyú kộpivé rĩ pi vúgá. Ma adri Múngú mívé ni, ãzini Múngú úyú mî vụ́drị̃ gé rĩ pi vé ni. ⁸Nyọ̃ọ́kụ́ Kãnánã vé mí ní nóni adrizú ꞌa ni gé jãkã rú nõri, ma ímụ́ sẽ céré ĩmi ní mívé úyú mî vụ́drị̃ gé rĩ pi be mụzú nyonyo, ma adri Múngú kộpivé ni.”

⁹Kúru Múngú ní ꞌyozú Ãbũrámã ní kĩnĩ, “Mi mívé úyú mî vụ́drị̃ gé rĩ pi be, lẽ ĩmi ꞌdụkí ũndĩ má ní rụụ́ mí be ꞌdĩri vé tã ngaánga. ¹⁰Ũndĩ má ní rụụ́ mí be, ãzini mívé úyú mî vụ́drị̃ gé rĩ pi be, má ní ꞌyoó ĩmi ꞌdụkí tã ni ngaánga rĩ, ĩri ꞌdíni, ãgõ ĩmi ãsámvú gé rĩ pi ãrẽvú céré, lẽ ã úlị́kí kộpi ã ágélé ẽ tị rá. ¹¹Lẽ ã úlị́kí ĩmî ágélé ẽ tị rá, ĩri ũndĩ má ní rụụ́ mí be rĩ vé tã iꞌda. ¹²Anji ãgõ úmvúlésĩ ĩ ní ímụ́ tịị́ úyú vúlé ꞌdĩlé rĩ gé rĩ pi, mváŋá rĩ ca dõ ụ́ꞌdụ́ be ãrõ gí, lẽ ã lịkí ágélé ni ẽ tị rá. Lẽ ã úlị́kí kpá ãnji ãgõ ĩ ní tịị́ mívé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi ã ágélé ẽ tị rá, ãzini ã úlị́kí ãgõ ĩ ní jeé mũfẽngã sĩ jãkã rĩ pi drị́gé rĩ pi ã ágélé ẽ tị rá. ¹³Dõ tịkí anji ãgõ ĩmivé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé yã, dõku jekí mũfẽngã sĩ yã, lẽ ã úlị́kí kộpi ã ágélé ẽ tị rá. Ũndĩ má ní rụụ́ ágélé ẽ tị lịzú ꞌdĩri, ĩri lũ ꞌyozú kínĩ, ũndĩ ꞌdĩri adri mụzú nyonyo. ¹⁴ꞌBá ágó ĩ ní ágélé ni ẽ tị lịị́ kuyé rĩ, ĩ ĩri gụ̃ ãmvé mávé ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ŋõ ũndĩ má ní rụụ́ rĩ vé tã gí.”

¹⁵Múngú ní kpá ꞌyozú Ãbũrámã ní kĩnĩ, “Mívé ũkú Sãráyĩ ri, lẽ mî zị ĩrivé rụ́ Sãráyĩ ku, mî zị ĩrivé rụ́ Sárã. ¹⁶Ma ĩri ní tãkíri sẽ, ĩri mí ní mvá ágó tị rá. Ma ĩri ní tãkíri sẽ, ĩri ímụ́ adri ẹ́ndrẹ́pị sụ́rụ́ kárákará rĩ pi vé ni. ꞌBãgú rĩ pi kpá ímụ́ ĩfũ ĩrivé úyú agá.”

¹⁷Ãbũrámã ní kũmũcí ũtị̃zú, ꞌî drị̃ sị̃zú vũgá Múngú ri ị̃njị̃zú. Ĩri ní gụzú, ụ̃sụ̃ ꞌí ẹ́sị́ agá ꞌdãlé kĩnĩ, “ꞌBá ágó ílí be caápi mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu ní nyo ícó mvá tị rá? Sárã vé ílí ca pụ̃kụ́ úrõmĩ, ĩri nyo ícó mvá tị rá?” ¹⁸Ãbũrámã ní ꞌyozú Múngú ní kĩnĩ, “Mî sẽ dõ tãkíri rĩ ꞌyéŋá Ĩsĩmãélẽ ní, ĩri adri múké.”

¹⁹Kúru Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Adri ꞌdíni kuyé, mívé ũkú Sárã ri ímụ́ mí ní mvá ágó tị rá, mi rụ́ ni ꞌda Ĩsákã ꞌi. Ũndĩ má ní rụụ́ rĩ adri Ĩsákã be mụzú nyonyo, ĩri ca úyú Ĩsákã ã vụ́drị̃ gé rĩ pi vúgá. ²⁰Á yị tã mí ní zịị́ Ĩsĩmãélẽ ã tã sĩ rĩ gí, ma ĩri ní tãkíri sẽ rá. Ma sẽ ĩri anji tị ízú kárákará. Ĩri adri ẹ́tẹ́pị anji mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ ãngũ rụꞌbá rĩ pi vé ni, ma sẽ ĩri adri sụ́rụ́ be kárákará. ²¹Ũndĩ má ní rụụ́ mí be rĩ, ma kpá rụ Ĩsákã Sárã ní úmvúlésĩ ímụ́ tịị́ mí ní rĩ be. Ĩri ímụ́ tị sâ ãndrũ nõri tị́nị rĩ gé, ílí drụ̃ rĩ agá.” ²²Múngú kã átángá rĩ átá dẹẹ́ Ãbũrámã ní gí, ĩri ní Ãbũrámã ri kuzú, ĩri ní ꞌdezú mụzú.

²³Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, Ãbũrámã ní ívé mvá ágó Ĩsĩmãélẽ ri ꞌdụzú, ãgõ ĩ ní tịị́ ívé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, ãzini ꞌbá ꞌí ní jeé mũfẽngã sĩ rĩ pi be, ĩri ní kộpivé ágélé ẽ tị úlị́zú rá, sụ̃ Múngú ní ꞌyoó ꞌí ní rĩ tị́nị. ²⁴Ĩ ní Ãbũrámã ã ágélé ẽ tị lịzú rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ ĩrivé ílí ca pụ̃kụ́ úrõmĩ drị̃ ni úrõmĩ, ²⁵mvọ́pị Ĩsĩmãélẽ vé ílí ca mụdrị́ drị̃ ni na. ²⁶Ãbũrámã pi mvọ́pị Ĩsĩmãélẽ be, úlị́kí kộpi ã ágélé ẽ tị ụ́ꞌdụ́ ãlu ꞌdãri gé. ²⁷Ãgõ Ãbũrámã vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi, ãgõ ĩ ní tịị́ ĩrivé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, dõku ĩ ní jeé mũfẽngã sĩ jãkã rĩ pi drị́gé rĩ pi be, kộpi ãrẽvú céré, úlị́kí kộpi ã ágélé ẽ tị Ãbũrámã pi be trụ́.

Ãbũrámã ẹ́ꞌyị́ ụ̃mụ́ na ívé ãngá

¹Úpí Múngú iꞌda ꞌi Ãbũrámã ní pẹtị ãmbúgú Mãmúrẽ vé rĩ ã jẽlé gá, ị́sụ́ ãkũdẽ Ãbũrámã úrí kuú ívé gãkũ rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé gá ụ̃tụ́ mgbímgbi gé ꞌdĩgé. ²Ãbũrámã kã ꞌî drị̃ ingaá ãngũ ndrezú, ndre ãgõ na tukí pá kuú ꞌí ẹndrẹtị gé. Kã kộpi ndreé, koro ĩri ní njuzú mụzú kộpi vúgá ꞌdãá, ĩri ní kũmũcí ũtị̃zú, ꞌî drị̃ sị̃zú vũgá kộpi ẹndrẹtị gé.

³Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, ꞌí ndre dõ tã má ní ꞌoó rĩ sẽ mí ní ãyĩkõ rá, ma ãtíꞌbá mívé ni, lẽ mî aga má gãrã gá sĩ ku. ⁴Lẽ ĩmi uvukí pẹtị nõri ã ndụ́gé nõgó, ẽ íjị́kí ĩmi ní yị̃ị́, ĩmi ũjĩkí rí ĩmi pá ãní. ⁵Mâ áꞌdí ĩmi ní ínyá, ĩmi nyakí rí, ã sẽ rí ĩmi ní ũkpõ, ĩmi tukí rí ẹ̃cị̃ rĩ mụzú ãní, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmi ícákí ãtíꞌbá ĩmivé rĩ vúgá gí.”

Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Múké, ꞌbá ãꞌyĩkí rá, mî ꞌo sụ̃ mí ní ꞌyoó rĩ tị́nị.”

⁶Ãbũrámã ní njuzú fizú gãkũ agá Sárã vúgá ꞌdãlé. Ĩri ní ꞌyozú Sárã ní kĩnĩ, “Mí íꞌdụ́ jũrú, mí ĩyĩ fúndru mĩnímíni ni ꞌa ni gé mbẽlẽ, mí únjó fúndru rĩ, ꞌí ꞌbã áꞌdí pánga rú.”

⁷Kúru Ãbũrámã ní njuzú mụzú tị́ rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá, ĩri ní tị́ kãjóŋá rụ́ꞌbá be múké ni ĩpẽzú, ĩri ní sẽzú ívé ãtíꞌbá rĩ drị́gé, ãtíꞌbá rĩ ní lịzú, ĩri ní ꞌbãzú áꞌdízú mbẽlẽŋá. ⁸Kâ ínyá rĩ áꞌdí dẹẹ́ gí, Ãbũrámã ní lé kũúpi gí ni íꞌdụ́zú lé ĩ ní zoó úꞌdí rú ni be, ãzini ĩri ní tị́ zãá áꞌdípi gí rĩ íꞌdụ́zú, ĩri ní jịzú ꞌbãzú ụ̃mụ́ rĩ pi ẹndrẹtị gé. Kộpi kâ rií ínyá rĩ nyaá, Ãbũrámã áwí pá tuú kuú kộpi ã jẽlé gá pẹtị ã ndụ́gé ꞌdãá.

⁹Ụ̃mụ́ rĩ pi ní Ãbũrámã ri zịzú kínĩ, “Mî ũkú ni Sárã ri íngãá?”

Ãbũrámã ní újázú kĩnĩ, “Ĩri gãkũ agá ꞌdãáꞌdã.”

¹⁰Kúru Úpí ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ílí drụ̃ rĩ agá, ma ĩgõ mí vúgá nõlé sâ má ní ícázú mí vúgá ãndrũ nõri tị́nị rĩ gé, mî ũkú ni Sárã ri ímụ́ mvá ágó tị rá.”

Sárã ri átángá rĩ yịị́ gãkũ Ãbũrámã úgóró gá rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé gá. ¹¹Ãbũrámã pi Sárã be ị̃rị̃trọ́ ãrãkã rú, kộpivé ílí ãmbúgú, Sárã vé ílí mvá tịzú rĩ aga gí. ¹²Sárã ní gụzú, ụ̃sụ̃ ꞌí ẹ́sị́ agá ꞌdãá kĩnĩ, “Á dẽ gí, má ágó ni dẽ kpá gí, ma nyo gõ mvá tị ãyĩkõ ị́sụ́zú rá?”

¹³Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú Ãbũrámã ní kĩnĩ, “Sárã gụgụ ãsĩ? Sárã kĩnĩ, ꞌí dẽ gí, ꞌi nyo ícó mvá tị rá yã, ꞌyo ꞌdíni ãsĩ? ¹⁴Ngá ãzi ũkpó ũkpó Úpí Múngú ri ndẽépi ni nyo anigé? Ma ímụ́ ĩgõ sâ nõri tị́nị rĩ gé, ílí drụ̃ rĩ agá, Sárã ri ímụ́ mvá ágó tị rá.”

¹⁵Sárã ꞌo ụ̃rị̃ sĩ, ụ́lị́ ũnjõ kĩnĩ, “Á gụ kuyé.”

Úpí Múngú kĩnĩ, “Ádarú, ꞌí gụ rá.”

Ãbũrámã mã Múngú ri Sõdómõ vé tã sĩ

¹⁶Ãgõ na rĩ pi kâ lẽé ꞌdeé mụzú, kộpi rikí ãngũ ndreé mụzú Sõdómõ gálé rú. Ãbũrámã mụ kộpi be trụ́, jị kộpi kuú lẹ́tị gé. ¹⁷Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ícó tã má ní lẽé ꞌoó rĩ úcí Ãbũrámã ní ku. ¹⁸Ãbũrámã vé úyú ri ímụ́ ízú tré, kộpi adri ũkpõ be ãngũ rĩ agá, sụ́rụ́ ãngũ rĩ pi agásĩ rĩ pi ãrẽvú céré tãkíri ị́sụ́ ĩri ã tã sĩ. ¹⁹Ãꞌdiãtãsĩyã má ĩpẽ ĩri, ẽ ímbá rí ívé anji rĩ pi ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, kộpi ã ꞌdụkí rí tã Úpí Múngú vé rĩ ngaá, kộpi ã ꞌokí rí tã pịrị, ãzini kộpi ã ꞌokí rí tã múké. Kúru ma sẽ Ãbũrámã vé úyú ri ízú tré, sụ̃ má ní ẹzịị́ rĩ tị́nị.”

²⁰Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú Ãbũrámã ní kĩnĩ, “Ũnjĩkãnyã ꞌbá Sõdómõ vé rĩ pi ní ꞌoó, ãzini Gõmórã vé rĩ pi ní ꞌoó rĩ vé tã íkụ́ ícá má vúgá nõlé gí, kộpi vé ũnjĩkãnyã ꞌoó rĩ aga rá. ²¹Á lẽ sịị́ mụụ́ vũgá ꞌdãá, á lẽ mụụ́ ndreé, dõ ũnjĩkãnyã kộpi ní ꞌoó rĩ, ĩri adri sụ̃ íkụ́pi ícápi má vúgá nõlé rĩ tị́nị. Dõ adri ꞌdíni kuyé, á lẽ nị̃ị́.”

²²Kúru ãgõ ị̃rị̃ rĩ pi ní ꞌdezú mụzú Sõdómõ gá ꞌdãá, ꞌbo Ãbũrámã pi áwíkí pá tuú kuú Úpí Múngú be. ²³Ãbũrámã ní ꞌi útrúzú Úpí Múngú vúgá ꞌdãá, ĩri ní Úpí Múngú ri zịzú kĩnĩ, “Úpí, mi dõ ꞌbá ũnjĩkãnyã ꞌoꞌbá rĩ pi úꞌdị́, mi nyo ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi úꞌdị́ ĩndĩ rá? ²⁴Dõ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị ni pi pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ kụ̃rụ́ rĩ agá ꞌdãlé, mi nyo kụ̃rụ́ rĩ iza céré? Mí ícó kụ̃rụ́ rĩ kuú ꞌbá pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ tã ꞌoꞌbá pịrị ꞌdĩꞌbée ã tã sĩ ku? ²⁵Ádarú lẽ mî úꞌdị́ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi ꞌbá ũnjĩkãnyã ꞌoꞌbá rĩ pi be trụ́ ku. Ngá mí ní lẽzú ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi úꞌdị́zú ꞌbá ũnjĩkãnyã ꞌoꞌbá rĩ pi be trụ́ rĩ ãꞌdi? Lẽ mî ꞌo ꞌdíni ku! Mi ri ꞌbá vũ drị̃gé nõgó rĩ pi vé tã lị nĩ, mi ri tã lị pịrị.”

²⁶Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ị́sụ́ dõ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ kụ̃rụ́ Sõdómõ vé rĩ agá ꞌdãlé rá, má iza kụ̃rụ́ rĩ ku kộpi ã tã sĩ.”

²⁷Ãbũrámã ní gõzú átázú dị̃ị́ kĩnĩ, “Úpí Múngú, mâ adri dõ ꞌbá áda drãápi drãdrã ni drãáãsĩyã, lẽ mî ãꞌyĩ ma, mâ átá átángá rĩ mụzú. ²⁸ꞌBo dõ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi pụ̃kụ́ sụ drị̃ ni tọ̃wụ́, cakí pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ kuyé, mi nyo kụ̃rụ́ rĩ iza ꞌbá tọ̃wụ́ ꞌdãáyo rĩ pi ã tã sĩ rá?”

Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Dõ má ị́sụ́ ꞌbá rĩ pi ꞌdãlé pụ̃kụ́ sụ drị̃ ni tọ̃wụ́, má iza kụ̃rụ́ rĩ ku.”

²⁹Ãbũrámã ní gõzú átázú dị̃ị́ kĩnĩ, “Dõ mí ị́sụ́ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi ꞌyéŋá pụ̃kụ́ sụ, mi nyo iza rá?”

Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Dõ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi pụ̃kụ́ sụ, má iza kụ̃rụ́ rĩ ku.”

³⁰Ãbũrámã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí Múngú, mî ꞌa ã ve má ní ku fô, lẽ mî ãꞌyĩ ma, mâ átá átángá rĩ. ꞌBo dõ mí ị́sụ́ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi ꞌdãlé ꞌyéŋá pụ̃kụ́ na, mi ꞌo íngóni?”

Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Dõ má ị́sụ́ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi pụ̃kụ́ na, má iza kụ̃rụ́ rĩ ku.”

³¹Ãbũrámã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí Múngú, lẽ mí ãꞌyĩ ma, mâ átá átángá rĩ mụzú, mí ị́sụ́ dõ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi ꞌdãlé ꞌyéŋá pụ̃kụ́ ị̃rị̃, mi ꞌo íngóni?”

Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌBá pụ̃kụ́ ị̃rị̃ tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi ã tã sĩ, má iza kụ̃rụ́ rĩ ku.”

³²Ãbũrámã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí Múngú, mî ꞌa ã ve má ní ku, mâ gõ átá vú sĩ ãlu. Mí ị́sụ́ dõ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi ꞌyéŋá ꞌdãlé mụdrị́, mi ꞌo íngóni?”

Úpí Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌBá mụdrị́ tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi ã tã sĩ, má iza kụ̃rụ́ rĩ ku.”

³³Úpí Múngú kã átángá rĩ átá dẹẹ́ Ãbũrámã be gí, ĩri ní ꞌdezú mụzú, Ãbũrámã ní ꞌi újázú gõzú ꞌbẹ̃tị́.

Zãkí kụ̃rụ́ Sõdómõ vé rĩ, ãzini Gõmórã vé rĩ

¹Mãlãyíkã ị̃rị̃ rĩ pi19:1 Mãlãyíkã ị̃rị̃ rĩ pi: Ãgõ ị̃rị̃ Ãbũrámã ri kuꞌbá mụꞌbá Sõdómõ gá rĩ pi mãlãyíkã. cakí Sõdómõ gá ꞌdãlé ũndréŋá sĩ, ị́sụ́ ãkũdẽ Lótõ úrí kuú kụ̃rụ́ Sõdómõ vé rĩ ã kẹ̃ẹ́tịlé gá. Lótõ kã kộpi ndreé, ĩri ní ngazú ụrụ, ĩri ní mụzú kộpi vúgá ꞌdãá. Ĩri ní kũmũcí ũtị̃zú, ꞌî drị̃ sị̃zú vũgá kộpi ẹndrẹtị gé. ²Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ambugu mávé rĩ pi, ĩmi ímụ́kí mávé ãngá nõó. Ĩmi ũjĩkí rí ĩmî pá, ĩmi lakí rí mávé jó agá, ĩmi fũkí rí mụzú ụ̃ꞌbụ́tịŋá sĩ ẹ̃cị̃ ĩmi ní lẽé mụzú rĩ gé ꞌdãá.”

Kộpi ní újázú kínĩ, “Kuyé, ꞌbâ lakí mívé jó agá ku, ꞌbâ mụ kụ̃rụ́ rĩ agá ꞌdãá, ꞌbâ la ãmvé.”

³ꞌBo Lótõ ní kộpi sizú ũkpõ sĩ, kộpi ní mụzú Lótõ pi be trụ́, kộpi ní fizú ĩrivé jó agá ꞌdãá. Lótõ ní ngá nyanya áꞌdízú kộpi ní, áꞌdí pánga rĩ ãkụ́fị́ ãkó, kộpi ní nyazú. ⁴Ụ̃mụ́ rĩ pi ní drĩ lazú vũgá kuyé rĩ gé, ãgõ kụ̃rụ́ Sõdómõ vé rĩ agá rĩ pi ãrẽvú céré ímụ́kí jó rĩ ã gãrã ceé kụ́rụ̃, ꞌbá ꞌdĩꞌbée kẹ̃rị́anji rĩ pi ꞌbá ambugu rĩ pi be. ⁵Kộpi ní Lótõ ri zịzú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Ãgõ ímụ́ꞌbá mí vúgá nõgó ị́nị́ŋá sĩ rĩ pi íngãá? Mí íjị́ kộpi ĩfũú ꞌbá vúgá ãmvé nõó, ꞌbá lẽkí laá kộpi sĩ.”

⁶Lótõ ní fũzú mụzú kộpi vúgá ãmvé ꞌdãá, ĩri ní kẹ̃ẹ́tị rĩ ụ̃pị̃zú cí. ⁷Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị́ị, á mã ĩmi drị́ ị̃rị̃ sĩ, lẽ ĩmi ꞌokí ũnjĩkãnyã ꞌdĩri tị́nị ku! ⁸Ĩmi ndrekí drĩ ká, ma anji ũkú be ị̃rị̃ anigé, kộpi drĩ kácáŋá rú. Lẽ mâ íjị́ kộpi ĩfũú ãmvé ĩmi vúgá nõlé, ĩmi ícó tã ĩmi ní lẽé ꞌoó kộpi be rĩ ꞌo rá. Lẽ ĩmi ꞌokí tã ũnjí ãgõ ꞌdĩꞌbée be ku, kộpi ụ̃mụ́ mávé ni, ma ri kộpi ũtẽ nĩ.”

⁹ꞌBo kộpi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “ꞌÍ dẹ̃ mi ꞌdĩísĩ rá, mi ꞌbá ímụ́pi ímụ́mụ̃ ni, ꞌí lẽ tã ꞌbá ní lẽé ꞌoó rĩ lũú ꞌbá ní nĩ! ꞌBâ ícó mi ꞌo ũnjí kộpivé rĩ ndẽ.” Kộpi ní Lótõ ri zezú, kộpi ní mụzú kẹ̃ẹ́tị rĩ ŋõzú.

¹⁰ꞌBo ãgõ ị̃rị̃ jó agá rĩ pi ní ĩfũzú ãmvé nõlé, kộpi ní Lótõ ri rụzú sezú jó agá ꞌdãá, kẹ̃ẹ́tị rĩ ụ̃pị̃zú cí. ¹¹Kộpi ní kẹ̃rị́anji, ãzini ꞌbá ambugu adriꞌbá kẹ̃ẹ́tịlé gá rĩ pi ẽ mị sazú ọ̃zụ̃zú rá, kộpi ã nị̃kí rí kẹ̃ẹ́tị rĩ ámá ku.

¹²Ãgõ ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ní ꞌyozú Lótõ ní kínĩ, “Mi dõ anji ãgõ be, dõku anji ũkú be, dõku ãgõ mívé anji ũkú jeꞌbá ni pi be kụ̃rụ́ rĩ agá nõgó anigé, ꞌí jị kộpi fũú nõósĩ rá, ¹³ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbâ kụ̃rụ́ nõri iza ꞌdĩísĩ rá. Úpí Múngú yị tã ĩ ní rií átá kárákará ũnjĩkãnyã ꞌbá Sõdómõ vé rĩ pi ní rií ꞌoó rĩ ã tã sĩ rĩ gí, ĩpẽ ꞌbâ ímụ́ kụ̃rụ́ rĩ izangárá gá.”

¹⁴Kúru Lótõ ní mụzú ãgõ lẽꞌbá ívé anji ũkú jeꞌbá rĩ pi vúgá ꞌdãá. Ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi fũkí kụ̃rụ́ nõri agásĩ mbẽlẽ, ãꞌdiãtãsĩyã Úpí Múngú lẽ kụ̃rụ́ rĩ izaá ꞌdĩísĩ rá!” ꞌBo ãgõ lẽꞌbá ĩrivé anji ũkú jeꞌbá rĩ pi ụ̃sụ̃kí kínĩ, tã Lótõ ní átá ꞌdĩri tã áví vé ni.

¹⁵Kã mụụ́ adrií drụ̃ ụ̃ꞌbụ́tị kụ̃nị̃kụ̃nị̃, mãlãyíkã rĩ pi ní ꞌyozú Lótõ ní kínĩ, “ꞌÍ ꞌdụ mívé ũkú, mívé anji ũkú ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée be mbẽlẽ! Ĩmi fũkí kụ̃rụ́ nõri agásĩ ãmvé, kádõ kụ̃rụ́ nõri izaá, ã úꞌdị́kí rí ĩmi drãá ku.”

¹⁶ꞌBo Lótõ mụ mbẽlẽŋá kuyé. Ãgõ ꞌdĩꞌbée ní Lótõ ẽ drị́ rụzú, ũkú ni ẽ drị́ rụzú, ãzini ĩrivé anji ũkú ị̃rị̃ rĩ pi ẽ drị́ rụzú, kộpi ní ꞌbá ꞌdĩꞌbée jịzú fũzú kụ̃rụ́ rĩ agásĩ ãmvé, ãꞌdiãtãsĩyã Úpí Múngú ꞌbã ẹ́sị́ ĩdríkídri kộpi ní. ¹⁷Ãgõ ꞌdĩꞌbée kâ ꞌbá ꞌdĩꞌbée jịị́ fũú ãmvé ꞌdãá, ãlu ni ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ápákí mụzú nõósĩ rá, ĩmi adrikí rí ídri rú! Ã ndrekí ãngũ vúlé ku, ã tukí pá ị́ꞌbụ́ŋá agá ꞌdãá ku! Ĩmi ápákí mụzú írã drị̃gé ꞌdãá, ĩmi adrikí rí ídri rú.”

¹⁸Lótõ ní kộpi mãzú drị́ ị̃rị̃ sĩ kĩnĩ, “Kuyé fô, Úpí mávé rĩ! ¹⁹Ma ãtíꞌbá ĩmivé ni, ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ múké ma ídrízú, ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ ĩdríkídri má ní rá. ꞌBo má ícó ápá caá írã gá ꞌdãá bã ku, ãngũ rĩ ꞌi iza ị́sụ́ ãkũdẽ ma drĩ lẹ́tị gé, ꞌbâ ũdrã ãní rá. ²⁰ꞌÍ ndre, kụ̃rụ́ ãzi mãdãŋáŋá ĩnyiŋá ꞌdã. Ĩri vũrã mãdãŋáŋá ni, mí ãꞌyĩ dõ ma mụụ́ ꞌa ni gé ꞌdãlé rá, ma ꞌbá mávé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, ꞌbâ ídrí rá.”

²¹Mãlãyíkã rĩ ní ꞌyozú Lótõ ní kĩnĩ, “Ĩri múké, tã mí ní zịị́ ꞌdĩri, má ãꞌyĩ rá. Kụ̃rụ́ mí ní rií tã ni ꞌyoó ꞌdĩri, má iza ku. ²²ꞌÍ nju mụzú kụ̃rụ́ rĩ agá ꞌdãá mbẽlẽ, má ícó drĩ tã ãzi ꞌoó ku, ꞌí ca dõ ꞌdãlé gí ká.” (Lótõ ní ꞌyoó kụ̃rụ́ rĩ mãdãŋáŋá rĩ sĩ, ĩ ní kụ̃rụ́ rĩ ã rụ́ zịzú Zõárã ãní.)

²³Lótõ ca Zõárã gá ꞌdãlé, ị́sụ́ ãkũdẽ ụ̃tụ́ rĩ ĩfũ gí. ²⁴Úpí Múngú ní ãcíkúlúlú ĩpẽzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ lụ̃zú kụ̃rụ́ Sõdómõ vé rĩ agá, ãzini Gõmórã vé rĩ agá. ²⁵Ĩri ní kụ̃rụ́ rĩ pi zãzú, ãngũ ị́ꞌbụ́ŋá rú rĩ, ꞌbá adriꞌbá kụ̃rụ́ rĩ pi agá ꞌdãlé rĩ pi, ngá dụꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ drị̃gé rĩ pi be, ngá ꞌdĩꞌbée ãrẽvú céré vekí rá. ²⁶ꞌBo Lótõ ũkú ni ndre ãngũ gõzú vúlé, gõ ꞌi újá ufuú troó sụ̃ ẹ̃ꞌyị́ ní troó rĩ tị́nị.

²⁷Kã mụụ́ adrií drụ̃ ụ̃ꞌbụ́tị, Ãbũrámã ní ꞌi újázú gõzú vũrã ándúrú ꞌí ní pá tuzú Úpí Múngú ẹndrẹtị gé rĩ gé ꞌdãá. ²⁸Ĩri ní ãngũ ndrezú mụzú Sõdómõ gá, Gõmórã gá, ãzini ãngũ ị́ꞌbụ́ŋá rú rĩ gé ꞌdãá. Ndre ãcígã ọ̃zụ̃ ãngũ rĩ ẽ drị̃ céré, ãcígã rĩ nị kú cịcị.

²⁹ꞌBo Múngú kã kụ̃rụ́ rĩ pi zãá ị́ꞌbụ́ŋá rĩ be gí, ígá tã ándúrú Ãbũrámã ní zịị́ ꞌdãri, ípá Lótõ rĩ ãcí kụ̃rụ́ rĩ zãápi úꞌbúpi rĩ agásĩ rá.

Lótõ pi ívé anji ũkú rĩ pi be

³⁰Lótõ pi ívé anji ũkú ị̃rị̃ rĩ pi be, kộpi fũkí ãngũ Zõárã vé rĩ agásĩ, mụkí adrií írã rĩ pi ãsámvú gé, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌo ụ̃rị̃ sĩ adringárá Zõárã gá ꞌdãlé rĩ sĩ. Lótõ pi ívé anji ũkú ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée be, kộpi fikí mụụ́ adrií ụ̃jị́ agá. ³¹Ụ́ꞌdụ́ ãlu, mvá ũkú kãyú rĩ ní ꞌyozú ọ́mvụ́pị ní kĩnĩ, “ꞌBá ẹ́tẹ́pị ri nóni ãrãkã rú, vũrã nõri agá, ãgõ ꞌbâ jeꞌbá ni pi ꞌdãáyo. ³²Mí ímụ́, ꞌbá sẽkí ꞌbá ẹ́tẹ́pị ní vị́nyọ̃ mvụụ́ ĩmẽrẽzú ãní, ꞌbâ lakí rí ĩri be, ã tị rí ꞌbá ní anji bẽsĩnĩ.”

³³Ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, kộpi ní vị́nyọ̃ sẽzú mvụzú ĩ ẹ́tẹ́pị ní, mvá ũkú kãyú rĩ ní mụzú lazú ẹ́tẹ́pị be trụ́. Ẹ́tẹ́pị nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, mvá ũkú rĩ la ꞌí gãrã gá yã, dõku nga mụụ́ gí yã ꞌdíni kuyé.

³⁴Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, mvá ũkú kãyú rĩ ní ũlũzú ꞌí ọ́mvụ́pị ụ̃dụ́ rĩ ní kĩnĩ, “Ị́nị́ŋá ájée rĩ sĩ, ꞌbá lakí má ẹ́tẹ́pị be trụ́. Lẽ ꞌbâ sẽkí ĩri ní vị́nyọ̃ mvụụ́ dị̃ị́ ị́nị́ŋá nõri sĩ, ꞌí la rí ĩri be, mí ẹ́tẹ́pị ã tị rí mí ní mvá bẽsĩnĩ.” ³⁵Kúru ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, kộpi ní ĩri ní vị́nyọ̃ sẽzú mvụzú. Mvá ụ̃dụ́ rĩ ní mụzú lazú ẹ́tẹ́pị be trụ́, Ẹ́tẹ́pị nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, mvá ũkú rĩ la ꞌí gãrã gá yã, dõku nga mụụ́ gí yã ꞌdíni kuyé.

³⁶Lótõ ní laá ívé anji ũkú ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée sĩ rĩ sĩ, kộpi ị́sụ́kí ꞌa rá. ³⁷Mvá ũkú kãyú rĩ ní mvá ágóŋá tịzú, ĩri ní rụ́ ni ꞌdazú Mõábã19:37 Mõábã: Mõábã vé ífífí, ĩfũ ẹ́tẹ́pị ã rụ́ꞌbá gá. ꞌi. Ĩri ẹ́ꞌbị́pị ꞌbá Mõábã gá rĩ pi vé ni cĩmgbá ícázú ãndrũ sĩ. ³⁸Mvá ụ̃dụ́ rĩ ní kpá mvá ágóŋá tịzú, ĩri ní rụ́ ni ꞌdazú Bẽnámĩ19:38 Bẽnámĩ: Bẽnámĩ vé ífífí, mvá ágó má ẹ́ꞌdị́páa vé ni. ꞌi. Ĩri ẹ́ꞌbị́pị ꞌbá Ãmónã vé rĩ pi vé ni cĩmgbá ícázú ãndrũ sĩ.

Ãbũrámã pi Ãbũmẽlékẽ be

¹Ãbũrámã ní ngazú vũrã ꞌdãri gé sĩ, ĩri ní ꞌdezú mụzú adrizú ãngũ Nẽgévẽ vé rĩ gé, kụ̃rụ́ Kãdésã vé rĩ pi ãsámvú gé kụ̃rụ́ Sụ́rụ̃ vé rĩ be. Ĩri ní gõzú mụzú adrizú Gẽrárĩ gé. Kã rií adrií ꞌdãlé, ²ũlũ ꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, ꞌî ũkú ni Sárã ri ꞌí ọ́mvụ́pị. Kúru ꞌbãgú Ãbũmẽlékẽ Gẽrárĩ vé rĩ ní ꞌbá pẽzú mụzú Sárã ri íjị́zú ꞌí ní ũkú rú.

³Kã mụụ́ adrií ị́nị́ŋá rĩ sĩ, Múngú ní ímụ́zú átázú Ãbũmẽlékẽ ní urobí agá kĩnĩ, “Mi ímụ́ drã rá, ãꞌdiãtãsĩyã ũkú mí ní ꞌdụụ́ ꞌdĩri, ĩri ágó be.”

⁴ꞌBo Ãbũmẽlékẽ pi lakí ũkú rĩ be kuyé. Kúru Ãbũmẽlékẽ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí Múngú, mi nyo ꞌbá ũnjĩkãnyã ãkó rĩ pi úꞌdị́ ũdrã rá? ⁵Ãbũrámã ꞌyo nyo má ní kĩnĩ, Sárã ri ꞌí ọ́mvụ́pị ꞌdíni kuyé? Sárã ꞌyo kpá Ãbũrámã ri ꞌí ẹ́drị́pị ꞌdíni kuyé? Á lẽ kõdô tã ũnjí ꞌoó ku, mâ ụ̃sụ̃ déna tã má ní ꞌoó rĩ pịrị.”

⁶Kúru Múngú ní ꞌyozú ĩri ní urobí agá kĩnĩ, “Ẽ, á nị̃ rá ꞌí ꞌo tã ũnjí kuyé, má uga mi, sẽ ꞌí ꞌo ũnjĩkãnyã má ẹndrẹtị gé kuyé. Sẽ má ní mi ugazú, mí ní lazú ũkú rĩ be kuyé ãní. ⁷Lẽ mî újá ágó rĩ vé ũkú gõó vú ni gé ꞌdãá vúlé, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri nẹ́bị̃, ã zị rí ma mí ní, mî drã rí ku. ꞌBo mí újá dõ ũkú rĩ gõó kuyé, mi ꞌbá mívé rĩ pi be, ĩmi céré ímụ́ ũdrã rá.”

⁸Kã mụụ́ adrií drụ̃ ụ̃ꞌbụ́tị, Ãbũmẽlékẽ ní ívé ũgalaku rĩ pi zịzú ímụ́zú céré, ĩri ní tã ꞌi ꞌoópi ꞌdĩri ũlũzú kộpi ní. Sẽ ụ̃rị̃ fụ kộpi ãní ambamba. ⁹Kúru Ãbũmẽlékẽ ní Ãbũrámã ri zịzú ímụ́zú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ ꞌo ꞌbâ ꞌdíni ãsĩ? Tã ũnjí má ní ꞌoó mí ní rĩ ãꞌdi sẽzú mí ní tã ũnjí íjị́zú má drị̃gé, ãzini mávé ꞌbá má ní rụụ́ rĩ pi drị̃gé? Tã mí ní ꞌoó má ní ꞌdĩri, ĩ ní kõdô ícó ꞌoó ku ni.” ¹⁰Ãbũmẽlékẽ ní Ãbũrámã ri zịzú kĩnĩ, “Ngá sẽépi mí ní tã ꞌdĩri ꞌozú ꞌdíni rĩ ãꞌdi?”

¹¹Ãbũrámã ní újázú kĩnĩ, “Má ụ̃sụ̃, ‘Vũrã nõri gé, ꞌbá rĩ pi rukí Múngú ri ku, kộpi ma ꞌdị ũkú mávé rĩ ã tã sĩ rá.’ ¹²Ádarú ĩri mávé ọ́mvụ́pị, ꞌbâ ĩri be ẹ́tẹ́pị ãlu, ꞌbávé ẹ́ndrẹ́pị rĩ pi ãndíãndí. Á je ĩri má ní ũkú rú. ¹³Múngú kã ándúrú ꞌyoó mâ ku má ẹ́tẹ́pị vé ꞌbẹ̃tị́, mâ ꞌde mụzú ãngũ ãzi gé, á ꞌyo Sárã ní, má kĩnĩ, ‘ꞌÍ lẽ dõ ma rá, vũrã ꞌbá ní ẹ́cị́zú rĩ pi agásĩ, ꞌí lũ ꞌyozú kínĩ, ma mí ẹ́drị́pị.’ ”

¹⁴Kúru Ãbũmẽlékẽ ní Sárã ri újázú gõzú Ãbũrámã ni vúlé. Ĩri ní kãbĩlõ íꞌdụ́zú, tị́ pi be, tụ́gẹ̃rị̃ ãgõ rú ni pi be, tụ́gẹ̃rị̃ ũkú rú ni pi be sẽzú Ãbũrámã ní. ¹⁵Ãbũmẽlékẽ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Nyọ̃ọ́kụ́ mávé rĩ, ĩri mí ẹndrẹtị gé ꞌdã. ꞌÍ mụ adrií vũrã mí ní ĩpẽé rĩ gé.”

¹⁶Ĩri ní ꞌyozú Sárã ní kĩnĩ, “Ma mí ẹ́drị́pị ní mũfẽngã fífí20:16 Mũfẽngã fífí: Mũfẽngã fífí ꞌdĩri lókí ꞌdãri gé ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃. sẽ élĩfũ ãlu (1,000), ẽ iꞌda rí ꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé nõgó lũzú kínĩ, á ꞌo ũnjĩkãnyã mí ní, ꞌbo mí ꞌo ũnjĩkãnyã kuyé.”

¹⁷Kúru Ãbũrámã ní Múngú rĩ zịzú Ãbũmẽlékẽ ní, Múngú ní ĩri ídrízú, Múngú ní kpá ũkú ni ri ídrízú anji ũkú tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ pi be, kộpi ã gõkí rí anji tịị́ dị̃ị́, ¹⁸ãꞌdiãtãsĩyã Úpí Múngú ọ̃zụ̃ ũkú adriꞌbá Ãbũmẽlékẽ vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi vé mvá vũrã rá, Ãbũrámã vé ũkú Sárã ã tã sĩ.

Ĩsákã vé tịngárá

¹Úpí Múngú ní drị́ tị̃zú Sárã rụ́ꞌbá gá, sụ̃ ĩri ní ándúrú ꞌyoó rĩ tị́nị. ²Sárã ní ꞌa ị́sụ́zú, ĩri ní Ãbũrámã ní mvá ágó tịzú, ị́sụ́ ãkũdẽ Ãbũrámã ri ãrãkã rú. Tịkí mváŋá rĩ sâ Múngú ní ꞌyoó ĩ mváŋá rĩ tị rĩ gé. ³Ãbũrámã ní mváŋá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Ĩsákã ꞌi. ⁴Ĩsákã kã adrií caá ụ́ꞌdụ́ be ãrõ, Ãbũrámã ní ágélé ni ẽ tị lịzú, sụ̃ Múngú ní ẹzịị́ rĩ tị́nị. ⁵Tịkí Ĩsákã ri ãkũdẽ Ãbũrámã ri ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu.

⁶Sárã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Múngú sẽ á gụ ãyĩkõ be ẹ́sị́ agá, ꞌbá tã ꞌdĩri yịꞌbá rĩ pi céré ímụ́ gụ, sụ̃ má ní gụụ́ rĩ tị́nị.” ⁷Sárã ní gõzú ꞌyozú kĩnĩ, “Ãꞌdi ri ícó ꞌyo kínĩ, ꞌbâ mvá tị Ãbũrámã be rá nĩ? ꞌBo á tị ĩri ní mvá ágóŋá, ị́sụ́ ãkũdẽ ĩri ãrãkã rú.”

Drokí Ãgárã pi Ĩsĩmãélẽ be

⁸Mváŋá rĩ kã mbaá, kã bã ndrungárá kuú gí, Ãbũrámã ní ụ̃mụ̃ ꞌbãzú ãmbúgú ụ́ꞌdụ́ Ĩsákã ní bã ndrungárá kuzú ꞌdĩri ị̃njị̃zú ãní. ⁹Sárã kã ndreé Ãgárã Ẽjẽpétõzị́ rĩ vé mvá ĩri ní tịị́ Ãbũrámã ní rĩ ri gụ Ĩsákã sĩ, ¹⁰Sárã ní ꞌyozú Ãbũrámã ní kĩnĩ, “ꞌÍ dro ũkú tụ́gẹ̃rị̃ rú ꞌdĩri ívé mváŋá rĩ be rá, ĩrivé mváŋá rĩ ã rụ rí ãꞌbú mí ní ímụ́ kuú mávé mvá Ĩsákã ní rĩ ẽ tị ku.”

¹¹Tã ꞌdĩri sẽ Ãbũrámã ní ĩzãngã ambamba, ãꞌdiãtãsĩyã Ĩsĩmãélẽ ri mvá Ãbũrámã vé ni. ¹²ꞌBo Múngú ní ꞌyozú Ãbũrámã ní kĩnĩ, “Mvá rĩ vé tã, ãzini mívé tụ́gẹ̃rị̃ rĩ vé tã, ã sẽ mí ní ĩzãngã ꞌdíni ku. Lẽ mî yị tã Sárã ní ꞌyoó mí ní rĩ, ãꞌdiãtãsĩyã úyú mívé rĩ pi ímụ́ ĩfũ Ĩsákã rụ́ꞌbá gá. ¹³Ma kpá sẽ mívé tụ́gẹ̃rị̃zị́ rĩ vé mvá ri ímụ́ tị ízú kárákará, ĩrivé úyú ri ímụ́ adri sụ́rụ́ ãmbúgú, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri mvá mívé ni.”

¹⁴Kã mụụ́ adrií drụ̃ ụ̃ꞌbụ́tị, Ãbũrámã íꞌdụ́ ínyá, ãzini tõ yị̃ị́ kụ̃lụ́kụ́ agá tré, ĩri ní ꞌdụzú ꞌbãzú Ãgárã ã kị́dị́ gé. Ĩri ní kúru kộpi pẽzú mụzú mvọ́pị Ĩsĩmãélẽ be. Ãgárã ní ꞌdezú mụzú, ĩri ní rizú ẹ́cị́zú ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú Bẽrĩsébã vé rĩ agásĩ.

¹⁵Yị̃ị́ kụ̃lụ́kụ́ agá rĩ kã dẹẹ́, ĩri ní mváŋá rĩ jịzú ꞌbãzú pẹtị amuúpi rĩ vé índrĩ gé. ¹⁶Ĩri ní ngazú mváŋá rĩ ã gãrã gá sĩ, mụzú úrízú mváŋá rĩ be ãsámvú sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ri ụ̃sụ̃ụ́ kĩnĩ, “Á lẽ mváŋá rĩ vé drãngárá ndreé ku.” Kã rií úrí ꞌdãlé, ĩri ní íꞌdózú ngozú.

¹⁷Múngú kã yịị́ mváŋá rĩ ri ngongo, mãlãyíkã Múngú vé rĩ ní Ãgárã ri zịzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ kĩnĩ, “Ãgárã, ngá ũnjí rĩ ãꞌdi? Lẽ mî ꞌo ụ̃rị̃ sĩ ku. Mváŋá rĩ la kú ꞌdã, Múngú yị ĩrivé ngongárá gí. ¹⁸ꞌÍ mụ mváŋá rĩ íꞌdụ́ rụụ́ drị́gé, ma sẽ mváŋá rĩ ímụ́ tị ízú kárákará, ĩrivé úyú ri ímụ́ adri sụ́rụ́ ãmbúgú.”

¹⁹Kúru Múngú ní Ãgárã ẽ mị zị̃zú, ĩri ní kídí ndrezú. Ĩri ní kúru mụzú yị̃ị́ tõzú kụ̃lụ́kụ́ rĩ agá tré, ĩri ní sẽzú mvụzú mváŋá rĩ ní.

²⁰Mváŋá rĩ kã rií mbaá, Múngú ri ĩri ũtẽé nĩ. Mváŋá rĩ ri adrií ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá, nị̃ zãá ꞌbungárá ụ̃sụ̃ sĩ rĩ ambamba. ²¹Mvá ágó rĩ kã rií adrií ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú Pãránã vé rĩ agá ꞌdãá, ẹ́ndrẹ́pị ị́sụ́ ĩri ní ũkú íngázú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá.

Ãbũrámã pi sõkí ũyõ ĩ ãsámvú gé sĩ Ãbũmẽlékẽ be

²²Sâ ꞌdãri gé, Ãbũmẽlékẽ pi ꞌdekí mụụ́ ívé ũgalaku ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé Pĩkólã be Ãbũrámã vúgá ꞌdãá, kộpi ní ꞌyozú Ãbũrámã ní kínĩ, “Tã céré mí ní ꞌoó rĩ agá, Múngú ri mî ĩzã ko rá. ²³Lẽ mî sõ ũyõ Múngú ẹndrẹtị gé nõgó ꞌyozú kínĩ, mí ícó mâ mị ũꞌbãá ku, dõku mávé anjiŋá rĩ pi ẽ mị ũꞌbãá ku, dõku mávé úyú rĩ pi ẽ mị ũꞌbãá ku. Á ꞌbã ẹ́sị́ múké mí ní, lẽ mî ꞌbã kpá ẹ́sị́ múké má ní, ãzini mî ꞌbã ẹ́sị́ múké ãngũ mí ní adrizú jãkã rú nõri drị̃gé.”

²⁴Ãbũrámã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á sõ ũyõ rĩ Múngú ẹndrẹtị gé gí, sụ̃ mí ní ꞌyoó rĩ tị́nị.”

²⁵Kúru Ãbũrámã ní unuzú Ãbũmẽlékẽ ẹndrẹtị gé Ãbũmẽlékẽ vé kídí ãtíꞌbá rĩ pi ní ẹ́rị́ rĩ vé tã sĩ. ²⁶Ãbũmẽlékẽ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á nị̃ kuyé dõ ãꞌdi ꞌo tã ꞌdĩri nĩ. ꞌÍ lũ má ní tã ꞌdĩri kuyé, á yị tã ꞌdĩri ãndrũ sĩ.”

²⁷Kúru Ãbũrámã ní kãbĩlõ ụrụkọ íꞌdụ́zụ́, ãzini tị́ ụrụkọ íꞌdụ́zú sẽzú Ãbũmẽlékẽ ní. Kúru ꞌbá ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ní ũndĩ rụzú ĩ ãsámvú gé sĩ. ²⁸Ãbũrámã ní kãbĩlõ mbaꞌbá fõlõ ũkú rú ni pi ũpẽzú ẹ́zị̂rị̃, ꞌbãzú túngú. ²⁹Ãbũmẽlékẽ ní Ãbũrámã ri zịzú kĩnĩ, “Mí ũpẽ kãbĩlõ ũkú rú mbaꞌbá fõlõ ẹ́zị̂rị̃ ꞌdĩꞌbée ꞌbãá kuú túngú ãsĩ?”

³⁰Ãbũrámã ní újázú ĩri ní kínĩ, “Mí ẹ́ꞌyị́ kãbĩlõ mbaꞌbá fõlõ ẹ́zị̂rị̃ ꞌdĩꞌbée, ã lũ rí ꞌyozú kínĩ, á ga kídí rĩ nĩ.”

³¹Kúru ĩ ní vũrã ꞌdãri ã rụ́ zịzú Bẽrĩsébã21:31 Bẽrĩsébã: Bẽrĩsébã vé ífífí, kídí ĩ ní ũyõ sõzú ãní rĩ., ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá ị̃rị̃ pi sõkí ũyõ vũrã ꞌdãri gé.

³²Kộpi ní ũndĩ rĩ rụzú ĩ ãsámvú gé sĩ Bẽrĩsébã gá ꞌdãlé rĩ ã vụ́drị̃ gé, Ãbũmẽlékẽ pi ní ĩ újázú gõzú ívé ũgalaku ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé Pĩkólã be ãngũ Fẽlẽsétẽ vé rĩ gé ꞌdãlé. ³³Ãbũrámã ní ị́tị́ sazú Bẽrĩsébã gá ꞌdãlé, ĩri ní Úpí Múngú adriípi mụzú ꞌdániꞌdáni rĩ ị̃njị̃zú vũrã ꞌdãri gé. ³⁴Ãbũrámã adri ãngũ Fẽlẽsétẽ vé rĩ gé ꞌdãlé lókí be ãco.

Múngú ụ̃ꞌbị̃ Ãbũrámã ri

¹Kã mụụ́ adrií sâ ãzi ã vụ́drị̃ gé, Múngú ní Ãbũrámã ri ụ̃ꞌbị̃zú. Ĩri ní Ãbũrámã ri zịzú kĩnĩ, “Ãbũrámã!”

Ãbũrámã ní ãꞌyĩzú kĩnĩ, “Ma nõ!”

²Kúru Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ ꞌdụ mívé mváŋá ãlukúta Ĩsákã mí ní lẽé ambamba rĩ, ꞌí mụ ãngũ Mõríyã vé rĩ gé. Ma mí ní írã ãzi lũ írã rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá, ꞌí zã má ní mváŋá rĩ rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú írã rĩ drị̃gé ꞌdãá.”

³Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, Ãbũrámã ní fũzú ụ̃ꞌbụ́tị, ĩri ní íjá úlị́zú, ĩri ní íjá rĩ ũdrõzú ngá ụrụkọꞌbée be dõngí rĩ ã úgóró gá, kộpi ní ꞌdezú mụzú ꞌî mvọ́pị Ĩsákã be, ívé ãtíꞌbá ụrụkọ ị̃rị̃ rĩ pi be vũrã Múngú ní lũú ĩri ní rĩ gé ꞌdãá. ⁴Kã adrií ụ́ꞌdụ́ na ni gé, Ãbũrámã ní ꞌî drị̃ ingazú ãngũ ndrezú, ndre ãngũ rĩ rárá rú. ⁵Ĩri ní ꞌyozú ívé ãtíꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi tẽkí ꞌbâ dõngí rĩ be nõgó, ꞌbâ mụ mváŋá rĩ be ꞌdãlé Múngú ri zị. ꞌBâ kúru ĩgõ ĩmi vúgá nõlé ndõ.”

⁶Ãbũrámã ní íjá rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú rĩ ꞌdụzú ꞌbãzú ꞌî mvọ́pị Ĩsákã drị̃gé, Ãbũrámã ꞌdụ ívé rĩ ãcí, ãzini ị́lị́. ꞌBá ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée kâ rií ꞌdeé mụzú trụ́ ãlu, ⁷Ĩsákã ní ꞌí ẹ́tẹ́pị Ãbũrámã ri zịzú kĩnĩ, “Má ẹ́tẹ́pị.”

Ãbũrámã ní ãꞌyĩzú kĩnĩ, “Ẽ, mâ mvá rĩ.”

Ĩsákã ní ẹ́tẹ́pị ri zịzú kĩnĩ, “Ãcí rĩ pi íjá rĩ be nõ, ꞌbo kãbĩlõ mvá ĩ ní mụụ́ zãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú rĩ íngãá?”

⁸Ãbũrámã ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, Múngú ri kãbĩlõ mvá ĩ ní mụụ́ zãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú rĩ sẽ rá.” Ãbũrámã pi ní ꞌdezú mụzú mvọ́pị Ĩsákã be trụ́.

⁹Kộpi kã mụụ́ caá vũrã Múngú ní ándúrú lũú ĩri ní rĩ gé ꞌdãá, Ãbũrámã ní vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ni sịzú, ĩri ní íjá rĩ pi uꞌdụzú ũꞌbãzú drị̃ ni gé. Ĩri ní ívé mvá Ĩsákã ri ũdrõzú, ĩri ní ꞌdụzú ꞌbãzú vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú rĩ drị̃gé íjá rĩ drị̃gé ꞌdãá. ¹⁰Ĩri ní ị́lị́ íꞌdụ́zú lẽzú ívé mváŋá rĩ lịzú ãní. ¹¹ꞌBo mãlãyíkã Úpí Múngú vé rĩ ní ĩri zịzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ, “Ãbũrámã! Ãbũrámã!”

Ãbũrámã ní ãꞌyĩzú kĩnĩ, “Ma nõ.”

¹²Mãlãyíkã rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ mî lị mváŋá rĩ ku, ã ꞌokí tã ãzi ũnjí rụ́ꞌbá ni gé ku. Á nị̃ rá ꞌyozú kínĩ mí ị̃njị̃ Múngú ri rá, ãꞌdiãtãsĩyã mí ãꞌyĩ mívé mváŋá ãlukúta ꞌdĩri sẽé ĩri ní rá.”

¹³Ãbũrámã ní ꞌî drị̃ ingazú ãngũ ndrezú, ĩri ní kãbĩlõ ágó ndrezú, úꞌyú ni ãꞌyĩ kú pẹtị dụụ́pi kụ̃mvụ̃ rĩ ãsámvú gé. Ĩri ní mụzú kãbĩlõ rĩ rụzú, ĩri ní zãzú rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú ꞌî mvọ́pị ã vũrã gá. ¹⁴Kúru Ãbũrámã ní vũrã rĩ ã rụ́ zịzú, “Úpí Múngú ri sẽ rá.” Cĩmgbá ụ́ꞌdụ́ ãndrũ rĩ gé, ꞌbá rĩ pi ri ꞌyo, “Úpí Múngú vé írã drị̃gé, Úpí ri sẽ rá.”

¹⁵Mãlãyíkã Úpí Múngú vé rĩ ní Ãbũrámã ri zịzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ dị̃ị́, ¹⁶ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí Múngú kĩnĩ, mí ní mávé tã ꞌdụụ́ ngaá rá, ãzini mí ní mívé mvá ãlukúta rĩ ãꞌyĩí sẽé Úpí ní rá rĩ sĩ, á sõ ũyõ ꞌyozú kínĩ, ¹⁷ádarú ma mí ní tãkíri sẽ rá, ma sẽ mívé úyú ri úmvúlésĩ ízú sụ̃ línyã ꞌbụ̃ gé rĩ pi tị́nị, ãzini cínyáfã yị̃ị́ tafu gãrã gá rĩ tị́nị. Mívé úyú rĩ pi úmvúlésĩ kụ̃rụ́ ariꞌba rĩ pi vé rĩ ẹ́rị́ kộpi drị́gé sĩ rá. ¹⁸ꞌBá ãngũ rĩ pi agásĩ rĩ pi ãrẽvú céré úmvúlésĩ tãkíri ị́sụ́ úyú mívé rĩ pi vúgá, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌí ꞌdụ tã mávé rĩ ngaá rá.”

¹⁹Kúru Ãbũrámã pi ní ĩ újázú gõzú ívé ãtíꞌbá rĩ pi vúgá ꞌdãlé, kộpi ní ꞌdezú mụzú trụ́ Bẽrĩsébã gá ꞌdãá. Ãbũrámã ní rizú adrizú Bẽrĩsébã gá ꞌdãlé.

Anji Nãhórã vé rĩ pi

²⁰Kã mụụ́ adrií vụ́drị̃ ni gé, ũlũkí Ãbũrámã ní kínĩ, Ãbũrámã ẹ́drị́pị Nãhórã vé ũkú Mĩlékã tị anji ãgõ ãrõ Nãhórã ní. ²¹Mvá kãyú rĩ Ụ́zị̃ ꞌi, ꞌdeépi vú ni gé sĩ rĩ Bụ́zị̃ ꞌi, ꞌdeépi ꞌdĩri vú sĩ rĩ Kẽmũélẽ ꞌi, (Kẽmũélẽ ri Ãrámã vé ẹ́tẹ́pị), ²²ĩri ní ꞌdezú Kẽsédẽ ꞌi, Ázõ ꞌi, Pĩlĩdásã ꞌi, Jĩdĩláfã ꞌi, Bẽtũwélẽ sĩ. ²³Bẽtũwélẽ ri Rẽbékã vé ẹ́tẹ́pị. Mĩlékã tị anji ãgõ ãrõ ꞌdĩꞌbée Ãbũrámã vé ẹ́drị́pị Nãhórã ní. ²⁴Nãhórã vé ũkú rĩ ãzi ã rụ́ Rẽúmã ꞌi, tị kpá anji ãgõ rá, anji rĩ pi, Tébã ꞌi, Gãhámã ꞌi, Tãhásã ꞌi, Mákã sĩ.

Sárã vé drãngárá

¹Sárã adri caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ ị̃rị̃ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃ (127). ²Sárã drã Kĩrĩyátã-Ãrábã (nóni ĩ ní zịị́ Hẽbẽrónã) rĩ gé, ãngũ Kãnánã vé rĩ agá. Ãbũrámã ní fizú Sárã ri ngozú gãkũ agá ꞌdãá.

³Ãbũrámã ní ngazú ãvũ rĩ ã jẽlé gá sĩ, ĩri ní átázú ꞌbá Hị́tị̃ vé rĩ pi be, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, ⁴“Ma jãkã ĩmi ãsámvú gé nõgó, ĩmi sẽkí má ní vũrã jeé, mâ sị̃ rí mâ ũkú ni vé ãvũ vũrã rĩ agá.”

⁵ꞌBá Hị́tị̃ vé rĩ pi ní újázú Ãbũrámã ní kínĩ, ⁶“Ãmbúgú ꞌbávé rĩ, mí yị drĩ ꞌbâ ká. Mi ꞌbá ãmbúgú ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ ni ꞌbâ ãsámvú gé nõgó. Mí ĩpẽ vũrã mí ní ndreé múké ni, ꞌí sị̃ ãvũ rĩ ꞌa ni gé. ꞌBá ãsámvú gé nõgó, ꞌbá ãzi ícó ívé vũrã ãvũ sị̃zú rĩ ugaá mí ní ku.”

⁷Kúru Ãbũrámã ní íngázú ọ̃vụ̃zú ꞌî drị̃ sị̃zú vũgá ꞌbá Hị́tị̃ vé rĩ pi ẹndrẹtị gé. ⁸Ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ãꞌyĩkí dõ rá, mâ sị̃ mávé ũkú ãngũ Hị́tị̃ vé rĩ agá nõgó, ĩmi zịkí má ní Ẽfõrónã Zõhárã mvọ́pị ri, ⁹ã sẽ rí má ní ívé ụ̃jị́ Mãkãpélã gá, ívé nyọ̃ọ́kụ́ rĩ vé ụ̃dụ̃ gé rĩ jeé. Ĩmi zịkí ĩri, ã sẽ rí jeé má ní ãjẽ ĩmi ní lẽé rĩ sĩ, ã adri rí vũrã mávé ni ãvũ sị̃zú ni.”

¹⁰Ị́sụ́ ãkũdẽ Ẽfõrónã Hị́tị̃gú rĩ úrí kuú ívé ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá, ĩri ní újázú Ãbũrámã ní, ĩrivé ꞌbá Hị́tị̃ vé ímụ́ꞌbá kụ̃rụ́ rĩ vé kání tị gé rĩ pi ãrẽvú céré yịkí tã ĩri ní újá rĩ rá, ¹¹ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, adri ꞌdíni kuyé, mí yị drĩ ma ká, ma vũrã rĩ sẽ mí ní ụ̃jị́ ꞌa ni gé rĩ be má ẹ́ꞌdị́páa ẹndrẹtị gé sĩ, mî sị̃ rí mî ũkú ni drãápi rĩ vé ãvũ ãní.”

¹²Ãbũrámã ní gõzú ọ̃vụ̃zú ꞌî drị̃ sị̃zú vũgá vũrã rĩ vé ẹ́ꞌdị́páa ẹndrẹtị gé dị̃ị́. ¹³Ĩri ní ꞌyozú Ẽfõrónã ní, vũrã ẹ́ꞌdị́páa yịkí rá kĩnĩ, “Mí yị drĩ ma ká, dõ ícó rá, mí ãꞌyĩ má ní. Ma vũrã rĩ vé ãjẽ mí ní lịị́ rĩ ũfẽ mí ní rá, mâ sị̃ rí mávé ũkú drãápi rĩ vũrã rĩ agá.”

¹⁴Ẽfõrónã ní újázú Ãbũrámã ní kĩnĩ, ¹⁵“Ãmbúgú mávé rĩ, mí yị drĩ ma ká, mũfẽngã ꞌdĩri vé tã adri ãmbúgú ku, vũrã rĩ vé ãjẽ mũfẽngã fífí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ (400). ꞌÍ sị̃ mívé ãvũ rĩ ĩyí.”

¹⁶Ãbũrámã ãꞌyĩ tã Ẽfõrónã vé rĩ rá. Ĩri ní mũfẽngã fífí rĩ lãzú sẽzú Ẽfõrónã ní, sụ̃ ĩri ní ꞌyoó rĩ tị́nị, Hị́tị̃ rĩ pi yịkí rá. Íꞌdụ́ mũfẽngã fífí rĩ, lã caá mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ.

¹⁷Ãbũrámã ní nyọ̃ọ́kụ́ Ẽfõrónã vé adriípi Mãkãpélã gá ĩnyiŋá Mãmúrẽ be rĩ jezú. Je nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ụ̃jị́ ꞌa ni gé rĩ be, ãzini pẹtị ꞌa ni gé rĩ pi be céré. ¹⁸Sẽkí nyọ̃ọ́kụ́ rĩ jeé Ãbũrámã ní, ã adri rí ĩrivé ní mụzú nyonyo, sẽkí ĩri ní nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ꞌbá ambugu Hị́tị̃ vé ĩ úmúꞌbá kụ̃rụ́ rĩ vé kání tị gé rĩ pi andregá sĩ. ¹⁹Vụ́drị̃ ni gé, Ãbũrámã ní ũkú ni Sárã vé ãvũ sị̃zú ụ̃jị́ Mãkãpélã vé rĩ agá, ĩnyiŋáŋá Mãmúrẽ be, (Mãmúrẽ ri Hẽbẽrónã gé) ĩri ãngũ Kãnánã vé rĩ agá. ²⁰Ãngũ ándúrú adriípi Hị́tị̃ rĩ pi vé ụ̃jị́ be rĩ, sẽkí ĩri Ãbũrámã ní rizú ãvũ sị̃zú.

Ĩsákã vé ũkú ã jengárá

¹Ãbũrámã adri caá ílí be ãco, dẽ ícá ãrãkã rú, Úpí Múngú sẽ ĩri ní tãkíri lẹ́tị be ãndíãndí. ²Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Ãbũrámã ní ꞌyozú ívé ãtíꞌbá ãmbúgú riípi ívé ngá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ ũtẽépi rĩ ní kĩnĩ, “ꞌÍ sõ ũyõ má ẹndrẹtị gé nõgó. ³Á lẽ mî sõ ũyõ Úpí Múngú ꞌbụ̃ pi gbiípi vũ be rĩ ã rụ́ sĩ, lũzú kínĩ, mí ícó mvá ũkú Kãnánã vé ni ĩpẽé jeé mâ mvọ́pị Ĩsákã ní ũkú rú ꞌbá má ní adrií kộpi ãsámvú gé rĩ pi ãsámvú gé nõgó ku. ⁴ꞌÍ mụ ũkú rĩ jeé mâ mvọ́pị Ĩsákã ní ãngũ ꞌbávé rĩ agá, mávé máríté rĩ pi ãsámvú gé.”

⁵Ãtíꞌbá rĩ ní ĩri zịzú kĩnĩ, “ꞌBo ũkú rĩ gã dõ ímụ́gá má be sĩ ãngũ nõri gé, mâ ꞌo íngóni? Mâ jị rí mî mvọ́pị Ĩsákã ri mụzú ãngũ mívé mí ní ĩfũzú rĩ gé ꞌdãá?”

⁶Ãbũrámã ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Lẽ mî jị mâ mvọ́pị ri ꞌdãlé ku! ⁷Úpí Múngú adriípi ꞌbụ̃ gé, ma zịị́pi ĩfũúpi má ẹ́tẹ́pị vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé sĩ, ãngũ má ẹ́ꞌdị́páa vé rĩ agásĩ, átápi má ní, tã rĩ ẹzịị́pi má ní ꞌyoópi, ‘Ma úmvúlésĩ ãngũ nõri sẽ mvá mívé úyú agá ni ní rĩ,’ ĩri ívé mãlãyíkã pẽ ꞌde mí ẹndrẹtị gé sĩ drị̃drị̃, mî mụ rí ũkú ị́sụ́ mâ mvọ́pị ní ꞌdãlé. ⁸Mvá ũkú rĩ gã dõ ímụ́gá mí be sĩ, mí ọyụ mi ũyõ mí ní sõó má ẹndrẹtị gé rĩ agásĩ gí. Lẽ mî jị mâ mvọ́pị ri ꞌdãlé ku.” ⁹Kúru ãtíꞌbá rĩ ní ũyõ sõzú Ãbũrámã ẹndrẹtị gé, sụ̃ Ãbũrámã ní ꞌyoó ĩri ní rĩ tị́nị.

¹⁰Kúru ãtíꞌbá rĩ ní ívé ãmbúgú rĩ vé kámĩlõ rĩ pi íꞌdụ́zú mụdrị́, ngá múké múké ni pi be, ĩri ní ꞌdezú mụzú. ꞌDe mụụ́ ãngũ ĩ ní zịị́ Ãrámã Nãhãrãyímũ24:10 Ãrámã Nãhãrãyímũ: Ãrámã Nãhãrãyímũ ri Mẽsõpõtámĩyã vé ãngũ agá. rĩ gé, ĩri ní gõzú cazú kụ̃rụ́ Nãhórã vé rĩ gé. ¹¹Ãtíꞌbá rĩ kã mụụ́ caá ꞌdãlé, ĩri ní kámĩlõ rĩ pi sẽzú ulazú vũgá kídí rĩ ã jẽlé gá, kídí rĩ kụ̃rụ́ rĩ gé ãmvélésĩ. Sâ ꞌdãri ũndréŋá, ũkú rĩ pi ní mụzú yị̃ị́ ĩbẽzú ni.

¹²Ĩri ní kúru Múngú ri zịzú kĩnĩ, “Á Úpí, Múngú mávé ãmbúgú Ãbũrámã vé rĩ, lẽ mî sẽ má ní drị̃lé múké ãndrũ sĩ, ꞌí ꞌbã ẹ́sị́ múké mávé ãmbúgú Ãbũrámã ní. ¹³ꞌÍ ndre, á tu pá kuú kídí rĩ ã jẽlé gá nõ, anji ũkú kụ̃rụ́ agá rĩ pi ri ímụ́ yị̃ị́ ĩbẽngárá gá, ¹⁴á zị dõ ãlu ni, á ꞌyo dõ, ‘Mí ọ́ꞌdụ́ mívé ũdrí vũgá, ꞌí sẽ má ní yị̃ị́ mvụụ́,’ sẽ dõ má ní yị̃ị́ rĩ mvụụ́ rá, ãzini ãꞌyĩ dõ yị̃ị́ sẽé mvụụ́ mávé kámĩlõ rĩ pi ní rá, mvá ũkú mí ní ĩpẽé Ĩsákã ní rĩ ĩri adriípi ꞌdĩ. Tã rĩ nga dõ ꞌi ꞌdíni, ma nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ ꞌí ꞌbã ẹ́sị́ múké mávé ãmbúgú rĩ ní gí.”

¹⁵Ãtíꞌbá rĩ kã drĩ Múngú ri zịị́ dẹẹ́ kuyé, koro Rẽbékã ní ícázú ũdrí yị̃ị́ ĩbẽzú ni be ꞌî kị́dị́ gé. Rẽbékã ri Bẽtũwélẽ vé mvá ũkú, Bẽtũwélẽ ri Mĩlékã vé mvá, Mĩlékã ri Ãbũrámã ẹ́drị́pị Nãhórã vé ũkú. ¹⁶Mvá ũkú rĩ ũnyĩ be ambamba, ĩri drĩ kácáŋá rú, ꞌbá ãzi la drĩ ĩri be kuyé. Mvá ũkú rĩ ní úlúzú mụzú kídí rĩ gé ꞌdãá, ĩri ní yị̃ị́ ĩbẽzú ívé ũdrí rĩ agá tré, ĩri ní ĩgõzú ímụ́zú ãtíꞌbá rĩ vúgá nõó.

¹⁷Ãtíꞌbá rĩ ní njuzú mụzú mvá ũkú rĩ vú ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí ĩbẽ má ní yị̃ị́ mívé ũdrí agá ꞌdĩri sẽé mvụụ́.”

¹⁸Mvá ũkú rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí mávé rĩ, mí ẹ́ꞌyị́ yị̃ị́ rĩ mvụụ́.” Koro mvá ũkú rĩ ní ũdrí rĩ ọ́ꞌdụ́zú ꞌí kị́dị́ gé sĩ ꞌbãzú vũgá, ĩri ní yị̃ị́ rĩ ĩbẽzú sẽzú mvụzú ãtíꞌbá rĩ ní.

¹⁹Mvá ũkú rĩ kã yị̃ị́ rĩ sẽé mvụụ́ ãtíꞌbá rĩ ní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma kpá mụ yị̃ị́ ĩbẽ sẽ mvụ mívé kámĩlõ rĩ pi ní céré.” ²⁰Kúru ĩri ní yị̃ị́ ũdrí agá rĩ dãzú ꞌbụ́ ãnyãpá rĩ pi ní rizú yị̃ị́ mvụzú rĩ agá, ĩri ní njuzú mụzú vúlé kídí rĩ gé ꞌdãá yị̃ị́ ãzi ĩbẽzú dị̃ị́, ẹ́cị́ yị̃ị́ rĩ ũbẽ, kámĩlõ rĩ pi ãrẽvú céré mvụkí yị̃ị́ rĩ caá rá. ²¹Ãtíꞌbá rĩ újí kuú kíri, tẽ rií tã Rẽbékã ní rií ꞌoó ꞌdĩri ndreé, lẽ nị̃ị́ ámá dõ mvá ũkú Úpí Múngú ní ĩpẽé rĩ adriípi ꞌdĩ.

²²Kámĩlõ rĩ pi kâ yị̃ị́ rĩ mvụụ́ dẹẹ́ gí, ãtíꞌbá rĩ ní mãpí dábũ rú ãjẽ be ãmbúgú ni íꞌdụ́zú suzú mvá ũkú rĩ ã ụ̃mvụ gé, ĩri ní ímvẽ dábũ rú ãjẽ be ãmbúgú ni pi íꞌdụ́zú ị̃rị̃, ũꞌyĩzú mvá ũkú rĩ drị́gé. ²³Ãtíꞌbá rĩ ní mvá ũkú rĩ zịzú kĩnĩ, “ꞌÍ lũ má ní, mi ãꞌdi ã mvá? Mí ẹ́tẹ́pị vé jó agá ꞌdãá, vũrã ꞌbá ní mụzú lazú ị́nị́ŋá nõri sĩ mávé ãgõ nõꞌbée be ni anigé?”

²⁴Mvá ũkú rĩ ní újázú kĩnĩ, “Ma Bẽtũwélẽ ã mvá, Bẽtũwélẽ vé ẹ́ndrẹ́pị Mĩlékã ꞌi, ĩrivé ẹ́tẹ́pị Nãhórã ꞌi.” ²⁵Ĩri ní kpá gõzú ꞌyozú kĩnĩ, “Vũrã ĩmi ní lazú mívé ꞌbá rĩ pi be ị́nị́ŋá rĩ sĩ ni anigé, ásé, ãzini ãnyãngã ã fífí kámĩlõ rĩ pi úcézú ni anigé.”

²⁶Kúru ãtíꞌbá rĩ ní kũmũcí ũtị̃zú ꞌî drị̃ sị̃zú vũgá, ĩri ní Úpí Múngú ri ị̃njị̃zú, ²⁷ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ẽ íngúkí Úpí Múngú mávé ãmbúgú Ãbũrámã vé rĩ íngúngũ, Úpí Múngú ꞌbã lẽngárá, ãzini ꞌdụ tã ꞌí ní lẽé ꞌoó mávé ãmbúgú ní rĩ ngaá gí, ãꞌdiãtãsĩyã íjị́ ma ícá mávé ãmbúgú rĩ vé máríté rĩ pi vé jó ãsámvú gé gí.”

²⁸Rẽbékã ní njuzú mụzú tã ꞌdĩri ũlũzú ꞌbá riꞌbá adriꞌbá ẹ́ndrẹ́pị vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi ní. ²⁹Rẽbékã vé ẹ́drị́pị ã rụ́ Lãbánã ꞌi, Lãbánã ní njuzú mụzú ãtíꞌbá rĩ vúgá kídí gé ꞌdãá. ³⁰Lãbánã kã mãpí ọ́mvụ́pị ã ụ̃mvụ gé rĩ ndreé, ãzini ímvẽ ĩri drị́gé rĩ ndreé, kã tã ãtíꞌbá rĩ ní átá, Rẽbékã ní ũlũú ꞌí ní rĩ yịị́, ĩri ní ꞌdezú mụzú ágó rĩ vúgá ꞌdãá, ị́sụ́ tu pá kuú ívé kámĩlõ rĩ pi be kídí rĩ ã gãrã gá. ³¹Lãbánã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí ímụ́, Úpí Múngú sẽ mí ní tãkíri gí, ngá mí ní pá tuzú kuú ãmvé nõgó rĩ ãꞌdi? Má údé mí ní vũrã jó agá ꞌdãá gí, ãzini má údé kpá vũrã mívé kámĩlõ rĩ pi ní gí.”

³²Kúru ãtíꞌbá rĩ ní ꞌdezú mụzú Lãbánã vé ãngá ꞌdãá, Lãbánã vé ãtíꞌbá rĩ pi ní ọgụ kámĩlõ rĩ pi ã úgóró gá rĩ pi ọyụzú. Kộpi ní ásé, ãzini ãnyãngã ã fífí íjị́zú sẽzú kámĩlõ rĩ pi ní, ãzini kộpi ní yị̃ị́ íjị́zú sẽzú ãtíꞌbá rĩ ní, ãzini ĩrivé ꞌbá rĩ pi ní, kộpi ã ũjĩkí rí ĩ pá ãní. ³³Kúru ĩ ní ínyá íjị́zú ꞌbãzú kộpi ẹndrẹtị gé, ꞌbo ãtíꞌbá rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ũlũ dõ tã má ní ímụ́zú rĩ kuyé, má ícó drĩ ãꞌyĩí ínyá nyaá ku.”

Lãbánã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí ũlũ ꞌbá ní tã rĩ.”

³⁴Ágó rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma ãtíꞌbá Ãbũrámã vé ni. ³⁵Úpí Múngú sẽ tãkíri mávé ãmbúgú rĩ ní ambamba, ĩri ꞌbá ãꞌbú be ni. Úpí Múngú sẽ ĩri ní kãbĩlõ, ndrị̃ị́, tị́, kámĩlõ, dõngí, dábũ, aya ọ́gụ́ꞌbá ọ́gụ́ọ̃gụ̃ ni pi, ãtíꞌbá ãgõ rú ni pi, ãtíꞌbá ũkú rú ni pi be. ³⁶Mávé ãmbúgú rĩ vé ũkú Sárã tị ĩri ní mvá ágó, ị́sụ́ ãkũdẽ ĩri ãrãkã rú, ãmbúgú mávé rĩ sẽ ívé ngá ãrẽvú céré ívé mvá ágóŋá rĩ ní. ³⁷Ãmbúgú mávé rĩ sẽ ma ũyõ sõó ꞌí ẹndrẹtị gé kĩnĩ, ‘Lẽ mî je mâ mvọ́pị ní ũkú ãngũ Kãnánã vé má ní adrizú nõri agá ku. ³⁸ꞌÍ mụ ũkú rĩ jeé mâ mvọ́pị ní máríté mávé rĩ pi ãsámvú gé, má ẹ́tẹ́pị vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé.’

³⁹“Má ní mávé ãmbúgú ri zịzú, má kĩnĩ, ‘Mvá ũkú rĩ gã dõ ímụ́gá má be sĩ, mâ ꞌo rí íngóni?’

⁴⁰“Ãbũrámã ní újázú má ní kĩnĩ, ‘Úpí Múngú má ní rií ĩrivé tã ꞌdụụ́ ngaá rĩ, ĩri ívé mãlãyíkã ĩpẽ ímụ́ mî ĩzã ko rá, mî mụ rí ũkú jeé mâ mvọ́pị ní mávé máríté rĩ pi ãsámvú gé, má ẹ́tẹ́pị vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé. ⁴¹ꞌÍ mụ dõ mávé máríté rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãlé rá, kộpi gãkí dõ ũkú sẽgá mâ mvọ́pị ní sĩ, ma mi ọyụ ũyõ mí ní sõó má ẹndrẹtị gé rĩ agásĩ rá.’

⁴²“Ãndrũ má kã té ícá kídí rĩ tị gé ꞌdãá, á zị Múngú ri, má kĩnĩ, ‘Á Úpí Múngú mávé ãmbúgú Ãbũrámã vé rĩ, dõ ícó rá, lẽ mî sẽ mávé ẹ̃cị̃ nõri ã adri drị̃lé múké rú. ⁴³ꞌÍ ndre, á tu pá kuú kídí rĩ ã gãrã gá nõ. Mvá ũkú ãzi ímụ́ dõ yị̃ị́ ĩbẽé, ma ꞌyo ĩri ní, “Mí ĩbẽ má ní yị̃ị́ mívé ũdrí agá ꞌdĩri sẽé mvụụ́,” ⁴⁴mvá ũkú rĩ ꞌyo dõ má ní, “Mí ẹ́ꞌyị́ yị̃ị́ rĩ mvụụ́, ma kpá yị̃ị́ ũbẽ sẽ mívé kámĩlõ rĩ pi ní rá,” Úpí Múngú, mvá ũkú ꞌdĩri ã adri ũkú mí ní ĩpẽé mávé ãmbúgú rĩ vé mvá ní rĩ.’

⁴⁵“Má kã drĩ Múngú ri zịị́ dẹẹ́ ẹ́sị́sị́lé sĩ kuyé, koro Rẽbékã ní ícázú ũdrí be ꞌî kị́dị́ gé. Ĩri ní úlúzú mụzú kídí rĩ gé ꞌdãá, ĩri ní yị̃ị́ ĩbẽzú. Má ní ꞌyozú ĩri ní, ‘ꞌÍ sẽ má ní yị̃ị́ mvụụ́.’

⁴⁶“Koro mvá ũkú rĩ ní ívé ũdrí ọ́ꞌdụ́zú ꞌî kị́dị́ gé sĩ vũgá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, ‘Mí ẹ́ꞌyị́ yị̃ị́ rĩ mvụụ́, ma kpá yị̃ị́ sẽ mvụ mívé kámĩlõ rĩ pi ní ĩndĩ.’ Má ní kúru yị̃ị́ rĩ ẹ́ꞌyị́zú mvụzú, ĩri ní kpá yị̃ị́ sẽzú mvụzú kámĩlõ rĩ pi ní.

⁴⁷“Má ní mvá ũkú rĩ zịzú, ‘Mi ãꞌdi ã mvá?’

“Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, ‘Ma Bẽtũwélẽ ã mvá, Bẽtũwélẽ ri Nãhórã ã mvá, ĩrivé ẹ́ndrẹ́pị Mĩlékã ꞌi.’

“Má ní kúru mãpí íꞌdụ́zú suzú ụ̃mvụ ni gé, ãzini má ní ímvẽ íꞌdụ́zú ị̃rị̃ ũꞌyĩzú drị́ ni gé. ⁴⁸Kúru má ní kũmũcí ũtị̃zú mâ drị̃ sị̃zú vũgá, Úpí Múngú ri ị̃njị̃zú. Má ní Úpí Múngú mávé ãmbúgú Ãbũrámã vé rĩ íngúzú, ãꞌdiãtãsĩyã íjị́ ma pịrị ícá ũkú ị́sụ́ mávé ãmbúgú rĩ vé mvá ní, mvá ũkú rĩ ĩri mávé ãmbúgú Ãbũrámã ẹ́drị́pị Nãhórã mvọ́pị vé mvá. ⁴⁹Mi dõ ẹ́sị́ múké ꞌbã mávé ãmbúgú rĩ ní rá, ãzini mi dõ tã mí ní lẽé ꞌoó mávé ãmbúgú ní rĩ ꞌdụ nga rá, ꞌí lũ má ní, dõ ꞌdíni kuyé, ꞌí lũ má ní, mâ ndã rí lẹ́tị ãzi tã má ní lẽé rĩ ꞌozú.”

⁵⁰Lãbánã pi Bẽtũwélẽ be, kộpi ní újázú kínĩ, “Tã ꞌdĩri íngá Úpí Múngú vúgá, tã ãzi ꞌbá ní ꞌyoó túngú ni ꞌdãáyo. ⁵¹Rẽbékã ri ꞌdĩ, ꞌí jị ĩri mụzú mívé ãmbúgú rĩ vé mvá ní ũkú rú, sụ̃ Úpí Múngú ní ꞌyoó rĩ tị́nị.”

⁵²Ãbũrámã vé ãtíꞌbá rĩ kã tã kộpi ní ꞌyoó ꞌdĩri yịị́, ĩri ní kũmũcí ũtị̃zú, ọ̃vụ̃zú ꞌî drị̃ sị̃zú vũgá, Úpí Múngú ri ị̃njị̃zú. ⁵³Ĩri ní kúru ngá ĩ ní rií ũꞌyĩí rụ́ꞌbá gá ĩ ní údé dábũ sĩ, ãzini ĩ ní údé aya ọ́gụ́ꞌbá ọ́gụ́ọ̃gụ̃ ni sĩ rĩ pi íꞌdụ́zú, ãzini bõngó ũnyĩ be ni pi íꞌdụ́zú sẽzú Rẽbékã ní. Ĩri ní kpá ngá ãjẽ be ãmbúgú ni pi íꞌdụ́zú sẽzú Rẽbékã ẹ́drị́pị ní, ãzini ẹ́ndrẹ́pị ní fẽfẽ rú. ⁵⁴Kúru ãtíꞌbá rĩ, ãgõ adriꞌbá ĩri be trụ́ rĩ pi be, kộpi ní ínyá nyazú, ãzini ngá mvụzú, kộpi áwíkí adrií ꞌdãlé ị́nị́ be rã.

Kã mụụ́ adrií drụ̃ ụ̃ꞌbụ́tị, Ãbũrámã vé ãtíꞌbá rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ọyụkí ma, lẽ mâ gõ mávé ãmbúgú rĩ vúgá ꞌdãá.”

⁵⁵ꞌBo Rẽbékã ẹ́drị́pị pi ẹ́ndrẹ́pị be, kộpi ní újázú kínĩ, “Lẽ mvá ũkú rĩ ã adri caá ꞌbá be nõgó ụ́ꞌdụ́ be mụdrị́, ĩri íbí mụ ndõ.”

⁵⁶ꞌBo ãtíꞌbá rĩ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Lẽ ĩmi ugakí ma ku. Ẹ̃cị̃ mávé nõri agá, Úpí Múngú sẽ má ní drị̃lé múké gí. Ĩmi ọyụkí ma, á lẽ gõó vúlé mávé ãmbúgú rĩ vúgá ꞌdãá.”

⁵⁷Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Lẽ ꞌbâ zịkí Rẽbékã ri, ĩri dõ ꞌyo ꞌbá ní íngóni.” ⁵⁸Kộpi ní Rẽbékã ri zịzú ímụ́zú, kộpi ní ĩri zịzú kínĩ, “Mí ãꞌyĩ mụụ́ ágó ꞌdĩri be sâŋá nõri sĩ rá?”

Rẽbékã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma mụ rá.”

⁵⁹Kúru kộpi ní ĩ ọ́mvụ́pị Rẽbékã pi ọyụzú ívé ãtíꞌbá ũkú rú ni be, ãtíꞌbá Ãbũrámã vé rĩ be, ãgõ adriꞌbá ĩri be trụ́ rĩ pi be. ⁶⁰Kộpi ní Rẽbékã ní tãkíri sẽzú, kộpi ní ꞌyozú kínĩ,

“ꞌBá ọ́mvụ́pị, lẽ mî tị

ízú kárákará,

lẽ anji mívé rĩ pi ã ndẽkí

ĩvé ariꞌba rĩ pi vé ũkpõ rá.”

⁶¹Kúru Rẽbékã pi ívé ãtíꞌbá ũkú rú rĩ pi be, kộpi ní útụ́zú ĩvé kámĩlõ rĩ pi drị̃gé, kộpi ní ꞌdezú mụzú ãtíꞌbá rĩ vúgá sĩ. Ãbũrámã vé ãtíꞌbá rĩ jị Rẽbékã ri mụzú ĩndĩ.

⁶²Sâ ꞌdãri gé, Ĩsákã íbí ímụ́ kídí ĩ ní zịị́ Bẽrẽ Lãyĩ Róyĩ gélésĩla, ãꞌdiãtãsĩyã ri adrií Nẽgévẽ gá. ⁶³Ũndréŋá ãzi sĩ, Ĩsákã ꞌde mụụ́ ásé agá ꞌdãá Múngú ri zịị́, kã mụụ́ ꞌî drị̃ ingaá ãngũ ndreé, ndre kámĩlõ ụrụkọꞌbée ri ímụ́ ꞌí vúgá nõó. ⁶⁴Rẽbékã ní kpá ꞌî drị̃ ingazú ụrụ, ĩri ní Ĩsákã ri ndrezú. Ĩri ní ísị́zú ívé kámĩlõ drị̃gé sĩ vũgá. ⁶⁵Ĩri ní ívé ãtíꞌbá rĩ zịzú kĩnĩ, “Ágó ásé agá riípi ímụ́pi ꞌbá vúgá nõó ꞌdãri ãꞌdi ꞌi?”

Ãtíꞌbá rĩ ní újázú kĩnĩ, “Ágó ꞌdãri, ĩri mávé ãmbúgú.” Rẽbékã ní kúru ívé bõngó íꞌdụ́zú ꞌî ẹndrẹtị ọ̃zụ̃zú ãní.

⁶⁶Ãtíꞌbá rĩ ní tã ꞌí ní ꞌoó rĩ ũlũzú Ĩsákã ní céré. ⁶⁷Ĩsákã ní Rẽbékã ri jịzú fizú gãkũ ẹ́ndrẹ́pị Sárã ní ándúrú adrizú rĩ agá ꞌdãá ꞌí ní ũkú rú. Ĩsákã lẽ Rẽbékã ri ambamba. Ĩsákã ẹ́ndrẹ́pị Sárã ã drã dõ gí drãáãsĩyã, Rẽbékã ã tã sĩ, sẽ ĩzãngã Ĩsákã ẽ ẹ́sị́ agá rĩ dẹ rá.

Ãbũrámã vé drãngárá

¹Ãbũrámã gõ ũkú ãzi jeé rá, ũkú rĩ ã rụ́ Kẽtúrã ꞌi. ²Ũkú rĩ tị ĩri ní Zĩmĩránĩ ri, Jõkĩsánã ri, Mẽdánã ri, Mĩdĩyánã ri, Ĩsĩbákã ri, Súwã sĩ. ³Jõkĩsánã tị Sébã pi Dẽdánã be. Úyú Dẽdánã vé rĩ pi Ãsũrímũ rĩ pi, Lẽtũsímũ rĩ pi, ãzini Lẽũmímũ rĩ pi. ⁴Anji ãgõ Mĩdĩyánã vé rĩ pi ã rụ́, Éfã ꞌi, Ẽférẽ ꞌi, Ẽnókã ꞌi, Ãbídã ꞌi, Ẽlédã sĩ. Úyú ꞌdĩꞌbée céré Kẽtúrã vé rĩ.

⁵Ãbũrámã ẹzị ngá ívé rĩ pi ãrẽvú céré Ĩsákã ní. ⁶Ãbũrámã ní drĩ adrizú ídri rú rĩ gé, íꞌdụ́ ngá sẽé fẽfẽ rú ívé anji ãgõ ũkú vúlé rĩ pi ní tịị́ rĩ pi ní, pẽ ívé anji ãgõ ꞌdĩꞌbée Ĩsákã ã gãrã gá sĩ mụụ́ adrií wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũzú rĩ gé.

⁷Ãbũrámã adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ drị̃ ni tọ̃wụ́ (175). ⁸Ãbũrámã drã, ị́sụ́ ãkũdẽ dẽ ícá ãrãkã rú gí, adri caá ílí be ãco. Ĩrivé ídri kã fũú, índrí ĩrivé rĩ mụ adrií ĩrivé ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi be trụ́. ⁹Ĩrivé anji ãgõ Ĩsákã pi Ĩsĩmãélẽ be, kộpi ní ĩrivé ãvũ jịzú sị̃zú ụ̃jị́ agá Mãkãpélã gá, ĩnyiŋá Mãmúrẽ be, nyọ̃ọ́kụ́ Ẽfõrónã Zõhárã mvọ́pị vé rĩ agá, Zõhárã ri Hị́tị̃gú. ¹⁰Ãbũrámã je ándúrú nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ꞌbá Hị́tị̃ vé rĩ pi drị́gé. Sị̃kí Ãbũrámã pi ũkú ni Sárã be nyọ̃ọ́kụ́ rĩ agá. ¹¹Ãbũrámã kã drãá, Múngú sẽ mvọ́pị Ĩsákã ní tãkíri rá. Ĩsákã ri adrií ĩnyiŋá Bẽrẽ Lãyĩ Róyĩ be.

Úyú Ĩsĩmãélẽ vé rĩ

¹²Ĩsĩmãélẽ ri mvá Ãbũrámã vé ni, Sárã vé ãtíꞌbá Ãgárã Ẽjẽpétõzị́ rĩ tị ĩri nĩ.

¹³Anji Ĩsĩmãélẽ ní tịị́ rĩ pi ã rụ́ ꞌdĩ, sĩkí kộpi ã rụ́ tịngárá ĩvé rĩ vú sĩ. Mvá kãyú rĩ Nẽbãyótĩ ꞌi, ꞌdeꞌbá vụ́drị̃ ni gé rĩ pi, Kẽdárã ꞌi, Ãdĩbélã ꞌi, Mĩbĩsámã ꞌi, ¹⁴Mĩsímã ꞌi, Dúmã ꞌi, Másã ꞌi, ¹⁵Hãdádĩ ꞌi, Témã ꞌi, Jẽtúrã ꞌi, Nãpísã ꞌi, Kẽdémã sĩ. ¹⁶Anji Ĩsĩmãélẽ vé mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée, kộpi rụkí sụ́rụ́ mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ rĩ pi nĩ. ꞌDakí vũrã kộpi ní adrizú rĩ pi kộpi ã rụ́ sĩ. ¹⁷Ĩsĩmãélẽ adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ na drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃ (137), ĩri ní kúru drãzú, ĩri ní mụzú adrizú ꞌbá ívé ũdrãꞌbá gí rĩ pi ãsámvú gé. ¹⁸Úyú Ĩsĩmãélẽ vé rĩ pi írékí ĩ mụzú ãngũ rĩ pi agásĩ ãndíãndí, íꞌdózú Hãvílã gá, cazú Sụ́rụ̃ gé, cazú ĩnyiŋáŋá Ẽjẽpétõ ã wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũzú rĩ gé, wọ̃ọ́kọ̃ Ãsírĩyã vé rĩ gé. Kộpi rikí adrií ĩ ẹ́drị́pị́ị be ĩnyiŋá ĩnyiŋá.

Yõkóbũ pi vé tịngárá Ị́sọ̃wụ̃ be rĩ

¹⁹Úꞌdógúꞌdógú Ĩsákã vé rĩ ĩri ꞌdíni, Ĩsákã ri mvá Ãbũrámã vé ni. ²⁰Ĩsákã ní Rẽbékã ri jezú rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ Ĩsákã ri ílí be pụ̃kụ́ sụ. Rẽbékã ri Bẽtũwélẽ Ãrámãgú rĩ vé mvá, ãngũ Pãdãnã Ãrámã vé rĩ agá, ĩri Lãbánã Ãrámãgú rĩ vé ọ́mvụ́pị.

²¹Rẽbékã ní drĩ mvá tịị́ kuyé rĩ sĩ, Ĩsákã zị Úpí Múngú ri, Úpí Múngú ãꞌyĩ ĩrivé zịngárá rá, ĩrivé ũkú Rẽbékã ị́sụ́ ꞌa rá. ²²Anjiŋá rĩ pi rikí ĩ úgbú Rẽbékã agá ꞌdãá. Rẽbékã ní Úpí Múngú ri zịzú kĩnĩ, “Tã nõri ꞌi ꞌo má be nóni ãsĩ?”

²³Úpí Múngú ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ,

“Anji mí ꞌa gá rĩ pi ị̃rị̃,

anji ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ímụ́ ĩ aco adri sụ́rụ́ be ị̃rị̃,

sụ́rụ́ ãzi rĩ vé ũkpõ ri ímụ́ ãzi rĩ vé rĩ ndẽ rá,

mvá kãyú rĩ ímụ́ ẹ̃zị́ nga mvá ụ̃dụ́ rĩ ní.”

²⁴Rẽbékã vé sâ tĩngárá vé rĩ kã ícó, tị anji rĩ pi ẹ̃tị́ rú. ²⁵Mvá ĩfũúpi drị̃drị̃ rĩ ika, rụ́ꞌbá ni céré ꞌbí rú, kúru kộpi ní ĩri ã rụ́ ꞌdazú Ị́sọ̃wụ̃ ꞌi.25:25 Ị́sọ̃wụ̃: Ị́sọ̃wụ̃ vé ífífí, rụ́ꞌbá ni dụ céré ꞌbí rú.²⁶Kúru ẹ́drị́pị ní ĩfũzú, rụ ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ ã pá ẽdẽkẽdẽ cí, kúru ĩ ní ĩri ã rụ́ ꞌdazú Yõkóbũ25:26 Yõkóbũ: Yõkóbũ vé ífífí, rụ pá ẽdẽkẽdẽ cí, ĩri ꞌbá mị ũꞌbãápi ni. ꞌi. Rẽbékã ní anji ꞌdĩꞌbée tịzú rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ Ĩsákã ri ílí be pụ̃kụ́ ázíyá.

Ị́sọ̃wụ̃ ụzị ívé kãyú ẹ́drị́pị Yõkóbũ ní

²⁷Anji rĩ pi kâ mbaá ícá ãmbúgú gí, Ị́sọ̃wụ̃ ícá ꞌbá riípi zãá mbãápi ni, lẽ ẹ̃cị̃ ásé vé rĩ ã tã ambamba. Yõkóbũ ri ívé rĩ ꞌbá adriípi tã be kíri ni, ĩri ri adri ꞌbẹ̃tị́, ri ãnyãpá úcé. ²⁸Ĩsákã lẽ Ị́sọ̃wụ̃ ri, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ní rií zãá úꞌdị́ íjị́ nyaá ꞌí ní rĩ ã tã sĩ, ꞌbo Rẽbékã lẽ ívé rĩ Yõkóbũ ri.

²⁹Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Yõkóbũ ri tĩbũ áꞌdí, tĩbũ rĩ ã sụ́ ika. Ị́sọ̃wụ̃ ímụ́ ásé agá ꞌdãásĩ, ẹ̃bị́rị́ fụ ĩri káyĩ, ãndẽ ambamba. ³⁰Ĩri ní ꞌyozú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “Ẹ̃bị́rị́ fụ ma drãá káyĩ gí! ꞌÍ sẽ má ní tĩbũ mí ní áꞌdí sụ́ be ika ꞌdĩri nyaá!” (Tã ꞌdĩri sĩ, gõkí Ị́sọ̃wụ̃ ã rụ́ ꞌdaá Ẽdómã.)25:30 Ẽdómã: Ẽdómã vé ífífí, ĩri ngá ika ni.

³¹Yõkóbũ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Mi mvá kãyú, mí ụzị mívé kãyú má ní.”

³²Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ ndre drĩ ká, ẹ̃bị́rị́ fụ ma káyĩ gí, á lẽ drãá ãní drãdrã! Ã tịkí dõ ma kãyú drãáãsĩyã, tã múké má ní ị́sụ́ ꞌa ni gé ꞌdĩgé rĩ ãꞌdi?”

³³Yõkóbũ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Drị̃drị̃ ni, ꞌí sõ ũyõ má ẹndrẹtị gé.” Kúru Ị́sọ̃wụ̃ ní ũyõ sõzú Yõkóbũ ẹndrẹtị gé, ĩri ní ívé kãyú ụzịzú Yõkóbũ ní.

³⁴Kúru Yõkóbũ ní pánga íꞌdụ́zú tĩbũ ꞌí ní áꞌdí rĩ be, ĩri ní sẽzú Ị́sọ̃wụ̃ ní, Ị́sọ̃wụ̃ ní nyazú, ĩri ní kpá ngá mvụzú, ĩri ní kúru ngazú mụzú. Ị́sọ̃wụ̃ ꞌdụ ívé kãyú ã tã ꞌbãá mãdãŋá, ụ̃sụ̃ drị̃ ni gé kuyé.

Ĩsákã pi Ãbũmẽlékẽ be

¹Ẹ̃bị́rị́ ní ꞌdezú ãngũ rĩ agá ũnjí ũnjí, sụ̃ ĩri ní ọ́tụ́ ꞌdeé lókí Ãbũrámã vé rĩ gé rĩ tị́nị. Ĩsákã ní ꞌdezú mụzú Ãbũmẽlékẽ vúgá, Ãbũmẽlékẽ ri ꞌbãgú Fẽlẽsétẽ rĩ pi vé ni, ãngũ Gẽrárĩ vé rĩ agá.

²Úpí Múngú ní ꞌi iꞌdazú Ĩsákã ẹndrẹtị gé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ mî mụ Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá ku, mí adri vũrã má ní lẽé lũú mí ní rĩ gé. ³Mí adri vũrã ꞌdĩri agá ũkõlõ. Ma adri mí be trụ́, ma mí ní tãkíri sẽ rá. Ma ãngũ ꞌdĩri sẽ céré mí ní, ãzini úyú mívé rĩ pi ní, sụ̃ má ní ọ́tụ́ ũyõ ni sõó mí ẹ́tẹ́pị Ãbũrámã ní rĩ tị́nị. ⁴Ma sẽ mívé úyú ri ízú kárákará, kộpi adri sụ̃ línyã ꞌbụ̃ gé rĩ pi tị́nị. Ma ãngũ ꞌdĩri sẽ céré kộpi ní. ꞌBá vũ drị̃gé rĩ pi céré tãkíri ị́sụ́ úyú mívé rĩ pi ã tã sĩ, ⁵ãꞌdiãtãsĩyã Ãbũrámã ị̃njị̃ ma ị̃njị̃njị̃, ꞌdụ tã má ní lũú ꞌí ní rĩ ngaá rá, ꞌdụ tã má ní ẹzịị́ rĩ ngaá rá, ãzini ꞌdụ tãị́mbị́ mávé rĩ ngaá rá.” ⁶Kúru Ĩsákã ní adrizú ãngũ Gẽrárĩ vé rĩ agá ꞌdãá.

⁷Ãgõ ãngũ ꞌdãri agá rĩ pi kâ ĩri zịị́ ĩrivé ũkú ã tã sĩ, ꞌyo kộpi ní kĩnĩ, ũkú rĩ ꞌí ọ́mvụ́pị, gã lũgá sĩ ꞌyozú kínĩ ũkú rĩ ívé ni, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌo ụ̃rị̃ sĩ. Ụ̃sụ̃ kĩnĩ ãgõ ꞌdĩꞌbée ꞌi ꞌdị rá Rẽbékã ã tã sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã Rẽbékã ri ũnyĩ be ambamba.

⁸Ĩsákã kã adrií caá ꞌdãá sâ be ãco, Ãbũmẽlékẽ ꞌbãgú Fẽlẽsétẽ rĩ pi vé rĩ ri ãngũ ndreé sũbâ gá sĩ, ndre Ĩsákã uꞌde ũkú ni Rẽbékã ri ẹzịị́ bẹ̃drị̃ sĩ, ri tị ni ndruú.

⁹Ãbũmẽlékẽ ní Ĩsákã ri zịzú ímụ́zú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí kĩnĩ, Rẽbékã ri mí ọ́mvụ́pị ãꞌdiãtãsĩ? Ị́sụ́zú ãkũdẽ ĩri mívé ũkú!”

Ĩsákã ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Má ụ̃sụ̃ déna ꞌbá ãzi ri ícó ma ꞌdị Rẽbékã ã tã sĩ rá.”

¹⁰Ãbũmẽlékẽ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ngá mí ní ꞌoó ꞌbá ní ꞌdíni rĩ ãꞌdi? ꞌBá ãzi ri té ícó la mívé ũkú sĩ, ĩri té tã ũnjí íjị́ ꞌbá drị̃gé.”

¹¹Kúru Ãbũmẽlékẽ ní tãị́mbị́ sẽzú ꞌbá rĩ pi ní céré kĩnĩ, “ꞌBá ãzi ꞌo dõ Ĩsákã ri ũnjí, dõku úló dõ Rẽbékã ã rụ́ꞌbá, ĩ ĩri ꞌdị drã ꞌdĩísĩ rá.”

¹²Ílí ꞌdãri agá, Ĩsákã ꞌã ọ́mvụ́, sa úri ꞌa ni gé, ãnyãngã rĩ ka ambamba, ãꞌdiãtãsĩyã Úpí Múngú sẽ ĩri ní tãkíri gí. ¹³Ĩsákã gõ ícá ꞌbá ãꞌbú be ni, ĩrivé ãꞌbú ízú ambamba. ¹⁴Ĩri kãbĩlõ be, ndrị̃ị́ be, tị́ be, ãtíꞌbá be kárákará. ꞌBá Fẽlẽsétẽ vé rĩ pi ꞌbãkí ĩri ní ẹ́sị́ ũnjí ãnyãpá ꞌdĩꞌbée ã tã sĩ. ¹⁵Kídí ãtíꞌbá Ãbũrámã vé rĩ pi ní gaá sâ ꞌdãri gé rĩ pi, ꞌbá Fẽlẽsétẽ vé rĩ pi gakí nyọ̃ọ́kụ́ úmvú dãá kídí rĩ ọ́tụ́zú ãní ꞌdĩísĩ rá.

¹⁶Kúru Ãbũmẽlékẽ ní ꞌyozú Ĩsákã ní kĩnĩ, “Mívé ũkpó nóni ambamba, ꞌí nga ꞌbá gãrã gá sĩ, ꞌí mụ adrií vũrã ãzi gé.”

¹⁷Kúru Ĩsákã ní ngazú mụzú adrizú ị́ꞌbụ́ŋá Gẽrárĩ vé rĩ gé. ¹⁸Kídí ọ́tụ́ ĩ ní gaá lókí Ĩsákã ẹ́tẹ́pị Ãbũrámã vé rĩ gé, Fẽlẽsétẽ rĩ pi ní nyọ̃ọ́kụ́ gaá ọ́tụ́zú lókí Ãbũrámã ní drãzú gí rĩ ã vụ́drị̃ gé ꞌdãꞌbée, Ĩsákã gõ nyọ̃ọ́kụ́ rĩ úvá kộpi agásĩ ãmvé. Ĩsákã gõ rụ́ ãlu ãlu ọ́tụ́ Ãbũrámã ní ꞌdaá kídí rĩ pi ní ꞌdãꞌbée ꞌdaá kídí rĩ pi ní.

¹⁹Ĩsákã vé ãtíꞌbá rĩ pi gakí kídí ị́ꞌbụ́ŋá rĩ agá ꞌdãá, kídí rĩ vé yị̃ị́ uletere. ²⁰ꞌBá kãbĩlõ úcéꞌbá Gẽrárĩ vé rĩ pi rikí ãgátá gãá Ĩsákã vé ꞌbá kãbĩlõ úcéꞌbá rĩ pi be, kộpi kínĩ, yị̃ị́ rĩ ĩvé ni. Kúru Ĩsákã ní yị̃ị́ rĩ ã rụ́ ꞌdazú Ẽsékẽ. (Ẽsékẽ vé ífífí ãgátá.) ²¹Ĩsákã vé ãtíꞌbá rĩ pi ní kpá kídí ãzi gazú, kộpi gõkí kpá ãgátá gãá ꞌbá Gẽrárĩ vé rĩ pi be. Kúru Ĩsákã ní kídí rĩ ã rụ́ ꞌdazú Sítĩnã.26:21 Sítĩnã: Sítĩnã vé ífífí, ẹ́sị́ ũnjí.²²Ĩsákã gõ ngaá ꞌdãásĩ mụụ́ vũrã ãzi gé, kộpi gõkí kpá kídí ãzi gaá, ꞌbá ãzi gõ ãgátá gãá yị̃ị́ rĩ ã tã sĩ kuyé. Ĩsákã ní kídí rĩ ã rụ́ ꞌdazú Rẽbótõ. (Rẽbótõ vé ífífí, vũrã adriípi wãlã ni.) Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí Múngú sẽ ꞌbá ní vũrã wãlã ni gí, ꞌbâ ícó drị̃lé múké ị́sụ́ vũrã nõri agá rá.”

²³Ĩsákã ní ngazú vũrã ꞌdãri gé sĩ, ĩri ní ꞌdezú mụzú Bẽrĩsébã gá. ²⁴Kã mụụ́ caá ị́nị́ŋá rĩ sĩ, Úpí Múngú iꞌda ꞌi ĩri ẹndrẹtị gé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma Múngú mí ẹ́tẹ́pị Ãbũrámã vé rĩ ꞌi. Mí adri ụ̃rị̃ sĩ ku, ãꞌdiãtãsĩyã ma mí be trụ́. Ma tãkíri sẽ mí ní rá, ma sẽ mívé úyú ri ízú kárákará mávé ãtíꞌbá Ãbũrámã ã tã sĩ.”

²⁵Ĩsákã ní vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ni sịzú Úpí Múngú ri ị̃njị̃zú ãní. Ĩri ní ívé gãkũ sịzú ꞌdãgá, ĩrivé ãtíꞌbá rĩ pi ní kídí ãzi gazú vũrã ꞌdãri gé.

²⁶Ụ́ꞌdụ́ ãlu, ꞌbãgú Ãbũmẽlékẽ pi Ãhúzã riípi ĩri ẽ ĩzã koópi tã pịrị sĩ rĩ be, ũgalaku ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé Pĩkólã be, ímụ́kí Gẽrárĩ gé ꞌdãásĩ Ĩsákã ri ndreé. ²⁷Ĩsákã ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Ĩmi ímụ́kí nõgó ãꞌdi ꞌoó? Ándúrú ĩmi ndrekí ma ũnjí, ĩmi drokí ma ĩmi gãrã gá sĩ ãmvé.”

²⁸Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “ꞌBá nị̃kí ámá uletere ꞌyozú kínĩ, Úpí Múngú ri mí be trụ́, kúru ꞌbá ní átázú ꞌbá ãsámvú gé sĩ, ꞌbá kĩnĩ, ꞌbá lẽkí ũyõ sõó ꞌbá ãsámvú gé sĩ mí be. Kúru lẽ ꞌbâ rụkí ũndĩ mí be. ²⁹Lẽ mî sõ ũyõ ꞌyozú kínĩ, mí ꞌo ꞌbâ ũnjí ku, sụ̃ ꞌbá ní mi ꞌoó ũnjí kuyé rĩ tị́nị. ꞌBá ꞌokí ándúrú mi múké, ꞌbá pẽkí mi mụzú ꞌbá gãrã gá sĩ ãmvé tã be kíri. Nóni Úpí Múngú sẽ mí ní tãkíri gí.”

³⁰Ĩsákã ní ụ̃mụ̃ údézú kộpi ní, kộpi nyakí ngá, ãzini mvụkí ngá rá. ³¹Kã mụụ́ adrií drụ̃ ụ̃ꞌbụ́tị, Ĩsákã pi ní ũyõ sõzú ĩ ãsámvú gé sĩ ãgõ Gẽrárĩ vé rĩ pi be. Ĩsákã ní ãgõ ꞌdĩꞌbée ọyụzú mụzú tã be kíri.

³²Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, Ĩsákã vé ãtíꞌbá rĩ pi ní ímụ́zú kídí ĩ ní gaá rĩ ã tã ũlũzú Ĩsákã ní kínĩ, “ꞌBá gakí yị̃ị́ ĩfũú gí.” ³³Kúru Ĩsákã ní kídí rĩ ã rụ́ ꞌdazú Síbã. (Rụ́ Síbã ꞌdĩri vé ífífí ũyõ.) Cĩmgbá ícázú ãndrũ sĩ, kụ̃rụ́ rĩ ã rụ́ ĩ zị Bẽrĩsébã. (Ífífí ni kídí ũyõ vé ni.)

³⁴Ị́sọ̃wụ̃ kã caá ílí be pụ̃kụ́ sụ, ĩri ní Yụ̃dị́tã ri jezú ꞌí ní ũkú rú, Yụ̃dị́tã vé ẹ́tẹ́pị ã rụ́ Bérĩ ꞌi, ĩri Hị́tị̃gú. Ĩri ní kpá gõzú ũkú ãzi jezú, rụ́ ni Bãsẽmátã ꞌi, ẹ́tẹ́pị ni Ẽlónĩ ꞌi, ĩri Hị́tị̃gú. ³⁵ꞌBo ũkú Ị́sọ̃wụ̃ vé ꞌdĩꞌbée sẽkí Ĩsákã pi ní ĩzãngã ambamba ũkú ni Rẽbékã be.

Ĩsákã sẽ Yõkóbũ ní tãkíri

¹Ĩsákã kã dẽé ícá ãrãkã rú gí, mị ni ẹ̃sị̃, ndre ãngũ ku, ĩri ní ívé mvá kãyú Ị́sọ̃wụ̃ ri zịzú ímụ́zú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ.”

Ị́sọ̃wụ̃ ní ãꞌyĩzú kĩnĩ, “Ma nõ.”

²Ĩsákã ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ ndre drĩ ká, á dẽ nóni gí, ụ́ꞌdụ́ má ní drãzú rĩ, á nị̃ kuyé. ³Mí íꞌdụ́ mívé ụ̃sụ̃, mívé bõló be, ꞌí mụ má ní zãá mbãá ꞌbuú ásé agá ꞌdãá. ⁴Mí áꞌdí zãá ẹ̃jị́ ẹ̃jị́ íjị́ sẽé má ní, á lẽ nyaá, mâ sẽé rí mí ní tãkíri, ị́sụ́ ãkũdẽ á drã drĩ kuyé.”

⁵Ĩsákã kã rií átá ꞌî mvọ́pị Ị́sọ̃wụ̃ be, Rẽbékã tẽ nyo rí tã ꞌdĩri yịị́. Ị́sọ̃wụ̃ kã ngaá mụụ́ ásé agá ꞌdãá zãá rĩ ã mbãngárá gá gí, ⁶Rẽbékã ní ꞌyozú ꞌî mvọ́pị Yõkóbũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ ndre drĩ ká, á yị mí ẹ́tẹ́pị ri átá mí ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ be kĩnĩ, ⁷‘Mí áꞌdí má ní zãá ẹ̃jị́ ẹ̃jị́ ni, mí íjị́ mâ nya, mâ sẽ rí mí ní tãkíri Úpí Múngú ẹndrẹtị gé, ị́sụ́ ãkũdẽ á drã drĩ kuyé.’ ⁸Mâ mvá rĩ, ꞌí yị ma, ꞌí ꞌdụ tã má ní rií lũú mí ní nõri ngaá. ⁹ꞌÍ mụ ndrị̃ị́ rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá, mí íjị́ má ní ndrị̃ị́ ị̃rị̃ mbaꞌbá fõlõ ni pi, mâ áꞌdí rí zãá ẹ̃jị́ ẹ̃jị́ ni sẽé mí ẹ́tẹ́pị ní, sụ̃ mí ẹ́tẹ́pị ní lẽé rĩ tị́nị, ¹⁰mî jị rí sẽé ĩri ní, ã nya rí, ã sẽ rí mí ní tãkíri, ị́sụ́ ãkũdẽ drã drĩ kuyé.”

¹¹Yõkóbũ ní ꞌyozú ẹ́ndrẹ́pị Rẽbékã ní kĩnĩ, “ꞌÍ nị̃ rá má ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ ã rụ́ꞌbá dụ céré kuú ꞌbí rú, ꞌbo mâ rụ́ꞌbá ꞌbí ãkó. ¹²Má ẹ́tẹ́pị ọ́mvụ́ dõ mâ rụ́ꞌbá, ícó nị̃ị́ ámá ꞌyoó kínĩ ma ri ꞌî mị ũꞌbã ꞌdíni ku? Ícó má ní tãkíri sẽé ku, ĩri ma tri rá.”

¹³Ẹ́ndrẹ́pị ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, mí ẹ́tẹ́pị tri dõ mi, tã ni ã sụ mâ rụ́ꞌbá gá. ꞌÍ ꞌdụ tã má ní ꞌyoó mí ní ꞌdĩri ngaá, ꞌí mụ ndrị̃ị́ rĩ pi íjị́ má vú nõó.”

¹⁴Yõkóbũ ní kúru mụzú ndrị̃ị́ rĩ pi íjị́zú sẽzú ẹ́ndrẹ́pị ní, ẹ́ndrẹ́pị ní zãá rĩ áꞌdízú ẹ̃jị́ ẹ̃jị́ sụ̃ ẹ́tẹ́pị Ĩsákã ní lẽé rĩ tị́nị. ¹⁵Rẽbékã ní ívé mvá kãyú Ị́sọ̃wụ̃ vé bõngó múké múké jó agá ꞌdãá rĩ pi íꞌdụ́zú úsúzú ívé mvá ụ̃dụ́ Yõkóbũ rụ́ꞌbá gá. ¹⁶Íꞌdụ́ ndrị̃ị́ lãꞌbú úmbé Yõkóbũ drị́gé, ãzini umbe ni adriípi ꞌbí ãkó rĩ gé. ¹⁷Ĩri ní zãá ꞌí ní áꞌdí ẹ̃jị́ ẹ̃jị́ rĩ íꞌdụ́zú pánga be, sẽzú Yõkóbũ drị́gé.

¹⁸Yõkóbũ ní mụzú ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãá, ĩri ní ĩri zịzú kĩnĩ, “Má ẹ́tẹ́pị.”

Ĩsákã ní ãꞌyĩzú kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, ma nõ.” Ĩsákã ní ĩri zịzú kĩnĩ, “ꞌBá ꞌdĩri ãꞌdi ꞌi?”

¹⁹Yõkóbũ ní ꞌyozú ẹ́tẹ́pị ní kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ma ꞌi Ị́sọ̃wụ̃ ꞌi, mívé mvá kãyú rĩ. Á ꞌdụ tã rĩ ngaá sụ̃ mí ní lũú má ní rĩ tị́nị gí. Mí íngá úrí ụrụ sĩ, ꞌí nya zãá má ní íjị́ mí ní nõri, ꞌí sẽ rí má ní tãkíri.”

²⁰Ĩsákã ní mvọ́pị ri zịzú kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, mí ị́sụ́ zãá rĩ mbẽlẽŋá ꞌdíni ngóni?”

Yõkóbũ ní újázú kĩnĩ, “Úpí Múngú mívé rĩ sẽ má ní drị̃lé múké nĩ, má ní zãá rĩ ị́sụ́zú ãní.”

²¹Kúru Ĩsákã ní ꞌyozú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, mí ítrú mi ĩnyiŋá mâ gãrã gá nõó, mâ ọ́mvụ́ rí mî rụ́ꞌbá, mâ nị̃ rí ámá ádarú dõ mi Ị́sọ̃wụ̃ ꞌi, dõ mí adri Ị́sọ̃wụ̃ ꞌi ku.”

²²Yõkóbũ ní ꞌi útrúzú ĩnyiŋá ꞌí ẹ́tẹ́pị Ĩsákã vúgá ꞌdãá, Ĩsákã ní ĩri ã rụ́ꞌbá ọ́mvụ́zú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ụ́ꞌdụ́kọ́ mívé rĩ ꞌụ sụ̃ Yõkóbũ vé rĩ tị́nị, ꞌbo mî drị́ ꞌbí be sụ̃ Ị́sọ̃wụ̃ vé rĩ tị́nị.” ²³Ĩsákã nị̃ Yõkóbũ ri ámá kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã drị́ ni céré ꞌbí rú sụ̃ Ị́sọ̃wụ̃ vé rĩ tị́nị. Ĩri ní kúru tãkíri sẽzú Yõkóbũ ní. ²⁴Ĩri ní zịzú kĩnĩ, “Ádarú ꞌbá rĩ nyo mí ꞌi mâ mvọ́pị Ị́sọ̃wụ̃ ꞌi?”

Yõkóbũ ní újázú kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ma ꞌi Ị́sọ̃wụ̃ ꞌi.”

²⁵Ĩsákã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí íjị́ má ní zãá rĩ sẽé nyaá, mâ sẽ rí mí ní tãkíri.”

Yõkóbũ ní zãá rĩ jịzú sẽzú ẹ́tẹ́pị ní, ẹ́tẹ́pị ní nyazú, ĩri ní kpá vị́nyọ̃ sẽzú ẹ́tẹ́pị ní, ẹ́tẹ́pị ní mvụzú. ²⁶Kúru ẹ́tẹ́pị Ĩsákã ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, mí ítrú mi má gãrã gá nõó, mí ímụ́ mâ tị ndruú.”

²⁷Yõkóbũ ní mụzú ẹ́tẹ́pị Ĩsákã vúgá ꞌdãá, ĩri ní tị ni ndruzú. Ĩsákã kã ĩrivé bõngó ẽ ẹ̃jị́ ngụ̃ụ́, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ,

“Á, mâ mvọ́pị ẽ ẹ̃jị́ ngụ̃

sụ̃ ọ́mvụ́ Úpí Múngú ní tãkíri ꞌbãá drị̃ ni gé gí rĩ tị́nị.

²⁸Múngú ã sẽ mí ní ẹndrịlị́gọ́ ꞌbụ̃ gélésĩ,

ã ꞌa mívé ãnyãngã drị̃gé vũ drị̃gé nõgó,

mívé ãnyãngã ã ka rí ãní, ãzini mívé vị́nyọ̃ ã ꞌa rí ãní.

²⁹Sụ́rụ́ ãndíãndí rĩ pi ã ngakí rí ẹ̃zị́ mí ní,

kộpi ã ũtị̃kí kũmũcí mí ẹndrẹtị gé, kộpi adrikí ãtíꞌbá mívé ni.

Mi adri ãmbúgú rú mí ẹ́drị́pị́ị drị̃gé,

lẽ kộpi ã ũtị̃kí kũmũcí mí ẹndrẹtị gé,

kộpi ã adrikí mî pálé gá.

ꞌBá rĩ tri dõ mi, ĩ ĩri tri rá,

ꞌBá rĩ sẽ dõ mí ní tãkíri, ĩ ĩri ní tãkíri sẽ rá.”

³⁰Ĩsákã kã tãkíri sẽé Yõkóbũ ní gí, Yõkóbũ kã ngaá mụụ́ ẹ́tẹ́pị ã gãrã gá sĩ, koro ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ ní ícázú zãá mbãngárá gálésĩ. ³¹Ị́sọ̃wụ̃ ní kpá ínyá áꞌdízú zãá sĩ ẹ̃jị́ ẹ̃jị́, ĩri ní jịzú sẽzú ẹ́tẹ́pị ní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ẹ́tẹ́pị, mí íngá úrí ụrụ sĩ, ꞌí nya zãá má ní áꞌdí íjị́ mí ní nõri, ꞌí sẽ rí má ní tãkíri.” ³²Ĩsákã ní zịzú kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ãꞌdi ꞌi?” Ị́sọ̃wụ̃ ní újázú kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ma ꞌi Ị́sọ̃wụ̃ ꞌi, mívé mvá kãyú rĩ.” ³³Ĩsákã ã rụ́ꞌbá yã kpĩríkpĩrí, ĩri ní zịzú kĩnĩ, “ꞌBá té zãá áꞌdípi íjị́pi má ní nõgó rĩ ãꞌdi ꞌi? Á nya zãá rĩ úꞌdíkírĩŋá nõgó, ị́sụ́ ãkũdẽ mí ícá drĩ kuyé, á sẽ tãkíri ĩri ní gí. Tãkíri má ní sẽé gí rĩ, ícókí újá gõó vúlé ku.”

³⁴Ị́sọ̃wụ̃ kã tã ẹ́tẹ́pị ní ꞌyoó ꞌdĩri yịị́, ĩri ní rizú ngozú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá ĩzãngã ĩzãngã rú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ẹ́tẹ́pị, lẽ mî sẽ má ní tãkíri rĩ ĩndĩ!” ³⁵Ĩsákã ní ꞌyozú Ị́sọ̃wụ̃ ní kĩnĩ, “Mí ẹ́drị́pị ímụ́ nõgó, ũꞌbã mâ mị, pa tãkíri má ní lẽé sẽé mí ní rĩ gí.” ³⁶Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Rụ́ ĩ ní ꞌdaá ĩri ní Yõkóbũ27:36 Yõkóbũ: Yõkóbũ vé ífífí, rụ pá ẽdẽkẽdẽ, ꞌdĩri lũ kínĩ ĩri ẹ́drị́pị vé kãyú ẹ́rị́ ũkpõ sĩ. ꞌdĩri ꞌdakí ĩri pịrị, ãꞌdiãtãsĩyã ũꞌbã mâ mị caá vú be ị̃rị̃. Pa mávé kãyú má drị́gé sĩ, nóni pa kpá tãkíri mí ní lẽé sẽé má ní rĩ má drị́gé sĩ gí!” Kúru Ị́sọ̃wụ̃ ní ẹ́tẹ́pị ri zịzú kĩnĩ, “Tãkíri ãzi mí vúgá ꞌdĩí mí ní ícó sẽé má ní ni ꞌdãáyo?” ³⁷Ĩsákã ní ꞌyozú Ị́sọ̃wụ̃ ní kĩnĩ, “Á ꞌbã Yõkóbũ ri mí drị̃gé ãmbúgú rú gí, á ꞌyo, má kĩnĩ, ĩrivé ẹ́drị́pị́ị céré adri ãtíꞌbá ĩrivé ni. Á sẽ ĩri ní ãnyãngã fífí, ãzini á sẽ ĩri ní vị́nyọ̃ gí. Mâ mvá rĩ, mâ ꞌo rí mí ní ãꞌdi?” ³⁸Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌyozú ẹ́tẹ́pị ní kĩnĩ, “Má ẹ́tẹ́pị, tãkíri rĩ mí vúgá ꞌdĩlé ꞌyéŋá ãlu? Má ẹ́tẹ́pị, ꞌí sẽ má ní tãkíri ĩndĩ fô!” Kúru Ị́sọ̃wụ̃ ní íꞌdózú ngozú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá.

³⁹Ẹ́tẹ́pị Ĩsákã ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ,

“ꞌBẹ̃tị́ mí ní adrizú rĩ,

ĩri vụ̃ rárá rú nyọ̃ọ́kụ́ múké rĩ ã rụ́ꞌbá gá sĩ,

ẹndrịlị́gọ́ ꞌa drị̃ ni gé ku.

⁴⁰Mi ẹ̃ꞌdị́ ꞌdị ị́lị́ ãco ni sĩ, mi íbí ngá ị́sụ́ ndõ.

Mi ímụ́ adri tụ́gẹ̃rị̃ mí ẹ́drị́pị vé ni.

ꞌBo mí kãdõ lẽé ímụ́ mi ọyụụ́ adringárá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ agásĩ,

mí gõ adrií tụ́gẹ̃rị̃ rú ĩri ã pálé gá ku.”27:40 Ọyụ adringárá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ agásĩ rá: Úyú Ị́sọ̃wụ̃ vé rĩ pi ndẽkí úyú Yõkóbũ vé rĩ pi ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịngárá sĩ rá. ꞌÍ lã 2 ꞌBãgú 8:20-22.

Yõkóbũ ápá Ị́sọ̃wụ̃ sĩ

⁴¹Ị́sọ̃wụ̃ ꞌbã ẹ́sị́ ũnjí Yõkóbũ ní, ẹ́tẹ́pị Ĩsákã ní tãkíri sẽé Yõkóbũ ní rĩ sĩ. Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ụ́ꞌdụ́ má ẹ́tẹ́pị ní drãzú rĩ ꞌbã ícá ĩnyiŋá gí, ma ímụ́ má ẹ́drị́pị Yõkóbũ ri ꞌdị drã rá.”

⁴²Kâ tã Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌyoó ꞌdĩri ũlũú Rẽbékã ní, Rẽbékã ní ꞌbá ãzi pẽzú mụzú tã ꞌdĩri ũlũzú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “Mí ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ ri lẹ́tị ndã lẽzú mi ꞌdịzú drãzú, ꞌî ẹ́sị́ ã ndrĩ rí ãní. ⁴³Mâ mvá rĩ, á ꞌyo mí ní, lẽ mí ápá mụzú má ẹ́drị́pị Lãbánã vú Hãránã gá. ⁴⁴ꞌÍ mụ adrií vú ni gé ꞌdãá ũkõlõ, cĩmgbá mí ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ vé ẹ́sị́ veépi ꞌdĩri ndrĩ dõ gí ká. ⁴⁵Mí ẹ́drị́pị vé ẹ́sị́ veépi ꞌdĩri ndrĩ dõ gí, ãzini tã rĩ ãvĩ dõ ẹ́sị́ ni agásĩ gí, ma ꞌbá ãzi pẽ mụ mi bĩ, mî ímví rí ĩgõó ꞌbẹ̃tị́. Á lẽ anji mávé rĩ pi ã ũdrãkí ị̃rị̃trọ́ ụ́ꞌdụ́ ãlu agá ku.”

⁴⁶Rẽbékã ní ꞌyozú Ĩsákã ní kĩnĩ, “Ị́sọ̃wụ̃ vé ũkú jeé Hị́tị̃ gé ꞌdĩꞌbée ri má ní ĩzãngã sẽ ambamba. Yõkóbũ je dõ kpá mvá ũkú Hị́tị̃ vé ni, múké ni, lẽ mâ drã ꞌdĩísĩ rá.”

¹Kúru Ĩsákã ní Yõkóbũ ri zịzú ímụ́zú, ĩri ní tãkíri sẽzú ĩri ní. Ĩri ní ꞌyozú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “Lẽ mî je mvá ũkú Kãnánã vé ni mí ní ũkú rú ku. ²ꞌÍ nga mụụ́ ũkú jeé Pãdãnã Ãrámã gá, mí ẹ́ndrẹ́pị vé ẹ́tẹ́pị Bẽtũwélẽ vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé. Mí ẹ́ndrẹ́pị vé ẹ́drị́pị Lãbánã vé anji ũkú ãsámvú gé, ꞌí je ãlu ni mí ní ũkú rú. ³Múngú Ũkpõ ꞌDị́pa ã sẽ mí ní tãkíri, lẽ mî tị anji, kộpi ẽ ízúkí kárákará, úyú mívé rĩ pi ẽ ízúkí, kộpi ã adrikí rí ẹ́tẹ́pị sụ́rụ́ kárákará rĩ pi vé ni. ⁴Lẽ Múngú ã sẽ mí ní tãkíri úyú mívé rĩ pi be, sụ̃ ĩri ní sẽé Ãbũrámã ní rĩ tị́nị, ãngũ ꞌbá ní adrizú ꞌa ni gé jãkã rú nõri, ã adri rí ĩmivé ni, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú sẽ ãngũ nõri Ãbũrámã ní.”

⁵Kúru Ĩsákã ní Yõkóbũ ri pẽzú mụzú Pãdãnã Ãrámã gá Lãbánã vúgá. Lãbánã ri Bẽtũwélẽ Ãrámãgú rĩ vé mvá, Rẽbékã ri Yõkóbũ pi vé ẹ́ndrẹ́pị Ị́sọ̃wụ̃ be, ĩri Lãbánã vé ọ́mvụ́pị.

Ị́sọ̃wụ̃ gõ ũkú ãzi jeé

⁶Ị́sọ̃wụ̃ nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, Ĩsákã sẽ tãkíri Yõkóbũ ní gí, pẽ ĩri mụụ́ ũkú jeé Pãdãnã Ãrámã gá. Kã tãkíri sẽé Yõkóbũ ní gí, ẹzị Yõkóbũ ní kĩnĩ, ã je mvá ũkú Kãnánã vé ni ku. ⁷Yõkóbũ ꞌdụ tã ẹ́tẹ́pị pi vé ẹ́ndrẹ́pị be rĩ ngaá rá, mụ Pãdãnã Ãrámã gá ꞌdãá rá. ⁸Kúru Ị́sọ̃wụ̃ kã nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ, ꞌí ẹ́tẹ́pị Ĩsákã lẽ ã jekí mvá ũkú Kãnánã vé ni ku, ⁹ĩri ní gõzú ũkú ãzi jezú. Je Ĩsĩmãélẽ vé mvá ũkú Mãhãlátã ri ꞌí ní ũkú rú. Mãhãlátã ri Nẽbãyótĩ vé ọ́mvụ́pị, Nẽbãyótĩ ri Ĩsĩmãélẽ ã mvá, Ĩsĩmãélẽ ri Ãbũrámã ã mvá.

Urobí ũbĩ Yõkóbũ ri Bẽtélẽ gá

¹⁰Yõkóbũ ní ngazú Bẽrĩsébã gá ꞌdãásĩ, ĩri ní ꞌdezú mụzú Hãránã gá. ¹¹Kã mụụ́ caá vũrã ãzi gé, ĩri ní áwízú lazú ꞌdãgá, ãꞌdiãtãsĩyã ụ̃tụ́ rĩ ní ꞌdeé gí rĩ sĩ. Ĩri ní írã íꞌdụ́zú ꞌbãzú ꞌî drị̃ ẹ̃tị̃zú ãní, ĩri ní kúru lazú ụ́ꞌdụ́ kozú. ¹²Urobí ũbĩ ĩri kĩnĩ, ꞌí ndre ngá ĩ ní rizú tụzú ụrụ ni íꞌdózú vũgá nõgó cĩmgbá cazú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá. Múngú vé mãlãyíkã rĩ pi ri ísị́ ímụ́zú ãní vũgá nõó, kộpi kpá gõ tụ mụzú ãní ꞌbụ̃ gé ꞌdãá. ¹³Úpí Múngú tu pá kuú ngá ĩ ní rií tụụ́ ãní ụrụ rĩ drị̃gé ụrụgégé ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma Úpí Múngú ꞌi, Ãbũrámã pi ní rií ị̃njị̃ị́ Ĩsákã be rĩ. Ãngũ mí ní lazú ꞌdĩri, ĩri adri mívé ni, úyú mívé rĩ pi be. ¹⁴Úyú mívé rĩ pi ímụ́ ízú kárákará sụ̃ cínyáfã vũ drị̃gé rĩ tị́nị. Kộpi ĩ íré mụzú wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ꞌdezú rĩ gé, wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũzú rĩ gé, wọ̃ọ́kọ̃ ụ́rụ́lé rú rĩ gé, ãzini wọ̃ọ́kọ̃ ándrélé rú rĩ gé. Ĩ tãkíri sẽ ꞌbá vũ drị̃gé nõgó rĩ pi ní mî tã sĩ, ãzini úyú mívé rĩ pi ã tã sĩ. ¹⁵Ma adri mí be trụ́, vũrã mí ní ẹ́cị́zú rĩ pi agásĩ, ma mi ũtẽ rá. Ma mi íjị́ ĩgõ vúlé ãngũ nõri agá nõgó. Má ícó mi kuú ku, ma ũyõ má ní sõó rĩ vé tã ꞌdụ nga rá.”

¹⁶Yõkóbũ kã aruú ụ́ꞌdụ́ gélé sĩ, ụ̃sụ̃ kĩnĩ, “Ádarú Úpí Múngú ri vũrã nõri agá anigé, ꞌbo á nị̃ ámá kuyé.” ¹⁷Tã ꞌdĩri sẽ Yõkóbũ ní ụ̃rị̃, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Vũrã nõri má ní ụ̃rị̃ sẽ! Vũrã nõri ícó adri jó Múngú vé ni, ĩri kẹ̃ẹ́tị fizú ãní ꞌbụ̃ gé rĩ.”

¹⁸Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni ụ̃ꞌbụ́tịŋá rĩ sĩ, Yõkóbũ ní írã ꞌí ní ꞌî drị̃ ẹ̃tị̃zú ꞌdĩri íꞌdụ́zú ịꞌdịzú, ĩri ní ũdu dãzú drị̃ ni gé. ¹⁹Ĩri ní vũrã ꞌdãri ã rụ́ ꞌdazú Bẽtélẽ. (Ífífí ni, jó Múngú vé ni.) Drị̃drị̃ ni, zịkí kụ̃rụ́ ꞌdãri ã rụ́ Lụ́zị̃.

²⁰Kúru Yõkóbũ ní ũyõ sõzú Múngú ẹndrẹtị gé kĩnĩ, “Múngú ũtẽ dõ ma ẹ̃cị̃ má ní tuú nõri gé rá, sẽ dõ má ní ãnyãngã bõngó be rá, ²¹ãzini má újá dõ ma gõó múké má ẹ́tẹ́pị vé ãngá ꞌdãá rá, Úpí Múngú ri adri Múngú mávé ni. ²²Írã má ní ịꞌdịị́ nõri, ĩri adri vũrã Múngú ri ị̃njị̃zú ni. Ngá Múngú ní sẽé má ní rĩ pi ãrẽvú céré, ngá mụdrị́ agá, ma ãlu ni íꞌdụ́ sẽ Múngú ní.”

Yõkóbũ ca Pãdãnã Ãrámã gá

¹Kúru Yõkóbũ ní ngazú mụzú ẹ̃cị̃ gé, ĩri ní cazú ꞌbá adriꞌbá wọ̃ọ́kọ̃ ụ̃tụ́ ní ĩfũzú rĩ gé rĩ pi vé ãngũ gé. ²Ĩri ní kídí ndrezú ásé agá ꞌdãá, kãbĩlõ rĩ pi úmúkí ĩ laá kuú kídí rĩ ã gãrã gá vũrã sĩ na, ãꞌdiãtãsĩyã kãbĩlõ rĩ pi ri yị̃ị́ mvụ kídí ꞌdãri gé. Ọ̃zụ̃kí kídí rĩ ẽ tị írã ãmbúgú ni sĩ. ³Kádõ kãbĩlõ rĩ pi úmú céré kídí rĩ ã gãrã gá ꞌdãá, ꞌbá kãbĩlõ úcéꞌbá rĩ pi írã rĩ gũ kídí rĩ tị gé sĩ ãmvé, kộpi kãbĩlõ rĩ pi ní yị̃ị́ sẽ mvụ, kộpi kúru írã rĩ gũ ꞌbã gõ vúlé kídí rĩ tị gé ꞌdãá.

⁴Yõkóbũ ní ꞌbá kãbĩlõ úcéꞌbá rĩ pi zịzú kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị́ị, ĩmi íbíkí íngá ngũgá?”

Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “ꞌBá íbíkí íngá Hãránã gá.”

⁵Ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi nị̃kí Nãhórã mvọ́pị vé mvá Lãbánã ri rá?”

Kộpi ní újázú kínĩ, “Ẽ, ꞌbá nị̃kí ĩri rá.”

⁶Kúru Yõkóbũ ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Lãbánã ri múké?”

Kộpi kínĩ, “Ẽ! Ĩri múké. ꞌÍ ndre drĩ ká ĩrivé mvá ũkú Rãélẽ ri ímụ́ kãbĩlõ rĩ pi be ꞌdã.”

⁷Yõkóbũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ndrekí drĩ ká, ụ̃tụ́ rĩ drĩ anigé, sâ nõri adri kãbĩlõ rĩ pi úmúzú vũrã ãlu gé ni kuyé. Ĩmi sẽkí kãbĩlõ rĩ pi ní yị̃ị́ mvụụ́, ĩmi jịkí kộpi vúlé mụụ́ ị̃rị́bị̃ nyaá.”

⁸Kộpi ní újázú kínĩ, “ꞌBá ícókí drĩ kãbĩlõ rĩ pi ní yị̃ị́ sẽé mvụụ́ ku, úmúkí dõ kãbĩlõ rĩ pi céré gí, ãzini gũkí dõ írã rĩ kídí rĩ tị gé sĩ ãmvé gí, ꞌbá íbí kãbĩlõ rĩ pi ní yị̃ị́ sẽ mvụ ndõ.”

⁹Yõkóbũ kã rií átá kộpi be, koro Rãélẽ ní ícázú ẹ́tẹ́pị vé kãbĩlõ rĩ pi be, ãꞌdiãtãsĩyã Rãélẽ ri kãbĩlõ rĩ pi úcé nĩ. ¹⁰Yõkóbũ kã ꞌí ádrọ́pị Lãbánã vé mvá ũkú Rãélẽ ri ndreé Lãbánã vé kãbĩlõ rĩ pi be, ĩri ní mụzú írã rĩ gũzú kídí rĩ tị gé sĩ, Ĩri ní yị̃ị́ sẽzú mvụzú kãbĩlõ rĩ pi ní. ¹¹Kúru Yõkóbũ ní Rãélẽ ri uꞌdezú rụzú bẹ̃drị̃ sĩ, ĩri ẽ tị ndruzú, ĩri ní íꞌdózú ngozú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá. ¹²Ĩri ní lũzú Rãélẽ ní kĩnĩ, ꞌi Rãélẽ ẹ́tẹ́pị vé ãdrõmvá, Rẽbékã ã mvá. Rãélẽ ní njuzú mụzú tã ꞌdĩri ũlũzú ẹ́tẹ́pị ní.

¹³Lãbánã kã ívé ãdrõmvá Yõkóbũ vé tã yịị́, ĩri ní njuzú mụzú vú ni gé ꞌdãá. Ĩri ní Yõkóbũ ri uꞌdezú rụzú bẹ̃drị̃ sĩ, tị ni ndruzú, ĩri ní Yõkóbũ ri jịzú mụzú ívé ãngá. Yõkóbũ ní tã ꞌi ngaápi rĩ ũlũzú ĩri ní céré. ¹⁴Kúru Lãbánã ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mí íbí ĩfũú mâ rụ́ꞌbá gá, mi ãrí mávé ni.”

Yõkóbũ je Léyã pi Rãélẽ be ꞌí ní ũkú rú

Yõkóbũ kã adrií Lãbánã vúgá ꞌdãlé caá mbãá ãlu gí, ¹⁵Lãbánã ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mî adri dõ mávé máríté drãáãsĩyã, mí ícó má ní ẹ̃zị́ ngaá kána ku. ꞌÍ lũ má ní, mâ ũfẽ mi ngõpí?”

¹⁶Lãbánã ri anji ũkú be ị̃rị̃, mvá kãyú rĩ ã rụ́ Léyã ꞌi, mvá ụ̃dụ́ rĩ ã rụ́ Rãélẽ ꞌi. ¹⁷Léyã ri ũnyĩ ãkó, Rãélẽ ri ũnyĩ be, ẹndrẹtị ni kọ́njụ́kọ́njụ́. ¹⁸Yõkóbũ lẽ Rãélẽ ri ambamba, ĩri ní ꞌyozú Lãbánã ní kĩnĩ, “ꞌÍ sẽ dõ mívé mvá ụ̃dụ́ Rãélẽ ri jeé má ní ũkú rú rá, ma mí ní ẹ̃zị́ nga ca ílí ẹ́zị̂rị̃.”

¹⁹Lãbánã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á sẽ ĩri jeé ꞌbá ãzi ní ku, ma ĩri sẽ je mí ní. Lẽ mî adri má vúgá nõgó, ꞌí nga ẹ̃zị́ má ní.” ²⁰Kúru Yõkóbũ ní ẹ̃zị́ ngazú cazú ílí ẹ́zị̂rị̃, ꞌî je rí Rãélẽ ri ꞌí ní ũkú rú, ꞌbo ílí ꞌdĩꞌbée índré mị ni gé ꞌdãlé mãdãŋá, ãꞌdiãtãsĩyã lẽ Rãélẽ ri ambamba.

²¹Kúru Yõkóbũ ní ꞌyozú Lãbánã ní kĩnĩ, “Á nga ẹ̃zị́ rĩ dẹẹ́ gí, ꞌí sẽ mávé ũkú, ꞌbá lẽkí laá ĩri be.”

²²Kúru Lãbánã ní ꞌbá rĩ pi zịzú ímụ́zú ụ̃mụ̃ ũkú rĩ jezú rĩ ã nyangárá gá. ²³Ãngũ rĩ kã nịị́, Lãbánã ní ívé mvá ũkú Léyã ri jịzú sẽzú Yõkóbũ ní, Yõkóbũ pi ní lazú ĩri be trụ́. ²⁴Lãbánã ní ívé ãtíꞌbá Jẽléfã ri sẽzú Léyã ní, ã nga rí ĩri ní ẹ̃zị́ ãtíꞌbá rú.

²⁵Kã adrií drụ̃ ꞌdíni ụ̃ꞌbụ́tịŋá rĩ sĩ, Yõkóbũ ndre ꞌbá rĩ Léyã ꞌi! Ĩri ní ꞌyozú Lãbánã ní kĩnĩ, “ꞌÍ ꞌo ma ꞌdíni ãsĩ? Á nga mí ní ẹ̃zị́ rĩ Rãélẽ ã tã sĩ, adri ꞌdíni kuyé? Mí ũꞌbã mâ mị ꞌdíni ãsĩ?”

²⁶Kúru Lãbánã ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌBávé mẽrẽ nõgó rĩ, ĩ mvá ũkú kãyú rĩ je drị̃drị̃, ĩ íbí mvá ũkú ụ̃dụ́ rĩ je ndõ. ²⁷Ĩmi adrikí drĩ mvá ũkú kãyú rĩ be caá ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ ká, ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ ãjẽ vé rĩ dẹ dõ gí, ꞌbâ íbí mí ní mvá ụ̃dụ́ rĩ sẽ ndõ. Mi gõ má ní ẹ̃zị́ ãzi nga ca ílí ẹ́zị̂rị̃.”

²⁸Yõkóbũ ãꞌyĩ rá. Adri caá Léyã be ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃. Kúru Lãbánã ní ívé mvá ũkú Rãélẽ ri sẽzú ĩri ní ũkú rú. ²⁹Lãbánã sẽ ívé ãtíꞌbázị́ Bílã ri ívé mvá ũkú Rãélẽ ní ãtíꞌbá rú. ³⁰Yõkóbũ pi ní lazú Rãélẽ be, Yõkóbũ lẽ Rãélẽ ri Léyã ri ndẽé. Yõkóbũ gõ ẹ̃zị́ ãzi ngaá Lãbánã ní caá ílí ẹ́zị̂rị̃.

Anji Yõkóbũ pi ní tịị́ Léyã be rĩ

³¹Úpí Múngú kã ndreé Yõkóbũ lẽ Léyã ri ku, ĩri ní drị́ tị̃zú Léyã rụ́ꞌbá gá, zị̃ Léyã vé lẹ́tị mvá tịzú rĩ rá. ꞌBo Rãélẽ adri kú úndó rú. ³²Léyã ní ꞌa ị́sụ́zú, ĩri ní mvá ágó tịzú, ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Rũbénã ꞌi.29:32 Rũbénã: Rụ́ Rũbénã ꞌdĩri vé ífífí, Múngú ndre mávé ĩzãngã gí. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí Múngú ndre mávé ĩzãngã gí. Nóni má ágó ni ri ma lẽ rá.”

³³Ĩri ní gõzú ꞌa ị́sụ́zú dị̃ị́, ĩri ní mvá ágó tịzú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí Múngú yị rá, má ágó ni lẽ ma ku, gõ má ní mvá ágó ãzi sẽé gí.” Ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Sĩmĩyónã ꞌi.29:33 Sĩmĩyónã: Rụ́ Sĩmĩyónã ꞌdĩri vé ífífí, Úpí ri ꞌbá yị rá.

³⁴Ĩri ní kpá gõzú ꞌa ãzi ị́sụ́zú dị̃ị́, ĩri ní mvá ágó tịzú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Nóni má ágó ni ri ímụ́ adri má be trụ́, ãꞌdiãtãsĩyã á tị nóni ĩri ní anji ãgõ caá na.” Ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Lẹ́vị̃ ꞌi.29:34 Lẹ́vị̃: Rụ́ Lẹ́vị̃ ꞌdĩri vé ífífí, úmúngárá.

³⁵Ĩri ní kpá gõzú ꞌa ãzi ị́sụ́zú dị̃ị́, ĩri ní mvá ágó tịzú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Nóni ma Úpí Múngú ri íngú rá.” Ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Yụ́dã ꞌi.29:35 Yụ́dã: Rụ́ Yụ́dã ꞌdĩri vé ífífí, íngúngárá. ꞌDĩri ã vụ́drị̃ gé, gõ anji tịị́ kuyé.

¹Rãélẽ kã ndreé Léyã tị anji Yõkóbũ ní gí, ĩri ní íꞌdózú ãꞌyã ꞌbãzú ọ́mvụ́pị Léyã be, ĩri ní ꞌyozú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ sẽ dõ má ní anji ku, mâ drã ꞌdĩísĩ rá!”

²Yõkóbũ ã ꞌa ve Rãélẽ ní ũnjí ũnjí, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma Múngú ꞌi, má uga mi mvá tịngárá sĩ nĩ?”

³Rãélẽ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mávé ãtíꞌbá Bílã rĩ ꞌdĩ. Ĩmi lakí ĩri be, ã tị rí má ní anji, anji ĩri ní tịị́ rĩ, ã adri rí anji mávé ni.”

⁴Kúru Rãélẽ ní ívé ãtíꞌbá Bílã ri sẽzú Yõkóbũ ní ũkú rú, Yõkóbũ pi ní lazú ĩri be. ⁵Ĩri ní ꞌa ị́sụ́zú, ĩri ní mvá ágóŋá tịzú Yõkóbũ ní. ⁶Rãélẽ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Múngú nị̃ rá, ma ri tã ꞌo pịrị, yị mávé zịngárá gí, sẽ má ní mvá ágóŋá.” Kúru ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Dánã ꞌi.30:6 Dánã: Rụ́ Dánã ꞌdĩri vé ífífí, Múngú ri tã lị pịrị.

⁷Rãélẽ vé ãtíꞌbá Bílã gõ ꞌa ị́sụ́ dị̃ị́, Ĩri ní Yõkóbũ ní mvá ágóŋá ị̃rị̃ ni tịzú. ⁸Rãélẽ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á fụ ũmbã ũkpõ sĩ má ọ́mvụ́pị be, ꞌbo má aga gí.” Kúru ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Nãfãtálĩ ꞌi.30:8 Nãfãtálĩ: Rụ́ Nãfãtálĩ ꞌdĩri vé ífífí, á fụ ũmbã ũkpõ sĩ.

⁹Léyã kã ndreé ꞌí tị ku, ĩri ní ívé ãtíꞌbá Jẽléfã ri sẽzú Yõkóbũ ní ũkú rú. ¹⁰Léyã vé ãtíꞌbá Jẽléfã ní mvá ágóŋá tịzú Yõkóbũ ní. ¹¹Léyã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ị́sụ́ drị̃lé múké gí!” Ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Gádĩ ꞌi.30:11 Gádĩ: Rụ́ Gádĩ ꞌdĩri vé ífífí, drị̃lé múké.

¹²Léyã vé ãtíꞌbá Jẽléfã ní Yõkóbũ ní mvá ágóŋá ị̃rị̃ ni tịzú. ¹³Léyã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma ãyĩkõ sĩ! Nóni ũkú rĩ pi ꞌyo, má ị́sụ́ ãyĩkõ gí.” Kúru ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Ãsérã ꞌi.30:13 Ãsérã: Rụ́ Ãsérã ꞌdĩri vé ífífí, ãyĩkõ.

¹⁴Lókí ĩ ní rizú ãnyãngã ĩkũnãzú rĩ gé, Rũbénã ꞌde mụụ́ ọ́mvụ́ gé ꞌdãá, ị́sụ́ pẹtị ĩ ní zịị́ mãndãrákã30:14 Mãndãrákã: Pẹtị ĩ ní zịị́ mãndãrákã ꞌdĩri, ĩri kụ́yị́bị́, ĩri kpá sẽ ĩ anji tị ãní ĩndĩ. rĩ, íjị́ pẹtị rĩ sẽé ꞌí ẹ́ndrẹ́pị Léyã ní. Rãélẽ ní ꞌyozú ọ́mvụ́pị Léyã ní kĩnĩ, “ꞌÍ sẽ mî mvọ́pị vé mãndãrákã rĩ ã ụrụkọ má ní.”

¹⁵Léyã ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Mávé ágó mí ní ꞌdụụ́ ꞌdĩri ca drĩ mí ní kuyé? Nóni ꞌí lẽ kpá mâ mvọ́pị vé mãndãrákã ꞌdụụ́ drị̃ ni gé kpãá?”

Rãélẽ ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ sẽ dõ má ní mãndãrákã rĩ rá, ma sẽ Yõkóbũ ri fi mụ la mí be ị́nị́ŋá nõri sĩ rá.”

¹⁶Ũndréŋá ꞌdãri sĩ, Yõkóbũ kã ímví ĩgõó ọ́mvụ́ gélésĩ, Léyã ní fũzú mụzú ĩri vúgá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãndrũ ꞌbâ la mí be ị́nị́ŋá nõri sĩ. Á je mi mâ mvọ́pị vé mãndãrákã sĩ gí.” Kúru Yõkóbũ pi ní lazú Léyã be ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ.

¹⁷Múngú yị Léyã vé zịngárá rá. Ĩri ní ꞌa ị́sụ́zú, ĩri ní mvá ágó ãzi tịzú Yõkóbũ ní. ¹⁸Léyã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ní mávé ãtíꞌbá sẽé Yõkóbũ ní ũkú rú rĩ sĩ, Múngú ũfẽ ma gí.” Kúru ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Ĩsãkárã ꞌi.30:18 Ĩsãkárã: Rụ́ Ĩsãkárã ꞌdĩri vé ífífí, ũfẽngárá.

¹⁹Léyã ní gõzú ꞌa ãzi ị́sụ́zú dị̃ị́, ĩri ní mvá ágó ãzi tịzú Yõkóbũ ní, anji ãgõ ĩri ní tịị́ rĩ pi cakí ázíyá.

²⁰Léyã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Múngú sẽ má ní fẽfẽ múké ni. Nóni má ágó ni ri ma ị̃njị̃ rá, ãꞌdiãtãsĩyã á tị ĩri ní anji caá ázíyá.” Ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Jẽbũlúnã ꞌi.30:20 Jẽbũlúnã: Rụ́ Jẽbũlúnã ꞌdĩri vé ífífí, ị̃njị̃ngárá.

²¹Vụ́drị̃ ni gé, Léyã ní gõzú mvá ũkú tịzú, ĩri ní rụ́ ni ꞌdazú Dị́nã ꞌi.

²²Kúru Múngú ní Rãélẽ ã tã ụ̃sụ̃zú, yị Rãélẽ vé zịngárá rá, ĩri ní drị́ tị̃zú Rãélẽ rụ́ꞌbá gá, zị̃ Rãélẽ vé lẹ́tị mvá tịzú rĩ rá. ²³Ĩri ní ꞌa ị́sụ́zú, ĩri ní mvá ágóŋá tịzú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Múngú ꞌdụ drị̃njá má drị̃gé sĩ gí.” ²⁴Ĩri ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Yõsépã ꞌi,30:24 Yõsépã: Rụ́ Yõsépã ꞌdĩri vé ífífí, Múngú ã sẽ ma ní mvá ãzi. ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ Úpí Múngú ã sẽ má ní mvá ágóŋá ãzi.”

Yõkóbũ vé ãnyãpá ízú rá

²⁵Rãélẽ kã Yõsépã ri tịị́, Yõkóbũ ní ꞌyozú Lãbánã ní kĩnĩ, “Mí ọyụ ma, á lẽ mvií gõó ꞌbẹ̃tị́ ꞌbávé ãngũ gé. ²⁶ꞌÍ sẽ mávé ũkú rĩ pi anjiŋá rĩ pi be, ãꞌdiãtãsĩyã á nga ẹ̃zị́ rĩ mí ní kộpi ã tã sĩ, mí ọyụ ma, mâ ꞌde mụụ́. ꞌÍ nị̃ rá á nga mí ní ẹ̃zị́ rĩ ambamba.”

²⁷Lãbánã ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ yị drĩ ma ká, mí adri nõgó. Á nị̃ ámá rá, ma nóni ãꞌbú be, ãꞌdiãtãsĩyã Úpí Múngú sẽ má ní tãkíri mî tã sĩ.” ²⁸Lãbánã ní gõzú ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ lị ngá mí ní lẽé mâ ũfẽ mi ãní rĩ, ma ũfẽ mí ní rá.”

²⁹Yõkóbũ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ nị̃ rá, á nga mí ní ẹ̃zị́ ũkpõ sĩ, má ũtẽ mívé ãnyãpá rĩ pi múké. ³⁰Má ní drĩ ándúrú ícázú kuyé rĩ gé, mívé ãnyãpá ízú kuyé, nóni má ní adrií nõgó rĩ sĩ, Úpí Múngú sẽ mí ní tãkíri, mívé ãnyãpá ízú kárákará. ꞌBo mâ íꞌdó rí mávé ꞌbá rĩ pi ẽ ĩzã koó ngá sĩ ngọ̃tụ́?”

³¹Lãbánã ní Yõkóbũ ri zịzú kĩnĩ, “Ngá mí ní lẽé mâ sẽ mí ní rĩ ãꞌdi?”

Yõkóbũ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “à sẽkí má ní ngá ãzi ku. Mí ãꞌyĩ dõ tã má ní lẽé ꞌyoó rĩ rá, ma ícó mívé ãnyãpá úcé rá. ³²Ãndrũ lẽ mî ọyụ ma mụụ́ mívé ãnyãpá rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá, mâ ũpẽ rí kãbĩlõ rụ́ꞌbá be mĩꞌyĩmĩꞌyĩ, dõku bọ̃ꞌdụ̃bọ̃ꞌdụ̃ rĩ pi, ãzini kãbĩlõ anji rụ́ꞌbá be ịnị ịnị rĩ pi, ndrị̃ị́ rụ́ꞌbá be bọ̃ꞌdụ̃bọ̃ꞌdụ̃, dõku mĩꞌyĩmĩꞌyĩ rĩ pi má ní. Ngá mí ní ma ũfẽzú rĩ pi adriꞌbée ꞌdĩ. ³³Úmvúlésĩ mí kãdõ ãnyãpá mí ní ma ũfẽzú rĩ pi ndreé, mî nị̃ rí ámá ꞌyozú kínĩ, ma tã ꞌo pịrị. Mávé ãnyãpá rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá, mí ị́sụ́ dõ ndrị̃ị́ rụ́ꞌbá be mĩꞌyĩmĩꞌyĩ ku ni, dõku bọ̃ꞌdụ̃bọ̃ꞌdụ̃ ku ni, dõku mí ị́sụ́ dõ kãbĩlõ anji rụ́ꞌbá be ịnị ku ni, mi nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ má ụ̃gụ̃ mívé ãnyãpá.”

³⁴Lãbánã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ãꞌyĩ rá. Ã adri sụ̃ mí ní ꞌyoó rĩ tị́nị.” ³⁵Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri sĩ, Lãbánã ní ndrị̃ị́ ãgõ rụ́ꞌbá be gírígírí, dõku bọ̃ꞌdụ̃bọ̃ꞌdụ̃ rĩ pi ũpẽzú ndrị̃ị́ ũkú rụ́ꞌbá be mĩꞌyĩmĩꞌyĩ, dõku rụ́ꞌbá be bọ̃ꞌdụ̃bọ̃ꞌdụ̃ rĩ pi be, kãbĩlõ anji rụ́ꞌbá be ịnị ịnị rĩ pi be, sẽ kộpi ívé anjiŋá rĩ pi rikí úcé nĩ. ³⁶Lãbánã pi ní ꞌdezú mụzú ívé anjiŋá rĩ pi be rárá rú, kộpi tukí ẹ̃cị̃ caá ụ́ꞌdụ́ na, Yõkóbũ áwí rií Lãbánã vé ãnyãpá rĩ pi ã ụrụkọ úcé.

³⁷Yõkóbũ ní pẹtị ĩ ní zịị́ pópũlã, ãlĩmónĩ, ãzini pũlánĩ rĩ pi vé drị́tị ugazú, ĩri ní kókóꞌbõ ni pi ụ́wụ́zú kộpi ã rụ́ꞌbá gá sĩ, ĩri ní pẹtị rĩ pi vé drị́tị ꞌí ní rụ́ꞌbá ni ụ́wụ́ rĩ pi ĩgĩrĩzú kú gírígírí. ³⁸Ĩri ní pẹtị rĩ pi vé drị́tị ꞌí ní rụ́ꞌbá ni pi ụ́wụ́ rĩ pi úsúzú ꞌbụ́ ãnyãpá rĩ pi ní rizú yị̃ị́ mvụzú rĩ agá, ãꞌdiãtãsĩyã ãnyãpá rĩ pi ri ímụ́ ĩ ĩlũwã vũrã ꞌdãri gé. ³⁹Ãnyãpá rĩ pi kãdõ ĩ ĩlũwãá pẹtị ĩ ní ĩgĩrĩí gírígírí rĩ pi ẹndrẹtị gé, kộpi anji tị rụ́ꞌbá be gírígírí, dõku mĩꞌyĩmĩꞌyĩ, dõku bọ̃ꞌdụ̃bọ̃ꞌdụ̃. ⁴⁰Yõkóbũ ũpẽ ãnyãpá anjiŋá ꞌdĩꞌbée ũꞌbãá túngú. Ãnyãpá mbaꞌbée gí rĩ pi kãdõ ĩ ĩlũwãá, Yõkóbũ ri kộpi ꞌbã ãngũ ndre mụzú Lãbánã vé ãnyãpá rụ́ꞌbá be gírígírí, ãzini ịnị ịnị rĩ pi vúgálé rú. Yõkóbũ gụ̃ ãnyãpá rĩ pi ã ụrụkọ ꞌbãá túngú ꞌí ní, úmú kộpi ãnyãpá Lãbánã vé rĩ pi be trụ́ kuyé.

⁴¹Kádõ ãnyãpá rụ́ꞌbá be mgbúmgbú rĩ pi ĩlũwãá, Yõkóbũ ri pẹtị ꞌí ní rụ́ꞌbá ni ụ́wụ́ rĩ pi úsú ꞌbụ́ ãnyãpá rĩ pi ní yị̃ị́ mvụzú rĩ agá ãnyãpá rĩ pi ẹndrẹtị gé, kộpi ẽ ĩlũwãkí rí ĩ pẹtị rĩ ã gãrã gá. ⁴²ꞌBo úsú pẹtị rĩ pi ãnyãpá ũkpõ ãkó rĩ pi ẹndrẹtị gé ku. Kúru ãnyãpá ũkpõ ãkó rĩ pi adri Lãbánã vé ni, rụ́ꞌbá be mgbúmgbú rĩ pi adri Yõkóbũ vé ni. ⁴³Tã ꞌdĩri sẽ Yõkóbũ vé ãnyãpá ízú kárákará, gõ adrií kãbĩlõ be, ãzini ndrị̃ị́ be kárákará. Gõ kpá adrií ãtíꞌbá ũkú rú ni pi be, ãtíꞌbá ãgõ rú ni pi be, kámĩlõ pi be, dõngí pi be.

Yõkóbũ nga ápá Lãbánã vé ãngá sĩ rá

¹Yõkóbũ yị kínĩ, Lãbánã vé anji rĩ pi ri ꞌyo kínĩ, “Yõkóbũ ꞌdụ ꞌbá ẹ́tẹ́pị vé ãꞌbú ãrẽvú céré gí. Ị́sụ́ ãꞌbú ꞌdĩri ꞌbá ẹ́tẹ́pị vúgá.” ²Yõkóbũ ndre kpá nóni Lãbánã adri ꞌí be ãyĩkõ sĩ sụ̃ ándúrú rĩ tị́nị ku.

³Kúru Úpí Múngú ní ꞌyozú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ mvi gõó vúlé mí ẹ́ꞌbị́pị pi vé ãngũ gé, mívé máríté rĩ pi ãsámvú gé, ma adri mí be trụ́.”

⁴Kúru Yõkóbũ ní ụ́ꞌdụ́kọ́ pẽzú Rãélẽ pi ní Léyã be, kộpi ẽ ímụ́kí ꞌi ị́sụ́ vũrã ívé ãnyãpá rĩ pi ní ányázú rĩ gé. ⁵Yõkóbũ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Á ndre ĩmi ẹ́tẹ́pị vé adringárá má be rĩ adri sụ̃ drị̃drị̃ rĩ tị́nị kuyé, ꞌbo Múngú má ẹ́tẹ́pị vé rĩ má be trụ́. ⁶Ĩmi nị̃kí rá, á nga ẹ̃zị́ ĩmi ẹ́tẹ́pị ní ũkpõ sĩ. ⁷ꞌBo ĩmi ẹ́tẹ́pị ũꞌbã mâ mị, újá ngá ꞌí ní lẽé ma ũfẽzú rĩ caá vú be mụdrị́. ꞌBo Múngú ũtẽ ma rá, Múngú sẽ ꞌo ma ũnjí kuyé. ⁸Ĩmi ẹ́tẹ́pị kãdõ ꞌyoó, ndrị̃ị́ mĩꞌyĩmĩꞌyĩ rĩ pi, ꞌi ma ũfẽ ãní, ndrị̃ị́ rĩ pi céré anji tị rụ́ꞌbá be mĩꞌyĩmĩꞌyĩ. Kãdõ ꞌyoó ndrị̃ị́ gírígírí rĩ pi, ꞌi ma ũfẽ ãní, ndrị̃ị́ rĩ pi céré anji tị rụ́ꞌbá be gírígírí. ⁹Múngú ꞌdụ ĩmi ẹ́tẹ́pị vé ãnyãpá drị́ ni gé sĩ rá, sẽ kộpi má ní.

¹⁰“Lókí ndrị̃ị́ rĩ pi ní rizú ĩ ĩlũwãzú rĩ gé, urobí31:10 Urobí: Urobí ꞌdĩri lũ Yõkóbũ ní ãnyãpá ĩri ní ícó zịị́ Lãbánã vúgá rĩ vé tã. ũbĩ ma, á ndre láꞌbíjõ rĩ pi rikí ndrị̃ị́ ũkú rĩ pi ĩlũwãá, láꞌbíjõ rĩ pi ã rụ́ꞌbá gírígírí, mĩꞌyĩmĩꞌyĩ, dõku bọ̃ꞌdụ̃bọ̃ꞌdụ̃. ¹¹Mãlãyíkã Múngú vé rĩ ní ma zịzú urobí agá kĩnĩ, ‘Yõkóbũ!’ Má ní ãꞌyĩzú, ‘Ma nõ.’ ¹²Mãlãyíkã rĩ ní ꞌyozú má ní kĩnĩ, ‘ꞌÍ ndre, ndrị̃ị́ ãgõ riꞌbá ndrị̃ị́ ũkú rĩ pi ĩlũwãꞌbá rĩ pi ã rụ́ꞌbá céré gírígírí, mĩꞌyĩmĩꞌyĩ, dõku bọ̃ꞌdụ̃bọ̃ꞌdụ̃, á ꞌo tã rĩ ꞌdíni, mî ĩzã kozú, ãꞌdiãtãsĩyã á ndre tã Lãbánã ní ꞌoó mí ní rĩ pi céré gí. ¹³Ma Múngú ándúrú ꞌi iꞌdaápi mí ní Bẽtélẽ gá, vũrã mí ní írã ịꞌdịzú rĩ gé, mí ní ũyõ sõó ẹndrẹtị ní gé rĩ ꞌi. ꞌÍ nga fũú ãngũ nõri agásĩ, ꞌí mụ adrií ãngũ ĩ ní mi tịzú rĩ agá.’ ”

¹⁴Rãélẽ pi Léyã be, kộpi ní újázú Yõkóbũ ní kínĩ, “Ngá ãzi ꞌbá ẹ́tẹ́pị ní ímụ́ kuú ꞌbá ní ãluŋáni ꞌdãáyo. ¹⁵ꞌBá ẹ́tẹ́pị ndre ꞌbâ kú sụ̃ jãkã tị́nị. Sẽ ꞌbâ jeé kána mũfẽngã ãkó, ꞌbá ị́sụ́kí ngá ãzi ãjẽ ꞌdĩri agá kuyé. ¹⁶Ãꞌbú31:16 Ãꞌbú: Ãꞌbú ꞌdĩri ãnyãpá ĩ ní tịị́ gírígírí, mĩꞌyĩmĩꞌyĩ, dõku bọ̃ꞌdụ̃bọ̃ꞌdụ̃ Yõkóbũ ní rĩ pi. Múngú ní ꞌdụụ́ ꞌbá ẹ́tẹ́pị drị́gé sĩ rĩ pi ãrẽvú céré ꞌbávé ni, ꞌbávé anjiŋá rĩ pi be. ꞌÍ ꞌo tã Múngú ní lũú mí ní rĩ.”

¹⁷Kúru Yõkóbũ pi ívé ũkú rĩ pi be, ívé anjiŋá rĩ pi be, kộpi ní útụ́zú kámĩlõ rĩ pi drị̃gé. ¹⁸Yõkóbũ dro ívé ãnyãpá rĩ pi mụzú ꞌí ẹndrẹtị gé sĩ, jị kpá ãꞌbú ꞌí ní ị́sụ́ Pãdãnã Ãrámã gá ꞌdãlé rĩ pi mụzú ĩndĩ. ꞌDe mụzú ꞌí ẹ́tẹ́pị Ĩsákã vúgá ãngũ Kãnánã vé rĩ gé.

¹⁹Sâ kộpi ní mụzú rĩ gé, ị́sụ́ Lãbánã ri rárá rú, ĩri ri ívé kãbĩlõ rĩ pi ã ꞌbí rẽ. Rãélẽ ní ẹ́tẹ́pị vé ngá ĩ ní údé múngú rú jó ũtẽépi rĩ pi ụ̃gụ̃zú. ²⁰Yõkóbũ nje ꞌi mụzú kíri, lũ Lãbánã Ãrámãgú rĩ ní ꞌyozú kínĩ ꞌí lẽ mụụ́mụ ꞌdíni kuyé. ²¹Yõkóbũ ápá mụzú ngá ꞌí ní ị́sụ́ rĩ pi be céré, ĩri ní yị̃ị́ ãmbúgú dịị́pi dịdị Yũfẽrétã ri zozú, ĩri ní ꞌdezú mụzú ãngũ ánga rú Gĩlédã vé rĩ gé.

Lãbánã dro Yõkóbũ ã vụ́drị̃ mụzú

²²Ụ́ꞌdụ́ na ã vụ́drị̃ gé, lũkí Lãbánã ní kínĩ, Yõkóbũ ápá gí. ²³Lãbánã ní ívé máríté rĩ pi trazú, kộpi drokí Yõkóbũ ã vụ́drị̃ caá ụ́ꞌdụ́ be ẹ́zị̂rị̃, kộpi cakí Yõkóbũ pi ị́sụ́ ãngũ ánga rú Gĩlédã vé rĩ gé. ²⁴Kúru Múngú ní ꞌi iꞌdazú Lãbánã Ãrámãgú rĩ ní urobí agá ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ ndre múké, lẽ mî ꞌyo tã ãzi ũnjí Yõkóbũ ní ku.”

²⁵Lãbánã ca mụụ́ ị́sụ́ Yõkóbũ sị ívé gãkũ ãngũ ánga rú Gĩlédã vé rĩ gé, Lãbánã pi ívé máríté rĩ pi be, kộpi mụkí kpá adrií ãngũ ꞌdãri gé. ²⁶Kúru Lãbánã ní mụzú ꞌyozú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “Ngá mí ní ꞌoó ꞌdíni rĩ ãꞌdi? Mí ũꞌbã mâ mị ꞌdíni ãꞌdiãtãsĩ? ꞌÍ ꞌdụ mávé anji ũkú rĩ pi ápázú mụzú kíri, sụ̃ ꞌbá ĩ ní urụụ́ ẹ̃ꞌdị́ gé rĩ pi tị́nị ãꞌdiãtãsĩ? ²⁷Mí nje mi ápá kíri mâ mị ũꞌbãzú ꞌdíni ãsĩ? ꞌÍ lũ má ní kuyé ãsĩ? Ma té mi pẽ mụzú ãyĩkõ sĩ, ĩ té úngó ngo, ĩ té ẹ́rị́ co, ãzini ĩ té kụ̃ꞌdị́ co. ²⁸ꞌÍ sẽ á ndru mávé anji ũkú rĩ pi ẽ tị kuyé ãsĩ, ãzini ꞌí sẽ á ndru kộpivé anjiŋá rĩ pi ẽ tị kuyé ãsĩ? Tã mí ní ꞌoó ꞌdĩri tã azakaza vé ni. ²⁹Ma Lãbánã ꞌi, ma ũkpõ be, ma té ícó mi ꞌo ũnjí rá, ꞌbo té ị́nị́ŋá rĩ sĩ, Múngú mí ẹ́tẹ́pị vé rĩ ꞌyo má ní kĩnĩ, mâ ndre múké, lẽ mâ ꞌyo tã ãzi ũnjí mí ní ku. ³⁰Á nị̃ rá, ꞌí lẽ mi újá gõó mí ẹ́tẹ́pị vúgá, ꞌbo mí ụ̃gụ̃ mávé ngá ĩ ní údé rií ị̃njị̃ị́ múngú rú rĩ pi rá ãꞌdiãtãsĩ?”

³¹Yõkóbũ ní újázú kĩnĩ, “Á ꞌo ụ̃rị̃ sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã má ụ̃sụ̃ mi mívé anji ũkú rĩ pi upa má drị́gé sĩ rá. ³²Mí ị́sụ́ dõ mívé ngá ĩ ní údé rií ị̃njị̃ị́ múngú rú rĩ ꞌbá ãzi vúgá nõgó rá, ã ꞌdịkí ꞌbá ꞌdĩri drãá rá. ꞌÍ ndã mívé ngá rĩ ꞌbávé máríté rĩ pi ẹndrẹtị gé nõgó. Mí ị́sụ́ dõ rá, ꞌí ꞌdụ mụzú.” Yõkóbũ nị̃ ꞌyozú kĩnĩ, Rãélẽ ụ̃gụ̃ ẹ́tẹ́pị Lãbánã vé ngá ĩ ní údé rií ị̃njị̃ị́ múngú rú rĩ nĩ ꞌdíni kuyé.

³³Kúru Lãbánã ní fizú ngá rĩ ndãzú Yõkóbũ vé gãkũ agá, ãtíꞌbá ị̃rị̃ ũkú rú rĩ pi vé rĩ agá, ãzini Léyã vé rĩ agá, ꞌbo ị́sụ́ ngá rĩ kuyé. Kã ĩfũú Léyã vé gãkũ agá ꞌdãásĩ, gõ fií Rãélẽ vé gãkũ agá. ³⁴Ị́sụ́ ãkũdẽ Rãélẽ ꞌdụ ngá ĩ ní údé rií ị̃njị̃ị́ múngú rú rĩ pi zụ̃ụ́ lãꞌbú ĩ ní ꞌbãá kámĩlõ úgóró gá rĩ agá, úrí drị̃ ni gé. Lãbánã ndã ngá gãkũ agá ꞌdãlé rĩ pi ã ꞌa céré, ị́sụ́ ngá ĩ ní údé rií ị̃njị̃ị́ múngú rú ꞌdĩri kuyé.

³⁵Rãélẽ ní ꞌyozú ẹ́tẹ́pị ní kĩnĩ, “Má ẹ́tẹ́pị, mî ꞌa ã ve má ní ku, má ícó ngaá pá tuú mí ẹndrẹtị gé ụrụ sĩ ku, ãꞌdiãtãsĩyã á ndre nõó mbãá ụ́ꞌdụ́ gí.” Lãbánã ndã ngá ĩ ní údé rií ị̃njị̃ị́ múngú rĩ pi tí, ị́sụ́ kuyé.

³⁶Yõkóbũ ã ꞌa ve rá, ĩri ní ꞌyozú Lãbánã ní kĩnĩ, “Ngá má ní ꞌoó ũnjí rĩ ãꞌdi? Tã ũnjí má ní ꞌoó mí ní ínjúzú má vú sĩ rĩ ãꞌdi? ³⁷Nóni ꞌí ndã ngá mávé rĩ pi ã ꞌa céré gí, ngá mívé mí ní ị́sụ́ ꞌdĩgé rá rĩ ãꞌdi? Mí íꞌdụ́ kộpi ꞌbãá mávé máríté rĩ pi ẹndrẹtị gé, ãzini mívé rĩ pi ẹndrẹtị gé, kộpi ã acokí rí ꞌbávé tã ãsámvú mí be.

³⁸“Má adri nóni caá mí be ílí pụ̃kụ́ ị̃rị̃. Mívé kãbĩlõ rĩ pi ndrị̃ị́ rĩ pi be íꞌbékí anji kuyé. Á nya mívé kãbĩlõ ágó ãluŋáni kuyé. ³⁹Ụ̃bụ̃gọ̃ ci dõ mívé kãbĩlõ, dõku ndrị̃ị́, á jị ãvũ ni sẽé mí ní ku, ma ri ãrígó ni ũfẽ ma ꞌi. Ụ̃gụ̃kí dõ mívé kãbĩlõ, dõku ndrị̃ị́ ụ̃tụ́ sĩ, dõku ị́nị́ sĩ, mi ri ꞌyo mâ ũfẽ mí ní ãrígó ni, ma ri ãrígó ni ũfẽ mí ní ãnyãpá mávé rĩ pi sĩ. ⁴⁰Á ri mí ní ẹ̃zị́ ngaá ụ̃tụ́ koópi gbírílí rĩ agá, ãzini ãngũ igbeépi igbegbe rĩ agá, ị́nị́ŋá sĩ, á ko ụ́ꞌdụ́ ku. ⁴¹Má adri mívé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé caá ílí pụ̃kụ́ ị̃rị̃. Á nga mí ní ẹ̃zị́ caá ílí mụdrị́ drị̃ ni sụ, mî sẽ rí má ní mívé anji ũkú ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée, ãzini á nga mí ní ẹ̃zị́ caá ílí ázíyá, mî sẽ rí má ní kãbĩlõ, ngá mí ní kõdô lẽzú ma ũfẽzú rĩ, mí újá caá vú be mụdrị́. ⁴²Múngú má ẹ́tẹ́pị Ãbũrámã vé rĩ, ãzini Múngú Ĩsákã ní ruúru rĩ ã adri té dõ má be trụ́ ku, ádarú mi té ma pẽ mụzú drị́ be ule. ꞌBo Múngú ndre ĩzãngã má ní nyaá rĩ rá, Múngú nị̃ ẹ̃zị́ má ní ngaá ũkpõ sĩ rĩ rá, ko mâ ĩzã rá. Ị́nị́ŋá rĩ sĩ, átá mí drị̃gé ũkpó ũkpó tã ũnjí mí ní ꞌoó rĩ sĩ.”

⁴³Lãbánã ní újázú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “Anji ũkú ꞌdĩꞌbée mávé ni, ãnji kộpi ní tịị́ ꞌdĩꞌbée mávé ni, ãnyãpá rĩ pi kpá mávé ni. Ngá mí ní ndreé ꞌdĩꞌbée ãrẽvú céré mávé ni. Ma ãꞌdi ꞌo mávé anji ũkú ꞌdĩꞌbée ní, ãzini ma ãꞌdi ꞌo anji kộpi ní tịị́ rĩ pi ní? ⁴⁴Mí ímụ́, ꞌbá rụkí ũndĩ ꞌbâ ãsámvú gé sĩ mí be, lẽ ꞌbâ drõkí írã use use ni pi rizú ũndĩ ꞌbá ní rụụ́ mí be ꞌdĩri vé tã ígázú ãní.”

⁴⁵Kúru Yõkóbũ ní írã ãmbúgú ni íꞌdụ́zú ịꞌdịzú. ⁴⁶Ĩri ní ꞌyozú ívé máríté rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi ĩkũnãkí írã íjị́ drõó vũrã ãlu gé.” Kộpi ní kúru írã ĩkũnãzú íjị́zú drõzú vũrã ãlu gé, Lãbánã pi Yõkóbũ be, kộpi áwíkí ínyá nyaá írã ĩ ní drõó rĩ ã gãrã gá. ⁴⁷Lãbánã ní vũrã rĩ ã rụ́ ꞌdazú Jẽgárã Sãhãdútã,31:47 Jẽgárã Sãhãdútã: Rụ́ Jẽgárã Sãhãdútã ãzini rụ́ Gãlédã ꞌdĩꞌbée vé ífífí írã ĩ ní drõó tã ígázú ni. Yõkóbũ ꞌda ívé rĩ Gãlédã.

⁴⁸Lãbánã ní ꞌyozú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “Írã ĩ ní drõó ꞌdĩri, ĩri ũndĩ ꞌbá ní rụụ́ mi be rĩ vé tã ígázú ãní.” Tã ꞌdĩri sẽ ĩ ní ãngũ rĩ ã rụ́ ꞌdazú Gãlédã ãní. ⁴⁹Lãbánã ní kpá ꞌyozú kĩnĩ, “Írã ĩ ní drõó ꞌdĩri lũ kínĩ, ꞌbá kãdõ ayií, Úpí Múngú ã ꞌbã mị rizú ꞌbâ ndrezú.” Kúru ĩ ní vũrã rĩ ã rụ́ ꞌdazú Mísĩpã. ⁵⁰Lãbánã ní kpá gõzú ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ ꞌo dõ mávé anji ũkú rĩ pi ũnjí, dõku ꞌí gõ dõ ũkú ụrụkọꞌbée jeé, ꞌbá ãzi dõ ꞌbá ãsámvú gé tã rĩ ndreépi ni ꞌdãáyo drãáãsĩyã, Múngú ndre tã ꞌbávé mí be rĩ gí.”

⁵¹Lãbánã ní kpá gõzú ꞌyozú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ ndre írã ĩ ní drõó ꞌdĩri, ꞌí ndre írã ĩ ní ịꞌdịị́ ꞌbâ ãsámvú gé mí be ꞌdĩri. ⁵²Írã ĩ ní drõó ꞌdĩri, ãzini írã ĩ ní ịꞌdịị́ ꞌdĩri, kộpi sẽ ꞌbâ ũndĩ ꞌbá ní rụụ́ mí be ꞌdĩri ã tã ígá ãní. Má ícó agaá írã ĩ ní drõó ꞌdĩri drị̃gé sĩ mụụ́ mi ꞌoó ũnjí ku, mí ícó kpá agaá írã ĩ ní drõó ꞌdĩri drị̃gé sĩ, ãzini írã ĩ ní ịꞌdịị́ ꞌdĩri drị̃gé sĩ ímụ́ ma ꞌoó ũnjí ku. ⁵³Múngú Ãbũrámã vé rĩ, Múngú Nãhórã vé rĩ, Múngú kộpi ẹ́tẹ́pị vé rĩ, ã lị tã ꞌbávé mí be rĩ nĩ.”

Kúru Yõkóbũ ní ũyõ sõzú ꞌí ẹ́tẹ́pị Ĩsákã vé Múngú ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ rĩ ã rụ́ sĩ. ⁵⁴Yõkóbũ ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ãngũ ánga rú rĩ gé ꞌdãlé, zị ívé máríté rĩ pi ímụ́ ínyá nyangárá gá. Kộpi kâ ínyá rĩ nyaá gí, kộpi áwíkí laá ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ ꞌdãlé.

⁵⁵Kã mụụ́ adrií drụ̃ ụ̃ꞌbụ́tịŋá rĩ sĩ, Lãbánã ní ívé anji ũkú rĩ pi ẹzịzú, ĩri ní kpá kộpivé anjiŋá rĩ pi ẹzịzú, ĩri ní tãkíri sẽzú kộpi ní. Ĩri ní kúru mvizú gõzú ꞌbẹ̃tị́.

Yõkóbũ lẽ ĩvé ãsámvú ã adri Ị́sọ̃wụ̃ be múké

¹Yõkóbũ ní kpá ngazú ẹ̃cị̃ drị̃gé, mãlãyíkã Múngú vé rĩ pi ní ímụ́zú ĩri ị́sụ́zú. ²Yõkóbũ kã kộpi ndreé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Vũrã nõri Múngú vé ni.” Ĩri ní vũrã rĩ ã rụ́ ꞌdazú Mãhãnãyímũ.32:2 Mãhãnãyímũ: Rụ́ Mãhãnãyímũ ꞌdĩri vé ífífí, ngúlúmũ ị̃rị̃. Yõkóbũ vé ꞌbá rĩ pi sịkí ĩvé gãkũ vũrã Yõkóbũ ní mãlãyíkã rĩ pi ị́sụ́zú rĩ gé.

³Yõkóbũ ní ꞌbá ụrụkọ pẽzú mụzú drị̃drị̃ ꞌí ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ vúgá Sẽyírĩ gé, ãngũ Ẽdómã vé rĩ gé. ⁴Ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi lũkí mávé ãmbúgú Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌdíni, ‘Ma mívé ãtíꞌbá, má adri Lãbánã vúgá ꞌdãlé cĩmgbá ícázú ãndrũ sĩ. ⁵Ma tị́ be, dõngí be, kãbĩlõ be, ndrị̃ị́ be, ãtíꞌbá ãgõ rú ni pi be, ãtíꞌbá ũkú rú ni pi be. Ãmbúgú mávé rĩ, á pẽ ꞌbá ꞌdĩꞌbée mụzú mí vúgá, lẽ mî ꞌbã ẹ́sị́ múké má ní.’ ”

⁶ꞌBá Yõkóbũ ní pẽé rĩ pi kâ ĩ újá ĩgõó Yõkóbũ vúgá nõlé, kộpi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “ꞌBá cakí mí ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ vúgá ꞌdãlé rá, nóni ĩri ri ímụ́ mí vúgá nõlé, kộpi ri ímụ́ ãgõ mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ pi be.”

⁷Yõkóbũ kã tã ꞌdĩri yịị́, ụ̃rị̃ fụ ĩri ambamba. Ĩri ní ꞌbá ívé rĩ pi awazú vũrã sĩ ị̃rị̃, awa kpá kãbĩlõ rĩ pi, ndrị̃ị́ rĩ pi, tị́ rĩ pi, kámĩlõ rĩ pi be vũrã sĩ ị̃rị̃ ị̃rị̃. ⁸Yõkóbũ ụ̃sụ̃ kĩnĩ, “Ị́sọ̃wụ̃ ímụ́ dõ ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịị́ ngúlúmũ ãlu rĩ be, ngúlúmũ ãzi rĩ ã ápá rí rá.”

⁹Kúru Yõkóbũ ní Múngú ri zịzú kĩnĩ, “Á, Múngú má ẹ́tẹ́pị Ãbũrámã vé rĩ, Múngú má ẹ́tẹ́pị Ĩsákã vé rĩ, Úpí Múngú ꞌyoópi má ní, ‘ꞌÍ mvi gõó vúlé ĩmivé ãngũ gé, mívé máríté rĩ pi vúgá, ma ímụ́ sẽ mi adri ngá be ambamba rĩ.’ ¹⁰Ma ãtíꞌbá mívé ni, ẹ́sị́ múké mí ní ꞌbãá má ní, ãzini tã mí ní ꞌoó má ní ꞌdĩri, má ícó ãní bã ku. Má ní Yárídénĩ rĩ zongárá gá, ngá má drị́gé rĩ ꞌyéŋá túré, ꞌBo nóni ma ꞌbá be ngúlúmũ ị̃rị̃. ¹¹Á Úpí, ꞌí pa ma má ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ drị́gé sĩ, ma ri ꞌo ĩri sĩ ụ̃rị̃ sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ri ímụ́ ẹ̃ꞌdị́ ꞌdị má be, mávé ũkú rĩ pi be, ãzini mávé anjiŋá rĩ pi be. ¹²ꞌBo mí kĩnĩ, ádarú mi ímụ́ sẽ ma adri ngá be ambamba, ãzini mi ímụ́ sẽ mávé úyú ri ízú kárákará sụ̃ cínyáfã vũgá ꞌdĩri tị́nị, ícókí lãá bã ku.”

¹³Ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, Yõkóbũ áwí laá ꞌdãlé, íꞌdụ́ ngá ívé rĩ pi ã ụrụkọ sẽé ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ ní fẽfẽ rú. ¹⁴Ngá ĩri ní íꞌdụ́ sẽé rĩ pi, ndrị̃ị́ ũkú rĩ pi mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ị̃rị̃ (200), ndrị̃ị́ ãgõ rĩ pi pụ̃kụ́ ị̃rị̃ (20), kãbĩlõ ũkú rĩ pi mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ị̃rị̃ (200), kãbĩlõ ãgõ rĩ pi pụ̃kụ́ ị̃rị̃ (20), ¹⁵kámĩlõ ũkú rĩ pi pụ̃kụ́ na (30) ẹnjịpị́ị be, tị́ ũkú rĩ pi pụ̃kụ́ sụ (40), tị́ ãgõ rĩ pi mụdrị́ (10), dõngí ũkú rĩ pi pụ̃kụ́ ị̃rị̃ (20), dõngí ãgõ rĩ pi mụdrị́ (10). ¹⁶Yõkóbũ awa ívé ãnyãpá rĩ pi sẽé ívé ãtíꞌbá rĩ pi drị́gé, kộpi rikí úcé nĩ. Ĩri ní ꞌyozú ãtíꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi ꞌdekí mụụ́ má ẹndrẹtị gé sĩ drị̃drị̃, ĩmi awakí ãnyãpá rĩ pi, kộpi ã adrikí ãsámvú sĩ.”

¹⁷Ĩri ní ꞌyozú ꞌbá ãnyãpá jịꞌbá drị̃drị̃ rĩ pi ní kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ ị́sụ́ dõ ĩmi, zị dõ ĩmi, ‘Ĩmi ꞌbá ãꞌdi vé ni pi,’ ãzini ꞌyo dõ ‘Ĩmi ri mụ ngõlé, ãnyãpá ĩmi ní rií jịị́ mụzú ĩmi ẹndrẹtị gé ꞌdĩꞌbée ãꞌdi vé ni?’ ¹⁸Ĩmi ꞌyokí ĩri ní, ‘Ãnyãpá rĩ pi mívé ãtíꞌbá Yõkóbũ vé ni. Ĩsẽ ãnyãpá nõꞌbée ímụ́zú ívé ãmbúgú Ị́sọ̃wụ̃ ní fẽfẽ rú, ĩri ri ímụ́ ꞌbâ vụ́drị̃ gé vúlé ꞌdĩíꞌdĩ.’ ”

¹⁹Ĩri ní kpá ꞌyozú ꞌbá ãnyãpá jịꞌbá ꞌdeꞌbá drị̃drị̃ rĩ pi ã vụ́drị̃ gé rĩ pi ní, ãzini ꞌdeꞌbá ꞌdĩꞌbée ã vụ́drị̃ gé rĩ pi ní ụrụkọꞌbée be kĩnĩ, “Ĩmi ị́sụ́kí dõ Ị́sọ̃wụ̃ ri, ĩmi ꞌyokí ĩri ní tã ãlu ãlu má ní té ꞌyoó ĩmi ní rĩ. ²⁰Ĩmi lũkí Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌyozú kínĩ, ádarú ĩrivé ãtíꞌbá Yõkóbũ ri ímụ́ ĩmi vụ́drị̃ gé vúlé ꞌdĩíꞌdĩ.” Yõkóbũ ụ̃sụ̃ ꞌí ẹ́sị́ agá ꞌdãá kĩnĩ, ngá ꞌí ní sẽé ꞌí ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ ní fẽfẽ rú ꞌdĩꞌbée, ĩri sẽ ẹ́sị́ ni ri adri ãní ꞌí ní múké. ꞌÍ kãdõ caá vú ni gé ꞌdãá, sâ ãzi sĩ, ĩri ícó ꞌi ẹ́ꞌyị́ rá. ²¹Kúru Yõkóbũ pẽ ngá ꞌí ní lẽé sẽé fẽfẽ rú ẹ́drị́pị ní rĩ pi mụzú drị̃drị̃, ꞌBo ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, áwí laá vũrã32:21 Íꞌdóngárá 32:2 ꞌdãri gé.

Yõkóbũ pi fụkí ũmbã Múngú be kúpé sĩ

²²Ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, Yõkóbũ ní ívé ũkú ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ꞌdụzú, ívé ãtíꞌbá ũkú rú ị̃rị̃ rĩ pi be, ívé anji ãgõ mụdrị́ drị̃ ni ãlu rĩ pi be, ĩri ní yị̃ị́ Jãbókĩ rĩ zozú kộpi be. ²³Kộpi kâ yị̃ị́ rĩ zoó álé ꞌdãá, vụ́drị̃ ni gé, Yõkóbũ ní ꞌi újázú gõzú vúlé. Ĩri ní ívé ngá rĩ pi ãrẽvú pẽzú mụzú céré yị̃ị́ rĩ gé álésĩ. ²⁴Kukí ĩri kú vúlé ꞌdãlé ọ́ꞌdụ́kụ́lẹ. Ágó ãzi ímụ́ ũmbã fụụ́ ĩri be kúpé sĩ, kộpi fụkí ĩ ị́nị́ be rã cĩmgbá cazú ụ̃ꞌbụ́tịŋá gá. ²⁵Ágó rĩ kã ndreé ꞌí ndẽ Yõkóbũ ã ũkpõ kuyé, ĩri ní Yõkóbũ ã ụ̃lụ́gbẹ́ sị̃zú ãtrũzú. ²⁶Ágó rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ ku mâ mụ, ãꞌdiãtãsĩyã ãngũ rĩ ọ́wụ́ gí.” Yõkóbũ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ sẽ dõ má ní tãkíri kuyé, á ku mi mụụ́ ku.” ²⁷Ágó rĩ ní ĩri zịzú kĩnĩ, “Mî rụ́ ãꞌdi ꞌi?” Ĩri ní újázú kĩnĩ, “Mâ rụ́ Yõkóbũ ꞌi.” ²⁸Ágó rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Zịkí nóni mî rụ́ Yõkóbũ ꞌi ku, ĩ mî rụ́ zị Ĩsẽrélẽ,32:28 Ĩsẽrélẽ: Múngú gõ Yõkóbũ ã rụ́ újá zịị́ Ĩsẽrélẽ. Rụ́ Ĩsẽrélẽ ꞌdĩri Ẽbérẽ tị sĩ, ĩrivé ífífí, ꞌbá ũmbã fụụ́pi kúpé sĩ Múngú be ni. ãꞌdiãtãsĩyã ꞌí fụ ũmbã kúpé sĩ Múngú be, ãzini ãgõ rĩ pi be, ꞌí ndẽ kộpi ã ũkpõ rá.” ²⁹Yõkóbũ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ lũ mî rụ́ má ní.” Ĩri ní újázú kĩnĩ, “Ngá mí ní lẽzú mâ rụ́ nị̃zú rĩ ãꞌdi?” Ĩri ní kúru tãkíri sẽzú Yõkóbũ ní.

³⁰Yõkóbũ ní vũrã rĩ ã rụ́ ꞌdazú Pẽnĩyélẽ,32:30 Pẽnĩyélẽ: Vũrã ĩ ní rụ́ ni ꞌdãá Pẽnĩyélẽ ꞌdĩri vé ífífí, Múngú ã rụ́ꞌbá. ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á ndre Múngú ã rụ́ꞌbá gí, á drã kuyé, ma ídri rú.” ³¹Ụ̃tụ́ rĩ kã rií ĩfũú, Yõkóbũ fũ Pẽnĩyélẽ agásĩ, ri mụụ́ ụ̃dụ́ ãlu drị̃gé, ãꞌdiãtãsĩyã ụ̃lụ́gbẹ́ ni ãtrũ ꞌi gí. ³²Tã ꞌdĩri sẽ cĩmgbá ícázú ãndrũ sĩ, ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi nyakí ị́sụ́bãá ụ̃lụ́gbẹ́ rụ́ꞌbá gá rĩ ku, ãꞌdiãtãsĩyã ĩ ní Yõkóbũ ã ụ̃lụ́gbẹ́ sị̃ị́ ãtrũú rĩ sĩ.

Yõkóbũ pi ị́sụ́kí ĩ Ị́sọ̃wụ̃ be

¹Yõkóbũ kã mụụ́ ꞌî drị̃ ingaá ụrụ, ndre Ị́sọ̃wụ̃ ri ímụ́ ívé ãgõ mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ rĩ pi be, ĩri ní anjiŋá rĩ pi acozú sẽzú Léyã vúgá, Rãélẽ vúgá, ãzini ívé ãtíꞌbá ũkú rú rĩ pi vúgá. ²Ãtíꞌbá ũkú rú rĩ pi ĩvé anjiŋá rĩ pi be, kộpi ꞌdekí drị̃drị̃, Léyã pi ívé anjiŋá rĩ pi be, ꞌdekí kộpi vúgá sĩ, Rãélẽ pi Yõsépã be, ꞌdekí vúlé. ³Yõkóbũ ní agazú mụzú drị̃drị̃, kã caá ẹ́drị́pị vúgá ꞌdãá, ĩri ní kũmũcí ũtị̃zú, ọ̃vụ̃ ꞌî drị̃ sị̃ị́ nyọ̃ọ́kụ́ gé ꞌdãá vú be ẹ́zị̂rị̃.

⁴Ị́sọ̃wụ̃ ní njuzú mụzú Yõkóbũ vúgá ꞌdãá, ĩri ní ĩri uꞌdezú ẹzịzú bẹ̃drị̃ sĩ, ĩri ní ĩri ã umbe ndrãzú drị́ sĩ, ĩri ẽ tị ndruzú. Kộpi ní íꞌdózú ngozú. ⁵Ị́sọ̃wụ̃ kã ꞌî drị̃ ingaá ụrụ, ĩri ní ũkú rĩ pi ndrezú anjiŋá rĩ pi be, ĩri ní Yõkóbũ ri zịzú kĩnĩ, “ꞌBá mí be ꞌdĩꞌbée ãꞌdi pi?”

Yõkóbũ ní újázú kĩnĩ, “Anjiŋá nõꞌbée Múngú ní sẽé ívé ẹ́sị́ múké rĩ sĩ mívé ãtíꞌbá ní rĩ.”

⁶Kúru ãtíꞌbá ũkú rú rĩ pi ĩvé anjiŋá rĩ pi be, kộpi ní cazú Ị́sọ̃wụ̃ vúgá ꞌdãá, kộpi ní kũmũcí ũtị̃zú, ọ̃vụ̃zú ĩ drị̃ sị̃zú nyọ̃ọ́kụ́ gé ꞌdãá. ⁷Kộpi ã vụ́drị̃ gé, Léyã pi ívé anjiŋá rĩ pi be, kộpi ní kũmũcí ũtị̃zú, ọ̃vụ̃zú ĩ drị̃ sị̃zú nyọ̃ọ́kụ́ gé ꞌdãá. Yõsépã pi ní kpá cazú Rãélẽ be, kộpi ní kpá kũmũcí ũtị̃zú, ọ̃vụ̃zú ĩ drị̃ sị̃zú nyọ̃ọ́kụ́ gé ꞌdãá.

⁸Ị́sọ̃wụ̃ ní Yõkóbũ ri zịzú kĩnĩ, “Tã mí ní ãnyãpá má ní ị́sụ́ ꞌdĩꞌbée ĩpẽzú ímụ́zú rĩ ãꞌdi?”

Yõkóbũ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, má ĩpẽ kộpi, mî ꞌbã rí ẹ́sị́ múké má ní.”

⁹ꞌBo Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị, ma ngá be ambamba, ngá mívé ꞌdĩꞌbée, ꞌí rụ kộpi ã adrikí mívé ni.”

¹⁰Yõkóbũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Kuyé! ꞌÍ ꞌbã dõ ẹ́sị́ múké má ní rá, mí ẹ́ꞌyị́ fẽfẽ má ní sẽé mí ní nõꞌbée. Mí ní ma ẹ́ꞌyị́ ẹ́sị́ be céré rĩ sĩ, á ndre mî ẹndrẹtị índré sụ̃ má ní Múngú ẽ ẹndrẹtị ndreé rĩ tị́nị. ¹¹Lẽ mî ẹ́ꞌyị́ ngá má ní íjị́ sẽé mí ní nõri, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ꞌbã ẹ́sị́ múké má ní, sẽ má ní ngá má ní lẽé rĩ pi ãrẽvú céré gí.” Yõkóbũ si Ị́sọ̃wụ̃ ri ũkpõ sĩ, ụ̃dụ̃ ni, Ị́sọ̃wụ̃ ãꞌyĩ ngá rĩ pi rá.

¹²Kúru Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌBá ꞌdekí mụụ́ mí be trụ́, ma ꞌde drị̃drị̃.”

¹³ꞌBo Yõkóbũ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, ꞌí ndre, anjiŋá mávé rĩ pi drĩ nyíríŋá, mávé ndrị̃ị́ rĩ pi, tị́ rĩ pi be, kộpivé anjiŋá kpá drĩ nyíríŋá. Drokí dõ kộpi mụzú ũkpõ sĩ ụ́ꞌdụ́ ãlu agá, kộpi ũdrã céré. ¹⁴Ãmbúgú mávé rĩ, lẽ mî ꞌde mụzú drị̃drị̃, ma ãtíꞌbá mívé ni, ma mụ anjiŋá rĩ pi be, ãzini ãnyãpá rĩ pi be mãdã mî vụ́drị̃ gé sĩ, ma mụ mi ị́sụ́ Sẽyírĩ gé ꞌdãlé.”

¹⁵Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ mâ ku mávé ãgõ ụrụkọꞌbée kú mí vúgá nõgó.”

Yõkóbũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Adri ꞌdíni ku, ãmbúgú mávé rĩ, lẽ mî ꞌbã drĩ ẹ́sị́ múké má ní ká.”

¹⁶Kúru ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, Ị́sọ̃wụ̃ ní ꞌi újázú gõzú vúlé Sẽyírĩ gé ꞌdãlé. ¹⁷ꞌBo Yõkóbũ ꞌde ívé rĩ mụụ́ Sũkótõ gá, ãngũ Pãdãnã Ãrámã vé rĩ gé, ĩri ní jó sịzú ꞌí ní, ãzini ĩri ní ápãlá ꞌbezú ívé ãnyãpá rĩ pi ní. Sẽ ĩ ní vũrã rĩ ã rụ́ ꞌdazú Sũkótõ ãní.33:17 Sũkótõ: Sõkótõ vé ífífí ápãlá.

¹⁸Kúru Yõkóbũ ní ngazú fũzú ãngũ Pãdãnã Ãrámã vé rĩ agásĩ, ĩri ní cazú kụ̃rụ́ Sẽkémẽ vé rĩ gé, ãngũ Kãnánã vé rĩ agá, ca ꞌdãlé múké. Ĩri ní ívé gãkũ sịzú vũrã ꞌdãri gé, sị gãkũ rĩ kụ̃rụ́ rĩ gé ãmvélésĩla. ¹⁹Yõkóbũ je nyọ̃ọ́kụ́ ꞌí ní gãkũ rĩ sịzú rĩ anji Hãmórã vé rĩ pi vúgá, Hãmórã ri Sẽkémẽ vé ẹ́tẹ́pị, ũfẽ mũfẽngã fífí ẹ̃njị̃ị́pi ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ ni mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu. ²⁰Ĩri ní vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ni sịzú, ĩri ní rụ́ ni ꞌdazú Ẽlĩ Ẹ̃lọ́yị̃ Ĩsẽrélẽ.33:20 Ẽlĩ Ẹ̃lọ́yị̃ Ĩsẽrélẽ: Ẽlĩ Ẹ̃lọ́yị̃ Ĩsẽrélẽ vé ífífí, Múngú Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé rĩ.

Rụkí Dị́nã ri lazú ĩri sĩ ũkpõ sĩ

¹Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Dị́nã mvá ũkú Léyã ní tịị́ Yõkóbũ ní rĩ mụ anji ũkú adriꞌbá ãngũ ꞌdãri agá rĩ pi vúgá. ²Sẽkémẽ kã mụụ́ Dị́nã rĩ ndreé, ĩri ní Dị́nã ri rụzú lazú ĩri sĩ ũkpõ sĩ. Sẽkémẽ ri Hãmórã Hívĩ adriípi drị̃koma rú vũrã ꞌdãri gé rĩ vé mvá. ³Sẽkémẽ ꞌbã ẹ́sị́ kú Yõkóbũ vé mvá ũkú Dị́nã drị̃gé, lẽ mvá ũkú rĩ ambamba, ri mvá ũkú rĩ ní tã múké ni átá. ⁴Sẽkémẽ ní ꞌyozú ẹ́tẹ́pị Hãmórã ní kĩnĩ, “ꞌÍ je mvá ũkú ꞌdĩri má ní ũkú rú.”

⁵Yõkóbũ kã yịị́ kínĩ Sẽkémẽ rụ ívé mvá ũkú Dị́nã ri lazú ũkpõ sĩ, ívé anji ãgõ rĩ pi drĩ ri ãnyãpá rĩ pi úcé ásé agá ꞌdãáꞌdã, Yõkóbũ újí kíri, ꞌyo tã ãzi kuyé, cĩmgbá kộpi ní ímvízú ĩgõzú ꞌbẹ̃tị́ rĩ gé.

⁶Kúru Sẽkémẽ ẹ́tẹ́pị Hãmórã ní mụzú átázú Yõkóbũ be ãjẽ mvá ũkú rĩ vé rĩ ã tã sĩ. ⁷Anji Yõkóbũ vé rĩ pi kâ tã ꞌi ngaápi ꞌdĩri yịị́, kộpi ní ímụ́zú ásé agá ꞌdãásĩ ꞌbẹ̃tị́. Tã ꞌdĩri sẽ kộpi ní ĩzãngã, kộpi ã ꞌa ve ãní ũnjí ũnjí, ãꞌdiãtãsĩyã Sẽkémẽ ꞌo tã drị̃njá sẽépi ni ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ãsámvú gé, la mvá ũkú Yõkóbũ vé rĩ sĩ, ꞌo tã ĩ ní kõdô ícó ꞌoó ku ni.

⁸Hãmórã kã ímụ́ Yõkóbũ ri ndreé, ĩri ní ꞌyozú Yõkóbũ ní, ãzini Yõkóbũ ẹnjịpị́ị ní kĩnĩ, “Mávé mvá Sẽkémẽ ꞌbã ẹ́sị́ mívé mvá ũkú Dị́nã drị̃gé. Mî sẽ ĩri jeé Sẽkémẽ ní ũkú rú. ⁹Lẽ ꞌbâ jekí ꞌbâ ꞌbâ ãsámvú gé sĩ jeje. Ĩmi sẽkí ĩmivé anji ũkú jeé ꞌbá ní, ꞌbâ kpá ꞌbávé anji ũkú sẽ je ĩmi ní. ¹⁰Ĩmi adri ꞌbâ ãsámvú gé nõgó, ĩmi ícó adri vũrã ĩmi ní lẽé rĩ gé rá. Ĩmi adri ãngũ rĩ agá, ĩmi ngá ụzị, ĩmi nyọ̃ọ́kụ́ ị́sụ́ je ãngũ rĩ agá rá.”

¹¹Kúru Sẽkémẽ ní ꞌyozú Dị́nã ẹ́tẹ́pị ní, ãzini Dị́nã ẹ́drị́pị́ị ní kĩnĩ, “Lẽ ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ múké má ní, ngá ĩmi ní zịị́ má vúgá rĩ, ma sẽ ĩmi ní rá. ¹²Ĩmi lũkí má ní ãjẽ rĩ ã vúgú, ãzini ngá ĩmi ní lẽé rĩ, ma ícó ũfẽ ĩmi ní rá. Lẽ ĩmi sẽkí mvá ũkú rĩ má ní ũkú rú.”

¹³Sẽkémẽ ní Dị́nã ri rụụ́ lazú ũkpõ sĩ rĩ sĩ, sẽ anji ãgõ Yõkóbũ vé rĩ pi ũꞌbãkí Sẽkémẽ pi ẽ mị ẹ́tẹ́pị Hãmórã be. ¹⁴Kộpi ꞌyokí Sẽkémẽ pi ní ẹ́tẹ́pị be kínĩ, “ꞌBá ícókí ꞌbávé ọ́mvụ́pị sẽé jeé ágó ĩ ní ágélé ni ẽ tị lịị́ kuyé rĩ ní ku, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri adri ꞌbá ní drị̃njá rú. ¹⁵ꞌBá lẽkí ꞌyoó ĩmi ní ꞌdíni, lẽ ã úlị́kí ãgõ ĩmivé rĩ pi ã ágélé ẽ tị rá, ĩmi adrikí rí sụ̃ ꞌbá tị́nị. ¹⁶Kúru ꞌbâ ꞌbávé anji ũkú sẽ je ĩmi ní rá, ꞌbâ kpá ícó anji ũkú ĩmivé rĩ pi je rá. ꞌBâ adri ĩmi ãsámvú gé, ꞌbâ adri ĩmi be ngá ãlu. ¹⁷ꞌBo ĩmi ãꞌyĩkí dõ ĩmî ágélé ẽ tị sẽé úlị́ kuyé, ꞌbâ ꞌbá ọ́mvụ́pị Dị́nã ri ꞌdụ, ꞌbâ ꞌde mụzú rá.”

¹⁸Hãmórã pi mvọ́pị Sẽkémẽ be, ãꞌyĩkí tã kộpi ní ꞌyoó ꞌdĩri rá. ¹⁹Kẹ̃rị́mvá Sẽkémẽ ri, ị̃njị̃kí ĩri agaá rá ẹ́tẹ́pị vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé ꞌdãá, iza sâ kuyé, ꞌdụ tã ĩ ní ꞌyoó ꞌdĩri ngaá rá, ãꞌdiãtãsĩyã lẽ Yõkóbũ vé mvá ũkú Dị́nã ri ẹ́sị́ be céré. ²⁰Kúru Hãmórã pi mvọ́pị Sẽkémẽ be, kộpi ní ꞌdezú mụzú ĩvé kụ̃rụ́ rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé gá ꞌdãá, kộpi mụkí átá ĩ ọ̃gụ̃pị́ị kụ̃rụ́ agá ꞌdãá rĩ pi ní. ²¹Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Ãgõ nõꞌbée ũndĩ ꞌbávé ni. Lẽ kộpi ã adrikí ãngũ ꞌbávé rĩ agá nõgó, kộpi ã ụzịkí ngá ãngũ rĩ agá nõgó. Ãngũ rĩ kộpi ní ãmbúgú. ꞌBâ ícó kộpivé anji ũkú je rá, kộpi ícó ꞌbávé rĩ pi je rá. ²²ꞌBo ꞌbávé ãgõ rĩ pi ãꞌyĩkí dõ ĩ ágélé ẽ tị sẽé úlị́ rá sụ̃ kộpivé rĩ tị́nị, kúru ꞌbá ꞌdĩꞌbée ícó adri ꞌbâ ãsámvú gé nõgó rá, ꞌbâ adri kộpi be ngá ãlu. ²³ꞌBo ꞌbá ꞌokí dõ ꞌdíni, ãnyãpá kộpivé rĩ, ãzini ngá kộpivé rĩ pi ãrẽvú céré adri ꞌbávé ni. Lẽ ꞌbâ ãꞌyĩkí tã kộpi ní ꞌyoó rĩ, kộpi ã adrikí rí ꞌbâ ãsámvú gé nõgó.”

²⁴Ãgõ mụꞌbá kụ̃rụ́ rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé gá ꞌdãlé rĩ pi ãrẽvú céré ãꞌyĩkí tã Hãmórã pi ní ꞌyoó mvọ́pị Sẽkémẽ be rĩ rá, ãzini ãgõ kụ̃rụ́ agá rĩ pi ãrẽvú céré sẽkí ĩ ágélé ẽ tị úlị́ rá.

Dị́nã ẹ́drị́pị́ị mụkí ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịị́ ꞌbá Sẽkémẽ vé rĩ pi be

²⁵Kộpi kâ úlị́ngárá rĩ vé ãzó taá caá ụ́ꞌdụ́ na, vụ́drị̃ ni gé, Yõkóbũ vé anji ãgõ ị̃rị̃ Sĩmĩyónã pi Lẹ́vị̃ be, Dị́nã vé ẹ́drị́pị́ị, kộpi ní ị́lị́ ãco ãco ni pi uꞌdụzú, kộpi ní mụzú ãgõ kụ̃rụ́ agá rĩ pi úꞌdị́zú ũdrãzú céré. ²⁶Kộpi ũsõkí Hãmórã pi mvọ́pị Sẽkémẽ be ị́lị́ ãco ãco ꞌdĩꞌbée sĩ ũdrãá rá. Kộpi ísékí Dị́nã ri Sẽkémẽ vé jó agá ꞌdãásĩ, kộpi jịkí ĩri mụzú ĩndĩ. ²⁷Yõkóbũ vé anji ãgõ ụrụkọꞌbée ní cazú ãvũ rĩ pi ã gãrã gá ꞌdãá, kộpi ní ngá kụ̃rụ́ agá rĩ pi alizú, ãꞌdiãtãsĩyã rụkí kộpivé ọ́mvụ́pị lazú kụ̃rụ́ ꞌdãri agá. ²⁸Kộpi alikí kãbĩlõ rĩ pi, ndrị̃ị́ rĩ pi, tị́ rĩ pi, dõngí rĩ pi, ngá kụ̃rụ́ agá rĩ pi ãrẽvú céré, ãzini kộpi alikí ngá kụ̃rụ́ rĩ gé ãmvélésĩla ásé agá rĩ pi ãrẽvú céré. ²⁹Kộpi uꞌdụkí ãꞌbú kụ̃rụ́ agá rĩ pi ãrẽvú céré, kộpi urụkí ũkú rĩ pi anjiŋá rĩ pi be jịị́ mụzú ĩndĩ.

³⁰Kúru Yõkóbũ ní ꞌyozú Sĩmĩyónã pi ní Lẹ́vị̃ be kĩnĩ, “Nóni ĩmi íjị́kí tã ũnjí má drị̃gé gí, ĩmi sẽkí ꞌbá Kãnánã vé rĩ pi, ãzini ꞌbá Pẽrízĩ vé ãngũ nõri agá rĩ pi ndrekí ma ũnjí. ꞌBávé kãlãfe mãdãŋáŋá, kộpi úmúkí dõ ĩ ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịị́ ꞌbá be, kộpi ꞌbâ úꞌdị́ ũdrã ꞌbá mávé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be céré.”

³¹Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “ꞌÍ lẽ ã ꞌdụ ꞌbá ọ́mvụ́pị ri ꞌbãá sụ̃ ũkú adriípi ọ̃wụ́ rú ni tị́nị?”

Yõkóbũ újá ꞌi gõó Bẽtélẽ gá

¹Kúru Múngú ní ꞌyozú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ nga, ꞌí mụ adrií Bẽtélẽ gá. ꞌÍ sị vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ni Múngú ní vũrã ꞌdãri gé. Múngú ꞌdĩri ándúrú ꞌi iꞌdaápi mí ní sâ mí ní ápázú mí ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ sĩ rĩ gé rĩ ꞌi.”

²Kúru Yõkóbũ ní ꞌyozú ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi ní, ãzini ꞌbá mụꞌbá ĩri be trụ́ rĩ pi ní kĩnĩ, “Lẽ ĩmi úꞌbékí ngá ĩ ní údé rií ị̃njị̃ị́ múngú rú ꞌdĩꞌbée ãmvé, ĩmi ũjĩkí ĩmi ícá uletere, ĩmi úsúkí bõngó ule ni pi áyu. ³Ĩmi ímụ́kí, ꞌbá ꞌdekí mụzú Bẽtélẽ gá, vũrã úmvúlésĩ má ní mụzú vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ni sịzú Múngú ní rĩ gé, Múngú ꞌdĩri ándúrú mávé zịngárá yịị́pi sâ má ní ĩzãngã nyazú rĩ gé rĩ ꞌi. Ri adrií má be trụ́ vũrã má ní ẹ́cị́zú rĩ pi agásĩ.” ⁴Kúru kộpi ní ngá ĩ ní údé rií ị̃njị̃ị́ múngú rú rĩ pi íꞌdụ́zú céré sẽzú Yõkóbũ ní, kộpi ní kpá kãlákála ĩvé rií ũꞌyĩí bị́ gé rĩ pi ũtrũzú sẽzú ĩri ní. Yõkóbũ ní ꞌbụ́ gazú ngá ꞌdĩꞌbée sị̃zú ãní pẹtị ãmbúgú ĩnyiŋá Sẽkémẽ gá rĩ ã ndụ́gé. ⁵Yõkóbũ pi kâ rií mụụ́ ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, Múngú sẽ ụ̃rị̃ fií ꞌbá kụ̃rụ́ agá rĩ pi ẹ́sị́ agá ambamba, sẽ kộpi drokí Yõkóbũ pi ã vụ́drị̃ kuyé.

⁶Yõkóbũ pi ní cazú ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be kụ̃rụ́ Lụ́zị̃ vé rĩ gé. Kụ̃rụ́ ꞌdĩri ĩ nóni zị Bẽtélẽ, ĩri ãngũ Kãnánã vé rĩ agá. ⁷Ĩri ní vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú ni sịzú ꞌdãlé, ĩri ní vũrã rĩ ã rụ́ ꞌdazú Ẽlĩ Bẽtélẽ35:7 Ẽlĩ Bẽtélẽ: Ẽlĩ Bẽtélẽ vé ífífí, Múngú Bẽtélẽ vé rĩ. ãꞌdiãtãsĩyã Múngú iꞌda ꞌi ándúrú Yõkóbũ ní ꞌdãgá sâ ĩri ní ápázú ẹ́drị́pị Ị́sọ̃wụ̃ sĩ rĩ gé.

⁸Dẽbúrã ọ́tụ́ riípi Rẽbékã vé anji ũtẽépi rĩ drã vũrã ꞌdãri gé, sị̃kí ĩri pẹtị Bẽtélẽ gá rĩ ã ndụ́gé. Kúru ĩ ní pẹtị ꞌdãri ã rụ́ ꞌdazú Ãlõnĩ Bãkútĩ.35:8 Ãlõnĩ Bãkútĩ: Ãlõnĩ Bãkútĩ vé ífífí, pẹtị ĩ ní rizú ãá ngozú ndụ̃ụ́ ni gé ni.

⁹Yõkóbũ kã ímví ĩgõó Pãdãnã Ãrámã gá ꞌdãásĩ, Múngú iꞌda ꞌi ĩri ní dị̃ị́, sẽ ĩri ní tãkíri. ¹⁰Múngú ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mî rụ́ Yõkóbũ, ꞌbo nóni gõkí mî rụ́ zịị́ Yõkóbũ ku, ĩ mî rụ́ zị Ĩsẽrélẽ.”

¹¹Múngú ní gõzú ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ma Múngú Ũkpõ ꞌDị́pa ꞌi, lẽ mî tị ízú tré, anji mívé rĩ pi vé kãlãfe ã ga tré. Sụ́rụ́ kárákará pi ímụ́ ĩfũ mî rụ́ꞌbá gá, ꞌbãgú rĩ pi kpá ímụ́ ĩfũ mî rụ́ꞌbá gá. ¹²Ãngũ má ní sẽé Ãbũrámã pi ní Ĩsákã be rĩ, ma ímụ́ sẽ mí ní. Ma ímụ́ ãngũ nõri sẽ úyú mívé rĩ pi ní.” ¹³Múngú ní ꞌdezú mụzú, ĩri ní Yõkóbũ ri kuzú kú vũrã ꞌí ní átázú ĩri be rĩ gé.

¹⁴Yõkóbũ ní írã íꞌdụ́zú ịꞌdịzú vũrã Múngú ní átázú ꞌí be rĩ gé, ĩri ní vị́nyọ̃ íꞌdụ́zú dãzú írã ꞌí ní ịꞌdịị́ rĩ drị̃gé, ĩri ní kpá ũdu íꞌdụ́zú dãzú drị̃ ni gé, Múngú ri ị̃njị̃zú ãní. ¹⁵Yõkóbũ ní vũrã Múngú ní átázú ꞌí be rĩ ã rụ́ ꞌdazú Bẽtélẽ.

Rãélẽ vé Drãngárá

¹⁶Kộpi ní ngazú Bẽtélẽ gá ꞌdãásĩ, ꞌdezú mụzú Ẽfãrátã gá. Kộpi ní drĩ cazú Ẽfãrátã gá ꞌdãá kuyé rĩ gé, Rãélẽ ã ꞌa ní íꞌdózú ásózú, ĩrivé tĩngárá ũkpó ũkpó. ¹⁷Ĩrivé tĩngárá kã ícá ũkpó ũkpó, ũkú riípi ũkú anji tĩꞌbá rĩ pi ẽ ĩzã koópi rĩ ní ꞌyozú Rãélẽ ní kĩnĩ, “Mí adri ụ̃rị̃ sĩ ku, mvá ãzi mí ní rií tĩí ꞌdĩri, ĩri mvá ágóŋá.” ¹⁸Rãélẽ vé ídri kã íꞌdó fũú, ĩri ní mváŋá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Bẽnónĩ ꞌi.35:18 Bẽnónĩ: Bẽnónĩ vé ífífí, mvá ágó nõri sẽ á nya ĩzãngã ambamba. Ẹ́tẹ́pị ꞌda ívé rĩ Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ꞌi.35:18 Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃: Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ vé ífífí, mvá ũkpõ be ímụ́pi mâ ĩzã koópi rĩ.

¹⁹Rãélẽ ní kúru drãzú, sị̃kí ĩri lẹ́tị mụụ́pi kụ̃rụ́ Ẽfãrátã vé rĩ gé. (Kụ̃rụ́ Ẽfãrátã vé rĩ ĩ kpá zị Bẽtẽlémẽ.) ²⁰Yõkóbũ ní írã íꞌdụ́zú ịꞌdịzú Rãélẽ vé ꞌbụ́rẹ̃drị̃ gé. Cĩmgbá ícázú ụ́ꞌdụ́ ãndrũ nõri gé, írã ĩ ní ịꞌdịị́ ꞌdãri, ĩri Rãélẽ vé ꞌbụ́rẹ̃drị̃ iꞌda.

²¹Ĩsẽrélẽ ní ꞌi útrúzú mụzú drị̃drị̃, ĩri ní ívé gãkũ sịzú Mĩgĩdálã Ẽdérẽ gá, lágáráka ã wọ̃ọ́kọ̃ ándrélésĩla rĩ gé. ²²Ĩsẽrélẽ kã rií adrií ãngũ ꞌdãri agá, Rũbénã ní lazú ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ vé ũkú Bílã sĩ, Yõkóbũ yị tã ni rá.

Yõkóbũ ri anji ãgõ be mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃.

²³Anji Léyã vé rĩ pi Rũbénã ꞌi, ĩri mvá kãyú Yõkóbũ vé rĩ, ĩri ã vụ́drị̃ gé rĩ pi Sĩmĩyónã ꞌi, Lẹ́vị̃ ꞌi, Yụ́dã ꞌi, Ĩsãkárã ꞌi, Jẽbũlúnã sĩ.

²⁴Anji Rãélẽ vé rĩ pi Yõsépã pi Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ be.

²⁵Rãélẽ vé ãtíꞌbá Bílã vé anji ãgõ rĩ pi Dánã pi Nãfãtálĩ be.

²⁶Léyã vé ãtíꞌbá Jẽléfã vé anji ãgõ rĩ pi Gádĩ pi Ãsérã be.

Anji ãgõ ꞌdĩꞌbée ũkú rĩ pi tịkí Yõkóbũ ní Pãdãnã Ãrámã gá ꞌdãá.

²⁷Yõkóbũ ní cazú ẹ́tẹ́pị Ĩsákã vúgá Mãmúrẽ gá ꞌdãlé, ĩnyi Kĩrĩyátã-Ãrábã (nóni ĩ ní zịị́ Hẽbẽrónã) rĩ gé, vũrã ọ́tụ́ Ãbũrámã pi ní adrizú Ĩsákã be rĩ gé. ²⁸Ĩsákã adri caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ ãrõ (180). ²⁹Ĩri ní kúru drãzú, drã ị́sụ́ ãkũdẽ dẽ ícá ãrãkã rú gí, ĩrivé ídri fũ mụụ́ adrií ívé ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi ãsámvú gé. Ĩrivé anji ãgõ Ị́sọ̃wụ̃ pi ní ĩri sị̃zú Yõkóbũ be.

Úyú Ị́sọ̃wụ̃ vé rĩ

¹Úyú Ị́sọ̃wụ̃ vé rĩ pi ꞌdĩ. (Ị́sọ̃wụ̃ vé rụ́ ãzi rĩ Ẽdómã ꞌi.)

²Ị́sọ̃wụ̃ je ívé ũkú rĩ pi íngázú anji ũkú Kãnánã vé rĩ pi ãsámvú gé. Ũkú kãyú rĩ Ãdá ꞌi, ĩri Ẽlónĩ Hị́tị̃gú rĩ vé mvá ũkú, ꞌdeépi vú ni gé sĩ rĩ Õhõlĩbámã ꞌi, ĩri Ánã vé mvá ũkú, ĩrivé ẹ́ꞌbị́pị Zĩbẽyónã Hívĩgú rĩ ꞌi. ³Ũkú ụ̃dụ́ rĩ Bãsẽmátã ꞌi, ẹ́tẹ́pị ni Ĩsĩmãélẽ ꞌi, ĩrivé ọ́mvụ́pị Nẽbãyótĩ ꞌi.

⁴Ãdá tị Ẽlĩfájã ri Ị́sọ̃wụ̃ ní, Bãsẽmátã tị Rẽúlẽ ri, ⁵Õhõlĩbámã tị Jẽúsĩ pi Jãlámã be, Kórã sĩ. Anji ãgõ ꞌdĩꞌbée Ị́sọ̃wụ̃ vé ni, tịkí kộpi Kãnánã gá.

⁶Ị́sọ̃wụ̃ ꞌdụ ívé ũkú rĩ pi, anji ãgõ rĩ pi, anji ũkú rĩ pi, ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi, ívé ãnyãpá rĩ pi, ngá ãrẽvú céré ĩri ní ị́sụ́ Kãnánã gá ꞌdãá rĩ pi be, mụ adrií ẹ́drị́pị Yõkóbũ gãrã gá sĩ rárá rú. ⁷Kộpivé ãꞌbú ízú ambamba, sẽ kộpi ícókí adrií ẹ́drị́pị be trụ́ ku, ãnyãpá rĩ pi ní adrií tré rĩ sĩ, vũrã kộpi ní adrizú rĩ ca kộpi ní ku. ⁸(Ị́sọ̃wụ̃ vé rụ́ ãzi Ẽdómã ꞌi.) Ị́sọ̃wụ̃ ní kúru ꞌdezú mụzú adrizú ãngũ ánga rú Sẽyírĩ vé rĩ gé.

⁹Ị́sọ̃wụ̃ ri sụ́rụ́ Ẽdómã vé rĩ pi vé ẹ́ꞌbị́pị, úyú ĩrivé rĩ pi rikí adrií ãngũ ánga rú Sẽyírĩ vé rĩ gé.

¹⁰Anji ãgõ Ị́sọ̃wụ̃ vé rĩ pi vé rụ́,

Ẽlĩfájã ꞌi, ĩrivé ẹ́ndrẹ́pị Ãdá ꞌi, mvá ágó rĩ ãzi Rẽúlẽ ꞌi, ĩrivé ẹ́ndrẹ́pị Bãsẽmátã ꞌi.

¹¹Anji ãgõ Ẽlĩfájã vé rĩ pi,

Tẽmánã ꞌi, Ómãrĩ ꞌi, Zéfõ ꞌi, Gãtámã ꞌi, Kẽnázĩ sĩ.

¹²Ị́sọ̃wụ̃ vé mvá Ẽlĩfájã ri ũkú ãzi be, ũkú rĩ ã rụ́ Tímĩnã ꞌi, tị Ãmãlékẽ ri nĩ. Anji ꞌdĩꞌbée vé ẹ́ꞌbị́pị Ị́sọ̃wụ̃ ꞌi, kộpivé ị̃drẹ́pị Ãdá ꞌi.

¹³Anji ãgõ Rẽúlẽ vé rĩ pi,

Nãhátã ꞌi, Zérã ꞌi, Sámã ꞌi, Mízã sĩ. Anji ꞌdĩꞌbée vé ẹ́ꞌbị́pị Ị́sọ̃wụ̃ ꞌi, kộpivé ị̃drẹ́pị Bãsẽmátã ꞌi.

¹⁴Ị́sọ̃wụ̃ vé ũkú Õhõlĩbámã vé ẹ́ndrẹ́pị Ánã ꞌi, Õhõlĩbámã ri Zĩbẽyónã mvọ́pị ã mvá. Anji Ị́sọ̃wụ̃ pi ní tịị́ Õhõlĩbámã be rĩ,

Jẽúsĩ ꞌi, Jãlámã ꞌi, Kórã sĩ.

¹⁵Ị́sọ̃wụ̃ vé mvá kãyú

Ẽlĩfájã vé anji ãgõ rĩ pi gõkí adrií drị̃koma rú. Anji rĩ pi vé rụ́,

Tẽmánã ꞌi, Ómãrĩ ꞌi, Zéfõ ꞌi, Kẽnázĩ ꞌi, ¹⁶Kórã ꞌi, Gãtámã ꞌi, Ãmãlékẽ sĩ. Anji Ẽlĩfájã vé drị̃koma rú ꞌdĩꞌbée, kộpi ri adri ãngũ Ẽdómã vé rĩ agá, kộpivé ị̃drẹ́pị Ãdá ꞌi.

¹⁷Ị́sọ̃wụ̃ vé mvá Rẽúlẽ vé anji ãgõ gõkí ícá drị̃koma rú, kộpivé rụ́,

Nãhátã ꞌi, Zérã ꞌi, Sámã ꞌi, Mízã sĩ. Anji drị̃koma rú ꞌdĩꞌbée Rẽúlẽ vé ni, kộpi ri adri ãngũ Ẽdómã vé rĩ agá, anji ꞌdĩꞌbée zịkí Ị́sọ̃wụ̃ vé ũkú Bãsẽmátã ri ị̃drẹ́pị.

¹⁸Anji Ị́sọ̃wụ̃ pi ní tịị́ ũkú ni Õhõlĩbámã be rĩ pi gõkí ícá drị̃koma rú, anji rĩ pi vé rụ́,

Jẽúsĩ ꞌi, Jãlámã ꞌi, Kórã sĩ. Anji drị̃koma rú ꞌdĩꞌbée úyú Ị́sọ̃wụ̃ vé ni, kộpivé ẹ́ndrẹ́pị Õhõlĩbámã ꞌi, Õhõlĩbámã ri mvá Ánã vé ni.

¹⁹Úyú Ị́sọ̃wụ̃ vé ꞌdĩꞌbée, kộpi drị̃koma rú ãngũ Ẽdómã vé rĩ agá.

²⁰Sẽyírĩ Hórĩgú rĩ ri ọ́tụ́ adrií ãngũ ánga rú Sẽyírĩ36:20 Sẽyírĩ: Sẽyírĩ ri ãngũ ánga rú ni, ꞌdakí ágó ãmbúgú Sẽyírĩ ã rụ́ sĩ. Vụ́drị̃ ni gé, úyú Ị́sọ̃wụ̃ vé rĩ pi gõkí ãngũ rĩ a rụ́ ꞌdaá Ẽdómã. vé rĩ gé. Ĩrivé anji rĩ pi ã rụ́,

Lõtánã ꞌi, Sõbálã ꞌi, Zĩbẽyónã ꞌi, Ánã ꞌi, ²¹Dĩsónĩ ꞌi, Ézẽrẽ ꞌi, Dĩsánĩ sĩ. Anji Sẽyírĩ vé adriꞌbá ãngũ Ẽdómã vé rĩ agá ꞌdĩꞌbée, kộpi drị̃koma sụ́rụ́ Hórĩ vé rĩ pi vé ni.

²²Anji ãgõ Lõtánã vé rĩ pi

Hórĩ pi Hẽmánã be. Lõtánã vé ọ́mvụ́pị Tímĩnã ꞌi.

²³Anji ãgõ Sõbálã vé rĩ pi

Ãlĩvánã ꞌi, Mãnãhátã ꞌi, Ẽbálã ꞌi, Séfõ ꞌi, Õnámã sĩ.

²⁴Anji ãgõ Zĩbẽyónã vé rĩ pi

Ãyá pi Ánã be. Ánã ị́sụ́ yị̃ị́ íkpúpi nyọ̃ọ́kụ́ agálésĩ ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá koópi koko rĩ nĩ. Ị́sụ́ yị̃ị́ rĩ sâ ĩri ní rizú ẹ́tẹ́pị Zĩbẽyónã vé dõngí úcézú rĩ gé.

²⁵Anji Ánã vé rĩ pi ꞌdĩ,

Mvá ágó rú rĩ Dĩsónĩ ꞌi, ũkú rú rĩ Õhõlĩbámã ꞌi.

²⁶Anji ãgõ Dĩsónĩ vé rĩ pi

Hẽmĩdánĩ ꞌi, Ẽsĩbánã ꞌi, Ĩtãránã ꞌi, Kẽránã sĩ.

²⁷Anji ãgõ Ézẽrẽ vé rĩ pi

Bĩlĩhánã pi Zãvánã be, Ãkánã sĩ.

²⁸Anji ãgõ Dĩsánĩ vé rĩ pi

Ụ́zị̃ pi Ãránã be.

²⁹Hórĩ vé anji drị̃koma rú rĩ pi,

Lõtánã ꞌi, Sõbálã ꞌi, Zĩbẽyónã ꞌi, Ánã ꞌi, ³⁰Dĩsónĩ ꞌi, Ézẽrẽ ꞌi, Dĩsánĩ sĩ. Anji Hórĩ vé adriꞌbá drị̃koma rú rĩ pi ꞌdĩ, kộpi acokí ĩ sụ́rụ́ ĩvé rĩ pi vúgá sĩ, ãngũ Sẽyírĩ vé rĩ agá.

ꞌBãgú Ẽdómã vé rĩ

³¹ꞌBãgú ãngũ Ẽdómã vé rĩ rụꞌbá ị́sụ́zú ꞌbãgú ãzi rụ drĩ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi kuyé rĩ pi vé rụ́ ꞌdĩ,

³²Bẽórã vé mvá Bélã rụ ãngũ Ẽdómã vé rĩ nĩ. Kụ̃rụ́ ĩri ní adrizú ꞌa ni gé rĩ ã rụ́ Dĩnĩhábã.

³³Bélã kã drãá, Zérã íngápi Bõzírã gá rĩ vé mvá Jõbábã gõ adrií ꞌbãgú rú Bélã ã vũrã gá.

³⁴Jõbábã kã drãá, Hũsámã íngápi ãngũ Tẽmánã vé rĩ agá rĩ gõ adrií ꞌbãgú rú Jõbábã ã vũrã gá.

³⁵Hũsámã kã drãá, Bẽdádĩ vé mvá Hãdádĩ ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịị́pi ꞌbá Mĩdĩyánã vé rĩ pi be ãngũ Mõábã vé rĩ agá, kộpi ndẽépi rá rĩ, gõ ãngũ rĩ rụụ́ nĩ Hũsámã ã vũrã gá. Kụ̃rụ́ ĩri ní adrizú ꞌa ni gé rĩ ã rụ́ Ãvítĩ.

³⁶Hãdádĩ kã drãá, Sãmílã íngápi ãngũ Mãsẽrékã vé rĩ gé rĩ, gõ ãngũ rĩ rụụ́ nĩ Hãdádĩ ã vũrã gá.

³⁷Sãmílã kã drãá, Sáwũlã íngápi kụ̃rụ́ Rẽhõbótĩ vé rĩ gé yị̃ị́36:37 Yị̃ị́: Yị̃ị́ rĩ Yũfẽrétã ꞌi. gãrã gá rĩ gõ ãngũ rĩ rụụ́ nĩ Sãmílã ã vũrã gá.

³⁸Sáwũlã kã drãá, Ãkĩbórĩ vé mvá Bãlã Hãnánĩ gõ ãngũ rĩ rụụ́ nĩ Sáwũlã ã vũrã gá.

³⁹Ãkĩbórĩ vé mvá Bãlã Hãnánĩ kã drãá, Hãdádĩ gõ úrí ꞌbãgú rú nĩ. Kụ̃rụ́ ĩri ní adrizú rĩ Páwũ ꞌi. Ũkú ĩrivé rĩ ã rụ́ Mẽhẽtãbélẽ ꞌi, Mẽhẽtãbélẽ ri mvá ũkú Mãtẽrédĩ vé ni, Mãtẽrédĩ ri mvá ũkú Mẽzãhábã vé ni.

⁴⁰Úyú Ị́sọ̃wụ̃ vé adriꞌbá ꞌbãgú rú rĩ pi ꞌdakí kộpi ã rụ́ ĩvé sụ́rụ́ ã rụ́ sĩ, ãzini ĩvé ãngũ ã rụ́ sĩ, kộpivé rụ́ pi ꞌdĩ,

Tímĩnã ꞌi, Álĩvã ꞌi, Jẽtétĩ ꞌi, ⁴¹Õhõlĩbámã ꞌi, Élã ꞌi, Pĩnónĩ ꞌi, ⁴²Kẽnázĩ ꞌi, Tẽmánã ꞌi, Míbĩzã ꞌi, ⁴³Mãgãdĩyélẽ ꞌi, Ĩrámã sĩ. ꞌBãgú ꞌdĩꞌbée Ẽdómã vé rĩ pi, sĩkí kộpivé rụ́ ãngũ kộpi ní adrizú rĩ pi vúgá sĩ.

Kộpi céré úyú Ị́sọ̃wụ̃ vé ni, Ị́sọ̃wụ̃ ri ẹ́ꞌbị́pị ꞌbá Ẽdómã vé rĩ pi vé ni.

Tã Yõsépã pi ãsámvú gé ẹ́drị́pị́ị be rĩ

¹Yõkóbũ ri adrií ãngũ ẹ́tẹ́pị ní adrizú rĩ agá, ãngũ Kãnánã vé rĩ agá.

²Úꞌdógúꞌdógú Yõkóbũ vé rĩ, ãzini anjiŋá ĩrivé rĩ pi vé rĩ, ĩri ꞌdíni.

Yõsépã kã adrií ílí be mụdrị́ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃, ri ẹ́tẹ́pị vé ãnyãpá úcé, kộpi rikí úcé ẹ́drị́pị́ị be. Ĩrivé ẹ́drị́pị́ị ꞌdĩꞌbée vé ẹ́ndrẹ́pị Bílã pi Jẽléfã be. ꞌBo Yõsépã ri tã ũnjí ẹ́drị́pị́ị ní rií ꞌoó rĩ íjị́ ũlũú ẹ́tẹ́pị ní.

³Ĩsẽrélẽ37:3 Ĩsẽrélẽ: Rụ́ Ĩsẽrélẽ ꞌdĩri, Múngú ní ꞌdaá Yõkóbũ ní rĩ. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 35:10. lẽ Yõsépã ri ívé anji rĩ pi ãsámvú gé sĩ agaá rá, ãꞌdiãtãsĩyã tịkí Yõsépã ri ị́sụ́ ãkũdẽ Yõkóbũ ri ãrãkã rú. Ĩsẽrélẽ ící bõngó akoóko rụ̃kụ̃ ãjẽ be ãmbúgú ni sẽé Yõsépã ní. ⁴Yõsépã ẹ́drị́pị́ị kâ ndreé ĩ ẹ́tẹ́pị lẽ Yõsépã ri ĩ agaá rá, kộpi ꞌbãkí ẹ́sị́ ũnjí Yõsépã ní. Kộpi átákí ĩri ní tã ụ́ꞌdụ́kọ́ múké sĩ ku.

⁵Ị́nị́ŋá ãzi sĩ, Yõsépã ũbĩ urobí, kã urobí rĩ ũlũú ẹ́drị́pị́ị ní, kộpi gõkí ẹ́sị́ ũnjí ꞌbãá ĩri ní agaá rá. ⁶Yõsépã ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi yịkí drĩ urobí ma ũbĩípi rĩ vé tã ká. ⁷Urobí rĩ kĩnĩ, ꞌbá mụkí ĩmi be ọ́mvụ́ gé, ꞌbá rikí ũndú úlíli ũdrõó ĩmi be, mbẽlẽŋá mávé ũndú nga ꞌi ĩdrẽé ụrụ sĩ, ũndú ĩmivé rĩ pi trakí ĩ ũndú mávé rĩ ã gãrã gá sĩ kụ́rụ̃, sị̃kí drị̃ vũgá ẹndrẹtị ni gé.”

⁸Yõsépã ẹ́drị́pị́ị ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “Mí ụ̃sụ̃ mi ãmbúgú ꞌbá drị̃gé nĩ? Ádarú ꞌí lẽ nyo adrií ꞌbá drị̃gé ãmbúgú rú?” Kộpi gõkí ĩri ní ẹ́sị́ ũnjí ꞌbãá agaá rá urobí ĩri ní ũbĩí rĩ sĩ, ãzini tã ĩri ní ꞌyoó rĩ sĩ.

⁹Yõsépã ní gõzú urobí ãzi ũbĩzú, ĩri ní ꞌyozú ẹ́drị́pị́ị ní kĩnĩ, “Ĩmi yịkí drĩ ká, á gõ urobí ãzi ũbĩí. Urobí rĩ kĩnĩ, ụ̃tụ́, mbãá, ãzini línyã sị̃kí drị̃ vũgá má ẹndrẹtị gé.”

¹⁰Kã urobí rĩ ũlũú ꞌí ẹ́tẹ́pị ní, ãzini ꞌí ẹ́drị́pị́ị ní, ẹ́tẹ́pị ní trezú drị̃ ni gé kĩnĩ, “Urobí mí ní ũbĩí ꞌdĩri tã ni ngóni? Mí ụ̃sụ̃ mí kĩnĩ, ꞌbâ mí ẹ́ndrẹ́pị be, mí ẹ́drị́pị́ị be úmvúlésĩ ímụ́ kũmũcí ũtị̃, drị̃ sị̃ vũgá mí ẹndrẹtị gé?” ¹¹Yõsépã ã tã ꞌde ẹ́drị́pị́ị ẹ́sị́ agá ũnjí, ꞌbo Yõkóbũ ri tã ꞌdĩri ụ̃sụ̃ụ́ kĩnĩ, urobí ꞌdĩri vé ífífí ãꞌdi.

Yõsépã ẹ́drị́pị́ị sẽkí Yõsépã ri jeé

¹²Ụ́ꞌdụ́ ãlu Yõsépã ẹ́drị́pị́ị ꞌdekí mụụ́ ĩ ẹ́tẹ́pị vé kãbĩlõ úcé Sẽkémẽ gá. ¹³Ĩsẽrélẽ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Mí ẹ́drị́pị́ị ri kãbĩlõ úcé Sẽkémẽ gá ꞌdãáꞌdã, á lẽ mi pẽé mụzú kộpi vúgá ꞌdãá.”

Yõsépã ní újázú kĩnĩ, “Múké, ma mụ rá.”

¹⁴Ẹ́tẹ́pị ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ mụ mí ẹ́drị́pị́ị ndreé, kộpi dõ múké kãbĩlõ rĩ pi be. ꞌÍ mụ dõ gí, mí újá mi ĩgõó ímụ́ tã ni ũlũú má ní.” Kúru ẹ́tẹ́pị ní Yõsépã rĩ pẽzú mụzú, Yõsépã ní ngazú ị́ꞌbụ́ŋá Hẽbẽrónã vé rĩ gé ꞌdãásĩ, ĩri ní ꞌdezú mụzú Sẽkémẽ gá ꞌdãá.

Yõsépã kã caá Sẽkémẽ gá ꞌdãá, ¹⁵ágó ãzi ị́sụ́ ĩri ri ẹ́cị́ ãngũ rĩ agásĩ, ágó rĩ ní ĩri zịzú kĩnĩ, “Ngá mí ní rií ndãá rĩ ãꞌdi?”

¹⁶Yõsépã ní újázú kĩnĩ, “Ma ri má ẹ́drị́pị́ị ndã. Mi ícó má ní vũrã kộpi ní rizú kãbĩlõ úcézú rĩ lũ rá?”

¹⁷Ágó rĩ ní újázú kĩnĩ, “Kộpi ngakí mụụ́ nõósĩ gí. Á yị kộpi kínĩ, ĩ lẽkí ꞌdeé mụzú Dõtánã gá.”

Kúru Yõsépã ní ꞌdezú mụzú ẹ́drị́pị́ị vúgá sĩ, ĩri ní cazú mụzú kộpi ị́sụ́zú Dõtánã gá ꞌdãlé. ¹⁸Yõsépã ẹ́drị́pị́ị kâ ndreé Yõsépã ri ímụ́, kộpi nị̃kí ĩri ámá bá, ị́sụ́ ãkũdẽ ícá drĩ ĩ vúgá nõó kuyé, kộpi íꞌdókí rií lẹ́tị ndãá ĩri ꞌdịzú.

¹⁹Kộpi rikí átá ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Ĩ ndrekí drĩ ká, urobí ꞌdị́pa ri ímụ́ ꞌdã! ²⁰Lẽ ꞌbâ ꞌdịkí ĩri drãá, ꞌbâ ꞌbekí ĩri ꞌbụ́ yị̃ị́ ní njụụ́ ꞌa ni gé sĩ gí rĩ agá, ꞌbâ mụ ꞌyo ꞌbá ẹ́tẹ́pị ní ụ̃bụ̃gọ̃ nya ĩri gí. ꞌBâ ndrekí rí ĩrivé urobí ꞌdĩri dõ ẹ̃zị́ nga rá.”

²¹Rũbénã kã tã ꞌdĩri yịị́, ꞌbã ẹ́sị́ lẽzú Yõsépã ri ípázú ẹ́drị́pị́ị drị́gé sĩ rá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ꞌbâ ꞌdịkí ĩri ku. ²²Lẽ ĩmi dãkí ãrí ku, ĩmi ꞌdụkí ĩri ꞌbeé ꞌbụ́ yị̃ị́ ní njụụ́ ꞌa ni gé sĩ gí rĩ agá ꞌdãá ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá nõgó, lẽ ĩmi ꞌbãkí drị́ rụ́ꞌbá ni gé ku.” Rũbénã ꞌyo tã ꞌdĩri ꞌdíni, lẽ ẹ́drị́pị ri ípá kộpi drị́gé sĩ, jịị́ gõó ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãá vúlé.

²³Kúru Yõsépã kã caá ẹ́drị́pị́ị vúgá ꞌdãlé, kộpi ũtrũkí ĩrivé bõngó akoóko rụ̃kụ̃ ãjẽ be ãmbúgú rĩ ĩri ní suú rĩ ĩri ã rụ́ꞌbá gá sĩ rá. ²⁴Kộpi jịkí ĩri ꞌbeé ꞌbụ́ agá. ꞌBụ́ rĩ ã ꞌa ule, yị̃ị́ ꞌa ni gé ꞌdãáyo.

²⁵Kộpi kâ úrí vũgá rií ínyá nyaá, kộpi kâ ĩ drị̃ ingaá ãngũ ndreé ụrụ, kộpi ndrekí ngúlúmũ sụ́rụ́ Ĩsĩmãélẽ vé ngá ụzịꞌbá rĩ pi ri ímụ́ ĩ vúgá nõó Gĩlédã gálésĩ. Kộpi ũdrõkí ngá tị́bị́ áꞌdízú ẹ̃jị́ be ngụ̃ꞌbá ndrị̃ndrị̃ ni pi, ũdu ngụ̃ụ́pi ndrị̃ndrị̃ ni, ãzini mị́rẹ̃ pi be kámĩlõ rĩ pi úgóró gá, kộpi ri ngá ꞌdĩꞌbée jị mụ ụzị Ẽjẽpétõ gá.

²⁶Yụ́dã ní ꞌyozú ẹ́drị́pị́ị ní kĩnĩ, “ꞌBá ꞌdịkí dõ ꞌbá ẹ́drị́pị ri drãá, ꞌbá úcíkí dõ tã ni úcícĩ, ngá múké ꞌbá ní ị́sụ́ ꞌa ni gé ꞌdĩgé rĩ ãꞌdi? ²⁷Múké ni, lẽ ꞌbâ sẽkí ĩri jeé ꞌbá Ĩsĩmãélẽ vé rĩ pi ní, ꞌbâ úlókí ĩri ã rụ́ꞌbá ku, ĩri ꞌbá ẹ́drị́pị, ꞌbâ ãrí ãlu.” Yụ́dã vé ẹ́drị́pị́ị ãꞌyĩkí tã ĩri ní ꞌyoó ꞌdĩri rá.

²⁸Ngúlúmũ Ĩsĩmãélẽ vé adriꞌbá ãngũ Mĩdĩyánã vé rĩ agá riꞌbá ngá ụzịꞌbá rĩ pi kâ ícá, Yõsépã ẹ́drị́pị́ị ní Yõsépã ri ísézú ꞌbụ́ rĩ agá ꞌdãásĩ ãmvé nõó, kộpi ní ĩri sẽzú jezú ꞌbá Ĩsĩmãélẽ vé rĩ pi ní mũfẽngã fífí pụ̃kụ́ ị̃rị̃ ẹ̃njị̃ꞌbá ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ ni sĩ, ꞌbá Yõsépã ri jeꞌbá rĩ pi ní Yõsépã ri jịzú mụzú Ẽjẽpétõ gá.

²⁹Rũbénã kã ꞌi újá gõó ꞌbụ́ rĩ gé ꞌdãlé, ị́sụ́ Yõsépã ri ꞌdãáyo. Ĩzãngã fi ẹ́sị́ ni gé ambamba, ũsĩ ívé bõngó ꞌí rụ́ꞌbá gá sĩ rá. ³⁰Ĩri ní gõzú ẹ́drị́pị́ị vúgá ꞌdãlé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mvá rĩ ꞌdãlé ꞌdãáyo! Mâ ꞌo rí ãꞌdi?”

³¹Kúru kộpi ní Yõsépã vé bõngó ãco akoóko ãjẽ be ãmbúgú rĩ íꞌdụ́zú, kộpi ní ndrị̃ị́ lịzú, bõngó rĩ suzú ãrí rĩ agá. ³²Kộpi ní bõngó akoóko rụ̃kụ̃ ãrí be rụ́ꞌbá gá ꞌdĩri jịzú mụzú ĩ ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãá. Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “ꞌBá ị́sụ́kí bõngó akoóko rụ̃kụ̃ ni nõ, ꞌí ꞌbị̃ drĩ ndreé ká, bõngó nõri adri mî mvọ́pị vé rĩ kuyé?”

³³Yõkóbũ ámá bõngó rĩ kĩnĩ, “Bõngó akoóko rụ̃kụ̃ rĩ mâ mvọ́pị vé rĩ! Á, ụ̃bụ̃gọ̃ nya mvá rĩ gí. Ádarú ũndĩkí Yõsépã ri kpélékpélé gí.”

³⁴Kúru Yõkóbũ ní ívé bõngó ũsĩzú ꞌí rụ́ꞌbá gá sĩ rá, ĩri ní sũwárĩ íꞌdụ́zú ásúzú ꞌî rụ́ꞌbá gá áyu. Ngo ꞌî mvọ́pị ri caá ụ́ꞌdụ́ be kárákará. ³⁵Ĩrivé anji ãgõ rĩ pi, anji ũkú rĩ pi be céré ímụ́kí ĩri ẽ ẹ́sị́ ũmĩí, ꞌbo gã sĩ, lẽ ꞌbá ãzi ã ũmĩ ꞌî ẹ́sị́ ku. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á lẽ ã sị̃kí ma ꞌbụ́ agá, á lẽ mụụ́ mâ mvọ́pị ri ngoó.” Ĩri dị̃ átá be, ĩri dị̃ ngo be.

³⁶Ị́sụ́ ãkũdẽ ꞌbá Mĩdĩyánã vé rĩ pi sẽkí Yõsépã ri jeé Pótĩfã ní Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé gí, Pótĩfã ri ũgalaku riípi ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ vé ꞌbẹ̃tị́ ũtẽépi rĩ.

Yụ́dã pi vé tã Tãmárã be rĩ

¹Sâ ꞌdãri gé, Yụ́dã ní ngazú fũzú ẹ́drị́pị́ị ãsámvú gé sĩ, mụ adrií kụ̃rụ́ Ãdũlámũ vé rĩ gé, ágó ãzi vé ãngá, ágó rĩ ã rụ́ Hírã ꞌi. ²Yụ́dã ní mvá ũkú ị́sụ́zú, mvá ũkú rĩ vé ẹ́tẹ́pị Kãnánãgú, rụ́ ni Súwã ꞌi. Yụ́dã ní mvá ũkú rĩ jezú ꞌí ní ũkú rú, kộpi ní lazú mvá ũkú rĩ be. ³Mvá ũkú rĩ ní ꞌa ị́sụ́zú, ĩri ní mvá ágó tịzú, Yụ́dã ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Érẽ ꞌi. ⁴Ũkú rĩ ní kpá gõzú ꞌa ãzi ị́sụ́zú, ĩri ní mvá ágó tịzú, ĩri ní rụ́ ni ꞌdazú Õnánĩ ꞌi. ⁵Ĩri ní kpá gõzú mvá rĩ ãzi tịzú ágó, ĩri ní rụ́ ni ꞌdazú Sélã ꞌi. Tị mvá ꞌdĩri Kẹ̃zị́bụ̃ gé.

⁶Yụ́dã ní ũkú jezú ívé mvá kãyú Érẽ ní, mvá ũkú rĩ ã rụ́ Tãmárã ꞌi. ⁷ꞌBo Yụ́dã vé mvá kãyú Érẽ ri ũnjĩkãnyã ꞌoó Úpí Múngú ẹndrẹtị gé, sẽ Úpí ꞌdị ĩri drãá rá.

⁸Kúru Yụ́dã ní ꞌyozú Õnánĩ ní kĩnĩ, “ꞌÍ fi mí ẹ́drị́pị vé ọ̃wụ́zị́ sụ̃ ꞌbávé mẽrẽ ní lẽé rĩ tị́nị, ĩmi tịkí rí mvá ĩri be mí ẹ́drị́pị drãápi rĩ ní.” ⁹ꞌBo Õnánĩ nị̃ rá ꞌyozú kínĩ, mvá ꞌdĩri úmvúlésĩ adri ívé ni ku, kãdõ laá ẹ́drị́pị vé ọ̃wụ́zị́ rĩ sĩ, ĩri ívé yị̃ị́ ágó vé rĩ sẽ ra vũgá, ꞌî tị rí mvá ẹ́drị́pị drãápi gí rĩ ní ku. ¹⁰Tã ĩri ní ꞌoó ꞌdĩri, Úpí Múngú mị gé ꞌdãlé ĩri ũnjĩkãnyã, sẽ Úpí Múngú ꞌdị kpá ĩri drãá rá.

¹¹Yụ́dã ní ꞌyozú Tãmárã ní kĩnĩ, “ꞌÍ mụ adrií mí ẹ́tẹ́pị vé ãngá ꞌdãá, ꞌí tẽ mívé ọ̃wụ̃zị̃ rĩ ã vụ́drị̃ cĩmgbá mâ mvọ́pị Sélã mba dõ ãmbúgú gí ká.” Yụ́dã átá ꞌdíni, ãꞌdiãtãsĩyã ụ̃sụ̃ déna ívé mvá Sélã ri kpá drã sụ̃ ẹ́drị́pị́ị ní ũdrãá rĩ tị́nị. Kúru Tãmárã ní mụzú adrizú ẹ́tẹ́pị vé ãngá ꞌdãá.

¹²ꞌDụ lókí vụ̃ụ́ ãco, Yụ́dã vé ũkú Súwã mvọ́pị ní drãzú. Ĩzãngã ŋõ Yụ́dã ẽ ẹ́sị́ rá, kâ ĩri ẽ ẹ́sị́ ũmĩí gí, ĩri ní ꞌdezú mụzú Tímĩnã gá, ãgõ riꞌbá ĩrivé kãbĩlõ ꞌbí rẽꞌbá rĩ pi vúgá, kộpi ꞌdekí mụụ́ ívé ũndĩ Hírã adriípi Ãdũlámũ gé rĩ be.

¹³Kâ lũú Tãmárã ní kínĩ, ẹ́nyẹ́pị ri mụ Tímĩnã gá ívé kãbĩlõ ꞌbí rẽngárá gá, ¹⁴nje ívé bõngó ọ̃wụ̃zị̃ vé rĩ ꞌî rụ́ꞌbá gá sĩ rá, ꞌbe bõngó pẽrépére ni ꞌî ẹndrẹtị ọ̃zụ̃zú ãní cí,38:14 Tãmárã: Tãmárã ọ̃zụ̃ ꞌî ẹndrẹtị bõngó pẽrépére ni sĩ, ꞌî índré rí sụ̃ ũkú ọ̃wụ́ rú ni tị́nị. Sâ ꞌdãri gé, ũkú ọ̃wụ́ rú rĩ pi ri ĩ ẹndrẹtị ọ̃zụ̃ bõngó pẽrépére ni sĩ cí. mụ úrí kuú lẹ́tị ã kérétũ mụụ́pi Ẽnãyímũ gé rĩ gé, ãzini Tímĩnã gá rĩ gé. Ãꞌdiãtãsĩyã ndre Sélã mba ãmbúgú gí, ꞌbo sẽkí ꞌi ĩri ní ũkú rú kuyé.

¹⁵Yụ́dã kã ĩri ndreé, ụ̃sụ̃ déna ĩri ũkú ọ̃wụ́ rú ni, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbe bõngó pẽrépére ni ꞌî ẹndrẹtị ọ̃zụ̃zú ãní cí. ¹⁶Yụ́dã nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá rĩ ꞌî mvọ́pị drãápi gí rĩ vé ũkú Tãmárã ꞌi ꞌdíni kuyé. Ĩri ní mụzú ũkú rĩ vúgá lẹ́tị mịlé gá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí ímụ́, ꞌbâ lakí mí be.”

Ũkú rĩ ní Yụ́dã ri zịzú kĩnĩ, “ꞌBá lakí dõ mí be gí, mi má ní ãꞌdi sẽ?”

¹⁷Yụ́dã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma ndrị̃ị́ mbaápi fõlõ ni íꞌdụ́ mávé ndrị̃ị́ rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá, ma ĩpẽ mí ní.”

Ũkú rĩ ní ĩri zịzú kĩnĩ, “Ngá mí ní ícó sẽé má ní, ã lũ rí ꞌyozú kínĩ mi íbí ndrị̃ị́ mbaápi fõlõ rĩ íjị́ ndõ rĩ ãꞌdi?”

¹⁸Yụ́dã ní újázú kĩnĩ, “Ngá mí ní lẽé mâ sẽ mí ní rĩ ãꞌdi?”

Ũkú rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ mî sẽ má ní mívé kátrĩ ĩ ní mî rụ́ sĩí rụ́ꞌbá ni gé ꞌdĩri, bãákú ĩ ní rizú kátrĩ rĩ ꞌyĩzú rĩ be, ãzini túré mí drị́gé ꞌdĩri.” Yụ́dã ní ngá ꞌdĩꞌbée íꞌdụ́zú sẽzú ũkú rĩ ní. Kộpi ní lazú ũkú rĩ be, ũkú rĩ ní ꞌa ị́sụ́zú. ¹⁹Ũkú rĩ kã mvií gõó ꞌbẹ̃tị́ ꞌdãlé, ĩri ní ívé bõngó pẽrépére ꞌî ẹndrẹtị ọ̃zụ̃zú rĩ ọ́wụ́zú rá, ĩri ní gõzú ívé bõngó ọ̃wụ̃zị̃ vé rĩ suzú ꞌî rụ́ꞌbá gá ũzi.

²⁰Kúru Yụ́dã ní ívé ũndĩ Hírã adriípi Ãdũlámũ gé rĩ pẽzú ndrị̃ị́ mbaápi fõlõ rĩ jịzú, ẽ íjị́ rí ívé ngá ꞌí ní kuú ũkú rĩ vúgá ꞌdãlé rĩ ĩgõó vúlé, ꞌbo Hírã ị́sụ́ ũkú rĩ kuyé. ²¹Hírã ní ꞌbá adriꞌbá Ẽnãyímũ gé ꞌdãlé rĩ pi zịzú kĩnĩ, “Ũkú ọ̃wụ́ rú riípi úrípi lẹ́tị mụụ́pi Ẽnãyímũ gé rĩ mịlé gá nõgó rĩ íngãá?”

ꞌBá rĩ pi ní ꞌyozú kínĩ, “Ũkú ãzi ọ̃wụ́ rú ni nõgó ꞌdãáyo.”

²²Hírã ní kúru ꞌi újázú gõzú Yụ́dã vúgá ꞌdãlé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ị́sụ́ ũkú rĩ kuyé. ꞌBá adriꞌbá vũrã ꞌdãri gé rĩ pi kínĩ, ũkú ọ̃wụ́ rú ni ꞌdãlé ꞌdãáyo.”

²³Kúru Yụ́dã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Lẽ ũkú rĩ ã ũtẽ ngá má ní sẽé ꞌí ní ꞌdãꞌbée múké, ꞌbá rĩ pi ã gụkí rí ꞌbâ ku. Á pẽ ndrị̃ị́ mbaápi fõlõ rĩ mụzú ĩri ní rá, ꞌbo mí ị́sụ́ ĩri kuyé.”

²⁴Mbãá na ã vụ́drị̃ gé, ĩ ní lũzú Yụ́dã ní kínĩ, “Mî mvọ́pị drãápi gí rĩ vé ũkú Tãmárã ri ọ̃wụ́ rú, ꞌo tã ũnjí, ĩri nóni ꞌa be.”

Yụ́dã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi jịkí ĩri fũú kụ̃rụ́ rĩ agásĩ ãmvé, ĩmi zãkí ĩri veé ãcí sĩ!”

²⁵ꞌBo kâ rií Tãmárã ri jịị́ mụzú ãmvé ꞌdãá, ĩri ní tị pẽzú mụzú ẹ́nyẹ́pị ní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma nóni ꞌa be, ngá nõꞌbée vé ꞌdị́pa sẽ má ní ꞌa rĩ nĩ.” Ĩri ní gõzú ꞌyozú kĩnĩ, “Mí ámá drĩ kátrĩ ĩ ní rụ́ sĩí rụ́ꞌbá ni gé ꞌdĩri, ãzini bãákú ĩ ní rizú kátrĩ rĩ ꞌyĩzú ꞌdĩri ká, ãzini mí ámá drĩ túré ꞌdĩri ká, dõ ngá nõꞌbée ãꞌdi vé ni.”

²⁶Yụ́dã nị̃ ngá rĩ pi ámá, ngá rĩ pi ívé ni, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Tãmárã ri tã ꞌo pịrị ndẽ ma rá,38:26 Tãmárã ri tã ꞌo pịrị ndẽ ma rá: Yụ́dã ꞌyo tã rĩ ꞌdíni, ãꞌdiãtãsĩyã Tãmárã lẽ kõdô mvá tịị́ Érẽ drãápi rĩ ní, ꞌbo Yụ́dã gã Sélã ri sẽgá ĩri ní ágó rú sĩ. Tãmárã lẽ tã mẽrẽ vé rĩ ꞌdụụ́ ngaá, ꞌbo Yụ́dã gã sĩ. ãꞌdiãtãsĩyã á sẽ ĩri mávé mvá Sélã ní ũkú rú kuyé.” Yụ́dã pi gõkí laá Tãmárã be dị̃ị́ kuyé.

²⁷Sâ ĩrivé tĩngárá vé rĩ kã ícá, anji rĩ pi ĩri ꞌa gá ꞌdãá ẹ̃tị́ rú. ²⁸Kã rií tĩí, mváŋá rĩ ãzi ní ꞌî drị́ ísúzú ãmvé nõó, ũkú riípi ũkú anji tĩꞌbá rĩ pi ẽ ĩzã koópi rĩ ní bõngó bãá ika ni ꞌyĩzú mváŋá rĩ ẽ drị́ umbelé gá. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mvá nõri ĩfũ drị̃drị̃.” ²⁹ꞌBo mvá rĩ gõ ꞌî drị́ seé vúlé, ẹ́drị́pị ní ĩfũzú drị̃drị̃. Ũkú riípi ũkú anji tĩꞌbá rĩ pi ẽ ĩzã koópi rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí ali mi ĩfũú ũkpõ sĩ ãmvé nõó drị̃drị̃ íngóni?” Ĩ ní mvá rĩ ã rụ́ ꞌdazú Pẽrézĩ.38:29 Pẽrézĩ: Rụ́ Pẽrézĩ rĩ vé ífífí, mváŋá rĩ ali ꞌi ĩfũú ũkpõ sĩ.³⁰Kúru ẹ́drị́pị ĩ ní bõngó bãá ika ꞌyĩí drị́ umbelé ni gé rĩ ní ĩfũzú, ĩ ní rụ́ ni ꞌdazú Zérã ꞌi.38:30 Zérã: Rụ́ Zérã rĩ vé ífífí, ika.

Yõsépã pi vé tã Pótĩfã ũkú ni be rĩ

¹ꞌBá Ĩsĩmãélẽ vé riꞌbá ngá ụzịꞌbá rĩ pi ní Yõsépã ri jịzú Ẽjẽpétõ gá, kộpi sẽkí ĩri ụzịị́ Pótĩfã ní, Pótĩfã ri Ẽjẽpétõgú, ĩri ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ vé ũgalaku, ĩri ãmbúgú ꞌbá riꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ꞌbãgú rĩ vé rĩ ũtẽꞌbá rĩ pi drị̃gé.

²Úpí Múngú ri adrií Yõsépã be trụ́, sẽ ĩrivé tã adri mụzú céré múké, Yõsépã ri adrií ívé ãmbúgú Ẽjẽpétõgú Pótĩfã vé ãngá. ³Yõsépã vé ãmbúgú Pótĩfã kã ndreé Úpí Múngú ri Yõsépã be trụ́, Úpí Múngú sẽ tã Yõsépã ní rií ꞌoó rĩ pi céré ri adrií mụzú múké. ⁴Pótĩfã ꞌbã ẹ́sị́ múké Yõsépã ní, ꞌbã ĩri ꞌí jẽlé gá rií ꞌî ĩzã koó. ꞌBã ĩri adrií ãmbúgú ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi drị̃gé, ãzini rií ngá ívé rĩ pi ũtẽé. ⁵Sâ Pótĩfã ní Yõsépã ri ꞌbãzú ãmbúgú rú ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi drị̃gé, ãzini ngá ívé rĩ pi ũtẽé rĩ gé, Úpí Múngú ꞌbã tãkíri ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi drị̃gé Yõsépã ã tã sĩ. Úpí Múngú ꞌbã tãkíri ngá Pótĩfã vé rĩ pi drị̃gé céré, ꞌbã tãkíri ĩrivé ngá jó agá rĩ pi drị̃gé, ĩrivé ngá ọ́mvụ́ agá rĩ pi drị̃gé, ãzini ãnyãpá rĩ pi drị̃gé. ⁶Pótĩfã sẽ ngá ívé rĩ pi ãrẽvú céré kuú Yõsépã drị́gé, Yõsépã ri ũtẽé nĩ. Yõsépã ní adrií anigé rĩ sĩ, Pótĩfã ẽ ẹ́sị́ tĩ ngá ívé rĩ pi ã tã sĩ kuyé, ĩri ꞌyéŋá ri ínyá ꞌí ní lẽé nyaá rĩ ã tã ụ̃sụ̃ áyu.

Yõsépã mba rụ́ꞌbá be múké, ũnyĩ be. ⁷Kã adrií vụ̃ụ́ mãdã, ãmbúgú Yõsépã vé rĩ vé ũkú ꞌbã mị Yõsépã drị̃gé, ĩri ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Mí ímụ́, ꞌbá lakí mí be!”

⁸ꞌBo Yõsépã gã sĩ. Yõsépã ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ĩ ní ma ꞌbãá ãmbúgú rú ngá rĩ pi drị̃gé céré rĩ sĩ, ãmbúgú mávé rĩ ẽ ẹ́sị́ tĩ ívé ngá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi ã tã sĩ kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbã ma ãmbúgú rú rií ívé ngá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi ũtẽé. ⁹ꞌBá ãzi jó nõri agá ma ndẽépi ãmbũgũ sĩ ni ꞌdãáyo. Ãmbúgú mávé rĩ sẽ ngá ívé rĩ pi ãrẽvú céré kuú má drị́gé, ma ri ũtẽ nĩ, ꞌbo sẽ mi má ní kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã mi ĩrivé ũkú. Má ícó ũnjĩkãnyã ꞌoó sụ̃ ꞌdĩri tị́nị Múngú ẹndrẹtị gé ku.” ¹⁰Ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu, ũkú rĩ ri sií Yõsépã vúgá sĩ, ꞌbo Yõsépã gã lagá ĩri be sĩ, Yõsépã lẽ ꞌi ítrú adrií ĩri ã gãrã gá ĩnyiŋá ku.

¹¹Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Yõsépã fi mụzú jó agá ꞌdãá ívé ẹ̃zị́ ngangárá gá, ãtíꞌbá ẹ̃zị́ ngaꞌbá jó agá ꞌdãlé rĩ pi ãluŋáni jó agá ꞌdãlé ꞌdãáyo. ¹²Ũkú rĩ ní Yõsépã vé bõngó akoó rụ̃kụ̃ rĩ rụzú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí ímụ́, ꞌbá lakí mí be.” ꞌBo Yõsépã ní ꞌi pazú drị́ ni gé sĩ ũkpõ sĩ, ku ívé bõngó akoó rụ̃kụ̃ rĩ kú ũkú rĩ drị́gé ꞌdĩgé, nga ápá fũú jó rĩ agásĩ ãmvé.

¹³Ũkú rĩ kã ndreé Yõsépã ku ívé bõngó akoó rụ̃kụ̃ rĩ kú ꞌí drị́gé ꞌdĩgé, Yõsépã ápá fũú jó rĩ agásĩ ãmvé gí, ¹⁴ũkú rĩ zị ãtíꞌbá ẹ̃zị́ ngaꞌbá ívé jó agá rĩ pi, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ndrekí drĩ ká, má ágó ni íjị́ Ẽbérẽgú nõri ímụ́ ꞌbâ uꞌdaá! Ífí jó agá nõó, lẽ laá má sĩ, ꞌbo á tre gbírílí. ¹⁵Kã ndreé á tre gbírílí, ku ívé bõngó akoó rụ̃kụ̃ rĩ kú má gãrã gá nõgó, ápá fũú jó rĩ agásĩ ãmvé.”

¹⁶Ũkú rĩ ꞌbã Yõsépã vé bõngó akoó rụ̃kụ̃ rĩ kú ꞌí gãrã gá cĩmgbá ágó ni ní ícángárá gá ꞌbẹ̃tị́. ¹⁷Ĩri ní kúru tã ꞌdĩri ũlũzú ágó ni ní kĩnĩ, “Ẽbérẽgú tụ́gẹ̃rị̃ rú mí ní íjị́ ꞌdĩri, lẽ ma rụụ́ lazú ãní ũkpõ sĩ. ¹⁸ꞌBo má kã treé gbírílí, ꞌbá rĩ pi zịị́ ímụ́ má ĩzã koó, ku ívé bõngó akoó rụ̃kụ̃ rĩ kú má drị́gé nõgó, nga ápá fũú jó rĩ agásĩ ãmvé.”

¹⁹Yõsépã vé ãmbúgú Pótĩfã kã tã ũkú ni ní ũlũú ꞌí ní ꞌdĩri yịị́, ꞌa ni ve Yõsépã ní ũnjí ũnjí. ²⁰Pótĩfã jị Yõsépã ri mụụ́ ꞌbeé jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá, vũrã ꞌbãgú rĩ ní rizú ꞌbá riꞌbá tã ũnjí ꞌoꞌbá rĩ pi ũꞌyĩzú rĩ agá.

ꞌBo Yõsépã kã rií adrií jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãá, ²¹Úpí Múngú ri adrií ĩri be trụ́, ꞌbã ẹ́sị́ múké ĩri ní, sẽ ãmbúgú riípi ꞌbá ĩ ní ũꞌyĩí jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá rĩ pi ũtẽépi rĩ lẽ Yõsépã ri lẽlẽ. ²²Kúru ágó ãmbúgú riípi ꞌbá ĩ ní ũꞌyĩí rĩ pi ũtẽépi rĩ ꞌbã Yõsépã ri ãmbúgú rú ꞌbá ĩ ní ũꞌyĩí rĩ pi drị̃gé, tã ĩ ní rií ngaá jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãá rĩ, ku ẹ̃zị́ ni céré kuú Yõsépã drị́gé. ²³Ágó ãmbúgú riípi ꞌbá ĩ ní ũꞌyĩí rĩ pi ũtẽépi rĩ ẽ ẹ́sị́ tĩ tã ãzi sĩ ãluŋáni kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã Úpí Múngú ri Yõsépã be trụ́, sẽ tã Yõsépã ní rií ꞌoó rĩ pi céré ri adrií mụzú múké.

Yõsépã ũlũ ꞌbá ĩ ní ũꞌyĩí rĩ pi vé urobí ẽ ífífí

¹Vụ́drị̃ ni kã vụ̃ụ́ mãdã, ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ vé ꞌbá riípi ĩri ní íwá sẽépi rĩ pi ĩrivé ꞌbá riípi pánga áꞌdípi rĩ be ꞌokí tã ũnjí, sẽ ꞌbãgú rĩ ã ꞌa ve ãní rá. ²ꞌBãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ã ꞌa ve ívé ũgalaku riípi íwá sẽépi rĩ ní, ãzini ũgalaku riípi pánga áꞌdípi rĩ ní ambamba, ³úꞌbé kộpi jó ãngũ ũꞌyĩzú ãmbúgú ãngũ ũtẽépi rĩ ní rií ũtẽé rĩ agá, vũrã ĩ ní Yõsépã ri ꞌyĩzú rĩ agá. ⁴Ãmbúgú riípi ãngũ ũtẽépi rĩ ẹzị kộpi kú Yõsépã drị́gé, Yõsépã ri kộpi ũtẽé nĩ.

Kộpi kâ adrií jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãá caá ụ́ꞌdụ́ be ãco, ⁵ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ vé ágó riípi íwá sẽépi ĩri ní rĩ pi ágó riípi pánga áꞌdípi ĩri ní ĩ ní ũꞌyĩí kuú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá rĩ be, urobí ní kộpi ũbĩzú ị̃rị̃trọ́, ꞌbo urobí rĩ pi vé ífífí ãndíãndí.

⁶Ụ̃ꞌbụ́tịŋá rĩ sĩ, Yõsépã kã mụụ́ kộpi vúgá ꞌdãlé, ndre kộpi adrikí kuú ízákĩzã rú. ⁷Yõsépã ní kúru ꞌbãgú rĩ vé ũgalaku rĩ pi zịzú kĩnĩ, “Ãndrũ ĩmi adrikí kuú ízákĩzã rú ꞌdíni ãsĩ?”

⁸Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Urobí ũbĩ ꞌbâ ị̃rị̃trọ́, ꞌbo ꞌbá ãzi ꞌbá ní tã ni ẽ ífífí ũlũúpi ni ꞌdãáyo.”

Kúru Yõsépã ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Múngú ri ícó urobí rĩ vé ífífí ũlũ nĩ. Ĩmi ũlũkí drĩ má ní urobí ĩmi ũbĩípi rĩ ká.”

⁹Kúru ꞌbãgú rĩ vé ꞌbá riípi ĩri ní íwá sẽépi rĩ ní urobí ꞌi ũbĩípi rĩ ũlũzú Yõsépã ní kĩnĩ, “Urobí rĩ ũbĩ ma, á ndre pẹtị vị́nyọ̃ vé ni má ẹndrẹtị gé. ¹⁰Pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ drị́tị be na. Pẹtị rĩ kã íꞌdó rũú, koro ĩri ní íꞌdózú fũ zozú, ĩri ní ꞌazú. ¹¹Á rụ ꞌbãgú rĩ vé kópõ kú má drị́gé, má ní vị́nyọ̃ rĩ vé ũꞌa uꞌdụzú, má ní zozú ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ vé kópõ agá, má ní kópõ rĩ sẽzú ꞌbãgú rĩ drị́gé.”

¹²Yõsépã ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Urobí rĩ vé ífífí ꞌdíni, drị́tị na ꞌdĩꞌbée, ĩri ụ́ꞌdụ́ na. ¹³Ụ́ꞌdụ́ na ni gé, ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ímụ́ mi trũ rá, ĩri mi ꞌbã gõ mívé ẹ̃zị́ gé ũzi, mi ímụ́ ĩri ní íwá rĩ sẽ nĩ, sụ̃ mí ní rií ándúrú sẽé ĩri ní rĩ tị́nị. ¹⁴ꞌBo mívé tã ẹ́cị́ dõ mụzú múké, mí ụ̃sụ̃ mâ tã be, ꞌí ꞌbã ẹ́sị́ múké má ní, mí ũlũ mávé tã ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ní, ã trũ rí ma jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá nõósĩ rá. ¹⁵Ãꞌdiãtãsĩyã rụkí ma ũkpõ sĩ íjị́ ꞌbá Ẽbérẽ vé rĩ pi vé ãngũ agá ꞌdãásĩ. Ẽjẽpétõ agá nõgó, á ꞌo tã ãzi ũnjí ĩ ní ícózú ma ꞌyĩzú ãní ãluŋáni kuyé.”

¹⁶Ãmbúgú riípi pánga áꞌdípi rĩ kã ndreé Yõsépã ũlũ urobí rĩ vé ífífí múké, ĩri ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Urobí ũbĩ kpá ma rá. Urobí rĩ kĩnĩ, á ri ũvú na pánga be agá ni pi ꞌdụ mụzú drị̃ sĩ. ¹⁷ꞌBãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ vé ngá ĩ ní áꞌdí gí rĩ pi ãrẽvú céré ũvú ụrụgégélésĩ rĩ agá, ꞌbo ãríŋá rĩ pi rikí ngá rĩ pi teé ũvú rĩ agá má drị̃gé ꞌdĩgé.”

¹⁸Yõsépã ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Urobí rĩ vé ífífí ꞌdíni, ũvú na ꞌdĩꞌbée, ĩri ụ́ꞌdụ́ na. ¹⁹Ụ́ꞌdụ́ na ni gé, ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ mî drị̃ lị, ĩri mívé ãvũ ꞌyĩ pẹtị sị́gé. Ãríŋá rĩ pi mívé ãvũ te rá.”

²⁰Kã mụụ́ caá ụ́ꞌdụ́ na ni gé, ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri, ụ́ꞌdụ́ ĩ ní ꞌbãgú rĩ vé tịngárá ã tã ígázú rĩ. ꞌBãgú rĩ ꞌbã ụ̃mụ̃, zị ívé ũgalaku rĩ pi ãrẽvú céré ímụ́ ụ̃mụ̃ rĩ ã nyangárá gá. Zị kpá ívé ãmbúgú riípi ꞌí ní íwá sẽépi rĩ pi, ãmbúgú pánga áꞌdípi rĩ be ímụ́zú ụ̃mụ̃ rĩ gé ĩndĩ. ²¹ꞌBãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ní ãmbúgú riípi ꞌí ní íwá sẽépi rĩ ꞌbãzú gõzú ívé ẹ̃zị́ gé ũzi, ã sẽ rí ꞌí ní íwá rĩ sụ̃ ĩri ní ándúrú rií sẽé rĩ tị́nị. ²²ꞌBo ꞌyĩ ãmbúgú riípi pánga áꞌdípi rĩ pẹtị sị́gé, sụ̃ nyo Yõsépã ní ĩrivé urobí ũlũú rĩ tị́nị.

²³ꞌBo ꞌbãgú rĩ vé ãmbúgú riípi ĩri ní íwá sẽépi rĩ ụ̃sụ̃ Yõsépã ã tã kuyé, ãvĩ ĩrivé tã sĩ rá.

ꞌBãgú rĩ ũbĩ urobí

¹Ílí ị̃rị̃ ã vụ́drị̃ gé, ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ũbĩ urobí kĩnĩ, ꞌí tu pá kuú yị̃ị́ ãmbúgú dịị́pi dịdị Náyĩlĩ tị gé. ²Tị́ ẹ́zị̂rị̃ usese, rụ́ꞌbá be múlímúlí ni pi ĩfũkí yị̃ị́ ãmbúgú dịị́pi dịdị Náyĩlĩ agá ꞌdãásĩ ãmvé nõó, kộpi rikí ĩzíríkõ rĩ pi nyaá. ³Tị́ ꞌdĩꞌbée ã vụ́drị̃ gé, tị́ ụrụkọ ẹ́zị̂rị̃ rụ́ꞌbá be jịrị, ụ́yị́ꞌbá kú goroce ni pi ĩfũkí kpá yị̃ị́ ãmbúgú dịị́pi dịdị Náyĩlĩ agá ꞌdãásĩ ãmvé nõó, tukí pá kuú tị́ usese pá tuꞌbá kuú yị̃ị́ gãrã gá rĩ pi ã gãrã gá. ⁴Tị́ rụ́ꞌbá be jịrị, ụ́yị́ꞌbá kú goroce ꞌdĩꞌbée nyakí tị́ ẹ́zị̂rị̃ usese rụ́ꞌbá be múlímúlí ꞌdĩꞌbée rá. Kúru ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ní aruzú.

⁵ꞌBãgú rĩ gõ kpá ụ́ꞌdụ́ koó dị̃ị́, urobí ãzi gõ kpá ĩri ũbĩí dị̃ị́, urobí rĩ agá ꞌdãá, ndre ũndú ayi drị̃ be ẹ́zị̂rị̃ ũndú pẹtị ãlu sị́gé, ꞌa gbálígbálí, mị be múké múké. ⁶Vụ́drị̃ ni gé, ũndú ĩfũ drị̃ be ẹ́zị̂rị̃ ũndú pẹtị ãlu ꞌdĩri ã rụ́ꞌbá gá, kộpi ayikí céré kuú mũnímũní rú, ũlí íbí ívị́ ụ̃tụ́ ní ĩfũngárá gálésĩ, ũlí rĩ koko, sẽ ũndú rĩ vé bị́ ụ́nyụ́ ãní rá. ⁷Ũndú mũnímũní rú ꞌdĩꞌbée utekí ũndú ꞌaápi mị be múké múké ꞌdĩꞌbée rá. ꞌBãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ní kpá aruzú, nị̃ ámá rá ꞌyozú kínĩ, ngá rĩ urobí ũbĩ ꞌi nĩ.

⁸Kã mụụ́ adrií ụ̃ꞌbụ́tịŋá rĩ sĩ, ꞌbãgú rĩ ẽ drị̃ ábá céré céré. Ĩri ní újógú rĩ pi zịzú, ãzini ꞌbá tã nị̃ꞌbá ambamba ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ pi zịzú ímụ́zú ꞌí vúgá nõlé. Ĩri ní urobí rĩ ũlũzú kộpi ní, ꞌbo ꞌbá ãzi urobí rĩ vé ífífí ũlũúpi ĩri ní ãluŋáni ꞌdãáyo.

⁹Kúru ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ vé ãmbúgú riípi ĩri ní íwá sẽépi rĩ ní ꞌyozú ꞌbãgú rĩ ní kĩnĩ, “Ụ́ꞌdụ́ ãndrũ rĩ gé, má ígá tã má ní ándúrú ãvĩzú ãní rĩ gí. ¹⁰Mî ꞌa ve ándúrú ꞌbá ní mívé ãmbúgú riípi pánga áꞌdípi rĩ be, ꞌí ꞌbe ꞌbâ jó ãngũ ũꞌyĩzú ãmbúgú ãngũ ũtẽépi rĩ ní rií ũtẽé rĩ agá. ¹¹Ị́nị́ŋá ãzi sĩ, urobí ũbĩ ꞌbâ ị̃rị̃trọ́ ãmbúgú riípi pánga áꞌdípi rĩ be, urobí rĩ pi vé ífífí ãndíãndí. ¹²Sâ ꞌdãri gé, Ẽbérẽgú ãzi ri adrií ꞌbá be trụ́ jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãá, ĩri ãtíꞌbá ãmbúgú ãngũ ũtẽépi rĩ vé ni. ꞌBá ũlũkí urobí ꞌbâ ũbĩípi rĩ ĩri ní, ũlũ ꞌbá ãlu ãlu vé urobí ẽ ífífí rá. ¹³Tã rĩ pi ngakí nyo ĩ sụ̃ụ́ ĩri ní ũlũú ꞌbá ní rĩ tị́nị. ꞌBãkí ma gõó mávé ẹ̃zị́ gé ũzi, ꞌyĩkí ágó riípi pánga áꞌdípi rĩ pẹtị sị́gé.”

¹⁴Kúru ꞌbãgú rĩ ní ꞌbá pẽzú mụzú Yõsépã ri zịzú, koro ĩ ní Yõsépã ri íjị́zú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãásĩ ãmvé. Yõsépã ní ꞌî drị̃ꞌbí fazú, ĩri ní ívé bõngó újázú, ĩri mụzú pá tuzú ꞌbãgú rĩ ẹndrẹtị gé.

¹⁵ꞌBãgú rĩ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Urobí ũbĩ ma, ꞌbo ꞌbá ãzi urobí rĩ vé ífífí ũlũúpi má ní ni ãluŋáni ꞌdãáyo. Á yị kínĩ, urobí ũbĩ dõ ꞌbá rĩ, ꞌbá rĩ ũlũ dõ mí ní, mi urobí rĩ vé ífífí ũlũ rá.”

¹⁶Yõsépã ní ꞌyozú ꞌbãgú rĩ ní kĩnĩ, “Má ícó urobí rĩ vé ífífí ũlũú mávé ũkpõ sĩ bã ku, Múngú ri ícó urobí rĩ vé ífífí ũlũ mí ní nĩ.”

¹⁷Kúru ꞌbãgú rĩ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Urobí rĩ ũbĩ ma kĩnĩ, á tu pá kuú yị̃ị́ ãmbúgú dịị́pi dịdị Náyĩlĩ tị gé. ¹⁸Tị́ ẹ́zị̂rị̃ usese rụ́ꞌbá be múlímúlí ni pi ĩfũkí yị̃ị́ ãmbúgú dịị́pi dịdị rĩ agá ꞌdãásĩ, kộpi rikí ĩzíríkõ rĩ pi nyaá. ¹⁹Tị́ ꞌdĩꞌbée ã vụ́drị̃ gé, tị́ ụrụkọ ẹ́zị̂rị̃ rụ́ꞌbá be jịrị, ụ́yị́ꞌbá kú goroce ni pi ĩfũkí kpá yị̃ị́ rĩ agá ꞌdãásĩ ãmvé nõó. Ụ̃kụ ni, á ndre drĩ tị́ sụ̃ ꞌdĩꞌbée tị́nị rụ́ꞌbá be jịrị, ụ́yị́ꞌbá goroce ni pi ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõgó kuyé. ²⁰Tị́ rụ́ꞌbá be jịrị, ụ́yị́ꞌbá goroce ꞌdĩꞌbée nyakí tị́ usese, rụ́ꞌbá be múlímúlí ĩfũꞌbá drị̃drị̃ rĩ pi rá. ²¹Kộpi kâ tị́ usese ꞌdĩꞌbée nyaá gí, ꞌbá ãzi ícópi nị̃ị́pi ámápi ꞌyozú kínĩ kộpi nyakí tị́ usese ꞌdĩꞌbée gí ꞌdíni ni ꞌdãáyo, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi áwíkí adrií kuú goroce sụ̃ ĩ ní adrií ụ̃kụ rĩ tị́nị. Kúru má ní aruzú.

²²“Á gõ kpá urobí ãzi ũbĩí dị̃ị́, urobí rĩ agá ꞌdãá, á ndre ũndú ayi drị̃ be ẹ́zị̂rị̃ ũndú pẹtị ãlu sị́gé, ꞌa gbálígbálí, mị be múké múké. ²³Vụ́drị̃ ni gé, ũndú gõ ĩfũú drị̃ be ẹ́zị̂rị̃ ũndú pẹtị ãlu ꞌdĩri ã rụ́ꞌbá gá, kộpi ayikí céré mũnímũní rú, ũlí íbí ívị́ ụ̃tụ́ ní ĩfũngárá gálésĩ, ũlí rĩ koko, sẽ ũndú rĩ vé bị́ ụ́nyụ́ ãní rá. ²⁴Ũndú mũnímũní rú ꞌdĩꞌbée utekí ũndú drị̃ be ẹ́zị̂rị̃ ꞌaꞌbée mị be gbálígbálí ꞌdĩꞌbée rá. Má ũlũ urobí ꞌdĩri újógú rĩ pi ní, ꞌbo ꞌbá ãzi ífífí ni ũlũúpi má ní ꞌdãáyo.”

²⁵Kúru Yõsépã ní ꞌyozú ꞌbãgú rĩ ní kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, mívé urobí ꞌdĩꞌbée ị̃rị̃trọ́ lũ céré tã ãlu rĩ. Múngú iꞌda tã ꞌí ní lẽé ngaá rĩ. ²⁶Tị́ usese ẹ́zị̂rị̃ rụ́ꞌbá be múlímúlí ꞌdĩꞌbée, kộpi ílí ẹ́zị̂rị̃ rĩ pi vé tã iꞌda. Ũndú drị̃ be ẹ́zị̂rị̃ ꞌaápi mị be gbálígbálí ꞌdĩꞌbée, kộpi kpá ílí ẹ́zị̂rị̃ ãlu ãlu rĩ pi vé tã iꞌda. Ílí ẹ́zị̂rị̃ ꞌdĩꞌbée agá, ãnyãngã ri ímụ́ ka ambamba. Urobí ꞌdĩꞌbée ãlu rĩ. ²⁷Tị́ ẹ́zị̂rị̃ rụ́ꞌbá be jịrị, ụ́yị́ꞌbá goroce ĩfũꞌbá vúlé rú rĩ pi, kộpi ílí ẹ́zị̂rị̃ rĩ pi vé tã iꞌda. Ũndú drị̃ be ẹ́zị̂rị̃ ayiípi mũnímũní rú, ũlí ívị́pi ụ̃tụ́ ní ĩfũngárá gálésĩ, koópi koko, ũndú rĩ vé bị́ sẽépi ụ́nyụ́pi rá ꞌdĩꞌbée, kộpi kpá ílí ẹ́zị̂rị̃ ãlu ãlu rĩ pi vé tã iꞌda. Kộpi ílí ẹ́zị̂rị̃ ẹ̃bị́rị́ ní ímụ́zú ꞌdezú rĩ vé tã iꞌda.

²⁸“Tã ꞌdĩri ímụ́ ꞌi nga sụ̃ má ní ũlũú mí ní rĩ tị́nị, Múngú iꞌda mí ní tã ꞌí ní lẽé ímụ́ ngaá rĩ. ²⁹Ílí ẹ́zị̂rị̃, ãnyãngã ri ímụ́ ka ambamba ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ céré. ³⁰ꞌBo vụ́drị̃ ni gé, ílí ẹ́zị̂rị̃, ẹ̃bị́rị́ ri ímụ́ ꞌde ambamba, ꞌbá rĩ pi ímụ́ ãvĩ ãnyãngã kaápi ambamba ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ ã tã sĩ rá. Ẹ̃bị́rị́ rĩ ímụ́ ꞌbá rĩ pi fụ ũnjí ũnjí ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá. ³¹Ẹ̃bị́rị́ ri ímụ́ ꞌde ũnjí ũnjí, ãnyãngã ọ́tụ́ kaápi ãngũ rĩ agá ambamba ꞌdãri vé tã rĩ ãvĩ kộpi drị̃gé sĩ rá. ³²Múngú sẽ urobí rĩ ũbĩ mi vú be ị̃rị̃, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú lẽ tã rĩ ꞌdụụ́ ngaá sụ̃ ꞌdĩri tị́nị, ĩri ímụ́ tã rĩ ꞌdụ nga mbẽlẽŋá.

³³“ꞌBãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ, lẽ mî ndã ꞌbá úmĩ be tã nị̃ị́pi múké múké ni, mî ꞌbã ĩri adrií ãmbúgú rú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ ã tã mbaá. ³⁴ꞌBãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ, lẽ mî ũpẽ ꞌbá ũgalaku rú ni pi ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ, kộpi ã rikí ãnyãngã kaápi ambamba ílí ẹ́zị̂rị̃ agá ꞌbá rĩ pi ní rií ĩkũnãá rĩ pi úmú, tọ̃wụ́ ni pi agá, kộpi ã ꞌdụkí ãlu. ³⁵Ílí ãnyãngã ní ímụ́zú kazú múké ꞌdĩꞌbée agá, ãmbúgú mávé rĩ, lẽ mî sẽ tãị́mbị́, lẽ ũgalaku rĩ pi ã úmúkí ãnyãngã fífí rĩ, kộpi ã jịkí ꞌbãá kụ̃rụ́ ĩvé rĩ pi agá jó ãnyãngã ꞌbãzú rĩ pi agá. Lẽ kộpi ã ꞌbãkí ãngáráwá rií ãnyãngã rĩ ũtẽé, ãnyãngã ã adri rí kụ̃rụ́ rĩ pi agá anigé. ³⁶Ãnyãngã ꞌdĩri ĩ ꞌbã ku ꞌbá ãngũ rĩ agá rĩ pi ní, kộpi ẽ ímụ́kí rí nyaá sâ ẹ̃bị́rị́ ní ímụ́zú ꞌdezú ũnjí ũnjí ílí ẹ́zị̂rị̃ ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ gé, ãꞌdiãtãsĩyã ẹ̃bị́rị́ ã fụ rí ꞌbá ãngũ nõri agá rĩ pi ku.”

ꞌBãkí Yõsépã ri gávãnã rú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá

³⁷ꞌBãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ívé ũgalaku rĩ pi be, kộpi ãꞌyĩkí tã Yõsépã ní ꞌyoó ꞌdĩri rá. ³⁸ꞌBãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌBâ nyo ícó ꞌbá Índrí Uletere Múngú vé rĩ ní ású sụ̃ ágó nõri tị́nị ni ị́sụ́ rá?”

³⁹Kúru ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Múngú iꞌda mí ní urobí rĩ pi vé ífífí céré gí, ꞌbá ãzi úmĩ be tã nị̃ị́pi sụ̃ mí tị́nị ãluŋáni ꞌdãáyo. ⁴⁰Ma mi ꞌbã adri ãmbúgú rú mávé ũgalaku rĩ pi drị̃gé, ꞌbá mávé rĩ pi céré tã mí ní ꞌyoó rĩ ꞌdụ nga. Má ní adrií ꞌbãgú rĩ sĩ, ma adri ãmbúgú mí drị̃lé gá.”

⁴¹Kúru ꞌbãgú rĩ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Á ꞌbã mi nóni adrií ãmbúgú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ céré.” ⁴²ꞌBãgú rĩ ní ívé kátrĩ41:42 Kátrĩ: Kátrĩ ꞌbãgú rĩ ní sẽé Yõsépã ní rĩ vé ífífí ĩri ꞌdíni, ꞌbãgú rĩ sẽ Yõsépã ní ũkpõ tãị́mbị́ sẽzú ꞌbá rĩ pi ní rụ́ ívé rĩ sĩ. ĩ ní ꞌî rụ́ sĩí rụ́ꞌbá ni gé rĩ ínjézú suzú Yõsépã ã drị́ mváŋá gá. Ĩri ní Yõsépã ri úsúzú bõngó ũnyĩ be ni sĩ, ĩri ní ngá dábũ rú ni íꞌdụ́zú ꞌyĩzú umbe ni gé. ⁴³ꞌBãgú rĩ sẽ ívé ꞌbá ꞌdeépi ꞌí úgóró gá rĩ vé ãrãbíyã hũsánĩ ní rií seé rĩ, Yõsépã ri únjú ãní nĩ. ꞌBá Yõsépã ẹndrẹtị gé rĩ pi rikí ọ́ꞌụ́ ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Ĩmi kukí lẹ́tị Yõsépã ní!” Tã ꞌdĩri lũ ꞌyozú kínĩ, ꞌbãgú rĩ ꞌbã Yõsépã ri gávãnã rú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá gí.

⁴⁴ꞌBãgú rĩ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Mâ adri dõ ꞌbãgú drãáãsĩyã, ꞌbá ãzi ícó tã ãzi ꞌoó ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõgó mî tị ãkó ku.” ⁴⁵ꞌBãgú rĩ ní Yõsépã ã rụ́ ꞌdazú Zãfẽnátã Pãnéyã. Ĩri ní Ãsẽnétã ri sẽzú Yõsépã ní ũkú rú. Ãsẽnétã ri mvá ũkú átálágú Põtĩférã kụ̃rụ́ Ónõ41:45 Ónõ: Átálágú Ónõ vé rĩ ri ụ̃tụ́ ị̃njị̃ múngú rú, ꞌda ụ̃tụ́ ĩri ní rií ị̃njị̃ị́ múngú rú ꞌdĩri ã rụ́ Rẽ. Rụ́ Ónõ ꞌdĩri Ẽbérẽ tị sĩ. Gị̃rị́kị̃ tị sĩ ĩ zị Hẽlĩyõpólĩsĩ. vé rĩ agá rĩ vé ni. Yõsépã ní ẹ́cị́zú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ céré.

⁴⁶Yõsépã ní íꞌdózú ẹ̃zị́ ngazú gávãnã rú ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ã pálé gá rĩ gé, ị́sụ́ ãkũdẽ ĩri ílí be pụ̃kụ́ na. Yõsépã ku ꞌbãgú rĩ kú ꞌdĩgé, ri ẹ́cị́ mụzú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ ãngũ rĩ úndré nĩ. ⁴⁷Ílí ẹ́zị̂rị̃ ĩ ní ꞌyoó ãnyãngã ri ka ãní ambamba ꞌdĩꞌbée agá, ãnyãngã ka ãngũ rĩ agá ambamba. ⁴⁸Yõsépã ní ãnyãngã kaápi ílí ẹ́zị̂rị̃ agá ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ úmúzú, ĩri ní ꞌbãzú jó ãnyãngã ꞌbãzú rĩ pi agá kụ̃rụ́ rĩ pi agásĩ. ꞌBã ãnyãngã ĩ ní ꞌaá kụ̃rụ́ ãlu ãlu ã gãrã gá rĩ kụ̃rụ́ ĩ ní ãnyãngã rĩ ꞌãzú ꞌdãri agá. ⁴⁹Yõsépã úmú ãnyãngã rĩ ãmbúgú ãmbúgú jó ãnyãngã ꞌbãzú rĩ pi agá ꞌdãá, sụ̃ cínyáfã troópi kú ngũ yị̃ị́ gãrã gá rĩ tị́nị, gõ ãnyãngã rĩ ã ụ̃ꞌbị̃ngárá, ãzini sĩngárá ni kuú rá, ãꞌdiãtãsĩyã ãnyãngã rĩ ambamba, ícókí ụ̃ꞌbị̃ị́ bã ku.

⁵⁰Ẹ̃bị́rị́ rĩ ní drĩ ꞌdezú kuyé rĩ gé, átálágú Põtĩférã kụ̃rụ́ Ónõ vé rĩ agá rĩ vé mvá ũkú Ãsẽnétã tị Yõsépã ní anji ãgõ ị̃rị̃. ⁵¹Yõsépã ꞌda ívé mvá kãyú rĩ ã rụ́ Mãnásẽ ꞌi,41:51 Mãnásẽ: Rụ́ Mãnásẽ ꞌdĩri vé ífífí, ĩzãngã rĩ ã tã ãvĩ ẹ́sị́ agásĩ gí. kĩnĩ, “Múngú sẽ mávé ĩzãngã ã tã ãvĩ mâ ẹ́sị́ agásĩ gí, ãzini ĩzãngã mâ ẹ́sị́ agá ꞌbá má ẹ́tẹ́pị vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi ã tã sĩ rĩ, ãvĩ mâ ẹ́sị́ agásĩ gí.” ⁵²Yõsépã ꞌda ívé mvá ꞌdeépi kãyú rĩ vú sĩ rĩ ã rụ́ Ẽfẽrémã,41:52 Ẽfẽrémã: Rụ́ Ẽfẽrémã ꞌdĩri vé ífífí, Múngú sẽ á gõ mvá ãzi tịị́ gí. ãꞌdiãtãsĩyã kĩnĩ, “Ãngũ má ní ĩzãngã nyazú nõri agá, Múngú sẽ á gõ mvá ãzi tịị́ gí.”

⁵³Ílí ẹ́zị̂rị̃ ãnyãngã ní kazú ambamba ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ ní dẹzú. ⁵⁴Kúru ílí ẹ́zị̂rị̃ ẹ̃bị́rị́ vé rĩ ní íꞌdózú sụ̃ Yõsépã ní ꞌyoó rĩ tị́nị. Ẹ̃bị́rị́ rĩ ꞌde ãngũ Ẽjẽpétõ ã gãrã gá sĩ rĩ pi agásĩ céré, ꞌbo ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ céré ãnyãngã anigé. ⁵⁵ꞌBá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi vé ãnyãngã kã dẹẹ́, ẹ̃bị́rị́ rĩ íꞌdó kộpi fụụ́ ũnjí ũnjí, kộpi íꞌdókí rií ngoó ꞌbãgú rĩ bị́lé gá kínĩ, ĩ lẽkí ꞌbãgú rĩ ã sẽ ĩ ní ãnyãngã. Kúru ꞌbãgú rĩ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi mụkí Yõsépã vúgá, tã ĩri ní lũú ĩmi ní rĩ, lẽ ĩmi ꞌdụkí ngaánga.”

⁵⁶Ẹ̃bị́rị́ rĩ kã ꞌdeé ãngũ rĩ agásĩ céré, Yõsépã ní jó ãnyãngã ꞌbãzú rĩ ẽ tị zị̃zú, ĩri ní ãnyãngã fífí rĩ ụzịzú ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ní, ãꞌdiãtãsĩyã ẹ̃bị́rị́ rĩ ꞌde ũnjí ũnjí ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ céré. ⁵⁷ꞌBá ãngũ rĩ pi agásĩ rĩ pi ãrẽvú céré ꞌdekí mụụ́ ãnyãngã fífí jeé Yõsépã vúgá ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá ꞌdãá, ãꞌdiãtãsĩyã ẹ̃bị́rị́ rĩ ꞌde ãngũ vũ drị̃gé rĩ pi agásĩ céré.

Yõsépã ẹ́drị́pị́ị mụkí ãnyãngã jeé Ẽjẽpétõ gá

¹Yõkóbũ kã yịị́ kínĩ, ãnyãngã Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé anigé, ĩri ní ꞌyozú ꞌí ẹnjịpị́ị ní kĩnĩ, “Ngá ĩmi ní pá tuzú kú ꞌdĩgé rizú ĩmi úndrézú ĩmi ãsámvú gé sĩ ꞌdíni rĩ ãꞌdi? ²Á yị kínĩ, ãnyãngã Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé anigé, ĩmi mụkí ꞌbá ní ãnyãngã rĩ jeé, ꞌbâ adrikí rí ídri rú, ꞌbâ ũdrãkí rí ku.”

³Kúru Yõsépã vé ẹ́drị́pị́ị mụdrị́ rĩ pi ní ꞌdezú mụzú ãnyãngã rĩ jengárá gá Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé. ⁴ꞌBo Yõkóbũ pẽ Yõsépã ẹ́drị́pị Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ri mụzú ẹ́drị́pị́ị vúgá sĩ ĩndĩ kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌo ụ̃rị̃ sĩ, ụ̃sụ̃ déna tã ũnjí ri mụ ĩri ị́sụ́ rá. ⁵Ĩsẽrélẽ vé anji rĩ pi mụkí ꞌbá mụꞌbá ãnyãngã jengárá gá Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé rĩ pi be trụ́, ãꞌdiãtãsĩyã ẹ̃bị́rị́ rĩ ꞌde kpá ãngũ Kãnánã vé rĩ agá ꞌdãlé ĩndĩ.

⁶Sâ ꞌdãri gé, Yõsépã ri gávãnã ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá ꞌdãlé nĩ, ri ãnyãngã rĩ sẽé jeé ꞌbá rĩ pi ní nĩ. Yõsépã ẹ́drị́pị́ị kâ caá ꞌdãlé, kộpi ní kũmũcí ũtị̃zú, ĩ drị̃ sị̃zú vũgá Yõsépã ẹndrẹtị gé. ⁷Yõsépã kã ꞌí ẹ́drị́pị́ị ndreé, nị̃ kộpi ámá bá, ꞌbã ꞌi kú sụ̃ ꞌi ꞌbá túngú ni tị́nị, átá kộpi ní ọ̃jọ̃gọ̃ sĩ, ĩri ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Ĩmi íbíkí ímụ́ íngõósĩla?”

Kộpi ní újázú kínĩ, “ꞌBá íbíkí ímụ́ Kãnánã gálésĩ, ꞌbá ímụ́kí ãnyãngã jeé.”

⁸Yõsépã ã nị̃ dõ ẹ́drị́pị́ị rá drãáãsĩyã, ẹ́drị́pị́ị nị̃kí ĩri ámá kuyé. ⁹Yõsépã ní urobí ọ́tụ́ ꞌi ũbĩípi kộpi ã tã sĩ ꞌdãri ígázú, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ꞌbá ãngũ úmíꞌbá ni pi! Ĩmi ímụ́kí ãngũ ꞌbávé rĩ úmí, dõ vũrã ĩ ní ũtẽé ku rĩ íngõri?”

¹⁰Kộpi ní újázú kínĩ, “Ãmbúgú ꞌbávé rĩ, adri ꞌdíni kuyé. ꞌBâ ãtíꞌbá mívé ni, ꞌbá ímụ́kí ãnyãngã jeé. ¹¹ꞌBâ céré anji ꞌbá ãlu vé ni. ꞌBâ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị ni pi, ꞌbá adrikí ꞌbá ãngũ úmíꞌbá ni pi ku.”

¹²Yõsépã ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Adri ꞌdíni kuyé! Ĩmi ímụ́kí ãngũ ꞌbávé rĩ úmí, dõ vũrã ĩ ní ũtẽé ku rĩ íngõri?”

¹³Kộpi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “Ãmbúgú ꞌbávé rĩ, ꞌbâ mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃, ꞌbâ céré ẹ́drị́pị, ꞌbâ anji ágó riípi adriípi ãngũ Kãnánã vé rĩ agá rĩ vé ni. ꞌBávé ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rĩ ĩri vúlé ꞌbá ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãáꞌdã. ꞌBávé ẹ́drị́pị ãlu rĩ drã gí.”

¹⁴Yõsépã ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Sụ̃ té má ní ꞌyoó rĩ tị́nị, ĩmi ꞌbá ãngũ úmíꞌbá ni pi! ¹⁵Á lẽ nị̃ị́ dõ ĩmi ri tã áda ꞌyo. Á sõ ũyõ ꞌbãgú rĩ ã rụ́ sĩ, ĩmivé ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rĩ ícá dõ nõgó kuyé, ĩmi ícókí fũú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõósĩ ku. ¹⁶Lẽ ĩmi pẽkí ꞌbá ãlu ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ã mụ ĩmi ẹ́drị́pị ri bĩí, ĩmi aceꞌbée rĩ pi, ma ĩmi ꞌbe jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá, mâ nị̃ rí ámá dõ tã ĩmi ní ꞌyoó rĩ tã áda. Dõ tã ĩmi ní ꞌyoó rĩ adri tã áda kuyé, ꞌbãgú rĩ ã rụ́ sĩ, ĩmi ꞌbá ãngũ úmíꞌbá ni pi!” ¹⁷Yõsépã ní kộpi suzú céré jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá caá ụ́ꞌdụ́ be na.

¹⁸Kã mụụ́ adrií ụ́ꞌdụ́ na ni gé, Yõsépã ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Á ru Múngú ri rá, ĩmi ꞌokí dõ sụ̃ má ní ꞌyoó rĩ tị́nị, ĩmi ídrí rá. ¹⁹Ĩmi dõ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị ni pi, lẽ ꞌbá ãlu ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ã adri jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá nõgó, ĩmi aceꞌbée rĩ pi, lẽ ĩmi jịkí ãnyãngã rĩ mụzú vúlé ꞌbá ĩmivé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé ẹ̃bị́rị́ ní rií fụụ́ ꞌdãꞌbée ní. ²⁰ꞌBo ĩmi mụkí ĩmivé ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rĩ íjị́ ímụ́ má vúgá nõlé, ã lũ rí ꞌyozú kínĩ, ĩmi ri tã áda ꞌyo, ã úꞌdị́kí rí ĩmi drãá ku.” Yõsépã ẹ́drị́pị́ị ãꞌyĩkí tã ꞌdĩri rá.

²¹Kộpi ní átázú ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Ádarú ĩ ri ꞌbâ ĩrĩŋã tã ꞌbá ní ꞌoó ꞌbá ẹ́drị́pị Yõsépã ní rĩ sĩ. ꞌBá ndrekí ĩzãngã ándúrú ĩri ní ꞌi ĩmãmãlãzú ívé ídri ã tã sĩ rĩ rá, ꞌbo ꞌbá yịkí ĩrivé tã kuyé, sẽ ꞌbá ní rizú ĩzãngã nõri nyazú ãní.”

²²Rũbénã ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Á ꞌyo ándúrú ĩmi ní kuyé? Má kínĩ, ĩmi ꞌdịkí mvá rĩ ku fô! Ĩmi gãkí yịgá sĩ. Sẽ nóni ꞌbâ ri ĩzãngã nya, ꞌbá ní ĩri ꞌdịị́ drãá rĩ sĩ.” ²³Kộpi nị̃kí ámá ꞌyozú kínĩ, Yõsépã yị tã ĩ ní átá rĩ gí ꞌdíni kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá ãzi ri átángá kộpi ní átá rĩ újá nĩ.

²⁴Yõsépã ní ngazú mụzú kộpi ã gãrã gá sĩ ꞌdĩísĩ rá, ĩri ní íꞌdózú ngozú. Ĩri ní ꞌi újázú gõzú kộpi vúgá ꞌdãá, ĩri ní gõzú átázú kộpi ní dị̃ị́. Ĩri ní Sĩmĩyónã ri ĩpẽzú kộpi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ĩri ní ꞌyozú ã úmbékí ĩri kộpi ẹndrẹtị gé ꞌdĩgé.

Yõsépã ẹ́drị́pị́ị újákí ĩ gõó Kãnánã gá

²⁵Yõsépã ní tãị́mbị́ sẽzú kĩnĩ, ã tõkí ãnyãngã fífí kộpivé jũrú rĩ pi agásĩ, ã ꞌbãkí ꞌbá ãlu ãlu vé mũfẽngã fífí gõó ĩrivé jũrú agá ꞌdãlé ũzi. Ã sẽkí kộpi ní ngá nyanya, kộpi ã nyakí rí kộpi ní mụngárá gá lẹ́tị gé ꞌdĩgé. Kâ kộpi ní ngá nyanya rĩ sẽé gí, ²⁶kộpi ní ĩvé ãnyãngã fífí rĩ pi ũdrõzú ĩvé dõngí rĩ pi ã úgóró gá, kộpi ní ꞌdezú mụzú.

²⁷Ãngũ rĩ kã nịị́, kộpi ní pá tuzú. ꞌBá ãlu kộpi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ĩri ní ívé jũrú ẽ tị zị̃zú, ꞌî íꞌdụ́ rí ãnyãngã sẽé ívé dõngí rĩ ní, ị́sụ́ ívé mũfẽngã fífí rĩ kú jũrú rĩ agá ꞌdãá. ²⁸Ĩri ní ꞌyozú ẹ́drị́pị́ị ní kĩnĩ, “Ĩmi ndrekí drĩ ká! Újákí mávé mũfẽngã fífí gõó vúlé, mũfẽngã fífí rĩ kú mávé jũrú agá nõ!”

Kộpi ẽ ẹ́sị́ tĩ rụ̃cụ̃, kộpi ã rụ́ꞌbá yã kpĩríkpĩrí, ọ́gụ́pị ndre ọ́gụ́pị ri, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Múngú ꞌo ꞌbâ ꞌdíni ãsĩ?”

²⁹Kộpi kâ caá ĩ ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ vúgá Kãnánã gá ꞌdãá, kộpi ũlũkí tã ꞌi ngaápi ĩ rụ́ꞌbá gá rĩ pi ãrẽvú céré ĩri ní, kộpi kínĩ, ³⁰“Gávãnã ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ átá ꞌbá ní ọ̃jọ̃gọ̃ sĩ, kĩnĩ ꞌbâ ri ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ úmí. ³¹ꞌBá ní ꞌyozú ĩri ní, ‘ꞌBá adrikí ꞌbá ãngũ úmíꞌbá ni pi ku, ꞌbâ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị ni pi. ³²ꞌBâ ẹ́drị́pị rú mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃, ꞌbâ anji ꞌbá ãlu vé ni ãngũ Kãnánã vé rĩ agá. Mvá ụ̃dụ́ rĩ ꞌbá ẹ́tẹ́pị vúgá vúlé ꞌdãáꞌdã, ꞌbávé ẹ́drị́pị ãlu rĩ drã gí.’

³³“Gávãnã Ẽjẽpétõ vé rĩ ní ꞌyozú ꞌbá ní kĩnĩ, ‘Á lẽ nị̃ị́ dõ ádarú ĩmi ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị ni pi. Ĩmi kukí ĩmivé ẹ́drị́pị ãlu ni kú má be nõgó. Ĩmi jịkí ãnyãngã rĩ mụzú ĩmivé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé ẹ̃bị́rị́ ní rií fụụ́ ꞌdãꞌbée ní. ³⁴Ĩmi mụkí ĩmivé ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rĩ bĩí íjị́ má vúgá nõó, mâ nị̃ rí ꞌyozú kínĩ, ĩmi adrikí ꞌbá ãngũ úmíꞌbá ni pi ku, ĩmi ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị ni pi. Ma ĩmi ẹ́drị́pị ri sẽ gõ ĩmi ní rá, ĩmi ícó ẹ́cị́ ãnyãngã je ãngũ nõri agá, ꞌbá ãzi uga ĩmi ku.’ ”

³⁵Kộpi kâ rií ĩvé ãnyãngã fífí rĩ ũdãá jũrú rĩ pi agásĩ ãmvé, ꞌbá ãlu ãlu ị́sụ́ ívé mũfẽngã fífí rĩ jũrú rĩ agá ꞌdãá! Kộpi kâ mũfẽngã fífí rĩ pi ndreé, ãzini kộpivé ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ kã mũfẽngã fífí rĩ pi ndreé, kộpi ã rụ́ꞌbá yã kpĩríkpĩrí. ³⁶Kộpivé ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ꞌbekí mávé anjiŋá rĩ pi ãvĩí! Yõsépã ri nóni ꞌdãáyo, Sĩmĩyónã ri kpá ꞌdãáyo, ĩmi lẽkí kpá Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ rĩ jịị́ mụzú! Tã ĩmi ní ꞌoó ꞌdĩri ĩzãngã sẽ má ní!”

³⁷Kúru Rũbénã ní ꞌyozú ẹ́tẹ́pị ní kĩnĩ, “Má íjị́ dõ Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ri ĩgõó kuyé, má ãꞌyĩ rá, mi ícó mávé anji ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée úꞌdị́ rá. ꞌÍ ku Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ri má drị́gé, má ícó ĩri íjị́ ĩgõ rá.”

³⁸ꞌBo Yõkóbũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mávé mvá mụ ꞌdãlé ãluŋáni ku, ãꞌdiãtãsĩyã ẹ́drị́pị drã gí, kukí ĩri kú ọ́ꞌdụ́kụ́lẹ. Tã ũnjí ị́sụ́ dõ ĩri ẹ̃cị̃ ĩmi ní tuú rĩ gé lẹ́tị gé ꞌdĩgé, ĩzãngã rĩ sĩ, ĩmi sẽ ma drã rá.”

Yõsépã ẹ́drị́pị́ị jịkí Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ri mụzú Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá ĩndĩ

¹Ẹ̃bị́rị́ rĩ áwí ꞌdeé kuú ũnjí ũnjí ãngũ Kãnánã vé rĩ agá. ²Kộpi kâ ãnyãngã ĩ ní jeé Ẽjẽpétõ gá rĩ nyaá dẹẹ́ gí, kộpivé ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi gõkí mụụ́ ꞌbá ní ãnyãngã ãzi jeé.”

³Yụ́dã ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ágó ãmbúgú rĩ átá ꞌbá ní ũkpó ũkpó kĩnĩ, ‘Ĩmi íjị́kí dõ ĩmivé ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rĩ ímụ́zú ĩndĩ kuyé, ĩmi gõkí ícá má ẹndrẹtị gé dị̃ị́ ku.’ ⁴Mí ãꞌyĩ dõ ꞌbâ jịkí ꞌbá ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rĩ mụzú ĩndĩ rá, ꞌbâ mụ ãnyãngã rĩ je íjị́ mí ní rá. ⁵Mí kĩnĩ dõ ꞌbâ jịkí ĩri ku, ꞌbá mụkí ku, ãꞌdiãtãsĩyã ágó ãmbúgú rĩ ꞌyo ꞌbá ní kĩnĩ, ‘Ĩmi íjị́kí dõ ĩmivé ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rĩ ímụ́zú ĩndĩ kuyé, ĩmi gõkí ícá má ẹndrẹtị gé dị̃ị́ ku.’ ”

⁶Ĩsẽrélẽ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ngá ĩmi ní ĩzãngã sẽzú má ní ꞌdíni rĩ ãꞌdi? Ngá ĩmi ní lũzú ágó ãmbúgú rĩ ní ĩmivé ẹ́drị́pị ãzi anigé rĩ ãꞌdi?”

⁷Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Ágó ãmbúgú rĩ uzị ꞌbâ ꞌbávé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi ã tã sĩ kĩnĩ, ‘Ĩmi ẹ́tẹ́pị ri drĩ ídri rú? Ĩmi ẹ́drị́pị ãzi anigé?’ ꞌBá újákí átángá ĩri ní ꞌbâ uzịzú rĩ pi rá. ꞌBâ ícó nị̃ ngóni ꞌyozú kínĩ ĩri ꞌyo, ‘Ĩmi íjị́kí ĩmi ẹ́drị́pị ri ímụ́zú ĩndĩ’?”

⁸Kúru Yụ́dã ní ꞌyozú ꞌí ẹ́tẹ́pị Ĩsẽrélẽ ní kĩnĩ, “Mí ãꞌyĩ ꞌbâ ꞌdekí mụụ́ Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ be trụ́, ꞌbâ ícó mụ ĩri be rá, ꞌbâ anji mívé rĩ pi, mî úlúngu be, ꞌbávé anjiŋá rĩ pi be, ꞌbâ adrikí rí ídri rú, ꞌbâ ũdrãkí rí ku. ⁹Ma ĩri ã tã mba rá, ma ĩri íjị́ ĩgõ mí vúgá nõlé rá, má íjị́ dõ ĩri ĩgõó mí vúgá nõlé kuyé, tã ni ã adri má drị̃gé, má ní drĩ adrizú ídri rú rĩ gé. ¹⁰ꞌBâ izakí té dõ sâ kuyé, ꞌbá mụkí té ꞌdãlé gí, ꞌbá ẹndịkí té ꞌbâ caá vú be ị̃rị̃ gí.”

¹¹Kộpivé ẹ́tẹ́pị Ĩsẽrélẽ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Dõ Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ri mụ ĩmi vúgá sĩ ĩndĩ, ĩmi tõkí ngá múké múké ãngũ nõri agá rĩ pi ĩmivé jũrú rĩ pi agásĩ, ĩmi jịkí sẽé ágó ãmbúgú rĩ ní fẽfẽ rú. Ĩmi tõkí ũdu ngụ̃ụ́pi ndrị̃ndrị̃ ni, ọ̃nyụ́, ngá tị́bị́ áꞌdízú ẹ̃jị́ be ngụ̃ꞌbá ndrị̃ndrị̃ ni pi, mị́rẹ̃, kụmụrọ́, ãzini ãlĩmóndã. ¹²Ĩmi ꞌdụkí mũfẽngã fífí ĩmi ní ị́sụ́ ĩmivé jũrú agá rĩ pi mụzú ĩndĩ, ĩmi ꞌdụkí mũfẽngã rĩ ãzi gbã ĩmi ní ị́sụ́ ꞌdĩri pí mụzú ĩndĩ, ĩmi újákí ĩmi ní ị́sụ́ jũrú rĩ pi agá rĩ pi gõzú vúlé, sâ ãzi ni sĩ ꞌbá ãzi ku mũfẽngã fífí ꞌdĩri tãlãvĩ sĩ. ¹³Ĩmi jịkí ĩmi ẹ́drị́pị Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ rĩ mụzú ĩndĩ, koro ĩmi ꞌdekí mụụ́ ágó ãmbúgú rĩ vúgá ꞌdãlé. ¹⁴Múngú Ũkpõ ꞌDị́pa ã sẽ ágó rĩ ẽ ẹ́sị́ ã adri ĩdríkídri ĩmi ní, ã ọyụ rí Sĩmĩyónã pi Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ be ĩgõó vúlé. Dõ mávé anjiŋá rĩ pi ãvĩ dẹ má drị́gé sĩ céré, kộpi ãvĩkí ĩngá ĩyí.”

¹⁵Yõkóbũ vé anji rĩ pi ní fẽfẽ Yõkóbũ ní lẽé ã jịkí sẽé ágó ãmbúgú rĩ ní rĩ pi ꞌdụzú, kộpi ꞌdụkí mũfẽngã fífí ĩ ní ị́sụ́ jũrú agá rĩ pi, kộpi ꞌdụkí kpá ãzini gbã ĩ ní ị́sụ́ jũrú agá ꞌdĩri pí, kộpi jịkí Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ri mụzú ĩndĩ. Kộpi ní mụzú cazú Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé, kộpi ní ĩ iꞌdazú Yõsépã ẹndrẹtị gé. ¹⁶Yõsépã kã Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ pi ndreé ꞌí ẹ́drị́pị́ị be, ĩri ní ꞌyozú ívé ꞌbá riípi ívé ngá jó agá rĩ pi ũtẽépi rĩ ní kĩnĩ, “ꞌÍ jị ꞌbá ꞌdĩꞌbée mụzú mávé jó agá ꞌdãá, ꞌí lị ndrị̃ị́, mí áꞌdí, ꞌbâ nyakí rí kộpi be ụ̃tụ́ mgbímgbi gé ꞌdĩgé.”

¹⁷Ágó rĩ ní ndrị̃ị́ rĩ lịzú áꞌdízú, sụ̃ Yõsépã ní ꞌyoó ꞌí ní rĩ tị́nị, ĩri ní kộpi jịzú mụzú Yõsépã vé jó agá ꞌdãlé. ¹⁸Kâ kộpi jịị́ mụzú Yõsépã vé jó agá ꞌdãá, kộpi ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ. Kộpi íꞌdókí rií ụ̃sụ̃ụ́ kínĩ, “Íjị́kí ꞌbâ nõgó mũfẽngã fífí ĩ ní ándúrú ũꞌbãá gõó ꞌbávé jũrú agá rĩ pi vé tã sĩ. Ágó ãmbúgú rĩ lẽ ꞌbâ urụụ́ ꞌbãá adrií tụ́gẹ̃rị̃ ívé ni rú, lẽ dõngí ꞌbávé rĩ pi uꞌdụụ́ ꞌbá drị́gé sĩ rá.”

¹⁹Kúru kộpi ní ꞌdezú mụzú átázú Yõsépã vé ágó riípi ĩrivé ngá jó agá rĩ ũtẽépi rĩ ní kẹ̃ẹ́tịlé gá ꞌdãá. ²⁰Kộpi kínĩ, “Ãmbúgú ꞌbávé rĩ, ándúrú ꞌbá ímụ́kí drị̃drị̃ ni ãnyãngã jeé nõgó rá. ²¹ꞌBo vũrã ꞌbá ní mụzú lazú rĩ gé, ꞌbá kâ ꞌbávé jũrú rĩ pi ẽ tị ọyụụ́, ꞌbá ãlu ãlu gõ ívé mũfẽngã fífí ãnyãngã jezú rĩ ị́sụ́ vúgú rĩ vú sĩ. ꞌBá íjị́kí mũfẽngã fífí rĩ pi ĩgõó vúlé nõ. ²²ꞌBá nị̃kí kuyé ãꞌdi ũꞌbã ꞌbávé mũfẽngã fífí rĩ pi gõó ꞌbávé jũrú rĩ pi agá nĩ. ꞌBá íjị́kí kpá mũfẽngã ãzi ímụ́zú ĩndĩ ãnyãngã ãzi jezú ãní.”

²³Ágó riípi ngá jó agá rĩ ũtẽépi rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ ku, má ẹ́ꞌyị́ ĩmivé mũfẽngã fífí rĩ pi gí. Múngú ĩmi ní rií ị̃njị̃ị́ ĩmi ẹ́tẹ́pị pi be rĩ, ũꞌbã mũfẽngã fífí rĩ pi gõó ĩmivé jũrú rĩ pi agásĩ nĩ.” Kúru ĩri ní Sĩmĩyónã ri íjị́zú ĩfũzú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãásĩ ãmvé kộpi vúgá nõó.

²⁴Ágó riípi ngá jó agá rĩ ũtẽépi rĩ ní ãgõ ꞌdĩꞌbée jịzú mụzú Yõsépã vé jó agá ꞌdãá. Ĩri ní kộpi ní yị̃ị́ sẽzú, kộpi ã ũjĩkí rí ĩ pá ãní. Ĩri ní kpá ãnyãngã sẽzú kộpivé dõngí rĩ pi ní. ²⁵Kộpi údékí fẽfẽ ĩ ní lẽé sẽé Yõsépã ní rĩ kú ị́nọ́gọ́sị́ rizú Yõsépã ri ũtẽzú, kãdõ ícá ụ̃tụ́ mgbímgbi gé ꞌdĩgé, ĩ sẽkí rí ĩri ní, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi yịkí kínĩ, ĩ ímụ́ ínyá nya Yõsépã pi be trụ́.

²⁶Yõsépã kã ícá ꞌbẹ̃tị́ nõlé, kộpi ní fẽfẽ ĩ ní íjị́ rĩ pi íꞌdụ́zú sẽzú ĩri ní. Kộpi ní kũmũcí ũtị̃zú, ĩ drị̃ sị̃zú vũgá ĩri ẹndrẹtị gé. ²⁷Yõsépã kã kộpi ẹzịị́, ĩri ní zịzú kĩnĩ, “Ĩmivé ẹ́tẹ́pị adriípi ãrãkã rú ĩmi ní tã ni lũú má ní rĩ ĩri íngóni? Ĩri drĩ ídri rú?”

²⁸Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Mívé ãtíꞌbá ꞌbá ẹ́tẹ́pị ri drĩ ídri rú, ĩri múké.” Kộpi ní kũmũcí ũtị̃zú vũgá ĩri ị̃njị̃zú.

²⁹Yõsépã kã ꞌí ẹ́drị́pị Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ĩ ní adrií ĩri be ẹ́ndrẹ́pị ãlu rĩ ndreé, ĩri ní zịzú kĩnĩ, “Ĩmivé ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rú ĩmi ní tã ni lũú má ní rĩ ĩri adriípi ꞌdĩ?” Ĩri ní gõzú ꞌyozú kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, Múngú ã ꞌbã ẹ́sị́ múké mí ní.” ³⁰Koro Yõsépã ní fũzú jó rĩ agásĩ, ĩri ní mụzú fizú ívé jó lazú rĩ agá, ĩri ní íꞌdózú ngozú, ãꞌdiãtãsĩyã lẽ ẹ́drị́pị Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ri ambamba.

³¹Kã ꞌî mịlẹ́tị ũjĩí gí, ĩri ní ẹ́sị́ úmbézú, ĩri ní ĩfũzú ãmvé. Ĩri ní ꞌyozú ãtíꞌbá rĩ pi ní kínĩ, “Ĩmi íjị́kí ínyá rĩ awaá.”

³²Sẽkí Yõsépã ní ínyá rĩ ọ́ꞌdụ́kụ́lẹ, ĩrivé ẹ́drị́pị́ị ní sẽkí túngú, ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ní sẽkí túngú, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi nyakí ínyá ꞌbá Ẽbérẽ vé rĩ pi be trụ́ ku, kộpi gãkí ꞌbá Ẽbérẽ vé rĩ pi sĩ. ³³ꞌBãkí Yõsépã ẹ́drị́pị́ị úrí Yõsépã ẹndrẹtị gé ílí ĩ ní kộpi tịzú rĩ vú sĩ, íꞌdózú mvá kãyú rĩ vúgá cazú mvá ụ̃dụ́ rĩ vúgá, kộpi rikí ĩ úndré ĩ ãsámvú gé sĩ, sẽ kộpi ãyãkí ãní ãyãyã. ³⁴Awakí ínyá Yõsépã vé mísá drị̃gé rĩ, jịkí sẽé kộpi ní, sẽkí Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ vé rĩ caá vú sĩ tọ̃wụ́ ndẽ ẹ́drị́pị́ị vé rĩ rá. Yõsépã ẹ́drị́pị́ị rikí ngá nyaá, ãzini ngá mvụụ́ Yõsépã pi be trụ́, ꞌbá ãzi uga kộpi kuyé.

Yõsépã vé kópõ ọ́gụ́pi ọ́gụ́ọ̃gụ̃ rĩ

¹Yõsépã ní ꞌyozú ívé ágó riípi ívé ngá jó agá rĩ ũtẽépi rĩ ní kĩnĩ, “Mí ũtõ ãnyãngã ãgõ ꞌdĩꞌbée vé jũrú rĩ pi agásĩ tré tré, kộpi ní ícó ꞌdụụ́ bã rá ni. Mí ũꞌbã ꞌbá ãlu ãlu vé mũfẽngã gõó ĩrivé jũrú agá ꞌdãá vúlé. ²ꞌÍ ꞌbã mávé kópõ ọ́gụ́pị ọ́gụ́ọ̃gụ̃ rĩ mvá ụ̃dụ́ rĩ vé jũrú agá, ꞌí ꞌbã kpá ĩrivé mũfẽngã ãnyãngã jezú rĩ gõó jũrú rĩ agá ꞌdãá vúlé.” Ágó rĩ ꞌdụ tã rĩ ngaá sụ̃ Yõsépã ní ꞌyoó rĩ tị́nị.

³Ãngũ rĩ kã ọ́wụ́, ĩ ní ãgõ ꞌdĩꞌbée pẽzú mụzú ĩvé dõngí rĩ pi be. ⁴Kộpi kâ drĩ mụụ́ vụ̃ụ́ kụ̃rụ́ rĩ agásĩ rárá rú kuyé, Yõsépã ní ꞌyozú ívé ágó riípi ívé ngá jó agá rĩ pi ũtẽépi rĩ ní kĩnĩ, “ꞌÍ mụ ãgõ ꞌdĩꞌbée ã vụ́drị̃ gé sĩ, mí ị́sụ́ dõ kộpi gí, ꞌí zị kộpi ꞌdíni, ‘Á ꞌo ĩmi ní tã múké, ngá ĩmi ní tã ũnjí ꞌozú ꞌdíni rĩ ãꞌdi? ⁵Kópõ ꞌdĩri mávé ãmbúgú rĩ ní rizú ngá mvụzú ãní rĩ, ĩri kpá ri ẹ̃ndrị́ ndrị ãní. Tã ĩmi ní ꞌoó ꞌdĩri ũnjí.’ ”

⁶Ágó rĩ kã mụụ́ kộpi ị́sụ́, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní sụ̃ Yõsépã ní ꞌyoó ꞌí ní rĩ tị́nị. ⁷Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Tã mí ní rií átá ꞌdíni rĩ ãꞌdi? ꞌBâ ãtíꞌbá mívé ni, ꞌbá ícókí tã ꞌoó ꞌdíni ku. ⁸Mũfẽngã fífí ꞌbá ní ị́sụ́ ꞌbávé jũrú agá rĩ pi, ꞌbá íjị́kí Kãnánã gá ꞌdãásĩ sẽé gõó mí ní rá. ꞌBâ ícó mívé ãmbúgú rĩ vé ngá ọ́gụ́pị ọ́gụ́ọ̃gụ̃, dõku dábũ ụ̃gụ̃ ĩrivé jó agá ꞌdãásĩ ímụ́zú ĩndĩ íngóni ngóni? ⁹Dõ mí ị́sụ́ ãmbúgú rĩ vé kópõ ꞌbá ãlu vúgá ꞌbâ ãsámvú gé nõgó rá, ã ꞌdịkí ꞌbá ꞌdĩri drãá rá, ꞌbâ ị̃mbị́tã ĩ ní kuú nõꞌbée gõ adri tụ́gẹ̃rị̃ mívé ni.”

¹⁰Ágó rĩ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Múké, ã adri sụ̃ ĩmi ní ꞌyoó rĩ tị́nị. ꞌBá ĩ ní kópõ rĩ ị́sụ́ ĩri vúgá rĩ, ĩri adri tụ́gẹ̃rị̃ rú nĩ. Ĩmi ị̃mbị́tã ĩ ní kuú ꞌdĩꞌbée, ĩmi adri tã ãkó, ĩ ĩmi ọyụ rá.”

¹¹Koro ꞌbá ãlu ãlu ní ívé jũrú íꞌdụ́zú ꞌbãzú vũgá, kộpi ní tị ni ọyụzú. ¹²Kúru ágó riípi Yõsépã vé ngá jó agá rĩ pi ũtẽépi rĩ ní íꞌdózú kộpivé jũrú ã ꞌa ndãzú, íꞌdó ndãá mvá kãyú rĩ vé rĩ agá, cĩmgbá cazú mvá ụ̃dụ́ rĩ vé rĩ agá. Ị́sụ́ kópõ rĩ Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ vé jũrú agá. ¹³Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ẹ́drị́pị́ị kâ tã ꞌdĩri ndreé, kộpi ũsĩkí ĩvé bõngó ĩ rụ́ꞌbá gá sĩ kpélékpélé.44:13 Kộpi ũsĩkí ĩvé bõngó ĩ rụ́ꞌbá gá sĩ kpélékpélé: Kộpi ũsĩkí ĩvé bõngó, ãꞌdiãtãsĩyã ĩ ní kópõ rĩ ị́sụ́ Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ vé jũrú agá rĩ sĩ, sẽ kộpi ní ĩzãngã. Kộpi ní ĩvé ãnyãngã rĩ pi ũdrõzú ĩvé dõngí rĩ pi ã úgóró gá, kộpi ní ĩ újázú gõzú vúlé kụ̃rụ́ rĩ agá ꞌdãlé ũzi.

¹⁴Yụ́dã pi ẹ́drị́pị́ị be, kộpi kâ caá ꞌdãlé, kộpi ị́sụ́kí Yõsépã ri drĩ jó agá, kộpi úꞌbékí ĩ vũgá sĩ Yõsépã ẹndrẹtị gé. ¹⁵Yõsépã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ngá ĩmi ní ꞌoó ꞌdíni rĩ ãꞌdi? Ĩmi nị̃kí ꞌyozú kínĩ, ꞌbá má tị́nị nõri, ma ícó ẹ̃ndrị́ ndrị tã rĩ nị̃zú ámázú ãní rá ꞌdíni kuyé?”

¹⁶Yụ́dã ní újázú kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, ꞌbâ ꞌyokí rí mí ní íngóni? Tã lũúpi kínĩ ꞌbâ tã ãkó rĩ ãꞌdi? Múngú iꞌda tã ꞌbá ní ꞌoó ũnjí rĩ ãmvé gí. Ãmbúgú mávé rĩ, ꞌbâ ꞌbá ẹ́drị́pị ĩ ní kópõ rĩ ị́sụ́ ĩrivé jũrú agá rĩ pi be, ꞌbâ nóni tụ́gẹ̃rị̃ mívé ni.”

¹⁷ꞌBo Yõsépã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ícó tã ꞌoó sụ̃ ꞌdĩri tị́nị ku! ꞌYéŋá ágó ĩ ní kópõ rĩ ị́sụ́ vú ni gé rĩ, ĩri adri mávé tụ́gẹ̃rị̃ rú nĩ. Ĩmi ị̃mbị́tã ĩ ní kuú ꞌdĩꞌbée, ĩmi tã ãkó, ĩmi ícó gõ ĩmi ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãá rá tã be kíri.”

Yụ́dã mã ágó ãmbúgú rĩ Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ vé tã sĩ

¹⁸Kúru Yụ́dã ní ꞌdezú mụzú Yõsépã vúgá ꞌdãá, ĩri ní Yõsépã ri mãzú kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, ma ãtíꞌbá mívé ni, mí ãꞌyĩ, mâ ꞌyo tã má tị gé sĩ mí ẹndrẹtị gé nõgó. Mívé ũkpõ ã adri dõ sụ̃ ꞌbãgú rĩ vé rĩ tị́nị drãáãsĩyã, lẽ mî ꞌa ã ve má ní ku. ¹⁹Ãmbúgú mávé rĩ, ándúrú ꞌí zị ꞌbâ ãtíꞌbá mívé rĩ pi, mí kĩnĩ, ‘Ĩmivé ẹ́tẹ́pị anigé? Dõku ĩmivé ẹ́drị́pị anigé?’ ²⁰ꞌBá újákí mí ní, ꞌbá kĩnĩ, ‘ꞌBávé ẹ́tẹ́pị ri anigé, ĩri ãrãkã rú, tị mvá ágóŋá ãzi ị́sụ́ ãkũdẽ ĩri ãrãkã rú. Mvá ágóŋá rĩ vé ẹ́drị́pị drã gí, kộpivé ẹ́ndrẹ́pị agá, mvá ꞌyéŋá ĩ ní kuú rĩ ĩri ꞌi, ẹ́tẹ́pị lẽ ĩri ambamba.’

²¹“ꞌÍ ꞌyo ꞌbá ní, mí kĩnĩ, ‘Ĩmi íjị́kí ĩri má vúgá nõó, mâ ndre ĩri mâ mị sĩ.’ ²²ꞌBá ꞌyokí mí ní, ꞌbá kĩnĩ, ‘Mvá ágó rĩ ícó ꞌí ẹ́tẹ́pị ri kuú ku, ku dõ ẹ́tẹ́pị ri gí, ẹ́tẹ́pị ri drã rá.’ ²³ꞌBo ꞌí ꞌyo ꞌbá ní, mí kĩnĩ, ‘Ĩmi íjị́kí dõ ĩmi ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rĩ ímụ́ má vúgá nõó ku, úmvúlésĩ ĩmi ndrekí mâ ẹndrẹtị dị̃ị́ ku.’ ²⁴ꞌBá kâ gõó vúlé mívé ãtíꞌbá ꞌbá ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãlé, ꞌbá ũlũkí ĩri ní tã mí ní ꞌyoó rĩ rá.

²⁵“ꞌBá ẹ́tẹ́pị gõ ꞌyoó kĩnĩ, ‘Ĩmi gõkí mụụ́ ꞌbá ní ãnyãngã ãzi jeé.’ ²⁶ꞌBo ꞌbá újákí ĩri ní, ꞌbá kĩnĩ, ‘Mí ãꞌyĩ dõ ꞌbá ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rĩ mụụ́ ꞌbá be ku, ꞌbá ícókí mụụ́ ku. ꞌBá ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ rĩ mụ dõ ꞌbá be kuyé, ꞌbá ícókí ágó ãmbúgú rĩ ẽ mịlẹ́tị ndreé ku.’

²⁷“ꞌBá ẹ́tẹ́pị ní ꞌyozú ꞌbá ní kĩnĩ, ‘Ĩmi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, ũkú mávé rĩ tị má ní anji ãgõ ị̃rị̃. ²⁸Mvá ágó rĩ ãzi fũ mụzú ãmvé mâ rụ́ꞌbá gá sĩ gí, má kĩnĩ, “Ũndĩkí ĩri kpélékpélé gí.” Íꞌdózú ị́nọ́gọ́sị́ ꞌdãá, á gõ ĩri ndreé kuyé. ²⁹Ĩmi jịkí dõ mvá ị̃mbị́tã ãlu ꞌdĩri mụzú ĩndĩ, tã ũnjí ị́sụ́ dõ ĩri gí, ĩmi sẽ mávé ãrãkã nõri fi ꞌbụ́ agá ĩzãngã agá.’

³⁰“Ãmbúgú mávé rĩ, má ícó mvií gõó má ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãá mvá rĩ ãkó ku, ꞌbá ẹ́tẹ́pị ri adri ídri rú mvá rĩ ní adrií ídri rú rĩ sĩ, ³¹ꞌbá ẹ́tẹ́pị ndre dõ mvá ágó rĩ ꞌbâ ãsámvú gé ꞌdãáyo, ꞌbá ẹ́tẹ́pị ri drã rá. ꞌBâ mívé ãtíꞌbá nõꞌbée, ꞌbâ sẽ ꞌbá ẹ́tẹ́pị dẽépi gí ꞌdãri drã rá. ³²Ãmbúgú mávé rĩ, á ꞌyo má ẹ́tẹ́pị ní, má kĩnĩ, ‘Ma ícó mvá ágó rĩ ã tã mba rá. Má íjị́ dõ mvá ágó rĩ ĩgõó vúlé nõó kuyé, tã ni ã adri má drị̃gé mụzú nyonyo.’

³³“Ãmbúgú mávé rĩ, lẽ mâ áwí adrií nõgó tụ́gẹ̃rị̃ rú mvá ágó rĩ ã vũrã gá, mí ãꞌyĩ mvá ágó rĩ, kộpi ã mvikí gõó ꞌí ẹ́drị́pị́ị be ꞌbẹ̃tị́ ꞌdãá. ³⁴Mvá ágó rĩ mụ dõ má vúgá sĩ ĩndĩ kuyé, ma ícó mvi gõ má ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãlé íngóni? Á lẽ ĩzãngã má ẹ́tẹ́pị vé rĩ ndreé ku.”

Yõsépã iꞌda ꞌi nị̃ị́ ẹ́drị́pị́ị ní

¹Yõsépã kã ndreé ꞌí ícó ꞌî ẹ́sị́ úmbé ívé ãtíꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé bã ku, ĩri ní ꞌyozú ívé ãtíꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Lẽ ĩmi fũkí má gãrã gá nõósĩ céré ãmvé!” Sâ Yõsépã ní ꞌi iꞌdazú ẹ́drị́pị́ị ní rĩ gé, ꞌbá ãzi túngú ni ꞌdãáyo, kộpi ꞌyéŋá ẹ́drị́pị́ị be. ²Ĩri ní íꞌdózú ngozú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá, ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi yịkí rá, ũlũkí tã Yõsépã ní ngozú ꞌdĩri ꞌbá ꞌbãgú rĩ vé jó ãsámvú gé rĩ pi ní rá.

³Yõsépã ní ꞌyozú ẹ́drị́pị́ị ní kĩnĩ, “ꞌBá rĩ ma ꞌi, Yõsépã ꞌi! Má ẹ́tẹ́pị ri drĩ nyo ídri rú?” ꞌBo Yõsépã ẹ́drị́pị́ị ícókí ĩri ní tã ꞌdĩri újá bã ku, ãꞌdiãtãsĩyã ụ̃rị̃ fụ kộpi ambamba, kộpi ní Yõsépã ã rụ́ꞌbá ndreé rĩ sĩ.

⁴Kúru Yõsépã ní ꞌyozú ẹ́drị́pị́ị ní kĩnĩ, “Ĩmi ítrúkí ĩmi ĩnyiŋá má vúgá nõó.” Kộpi kâ ĩ útrú ĩri vúgá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma ĩmivé ẹ́drị́pị Yõsépã ĩmi ní ọ́tụ́ sẽé jeé, ĩ ní íjị́ ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ ꞌi! ⁵ꞌBo lẽ ĩmi adrikí ĩzãngã sĩ ku, ãzini lẽ ĩmî ẹ́sị́ ã ri veé ĩmi ãsámvú gé sĩ tã ĩmi ní ma sẽé jeé rĩ ã tã sĩ ku. Múngú ĩpẽ ma ímụ́zú ĩmi ní nõó drị̃drị̃, mâ ímụ́ rí ĩmi ídrí bẽnĩ. ⁶Ẹ̃bị́rị́ ꞌde ãngũ rĩ agá ũnjí ũnjí, ꞌdụ nóni caá ílí ị̃rị̃, ẹ̃bị́rị́ rĩ ãzi ri gõ ꞌde ca ílí tọ̃wụ́, ꞌbá ãzi gõ ọ́mvụ́ ꞌãá ku, gõkí kpá ãnyãngã ĩkũnãá ku. ⁷ꞌBo Múngú ĩpẽ ma ímụ́zú ĩmi ní drị̃drị̃, mâ ímụ́ rí ĩmi tã mbaá ĩmivé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, ĩmi adrikí rí ídri rú.

⁸“Adri ꞌyozú kínĩ, ĩmi ĩpẽkí ma nõgó nĩ ꞌdíni kuyé, Múngú ĩpẽ ma nĩ. Múngú ꞌbã ma adrií ũgalaku ꞌbãgú rĩ vé ni, ãzini ꞌbã ma adrií ãmbúgú rú ꞌbá ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ pi drị̃gé. ⁹Ĩmi újákí ĩmi gõó vúlé má ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãlé mbẽlẽ, ĩmi ꞌyokí ĩri ní, ‘Mî mvọ́pị Yõsépã ꞌyo ꞌdíni kĩnĩ, “Múngú ꞌbã ma ãmbúgú rú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ drị̃gé. Lẽ ẽ ímụ́ má vúgá nõó mbẽlẽ, ẽ iza sâ ku.” ’ ¹⁰Ĩri ímụ́ adri ãngũ Gõsénĩ vé rĩ agá, ĩnyiŋá má gãrã gá. Ĩri adri anjiŋá ívé rĩ pi be, anjiŋá ẹnjịpị́ị ní tịị́ rĩ pi be, ívé kãbĩlõ rĩ pi be, ndrị̃ị́ rĩ pi be, tị́ rĩ pi be, ngá ãrẽvú ívé rĩ pi be céré. ¹¹Ma ĩri ní ãnyãngã sẽ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ẹ̃bị́rị́ rĩ ãzi ri gõ ímụ́ ꞌde ílí tọ̃wụ́ ũnjí ũnjí. Ímụ́ dõ ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, ãzini ívé ãnyãpá rĩ pi be ku, kộpi ímụ́ ũdrã rá ẹ̃bị́rị́ rĩ sĩ.”

¹²Yõsépã ní gõzú ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ndrekí nóni ma ĩmî mị sĩ gí, má ẹ́drị́pị Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ndre kpá ma ꞌî mị sĩ gí, ádarú ꞌbá átángá átápi rĩ ma ꞌi, Yõsépã ꞌi. ¹³Ĩmi mụkí tã ꞌbá rĩ pi ní ma ị̃njị̃zú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõgó, ãzini tã ãrẽvú céré ĩmi ní ndreé rĩ pi ũlũú má ẹ́tẹ́pị ní. Ĩmi íjị́kí má ẹ́tẹ́pị ri ímụ́ má vúgá nõlé mbẽlẽ.”

¹⁴Yõsépã pi ní ĩ uꞌdezú ẹzịzú bẹ̃drị̃ sĩ ẹ́drị́pị Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ be, ãyĩkõ sĩ, kộpi ní íꞌdózú ngozú. ¹⁵Yõsépã ní rizú ꞌí ẹ́drị́pị́ị uꞌdezú ẹzịzú mụzú ãlu ãlu bẹ̃drị̃ sĩ, ãyĩkõ sĩ, ĩri ní íꞌdózú ngozú. Vụ́drị̃ ni gé, ẹ́drị́pị́ị ní íꞌdózú átázú ĩri be.

ꞌBãgú rĩ zị Yõkóbũ ri ímụ́zú Ẽjẽpétõ gá

¹⁶Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ kã caá ꞌbãgú rĩ vé kání agá ꞌdãá kínĩ, Yõsépã ẹ́drị́pị́ị ícákí gí, ꞌbãgú rĩ ívé ũgalaku rĩ pi be, adrikí céré ãyĩkõ sĩ. ¹⁷ꞌBãgú rĩ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “ꞌÍ lũ mí ẹ́drị́pị́ị ní, kộpi ã ũꞌbãkí ĩvé ãnyãngã rĩ pi céré ĩvé dõngí rĩ pi ã úgóró gá, kộpi ã újákí ĩ gõó vúlé Kãnánã gá ꞌdãá ũzi. ¹⁸Kộpi ã mụkí ĩ ẹ́tẹ́pị ri íjị́ ímụ́zú ĩrivé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be nõlé, ma kộpi ní vũrã múké ni sẽ ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõgó rá, kộpi ãnyãngã ị́sụ́ nya ꞌa ni gé, ĩri kộpi ní ãyĩkõ sẽ.

¹⁹“ꞌÍ lũ kộpi ní, kộpi ã jịkí ãrãbíyã ĩ ní rií seése rĩ pi mụzú Ẽjẽpétõ agá nõósĩ ĩndĩ, kộpi ẽ íjị́kí rí ĩvé anjiŋá rĩ pi ímụ́zú ãní ũkú rĩ pi be, ãzini kộpi ẽ íjị́kí rí ĩ ẹ́tẹ́pị ri ímụ́zú ãní. ²⁰Kộpi ã kukí ngá ĩvé rĩ pi kú vúlé ꞌdãá, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ímụ́ ngá múké múké ni pi ị́sụ́ ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõgó rá.”

²¹Ĩsẽrélẽ vé anji ãgõ rĩ pi ãꞌyĩkí tã ꞌbãgú rĩ ní ꞌyoó rĩ ꞌdụụ́ ngaá rá. Yõsépã sẽ kộpi ní ãrãbíyã ĩ ní rií seése rĩ pi, ãnyãngã be, kộpi ã mvikí rí gõó ãní ꞌbẹ̃tị́, sụ̃ ꞌbãgú rĩ ní ꞌyoó rĩ tị́nị. ²²Yõsépã awa kộpi ní bõngó úꞌdí rú ni pi, ꞌbo sẽ Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ ní mũfẽngã fífí ẹ̃njị̃ị́pi ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ ni mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ na (300), sẽ kpá ĩri ní bõngó úꞌdí rú ni pi tọ̃wụ́. ²³Ngá Yõsépã ní pẽé mụzú ꞌí ẹ́tẹ́pị ní rĩ pi dõngí ãgõ mụdrị́, ũꞌbãkí ngá múké múké Ẽjẽpétõ vé rĩ pi kộpi ã úgóró gá, dõngí ũkú rú ni pi mụdrị́, ũꞌbãkí ãnyãngã fífí, pánga, ãzini ngá ụrụkọ nyaánya ni pi, ã tu rí ẹ̃cị̃ rĩ ímụ́zú ãní. ²⁴Ĩri ní kộpi pẽzú mụzú. Ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Lẽ ĩmi ãwãkí ĩmi ãsámvú gé sĩ lẹ́tị gé ꞌdĩgé ku!”

²⁵Kộpi ní ngazú fũzú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ, kộpi ní mvizú gõzú ĩ ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ vúgá ãngũ Kãnánã vé rĩ gé ꞌdãá. ²⁶Kộpi ní ũlũzú Yõkóbũ ní kínĩ, “Yõsépã ri drĩ ídri rú! ꞌBãkí ĩri gávãnã rú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá.” ꞌBo tã ꞌdĩri sẽ Yõkóbũ ní ãyãngárá, ẹ̃ꞌyị̃ tã kộpi ní ũlũú ꞌí ní ꞌdĩri kuyé. ²⁷Kộpi kâ tã Yõsépã ní ꞌyoó ĩ ní rĩ ũlũú Yõkóbũ ní, Yõkóbũ kã ãrãbíyã ĩ ní rií seése Yõsépã ní ĩpẽé ímụ́ ꞌi bĩí ꞌdĩꞌbée ndreé, ĩrivé yị̃kị̂ gõ ícá múké. ²⁸Ĩsẽrélẽ ní kúru ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩri ícó adri tã ẹ́gbị! Mávé mvá Yõsépã ri drĩ ídri rú! Á lẽ mụụ́ ĩri ndreé ũgbále, ma íbí drã ndõ.”

Yõkóbũ nga mụụ́ Ẽjẽpétõ gá

¹Kúru Ĩsẽrélẽ ní ꞌdezú mụzú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ gé ꞌdãá, ꞌdụ ívé ngá rĩ pi ãrẽvú céré mụzú ĩndĩ. Kã mụụ́ caá kụ̃rụ́ Bẽrĩsébã vé rĩ gé, ĩri ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú Múngú ꞌí ẹ́tẹ́pị Ĩsákã vé rĩ ní.

²Múngú ní átázú Ĩsẽrélẽ be urobí agá ị́nị́ŋá rĩ sĩ kĩnĩ, “Yõkóbũ, Yõkóbũ.”

Yõkóbũ ní újázú kĩnĩ, “Ma nõ.”

³Múngú ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma Múngú ꞌi, Múngú mí ẹ́tẹ́pị vé rĩ. ꞌÍ ꞌo ụ̃rị̃ sĩ ku, ꞌí mụ ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ gé, ma úmvúlésĩ sụ́rụ́ mívé rĩ sẽ ízú tré, kộpi ícá sụ́rụ́ ãmbúgú. ⁴ꞌBâ mụ mí be trụ́ Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé. Ádarú ma úmvúlésĩ mi íjị́ ĩgõ vúlé nõlé dị̃ị́ rá. Mi úmvúlésĩ drã Yõsépã gãrã gá, ĩri mî mị ọ̃zụ̃ nĩ.”

⁵Kúru Yõkóbũ ní fũzú kụ̃rụ́ Bẽrĩsébã vé rĩ agásĩ, ĩrivé anji ãgõ rĩ pi ní ĩvé ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ ri jịzú tụzú ĩvé anjiŋá rĩ pi be, ĩvé ũkú pi be, ãrãbíyã ĩ ní seése ꞌbãgú rĩ ní ĩpẽé rĩ agá. ⁶Kộpi jịkí ĩvé ãnyãpá rĩ pi, ãzini ãꞌbú ĩ ní ị́sụ́ ãngũ Kãnánã vé rĩ gé ꞌdãlé rĩ pi mụzú ĩndĩ. Yõkóbũ pi ívé anjiŋá rĩ pi be céré ꞌdekí mụụ́ ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ gé ꞌdãá. ⁷Yõkóbũ jị ívé anji ãgõ rĩ pi, ívé anjiŋá rĩ pi vé anji ãgõ rĩ pi, ãzini jị ívé anji ũkú rĩ pi, ívé anjiŋá rĩ pi vé anji ũkú rĩ pi be mụzú Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá ĩndĩ, jị úyú ívé rĩ pi mụzú céré.

⁸Anji Ĩsẽrélẽ vé mụꞌbá Ẽjẽpétõ gá rĩ pi ã rụ́ ꞌdĩ. Drị̃drị̃ ni, Ĩsẽrélẽ vé rụ́ Yõkóbũ.

Mvá kãyú Yõkóbũ vé rĩ Rũbénã ꞌi.

⁹Anji ãgõ Rũbénã vé rĩ pi ã rụ́,

Ẽnókã ꞌi, Pálũ ꞌi, Ẽzĩrónã ꞌi, Kãrímĩ sĩ.

¹⁰Anji ãgõ Sĩmĩyónã vé rĩ pi ã rụ́,

Yẽmũyélẽ ꞌi, Yãmínĩ ꞌi, Õhádĩ ꞌi, Yãkínĩ ꞌi, Zõhárã ꞌi, Sáwũlã sĩ, Sáwũlã vé ẹ́ndrẹ́pị Kãnánãzị́.

¹¹Anji ãgõ Lẹ́vị̃ vé rĩ pi ã rụ́,

Gẽrẽsónã ꞌi, Kõhátã ꞌi, Mẽrárã sĩ.

¹²Anji ãgõ Yụ́dã vé rĩ pi ã rụ́,

Érẽ ꞌi, Õnánĩ ꞌi, Sélã ꞌi, Pẽrízĩ ꞌi, Zérã sĩ. (ꞌBo ọ́tụ́ Érẽ pi Õnánĩ be ũdrãkí ãngũ Kãnánã vé rĩ agá ꞌdãlé.)

Anji ãgõ Pẽrézĩ vé rĩ pi,

Ẽzĩrónã pi Ãmúlã be.

¹³Anji ãgõ Ĩsãkárã vé rĩ pi ã rụ́,

Tólã ꞌi, Púvã ꞌi, Yãsúbã ꞌi, Sĩmĩrónã sĩ.

¹⁴Anji ãgõ Jẽbũlúnã vé rĩ pi ã rụ́,

Sẽrédẽ ꞌi, Ẽlónĩ ꞌi, Jãhãlélẽ sĩ.

¹⁵Anji ãgõ ꞌdĩꞌbée Léyã ní tịị́ Yõkóbũ ní Pãdãnã Ãrámã gá rĩ pi, anji ãgõ ꞌdĩꞌbée ãsámvú gé, tị mvá ũkú rá, mvá ũkú rĩ ã rụ́ Dị́nã ꞌi. Ĩrivé anji ãgõ rĩ pi, mvá ũkú rĩ be, kộpivé kãlãfe céré pụ̃kụ́ na drị̃ ni na.

¹⁶Anji ãgõ Gádĩ vé rĩ pi ã rụ́,

Zẽfónã ꞌi, Hágĩ ꞌi, Súnĩ ꞌi, Ẽzĩbónĩ ꞌi, Érĩ ꞌi, Ãródĩ ꞌi, Ãrélĩ sĩ.

¹⁷Anji ãgõ Ãsérã vé rĩ pi ã rụ́,

Ĩmínã ꞌi, Ísĩvã ꞌi, Ísĩvĩ ꞌi, Bẽríyã sĩ.

Kộpivé ọ́mvụ́pị Sérã ꞌi.

Anji ãgõ Bẽríyã vé rĩ pi,

Ẽbérẽ pi Mãlẽkĩélẽ be.

¹⁸Anji ãgõ mụdrị́ drị̃ ni ázíyá ꞌdĩꞌbée Jẽléfã ní tịị́ Yõkóbũ ní rĩ pi, Jẽléfã ri Lãbánã ní sẽé ívé mvá ũkú Léyã ní ãtíꞌbá rú rĩ.

¹⁹Anji ãgõ Yõkóbũ pi ní tịị́ ꞌî ũkú ni Rãélẽ be rĩ,

Yõsépã pi Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ be.

²⁰Anji ãgõ Yõsépã pi ní tịị́ Ãsẽnétã be Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé rĩ, Mãnásẽ pi Ẽfẽrémã be. Ãsẽnétã ri átálágú Põtĩférã Ónõ vé rĩ vé mvá ũkú.

²¹Anji ãgõ Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ vé rĩ pi ã rụ́,

Bélã ꞌi, Békẽrĩ ꞌi, Ãsĩbélẽ ꞌi, Gérã ꞌi, Nãmánã ꞌi, Éhĩ ꞌi, Rósĩ ꞌi, Mũpímũ ꞌi, Ũpímũ ꞌi, Ãrídĩ sĩ.

²²Úyú mụdrị́ drị̃ ni sụ ꞌdĩꞌbée, íbíkí ĩfũú Yõkóbũ pi ã rụ́ꞌbá gá Rãélẽ be.

²³Dánã vé mvá Hũsímũ ꞌi.

²⁴Anji ãgõ Nãfãtálĩ vé rĩ pi ã rụ́,

Yãzĩyélẽ ꞌi, Gúnĩ ꞌi, Jẽzérẽ ꞌi, Sĩlémũ sĩ.

²⁵Úyú ẹ́zị̂rị̃ ꞌdĩꞌbée íbíkí ĩfũú Yõkóbũ pi ã rụ́ꞌbá gá Bílã be. Bílã ri Lãbánã ní sẽé ívé mvá ũkú Rãélẽ ní ãtíꞌbá rú rĩ.

²⁶Yõkóbũ vé úyú mụꞌbá ĩri be Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé rĩ pi pụ̃kụ́ ázíyá drị̃ ni ázíyá, lãkí ĩrivé anji ãgõ rĩ pi vé ũkú rĩ pi kuyé. ²⁷Anji ãgõ ĩ ní tịị́ Yõsépã ní Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé rĩ pi ị̃rị̃. Yõkóbũ vé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé mụꞌbá Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé rĩ pi céré pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃.

²⁸Yõkóbũ ní Yụ́dã ri pẽzú mụzú drị̃drị̃ Yõsépã vúgá ꞌdãlé, Yõsépã ã lũ rí ĩ ní lẹ́tị mụzú Gõsénĩ gé rĩ. Kộpi kâ caá Gõsénĩ gé ꞌdãá, ²⁹Yõsépã ní ꞌyozú ẽ íjị́kí ívé ãrãbíyã hũsánĩ ní rií seé rĩ ꞌí vú nõó, ĩri ní tụzú ꞌa ni gé, ꞌdezú mụzú ẹ́tẹ́pị Ĩsẽrélẽ vúgá ꞌdãá. Yõsépã kã caá ẹ́tẹ́pị vúgá ꞌdãá, ĩri ní ẹ́tẹ́pị ri uꞌdezú ẹzịzú bẹ̃drị̃ sĩ, ãyĩkõ sĩ, ĩri ní íꞌdózú ngozú sâ be ãco.

³⁰Ĩsẽrélẽ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Nóni ma ícó drã rá, ãꞌdiãtãsĩyã á ndre mi mâ mị sĩ gí, mi ídri rú.”

³¹Kúru Yõsépã ní ꞌyozú ꞌí ẹ́drị́pị́ị ní, ãzini ꞌbá ẹ́tẹ́pị vé jó ãsámvú gé rĩ pi ní kĩnĩ “Á lẽ mụụ́ átá ꞌbãgú rĩ be, á lẽ ꞌyoó ĩri ní, ‘Má ẹ́drị́pị́ị, ãzini ꞌbá má ẹ́tẹ́pị vé jó ãsámvú gé ándúrú adriꞌbá ãngũ Kãnánã vé rĩ agá rĩ pi ícákí má vúgá nõó gí. ³²ꞌBá ꞌdĩꞌbée ꞌbá ãnyãpá úcéꞌbá ni pi, kộpi íjị́kí kãbĩlõ rĩ pi, ndrị̃ị́ rĩ pi, tị́ rĩ pi, ngá kộpi ní ị́sụ́ ꞌdãlé rĩ pi be céré ímụ́zú ĩndĩ.’ ³³ꞌBãgú rĩ zị dõ ĩmi mụụ́ ꞌí vúgá ꞌdãá, zị dõ ĩmi, ‘Ĩmivé ẹ̃zị́ ãꞌdi?’ ³⁴Ĩmi újákí ĩri ní ꞌdíni, ‘ꞌBâ mívé ãtíꞌbá, ꞌbávé ẹ̃zị́ rizú ãnyãpá úcézú ni, ꞌbá íꞌdókí ãnyãpá úcé ãnjĩŋã sĩ, sụ̃ ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị ní rií úcé rĩ tị́nị.’ Ĩmi lũkí dõ ĩri ní sụ̃ ꞌdĩri tị́nị, ĩri ĩmi ãꞌyĩ adri ãngũ Gõsénĩ vé rĩ agá nõgó rá, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi lẽkí ꞌbá ãnyãpá úcéꞌbá rĩ pi ã tã ku.”

Yõsépã jị ívé ẹ́drị́pị́ị ụrụkọ ívé ẹ́tẹ́pị be mụzú ꞌbãgú rĩ vúgá

¹Yõsépã ní ngazú mụzú lũzú ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ní kĩnĩ, “Má ẹ́tẹ́pị pi má ẹ́drị́pị́ị be, ĩvé kãbĩlõ rĩ pi be, ndrị̃ị́ rĩ pi be, tị́ rĩ pi be, ngá ĩvé rĩ pi be céré, kộpi ímụ́kí ãngũ Kãnánã vé rĩ gé ꞌdãásĩ, kộpi nóni Gõsénĩ gé.” ²Yõsépã ní ꞌí ẹ́drị́pị́ị ũpẽzú tọ̃wụ́ jịzú iꞌdazú ꞌbãgú rĩ ẹndrẹtị gé.

³ꞌBãgú rĩ ní Yõsépã ẹ́drị́pị́ị zịzú kĩnĩ, “Ẹ̃zị́ ĩmivé rií ngaá rĩ ãꞌdi?”

Kộpi ní újázú ꞌbãgú rĩ ní kínĩ, “Ẹ̃zị́ ꞌbávé rĩ, ꞌbâ ri ãnyãpá úcé, sụ̃ ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị ní ọ́tụ́ rií úcé rĩ tị́nị.” ⁴Kộpi ní kpá gõzú ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “ꞌBá ímụ́kí adrií nõgó ũkõlõ, ãꞌdiãtãsĩyã ẹ̃bị́rị́ ꞌde ãngũ Kãnánã vé rĩ agá ꞌdãá ũnjí ũnjí, ị̃rị́bị̃ ꞌbá ní ꞌbávé ãnyãpá rĩ pi úcézú ni ꞌdãáyo. Ícó dõ rá, mí ãꞌyĩ ꞌbâ adrikí ãngũ Gõsénĩ vé rĩ agá nõgó.”

⁵ꞌBãgú rĩ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Mí ẹ́tẹ́pị pi mí ẹ́drị́pị́ị be, kộpi ímụ́kí mí vúgá. ⁶Lẽ mî ndre vũrã ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõgó, ꞌí jị mí ẹ́tẹ́pị pi, mí ẹ́drị́pị́ị be mụụ́ adrií vũrã múké rĩ gé. Lẽ kộpi adrikí Gõsénĩ gé. ꞌÍ nị̃ dõ ꞌbá ãnyãpá úcéꞌbá múké ni pi kộpi ãsámvú gé ꞌdĩgé rá, ꞌí ꞌbã kộpi mávé ãnyãpá úcé.”

⁷Kúru Yõsépã ní ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ ri jịzú ꞌbãgú rĩ vúgá jó agá ꞌdãá, ĩri ní ẹ́tẹ́pị ri iꞌdazú ꞌbãgú rĩ ẹndrẹtị gé. Vụ́drị̃ ni gé, Yõkóbũ ní ꞌbãgú rĩ ẹzịzú, ĩri ní tãkíri sẽzú ꞌbãgú rĩ ní. ⁸ꞌBãgú rĩ ní Yõkóbũ ri zịzú kĩnĩ, “Mívé ílí ca ngõpí?”

⁹Yõkóbũ ní újázú ꞌbãgú rĩ ní kĩnĩ, “Ma ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ na (130). Ílí ꞌdĩri mãdãŋá, ꞌbo á nya ĩzãngã ꞌa ni gé ambamba, má ẹ́cị́ mụzú vũrã rĩ pi agásĩ céré. Má ẹ́tẹ́pị́ị pi má ẹ́ꞌbị́pị́ị be ẹ́cị́kí mụzú vũrã rĩ pi agásĩ céré. ꞌBo kộpi adrikí caá ílí be ãco, kộpi nyakí ĩzãngã sụ̃ má ní nyaá rĩ tị́nị kuyé.” ¹⁰Kúru Yõkóbũ ní tãkíri sẽzú ꞌbãgú rĩ ní, ĩri ní ꞌbãgú rĩ ẹzịzú. Ĩri ní ngazú ꞌbãgú rĩ ã gãrã gá sĩ, ĩri ní fũzú mụzú ãmvé.

¹¹Yõsépã ní ẹ́tẹ́pị pi ꞌbãzú adrizú ẹ́drị́pị́ị be ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá, sẽ kộpi ní vũrã múké ni, vũrã rĩ ĩnyiŋá kụ̃rụ́ Rãmãsésẽ47:11 Rãmãsésẽ: Kụ̃rụ́ Rãmãsésẽ vé rĩ ãngũ Gõsénĩ vé rĩ agá. vé rĩ ã gãrã gá, sụ̃ ꞌbãgú rĩ ní ꞌyoó rĩ tị́nị. ¹²Yõsépã ní ãnyãngã sẽzú ꞌí ẹ́tẹ́pị ní, ꞌí ẹ́drị́pị́ị ní, ãzini ꞌbá ꞌí ẹ́tẹ́pị vé jó ãsámvú gé rĩ pi ní, sẽ kộpi ní ãnyãngã rĩ kộpivé anjiŋá rĩ pi vé kãlãfe vú sĩ.

Ẹ̃bị́rị́ ꞌde ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá

¹³Ẹ̃bị́rị́ ꞌde ũnjí ũnjí ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agásĩ céré, ãzini ãngũ Kãnánã vé rĩ agásĩ céré, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá rĩ pi nyakí ãnyãngã ĩvé rĩ pi dẹẹ́ céré gí. ¹⁴Kúru Yõsépã ní ãnyãngã ĩ ní ꞌbãá jó ãnyãngã ꞌbãzú rĩ pi agá rĩ ụzịzú ꞌbá rĩ pi ní, ĩri ní mũfẽngã ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ní ãnyãngã jezú, ãzini ꞌbá Kãnánã vé rĩ pi ní ãnyãngã rĩ jezú rĩ jịzú céré ꞌbãzú ꞌbãgú rĩ vé jó mũfẽngã ꞌbãzú rĩ agá. ¹⁵ꞌBá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi, ꞌbá Kãnánã vé rĩ pi be, kộpivé mũfẽngã kã dẹẹ́ kộpi drị́gé sĩ gí, kộpi ní mụzú céré Yõsépã vúgá, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Mũfẽngã dẹ ꞌbá drị́gé sĩ gí! Mi ꞌbâ ku ũdrã rá ãsĩ? Mí sẽ ꞌbá ní ãnyãngã.”

¹⁶Yõsépã ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi íjị́kí ĩmivé ãnyãpá rĩ pi sẽé má ní, ma ĩmi ní ãnyãngã rĩ sẽ ufu ãnyãpá rĩ pi sĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmivé mũfẽngã dẹ ĩmi drị́gé sĩ gí.” ¹⁷Kộpi ní kúru ĩvé ãnyãpá rĩ pi jịzú mụzú Yõsépã vúgá ꞌdãá. Ĩri ní kộpi ní ãnyãngã sẽzú, kộpi ní ĩvé hũsánĩ rĩ pi, kãbĩlõ rĩ pi, ndrị̃ị́ rĩ pi, tị́ rĩ pi, dõngí rĩ pi jịzú sẽzú ãnyãngã rĩ ufuzú ãní. Ílí ꞌdãri agá, Yõsépã ri kộpi ní ãnyãngã sẽé ãnyãpá kộpivé rĩ pi ufuzú ãní.

¹⁸Ílí ꞌdãri kã dẹẹ́, kã mụụ́ adrií ílí ãzi rĩ gé, kộpi ní mụzú Yõsépã vúgá ꞌdãá, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Ãmbúgú ꞌbávé rĩ, ꞌbá ícókí úcí mí ní ku, ꞌbávé mũfẽngã dẹ ꞌbá drị̃gé sĩ gí, ꞌbávé ãnyãpá rĩ pi mívé ni. Ãmbúgú ꞌbávé rĩ, ngá ãzi aceépi ꞌbá drị́gé ꞌbá ní sẽé mí ní ni ꞌdãáyo, ngá aceépi rĩ ꞌyéŋá ꞌbâ úlúngu, ãzini vũrã ꞌbá ní adrizú rĩ. ¹⁹Mi ꞌbâ ku ũdrã rá ãsĩ? Mi sẽ ꞌbávé vũrã ri adri ándrú rú ãsĩ? Lẽ mî je ꞌbâ vũrã ꞌbávé rĩ be ãnyãngã sĩ. ꞌBâ adri tụ́gẹ̃rị̃ ꞌbãgú rĩ vé ni, ꞌbávé vũrã ri adri ĩrivé ni. ꞌÍ sẽ ꞌbá ní úri, ꞌbâ adrikí rí ídri rú, ꞌbâ ũdrãkí rí ku, vũrã rĩ ẽ ícá rí ándrú rú ku.”

²⁰Kúru Yõsépã ní nyọ̃ọ́kụ́ ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi vé rĩ jezú céré ꞌbãgú rĩ ní. ꞌBá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ãrẽvú céré ụzịkí nyọ̃ọ́kụ́ ĩvé rĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ẹ̃bị́rị́ rĩ ꞌde ũnjí ũnjí. Nyọ̃ọ́kụ́ rĩ gõ adrií céré ꞌbãgú rĩ vé ni. ²¹Yõsépã ꞌbã ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ãrẽvú céré adrií tụ́gẹ̃rị̃ ꞌbãgú rĩ vé ni. ²²Nyọ̃ọ́kụ́ ꞌyéŋá ĩri ní jeé kuyé rĩ atala rĩ pi vé rĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbãgú rĩ ri kộpi ní ãnyãngã sẽé nĩ, kộpi ní ĩvé nyọ̃ọ́kụ́ sẽzú jezú kuyé ãní.

²³Yõsépã ní ꞌyozú ꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Nóni á je ĩmi gí, ãzini á je nyọ̃ọ́kụ́ ĩmivé rĩ sẽé ꞌbãgú rĩ ní gí, ĩmi ní úri ꞌdĩ, ĩmi sakí nyọ̃ọ́kụ́ rĩ agá. ²⁴Sâ ĩ ní ãnyãngã ĩkũnãzú rĩ gé, ngá tọ̃wụ́ agá, ãlu ni ĩmi íꞌdụ́kí sẽé ꞌbãgú rĩ ní. Ị̃mbị́tã ni, ĩmi ꞌbãkí ĩmi ní úri rú, ãzini ãnyãngã rú, ĩmi nyakí rí ĩmivé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, ãzini ĩmivé anjiŋá rĩ pi be.”

²⁵Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Ãmbúgú ꞌbávé rĩ, ꞌí pa ꞌbâ drã agásĩ gí, lẽ mî ꞌbã ẹ́sị́ múké ꞌbá ní, ꞌbâ ícó adri tụ́gẹ̃rị̃ ꞌbãgú rĩ vé ni rá.”

²⁶Kúru Yõsépã ní tãị́mbị́ sẽzú ꞌbá ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ pi ní kĩnĩ, kộpi ĩkũnãkí dõ ãnyãngã rĩ gí, ngá tọ̃wụ́ agá, ãlu ni kộpi ã sẽkí ꞌbãgú rĩ ní. Tãị́mbị́ ꞌdĩri ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ri ꞌdụ nganga cĩmgbá ụ́ꞌdụ́ ãndrũ rĩ gé. ꞌYéŋá nyọ̃ọ́kụ́ atala rĩ pi vé rĩ, sẽkí ꞌbãgú rĩ ní kuyé.

Tã ụ̃dụ̃ Yõkóbũ ní ẹzịị́ rĩ

²⁷Kúru ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní adrizú Gõsénĩ gé, ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá. Kộpi ị́sụ́kí ngá ꞌdãlé ambamba, kộpi tịkí ãnji ízú tré, kộpivé kãlãfe gõ ícá kárákará.

²⁸Yõkóbũ adri ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá ꞌdãlé ílí mụdrị́ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃, ĩrivé ílí adrizú vũ drị̃gé rĩ mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ sụ drị̃ ni ẹ́zị̂rị̃. (147) ²⁹Ĩsẽrélẽ vé sâ drãzú rĩ kã ꞌbãá ícá ĩnyiŋá, ĩri ní mvọ́pị Yõsépã ri zịzú ímụ́zú ꞌí vúgá nõó, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ lẽ dõ ma rá, lẽ mî sõ ũyõ má ẹndrẹtị gé ꞌyozú kínĩ, mi ẹ́sị́ múké ꞌbã má ní rá, ãzini mi tã má ní ꞌyoó rĩ ꞌdụ nga rá. Ã sị̃kí ma ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõgó ku. ³⁰Má kãdõ drãá, ꞌí ꞌdụ ma ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõósĩ, ꞌí jị mụụ́ sị̃ị́ ụ̃jị́ ĩ ní má ẹ́ꞌbị́pị́ị sị̃zú rĩ agá.”

Yõsépã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma ꞌo rá sụ̃ mí ní ꞌyoó rĩ tị́nị.”

³¹Ĩsẽrélẽ ní gõzú ꞌyozú Yõsépã ní dị̃ị́ kĩnĩ, “ꞌÍ sõ ũyõ má ẹndrẹtị gé nõgó lũzú kínĩ, mi tã ꞌdĩri ꞌo rá.” Kúru Yõsépã ní ũyõ sõzú Ĩsẽrélẽ ẹndrẹtị gé, Yõkóbũ ní ọ̃vụ̃zú ꞌî drị̃ sị̃zú ívé gbọ́lọ́ drị̃gé ꞌdãá, ĩri ní Múngú ri zịzú.

Yõkóbũ sẽ tãkíri Mãnásẽ pi ní Ẽfẽrémã be

¹Vụ́drị̃ ni kã vụ̃ụ́ mãdã, ꞌbá ãzi ní mụzú lũzú Yõsépã ní kĩnĩ, “Mí ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ ri ãzó rú.” Yõsépã ní ꞌdezú mụzú ĩri ndrezú, jị ívé anji ãgõ ị̃rị̃ Mãnásẽ pi Ẽfẽrémã be mụzú ĩndĩ. ²Yõsépã kã caá ꞌdãlé, ꞌbá ãzi ní lũzú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “Mívé mvá Yõsépã ícá gí.” Yõkóbũ ní ũkpõ ꞌbãzú, ĩri ní íngázú úrízú ụrụ sĩ ívé gbọ́lọ́ drị̃gé.

³Yõkóbũ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Múngú Ũkpõ ꞌDị́pa iꞌda ꞌi má ní ándúrú Lụ́zị̃ gé ãngũ Kãnánã vé rĩ agá ꞌdãlé, sẽ má ní tãkíri, ⁴ꞌyo má ní kĩnĩ, ‘Ma sẽ mi ímụ́ anji tị tré, mívé úyú rĩ pi ízú kárákará. Ma sẽ mi ímụ́ adri sụ́rụ́ be kárákará, ma ãngũ nõri sẽ úyú mívé rĩ pi ní mụzú nyonyo.’ ”

⁵Yõkóbũ ní gõzú ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Mívé anji ãgõ ị̃rị̃ Ẽfẽrémã pi Mãnásẽ be ĩ ní tịị́ ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõgó ꞌdĩꞌbée, kộpi adri anji mávé ni, sụ̃ Rũbénã pi ní adrií Sĩmĩyónã be anji mávé ni rĩ tị́nị. ⁶ꞌBo anji ĩ ní ímụ́ tịị́ mí ní anji ꞌdĩꞌbée ã vụ́drị̃ gé rĩ pi, kộpi adri mívé ni, nyọ̃ọ́kụ́ kộpi ẹ́drị́pị Ẽfẽrémã vé rĩ, ãzini Mãnásẽ vé rĩ ã vúgú, ĩri ímụ́ adri kộpivé ni. ⁷Ọ́tụ́ má ní rizú ímvízú Pãdãnã Ãrámã gálésĩ rĩ gé, Rãélẽ drã lẹ́tị gé, ãngũ Kãnánã vé rĩ agá, ị́sụ́ ꞌbá cakí drĩ kụ̃rụ́ Ẽfãrátã vé rĩ gé ꞌdãlé kuyé, mâ ẹ́sị́ ị́sụ́ ĩzãngã ãní rá. Á sị̃ ĩri lẹ́tị mụụ́pi kụ̃rụ́ Ẽfãrátã vé rĩ gé rĩ ã gãrã gá.” (Kụ̃rụ́ Ẽfãrátã ꞌdĩri ĩ kpá zị Bẽtẽlémẽ.)

⁸Ĩsẽrélẽ kã anji ãgõ Yõsépã vé rĩ pi ndreé, ĩri ní zịzú kĩnĩ, “Anji ꞌdĩꞌbée ãꞌdi pi?”

⁹Yõsépã ní újázú ẹ́tẹ́pị ní kĩnĩ, “Anji ꞌdĩꞌbée Múngú ní sẽé má ní ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nõgó rĩ pi.”

Yõkóbũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mí íjị́ kộpi má vúgá nõó, mâ sẽ rí kộpi ní tãkíri.”

¹⁰Ĩsẽrélẽ ẽ mị ẹ̃sị̃ gí, ĩri ní dẽé gí rĩ sĩ, ndre ãngũ ku. Yõsépã ní ívé anjiŋá rĩ pi jịzú vú ni gé ꞌdãá, Yõkóbũ ní kộpi ẽ tị ndruzú, ĩri ní kộpi uꞌdezú ẹzịzú bẹ̃drị̃ sĩ.

¹¹Ĩsẽrélẽ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Má ụ̃sụ̃ má ícó gõó mi ndreé dị̃ị́ ku, ꞌbo Múngú ãꞌyĩ rá sẽ á ndre kpá mívé anjiŋá rĩ pi gí.”

¹²Yõsépã ní ívé anjiŋá rĩ pi uꞌdụzú ꞌí ẹ́tẹ́pị ã ụ̃ꞌdụ́ drị̃gé sĩ rá, ĩri ní kũmũcí ũtị̃zú, ꞌî drị̃ sị̃zú vúgá. ¹³Yõsépã uꞌdụ kộpi ị̃rị̃trọ́, ꞌbã Ẽfẽrémã ri Ĩsẽrélẽ vé drị́ ị̃jị́ gélésĩ, ꞌbã Mãnásẽ ri ĩrivé drị́ ẹ̃ndẹ́pị gélésĩ, útrú kộpi ĩnyiŋá Yõkóbũ vúgá ꞌdãá. ¹⁴Ẽfẽrémã ã adri dõ mvá ụ̃dụ́ drãáãsĩyã, Ĩsẽrélẽ újá ꞌî drị́ ẹ̃ndẹ́pị rĩ ꞌbãá Ẽfẽrémã drị̃gé, Mãnásẽ ã adri dõ mvá kãyú drãáãsĩyã, Yõkóbũ újá ꞌî drị́ ị̃jị́ rĩ ꞌbãá Mãnásẽ drị̃gé.

¹⁵Ĩri ní tãkíri sẽzú Yõsépã ní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ,

“Múngú má ẹ́ꞌbị́pị

Ãbũrámã, ãzini má ẹ́tẹ́pị Ĩsákã pi ní rií ĩrivé tã ꞌdụụ́ ngaá rĩ,

Múngú ma úcépi íꞌdózú

ãnjĩŋã gá ꞌdãá cĩmgbá ãndrũ sĩ rĩ,

¹⁶Mãlãyíkã ma ípápi tã ũnjí lẽépi ma ị́sụ́pi rĩ agásĩ rĩ,

ã ꞌbã tãkíri anji ãgõ ꞌdĩꞌbée drị̃gé.

Kộpi ã tã sĩ, mâ rụ́ ã adri rí ũgõgõ,

má ẹ́ꞌbị́pị Ãbũrámã ã rụ́ ã adri rí ũgõgõ,

ãzini má ẹ́tẹ́pị Ĩsákã ã rụ́ ã adri rí ũgõgõ.

Lẽ kộpi ã tịkí ízú tré vũ drị̃gé nõgó.”

¹⁷Yõsépã kã ndreé ẹ́tẹ́pị ꞌbã ꞌî drị́ ẹ̃ndẹ́pị rĩ Ẽfẽrémã drị̃gé, adri ãní ãyĩkõ sĩ kuyé, ĩri ní ẹ́tẹ́pị ẽ drị́ rụzú ꞌdụzú Ẽfẽrémã drị̃gé sĩ rá, ĩri ní ꞌbãzú Mãnásẽ drị̃gé. ¹⁸Yõsépã ní ꞌyozú Yõkóbũ ní kĩnĩ, “Adri ꞌdíni ku, ma ẹ́tẹ́pị, mvá kãyú rĩ ꞌdĩ, ꞌí ꞌbã mî drị́ ẹ̃ndẹ́pị rĩ drị̃ ni gé.”

¹⁹ꞌBo Yõkóbũ gã sĩ, kĩnĩ, “Mâ mvá rĩ, á nị̃ tã má ní ꞌoó rĩ rá. Mãnásẽ ri kpá úmvúlésĩ ímụ́ adri sụ́rụ́ be ãmbúgú, ĩ kpá ĩri ị̃njị̃njị̃. Ĩrivé ẹ́drị́pị ụ̃dụ́ Ẽfẽrémã ri ĩri ndẽ ãmbũgũ sĩ rá. Úyú ĩrivé rĩ pi ímụ́ adri sụ́rụ́ be kárákará.” ²⁰Kúru Yõkóbũ ní tãkíri sẽzú anji ãgõ ꞌdĩꞌbée ní ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ,

“ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi kádõ úmvúlésĩ lẽé tãkíri sẽé, kộpi ĩmî rụ́ zị tãkíri rĩ sẽzú ãní, kộpi ꞌyo,

‘Múngú ã sẽ ĩmi ní tãkíri sụ̃ ĩri ní sẽé Ẽfẽrémã pi ní Mãnásẽ be rĩ tị́nị.’ ”

Ĩsẽrélẽ zị Ẽfẽrémã ã rụ́ drị̃drị̃, ꞌî ꞌbã rí Ẽfẽrémã ri ãmbúgú Mãnásẽ ri ndẽé.

²¹Ĩsẽrélẽ ní ꞌyozú Yõsépã ní kĩnĩ, “Ẹ̃sị̃ mãdã, ma ímụ́ drãdrã, ꞌbo Múngú ri adri ĩmi be trụ́, ĩri ĩmi jị gõ vúlé ãngũ ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị vé rĩ gé Kãnánã gá ꞌdãlé rá. ²²Ãngũ má ní rụụ́ ẹ̃ꞌdị́ sĩ ꞌbá Ãmórã vé rĩ pi drị́gé rĩ, ma lị sẽ mí ní ãmbúgú, ĩri mí ẹ́drị́pị́ị vé rĩ ndẽ.”

Yõkóbũ vé átángá ã ụ̃dụ̃ ĩri ní átá ẹnjịpị́ị ní rĩ

¹Kúru Yõkóbũ ní ívé anji ãgõ rĩ pi zịzú ímụ́zú, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ímụ́kí má gãrã gá nõó, mâ ũlũ rí ĩmi ní tã ímụ́pi ꞌi ngaápi ĩmî rụ́ꞌbá gá drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ pi.

²“Má anji rĩ, ma ĩmivé ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ ꞌi, ĩmi ímụ́kí má vúgá nõó tã yịị́ má tị gé.

Ma ĩmivé ẹ́tẹ́pị Ĩsẽrélẽ ꞌi, ĩmi yịkí tã má tị gé.

³Rũbénã, mi mávé mvá kãyú,

á tị mi ị́sụ́ ãkũdẽ ma ũkpõ be, ã tị mi ị́sụ́ ãkũdẽ ma kẹ̃rị́ŋá rú ũkpõ be lũzú kínĩ, ma anji tị rá.

Mi ꞌbá ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ ni, mi ꞌbá ũkpõ be ni.

⁴Mi ímụ́ ẹ́cị́ sụ̃ ĩgãŋá ní rií ẹ́cị́ yị̃ị́ drị̃gé sĩ ngãlángãlá rĩ tị́nị, mí gõ adrií kãyú ku,

ãꞌdiãtãsĩyã ꞌí la mávé ũkú sĩ mávé gbọ́lọ́ drị̃gé,49:4 Íꞌdóngárá 35:22

ꞌí ꞌo tã drị̃njá sẽépi ni mávé gbọ́lọ́ drị̃gé.

⁵Sĩmĩyónã ĩmi Lẹ́vị̃49:5 Sĩmĩyónã pi Lẹ́vị̃ be: ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 34:1-29. be, ĩmi ẹ́drị́pị,

ĩmi rikí ĩmivé ngá ẹ̃ꞌdị́ vé rĩ pi áyú tã ũnjí ꞌozú ãní.

⁶Á lẽ fií tã ĩmi ní rií ụ̃sụ̃ụ́ ꞌdĩri agá ku,

á lẽ fií tã ĩmi ní ĩmi úmú rií átá ꞌdĩri agá ku,

ãꞌdiãtãsĩyã ĩmivé ẹ́sị́ ũká ũká rĩ sĩ, ĩmi úꞌdị́kí ꞌbá rĩ pi ũdrãá rá,

ãzini ĩmi úlị́kí tị́ ãgõ rĩ pi vé ị́sụ́bãá pá gá rĩ pi tã ã pá ãkó.

⁷Jĩkó ĩmivé rĩ ã tã sĩ, á tri ĩmi gí, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmî ẹ́sị́ ũká ũká,

ꞌa vengárá ĩmivé rĩ ã tã sĩ, á tri ĩmi gí, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmi ũmbá rú!

Ma ímụ́ ĩmi íré mụ adri úyú Yõkóbũ vé rĩ pi ãsámvú gé,

ãzini ma ímụ́ ĩmi íré mụ adri sụ́rụ́ Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ãsámvú gé.

⁸Yụ́dã, mí ẹ́drị́pị́ị ímụ́ mi íngú rá,

mi ímụ́ mívé ariꞌba rĩ pi ã ụ́lẹ́lẹ́ rụ ínjí rá,

mí ẹ́drị́pị́ị ímụ́ kũmũcí ũtị̃ mí ẹndrẹtị gé.

⁹Á Yụ́dã mâ mvá rĩ, mí adri sụ̃ kẹ̃mị̃rọ́ mvá

ímvípi zãá nyangárá gálésĩla rĩ tị́nị.

Mí adri sụ̃ kẹ̃mị̃rọ́ ọ̃vụ̃ụ́pi laápi vũgá rĩ tị́nị.

Mí adri sụ̃ kẹ̃mị̃rọ́ ũkú tị́nị, ãꞌdi ri ícó mi aru ụ́ꞌdụ́ gélésĩ nĩ?

¹⁰Ĩmi ꞌbá Yụ́dã vé rĩ pi, ꞌbá ãzi ícó túré ãmbũgũ vé rĩ ꞌdụụ́ ĩmi drị́gé sĩ ku,

ꞌbá ãzi ícó kpá túré ãmbũgũ vé rĩ ꞌdụụ́ úyú mívé rĩ pi drị́gé sĩ ku,

cĩmgbá cazú sâ ꞌbá ímụ́pi túré rĩ rụụ́pi rĩ vé rĩ gé,

ꞌbá ãngũ rĩ pi agásĩ rĩ pi céré ĩri ị̃njị̃.

¹¹Yụ́dã, mi ímụ́ mívé dõngí ꞌyĩ pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ ã rụ́ꞌbá gá,

mi ímụ́ mívé dõngí mbaápi úꞌdí rú rĩ ꞌyĩ pẹtị vị́nyọ̃ vé múké rĩ ã rụ́ꞌbá gá,

mi mívé bõngó ũjĩ vị́nyọ̃ rĩ vé sụ́ sĩ,

mi mívé bõngó ũjĩ vị́nyọ̃ kaápi ãrí rú rĩ sĩ.49:11 Mi mívé bõngó ũjĩ vị́nyọ̃ kaápi ãrí rú rĩ sĩ: Yõkóbũ ri tã Yụ́dã ní ímụ́zú adrizú ãꞌbú be rĩ vé tã iꞌda. Vị́nyọ̃ rĩ ímụ́ ꞌa ambamba, ĩri ímụ́ ívé bõngó ũjĩ vị́nyọ̃ rĩ vé sụ́ sĩ.

¹²Mî mị ri ímụ́ ka ku ikamgbiri vị́nyọ̃ rĩ ã sụ́ sĩ,

Mî sị́ ri ímụ́ mve ku imvesírílí, lé sụ́ rĩ sĩ.

¹³Jẽbũlúnã, mi adri yị̃ị́ tafu ã gãrã gá,

ãngũ mívé rĩ ímụ́ adri vũrã múké49:13 Vũrã múké rĩ ĩri ũlí vịị́pi ũkpõ be rĩ uga. kũlúmgba ambugu rĩ pi ní pá tuzú ni,

mívé ãngũ rĩ vé lõkókõrí ri ímụ́ ꞌi útrú ca ãngũ Sĩdónã vé rĩ gé.

¹⁴Ĩsãkárã, mi adri sụ̃ dõngí ũkpõ be

laápi ãndẽ vuúpi jũrú ị̃rị̃ rĩ pi49:14 Jũrú ị̃rị̃ rĩ pi: Ãngũ Ĩsãkárã vé rĩ ímụ́ adri sụ́rụ́ Ĩsẽrélẽ vé ị̃rị̃ rĩ pi vé ãngũ ãsámvú gé. ãsámvú gé rĩ tị́nị.

¹⁵Mí kãdõ ndreé mi ri uvu vũrã múké ni gé,

vũrã rĩ mí ní ãyĩkõ sẽ,

mi ẹ̃zị́ nga ũkpõ sĩ,

ꞌbá rĩ pi mi ꞌbã ẹ̃zị́ nga tụ́gẹ̃rị̃ rú.

¹⁶Dánã, mi ímụ́ adri sụ́rụ́ Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé rĩ ãzi,

mi ímụ́ ꞌbá mívé rĩ pi vé tã lị pịrị.

¹⁷Dánã, mi adri ọ̃jọ́gọ́ ọ̃jọ́gọ́ sụ̃ ị̃nị̃ riípi adriípi lẹ́tị gãrã gá rĩ tị́nị,

mi adri sụ̃ ꞌbóro riípi adriípi lẹ́tị gãrã gá,

riípi hũsánĩ ã pá ugaápi,

ꞌbá únjúꞌbá hũsánĩ sĩ rĩ pi ã uꞌdekí rí ãní vũgá rĩ tị́nị.

¹⁸Á Úpí Múngú, á ꞌbã ẹ́sị́ mí drị̃gé, mî pa rí ma!

¹⁹Gádĩ, ꞌbá rĩ pi ímụ́ ẹ̃ꞌdị́ ꞌdị mí be,

ꞌbo mi ímụ́ ẹ̃ꞌdị́ ꞌdị ꞌbá ímụ́ꞌbá ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịꞌbá mí be rĩ pi be.

²⁰Ãsérã, mi ímụ́ ínyá múké ni nya,

mi ímụ́ ínyá ẹ̃jị́ be múké ꞌbãgú ní rií nyaá rĩ nya.

²¹Nãfãtálĩ, mi ímụ́ adri sụ̃ nyámáta ẹ́cị́pi ásé agásĩ,

anji tịị́pi ũnyĩ be rĩ tị́nị.

²²Yõsépã, mi ímụ́ anji tị ízú sụ̃ pẹtị vị́nyọ̃ vé rĩ ní ꞌaá rĩ tị́nị,

mi anji tị ízú sụ̃ pẹtị vị́nyọ̃ vé yị̃ị́ gãrã gá rĩ ní ꞌaá rĩ tị́nị,

vị́nyọ̃ drị́tị be ĩgãrãápi, tụụ́pi ãbi drị̃gé rĩ tị́nị.

²³Yõsépã, ariꞌba rĩ pi ꞌdịkí ẹ̃ꞌdị́ mi be ũnjí ũnjí,

kộpi úꞌbúkí íꞌyé ĩvé rĩ pi mụzú mí vúgá ꞌdãá, kộpi ꞌokí mi ũnjí.

²⁴ꞌBo ꞌí njõ mívé ụ̃sụ̃ kú ị́nọ́gọ́sị́,

mî drị́ ũrõ kuyé

Múngú Yõkóbũ vé rĩ vé ũkpõ sĩ,

Múngú riípi ãngũ úcépi rĩ vé ũkpõ sĩ,

ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi vé Múngú adriípi írã rú rĩ vé ũkpõ sĩ.

²⁵Múngú mí ẹ́tẹ́pị vé rĩ ko mî ĩzã nĩ,

Múngú Ũkpõ ꞌDị́pa sẽ mí ní yị̃ị́gọ́ tãkíri rú

íngázú ꞌbụ̃ gélésĩ nĩ,

sẽ mí ní yị̃ị́ tãkíri rú vũ drị̃gé nõgó nĩ,

sẽ mí ní tãkíri anji tịzú nĩ.

²⁶Mâ mvá rĩ, tãkíri má ní sẽé mí ní ꞌdĩri,

ndẽ tãkíri ĩ ní ị́sụ́ írã adriípi mụzú ꞌdániꞌdáni rĩ49:26 Írã adriípi mụzú ꞌdániꞌdáni rĩ vé ífífí, ĩri ẹ́ꞌbị́pị́ị riꞌbá tãkíri sẽꞌbá ꞌbá rĩ pi ní rĩ. agá rĩ rá,

ãzini ánga adriípi mụzú ꞌdániꞌdáni rĩ agá rĩ rá.

Yõsépã, lẽ tãkíri ꞌdĩri ã adri mí drị̃gé,

mi adri ãmbúgú mí ẹ́drị́pị́ị ãsámvú gé.

²⁷Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃, mí adri sụ̃ ãrãkílaŋá ẹ́sị́ be ũká ũká,

ụ̃ꞌbụ́tịŋá sĩ ãnyãpá rĩ pi úcípi nyaápi,

ũndréŋá sĩ zãá ni acoópi sẽépi ꞌî ọ̃gụ̃pị́ị ní rĩ tị́nị.”

²⁸Anji mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ímụ́ adri ẹ́ꞌbị́pị́ị sụ́rụ́ mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi vé ni. Yõkóbũ ní rizú kộpi ní tãkíri sẽzú rĩ gé, ri átángá rĩ átá mụzú ꞌdíni, sẽ tãkíri ꞌbá ãlu ãlu ní tã ꞌbá rĩ ní ꞌoó rĩ vú sĩ.

Yõkóbũ vé drãngárá

²⁹Kúru Yõkóbũ ní tã ẹzịzú ꞌí ẹnjịpị́ị ní kĩnĩ, “Ẹ̃sị̃ mãdã, ma drãdrã. Á drã dõ gí, ĩmi jịkí mávé ãvũ mụụ́ sị̃ị́ má ẹ́ꞌbị́pị́ị ã gãrã gá, ụ̃jị́ ĩ ní rizú ãvũ sị̃zú rĩ agá, ụ̃jị́ rĩ Ẽfõrónã Hị́tị̃gú rĩ vé nyọ̃ọ́kụ́ agá, ³⁰ụ̃jị́ rĩ Mãkãpélã gá, ĩnyiŋá Mãmúrẽ be, ãngũ Kãnánã vé rĩ agá. Ãbũrámã je vũrã rĩ rizú ãvũ sị̃zú ãní, je Ẽfõrónã Hị́tị̃gú rĩ drị́gé. ³¹Sị̃kí Ãbũrámã pi ũkú ni Sárã be vũrã ꞌdãri gé, sị̃kí kpá Ĩsákã pi ũkú ni Rẽbékã be vũrã ꞌdãri gé, á sị̃ Léyã ri vũrã ꞌdãri gé. ³²Má ẹ́ꞌbị́pị Ãbũrámã je nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ụ̃jị́ rĩ be ꞌbá Hị́tị̃ vé rĩ pi drị́gé.”

³³Yõkóbũ kã tã rĩ ẹzịị́ dẹẹ́ ẹnjịpị́ị ní gí, ĩri ní lazú ívé gbọ́lọ́ drị̃gé, ĩri ní kúru drãzú.

¹Yõsépã ní ọ̃vụ̃zú ẹ́tẹ́pị ri uꞌdezú bẹ̃drị̃ sĩ, ĩri ní íꞌdózú ngozú ĩzãngã ĩzãngã rú, ĩri ní ẹ́tẹ́pị ã gbángírí ndruzú. ²Yõsépã ní ꞌyozú ívé ꞌbá riꞌbá ẹ̃zị́ dáwã vé rĩ ngaꞌbá rĩ pi ní, lẽ kộpi ã njõkí ꞌí ẹ́tẹ́pị Ĩsẽrélẽ vé ãvũ dáwã ãvũ ní ŋmazú ku rĩ sĩ. Kúru ꞌbá dáwã njõꞌbá rĩ pi ní ãvũ rĩ ã rụ́ꞌbá njõzú dáwã rĩ sĩ. ³Dáwã rĩ vé njõngárá ꞌdụ ụ́ꞌdụ́ pụ̃kụ́ sụ, ãꞌdiãtãsĩyã ãrẽni dáwã rĩ vé njõngárá ĩri ụ́ꞌdụ́ ꞌdụ ꞌdĩri tị́nị. ꞌBá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ngokí Yõkóbũ ri caá ụ́ꞌdụ́ pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃.

⁴Ụ́ꞌdụ́ ãvũ ngozú rĩ kã dẹẹ́, Yõsépã ní ꞌyozú ũgalaku ꞌbãgú rĩ vé rĩ pi ní kĩnĩ, “Lẽ ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ múké má ní, lẽ ĩmi ꞌyokí ꞌbãgú rĩ ní ꞌdíni, ⁵má ẹ́tẹ́pị sẽ ma ũyõ sõó ꞌí ẹndrẹtị gé, ꞌyo má ní kĩnĩ, ‘Ma ri drãdrã, á drã dõ gí, ꞌí jị ma mụụ́ sị̃ị́ ꞌbụ́ má ní gaá mâ úlúngu ní ãngũ Kãnánã vé rĩ agá ꞌdãá.’ Lẽ ꞌbãgú rĩ ọyụ ma, mâ jị má ẹ́tẹ́pị ri mụụ́ sị̃ị́. Á sị̃ dõ ĩri gí, ma ma újá ĩgõ rá.”

⁶ꞌBãgú rĩ ãꞌyĩ tã Yõsépã ní zịị́ rĩ rá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ jị mí ẹ́tẹ́pị ri mụụ́ sị̃ị́ ĩyí, sụ̃ ĩri ní mi sẽé ũyõ sõó ꞌí ẹndrẹtị gé rĩ tị́nị.”

⁷Kúru Yõsépã ní ꞌdezú mụzú ẹ́tẹ́pị ri sị̃zú. ꞌBãgú rĩ vé ũgalaku rĩ pi, ꞌbá ambugu ꞌbãgú rĩ vé kání agá rĩ pi, ãzini ꞌbá ambugu ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ pi, kộpi ꞌdekí mụụ́ Yõsépã vúgá sĩ ĩndĩ. ⁸Yõsépã jị ꞌbá ívé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi, ꞌí ẹ́drị́pị́ị be, ꞌbá adriꞌbá ẹ́tẹ́pị vé jó ãsámvú gé rĩ pi be mụzú ĩndĩ. Ku anjiŋá rĩ pi, kãbĩlõ rĩ pi, ndrị̃ị́ rĩ pi, tị́ rĩ pi be kú vúlé Gõsénĩ gé ꞌdãá. ⁹Ãngáráwá rĩ pi útụ́kí ãrãbíyã hũsánĩ ní rií seé rĩ pi agá, ụrụkọꞌbée útụ́kí hũsánĩ drị̃gé, kộpi ꞌdekí mụụ́ Yõsépã vúgá sĩ ĩndĩ. ꞌBá mụꞌbá rĩ pi kárákará.

¹⁰Kộpi kâ mụụ́ caá Ãtádĩ gé, vũrã ĩ ní rizú ãnyãngã fífí cozú ĩnyiŋá yị̃ị́ Yárídénĩ ã gãrã gá rĩ gé, kộpi íꞌdókí rií ãá ngoó ĩzãngã ĩzãngã rú, kộpi ẹ́sị́ ŋõ ambamba, Yõsépã ꞌbã ẹ́tẹ́pị vé ãá ngoó ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃. ¹¹ꞌBá Kãnánã vé rĩ pi kâ ndreé kộpi ri ãá ngo vũrã ãnyãngã fífí cozú rĩ gé Ãtádĩ gé ꞌdãá, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “ꞌBá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ri ãá rĩ ngo ĩzãngã ĩzãngã rú nĩ.” Sẽ ĩ ní vũrã Yárídénĩ ã jẽlé gá ꞌdãri ã rụ́ zịzú Ẽbélẽ Mĩzĩrãyímũ ãní.50:11 Ẽbélẽ Mĩsĩrãyímũ: Ẽbélẽ Mĩsĩrãyímũ vé ífífí, ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi ri ãá ngo.

¹²Yõkóbũ vé anji ãgõ rĩ pi ꞌdụkí tã rĩ ngaá sụ̃ ĩ ẹ́tẹ́pị ní ẹzịị́ ĩ ní rĩ tị́nị. ¹³Kộpi ꞌdụkí ĩrivé ãvũ jịị́ mụzú Kãnánã gá, kộpi sị̃kí ĩri ụ̃jị́ adriípi nyọ̃ọ́kụ́ Mãkãpélã vé rĩ agá, ĩnyiŋá Mãmúrẽ be, nyọ̃ọ́kụ́ rĩ Ãbũrámã je Ẽfõrónã Hị́tị̃gú rĩ drị́gé rizú ãvũ sị̃zú ãní. ¹⁴Yõsépã kã ẹ́tẹ́pị ri sị̃ị́ gí, ĩri ní ꞌi újázú gõzú vúlé Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá, kộpi újákí ĩ gõó ẹ́drị́pị́ị be, ꞌbá mụꞌbá vú ni gé sĩ ẹ́tẹ́pị ri sị̃ngárá gá rĩ pi be.

Yõsépã ũmĩ ꞌí ẹ́drị́pị́ị ẽ ẹ́sị́

¹⁵Yõkóbũ ní drãá gí rĩ sĩ, Yõsépã ẹ́drị́pị́ị gõkí adrií ụ̃rị̃ sĩ, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Yõsépã ꞌbã dõ tã ꞌbá ní ọ́tụ́ ꞌi ꞌozú ũnjí ꞌdãri ꞌí ẹ́sị́ agá, ũfẽ dõ tã rĩ ãrígó, ꞌo dõ ꞌbâ ũnjí, ꞌbâ ꞌokí rí íngóni?”

¹⁶Kúru kộpi ní ụ́ꞌdụ́kọ́ pẽzú mụzú Yõsépã ní, kộpi kínĩ, “Mí ẹ́tẹ́pị ní drĩ drãzú kuyé rĩ gé, ẹzị ꞌdíni kĩnĩ, ¹⁷‘Ĩmi lũkí Yõsépã ní ꞌdíni, lẽ mî trũ mí ẹ́drị́pị́ị ũnjĩkãnyã kộpi ní mi ꞌozú ũnjí ꞌdĩri agásĩ rá.’ ꞌBâ ãtíꞌbá Múngú mí ẹ́tẹ́pị vé rĩ vé ni, lẽ mî trũ ꞌbâ ũnjĩkãnyã ꞌbá ní ꞌoó mí ní rĩ agásĩ rá.” Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ kã caá Yõsépã vúgá ꞌdãá, Yõsépã ní íꞌdózú ngozú.

¹⁸Kúru Yõsépã ẹ́drị́pị́ị ní ímụ́zú kũmũcí ũtị̃zú ĩ drị̃ sị̃zú vũgá Yõsépã ẹndrẹtị gé. Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “ꞌBâ tụ́gẹ̃rị̃ mívé ni.”

¹⁹Yõsépã ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi adrikí ụ̃rị̃ sĩ ku. Ĩmi ụ̃sụ̃kí ma Múngú ꞌi ícópi ĩmi ĩrĩŋãápi? ²⁰Ĩmi lẽkí kõdô ma ꞌoó ũnjí, ꞌbo Múngú újá tã ũnjí ĩmi ní lẽé ꞌoó mâ rụ́ꞌbá gá rĩ ícá tã múké rú, tã ꞌi ngaápi nõri, ã nga rí ꞌi fũú tị ni gé bẽnĩ, mâ pa rí ꞌbá kárákará pi vé ídri. ²¹Lẽ ĩmi ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ ku, ma ngá ĩmi ní lẽé rĩ pi sẽ ĩmi ní rá, ãzini ma ngá ĩmivé anjiŋá rĩ pi ní lẽé rĩ sẽ kộpi ní rá.” Yõsépã ũmĩ ẹ́drị́pị́ị ẽ ẹ́sị́, átá átángá rĩ ẹ́sị́ be mãdã, sẽ kộpi ẽ ẹ́sị́ adri ãní ãyĩkõ sĩ.

Yõsépã vé drãngárá

²²Yõsépã pi rikí adrií ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá ꞌdãá ꞌí ẹ́tẹ́pị vé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be trụ́. Yõsépã adri caá ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu mụdrị́ (110). ²³Yõsépã adri ílí be ãco, ndre Ẽfẽrémã vé anji ĩ ní tịị́ úyú na gá rĩ pi rá. Ndre kpá anji Mákĩrĩ vé rĩ pi rá. Mákĩrĩ ri mvá Mãnásẽ vé ni, Yõsépã ꞌdụ anji Mákĩrĩ vé rĩ pi adrií anji ívé ni rú.

²⁴Yõsépã ní ꞌyozú ẹ́drị́pị́ị ní kĩnĩ, “Ma ri drãdrã. ꞌBo Múngú ri ímụ́ ĩmi tã mba rá, ĩri ĩmi jị fũ ãngũ Ẽjẽpétõ vé nõri agásĩ, ĩri ĩmî drị̃ ko mụzú ãngũ ĩri ní ẹzịị́ Ãbũrámã ní, Ĩsákã ní, ãzini Yõkóbũ ní rĩ agá ꞌdãlé rá.”

²⁵Kúru Yõsépã ní Ĩsẽrélẽ ẹnjịpị́ị sẽzú ũyõ sõzú ꞌí ẹndrẹtị gé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Múngú kãdõ ímụ́ ĩmi ĩzã koó, ĩmî drị̃ koó mụzú vúlé ꞌdãá, ĩmi jịkí mávé fã mụzú ĩndĩ.”

²⁶Yõsépã ní kúru drãzú Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé, ị́sụ́ ãkũdẽ ĩri ílí be mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu mụdrị́. Kộpi ní ĩrivé ãvũ njõzú dáwã ãvũ ní ŋmazú ku rĩ sĩ, kộpi ní ãvũ rĩ ꞌbãzú sọ̃ndụ́kụ̃ agá.