Ẹ̃zị́

Ẹ̃zị́

ꞌbá áyúãyũ rĩ pi vé rĩ

Tã búkũ rĩ vé rĩ ã ũlũngárá

Búkũ Ẹ̃zị́ ꞌbá áyúãyũ rĩ pi vé rĩ, Lúkã sĩ nĩ, sĩ kpá búkũ Lúkã vé rĩ nĩ. Búkũ ꞌdĩri agá, Lúkã ũlũ tã ꞌdĩri ị́sụ́ ãkũdẽ Yẹ́sụ̃ nga mụzú ꞌbụ̃ gé gí. Drị̃drị̃ ni, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ũlũkí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní kộpivé ãngũ agá. Vụ́drị̃ ni gé, kộpi ũlũkí ꞌbá ụrụkọꞌbée ní ãngũ ụrụkọꞌbée agásĩ rá. Lúkã ũlũ tã Índrí Uletere rĩ ní ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ásúzú drị̃drị̃ rĩ vé tã, ãzini ũlũ tã Índrí Uletere rĩ ní kộpi ẽ drị̃ kozú, ĩri ní kộpi ní ũkpõ sẽzú ĩvé ꞌbá drị̃koma rú rĩ pi be rĩ vé tã.

Cápĩtã 1-12 agá, tã Lúkã ní ũlũú ꞌdĩgé agaápi rá rĩ, ũlũ tã Pétẽró ní ꞌoó rĩ, ãzini ũlũ tã ꞌi ngaápi ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ãsámvú gé Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rĩ. Tã ĩ ngaꞌbée ꞌdĩꞌbée agásĩ, Índrí Uletere rĩ ko kộpi ẽ ĩzã rá, kộpi ã nị̃kí rí ámá ꞌyozú kínĩ, Múngú lẽ, kộpi ã ũlũkí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Yẹ́sụ̃ vé rĩ ꞌbá rĩ pi ní ãngũ rĩ pi agásĩ céré, adri ꞌyéŋá Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ku. Cápĩtã 13-28 agá, Lúkã ũlũ lẹ́tị Índrí Uletere rĩ ní Páũlũ ẽ ĩzã kozú, ĩri ní ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũzú mụzú vũrã kárákará agásĩ rĩ vé tã, íꞌdó Ẹ́zị̃yã gá, Yúrõpũ gé, cĩmgbá cazú kụ̃rụ́ Rómã vé rĩ gé. Úꞌdógúꞌdógú ꞌdĩri agá, Lúkã ũlũ tị Páũlũ ní sẽé rĩ vé tã, ãzini tị ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ní sẽé rĩ vé tã. Tã ꞌdĩꞌbée ꞌbâ ĩzã ko nị̃zú ámázú kínĩ, kộpi ũlũkí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Yẹ́sụ̃ vé rĩ ꞌbá ãndíãndí pi ní, tã ꞌi ngaꞌbá rĩ pi agásĩ ãndíãndí.

Ẹzịkí Índrí Uletere rĩ vé tã

¹Tõfílĩ má ní lẽélẽ rĩ, búkũ má ní sĩí drị̃drị̃ rĩ agá, á sĩ tã Yẹ́sụ̃ ní íꞌdó ꞌoó rĩ pi, ãzini ĩri ní ímbá rĩ pi ãrẽvú céré, ²cĩmgbá cazú ụ́ꞌdụ́ ĩri ní ívé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi1:2 ꞌBá áyúãyũ rĩ pi: ꞌBá áyúãyũ rĩ pi, Yẹ́sụ̃ sẽ kộpi ní ũkpõ, ri kộpi pẽé mụụ́ ꞌbá rĩ pi ímbá, índrí ũnjí rĩ pi údró, ãzini tã ãyãzú ãyãyã ni pi ꞌoó. ímbázú Índrí Uletere1:2 Índrí Uletere rĩ: Índrí Uletere rĩ Índrí Múngú vé ni. Búkũ Múngú vé rĩ kĩnĩ, Ẹ́tẹ́pị ri Múngú ꞌi, ĩrivé mvá Yẹ́sụ̃ ri Múngú ꞌi, ãzini Índrí Uletere rĩ Múngú ꞌi. Ẹ́tẹ́pị ri, Mvọ́pị ri, ãzini Índrí Uletere rĩ, kộpi Múngú ãlu. ꞌÍ lã Yũwánĩ 1:1-18; Yũwánĩ 8:41-42; Ẹ̃zị́ 5:3-4. rĩ vé ũkpõ sĩ rĩ gé, ãzini ĩ ní ĩri ꞌdụzú mụzú ꞌbụ̃ gé rĩ gé. ³Ĩzãngã Yẹ́sụ̃ ní nyaá rĩ ã vụ́drị̃ gé, Yẹ́sụ̃ gõ ꞌi iꞌdaá ívé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ẹndrẹtị gé lẹ́tị be ãndíãndí, lũzú kínĩ ꞌi ídri rú. Iꞌda ꞌi kộpi ẹndrẹtị gé caá ụ́ꞌdụ́ pụ̃kụ́ sụ, ri kộpi ní mãlũngã Múngú vé rĩ ã tã ũlũú.

⁴Ụ́ꞌdụ́ ãlu, kã rií ínyá nyaá ívé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi be, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Lẽ ĩmi fũkí Yẹ̃rụ́sãlémã agásĩ ãmvé ku, ĩmi tẽkí fẽfẽ má Ẹ́tẹ́pị ní ẹzịị́, ĩri ní lẽé sẽé ĩmi ní, má ní tã ni ꞌyoó ĩmi ní rĩ. ⁵Yũwánĩ sẽ bãtízĩmũ1:5 Bãtízĩmũ: Ĩ ri ꞌbá rĩ pi ní bãtízĩmũ sẽ lũzú kínĩ, kộpi újákí ẹ́sị́ ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ gí, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí Múngú ri gí. rĩ yị̃ị́ sĩ, ꞌbo ụ́ꞌdụ́ mãdã ã vụ́drị̃ gé, ĩ ímụ́ ĩmi ní bãtízĩmũ rĩ sẽ Índrí Uletere rĩ sĩ.”

Yẹ́sụ̃ vé ꞌdụngárá mụzú ꞌbụ̃ gé rĩ

⁶Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi kâ rií adrií Yẹ́sụ̃ pi be trụ́, kộpi ní Yẹ́sụ̃ ri zịzú kínĩ, “Úpí, sâ nõri gé, mi nyo ícó mãlũngã rĩ sẽ gõ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi drị́gé rá?”

⁷Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Adri tã ĩmivé ni, ĩmi ní lẽzú sâ ni nị̃zú, dõku mbãá ụ́ꞌdụ́ ni nị̃zú ku, má Ẹ́tẹ́pị ụ̃tị̃ îngá tã ni ívé ũkpõ sĩ gí. ⁸ꞌBo Índrí Uletere rĩ kãdõ ímụ́ ĩmi ású, ĩri ĩmi ní ũkpõ sẽ, ĩmi ndrekí mávé tã ĩmî mị sĩ gí, ĩmi íꞌdókí tã ni ũlũú kụ̃rụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã vé rĩ agá, ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agásĩ céré, ãzini ãngũ Sãmãríyã vé rĩ agá, cazú vũ drị̃gé sĩ céré.”

⁹Yẹ́sụ̃ kã tã rĩ átá ꞌdíni, ĩ ní ĩri ꞌdụzú mụzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, kộpi rikí ĩri ndreé mụzú, ị́rị́bị́tị rĩ ní ĩri ọ̃zụ̃zú, kộpi gõkí ĩri ndreé kuyé. ¹⁰ꞌBá rĩ pi kâ rií mị ꞌbãá ĩri ndrezú mụzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, koro ãgõ ị̃rị̃ pi ní ímụ́zú pá tuzú kộpi ãsámvú gé, kộpi úsúkí bõngó imve ĩ rụ́ꞌbá gá. ¹¹Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Ĩmi ãgõ Gãlĩláyã vé ꞌdĩꞌbée, ngá ĩmi ní rizú pá tuzú nõgó ãngũ ndrezú mụzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá rĩ ãꞌdi? Yẹ́sụ̃ Gãlĩláyãgú ĩ ní ꞌdụụ́ ĩmi ãsámvú gé sĩ mụzú ꞌbụ̃ gé ꞌdĩri, ĩri nyo gõ ímví sụ̃ ĩmi ní ĩri ndreé mụzú ꞌbụ̃ gé ꞌdĩri tị́nị.”

Ĩpẽkí Mãtíyã ri ꞌbãá Yụ́dã ã vũrã gá

¹²Kúru Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ní ísị́zú Írã Õlívẽ vé rĩ drị̃gé ꞌdãásĩ, kộpi ní mvizú gõzú Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé. Kụ̃rụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã vé rĩ pi vé ãsámvú vụ̃ caá írã rĩ be máyĩlĩ1:12 Máyĩlĩ: ꞌBá ri ícó ẹ̃cị̃ tu ca máyĩlĩ na sâ ãlu agá. ãlu kuyé. ¹³Kộpi kâ caá, kộpi ní tụzú mụzú jó ã ꞌa ụrụlésĩ kộpi ní rizú adrizú rĩ agá ꞌdãá. ꞌBá rĩ Pétẽró ꞌi, Yũwánĩ ꞌi, Yõkóbũ ꞌi, Ãndẽréyã ꞌi, Pĩlípũ ꞌi, Tómã ꞌi, Bãtĩlĩmáyõ ꞌi, Mãtáyo ꞌi, Yõkóbũ Ãlãfáyõ mvọ́pị ꞌi, Sị̃mọ́nã úvá ꞌbãápi ꞌbá ívé rĩ pi ẽ ị́sụ́kí rí drị̃wãlã rĩ ꞌi, Yụ́dã Yõkóbũ mvọ́pị sĩ.

¹⁴Ụ́ꞌdụ́ céré kộpi ri ĩ úmú trụ́ Múngú ri zị Mãríyã Yẹ́sụ̃ ẹ́ndrẹ́pị pi be, ũkú ụrụkọꞌbée be, ãzini ĩrivé ẹ́drị́pị́ị be.

¹⁵Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãꞌbée gé, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi úmúkí ĩ caá mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ ị̃rị̃ vũrã ãlu gé. Kúru Pétẽró ní ngazú ụrụ sĩ, ĩri ní átázú kộpi ní kĩnĩ, ¹⁶“Má ẹ́drị́pị́ị má ọ́mvụ́pị́ị, tã Índrí Uletere rĩ ní átá kuú Dãwụ́dị̃1:16 Dãwụ́dị̃: Múngú ĩpẽ Dãwụ́dị̃ ri adrií ꞌbãgú Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé ni, ẹzị kĩnĩ, ꞌbãgú úꞌdí ri ímụ́ ĩfũ ĩrivé úyú agá, ĩri mãlũngã rĩ rụ mụzú ꞌdániꞌdáni, ꞌbãgú rĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ꞌi. ꞌÍ lã Sãwụ́mã 132:11-12; Ẹ̃zị́ 2:30. Tịkí Dãwụ́dị̃ ri ị́sụ́ ãkũdẽ ílí rĩ ca élĩfũ ãlu (1,000) gí, ílí ꞌdãri gé, ị́sụ́ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri kuyé. ꞌÍ lã 1 Sãmũélẽ 16-30; 2 Sãmũélẽ 1-24; 1 ꞌBãgú 1-2. tị gé Yụ́dã vé tã sĩ, ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ, ã nga rí ꞌi fũú tị ni gé bẽnĩ. Yụ́dã ko ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri rụꞌbá rĩ pi ẽ drị̃ mụzú nĩ. ¹⁷Yụ́dã ri ọ́tụ́ ꞌbávé ọ́gụ́pị, ĩpẽkí ĩri ẹ̃zị́ ngaá ꞌbá be trụ́.”

¹⁸(Yụ́dã je ọ́mvụ́ mũfẽngã ĩ ní ũfẽé ĩri ní ũnjĩkãnyã ꞌozú ꞌdãri sĩ, íꞌdé ꞌî drị̃ sị̃ị́ vũgá, ꞌa ni ãfĩ rá, fí ni úkpú céré ãmvé. ¹⁹ꞌBá adriꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã gá rĩ pi céré yịkí tã ꞌdĩri rá. Kúru kộpi ní vũrã ꞌdãri ã rụ́ zịzú ĩvé tị sĩ Ãkẽlẽdámã, nyọ̃ọ́kụ́ ãrí vé ni.)

²⁰Kúru Pétẽró ní ꞌyozú kĩnĩ, “Sĩkí búkũ Sãwụ́mã vé rĩ agá kínĩ,

“ ‘Ĩrivé ꞌbẹ̃tị́ ẽ ícá ándrú rú.

ꞌBá ãzi ã adri ꞌbẹ̃tị́ rĩ agá ꞌdãá ku.’1:20 Sãwụ́mã 69:25

Ãzini,

‘Lẽ ã ꞌbãkí ꞌbá ãzi ĩri ã vũrã gá ẹ̃zị́ ĩrivé rĩ ngaá.’1:20 Sãwụ́mã 109:8

²¹Kúru lẽ ꞌbâ ĩpẽkí ꞌbá ãzi ꞌbãá ĩri ã vũrã gá, ã nga rí ẹ̃zị́ ĩri ní rií ngaá rĩ. Lẽ ꞌbá ĩ ní ĩpẽé ꞌdĩri ã adri ꞌbá ándúrú adriípi ꞌbá be trụ́ lókí ꞌbá ní rizú ẹ̃zị́ ngazú Úpí Yẹ́sụ̃ be rĩ gé ni, ²²ã adri ꞌbá íꞌdózú Yũwánĩ ní bãtízĩmũ sẽzú Yẹ́sụ̃ ní rĩ gé, cĩmgbá ĩ ní ĩri ꞌdụzú mụzú ꞌbụ̃ gé rĩ gé ni. ꞌBá ĩ ní ĩpẽé ꞌdĩri, ĩri ꞌi úmú ꞌbá be trụ́, ĩri adri ꞌbá Yẹ́sụ̃ vé íngángárá drãngárá gálésĩ rĩ vé tã ũlũúpi ni.”

²³Kúru kộpi ní ꞌbá ị̃rị̃ ĩpẽzú, ꞌbá rĩ Yõsépã ĩ ní zịị́ Bãrĩsábã ꞌi (ĩrivé rụ́ ãzi Yụ́sị̃tọ̃ ꞌi), ꞌbá rĩ ãzi Mãtíyã ꞌi. ²⁴Kúru kộpi ní Múngú ri zịzú kínĩ, “Úpí, ꞌí nị̃ ꞌbá ãlu ãlu vé ẹ́sị́ rá. Mí iꞌda ꞌbá ní, ꞌbá ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ãsámvú gé, ꞌbá mí ní ĩpẽé rĩ, ĩri adri ãꞌdi ꞌi, ²⁵ẹ̃zị́ ngaápi ꞌbá áyúãyũ ni rú Yụ́dã ã vũrã gá rĩ, ãꞌdiãtãsĩyã Yụ́dã ku ꞌbâ, mụ vũrã ĩ ní tã lịzú rĩ gé gí.” ²⁶Kúru kộpi ní jẽké ꞌbezú, jẽké rĩ ꞌde Mãtíyã ã rụ́ sĩ, kúru ĩ ní Mãtíyã ri ĩpẽzú fizú ꞌbá áyúãyũ mụdrị́ drị̃ ni ãlu rĩ pi ãsámvú gé.

Índrí Uletere rĩ vé ícángárá

¹Ụ́ꞌdụ́ Pẽnĩtĩkósĩtã2:1 Ụ́ꞌdụ́ Pẽnĩtĩkósĩtã vé rĩ: Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ kã mụụ́ caá ụ́ꞌdụ́ pụ̃kụ́ tọ̃wụ́, vụ́drị̃ ni gé, Ụ́ꞌdụ́ Pẽnĩtĩkósĩtã vé rĩ ní ícázú. Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri ãnyãngã ĩ ní ĩkũnãá ĩvé ọ́mvụ́ agá rĩ pi íjị́ Yẹ̃rụ́sãlémã gá sẽ Múngú ní, ãzini kộpi ri ụ́ꞌdụ́ Múngú ní tãị́mbị́ sẽzú Mósẽ ní Írã Sĩnáyĩ vé rĩ drị̃gé ꞌdãri vé tã ígá. Kũrĩsĩtĩyánĩ rĩ pi ri ụ́ꞌdụ́ ĩ ní Índrí Uletere rĩ ĩpẽzú ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ásúzú Ụ́ꞌdụ́ Pẽnĩtĩkósĩtã vé rĩ gé ꞌdãri vé tã ígá. ꞌÍ lã Kãlãfe 28:26-31.vé rĩ kã ícá, Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi úmúkí ĩ céré vũrã ãlu gé. ²Koro kụ́bị́ ní íkụ́zú ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ, sụ̃ ũlí vịị́pi ũkpõ be rĩ tị́nị, ĩmũlũ jó kộpi ní úrízú rĩ ã ꞌa céré. ³Kộpi ní ngá ãzi ndrezú sụ̃ ãcí sị́ tị́nị, ayi úrí ꞌbá ãlu ãlu drị̃gé. ⁴Índrí Uletere rĩ ású kộpi ãrẽvú céré, Índrí Uletere rĩ sẽ kộpi ní ũkpõ átázú tị ãndíãndí sĩ.

⁵Yãhụ́dị̃ ụrụkọ Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá ị̃njị̃njị̃ ímụ́ꞌbá ãngũ rĩ pi agásĩ sĩ céré rĩ pi ri adri Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá. ⁶Kộpi kâ kụ́bị́ ꞌụụ́pi rĩ yịị́, ꞌbá bị́trị́ká pi ní ímụ́zú ĩ úmúzú vũrã ãlu gé, kộpi ãyãkí tã ꞌdĩri sĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá ãlu ãlu yị Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ri átá ĩvé tị sĩ.

⁷Kộpi ãyãkí tã ꞌdĩri sĩ rá, kộpi ní zịzú kínĩ “ꞌBá átáꞌbée ꞌdĩꞌbée kộpi adrikí nyo ꞌbá Gãlĩláyã vé ni pi kuyé? ⁸ꞌBá yịkí kộpi ri átá ꞌbávé tị sĩ ãsĩ? ⁹ꞌBá ãsámvú gé, ꞌbá ụrụkọ íbíkí ímụ́ Párítĩyã gélésĩ, Médĩyã gélésĩ, Ẽlámũ gélésĩ, ụrụkọ ímụ́kí Mẽsõpõtámĩyã gélésĩ, Yụ̃dáyã gélésĩ, Kãpãdõkíyã gélésĩ, Pónĩtõ gélésĩ, Ẹ́zị̃yã gélésĩ, ¹⁰Pụ̃rụ̃gị́yã gélésĩ, Pãmĩfĩlíyã gélésĩ, Ẽjẽpétõ gélésĩ, ụrụkọꞌbée ímụ́kí Lị́bị̃yã vé wọ̃ọ́kọ̃ ĩnyiŋá Kũrénẽ be rĩ gélésĩ, ụrụkọꞌbée ímụ́kí Rómã gélésĩ, ¹¹(ꞌbá ꞌdĩꞌbée Yãhụ́dị̃ ãzini ꞌbá ĩ újáꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ pi,) ụrụkọꞌbée ímụ́kí Kũrétẽ gélésĩ, ãzini ãngũ Árãbĩ vé rĩ gélésĩ, ꞌbá yịkí kộpi ri tã ãyãzú ãyãyã Múngú ní ꞌoó ꞌdĩri vé tã ũlũ ꞌbávé tị sĩ.” ¹²Kộpi ãyãkí tã ꞌdĩri sĩ rá, kộpi ẽ drị̃ ábá ãní céré céré, kộpi rikí ĩ uzịị́ ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Tã ꞌdĩri vé ífífí ãꞌdi?”

¹³ꞌBá ụrụkọꞌbée rikí gụụ́ kộpi sĩ gụgụ, kộpi kínĩ, “ꞌBá ꞌdĩꞌbée mvụkí íwá ĩmẽrẽzú gí.”

Pétẽró sẽ Múngú vé tị ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ní

¹⁴Pétẽró pi ní ngazú ꞌbá áyúãyũ mụdrị́ drị̃ ni ãlu rĩ pi be ụrụ sĩ, Pétẽró ní átázú ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ní ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kĩnĩ, “Ĩmi Yãhụ́dị̃ ꞌdĩꞌbée, ĩmi ãrẽvú céré adriꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã agá ꞌdĩꞌbée, ĩmi ꞌbãkí bị́ tã má ní lẽé ꞌyoó ĩmi ní rĩ yịzú. ¹⁵Ĩmi ụrụkọꞌbée kínĩ, ꞌbá ꞌdĩꞌbée mvụkí íwá ĩmẽrẽzú gí, ꞌbo adri ꞌdíni kuyé, nóni ĩri sâ úrõmĩ, ãngũ rĩ drĩ ụ̃ꞌbụ́tịŋá. ¹⁶Tã ĩmi ní ndreé ꞌdĩri, nẹ́bị̃2:16 Nẹ́bị̃: Múngú ri ívé tã átá nẹ́bị̃ rĩ pi ní, kộpi kúru ĩrivé ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ũlũ ꞌbá rĩ pi ní. Yõélẽ átá ọ́tụ́ tã ni rá kĩnĩ,

¹⁷“ ‘Múngú kĩnĩ, ụ́ꞌdụ́ ụ̃dụ̃ vé rĩ gé,

ma ímụ́ mávé Índrí Uletere rĩ pẽ ꞌbá rĩ pi ású céré.

Ĩmivé anji ãgõ rĩ pi anji ũkú rĩ pi be, kộpi úmvúlésĩ ímụ́ tã ĩ ngaꞌbá drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ pi ũlũ.

Ĩmivé kẹ̃rị́anji rĩ pi úmvúlésĩ ímụ́ ị́ndrị́lị́kị́ tã ĩ ngaꞌbá drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ pi vé rĩ ndre rá.

Ĩmivé ꞌbá ãrãkã rú rĩ pi ímụ́ urobí ũbĩ.

¹⁸Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri sĩ, má ímụ́ mávé Índrí Uletere rĩ sẽ mávé ãtíꞌbá ãgõ rú rĩ pi ású ũkú rú rĩ pi be, kộpi ímụ́ tã ꞌi ngaápi drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ ũlũ.

¹⁹Ma sẽ tã ãyãzú ãyãyã ni pi ímụ́ ĩ nga ꞌbụ̃ gé ꞌdãlé,

ãzini tã ũꞌdũ be túngú ni pi ímụ́ ĩ iꞌda vũ drị̃gé nõgó,

ãrí ri ímụ́ dã rá, ãcí ri ímụ́ dị̃ rá, ãcígã ri ímụ́ ãngũ ọ̃zụ̃ rá.

²⁰Ụ̃tụ́ rĩ gõ ꞌi újá bĩ nị ku ị́nị́ŋá rú,

mbãá rĩ ẽ mị ri gõ ꞌi újá ka ku ãrí rú

tã ꞌdĩꞌbée céré ímụ́ ĩ nga drị̃drị̃, ụ́ꞌdụ́ ãmbúgú Úpí ní ĩgõzú dị̃ngárá be rĩ íbí ícá ndõ.

²¹ꞌBá céré Úpí ã rụ́ zịꞌbá rĩ pi,

ĩ ímụ́ kộpi pa rá.’2:21 Yõélẽ 2:28-32

²²“Ĩmi ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé ꞌdĩꞌbée, ĩmi yịkí tã má ní lẽé ꞌyoó ĩmi ní ꞌdĩri, tã ãyãzú ãyãyã, tã ambugu ambugu, ãzini tã bị́lẹ́mị rú Yẹ́sụ̃ Nãzẽrétãgú rĩ ní ꞌoó ꞌdĩꞌbée lũ kínĩ Múngú ĩpẽ ĩri nĩ. Yẹ́sụ̃ ꞌo tã ꞌdĩꞌbée ĩmi ãsámvú gé, sụ̃ ĩmi ní nị̃ị́ rá rĩ tị́nị. ²³Múngú ụ̃tị̃ tã Yẹ́sụ̃ vé rĩ sẽé ĩmi drị́gé nĩ, nị̃ tã ĩmi ní lẽé ꞌoó ĩri ní rĩ rá. Ĩmi ní ĩri jịzú sẽzú ꞌbá ũnjĩkãnyã ꞌoꞌbá rĩ pi drị́gé, kộpi ní ĩri gbãzú pẹtị alambaku sị́gé, ã drã rí ꞌdĩísĩ rá ꞌdĩ. ²⁴ꞌBo Múngú inga ĩri gõó ídri rú drãngárá gálésĩ, ọyụ ĩri drã sị́lé gá sĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ã áwí rí kú ãvũ rú ku. ²⁵Dãwụ́dị̃ sĩ tã Yẹ́sụ̃ ní átá rĩ ꞌdíni,

“ ‘Ụ́ꞌdụ́ céré ma ri Úpí Múngú ri ndre mâ gãrã gá.

Ãꞌdiãtãsĩyã ĩri mávé drị́ ẹ̃ndẹ́pị gé,

tã ãzi ícó ma ayaá ku.

²⁶Tã ꞌdĩri sẽ mâ ẹ́sị́ adri ãyĩkõ sĩ, ãzini ma ri ĩri íngú ãyĩkõ sĩ,

ma ri ẹ́sị́ ꞌbã rụ́ꞌbá mávé rĩ ã tã ụ̃sụ̃zú,

²⁷ãꞌdiãtãsĩyã Múngú, mí ícó ma sẽé fií ꞌbụ́ ãvũ rĩ pi vé rĩ agá ku,

ma mívé ꞌBá Uletere ni, mí ícó mávé rụ́ꞌbá sẽé ŋmaá ku.

²⁸Mí iꞌda má ní lẹ́tị ídri vé rĩ gí,

mi ímụ́ sẽ ma adri ãyĩkõ sĩ, mí ní adrií má be trụ́ rĩ sĩ.’2:28 Sãwụ́mã 16:8-11

²⁹“Má ẹ́drị́pị́ị má ọ́mvụ́pị́ị, á lẽ lũú ĩmi ní uletere ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị Dãwụ́dị̃ drã, sị̃kí ĩri ꞌbụ́ agá rá, ĩrivé ꞌbụ́rẹ̃drị̃ nõgó anigé cĩmgbá ụ́ꞌdụ́ ãndrũ rĩ gé. ³⁰ꞌBo ĩri nẹ́bị̃, nị̃ rá ꞌyozú kínĩ Múngú ẹzị ꞌí ní, sõ ũyõ kĩnĩ, ꞌi ímụ́ mvá ãlu ĩfũúpi ívé úyú agá ni ꞌbã úrí ívé lúpá drị̃gé. ³¹Dãwụ́dị̃ nị̃ rá ꞌyozú kínĩ, tã ꞌdĩri ímụ́ ꞌi nga rá, átá Kúrísítõ vé íngángárá drãngárá gálésĩ rĩ vé tã kĩnĩ, Múngú ícó ĩri kuú ꞌbụ́ ãvũ rĩ pi vé rĩ agá ꞌdãá ku, ãzini ícó ĩrivé rụ́ꞌbá kuú ŋmaá ku.2:31 Sãwụ́mã 16:10

³²“Múngú inga Yẹ́sụ̃ ri gõó ídri rú drãngárá gálésĩla rá, ꞌbá ndrekí tã rĩ ꞌbâ mị sĩ. ³³Múngú íngú Yẹ́sụ̃ ri, ꞌbã ĩri úrí ívé drị́ ẹ̃ndẹ́pị gé, Yẹ́sụ̃ ị́sụ́ Índrí Uletere rĩ Ẹ́tẹ́pị vúgá, nóni Yẹ́sụ̃ sẽ ꞌbá ní Índrí Uletere rĩ gí, sụ̃ ĩmi ní ndreé, ãzini ĩmi ní yịị́ rĩ tị́nị. ³⁴Dãwụ́dị̃ nga mụụ́ ꞌbụ̃ gé ꞌdãlé kuyé, ꞌbo kĩnĩ,

“ ‘Úpí Múngú ꞌyo mávé Úpí ní2:34 Úpí ꞌyo mávé Úpí ní: Tã ꞌdĩri vé ífífí, Úpí Múngú zị Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri Úpí. kĩnĩ,

“Mí úrí mâ drị́ ẹ̃ndẹ́pị2:34 Drị́ ẹ̃ndẹ́pị gé: ꞌBá úrípi drị́ ẹ̃ndẹ́pị gé rĩ, ĩri ũkpõ be, ĩ ĩri ị̃njị̃njị̃.gé,

³⁵cĩmgbá má ní mívé ariꞌba rĩ pi ꞌbãzú

mî pálé gá rĩ gé.” ’2:35 Sãwụ́mã 110:1

³⁶“Kúru lẽ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ãrẽvú céré ã nị̃kí tã ꞌdĩri, Yẹ́sụ̃ ĩmi ní gbãá pẹtị alambaku sị́gé ꞌdĩri, Múngú ꞌbã ĩri adrií Úpí, ãzini Kúrísítõ.”2:36 Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ: Rụ́ Yẹ́sụ̃ ꞌdĩri vé ífífí, Múngú ri ꞌbâ paápi rĩ. Kúrísítõ ri ꞌbá ĩ ní ũdu dãá drị̃ ni gé, lũzú kínĩ Múngú ĩpẽ ĩri adrií ꞌbãgú rú. Ẽbérẽ tị sĩ Kúrísítõ ri ĩ zị Mãsíyã. ꞌÍ lã Yũwánĩ 1:41.

³⁷ꞌBá rĩ pi kâ tã ꞌdĩri yịị́, tã ꞌdĩri ŋõ kộpi ẹ́sị́ ambamba, kộpi ní ꞌyozú Pétẽró ní, ãzini Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ã ụrụkọꞌbée ní kínĩ, “ꞌBá ẹ́drị́pị́ị, ꞌbâ ꞌokí ãꞌdi?”

³⁸Pétẽró ní újázú kĩnĩ, “Ĩmi ãrẽvú céré, lẽ ĩmi újákí ẹ́sị́, ĩmi rụkí bãtízĩmũ rụ́ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ vé rĩ sĩ, ã trũkí rí ĩmi ĩmivé ũnjĩkãnyã agásĩ rá. Kúru ĩ fẽfẽ Índrí Uletere rĩ vé rĩ sẽ ĩmi ású rá. ³⁹Índrí Uletere ꞌdĩri ẹzịkí ĩmi ní, ĩmivé anjiŋá rĩ pi ní, ãzini ꞌbá adriꞌbá rárá rú, Úpí Múngú ní ímụ́ zịị́ rĩ pi ní.”

⁴⁰Pétẽró ũlũ kộpi ní tã kárákará, ri kộpi mãá drị́ ị̃rị̃ sĩ kĩnĩ, “Lẽ ĩmi zịkí Múngú ri, ã pa rí ĩmi tã ĩ ní ímụ́zú ꞌbá ũnjĩkãnyã be úyú nõri vé rĩ pi ĩrĩŋãzú rĩ agásĩ rá.” ⁴¹ꞌBá Pétẽró vé ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá rá rĩ pi, sẽkí kộpi ní bãtízĩmũ rá. Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, ꞌbá fiꞌbá ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ãsámvú gé rĩ pi ícó ca élĩfũ na (3,000) rá.

ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi úmúkí ĩ adrií trụ́

⁴²ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi, ụ́ꞌdụ́ céré kộpi rikí ĩ úmú trụ́, kộpi rikí ẹ́sị́ ꞌbãá céré tị Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ní rií ũlũú rĩ yịzú, kộpi rikí pánga rĩ ũndĩí2:42 Kộpi rikí pánga rĩ ũndĩí: Tã ꞌdĩri vé ífífí, kộpi rikí ínyá nyaá trụ́, ãzini kộpi rikí vị́nyọ̃ mvụụ́ trụ́. nyaá trụ́, ãzini kộpi rikí Múngú ri zịị́. ⁴³Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ꞌokí tã ãyãzú ãyãyã ni pi tã ambugu ambugu ni pi be kárákará, sẽ ꞌbá rĩ pi ní ãyãngárá. ⁴⁴ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ãrẽvú céré rikí ĩ úmú adrií vũrã ãlu gé, kộpi rikí ĩvé ngá ãlẽé ĩ ãsámvú gé sĩ trụ́. ⁴⁵ꞌBá ãlu ãlu ri ívé ngá sẽ je ꞌdĩísĩ rá, ĩri mũfẽngã ni íꞌdụ́ sẽ ꞌbá ngá ãkó rĩ pi ní. ⁴⁶Ụ́ꞌdụ́ céré kộpi rikí ĩ úmú Jó Múngú vé rĩ2:46 Jó Múngú vé rĩ: Jó Múngú vé rĩ ꞌyéŋá ãlukúta Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá. Atala rĩ pi ꞌyéŋá ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zã Jó rĩ agá ꞌdãá nĩ, sụ̃ tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ní ꞌyoó rĩ tị́nị. Múngú ri dị̃ Vũrã Uleteretere rĩ gé, Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá. ã bóró gá ꞌdãá. Kộpi rikí ẹ́cị́ ĩvé jó rĩ pi tị gé sĩ, rikí pánga ũndĩ nya trụ́ ẹ́sị́ be ãlu, ãyĩkõ sĩ. ⁴⁷Kộpi rikí Múngú ri íngú, ꞌbá rĩ pi ãrẽvú céré kộpi sĩ ãyĩkõ sĩ. Ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu, Úpí ri ꞌbá ĩ ní paá gí rĩ pi sẽ fi ꞌbá ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ãsámvú gé.

Pétẽró ídrí ágó ọ̃gọ̃rọ̃vụ̃ rú ni

¹Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Pétẽró pi Yũwánĩ be rikí mụụ́ Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá sâ Múngú ri zịzú rĩ gé, sâ na ũndréŋá vé rĩ gé. ²Kộpi cakí ágó ẹ́ndrẹ́pị ní tịị́ kuú ọ̃gọ̃rọ̃vụ̃ rú ni ị́sụ́. Ágó ꞌdĩri ụ́ꞌdụ́ céré ꞌbá rĩ pi ri ĩri ꞌdụ jị ꞌbã Jó Múngú vé rĩ ã kẹ̃ẹ́tịlé ĩ ní zịị́ Ũnyĩ be ambamba rĩ gé ꞌdãá. Ĩri ri ngá mã ꞌbá fiꞌbá Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãlé rĩ pi vúgá. ³Ágó rĩ kã Pétẽró pi ndreé Yũwánĩ be, kộpi lẽkí fií mụzú Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãlé, ĩri ní mũfẽngã zịzú kộpi vúgá.

⁴Pétẽró pi Yũwánĩ be, kộpi ní ãngũ ndrezú ĩri vúgá ꞌdãá, kúru Pétẽró ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ ndre ãngũ ꞌbá vúgá nõó!” ⁵Kúru ágó rĩ ní ãngũ ndrezú kộpi vúgá ꞌdãá, ụ̃sụ̃ déna kộpi lẽkí ꞌí ní ngá sẽé. ⁶Kúru Pétẽró ní ꞌyozú kĩnĩ, “Mũfẽngã fífí má ní sẽé mí ní ni ꞌdãáyo, ꞌbo ngá má ní ícó sẽé mí ní ni anigé. Rụ́ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ Nãzẽrétã vé rĩ sĩ, mí íngá ẹ̃cị̃ tuú.”

⁷Pétẽró ní ĩri ẽ drị́ ẹ̃ndẹ́pị rụzú, ĩri ingazú ụrụ, koro ágó rĩ ã pá, ãzini ĩrivé mũrũkũꞌyã ní ícázú ũkpó ũkpó. ⁸Ágó rĩ ní wazú ụrụ, ĩri ní íꞌdózú ẹ̃cị̃ tuzú. Ĩri ní ꞌdezú mụzú kộpi be trụ́ Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá, ri ẹ̃cị̃ tuú mụzú, ri waá mụzú, ãzini ri Múngú ri íngú mụzú.

⁹ꞌBá rĩ pi ãrẽvú céré ndrekí ĩri ri ẹ̃cị̃ tu, ãzini ĩri ri Múngú ri íngú. ¹⁰Kộpi kâ nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ ágó rĩ ꞌbá ándúrú riípi mũfẽngã mãápi Jó Múngú vé rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé ĩ ní zịị́ Ũnyĩ be ambamba rĩ gé ꞌdãlé rĩ ꞌi, kộpi ãyãkí tã ꞌi ngaápi ꞌdĩri sĩ rá.

Pétẽró sẽ tị Jó Múngú vé rĩ agá

¹¹Ágó rĩ kã áwí ọ́njụ́ kuú Pétẽró pi ã vụ́drị̃ gé Yũwánĩ be tị́tị́, ꞌbá rĩ pi ãrẽvú céré ãyãkí tã ꞌdĩri sĩ rá, kộpi únjúkí mụzú ọ́ngụ́ sĩ vũrã ĩ ní zịị́ Sõlõmónã vé Jóꞌbílé rĩ gé ꞌdãá. ¹²Pétẽró kã kộpi ndreé, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ãgõ Ĩsẽrélẽ vé ꞌdĩꞌbée, ngá ĩmi ní ãyãzú tã ꞌdĩri sĩ rĩ ãꞌdi? Ngá ĩmi ní rizú ꞌbâ ndrezú ꞌdíni rĩ ãꞌdi? Ĩmi ụ̃sụ̃kí kínĩ, ꞌbá ídríkí ágó nõri ꞌbávé ũkpõ sĩ? Dõku ꞌbá ní adrií ꞌbá Múngú vé ni rĩ sĩ? ¹³Múngú Ãbũrámã3:13 Ãbũrámã: Múngú zị Ãbũrámã ri kĩnĩ, ã ku ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi, ã ku ívé ãngũ, ã ꞌde mụụ́ ãngũ ãzi úꞌdí ni gé. Ãbũrámã ri ẹ́ꞌbị́pị Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ, tịkí ĩri ílí élĩfũ ãlu mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãrõ (1,800) gé, ị́sụ́ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ ri kuyé. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 12-25. vé rĩ, Ĩsákã3:13 Ĩsákã: Ĩsákã ri mvá Múngú ní ẹzịị́ Ãbũrámã ní rĩ. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 17-35. vé rĩ, ãzini Yõkóbũ3:13 Yõkóbũ: Yõkóbũ ri Ãbũrámã mvọ́pị Ĩsákã vé mvá, ĩri anji be mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃, Múngú újá rụ́ ni zịị́ Ĩsẽrélẽ, úyú ĩrivé rĩ zịkí anji Ĩsẽrélẽ vé ni. Sâ Yẹ́sụ̃ vé rĩ gé, zịkí kộpi Yãhụ́dị̃. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 25-50. vé rĩ, Múngú ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị vé rĩ íngú ívé ãtíꞌbá Yẹ́sụ̃ ri rá. Ĩmi sẽkí Yẹ́sụ̃ ri ꞌdịị́ drãá nĩ. Pĩlátõ lẽ kõdô ĩri ọyụụ́ rá, ĩmi gãkí sĩ. ¹⁴Ĩmi gãkí Yẹ́sụ̃ ꞌBá Uletere, ãzini ꞌBá Pịrị rĩ sĩ, ĩmi lẽkí ã ọyụkí ꞌbá ãngũ ꞌdịị́pi rĩ sẽé ĩmi ní áyu. ¹⁵Ĩmi ꞌdịkí ꞌbá ídri sẽépi rĩ drãá rá, ꞌbo Múngú inga ĩri gõó ídri rú drãngárá gálésĩla rá. ꞌBá ndrekí tã ꞌdĩri ꞌbâ mị sĩ. ¹⁶Ágó ĩmi ní ndreé, ãzini ĩmi ní nị̃ị́ rá ꞌdĩri, ĩri ní Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, sẽ ĩri ní ícázú ũkpó ũkpó ꞌdĩ. Ĩri ní Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, sẽ ĩri ní ídrízú, ĩmi ní ĩri ndrezú ĩmî mị sĩ ꞌdĩ.

¹⁷“Má ẹ́drị́pị́ị má ọ́mvụ́pị́ị, á nị̃ rá ꞌyozú kínĩ ĩmi ĩmivé drị̃koma rĩ pi be, ĩmi ꞌokí tã rĩ ẹ̃nị́ãkõ sĩ. ¹⁸ꞌBo tã Múngú ní ọ́tụ́ átá nẹ́bị̃ rĩ pi tị gé ꞌyoó kínĩ, Kúrísítõ ri úmvúlésĩ ímụ́ ĩzãngã nya rá rĩ, nga ꞌi fũú tị ni gé gí. ¹⁹Kúru lẽ ĩmi újákí ẹ́sị́ ĩmivé ũnjĩkãnyã agásĩ rá, ĩmi ímụ́kí Múngú vúgá, ã ũjĩkí rí ĩmivé ũnjĩkãnyã rá, Úpí ã trũ rí ĩmi ĩmivé ũnjĩkãnyã agásĩ rá. ²⁰Sâ ãzi ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, Úpí ri ímụ́ ĩmi ní ũkpõ sẽ, ĩri ímụ́ Kúrísítõ ꞌí ní ĩpẽé rĩ pẽ mụzú ĩmi vúgá ꞌdĩí, ꞌbá rĩ Yẹ́sụ̃ ꞌi. ²¹Ĩri áwí adri ꞌbụ̃ gé ꞌdãá cĩmgbá sâ Múngú ní ímụ́zú ngá rĩ pi údézú céré úꞌdí rĩ gé, sụ̃ Múngú ní ọ́tụ́ ẹzịị́ nẹ́bị̃ uletere rĩ pi tị gé rĩ tị́nị. ²²Mósẽ3:22 Mósẽ: Yõsépã kã drãá gí, ꞌbãgú Ẽjẽpétõ vé rĩ ꞌbã anji Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ẹ̃zị́ ngaá tụ́gẹ̃rị̃ rú caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ (400). Kúru Múngú ní Mósẽ ri ĩpẽzú ímụ́zú anji Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi pazú adringárá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ agásĩ. Múngú sẽ tãị́mbị́ rĩ Mósẽ ní, ã lũ anji Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní, sẽzú ĩ ní tãị́mbị́ rĩ zịzú tãị́mbị́ Mósẽ vé ni ãní. Tịkí Mósẽ ri ị́sụ́ ãkũdẽ ílí rĩ ca élĩfũ ãlu mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ (1,400), ị́sụ́ ãkũdẽ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ ri kuyé. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 2-24. ꞌyo ọ́tụ́ kĩnĩ, ‘Úpí Múngú ĩmivé rĩ úmvúlésĩ ímụ́ ĩmi ní nẹ́bị̃ ĩpẽ ĩmivé ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé sụ̃ má tị́nị, ĩmi ꞌbãkí bị́ tã ãrẽvú céré ĩri ní átá rĩ pi yịzú. ²³ꞌBá ĩrivé tã yịị́pi ku rĩ, ĩ ímụ́ ĩri gụ̃ ĩrivé ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé sĩ ãmvé, ĩ ĩri ꞌdị drã ꞌdĩísĩ rá.’3:23 Dẽtõrõnómẽ 18:15-19

²⁴“Ádarú ọ́tụ́ nẹ́bị̃ rĩ pi átákí ꞌdíni, íꞌdózú Sãmũélẽ vúgá, nẹ́bị̃ ímụ́ꞌbá ĩri ã vụ́drị̃ gé rĩ pi be céré, ꞌyokí tã nóni riípi ꞌi ngaápi ꞌdĩri rá. ²⁵Tã nẹ́bị̃ rĩ pi ní ọ́tụ́ átá rĩ, tã ni ri ímụ́ ꞌi nga ĩmî rụ́ꞌbá gá, ãzini ũndĩ Múngú ní rụụ́ ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị be rĩ, ĩri ímụ́ adri ĩmivé ni. Ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ꞌyo Ãbũrámã ní kĩnĩ, ‘ꞌBá ãngũ rĩ pi agásĩ rĩ pi ãrẽvú céré úmvúlésĩ tãkíri ị́sụ́ úyú mívé rĩ pi vúgá,’3:25 Íꞌdóngárá 22:18; 26:4²⁶Drị̃drị̃ ni Múngú ĩpẽ ívé mvá Yẹ́sụ̃ ri ímụ́ ĩmi vúgá, ã sẽ rí ĩmi ní tãkíri, ꞌbá ãlu ãlu ã újá rí ẹ́sị́ ívé ũnjĩkãnyã agásĩ rá.”

Pétẽró pi Yũwánĩ be tukí pá Yãhụ́dị̃ tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé

¹Pétẽró pi Yũwánĩ be, kộpi kâ rií átá ꞌbá rĩ pi ní, atala rĩ pi4:1 Átálágú: ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ãsámvú gé, ꞌyéŋá átálágú ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zã Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá nĩ. Atala rĩ pi ri ĩfũ úyú Lẹ́vị̃ vé rĩ agá. ã ụrụkọ, kápíténĩ Jó Múngú vé rĩ ũtẽépi rĩ be, ãzini Sãdókẽ4:1 Sãdókẽ: Sãdókẽ rĩ pi ngúlúmũ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ rụꞌbá tị́tị́ rĩ pi, ꞌbo kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí índrí rĩ pi vé tã kuyé, ẹ̃ꞌyị̃kí mãlãyíkã rĩ pi vé tã kuyé, ãzini kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí kpá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi gõ íngá ídri rú rá ꞌdíni kuyé. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 23:8. rĩ pi ã ụrụkọꞌbée be, kộpi ní ímụ́zú Pétẽró pi vúgá nõó. ²Kộpi ã ꞌa ve ũnjí ũnjí, ãꞌdiãtãsĩyã Pétẽró pi ní rií ꞌbá rĩ pi ímbá Yũwánĩ be kínĩ, Yẹ́sụ̃ vé ũkpõ sĩ ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi ícó íngá rá rĩ sĩ. ³Kộpi ní Pétẽró pi rụzú Yũwánĩ be, ụ̃tụ́ rĩ ní ꞌdeé gí rĩ sĩ, kộpi sukí ꞌbá ꞌdĩꞌbée jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá, cĩmgbá cazú ụ̃ꞌbụ́tịŋá gá. ⁴ꞌBo ꞌbá kárákará yịkí tị Pétẽró ní sẽé rĩ, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri rá, ãgõ4:4 Ãgõ: Lãkí ũkú rĩ pi anjiŋá rĩ pi be kuyé. rĩ pi ícó ca élĩfũ tọ̃wụ́ (5,000) rá.

⁵Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá ãngũ rụꞌbá rĩ pi ꞌbá ambugu rĩ pi be, ꞌbá tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ímbáꞌbá rĩ pi be, kộpi ní ĩ úmúzú Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá. ⁶Ãnásĩ átálágú ãmbúgú atala rĩ pi drị̃gé rĩ4:6 Átálágú ãmbúgú rĩ: Átálágú ãmbúgú rĩ ndẽ atala rĩ pi céré, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ꞌyéŋá fi Jó Múngú vé rĩ agá Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá nĩ, ĩri fi vú ãlu ílí ãlu agá. Ĩri ãrí rọ̃bọ̃ŋọ̃ vé rĩ jị ũnjĩkãnyã ũjĩzú. ꞌÍ lã Lẹ̃vị̃tị́kã 16; Ẽbérẽ 9. ꞌdãlé anigé, ãzini Kãyáfã, Yũwánĩ, Ãlẽkĩzándã, ãgõ ụrụkọꞌbée be, kộpi kpá anigé. ꞌBá ꞌdĩꞌbée máríté átálágú ãmbúgú rĩ vé ni. ⁷Kâ Pétẽró pi íjị́ ícá Yũwánĩ be kộpi ẹndrẹtị gé, kộpi ní Pétẽró pi zịzú Yũwánĩ be kínĩ, “Ĩmi ꞌokí tã ãyãzú ãyãyã4:7 Ẹ̃zị́ 3:5-8 ꞌdĩri ãꞌdi vé ũkpõ sĩ? Dõku ãꞌdi vé rụ́ sĩ?”

⁸Kúru Índrí Uletere rĩ ní Pétẽró ri ásúzú, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ꞌbá ãngũ rụꞌbá rĩ pi, ãzini ambugu ꞌbávé ãngũ agá rĩ pi! ⁹Ĩmi ri ꞌbâ zị ẹ́sị́ múké ꞌbá ní ágó ọ̃gọ̃rọ̃vụ̃ rú rĩ ídrízú rĩ sĩ! Ĩmi lẽkí nị̃ị́ ꞌyozú kínĩ ꞌbá ídríkí ágó ꞌdĩri ngóni ngóni yã ꞌdíni? ¹⁰Á lẽ lũú ĩmi ní, ãzini ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní céré kínĩ, ágó ídrípi pá tuúpi ĩmi ẹndrẹtị gé ꞌdĩri, ídrí Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ Nãzẽrétãgú ĩmi ní gbãá pẹtị alambaku sị́gé, Múngú ní ingaá gõó ídri rú drãngárá gálésĩ rĩ vé rụ́ ũkpõ be rĩ sĩ. ¹¹Yẹ́sụ̃ ri,

“ ‘írã ĩmi ꞌbá jó sịꞌbá rĩ pi ní gãá sĩ rĩ,

újá nóni ꞌi ícá írã sẽépi jó rĩ ní pá tuzú ãní ũkpó ũkpó ni.’4:11 Sãwụ́mã 118:22

¹²ꞌBá ãzi ícópi ãngũ paápi ni ꞌdãáyo, ãꞌdiãtãsĩyã rụ́ ãzi vũ drị̃gé nõgó ĩ ní ꞌdaá ꞌbâ ãzi rụ́ꞌbá gá ãngũ paápi ni ꞌdãáyo.”

¹³ꞌBá ĩ úmúꞌbá vũrã tã lịzú rĩ gé rĩ pi kâ tã Pétẽró pi ni átá Yũwánĩ be ụ̃rị̃ ãkó ꞌdĩri yịị́, kộpi kâ nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ ímbákí kộpi kuyé, ãzini kộpi nị̃kí tã kuyé, sẽ kộpi ní ãyãngárá. Kộpi gõkí nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ ꞌbá ꞌdĩꞌbée rikí adrií Yẹ́sụ̃ pi be trụ́. ¹⁴ꞌBo kộpi kâ ndreé ágó ĩ ní ídrí rĩ tu pá kuú Pétẽró pi ãsámvú gé Yũwánĩ be, kộpi gõkí átángá ꞌyoóꞌyo ni ndãá tí. ¹⁵Kúru kộpi ní ꞌyozú Pétẽró pi ní Yũwánĩ be kínĩ, lẽ kộpi ã mụkí ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi4:15 ꞌBá tã lịꞌbá rĩ pi: Átálágú ãmbúgú rĩ, atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi, drị̃koma rĩ pi, kộpi ri ĩ úmú tã Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ lị. ẹndrẹtị gé ꞌdĩísĩ rá, kộpi ní átázú ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, ¹⁶“ꞌBâ ꞌokí ãgõ ꞌdĩꞌbée íngóni? ꞌBá adriꞌbée Yẹ̃rụ́sãlémã agá rĩ pi ãrẽvú céré nị̃kí tã ãyãzú ãyãyã kộpi ní ꞌoó ꞌdĩri rá, ꞌbá ícókí tã ꞌdĩri gãá bã ku. ¹⁷ꞌBo ꞌbá lẽkí dõ ꞌbá ꞌdĩꞌbée ugaá kộpi ã ũlũkí tã ꞌdĩri mụzú ꞌbá rĩ pi ní ku, lẽ ꞌbâ útrékí kộpi drị̃gé, kộpi ã gõkí rí Yẹ́sụ̃ vé tã ũlũú mụzú ꞌbá rĩ pi ní ku.” ¹⁸Kúru kộpi ní Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée zịzú ĩgõzú ĩ vúgá nõlé, útrézú kộpi drị̃gé kínĩ, kộpi ã gõkí Yẹ́sụ̃ vé tã átá dị̃ị́ ku, ãzini kộpi ã gõkí ímbá dị̃ị́ ku.

¹⁹ꞌBo Pétẽró pi ní újázú Yũwánĩ be kínĩ, “Ĩmi ꞌbị̃kí drĩ tã ꞌdĩri ámá ĩmi ngúlúpí sĩ ká. Tã íngõri pịrị Múngú ẹndrẹtị gé nĩ, ꞌbâ ꞌdụkí ĩmivé tã ngaá áyu yã, dõku ꞌbâ ꞌdụkí tã Múngú vé rĩ ngaá áyu? ²⁰ꞌBo ꞌbá tị́nị, tã ꞌbá ní ndreé ꞌbâ mị sĩ, ãzini ꞌbá ní yịị́ ꞌbâ bị́ sĩ rĩ pi, ꞌbá ícókí tã ni ã ũlũngárá kuú ku.”

²¹ꞌBá tã lịꞌbá rĩ pi ní útrézú Pétẽró pi drị̃gé Yũwánĩ be dị̃ị́. Kộpi ndãkí lẹ́tị ĩ ní ꞌbá ꞌdĩꞌbée ĩrĩŋãzú ni tí. Kúru kộpi ní ꞌbá ꞌdĩꞌbée pẽzú mụzú ꞌdĩísĩ rá. ꞌBá rĩ pi ãrẽvú céré rikí Múngú ri íngú tã ĩ ngaꞌbá ꞌdĩꞌbée sĩ, ²²ãꞌdiãtãsĩyã ágó ĩ ní ídrí tã be ãyãzú ãyãyã ꞌdĩri adri ọ̃gọ̃rọ̃vụ̃ rú aga ílí pụ̃kụ́ sụ rĩ rá.

ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi zịkí Múngú ri

²³Kâ mụụ́ Pétẽró pi ọyụụ́ Yũwánĩ be jó ĩ ní ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãásĩ gí, kộpi ní ꞌdezú mụzú tã atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi ní ꞌyoó ĩ ní ꞌbá ambugu rĩ pi be rĩ ũlũzú ꞌbá ụrụkọ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní. ²⁴ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi kâ tã Pétẽró pi ní ũlũú ꞌdĩri yịị́, kộpi úmúkí ĩ trụ́ Múngú ri zịị́, kộpi kínĩ, “Úpí Ũkpõ ꞌDị́pa, ꞌí gbi ꞌbụ̃ pi vũ be, yị̃ị́ bãlãlã rĩ be, ngá ãrẽvú ꞌa ni gé rĩ pi be céré nĩ. ²⁵Ọ́tụ́ mí átá ũkpõ Índrí Uletere rĩ vé rĩ sĩ mívé ãtíꞌbá ꞌbávé ẹ́ꞌbị́pị Dãwụ́dị̃ tị gé, mí kĩnĩ,

“ ‘Ngá sẽépi ꞌbá ãngũ rĩ pi agá rĩ pi ã ꞌa ní vezú rĩ ãꞌdi?

Ngá sẽépi ꞌbá rĩ pi ní rizú tã azakaza vé ni pi ã tã ũtị̃zú rĩ ãꞌdi?

²⁶ꞌBãgú vũ drị̃gé rĩ pi útúkí ĩ kú ũrẽ lẽzú ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịzú,

ãzini ꞌbá ãngũ rụ́ꞌbá rĩ pi úmúkí ĩ trụ́,

lẽkí ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịị́ Úpí Múngú be,

ãzini lẽkí ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịị́ Mãsíyã be.’4:26 Sãwụ́mã 2:1-2

²⁷“Ádarú ꞌbãgú Ẽródẽ4:27 ꞌBãgú Ẽródẽ: Ẽródẽ ꞌdĩri Ẽródẽ Ãnĩtípã ꞌi, ĩri Ẽródẽ Ãmbúgú rĩ vé mvá. ꞌÍ lã Mãtáyo 14:1; Mãrákõ 6:14; Lúkã 3:1. Sâ ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri tịzú rĩ gé, Ẽródẽ Ãmbúgú ꞌdĩri rụ ãngũ rĩ nĩ. ꞌÍ lã Mãtáyo 2:1-8; Lúkã 1:5. Vụ́drị̃ ni gé, ꞌbãgú ãzi anigé rụ́ ni Ẽródẽ Ãgị̃rị́pã, ĩri Ẽródẽ Ãmbúgú rĩ vé mvá vé mvá. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 12:1-13:1. pi Pónítĩyõ Pĩlátõ be úmúkí ĩ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi be, ãzini ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé adriꞌbée Yẹ̃rụ́sãlémã agá nõgó rĩ pi be, kộpi gãkí mívé ãtíꞌbá uletere Yẹ́sụ̃ mí ní ĩpẽé Mãsíyã rú rĩ sĩ. ²⁸Kộpi ꞌokí tã rĩ sụ̃ụ́ mí ní ụ̃tị̃ị́ mívé ũkpõ sĩ, mî ẹ́sị́ ní lẽé ã ꞌokí rĩ tị́nị. ²⁹Úpí, ꞌí yị tã kộpi ní rizú útrézú ꞌbá drị̃gé ꞌdĩri, ꞌí sẽ mívé ãtíꞌbá rĩ pi ã ũlũkí tị mívé rĩ ụ̃rị̃ ãkó. ³⁰ꞌÍ sẽ ꞌbá ní ũkpõ mívé ãtíꞌbá uletere Yẹ́sụ̃ ã rụ́ sĩ, ꞌbâ ídríkí rí ꞌbá rĩ pi ãní, ãzini ꞌbâ ꞌokí rí tã ãyãzú ãyãyã ni pi tã ambugu ambugu ni pi be ãní.”

³¹Kộpi kâ Múngú ri zịị́ dẹẹ́, vụ́drị̃ ni gé, vũrã kộpi ní ĩ úmúzú rĩ ní ꞌi ayazú dĩngídĩngí. Kúru Índrí Uletere rĩ ní kộpi ásúzú céré, kộpi ní íꞌdózú tị Múngú vé rĩ ũlũzú ụ̃rị̃ ãkó.

ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi rikí ĩvé ngá ãlẽé ĩ ãsámvú gé sĩ trụ́

³²ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi rikí adrií céré ẹ́sị́ be ãlu, ãzini úmĩ be ãlu. ꞌBá ãzi ꞌyoópi kínĩ ngá ívé rĩ pi ívé ni ọ́ꞌdụ́kụ́lẹgúsĩ ꞌdíni ꞌdãáyo, kộpi rikí ĩvé ngá rĩ pi ãlẽé ĩ ãsámvú gé sĩ céré trụ́. ³³Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi rikí tã Úpí Yẹ́sụ̃ vé íngázú gõó ídri rú rĩ vé tã ũlũú ꞌbá rĩ pi ní ũkpõ be. Múngú ꞌbã tãkíri ãmbúgú kộpi drị̃gé céré. ³⁴Kộpi ãsámvú gé, ngá ꞌbá ãzi ndẽépi ni ꞌdãáyo, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá nyọ̃ọ́kụ́ be, dõku jó be rĩ pi rikí ĩvé ngá ụzịị́, kộpi rikí mũfẽngã ni íjị́, ³⁵sẽé Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi drị́gé, kộpi rikí awaá ꞌbá ngá lẽꞌbá rĩ pi ní.

³⁶Yõsépã Lẹ́vị̃gú4:36 Lẹ́vị̃gú: Atala Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé rĩ ãrẽvú céré, íbíkí ĩfũú úyú Lẹ́vị̃ vé rĩ agá. ímụ́pi Sáyípũrãsĩ gélésĩ Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ní zịị́ Bãrụ́nábã rĩ (rụ́ Bãrụ́nábã ꞌdĩri vé ífífí ꞌbá riípi ẹ́sị́ ímbápi ni), ³⁷sẽ ívé nyọ̃ọ́kụ́ jeé, íjị́ mũfẽngã ni sẽé Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi drị́gé.

Ãnãníyã pi vé tã ũkú ni Sãfírã be rĩ

¹Ágó ãzi rụ́ ni Ãnãníyã ꞌi, kộpi ũkú ni Sãfírã be sẽkí kpá ĩvé nyọ̃ọ́kụ́ ụrụkọ jeé rá. ²Ãnãníyã ꞌdụ mũfẽngã rĩ ã ụrụkọ zụ̃ụ́zụ̃, kộpi ụ̃sụ̃kí tã ni ũkú ni Sãfírã be trụ́, ĩri ní mũfẽngã rĩ vé ị̃mbị́tã jịzú sẽzú Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi vúgá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, mũfẽngã ꞌbá ní nyọ̃ọ́kụ́ ụzịzú rĩ, ĩri céré ꞌdĩ.

³Kúru Pétẽró ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãnãníyã, ngá sẽépi Sãtánã5:3 Sãtánã: Sãtánã ri ãdróko, ĩri ãmbúgú índrí ũnjí rĩ pi drị̃gé, gã tã Múngú vé rĩ ꞌdụgá ngagá sĩ, Múngú ídró ĩri ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ. ꞌÍ lã Iꞌdangárá 12:7-9. ní fizú mí ẹ́sị́ agá, mí ní ũnjõ úlị́zú Índrí Uletere rĩ ẹndrẹtị gé, mí ní mũfẽngã nyọ̃ọ́kụ́ ụzịzú rĩ ã ụrụkọ zụ̃zú rá rĩ ãꞌdi? ⁴Nyọ̃ọ́kụ́ mí ní ụzịị́ rĩ, ĩri mívé ni, mũfẽngã mí ní nyọ̃ọ́kụ́ rĩ ụzịzú rĩ, ĩri mívé ni, adri ꞌdíni kuyé? Ngá mí ní rizú tã rĩ ꞌozú ꞌdíni rĩ ãꞌdi? Mí ũꞌbã ꞌbâ mị kuyé, mí ũꞌbã Múngú ẽ mị.”

⁵Ãnãníyã kã tã Pétẽró ní ꞌyoó ꞌdĩri yịị́, ĩri ní íꞌdézú vũgá, ĩri ní drãzú. ꞌBá céré tã ꞌi ngaápi ꞌdĩri yịꞌbá rĩ pi, ụ̃rị̃ fụ kộpi ambamba. ⁶Kúru kẹ̃rị́anji ụrụkọꞌbée ní ímụ́zú ãvũ rĩ ĩmũlũzú bõngó sĩ, kộpi ní ꞌdụzú mụzú ãmvé ꞌdãá, kộpi ní ãvũ rĩ sị̃zú.

⁷Vụ́drị̃ ni kã vụ̃ụ́ caá sâ na, ũkú ni Sãfírã ní ífízú jó agá nõó, ꞌbo nị̃ ámá kuyé ꞌyozú kínĩ ágó ni drã gí. ⁸Pétẽró ní ĩri zịzú kĩnĩ, “ꞌÍ lũ má ní, mũfẽngã ĩmi ní nyọ̃ọ́kụ́ rĩ sẽzú jezú mí ágó ni Ãnãníyã be rĩ, ĩri nyo adriípi ꞌdĩ?”

Ũkú rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ẽ, mũfẽngã rĩ adriípi ꞌdĩ.”

⁹Pétẽró ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ngá ĩmi ní tị ícízú Índrí Úpí vé rĩ ụ̃ꞌbị̃zú rĩ ãꞌdi? ꞌÍ ndre drĩ ká, ꞌbá mí ágó ni ri sị̃ꞌbá rĩ pi ícákí pá tuú kuú kẹ̃ẹ́tịlé gá ꞌdĩ, kộpi kpá mi ꞌdụ mụ ãmvé ꞌdãá.”

¹⁰Sâ ꞌdãri gé, ũkú rĩ ní íꞌdézú Pétẽró pá gá ꞌdĩgé, ĩri ní drãzú. Kẹ̃rị́anji rĩ pi kâ ífí jó agá nõó, kộpi ị́sụ́kí ũkú rĩ drã gí, kộpi ní ĩrivé ãvũ ꞌdụzú mụzú ãmvé ꞌdãá, kộpi ní ãvũ rĩ sị̃zú ágó ni ã jẽlé gá ꞌdãá. ¹¹ꞌBá kãnísã vé rĩ pi kâ tã ꞌdĩri yịị́, ụ̃rị̃ fụ kộpi ambamba.

Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ídríkí ꞌbá drã be ni pi kárákará

¹²Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ꞌokí tã ãyãzú ãyãyã ni pi, ãzini tã ambugu ambugu ni pi kárákará ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé. Ụ́ꞌdụ́ céré ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ãrẽvú céré rikí ĩ úmú trụ́ Jóꞌbílé Sõlõmónã vé rĩ5:12 Jóꞌbílé Sõlõmónã vé rĩ: Jóꞌbílé Sõlõmónã vé rĩ, ĩri Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá. gé ꞌdãá. ¹³ꞌBá rĩ pi ẽ íngúkí dõ Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi íngúngũ drãáãsĩyã, ꞌbá ụrụkọ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá kuyé rĩ pi fikí ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ãsámvú gé kuyé. ¹⁴ꞌBo ãgõ kárákará, ãzini ũkú kárákará ẹ̃ꞌyị̃kí Úpí ri rá, kộpi úmúkí ĩ fií ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ãsámvú gé rá. ¹⁵Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ní tã ãyãzú ãyãyã ni ꞌoó rĩ sĩ, sẽ ꞌbá rĩ pi ũlĩkí ĩvé ꞌbá drã be rĩ pi áꞌya sĩ ãzini pọ́rọ́sị̃ sĩ, íjị́ ímụ́ ũꞌbãá lẹ́tị mịlé gá sĩ, Pétẽró kãdõ agaá mụzú, ĩrivé índríkíndrĩ vé ũkpõ ẽ ị́mvụ́ rí ꞌbá drã be rĩ pi, kộpivé drã ã dẹ rí kộpi rụ́ꞌbá gá sĩ rá. ¹⁶ꞌBá bị́trị́ká íbíkí ímụ́ kụ̃rụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã gãrã gá rĩ pi agásĩ, kộpi íjị́kí ĩvé ꞌbá drã be rĩ pi, ãzini índrí ũnjí be rĩ pi, ídríkí kộpi céré rá.

Ọ̃cụ̃kí Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi

¹⁷Átálágú ãmbúgú rĩ, ívé ũgalaku adriꞌbá Sãdókẽ rĩ pi be, Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi vé tã ꞌde kộpi ẽ ẹ́sị́ agá ũnjí. ¹⁸Kộpi ní Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ ꞌdĩꞌbée rụzú úꞌbézú jó ĩ ní rizú ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá. ¹⁹ꞌBo ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, mãlãyíkã5:19 Mãlãyíkã: Mãlãyíkã rĩ pi índrí, kộpi ri adri Múngú be ꞌbụ̃ gé ꞌdãlé, kộpi rụ́ꞌbá ãkó. Múngú ri sâ ãzi sĩ kộpi ĩpẽ ímụ́ vũ drị̃gé nõó ụ́ꞌdụ́kọ́ múké ívé rĩ ũlũ ꞌbá rĩ pi ní. Úpí vé rĩ ní kẹ̃ẹ́tị jó ĩ ní rizú ãngũ ũꞌyĩzú rĩ pi ũzị̃zú, ĩri ní Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ ꞌdĩꞌbée íjị́zú ĩfũzú ãmvé. Mãlãyíkã rĩ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, ²⁰“Ĩmi mụkí Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá, ĩmi ũlũkí ídri úꞌdí ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rĩ vé tã ꞌbá rĩ pi ní céré.” ²¹Kộpi yịkí tã mãlãyíkã rĩ ní ꞌyoó rĩ rá. Ãngũ rĩ kã ọ́wụ́, kộpi ní mụzú ꞌbá rĩ pi ímbázú Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá.

Átálágú ãmbúgú rĩ kã ícá ívé ũgalaku rĩ pi be, kộpi ní ĩvé ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi zịzú ꞌbá ambugu Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi be ímụ́zú vũrã ãlu gé, kộpi ní ꞌbá rĩ pi pẽzú mụzú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãá, kộpi ã mụkí rí Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi íjị́ ímụ́ ãmvé nõó. ²²ꞌBo ũgalaku rĩ pi ꞌbá Múngú vé jó ũtẽꞌbá rĩ pi be kâ mụụ́ caá jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãá, kộpi ị́sụ́kí Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi kuyé. Kộpi ngakí ĩ újá ímụ́ tã ꞌdĩri ũlũ átálágú ãmbúgú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ ní kínĩ, ²³“ꞌBá cakí ị́sụ́ jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ ícíkí tị ni cí. ꞌBá riꞌbá ãngũ ũtẽꞌbá rĩ pi tukí pá kuú kẹ̃ẹ́tịlé gá, ꞌbo ꞌbá kã kẹ̃ẹ́tị jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ vé rĩ zị̃ị́, ꞌbá ị́sụ́kí ꞌbá ꞌdãꞌbée jó agá ꞌdãá kuyé.” ²⁴Ũgalaku ãmbúgú riípi Jó Múngú vé rĩ ũtẽépi rĩ, ãzini atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi kâ tã ꞌdĩri yịị́, kộpi ẽ drị̃ ábá céré céré, kộpi rikí ụ̃sụ̃ụ́ kínĩ, tã ꞌdĩri vé ụ̃dụ̃ ri ímụ́ adri ngóni.

²⁵Kúru ágó ãzi ní ícázú ímụ́zú ũlũzú kộpi ní kĩnĩ, “Ãgõ ájée ĩmi ní urụụ́ úꞌbé jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãꞌbée, kộpi nóni ri ꞌbá rĩ pi ímbá Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãáꞌdã.” ²⁶Ũgalaku ãmbúgú Múngú vé jó ũtẽépi rĩ ní ngazú mụzú ĩvé ꞌbá riꞌbá Jó Múngú vé rĩ ũtẽꞌbá rĩ pi be Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi urụzú íjị́zú. ꞌBo kộpi urụkí ꞌbá ꞌdĩꞌbée ũkpõ sĩ kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ ꞌbá rĩ pi ã úvị́kí ĩ írã sĩ ku.

²⁷Kộpi kâ Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ ꞌdĩꞌbée íjị́ pá tuú ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé, átálágú ãmbúgú rĩ ní ꞌyozú kộpi ní ²⁸kĩnĩ, “ꞌBá ꞌyokí nyo ándúrú ĩmi ní, ĩmi ímbákí ꞌbá rĩ pi Yẹ́sụ̃ ã rụ́ sĩ ku ꞌdíni kuyé? Ĩmi ndrekí drĩ ká, ĩmi ímbákí nóni ꞌbá rĩ pi Yẹ̃rụ́sãlémã agásĩ céré Yẹ́sụ̃ vé tã sĩ. Ĩmi nóni ri ĩrivé drãngárá ã tã ngo ꞌbá drị̃gé.”

²⁹ꞌBo Pétẽró pi Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi be, kộpi ní újázú kínĩ, “ꞌBâ tã Múngú ní ꞌyoó ꞌbá ní rĩ ꞌdụ nga áyu. ꞌBá ꞌdụkí tã ꞌbá áda ní lũú ꞌbá ní rĩ ngaá áyu ku. ³⁰Múngú ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị vé rĩ inga Yẹ́sụ̃ ĩmi ní ipaá pẹtị alambaku sị́gé ꞌdĩri gõó ídri rú rá. ³¹Múngú sẽ ĩri ní ãmbũgũ, ꞌbã ĩri úrí ívé drị́ ẹ̃ndẹ́pị gé Úpí rú, ãzini ꞌBá ꞌbâ Paápi ni rú. Múngú ꞌo tã ꞌdĩri ꞌdíni, ãꞌdiãtãsĩyã lẽ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ã újákí ẹ́sị́, ꞌî trũ rí kộpi ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ bẽnĩ. ³²ꞌBá ndrekí tã ꞌdĩꞌbée ꞌbâ mị sĩ rá,5:32 ꞌBá ndrekí tã ꞌdĩꞌbée ꞌbâ mịfị́ sĩ: Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ndrekí Yẹ́sụ̃ vé drãngárá, ãzini ĩrivé íngángárá gõó ídri rú drãngárá gálésĩ rĩ, ãzini ĩrivé ngangárá mụzú ꞌbụ̃ gé rĩ rá. ãzini Índrí Uletere Múngú ní ĩpẽé ꞌbá ívé tã ꞌdụꞌbá ngaꞌbá rĩ pi ní rĩ ndre kpá tã ꞌdĩri ꞌî mị sĩ rá.”

³³ꞌBá ambugu rĩ pi kâ tã ꞌdĩri yịị́ ꞌdíni, kộpi ã ꞌa ve ũnjí ũnjí, kộpi lẽkí Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ ꞌdĩꞌbée úꞌdị́ drãá ꞌdĩísĩ rá. ³⁴ꞌBo Fãrụ́sị̃gú5:34 Fãrụ́sị̃: Fãrụ́sị̃ rĩ pi ngúlúmũ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ rụꞌbá tị́tị́ rĩ pi. Kộpi ꞌdụkí índrí rĩ pi vé tã, ãzini mãlãyíkã rĩ pi vé tã ꞌbãá tã ãmbúgú rú, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi gõ íngá ídri rú rá. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 23:8. ãzi rụ́ ni Gãmãlĩyélẽ ꞌi, ĩri ꞌbá tãị́mbị́ ímbápi ni, ꞌbá rĩ pi céré ị̃njị̃kí ĩri ị̃njị̃njị̃, ĩri ní pá tuzú ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, ã jịkí ãgõ ꞌdĩꞌbée fũú ãmvé sâŋá be mãdã. ³⁵Ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé ꞌdĩꞌbée, lẽ ĩmi ụ̃sụ̃kí tã ĩmi ní lẽé ꞌoó ãgõ ꞌdĩꞌbée rụ́ꞌbá gá rĩ pi múké múké. ³⁶Ọ́tụ́ Tẹ̃wụ́dã ĩfũ ꞌyo kĩnĩ, ꞌi ꞌbá ãmbúgú, ꞌbá mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ úmúkí ĩ ĩri vúgá. ꞌBo ꞌdịkí ĩri drãá rá, írékí ĩrivé ꞌbá ĩ úmúꞌbá ĩri be rĩ pi kpélékpélé, ĩrivé tã gõ ícá ngá kána. ³⁷Ĩri ã vụ́drị̃ gé, Yụ́dã Gãlĩláyãgú rĩ ní kpá ĩfũzú lókí ãzi ꞌbá lãzú ni gé, ꞌbá kárákará mụkí vú ni gé sĩ, ꞌbo ꞌdịkí ĩri drãá rá, írékí ĩrivé ꞌbá ĩri ãpámvú ũbĩꞌbá rĩ pi kpélékpélé.

³⁸“Á ꞌyo ĩmi ní, ĩmi kukí ꞌbá ꞌdĩꞌbée. Dõ tã ꞌbá ꞌdĩꞌbée ní rií ꞌoó ꞌdĩri íngá yị̃kị̂ ꞌbá áda vé ni vúgá, tã ꞌdĩri gõ ícá ngá kána. ³⁹ꞌBo dõ tã ꞌdĩri íngá Múngú vúgálésĩla, ĩmi ícókí ãgõ ꞌdĩꞌbée ugaá bã ku. Ĩmi ndrekí dõ múké ku, tã ĩmi ní rií ꞌoó ꞌdĩri, ĩmi ri ũmbã fụ Múngú be.”

⁴⁰ꞌBá ambugu tã ãsámvú ámáꞌbá rĩ pi ãꞌyĩkí ĩrivé tã rá. Kộpi ní Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi zịzú ímụ́zú, kộpi sẽkí ꞌbá áyúãyũ ꞌdĩꞌbée gbãá ũnjí ũnjí, ꞌbá ambugu ꞌdĩꞌbée átákí kộpi ní ũkpó ũkpó kínĩ, lẽ kộpi ã gõkí Yẹ́sụ̃ ã rụ́ zịị́ dị̃ị́ ku, ĩ ní kộpi ọyụzú mụzú.

⁴¹Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ní fũzú vũrã ꞌbá rĩ pi ní tã lịzú rĩ agásĩ ãmvé, kộpi rikí únjí mụzú, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ꞌdụ kộpivé tã ꞌbãá ãmbúgú, ãꞌyĩ kộpi sẽé ĩzãngã nyaá Yẹ́sụ̃ vé tã sĩ. ⁴²Ụ́ꞌdụ́ céré kộpi rikí ꞌbá rĩ pi ímbá Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá, ãzini ꞌbá rĩ pi vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé sĩ, kộpi rikí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũú mụzú ãndẽngárá ãkó kínĩ, “Mãsíyã ĩmi ní rií ndãá rĩ, ĩri Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ꞌi.”

Ũpẽkí ãgõ ẹ́zị̂rị̃ ꞌbá kãnísã vé rĩ pi ẽ ĩzã koó

¹Lókí ꞌdãri gé, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé kãlãfe ri vaá mụzú drị̃gélé. ꞌBá átáꞌbée Gị̃rị́kị̃ tị sĩ rĩ pi rikí unuú ꞌbá átáꞌbée Ẽbérẽ tị sĩ rĩ pi vé tã sĩ kínĩ, ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu kádõ rií ãnyãngã awaá, sẽkí ãnyãngã rĩ ọwụzị átáꞌbée Gị̃rị́kị̃ tị sĩ rĩ pi ní ku. ²Kúru Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ rĩ pi ní ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi úmúzú vũrã ãlu gé, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Adri múké ku ꞌbá ní Múngú vé ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ vé ũlũngárá kuzú, ꞌbá ní rizú ãnyãngã awazú áyu. ³Má ẹ́drị́pị́ị má ọ́mvụ́pị́ị, lẽ ĩmi ũpẽkí ꞌbá ẹ́zị̂rị̃ ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃, ẹ́pị́ꞌbá Múngú vé Índrí Uletere rĩ sĩ gí, adriꞌbá úmĩ be ni pi, ꞌbâ kộpi ꞌbã ri ẹ̃zị́ ꞌdĩri nga, ⁴ꞌbâ ꞌbãkí rí ẹ́sị́ rizú Múngú ri zịzú, ãzini tị Múngú vé rĩ ũlũzú.”

⁵Tã Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ ꞌdĩꞌbée ní ꞌyoó ꞌdĩri sẽ ꞌbá ĩ úmúꞌbá rĩ pi ní céré ãyĩkõ. Kộpi ní Sẽtẽfánõ ẹ̃ꞌyị̃ngárá be ãmbúgú, ẹ́pị́pi Índrí Uletere rĩ sĩ rĩ ĩpẽzú, ãzini kộpi ĩpẽkí Pĩlípũ ri, Põrõkórõ ri, Nĩkõnórã ri, Tị́mọ̃nị̃ ri, Pũrũménã ri, ãzini Nĩkólã íngápi Ãnĩtĩyókã gá, ꞌi újápi Yãhụ́dị̃ rú rĩ. ⁶Kộpi ní ꞌbá ĩ ní ũpẽé ꞌdĩꞌbée jịzú iꞌdazú Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ẹndrẹtị gé. Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ní Múngú ri zịzú kộpi ní, kộpi ní drị́ tị̃zú ꞌbá ĩ ní ũpẽé ꞌdĩꞌbée drị̃gé.

⁷Kúru tị Múngú vé rĩ ní ayizú mụzú ãngũ rĩ pi agásĩ. ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rĩ pi vé kãlãfe gõ vaá mụzú drị̃gélé, atala kárákará gõkí rií ẹ́sị́ ꞌbãá Úpí Yẹ́sụ̃ drị̃gé.

Sẽtẽfánõ vé rụngárá

⁸Sẽtẽfánõ ẹ́pị́pi ẹ́sị́ múké Múngú vé rĩ sĩ, adriípi ũkpõ Múngú vé rĩ be rĩ, ꞌo tã ambugu ambugu ni pi, ãzini tã ãyãzú ãyãyã ni pi kárákará ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé. ⁹Ụ́ꞌdụ́ ãlu, Yãhụ́dị̃ adriꞌbá Jó Múngú ri Zịzú6:9 Jó Múngú ri Zịzú rĩ: Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Jó Múngú ri Zịzú rĩ pi kárákará kụ̃rụ́ rĩ pi agásĩ ãndíãndí, kộpi ri ĩ úmú Búkũ Múngú vé rĩ lã, ãzini kộpi ri Múngú ri ị̃njị̃ Ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé. ĩ ní zịị́, Tụ́gẹ̃rị̃ Drị̃wãlã Ị́sụ́ꞌbá gí rĩ pi vé rĩ agá rĩ pi íꞌdókí ãgátá gãá Sẽtẽfánõ be, kộpi íbíkí ímụ́ Kũrénẽ gélésĩ, ụrụkọ ni pi ímụ́kí Ãlẽkĩzãndãríyã gélésĩ, ụrụkọ ni pi ímụ́kí ãngũ Kĩlĩkíyã vé rĩ gélésĩ, ụrụkọꞌbée ímụ́kí ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ gélésĩ. ¹⁰ꞌBá ꞌdĩꞌbée ãsámvú gé ꞌdĩgé, ꞌbá ãzi úmĩ be sụ̃ Sẽtẽfánõ vé rĩ tị́nị ꞌdãáyo, ãꞌdiãtãsĩyã Índrí Uletere rĩ sẽ ĩri ní úmĩ tã nị̃zú ambamba.

¹¹Kúru kộpi ní rizú ꞌbá ụrụkọꞌbée ĩcĩcĩkĩzú kíri kíri kínĩ, “Ĩmi ꞌyokí, ‘ꞌBá yịkí Sẽtẽfánõ ri tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ideé, ãzini ri Múngú ri ideé.’ ”

¹²Kộpivé átángá ꞌdĩri sẽ ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi, ꞌbá ambugu rĩ pi, ãzini ꞌbá tãị́mbị́ ímbáꞌbá rĩ pi ã ꞌa vekí rá. Kộpi ní Sẽtẽfánõ ri rụzú jịzú mụzú ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé. ¹³ꞌBá ụrụkọ rikí ũnjõ ụ́lị́ Sẽtẽfánõ drị̃gé kínĩ, “Ágó ꞌdĩri ri átá mụzú ũnjí Jó Múngú vé uletere rĩ ã tã sĩ, ãzini tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ã tã sĩ. ¹⁴ꞌBá yịkí ágó ꞌdĩri kĩnĩ, ‘Yẹ́sụ̃ Nãzẽrétãgú rĩ ímụ́ Jó Múngú vé ꞌdĩri ŋõ iza ꞌdĩísĩ rá, ãzini ĩri ímụ́ mẽrẽ Mósẽ vé ĩ ní sẽé ꞌbá ní ꞌdĩri újá ꞌdĩísĩ rá.’ ”

¹⁵ꞌBá úríꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ãrẽvú céré ꞌbãkí mị rizú Sẽtẽfánõ ri ndrezú, kộpi ndrekí ĩrivé ẹndrẹtị índré sụ̃ mãlãyíkã vé rĩ tị́nị.

Sẽtẽfánõ átá ívé tã ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé

¹Átálágú ãmbúgú rĩ ní Sẽtẽfánõ ri zịzú kĩnĩ, “Tã ĩ ní mi tõzú ꞌdĩꞌbée, ĩri nyo tã áda?”

²Sẽtẽfánõ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị́ị, ãzini má ẹ́tẹ́pị́ị, ĩmi yịkí drĩ ma ká. ꞌBávé Múngú dị̃ngárá be pọ̃wụ̃pọ̃wụ̃ rĩ iꞌda ꞌi ándúrú ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị Ãbũrámã ní rá, ị́sụ́ ĩri ri adri Mẽsõpõtámĩyã gá ꞌdãlé, gõ ꞌdeé mụụ́ Hãránã gá ꞌdãlé ndõ. ³Múngú ꞌyo ĩri ní kĩnĩ, ‘ꞌÍ ku ãngũ ĩmivé rĩ, ꞌí ku máríté mívé rĩ pi, ꞌí mụ adrií ãngũ má ní úmvúlésĩ lẽé lũú mí ní rĩ gé.’7:3 Íꞌdóngárá 12:1

⁴“Kúru Ãbũrámã ní ãngũ ꞌbá Kãlẽdéyã vé rĩ pi ní adrizú rĩ kuzú, ĩri ní mụzú adrizú Hãránã gá. Ẹ́tẹ́pị kã drãá gí, Múngú ní ĩri íjị́zú adrizú ãngũ ĩmi ní adrizú nõri agá. ⁵Múngú sẽ ãngũ rĩ vé wọ̃ọ́kọ̃ kíníkiniŋá ni Ãbũrámã ní kuyé. Lókí ꞌdãri gé, Ãbũrámã ã adri dõ mvá ãkó drãáãsĩyã, Múngú sõ ũyõ kĩnĩ, ãngũ ꞌdĩri ímụ́ adri Ãbũrámã vé ni, ãzini ĩrivé úyú rĩ pi vé ni. ⁶Múngú ní ꞌyozú Ãbũrámã ní kĩnĩ, ‘Úyú mívé rĩ pi úmvúlésĩ mụ adri jãkã rú ãngũ ãzi gé, kộpi adri tụ́gẹ̃rị̃ rú, ĩ kộpi ọ̃cụ̃ ca ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ.’ ⁷Múngú ní kpá gõzú ꞌyozú kĩnĩ, ‘ꞌBo ma ímụ́ ꞌbá ãngũ rĩ agá kộpi ꞌbãꞌbée ẹ̃zị́ ngaꞌbá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ pi ĩrĩŋã rá. Vụ́drị̃ ni gé, kộpi úmvúlésĩ ĩfũ ãngũ ꞌdãri agásĩ, kộpi ímụ́ ma ị̃njị̃ vũrã nõri gé.’7:7 Íꞌdóngárá 15:13-14⁸Múngú ní ꞌyozú Ãbũrámã ní kĩnĩ, ‘Anji ãgõ ꞌbẹ̃tị́ ãlu ãlu ãsámvú gé rĩ pi, ã úlị́kí kộpi ã ágélé ẽ tị rá, ã lũ rí ꞌyozú kínĩ ũndĩ má ní rụụ́ mí be rĩ, ꞌí ꞌdụ tã ni ngaá rá.’ Kâ Ĩsákã ri tịị́, vụ́drị̃ ni kã adrií caá ụ́ꞌdụ́ ãrõ, Ãbũrámã ní ágélé ni ẽ tị lịzú.7:8 Ágélé ni ẽ tị lịzú: Múngú lũ Ãbũrámã ní kĩnĩ, anji ãgõ Ãbũrámã vé rĩ pi adrikí dõ caá ụ́ꞌdụ́ ãrõ gí, lẽ ã úlị́kí kộpi ã ágélé ẽ tị rá, lũzú kínĩ, kộpi anji Múngú vé ni. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 17:9-14. Vụ́drị̃ ni gé, Ĩsákã ní Yõkóbũ ri tịzú, Yõkóbũ tị anji mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃, ĩrivé anji rĩ pi ízúkí caá sụ́rụ́ mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃, sụ́rụ́ kộpivé rĩ pi zịkí Ĩsẽrélẽ.

⁹“Yõsépã ã tã ꞌde ívé ẹ́drị́pị́ị anji Yõkóbũ7:9 Yõsépã: Yõsépã ri Yõkóbũ vé mvá ĩri ní lẽélẽ rĩ, ẹ́drị́pị́ị sẽkí ĩri jeé tụ́gẹ̃rị̃ rú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ gé. Múngú sẽ ĩri ícá ãmbúgú, ko ívé ꞌbá rĩ pi ẽ ĩzã mụụ́ adrií ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá nĩ. Sâ ꞌdãri gé, ẹ̃bị́rị́ ꞌde caá ílí ẹ́zị̂rị̃. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 30-50. vé rĩ pi ẽ ẹ́sị́ agá ũnjí, kộpi sẽkí ĩri jeé jịị́ Ẽjẽpétõ gá tụ́gẹ̃rị̃ rú, ꞌbo Múngú ũtẽ ĩri rá. ¹⁰Múngú pa Yõsépã ri tã ũkpó ũkpó ĩri ị́sụ́ꞌbá rĩ pi agásĩ rá. Sẽ ĩri ní úmĩ, ãní sẽ ꞌbãgú rĩ ꞌdụ ĩrivé tã ꞌbãá múké, ꞌbãgú rĩ ꞌbã Yõsépã ri adrií ũgalaku ãmbúgú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá, ãzini ꞌbã ĩri ãmbúgú rií ívé ngá kání agá rĩ pi ã tã mbaá.

¹¹“Kúru ẹ̃bị́rị́ ní ꞌdezú ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá, ãzini Kãnánã vé rĩ agá ũnjí ũnjí, sẽ ꞌbá rĩ pi nyakí ĩzãngã ambamba, ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị ndãkí ngá nyanya tí. ¹²Yõkóbũ kã yịị́ kínĩ ãnyãngã Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé anigé, ĩri ní ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị pẽzú mụzú ãnyãngã jezú ꞌdãlé, ꞌdĩri vú ãlu ĩri ní kộpi pẽzú rĩ. ¹³Kộpi kâ gõó mụụ́ ãnyãngã rĩ ãzi jeé Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé vú ị̃rị̃ ni gé, Yõsépã ní ꞌi iꞌdazú kộpi ní, ꞌbãgú rĩ ní kúru nị̃zú ámázú ꞌyozú kínĩ, ꞌbá rĩ Yõsépã ẹ́drị́pị́ị pi. ¹⁴Tã ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, Yõsépã ní tị pẽzú ꞌí ẹ́tẹ́pị Yõkóbũ ní, ãzini ívé máríté rĩ pi ní, kộpi ẽ ímụ́kí Ẽjẽpétõ gá nõó, kộpivé kãlãfe ca céré pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ drị̃ ni tọ̃wụ́. ¹⁵Kúru Yõkóbũ ní ꞌdezú mụzú Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá, drã ꞌdãlé, ꞌbávé ẹ́ꞌbị́pị́ị ũdrãkí kpá ꞌdãlé. ¹⁶Jịkí kộpivé ãvũ mụụ́ sị̃ị́ Sẽkémẽ gá, ꞌbụ́ Ãbũrámã ní jeé Ãmórã7:16 Íꞌdóngárá 33:19 ẹnjịpị́ị drị́gé rĩ agá.

¹⁷“Sâ Múngú ní lẽzú ũyõ ꞌí ní sõó Ãbũrámã ní rĩ vé tã ꞌdụzú ngazú rĩ kã ꞌbãá ícá ĩnyiŋá gí, ꞌbá ꞌbávé ãngũ Ẽjẽpétõ vé rĩ agá rĩ pi vé kãlãfe gõ ízú kárákará. ¹⁸Kúru ꞌbãgú ãzi Yõsépã vé tã nị̃ị́pi kuyé ni ní gõzú adrizú ꞌbãgú rú ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi drị̃gé. ¹⁹ꞌBãgú ꞌdĩri ri ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị ẽ mị ũꞌbãá, ãzini ri kộpi ꞌoó ũnjí, sẽ kộpi ní tãị́mbị́ kĩnĩ, kộpi ã úꞌbékí ĩvé anji ĩ ní tịị́ ũdéŋá rú rĩ pi ásé agá, kộpi ã ũdrãkí rí ꞌdĩísĩ rá.

²⁰“Tịkí Mósẽ ri lókí ꞌdãri gé, ĩri ũnyĩ be ambamba. Ẹ́tẹ́pị pi ẹ́ndrẹ́pị be mbakí ĩri ã tã caá mbãá na ĩvé jó agá ꞌdãá. ²¹Kộpi kâ Mósẽ ri jịị́ ꞌbãá ásé agá ꞌdãá, ꞌbãgú rĩ vé mvá ũkúŋá rĩ ní ĩri ꞌdụzú mụzú úcézú mvá ívé ni rú. ²²Ímbákí Mósẽ ri Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé, nị̃ tã múké múké, ĩri átángá átá ũkpõ be, ãzini ĩri tã ꞌo ũkpõ be.

²³“Mósẽ vé ílí kã caá pụ̃kụ́ sụ, ĩri ní ngazú mụzú ꞌí ẹ́ꞌdị́páa Ĩsẽrélẽ rĩ pi ndrezú. ²⁴Mósẽ ca mụụ́ ị́sụ́ Ẽjẽpétõgú ãzi ri ĩvé ꞌbá ãzi ꞌo ũnjí, ĩri ní ágó rĩ ípázú, ĩri ní Ẽjẽpétõgú rĩ ꞌdịzú drãzú ꞌdĩísĩ rá. ²⁵Mósẽ ụ̃sụ̃ déna ívé ꞌbá rĩ pi ícó nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ Múngú ĩpẽ ꞌi ímụ́ kộpi paá nĩ ꞌdíni rá, ꞌbo kộpi nị̃kí ámá kuyé.

²⁶“Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, Mósẽ ca mụụ́ ị́sụ́ Ĩsẽrélẽ ị̃rị̃ ni pi ri ĩ fụ. Ụ̃ꞌbị̃ kõdô kộpi ẽ ẹ́sị́ ꞌyoó kĩnĩ, ‘Ãgõ ꞌdĩꞌbée, ĩmi ẹ́drị́pị, ngá ĩmi ní ĩmi ꞌozú ũnjí ꞌdíni rĩ ãꞌdi?’

²⁷“ꞌBo ágó ũmbã íꞌdópi rĩ ní Mósẽ ri zezú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, ‘Ãꞌdi ꞌbã mi ꞌbá ãmbúgú rú rií tã lịị́ ꞌbá drị̃gé nĩ? ²⁸ꞌÍ lẽ ma ꞌdịị́ sụ̃ mí ní ájée Ẽjẽpétõgú rĩ ꞌdịị́ drãá rĩ tị́nị?’7:28 Wụ̃ngárá 2:14²⁹Mósẽ kã tã ꞌdĩri yịị́, koro nga ápá mụụ́ adrií ãngũ Mĩdĩyánã vé rĩ gé jãkãgú rú. ꞌDãlé tị anji ãgõ ị̃rị̃.

³⁰“Mósẽ kã adrií Mĩdĩyánã gá ꞌdãlé caá ílí pụ̃kụ́ sụ, mãlãyíkã ní ꞌi iꞌdazú Mósẽ ní ãcí dị̃ị́pi pẹtị amuúpi kụ̃mvụ̃ ni agá, ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá, pẹtị ãcí ní dị̃zú ꞌdĩri ĩnyiŋá írã Sĩnáyĩ vé rĩ ã gãrã gá. ³¹Mósẽ kã ndreé ãcí dị̃ị́pi rĩ zã pẹtị rĩ veé kuyé,7:31 Wụ̃ngárá 3:1-10 sẽ ĩri ní ãyãngárá. Mósẽ útrú ꞌi ĩnyiŋá mụụ́ ãcí riípi dị̃ị́pi rĩ ndreé. Ĩri ní Úpí vé ụ́ꞌdụ́kọ́ yịzú kĩnĩ, ³²‘Ma Múngú mí ẹ́ꞌbị́pị́ị vé rĩ, Múngú Ãbũrámã vé rĩ, Ĩsákã vé rĩ, ãzini Yõkóbũ vé rĩ.’7:32 Wụ̃ngárá 3:6 Mósẽ ã rụ́ꞌbá yã kpĩríkpĩrí, ụ̃rị̃ fụ ĩri ambamba, gõ mị ꞌbãá ãcí rĩ ndrezú kuyé.

³³“Úpí Múngú ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, ‘ꞌÍ nje mívé ngá pá gá7:33 ꞌÍ nje mívé ngá pá gá: Tã ꞌdĩri vé ífífí lũ ị̃njị̃ngárá. mí pá gá sĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã vũrã mí ní pá tuzú ꞌdĩri, ĩri vũrã uletere ni. ³⁴Á ndre ĩzãngã ꞌbá mávé rĩ pi ní nyaá Ẽjẽpétõ gá ꞌdãlé rĩ gí. Á yị kộpivé ngongárá gí, má ímụ́ kộpi pangárá gá. Á lẽ nóni mi pẽé gõó vúlé Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá.’7:34 Wụ̃ngárá 3:5-10

³⁵“Mósẽ ꞌdĩri ándúrú ꞌbá ĩrivé rĩ pi ní ĩri gãá sĩ, kộpi ní ꞌyoó, ‘Ãꞌdi ꞌbã mi ãmbúgú rú rií tã lịị́ ꞌbá drị̃gé nĩ rĩ ꞌi?’7:35 Wụ̃ngárá 2:14 Múngú pẽ ĩri mụụ́ adrií kộpi drị̃gé ãmbúgú rú, ãzini ívé ꞌbá rĩ pi paá, Múngú pẽ mãlãyíkã mụụ́ átá Mósẽ be pẹtị amuúpi kụ̃mvụ̃ rĩ agá ꞌdaá. ³⁶Mósẽ ꞌo tã ãyãzú ãyãyã ni pi kárákará Ẽjẽpétõ agá ꞌdãá. Ílí pụ̃kụ́ sụ ꞌdĩri agá, Mósẽ íjị́ ꞌbá rĩ pi ĩfũú ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agásĩ, ko kộpi ẽ drị̃ zozú mụzú Yị̃ị́ Tafu Ika rĩ agásĩ.

³⁷“Mósẽ ꞌyo ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní kĩnĩ, ‘Múngú ri úmvúlésĩ ímụ́ ĩmi ní nẹ́bị̃ ĩpẽ ĩmivé ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé sụ̃ má tị́nị.’7:37 Dẽtõrõnómẽ 18:15³⁸Mósẽ ri adrií ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị ãsámvú gé ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá, mãlãyíkã rĩ átá ĩri ní Írã Sĩnáyĩ drị̃gé ꞌdãá. Ũlũkí ĩri ní ụ́ꞌdụ́kọ́ ídri vé rĩ ꞌdãlé, ã ũlũ rí ꞌbá ní.

³⁹“ꞌBo ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị gãkí Mósẽ ẽ tị yịgá sĩ. Kộpi gãkí ĩri sĩ, kộpi lẽkí kõdô ĩ újá gõó Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá vúlé. ⁴⁰Kộpi ní ꞌyozú Ãrónã ní kínĩ, ‘Mí údé ꞌbá ní ngá múngú rú, ã ko rí ꞌbâ drị̃ mụzú, Mósẽ íkó ꞌbâ drị̃ ĩfũzú Ẽjẽpétõ agásĩ nĩ, ꞌbo ꞌbá nị̃kí kuyé dõ ãꞌdi ꞌo ĩri nĩ.’7:40 Wụ̃ngárá 32:1-8⁴¹Kộpi ní ngá údézú múngú rú sụ̃ tị́ mváŋá tị́nị, kộpi íjị́kí ngá ĩ ní rií zãá rọ̃bọ̃ŋọ̃ rú rĩ sẽé ĩri ní, kộpi ní ụ̃mụ̃ ꞌbãzú ãmbúgú ngá ĩ ní údé múngú rú ꞌdĩri ị̃njị̃zú. ⁴²Múngú gã kộpi sĩ, adi kộpi rií línyã ꞌbụ̃ gé rĩ pi ị̃njị̃ị́, mbãá rĩ ị̃njị̃ị́, ãzini ụ̃tụ́ rĩ ị̃njị̃ị́ ĩvé múngú rú. Tã ꞌdĩri nga ꞌi fũú tị ni gé gí sụ̃ nẹ́bị̃ rĩ pi ní sĩí búkũ agá rĩ tị́nị kínĩ,

“ ‘Ĩmi úyú Ĩsẽrélẽ vé ꞌdĩꞌbée,

ílí pụ̃kụ́ sụ ĩmi ní adrizú ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãlé rĩ gé,

ĩmi zãkí nyo má ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ rá?

⁴³Ĩmi ri ngá ĩmi ní údé múngú rú ĩ ní zịị́ Mõlékĩ ri ꞌdụ mụzú ĩndĩ, ãzini gãkũ rĩ ꞌdụ mụzú ĩndĩ,

ãzini ĩmi ri ngá ĩmi ní údé múngú rú sụ̃ línyã tị́nị ĩ ní zịị́ Rẽfánã rĩ ꞌdụ mụzú ĩndĩ,

ãzini ĩmi ri ngá ĩmi ní údé Múngú rú rĩ pi ị̃njị̃.

Kúru ma ĩmi pẽ mụ adri rámbá rú Bãbẽlónã7:43 Bãbẽlónã: Lókí Núwã vé rĩ ã vụ́drị̃ gé, ꞌbá rĩ pi sịkí lágáráka Bãbélã gá, vụ́drị̃ ni gé, ꞌbá rĩ pi gõkí vũrã rĩ zịị́ Bãbẽlónã. Ílí kárákará ã vụ́drị̃ gé, ꞌbãgú Nẽbãkãnézã jị ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ã ụrụkọ mụụ́ ãngũ Bãbẽlónã vé rĩ gé, iza Yẹ̃rụ́sãlémã ri ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ tọ̃wụ́ pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ (570) gé, ị́sụ́ ãkũdẽ tịkí drĩ Yẹ́sụ̃ ri kuyé. ꞌÍ lã Íꞌdóngárá 11; 2 ꞌBãgú 24-25; Dãnyélẽ 1:1-7. vé wọ̃ọ́kọ̃ ꞌdãásĩla rĩ gé.’7:43 Ãmósã 5:25

⁴⁴“ꞌBá ẹ́ꞌbị́pị́ị rikí gãkũ ĩ ní tãị́mbị́ Múngú vé rĩ ꞌbãzú ꞌa ni gé rĩ7:44 Gãkũ ĩ ní tãị́mbị́ Múngú vé rĩ ꞌbãzú ꞌa ni gé rĩ: Múngú ẹzị Mósẽ ní kĩnĩ, Mósẽ ã sị Gãkũ ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá, ã ꞌbãkí rí tãị́mbị́ Múngú vé rĩ ꞌa ni gé ꞌdãá, ꞌbá rĩ pi ã rikí uꞌdụụ́ mụzú vũrã rĩ pi gé sĩ. Sõlõmónã sị Jó Múngú vé rĩ Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, ícókí uꞌdụụ́ ku. Atala rĩ pi ri rọ̃bọ̃ŋọ̃ zã Múngú ní vũrã ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée agásĩ. ꞌÍ lã Ẽbérẽ 8:5. ꞌdụụ́ mụzú ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá. Kộpi sịkí gãkũ rĩ sụ̃ Múngú ní tã ni ẹzịị́ Mósẽ ní rĩ tị́nị. ⁴⁵Lókí Yósũwã7:45 Yósũwã: Mósẽ kã drãá gí, Múngú ĩpẽ Yósũwã ri ꞌbá rĩ pi ẽ drị̃ koó mụzú ãngũ Kãnánã vé rĩ gé. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 17-24; Yósũwã 1-24. ní ẹ̃ꞌdị́ ꞌdịzú ꞌbá adriꞌbá ãngũ Kãnánã vé rĩ agá rĩ pi be rĩ gé, Múngú dro ꞌbá ꞌdĩꞌbée ãngũ Kãnánã vé rĩ agásĩ rá. ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ꞌdụkí gãkũ Múngú vé rĩ jịị́ mụzú ĩndĩ, sẽ kộpi ndẽkí ꞌbá ãngũ ꞌdãri agá rĩ pi ãní rá, kộpi ẹ́rị́kí ãngũ ꞌdãri ꞌdụụ́ ĩ ní. Gãkũ Múngú vé rĩ ri adrií ãngũ Ĩsẽrélẽ vé rĩ agá ꞌdãá, cĩmgbá cazú lókí ꞌbãgú Dãwụ́dị̃ vé rĩ gé. ⁴⁶Múngú ri ãyĩkõ sĩ Dãwụ́dị̃ sĩ, ĩri ní Múngú ri zịzú kĩnĩ, ꞌí lẽ Jó sịị́ Múngú Yõkóbũ vé rĩ ní. ⁴⁷ꞌBo Sõlõmónã sị Jó Múngú vé rĩ nĩ.

⁴⁸“Múngú ãmbúgú ꞌbá drị̃gé céré rĩ adri jó ꞌbá áda ní sịị́ rĩ agá ku, sụ̃ nẹ́bị̃ rĩ ní ꞌyoó rĩ tị́nị. Múngú kĩnĩ,

⁴⁹“ ‘ꞌBụ̃ ri vũrã má ní úrízú ni,

vũ ri vũrã má ní pá ꞌbãzú ni.

Úpí ní zịzú kĩnĩ,

Jó ĩmi ní lẽé sịị́ má ní rĩ ọ̃sụ̃kã ni ã adri rí ngóni?

Vũrã má ní adrizú rĩ ngũgá?

⁵⁰Má údé nyo ngá rĩ pi ãrẽvú céré ma ꞌi kuyé?’7:50 Ĩsáyã 66:2

⁵¹“Ĩmi ꞌbá drị̃ be ũkpó ũkpó ꞌdĩꞌbée, ĩmi gãkí ẹ́sị́ újágá Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃gá sĩ, ĩmi ọ̃zụ̃kí ĩmî bị́ cí, ĩmi yịkí rí ĩrivé tã ku! Ĩmi adrikí sụ̃ ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị tị́nị, ĩmi gãkí Índrí Uletere rĩ vé tã sĩ! ⁵²Nẹ́bị̃ ãzi ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị ní ọ̃cụ̃ụ́ kuyé ni nyo anigé? Ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị úꞌdị́kí nẹ́bị̃ ꞌBá tã be pịrị rĩ7:52 ꞌBá tã be pịrị rĩ: ꞌBá tã be pịrị rĩ Yẹ́sụ̃ ꞌi. vé ímụ́ngárá ã tã ũlũꞌbá rĩ pi ũdrãá rá. Nóni ĩmi ꞌbekí ĩri ã ũli, ĩmi ꞌdịkí ĩri gí. ⁵³Mãlãyíkã rĩ pi7:53 Mãlãyíkã rĩ pi: Mãlãyíkã rĩ pi índrí, kộpi ri adri Múngú be ꞌbụ̃ gé ꞌdãlé, kộpi rụ́ꞌbá ãkó. Múngú ri sâ ãzi sĩ kộpi ĩpẽ ímụ́ vũ drị̃gé nõó ụ́ꞌdụ́kọ́ múké ívé rĩ ũlũ ꞌbá rĩ pi ní. ímụ́kí ĩmi ní tãị́mbị́ Múngú vé rĩ sẽé, ꞌbo ĩmi ꞌdụkí tã ni ngaá kuyé.”

Úvị́kí Sẽtẽfánõ ri drãá írã sĩ

⁵⁴ꞌBá tã lịꞌbá rĩ pi kâ átángá Sẽtẽfánõ ní átá ꞌdĩri yịị́, kộpi ã ꞌa ve ũnjí ũnjí. ⁵⁵ꞌBo Sẽtẽfánõ ẹ́pị́pi Índrí Uletere rĩ sĩ ambamba rĩ ndre ãngũ mụzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, ĩri ní Múngú vé dị̃ngárá pọ̃wụ̃pọ̃wụ̃ rĩ ndrezú, ãzini ndre Yẹ́sụ̃ tu pá kuú Múngú vé drị́ ẹ̃ndẹ́pị gé. ⁵⁶Sẽtẽfánõ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ndrekí drĩ ká, á ndre ꞌbụ̃ zị̃ ꞌi kú mgbọ, ꞌBá Mvá7:56 ꞌBá Mvá: Yẹ́sụ̃ zị ꞌi ꞌBá Mvá lũzú kínĩ, ꞌi Kúrísítõ ꞌi, ꞌi mãlũngã rĩ rụ mụzú nyonyo. ꞌÍ lã Dãnyélẽ 7:13-14. tu pá kuú Múngú vé drị́ ẹ̃ndẹ́pị gé.”

⁵⁷ꞌBá tã lịꞌbá ꞌdĩꞌbée7:57 ꞌBá tã lịꞌbá ꞌdĩꞌbée: ꞌBá tã lịꞌbá ꞌdĩꞌbée ọ̃zụ̃kí ĩ bị́ cí, kộpi ụ̃sụ̃kí kínĩ Sẽtẽfánõ ꞌda Múngú ri. kâ tã ꞌdĩri yịị́ ꞌdíni, kộpi ọ̃zụ̃kí ĩ bị́ cí, kộpi íꞌdókí útré ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá, kộpi ní njuzú Sẽtẽfánõ ri rụzú, ⁵⁸kộpi sekí ĩri kụ̃rụ́ rĩ agásĩ ãmvé, kộpi íꞌdókí ĩri úvị́ írã sĩ, ꞌbá ĩri tõꞌbá rĩ pi unjekí ĩvé bõngó ꞌbãá kẹ̃rị́mvá rụ́ be ĩ ní zịị́ Sáũlã7:58 Sáũlã: Sáũlã gõ ícá ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi ni, gõkí rụ́ ni zịị́ Páũlũ ꞌi. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 13:9. gãrã gá.

⁵⁹ꞌBá rĩ pi kâ íꞌdó rií Sẽtẽfánõ ri úvị́ írã sĩ, Sẽtẽfánõ ní Múngú ri zịzú kĩnĩ, “Úpí Yẹ́sụ̃, ꞌí ꞌdụ mávé índrí.” ⁶⁰Kúru ĩri ní kũmũcí ũtị̃zú vũgá, ĩri ní trezú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kĩnĩ, “Úpí, lẽ mî lị tã ꞌbá ꞌdĩꞌbée drị̃gé ũnjĩkãnyã kộpi ní ꞌoó rĩ sĩ ku.” Sẽtẽfánõ kã tã ꞌdĩri ꞌyoó ꞌdíni, koro ĩrivé ídri ní fũzú.

¹Sáũlã ãꞌyĩ Sẽtẽfánõ ri sẽé úvị́ drãá nĩ.

Ọ̃cụ̃kí ꞌbá kãnísã vé rĩ pi, írékí kộpi kpélékpélé

Lókí ꞌdãri gé, ọ̃cụ̃kí ꞌbá kãnísã vé Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rĩ pi ũnjí ũnjí, sẽ kộpi írékí ĩ mụụ́ adrií ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agásĩ, ãzini ãngũ Sãmãríyã vé rĩ agásĩ. ꞌYéŋá Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi áwíkí adrií Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá nĩ. ²ꞌBá Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá ị̃njị̃njị̃ rĩ pi sị̃kí Sẽtẽfánõ vé ãvũ nĩ. Kộpi ngokí ĩri ĩzãngã be ambamba. ³ꞌBo Sáũlã ní íꞌdózú ꞌbá kãnísã vé rĩ pi ọ̃cụ̃zú ũnjí ũnjí. Ri ẹ́cị́ mụzú jó rĩ pi tị gé sĩ ꞌbá kãnísã vé rĩ pi urụụ́ mụzú. Urụ ãgõ rĩ pi ũkú rĩ pi be jịị́ mụụ́ úꞌbé jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá.

Pĩlípũ ũlũ ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ Sãmãríyã gá

⁴Úpí vé ꞌbá ĩ ní íré kpélékpélé ꞌdĩꞌbée rikí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé rĩ ũlũú mụzú ãngũ kộpi ní mụzú rĩ pi agásĩ céré. ⁵Pĩlípũ8:5 Pĩlípũ: Pĩlípũ ꞌdĩri adri Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ ni kuyé. Ĩri ꞌbá ẹ́zị̂rị̃ ĩ ní ũpẽé ngá awaá ọ̃wụ́zị́ rĩ pi ní rĩ vé ãzi. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 6:1-6. ní ꞌdezú mụzú kụ̃rụ́ Sãmãríyã vé rĩ gé ꞌdãá, ĩri ní tã Kúrísítõ vé rĩ ũlũzú ꞌbá rĩ pi ní. ⁶ꞌBá bị́trị́ká rĩ pi kâ tã Pĩlípũ ní átá rĩ yịị́, ãzini tã ĩri ní ꞌoó ãyãzú ãyãyã ꞌdĩꞌbée ndreé, kộpi ꞌbãkí úvá rizú tã rĩ yịzú. ⁷ꞌBá kárákará índrí ũnjí be rĩ pi, índrí ũnjí rĩ pi ũfũkí kộpi drị̃gé sĩ útréngárá be, ꞌbá kárákará pá be ꞌbẽléꞌbéle rĩ pi ọ̃gọ̃rọ̃vụ̃ rú rĩ pi be, ídríkí kộpi rá. ⁸Tã ꞌi ngaápi ꞌdĩri, sẽ ãyĩkõ fụ ꞌbá rĩ pi kụ̃rụ́ agá ꞌdãá ambamba.

Sị̃mọ́nã adriípi újógú rú rĩ

⁹Ágó ãzi rụ́ ni Sị̃mọ́nã ꞌi, ri adrií kụ̃rụ́ Sãmãríyã vé rĩ agá, nga ẹ̃zị́ ũjõgũ vé ni caá lókí be ãco, sẽ ꞌbá adriꞌbá kụ̃rụ́ Sãmãríyã vé rĩ agá rĩ pi ní ãyãngárá. Ri ꞌi íngú kĩnĩ ꞌi ũkpõ be. ¹⁰ꞌBá kụ̃rụ́ Sãmãríyã vé rĩ agá rĩ pi ãrẽvú céré, íꞌdózú ꞌbá ngá ãkó rĩ pi vúgá cazú ꞌbá ngá be rĩ pi vúgá, kộpi rikí ꞌyoó kínĩ, “Ágó ꞌdĩri ũkpõ be ãmbúgú, ũkpõ ꞌdĩri Múngú vé ni.” ¹¹Sị̃mọ́nã nga ẹ̃zị́ ũjõgũ vé rĩ caá lókí be ãco, sẽ ꞌbá rĩ pi ní ãyãngárá, sẽ ꞌbá rĩ pi céré ri mụ vú ni gé ꞌdãá. ¹²ꞌBo Pĩlípũ kã ꞌbá mụꞌbá Sị̃mọ́nã vúgá rĩ pi ní ụ́ꞌdụ́kọ́ múké mãlũngã Múngú vé rĩ ã tã ũlũú, ãzini Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ vé rĩ ã tã ũlũú, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí rá. Sẽ ãgõ rĩ pi ũkú rĩ pi be, sẽkí kộpi ní bãtízĩmũ rá. ¹³Sị̃mọ́nã ẹ̃ꞌyị̃ kpá rá, sẽkí ĩri ní bãtízĩmũ rá. Vũrã Pĩlípũ ní rizú ẹ́cị́zú rĩ agásĩ céré, Sị̃mọ́nã ri ẹ́cị́ vú ni gé sĩ ĩndĩ, tã Pĩlípũ ní ꞌoó ꞌdĩꞌbée sẽ ĩri ní ãyãngárá.

¹⁴Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rĩ pi kâ yịị́ kínĩ, ꞌbá Sãmãríyã gá rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú vé rĩ gí, kộpi pẽkí Pétẽró pi Yũwánĩ be mụụ́ Sãmãríyã gá ꞌdãlé. ¹⁵Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée kâ caá, kộpi ní Múngú ri zịzú ꞌbá drĩ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá úꞌdí rú rĩ pi ní, Índrí Uletere rĩ ã ású rí kộpi bẽsĩnĩ, ¹⁶ãꞌdiãtãsĩyã Índrí Uletere rĩ ícá drĩ ímụ́ kộpi ású kuyé, sẽkí kộpi ní bãtízĩmũ rĩ ꞌyéŋá Úpí Yẹ́sụ̃ ã rụ́ sĩ. ¹⁷Pétẽró pi Yũwánĩ be tị̃kí drị́ mụzú ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi drị̃gé sĩ ãlu ãlu céré, Índrí Uletere rĩ ní ꞌbá ꞌdĩꞌbée ásúzú.

¹⁸Sị̃mọ́nã kã ndreé ꞌbá áyúãyũ Pétẽró pi Yũwánĩ be, tị̃kí drị́ ꞌbá rĩ pi drị̃gé, Índrí Uletere rĩ ású kộpi gí, Sị̃mọ́nã íꞌdụ́ mũfẽngã, lẽ ũkpõ Múngú vé ꞌdĩri jeé ãní. ¹⁹Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi sẽkí má ní ũkpõ ꞌdĩri ĩndĩ, á tị̃ dõ drị́ ꞌbá rĩ pi drị̃gé, Índrí Uletere rĩ ã ású rí kpá kộpi bẽnĩ.”

²⁰ꞌBo Pétẽró ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ drã mívé mũfẽngã rĩ be ꞌdĩísĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌí lẽ ũkpõ Múngú vé rĩ jeé mũfẽngã sĩ. ²¹Mí ícó ẹ̃zị́ Múngú vé nõri ãlẽé ngaá ꞌbá be trụ́ ku, ãꞌdiãtãsĩyã mí adri ꞌbá pịrị ku Múngú ẹndrẹtị gé. ²²Lẽ mî újá ẹ́sị́ ũnjĩkãnyã agásĩ rá, ꞌí zị Úpí ri, ĩri ícó mi trũ yị̃kị̂ ũnjí mí ní ụ̃sụ̃ụ́ ꞌdĩri agásĩ rá. ²³Á nị̃ rá, mî ẹ́sị́ ũká ũká, mi tụ́gẹ̃rị̃ ũnjĩkãnyã vé ni.”

²⁴Sị̃mọ́nã ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi zịkí má ní Úpí ri, tã ĩmi ní átá ꞌdĩri ã rụ rí ma ũnjí ku!”

²⁵Pétẽró pi Yũwánĩ be kâ ụ́ꞌdụ́kọ́ Úpí vé rĩ ũlũú, kộpi ní ĩ újázú gõzú Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé ũzi, kộpi kâ rií mụụ́ lẹ́tị gé ꞌdĩgé, kộpi ũlũkí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ mụzú gụ́rụ́ kárákará Sãmãríyã vé rĩ pi agásĩ.

Pĩlípũ pi vé tã Ẽtĩyópĩyãgú rĩ be rĩ

²⁶Úpí vé mãlãyíkã ní ꞌyozú Pĩlípũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ nga, ꞌi ꞌdụ lẹ́tị mụụ́pi ándrélé rú, íngápi Yẹ̃rụ́sãlémã gá, ẹlịị́pi ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agásĩ, mụụ́pi Gázã gá rĩ.” ²⁷Pĩlípũ ní koro ngazú mụzú. Ĩri ní ũgalaku ãmbúgú Ẽtĩyópĩyã vé ni ị́sụ́zú. Ágó rĩ ꞌbáŋá8:27 ꞌBáŋá: ꞌBáŋá vé ífífí, ꞌbá ĩ ní ĩrivé rụ́ꞌbá ágó vé rĩ ã fí unjeé gí ni. Kộpi ri ẹ̃zị́ nga ꞌbãgú rĩ vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé, ũkú ꞌbãgú rĩ vé rĩ pi ãsámvú gé. rú, ĩrivé ẹ̃zị́ rií ngaá rĩ, ĩri ri ũkú drị̃koma rú Ẽtĩyópĩyãzị́ ĩ ní zịị́ Kãndásĩ rĩ vé ngá rĩ pi ũtẽ nĩ. Ágó ꞌdĩri íbí íngá Múngú ri zịngárá gá Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, ²⁸ĩri ri mvií mụzú ꞌbẹ̃tị́, úrí ívé ãrãbíyã ĩ ní rií seése rĩ agá, ri búkũ nẹ́bị̃ Ĩsáyã ní sĩí rĩ lãá.

²⁹Índrí Uletere rĩ ní ꞌyozú Pĩlípũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ mụ adrií ĩnyiŋá ãrãbíyã ꞌdãri ã gãrã gá.” ³⁰Pĩlípũ ní njuzú cazú ãrãbíyã rĩ ã gãrã gá ꞌdãá, yị ũgalaku rĩ ri búkũ nẹ́bị̃ Ĩsáyã ní sĩí rĩ lã. Pĩlípũ ní ágó rĩ zịzú kĩnĩ, “ꞌÍ nị̃ tã mí ní rií lãá ꞌdĩri vé ífífí rá?”

³¹Ágó rĩ ní újázú Pĩlípũ ní kĩnĩ, “ꞌBá ãzi ũlũ dõ má ní ífífí ni kuyé, ma ícó nị̃ íngóni?” Ágó rĩ ní kúru Pĩlípũ ri ãꞌyĩzú tụzú ꞌí vúgá ãrãbíyã agá ꞌdãá.

³²Tã ũgalaku rĩ ní rií lãá Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ ĩri ꞌdíni,

“Jịkí ĩri mụụ́ sụ̃ kãbĩlõ ĩ ní lẽé lịị́lị rĩ tị́nị,

újí kú kíri sụ̃ kãbĩlõ mvá ĩ ní rií ꞌbí ni rẽé rĩ tị́nị,

zị̃ ꞌî tị átángá átázú kuyé.

³³Idekí ĩri, ꞌbá ãzi ĩrivé tã lịị́pi pịrị ni ꞌdãáyo.

Ĩri ícó anji tị ngóni,

ꞌdịkí dõ ĩri drãá vũ drị̃gé nõgó gí?”8:33 Ĩsáyã 53:7-8

³⁴Ũgalaku rĩ ní Pĩlípũ ri zịzú kĩnĩ, “ꞌÍ lũ má ní, tã nẹ́bị̃ ní átá ꞌdĩri, átá tã ꞌí rụ́ꞌbá gá ni yã, dõku átá tã ꞌbá ãzi rụ́ꞌbá gá ni?” ³⁵Pĩlípũ íꞌdó vũrã ágó rĩ ní lãá Búkũ Múngú vé rĩ agá ꞌdãá rĩ vé tã ũlũú ágó rĩ ní, ũlũ ĩri ní ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Yẹ́sụ̃ vé rĩ.

³⁶Kộpi kâ rií mụụ́ lẹ́tị gé ꞌdĩgé, kộpi cakí mụụ́ yị̃ị́ ị́sụ́, ũgalaku rĩ ní ꞌyozú Pĩlípũ ní kĩnĩ, “ꞌÍ ndre drĩ ká! Yị̃ị́ nõ! ꞌÍ sẽ má ní bãtízĩmũ ku ãꞌdiãtãsĩ?”

³⁷Pĩlípũ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mí ẹ̃ꞌyị̃ dõ ẹ́sị́ be céré, ma ícó mí ní bãtízĩmũ sẽ rá.”

Ũgalaku rĩ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Má ẹ̃ꞌyị̃ rá ꞌyozú kínĩ, Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri Mvá Múngú vé ni.”8:37 Átángá vẹ́rẹ̃sị̃ 37 agá ꞌdĩri, búkũ Ẹ̃zị́ vé ĩ ní sĩí Gị̃rị́kị̃ tị sĩ drị̃drị̃ rĩ agá ꞌdãáyo, ꞌbo gõkí sĩí búkũ Ẹ̃zị́ vé vúlé rĩ agá rá.³⁸Ũgalaku rĩ ní ꞌyozú ívé ꞌbá ãrãbíyã ĩ ní rií seése rĩ jịị́pi rĩ ní, ã uga ãrãbíyã rĩ ã tu pá. Kộpi ní ísị́zú Pĩlípũ be ị̃rị̃trọ́, kộpi ní fizú mụzú yị̃ị́ agá ꞌdãá, Pĩlípũ ní kúru ĩri ní bãtízĩmũ sẽzú.

³⁹Kộpi kâ ĩfũú yị̃ị́ rĩ agásĩ ãmvé nõó, koro Índrí Úpí vé rĩ ní Pĩlípũ ri jịzú ꞌdĩísĩ rá, ũgalaku rĩ gõ ĩri ndreé dị̃ị́ kuyé, ũgalaku rĩ ní kúru ꞌdezú mụzú ãyĩkõ be ãmbúgú.

⁴⁰Vụ́drị̃ ni gé, Pĩlípũ nị̃ ámá nóni ꞌí ca kụ̃rụ́ ĩ ní zịị́ Ãzótõsĩ agá gí. Pĩlípũ ri ẹ́cị́ mụzú kụ̃rụ́ rĩ pi agásĩ, ĩri ní cazú kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ gé, ri ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Yẹ́sụ̃ vé rĩ ũlũú mụzú ꞌbá rĩ pi ní kụ̃rụ́ ꞌdĩꞌbée agásĩ céré.

Sáũlã újá ẹ́sị́

(Ẹ̃zị́ 22:6-16; 26:12-18)

¹Sáũlã íꞌdó rií ꞌbá Úpí Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ẽ mị ĩmgbẽé lẽzú kộpi úꞌdị́zú. Ĩri ní ꞌdezú mụzú átálágú ãmbúgú rĩ vúgá.9:1 Ẹ̃zị́ 7:58-8:1²Sáũlã zị kọ̃kọ̃bị́ átálágú ãmbúgú rĩ vúgá kĩnĩ, ã sĩ kọ̃kọ̃bị́ sẽé ꞌbá Jó Múngú ri Zịzú Dãmãsékẽ gá ꞌdãlé rĩ pi ní, ꞌí ị́sụ́ dõ ãgõ dõku ũkú Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ꞌdãlé, ꞌî íjị́ rĩ kộpi ímụ́ ũꞌyĩí Yẹ̃rụ́sãlémã gá nõlé.

³Sáũlã kã caá ĩnyiŋá Dãmãsékẽ gá ꞌdãá, ãcí ní dị̃zú ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ, ĩmgbẽrẽ ãngũ gãrã ni gé sĩ kụ́rụ̃. ⁴Ĩri ní ngazú íꞌdézú vũgá. Ĩri ní ụ́ꞌdụ́kọ́ yịzú, ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ kĩnĩ, “Sáũlã, Sáũlã. Ngá mí ní rizú ma ọ̃cụ̃zú ꞌdíni rĩ ãꞌdi?”

⁵Sáũlã ní zịzú kĩnĩ, “Úpí, mi ãꞌdi ꞌi?”

Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ní újázú kĩnĩ, “Ma Yẹ́sụ̃ mí ní rií ọ̃cụ̃ụ́ rĩ ꞌi. ⁶ꞌÍ nga mụụ́ kụ̃rụ́ agá ꞌdãá, ꞌí ca dõ ꞌdãá gí, ĩ tã ĩ ní lẽé mî ꞌo rĩ ũlũ mí ní rá.”

⁷Ãgõ riꞌbá mụꞌbá Sáũlã be trụ́ rĩ pi tukí pá ꞌdãlé, kộpi zị̃kí ĩ tị tã ꞌyozú kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi yịkí ꞌyéŋá ụ́ꞌdụ́kọ́ riípi átápi rĩ áyu, kộpi ndrekí ꞌbá átápi rĩ ã rụ́ꞌbá kuyé. ⁸Sáũlã ní ngazú ụrụ, kã lẽé ꞌî mị zị̃ị́ ãngũ ndrezú, mị ni ndre ãngũ ku. Ãgõ mụꞌbá ĩri be rĩ pi ní drị́ ni rụzú, ĩri sezú mụzú Dãmãsékẽ gá ꞌdãlé. ⁹Sáũlã adri caá ụ́ꞌdụ́ na, mị ni ndre ãngũ ku, nya ngá kuyé, dõku mvụ ngá ãzi kuyé.

¹⁰Dãmãsékẽ gá ꞌdãá, ágó ãzi Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi ni, rụ́ ni Ãnãníyã ꞌi. Úpí Yẹ́sụ̃ ní ꞌi iꞌdazú ĩri ní ị́ndrị́lị́kị́ agá, ĩri ní Ãnãníyã ri zịzú kĩnĩ, “Ãnãníyã!”

Ãnãníyã ní ãꞌyĩzú kĩnĩ, “Úpí, ma nõ.”

¹¹Úpí Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ nga mụụ́ ágó rụ́ be ĩ ní zịị́ Yụ́dã rĩ vé ãngá ꞌdãá, ꞌi ꞌdụ lẹ́tị rụ́ be ĩ ní zịị́ Pịrị rĩ mụzú. Mí kãdõ caá ꞌdãlé, mi ágó ãzi ị́sụ́ rụ́ ni Sáũlã ꞌi, ágó rĩ íbí ímụ́ Tãrãsísã gálésĩ, ĩri ri Múngú ri zị. ¹²Ágó rĩ ndre tã mívé rĩ ị́ndrị́lị́kị́ agá, ndre ágó ãzi rụ́ be Ãnãníyã ri ímụ́ ꞌí vúgá nõó, tị̃ drị́ ꞌí drị̃gé, ꞌî mị ã zị̃ rí ꞌi ãngũ ndreé.”

¹³Ãnãníyã ní újázú kĩnĩ, “Úpí! ꞌBá kárákará ũlũkí má ní tã ágó ꞌdĩri ní ꞌoó rĩ pi rá. Ágó ꞌdĩri ꞌo mívé ꞌbá mi ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ũnjí Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé. ¹⁴Atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi sẽkí ĩri ní ũkpõ ímụ́zú ꞌbá céré mi ị̃njị̃ꞌbá rĩ pi urụzú.”

¹⁵ꞌBo Úpí Yẹ́sụ̃ ní ꞌyozú Ãnãníyã ní kĩnĩ, “ꞌÍ mụ! Ágó ꞌdãri, má ĩpẽ ĩri, ã mụ rí mávé tã ũlũú ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ní, ꞌbãgú rĩ pi ní, ãzini ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní.9:15 ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi: ꞌBá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi Yãhụ́dị̃ rĩ pi.¹⁶Ma ímụ́ lũ ĩri ní ꞌyozú kínĩ, ĩri ímụ́ ĩzãngã nya mâ tã sĩ ambamba.”

¹⁷Ãnãníyã ní kúru mụzú jó Sáũlã ní adrizú rĩ ị́sụ́zú, ĩri ní fizú mụzú jó agá ꞌdãlé. Ĩri ní drị́ tị̃zú Sáũlã drị̃gé, ĩri ní ꞌyozú kínĩ, “Sáũlã, Úpí Yẹ́sụ̃ ꞌi iꞌdaápi mí ẹndrẹtị gé lẹ́tị gé ꞌdãlé lókí mí ní rizú ímụ́zú rĩ gé rĩ, ĩpẽ ma ímụ́ mí vúgá nõlé, mî mị ã ndre rí ãngũ, ãzini Índrí Uletere rĩ ã ású rí mi bẽnĩ.” ¹⁸Koro ngá ãzi sụ̃ ị̃ꞌbị́ ã kókóꞌbõ tị́nị ni pi ní ĩfũzú uꞌdezú Sáũlã mị gé sĩ. Ĩri ẽ mị ní kúru ꞌi zị̃zú. Ĩri ní ngazú ụrụ, Ãnãníyã ní ĩri ní bãtízĩmũ sẽzú. ¹⁹Kã mụụ́ adrií vụ́drị̃ ni gé, ĩ ní ĩri ní ínyá sẽzú nyazú, rụ́ꞌbá ní gõ adrií ũkpõ be.

Sáũlã sẽ tị Dãmãsékẽ gá

Sáũlã pi adrikí Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá ĩri ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be Dãmãsékẽ gá ꞌdãlé ụ́ꞌdụ́ be kárákará. ²⁰Koro Sáũlã íꞌdó rií tị sẽé mụzú Jó Múngú ri Zịzú rĩ pi agásĩ kĩnĩ, Yẹ́sụ̃ ri Mvá Múngú vé ni. ²¹ꞌBá céré riꞌbá tị ĩri ní sẽé rĩ yịꞌbá rĩ pi ãyãkí tã ꞌdĩri sĩ ãyãyã. Kộpi kínĩ, “Ágó ꞌdĩri adri nyo ándúrú riípi ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ọ̃cụ̃ụ́pi Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rĩ ꞌi kuyé? ꞌBá nị̃kí ámá rá, ágó ꞌdĩri ímụ́ nõgó ꞌbá rĩ pi urụụ́, ꞌî jị rí kộpi mụụ́ atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi ẹndrẹtị gé Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé bẽnĩ.”

²²Tị Sáũlã ní sẽé rĩ ũkpõ ni ambamba, sẽ Yãhụ́dị̃ Dãmãsékẽ gá ꞌdãlé rĩ pi ní ãyãngárá, tã ĩri ní ímbá ꞌyoó kínĩ Yẹ́sụ̃ ri Kúrísítõ ꞌi rĩ sĩ. ²³Kã mụụ́ adrií ụ́ꞌdụ́ kárákará ã vụ́drị̃ gé, Yãhụ́dị̃ rĩ pi rikí lẹ́tị ndãá lẽzú ĩri ꞌdịzú drãzú ꞌdĩísĩ rá. ²⁴ꞌBo ũlũkí Sáũlã ní tã ĩ ní rizú lẹ́tị ndãzú ĩri ꞌdịzú ꞌdĩri rá. Kộpi rikí ĩri tẽé kụ̃rụ́ rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé gá ꞌdãá, ụ̃tụ́ŋá pi ị́nị́ŋá be, ĩ ꞌdịkí rí ĩri drãá ꞌdĩísĩ rá. ²⁵Kúru ꞌbá Sáũlã ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ã ụrụkọ ní Sáũlã ri suzú áráká ãmbúgú ni agá, kộpi ní ĩri ísúzú kání rĩ drị̃gé sĩ vũgá nõó.

Sáũlã ri Yẹ̃rụ́sãlémã gá

²⁶Sáũlã kã mụụ́ caá Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, lẽ kõdô fií ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ãsámvú gé, ꞌbo kộpi ꞌokí céré ĩri sĩ ụ̃rị̃ sĩ. Kộpi ụ̃sụ̃kí kínĩ Sáũlã ri ĩ mị ũꞌbã ã ꞌyokí rí kínĩ, ꞌí újá ẹ́sị́ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú gí. ²⁷Kúru Bãrụ́nábã9:27 Ẹ̃zị́ 4:36-37 ní Sáũlã ri jịzú mụzú Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi vúgá ꞌdãá, ĩri ní tã Sáũlã ní Úpí ri ndrezú lẹ́tị gé ꞌdãá, ãzini tã Úpí ní átá Sáũlã ní rĩ ũlũzú kộpi ní. Bãrụ́nábã kĩnĩ, Sáũlã kã adrií Dãmãsékẽ gá ꞌdãá, sẽ tị Yẹ́sụ̃ ã rụ́ sĩ ụ̃rị̃ ãkó. ²⁸Sáũlã ri ẹ́cị́ mụzú Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi be trụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã agásĩ, ꞌbá ãzi gã ĩri kuyé, ri tị sẽé mụzú ụ̃rị̃ ãkó Úpí Yẹ́sụ̃ ã rụ́ sĩ. ²⁹Sáũlã pi rikí ãgátá gãá Yãhụ́dị̃ ụrụkọ átáꞌbá Gị̃rị́kị̃ tị sĩ rĩ pi be, ꞌbo kộpi lẽkí lẹ́tị ndãá ĩri ꞌdịzú. ³⁰ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi kâ tã ꞌdĩri yịị́, kộpi jịkí ĩri mụzú kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ gé, pẽkí ĩri mụzú Tãrãsísã gá kụ̃rụ́ ĩ ní ĩri tịzú rĩ gé.

³¹Kúru ꞌbá kãnísã vé adriꞌbée ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agá, ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ agá, ãzini ãngũ Sãmãríyã vé rĩ agá rĩ pi gõkí adrií tã be kíri. Kộpi mbakí ícá ũkpó ũkpó ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá. ꞌBá rĩ pi vé kãlãfe gõ vaá mụzú drị̃gélé ũkpõ Índrí Uletere rĩ vé rĩ sĩ.

Pétẽró ídrí Ãyĩnéyã pi Dọ̃rụ́kã be

³²Pétẽró kã rií ẹ́cị́ mụzú ãngũ rĩ pi agásĩ, ĩri ní mụzú ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ndrezú kụ̃rụ́ Lídã vé rĩ gé ꞌdãá. ³³Ị́sụ́ ágó ãzi ꞌdãá rụ́ ni Ãyĩnéyã ꞌi. Ágó ꞌdĩri drã nyi pá ni pi kú ꞌbẽléꞌbéle, la gbọ́lọ́ drị̃gé caá ílí ãrõ. ³⁴Pétẽró ní ꞌyozú Ãyĩnéyã ní kĩnĩ, “Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ídrí mi gí. ꞌÍ nga ụrụ, ꞌí tra mívé pọ́rọ̃sị̃.” Koro Ãyĩnéyã ní ngazú ụrụ sĩ. ³⁵ꞌBá kárákará adriꞌbá Lídã gá rĩ pi Sãrónĩ gé rĩ pi be, kộpi kâ ndreé Ãyĩnéyã ri ẹ̃cị̃ tu rá, kộpi újákí ẹ́sị́ Úpí Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rá.

³⁶Ũkú ãzi Yópã gá ꞌdãá rụ́ ni Tãbítã ꞌi, ĩri ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ị́pi gí ni. (Rụ́ Tãbítã ꞌdĩri Gị̃rị́kị̃ tị sĩ ĩ zị Dọ̃rụ́kã. Rụ́ Dọ̃rụ́kã ꞌdĩri vé ífífí nyámáta.) Ĩri ri tã múké ꞌo ꞌbá rĩ pi ẽ ĩzã kozú. ³⁷Lókí ꞌdãri gé, drã rụ ũkú rĩ, ĩri ní drãzú, ĩ ní ĩrivé ãvũ ũjĩzú jịzú mụzú ꞌbãzú jó ĩ ní sịị́ ãco ụrụgégé ꞌdãá ni agá. ³⁸Lídã ri ĩnyiŋáŋá Yópã be, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi kâ yịị́ kínĩ Pétẽró ri Lídã gá ꞌdãáꞌdã, kộpi pẽkí ãgõ ị̃rị̃ mụụ́ ĩri mãá kínĩ, “Pétẽró, mí ímụ́ mbẽlẽ!”

³⁹Pétẽró ní ꞌdezú mụzú kộpi be trụ́. Pétẽró kã caá, kộpi jịkí ĩri mụzú jó ĩ ní sịị́ ãco ụrụgégé ꞌdãá rĩ agá, ũkú ọwụzị kárákará ímụ́kí ãá ngoó Pétẽró ã gãrã gá. Kộpi rikí ãá rĩ ngoó, rụkí bõngó Dọ̃rụ́kã ní ící awaá ĩ ní rĩ pi ĩ drị́gé. ⁴⁰ꞌBo Pétẽró ní ꞌyozú kộpi ã fũkí jó rĩ agásĩ céré ãmvé. Ĩri ní kũmũcí ũtị̃zú vũgá Múngú ri zịzú. Pétẽró ní ꞌi újázú ãngũ ndrezú ãvũ rĩ vúgálé rú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Tãbítã, mí íngá ụrụ.” Tãbítã ní ꞌî mị zị̃zú. Kã Pétẽró ri ndreé, ĩri ní íngázú úrízú ụrụ sĩ. ⁴¹Pétẽró ní ꞌî drị́ suzú ĩri rụzú ingazú ụrụ. Ĩri ní ọwụzị rĩ pi zịzú ímụ́zú ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi be, ĩri ní iꞌdazú kộpi ní kĩnĩ, Tãbítã ri ídri rú.

⁴²Tã Tãbítã vé ꞌi ngaápi ꞌdĩri ayi mụzú kụ̃rụ́ Yópã vé rĩ agásĩ céré. Tã ꞌdĩri sẽ ꞌbá kárákará újákí ẹ́sị́ Úpí Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rá. ⁴³Pétẽró adri Yópã gá ꞌdãá lókí be ãco. Kộpi rikí adrií Sị̃mọ́nã lãꞌbú nyiípi rĩ be trụ́.

Pétẽró pi vé tã Kõrõnõlíyõ be rĩ

¹Ágó ãzi rụ́ ni Kõrõnõlíyõ ꞌi, ágó rĩ ri adrií kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ agá. Ĩri ũgalaku ãngáráwá10:1 Ũgalaku ãngáráwá rĩ pi vé rĩ: Ĩri ãngáráwá mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu rĩ pi ẽ drị̃ koópi ni. ĩ ní zịị́ ngúlúmũ Ĩtálĩyã rĩ pi vé ni. ²Ágó rĩ ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be,10:2 Ágó rĩ ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be: Kõrõnõlíyõ pi ꞌbá ívé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, kộpi adrikí Yãhụ́dị̃ ku. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 11:1-3. kộpi ꞌbãkí ĩvé ẹ́sị́ céré Múngú drị̃gé, ị̃njị̃kí Múngú ri ambamba, ágó rĩ ri ngá sẽé ꞌbá ngá ãkó rĩ pi ní ẹ́sị́ be céré, ri Múngú ri zịị́ ụ́ꞌdụ́ be céré. ³Ụ́ꞌdụ́ ãlu, ụ̃tụ́ rĩ kã mụụ́ caá sâ na ũndréŋá vé rĩ gé, Kõrõnõlíyõ ní ị́ndrị́lị́kị́ ndrezú. Ndre mãlãyíkã ri ímụ́ Múngú vúgálésĩ, mãlãyíkã rĩ zị Kõrõnõlíyõ ri rụ́ sĩ kĩnĩ, “Kõrõnõlíyõ!”

⁴Kõrõnõlíyõ ꞌbã mị rizú mãlãyíkã rĩ ndrezú, ụ̃rị̃ fụ ĩri ambamba. Ĩri ní mãlãyíkã rĩ zịzú kĩnĩ, “Ãmbúgú mávé rĩ, ꞌí lẽ má ní tã ngóni ni lũú?”

Mãlãyíkã rĩ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Múngú ri ãyĩkõ sĩ mí ní ꞌi zịị́ rĩ sĩ, ãzini fẽfẽ mí ní sẽé ꞌbá ngá ãkó rĩ pi ní ẹ́sị́ be céré rĩ sĩ. ⁵Lẽ mî pẽ ãgõ ụrụkọ úꞌdíkírĩŋá nõgó mụzú Yópã gá ꞌdãá, kộpi ã mụkí ágó rụ́ be ĩ ní zịị́ Sị̃mọ́nã Pétẽró ri íjị́. ⁶Ágó rĩ ímụ́ ụ̃mụ́ rú, ĩri ri adri Sị̃mọ́nã riípi lãꞌbú nyiípi rĩ vé ãngá. Sị̃mọ́nã vé jó ĩnyiŋáŋá yị̃ị́ tafu rĩ ã gãrã gá.”

⁷Mãlãyíkã átápi ĩri be rĩ kã ꞌdeé mụụ́ gí, koro Kõrõnõlíyõ ní ívé ãtíꞌbá ị̃rị̃ ni pi zịzú ívé ãngáráwá ãzi ãlu Múngú ri ị̃njị̃ị́pi ị̃njị̃njị̃ ni be. ⁸Ĩri ní tã ꞌi ngaꞌbá rĩ pi ũlũzú kộpi ní, ĩri ní kúru kộpi pẽzú mụzú Yópã gá ꞌdãá.

⁹Kã mụụ́ caá drụ̃ ꞌdíni, ụ̃tụ́ mgbímgbi gé ꞌdĩgé, ãtíꞌbá Kõrõnõlíyõ ní pẽé mụzú ꞌdĩꞌbée kâ caá ĩnyiŋáŋá kụ̃rụ́ Yópã vé rĩ gé ꞌdãá, Pétẽró nga tụụ́ mụzú Múngú ri zịị́ jó ĩ ní sịị́ drị̃ be kpãkpã rĩ agá ụrụ ꞌdãá. ¹⁰Ẹ̃bị́rị́ fụ ĩri káyĩ, lẽ kõdô ngá nyaá, kâ drĩ rií ínyá rĩ áꞌdí, ĩri ní ꞌdezú ụ́ꞌdụ́ gé, ĩri ní ị́ndrị́lị́kị́ ndrezú. ¹¹Kã rií ụ́ꞌdụ́ rĩ koó, ndre ꞌbụ̃ zị̃ ꞌi kú mgbọ, ngá ãzi ẹ̃pịgụ́gụ́ sụ̃ bõngó lãrá rú ni tị́nị, ũpílé be sụ, rikí ĩri ísú ímụ́zú vũgá nõó. ¹²Ngá sụ̃ụ́pi bõngó tị́nị rĩ agá ꞌdãá, ndre ãnyãpá ọ̃sụ̃kã be ãndíãndí pá be sụ rĩ pi, ãꞌá ẹ́cị́ꞌbá bẹ̃drị̃ sĩ rĩ pi be, ãríŋá rĩ pi be. ¹³Kúru Pétẽró ní ụ́ꞌdụ́kọ́ yịzú, ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ kĩnĩ, “Pétẽró, ꞌí nga ụrụ, mí urụ ãnyãpá ꞌdĩꞌbée úꞌdị́, ꞌí nya kộpi nyanya.”

¹⁴Pétẽró ní ꞌyozú kĩnĩ, “Úpí, má ícó tã ꞌdĩri ꞌoó ku. Á nya drĩ ãnyãpá ãzãvũ rú10:14 Ãnyãngã ãzãvũ rú rĩ: Tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ãꞌyĩ ꞌyozú kínĩ, ã nyakí ãnyãpá ụrụkọ ĩ ní ꞌyoó kínĩ, kộpi ãzãvũ rú ꞌdĩꞌbée ku. ꞌÍ lã Lẹ̃vị̃tị́kã 11:1-32. ꞌdĩꞌbée ãluŋáni kuyé.”

¹⁵Pétẽró ní gõzú ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ yịzú dị̃ị́, ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ kĩnĩ, “Ngá Múngú ní údé uletere ꞌdĩꞌbée, lẽ mî ꞌyo kộpi ãzãvũ rú ꞌdíni ku.”

¹⁶Tã ꞌdĩri nga ꞌi caá vú sĩ na, vụ́drị̃ ni gé, koro ĩ ní bõngó lãrá rú ꞌdĩri sezú gõzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá.

¹⁷Pétẽró ẽ drị̃ ábá céré céré, ri ụ̃sụ̃ụ́, ị́ndrị́lị́kị́ ꞌdĩri vé ífífí ãꞌdi? Kúru ãgõ Kõrõnõlíyõ ní pẽé rĩ pi ní cazú Sị̃mọ́nã vé jó ị́sụ́zú. Kộpi áwíkí pá tuú kání rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé gá. ¹⁸Kộpi zịkí nị̃zú ámázú dõ Sị̃mọ́nã Pétẽró ri adri ꞌdãgá.

¹⁹Pétẽró kã rií ị́ndrị́lị́kị́ ꞌí ní ndreé ꞌdĩri vé tã ụ̃sụ̃ụ́, Índrí Uletere rĩ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Sị̃mọ́nã, ãgõ ụrụkọꞌbée na, kộpi ri mi ndã. ²⁰ꞌÍ nga ụrụ, ꞌí sị mụzú vũgá ꞌdãá. ꞌÍ ꞌde mụzú kộpi be trụ́, lẽ mî ụ̃sụ̃ ku, má ĩpẽ kộpi ímụ́zú nĩ.”

²¹Pétẽró ní kúru sịzú mụzú vúgá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “ꞌBá ĩmi ní rií ndãá rĩ, ĩri ma ꞌi. Tã ĩmi ní ma ndãzú rĩ ãꞌdi?”

²²Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Kõrõnõlíyõ ĩ ní ꞌbãá ãngáráwá Rómã vé rĩ pi drị̃gé drị̃koma rú rĩ ĩpẽ ꞌbâ ímụ́zú nĩ. Ĩri ꞌbá tã ꞌoópi pịrị ni, ị̃njị̃ Múngú ri ị̃njị̃njị̃, Yãhụ́dị̃ rĩ pi céré ị̃njị̃kí ĩri ị̃njị̃njị̃. Mãlãyíkã uletere Múngú vé rĩ ꞌyo ĩri ní kĩnĩ, mî mụ ívé ãngá ꞌdãá, mî mụ ꞌí ní ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé rĩ ũlũú, ꞌî yị rí.” ²³Pétẽró ní kúru ꞌyozú ãgõ ꞌdĩꞌbée ní kĩnĩ, kộpi ã lakí lala.

Pétẽró pi ꞌdekí mụụ́ Kõrõnõlíyõ vúgá

Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, Pétẽró pi ní ꞌdezú mụzú ꞌbá ꞌdĩꞌbée be trụ́, ãzini ꞌbá ụrụkọ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Yópã gá ꞌdãlé rĩ pi be. ²⁴Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, kộpi ní cazú kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ gé, vũrã Kõrõnõlíyõ ní rizú kộpi ũtẽzú rĩ gé ꞌdãá, Kõrõnõlíyõ zị ívé máríté rĩ pi ívé ũndĩ rĩ pi be céré ímụ́ Pétẽró ri ũtẽé. ²⁵Pétẽró kã fií caá Kõrõnõlíyõ vé ãngá ꞌbẹ̃tị́ ꞌdãá, Kõrõnõlíyõ ní kũmũcí ũtị̃zú Pétẽró ri ị̃njị̃zú. ²⁶ꞌBo Pétẽró ní ĩri rụzú ingazú ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “ꞌÍ nga ụrụ. Ma nõri ꞌbá áda sụ̃ mí tị́nị.”

²⁷Pétẽró ní rizú átázú ĩri be, kộpi ní ꞌdezú fizú mụzú jó agá ꞌdãá, vũrã ꞌbá kárákará rĩ pi ní ĩ úmúzú rĩ gé. ²⁸Pétẽró ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, ꞌbávé tãị́mbị́ Yãhụ́dị̃ vé rĩ ãꞌyĩ ku Yãhụ́dị̃gú ní ꞌi úmúzú adrizú ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi be trụ́, dõku tãị́mbị́ ãꞌyĩ ku ĩri ní mụzú kộpi vúgá. ꞌBo Múngú lũ má ní kĩnĩ, lẽ mâ ꞌyo ꞌyozú kínĩ ꞌbá rĩ pi ụrụkọ adrikí pịrị ku ꞌdíni ku, dõku ꞌbá rĩ pi ụrụkọ ãzãvũ rú ꞌdíni ku. ²⁹Mí kã ꞌbá rĩ pi pẽé mụụ́ má vúgá sĩ, sẽ má ní ímụ́zú mbẽlẽŋá ãní. Nóni ĩmi lũkí má ní, ĩmi zịkí ma ímụ́ ãꞌdi ꞌoó?”

³⁰Kõrõnõlíyõ ní újázú ĩri ní kĩnĩ, “Ụ́ꞌdụ́ sụ, á ri Múngú ri zịị́ mávé jó agá ꞌdãá sâ nõri tị́nị rĩ gé, sâ na ũndréŋá vé rĩ gé. Koro ágó ãzi bõngó be imvesírílí ni ní ĩfũzú ímụ́zú pá tuzú má ẹndrẹtị gé. ³¹Ĩri ní ꞌyozú má ní kĩnĩ, ‘Kõrõnõlíyõ, Múngú yị mívé zịngárá mí ní rizú ꞌi zịzú rĩ gí, ãzini fẽfẽ mí ní rií sẽé ꞌbá ngá ãkó rĩ pi ní rĩ vé tã ca ꞌí vúgá ꞌdãá gí. ³²Lẽ mî pẽ ãgõ ụrụkọ mụụ́ Yópã gá ágó ĩ ní zịị́ Sị̃mọ́nã Pétẽró rĩ bĩí. Ĩri ri adri ágó ãzi ĩ ní zịị́ Sị̃mọ́nã riípi lãꞌbú nyiípi rĩ vé ãngá. Sị̃mọ́nã vé jó ĩnyiŋáŋá yị̃ị́ tafu rĩ ã gãrã gá.’ ³³Má ní ꞌbá pẽzú mụzú mbẽlẽŋá mí vúgá sĩ mi bĩzú íjị́zú ãní, mí ícá múké. ꞌBâ Múngú ẹndrẹtị gé nõ, ꞌbâ ri ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Úpí ní lũú mí ní rĩ tẽ yị mí tị gé.”

³⁴Kúru Pétẽró ní íꞌdózú átázú kĩnĩ, “Ádarú á nị̃ ámá rá ꞌyozú kínĩ, Múngú ẹndrẹtị gé, ꞌbá rĩ pi céré trõtrõ. ³⁵Múngú ãꞌyĩ ꞌbá ꞌi ruꞌbá rĩ pi, ãzini ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi ãngũ rĩ pi agásĩ céré. ³⁶Ĩmi yịkí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé ĩ ní ũlũú ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní rĩ gí kínĩ, Múngú ri ĩmi ní tãkíri sẽ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ã rụ́ sĩ, ĩri Úpí ꞌbá rĩ pi vé ni céré. ³⁷Ĩmi nị̃kí tã ꞌi ꞌoópi ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agá rĩ pi rá, tã rĩ íꞌdó ꞌi ngaá Gãlĩláyã gá, lókí Yũwánĩ ní tã bãtízĩmũ vé rĩ ũlũzú rĩ ã vụ́drị̃ gé. ³⁸Ĩmi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, Múngú sẽ Índrí Uletere rĩ ású Yẹ́sụ̃ Nãzẽrétãgú rĩ, ãzini sẽ ĩri ní ũkpõ, ẹ́cị́ ãngũ rĩ pi agásĩ tã múké ꞌoó ꞌbá rĩ pi ní, ãzini ídri ꞌbá ãdróko10:38 Ãdróko: Ãdróko vé rụ́ Sãtánã ꞌi, ĩri ãmbúgú índrí ũnjí rĩ pi drị̃gé, gã tã Múngú vé ri ꞌdụgá ngagá sĩ ꞌbụ̃ gé ꞌdãlé. Múngú ídró ãdróko ri índrí ũnjí rĩ pi be ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ nĩ. ꞌÍ lã Iꞌdangárá 12:7-9. ní ẹ́rị́ ꞌbá ívé ni rú rĩ pi rá, ãꞌdiãtãsĩyã Múngú ri ĩri be trụ́.

³⁹“ꞌBâ Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ nõꞌbée, ꞌbá ndrekí tã Yẹ́sụ̃ ní ꞌoó kárákará ãngũ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ agá, ãzini kụ̃rụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã vé rĩ agá rĩ rá. Kộpi ꞌdịkí Yẹ́sụ̃ ri drãá pẹtị alambaku sị́gé, ⁴⁰ꞌbo ụ́ꞌdụ́ na ni gé, Múngú inga ĩri gõó ídri rú drãngárá gálésĩ rá, ãzini Múngú iꞌda kpá ĩri sẽé ndreé ꞌbá rĩ pi ní rá. ⁴¹ꞌBá rĩ pi céré ngakí ĩri ndreé kuyé, ꞌyéŋá ꞌbá ndrekí ĩri nĩ, ꞌbá rikí ngá nyaá, ãzini ngá mvụụ́ ĩri be trụ́ lókí ĩri ní íngázú drãngárá gálésĩla gí rĩ ã vụ́drị̃ gé. Múngú ĩpẽ ꞌbâ nĩ, ꞌbâ ũlũkí rí ĩrivé tã ꞌbá ụrụkọ ní. ⁴²Múngú sẽ ꞌbá ní tãị́mbị́ kĩnĩ, lẽ ꞌbâ ũlũkí ꞌbá rĩ pi ní ꞌyozú kínĩ, Múngú ĩpẽ Yẹ́sụ̃ ri ímụ́ ꞌbá ídri rú rĩ pi vé tã lịị́ ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi be. ⁴³Nẹ́bị̃ rĩ pi céré átákí kínĩ, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi, ĩ ímụ́ kộpi trũ ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ rá ĩrivé rụ́ sĩ.”

⁴⁴Pétẽró kã rií átá, Índrí Uletere rĩ ní ímụ́zú ꞌbá riꞌbá ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ yịꞌbá rĩ pi ásúzú céré. ⁴⁵Yãhụ́dị̃ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí ĩ ní kộpi ã ágélé ẽ tị úlị́ gí, ímụ́ꞌbá Pétẽró be trụ́ rĩ pi ãyãkí tã Índrí Uletere rĩ ní ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ású ĩndĩ rĩ sĩ rá. ⁴⁶Kộpi yịkí ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩꞌbée ri átá tị ãndíãndí ni pi sĩ, ãzini kộpi ri Múngú ri íngú.

Pétẽró ní kúru ꞌyozú kĩnĩ, ⁴⁷“ꞌBá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩꞌbée, Índrí Uletere rĩ ású kộpi gí, sụ̃ ĩri ní ꞌbâ ású rĩ tị́nị, á nị̃ rá bãtízĩmũ ĩ ní lẽé sẽé kộpi ní rĩ, ꞌbá ãzi ícó ugaá ku!” ⁴⁸Kúru Pétẽró ní tãị́mbị́ sẽzú kĩnĩ, ã sẽkí kộpi ní bãtízĩmũ Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ vé rụ́ sĩ. Vụ́drị̃ ni gé, kộpi ní Pétẽró ri mãzú, lẽ ã adri ĩ be cazú ụ́ꞌdụ́ ãzi gé.

Pétẽró ũlũ ívé ẹ̃zị́ ã tã

¹Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Yụ̃dáyã gá rĩ pi be yịkí kínĩ, ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú vé rĩ gí. ²Kúru Pétẽró kã caá Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé, Yãhụ́dị̃ ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí ĩ ní kộpi ágélé ẽ tị úlị́ gí rĩ pi íꞌdókí Pétẽró ri ideé. ³Kộpi kínĩ, “Ngá mí ní mụzú nga nyazú ꞌbá ĩ ní kộpi ã ágélé ẽ tị úlị́ kuyé rĩ pi be trụ́ rĩ ãꞌdi?”

⁴Pétẽró ní íꞌdózú tã ꞌi ngaápi rĩ ũlũzú kộpi ní céré, ku ãlu ni kuyé, ⁵kĩnĩ, “Ụ́ꞌdụ́ ãlu, má kã rií Múngú ri zịị́ kụ̃rụ́ Yópã vé rĩ gé ꞌdãá, á ꞌde rií ụ́ꞌdụ́ koó, koro má ní ị́ndrị́lị́kị́ ndrezú. Ị́ndrị́lị́kị́ rĩ agá ꞌdãá, á ndre ngá ãzi ãmbúgú ri ísị́ ímụ́zú ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ vũgá nõó, sụ̃ bõngó lãrá rú ũpílé be sụ rĩ tị́nị, ímụ́ pịrị má vúgá. ⁶Má kã bõngó rĩ ã ꞌa ndreé, á ndre ãnyãpá pá be sụ vũ drị̃gé nõgó rĩ pi, nyãlãgã ásé agá rĩ pi, ngá ẹ́cị́ꞌbá bẹ̃drị̃ sĩ rĩ pi, ãzini ãríŋá rĩ pi. ⁷Má ní kúru ụ́ꞌdụ́kọ́ yịzú, ụ́ꞌdụ́kọ́ ri ꞌyo má ní kĩnĩ, ‘Pétẽró, ꞌí nga ụrụ, mí úꞌdị́ ãnyãpá ꞌdĩꞌbée, ꞌí nya kộpi nyanya.’

⁸“Má ní újázú ĩri ní, má kĩnĩ, ‘Ádarú Úpí, á nya drĩ ngá ãzãvũ rú ĩ ní nyaá ku ꞌdĩꞌbée kuyé.’

⁹“Ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ní gõzú átázú má ní ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ dị̃ị́ kĩnĩ, ‘Lẽ mî zị ngá ãzi ꞌyozú kínĩ ãzãvũ rú ꞌdíni ku. Múngú údé kộpi uletere.’ ¹⁰Tã ꞌdĩri nga ꞌi caá vú be na. Vụ́drị̃ ni gé, ĩ ní bõngó lãrá rú ꞌdĩri sezú mụzú ꞌbụ̃ gé ꞌdãá.

¹¹“Koro ꞌbá na ĩ ní ĩpẽé íngázú kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ gélésĩ rĩ pi ní ícázú pá tuzú jó má ní adrizú rĩ tị gé. ¹²Índrí Uletere rĩ ní lũzú má ní kĩnĩ, mâ ꞌde mụzú kộpi be trụ́. Lẽ mâ ụ̃sụ̃ ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ꞌdĩꞌbée adrikí Yãhụ́dị̃ ku ꞌdíni ku. ꞌBá ázíyá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí ꞌdĩꞌbée mụkí má be trụ́ ãlu, ꞌbá ní fizú Kõrõnõlíyõ vé jó agá ꞌdãá. ¹³Kõrõnõlíyõ ní tã mãlãyíkã ní índrézú ꞌí ẹndrẹtị gé ívé jó agá rĩ ũlũzú ꞌbá ní kĩnĩ, mãlãyíkã rĩ ꞌyo ꞌí ní kĩnĩ, ‘ꞌÍ pẽ ꞌbá ụrụkọ mụụ́ Yópã gá Sị̃mọ́nã Pétẽró vúgá ꞌdãá. ¹⁴Pétẽró ẽ ímụ́ rí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũú mí ní, ãzini ꞌbá mívé jó ãsámvú gé rĩ pi ní, ĩmi ị́sụ́kí rí pangárá.’

¹⁵“Má kã íꞌdó ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũú, koro Índrí Uletere rĩ ní ísị́zú kộpi ásúzú, sụ̃ ándúrú ĩri ní ꞌbâ ású rĩ tị́nị. ¹⁶Kúru má ní tã Úpí ní ꞌyoó kínĩ ‘Yũwánĩ sẽ Bãtízĩmũ rĩ yị̃ị́ sĩ, ꞌbo ĩ ímụ́ ĩmi ní bãtízĩmũ rĩ sẽ Índrí Uletere rĩ sĩ’ ꞌdãri ígázú. ¹⁷Múngú sẽ dõ Índrí Uletere rĩ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ní rá sụ̃ ĩri ní sẽé ꞌbá ní lókí ꞌbá ní Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ rĩ gé rĩ tị́nị pírí, ma ãꞌdi ꞌi ícópi ãgátá gãápi tã Múngú vé rĩ sĩ?”

¹⁸Kộpi kâ tã Pétẽró ní átá ꞌdĩri yịị́, kộpi gõkí ãgátá gãá kuyé, kộpi íꞌdókí Múngú ri íngú. Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “ꞌBá ndrekí nóni Múngú sẽ drị̃lé múké ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ní ẹ́sị́ újázú ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ gí, kộpi ẽ ị́sụ́kí rí ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ãní.”

ꞌBá kãnísã vé Ãnĩtĩyókã gá rĩ pi

¹⁹Kâ Sẽtẽfánõ ri ꞌdịị́ drãá gí, ꞌbá Úpí ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi írékí ĩ mụụ́ caá ãngũ Fõnísĩyã vé rĩ agá, ãngũ Sáyípũrãsĩ vé rĩ agá, ãzini kụ̃rụ́ Ãnĩtĩyókã vé rĩ agá, ãꞌdiãtãsĩyã ĩ ní kộpi ọ̃cụ̃ụ́ rĩ sĩ. Kộpi rikí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé rĩ ũlũú mụzú, kộpi ũlũkí ꞌyéŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ vé rĩ pi ní. ²⁰ꞌBo ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ã ụrụkọ íbíkí íngá Sáyípũrãsĩ gé, ãzini Kũrénẽ gá, agakí caá Ãnĩtĩyókã gá, Kộpi rikí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Úpí Yẹ́sụ̃ vé rĩ ã tã ũlũú mụzú ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ní. ²¹Ũkpõ Múngú ní sẽé kộpi ní rĩ sĩ, ꞌbá kárákará adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi újákí ẹ́sị́ Úpí Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rá.

²²ꞌBá kãnísã vé Yẹ̃rụ́sãlémã gá rĩ pi kâ tã ꞌi ngaápi ꞌdĩri yịị́, kộpi pẽkí Bãrụ́nábã ri mụụ́ Ãnĩtĩyókã gá. ²³Bãrụ́nábã kã caá ẹ́sị́ múké Múngú ní ꞌbãá ꞌbá rĩ pi ní rĩ ndreé ꞌî mị sĩ, ãyĩkõ fụ ĩri ambamba, ãní ímbá kộpi kĩnĩ, kộpi ã ꞌbãkí tã Úpí Yẹ́sụ̃ vé rĩ kú ĩ ẹ́sị́ agá tị́tị́. ²⁴Bãrụ́nábã ri ꞌbá múké, ẹ́pị́ Índrí Uletere rĩ sĩ, ãzini ĩri ꞌbá ẹ̃ꞌyị̃ị́pi gí ni, ãní sẽ ꞌbá kárákará ẹ̃ꞌyị̃kí Úpí ri rá.

²⁵Bãrụ́nábã ní ngazú mụzú Tãrãsísã gá, mụ Sáũlã ri ndãá. ²⁶Bãrụ́nábã kã Sáũlã ri ị́sụ́, ĩri ní Sáũlã ri íjị́zú Ãnĩtĩyókã gá. Kộpi áwíkí rií adrií ꞌbá kãnísã vé rĩ pi be ílí ãlu. Bãrụ́nábã pi Sáũlã be ímbákí ꞌbá kárákará. Íꞌdókí ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi zịị́ Kũrĩsĩtĩyánĩ11:26 Kũrĩsĩtĩyánĩ: ꞌBá ꞌdĩꞌbée ẹ̃ꞌyị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, Yẹ́sụ̃ ri Kúrísítõ, pa ĩ nĩ. Zịkí kộpi Kũrĩsĩtĩyánĩ, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ri Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ã pámvú ũbĩ. Ãnĩtĩyókã gá ꞌdãá.

²⁷Lókí ꞌdãri gé, nẹ́bị̃ ụrụkọꞌbée íbíkí íngá Yẹ̃rụ́sãlémã gá, ícákí Ãnĩtĩyókã gá. ²⁸Nẹ́bị̃ rĩ pi vé ãzi rụ́ ni Ãgábũ ꞌi. Índrí Uletere rĩ vé ũkpõ sĩ, ĩri ní ngazú ụrụ sĩ, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, ẹ̃bị́rị́ ri ímụ́ ꞌde ũnjí ũnjí ãngũ Rómã vé rĩ agásĩ céré. (Tã ꞌdĩri nga ꞌi lókí Kãlãwũdíyõ ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ ní mãlũngã rụzú rĩ gé.) ²⁹ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá Ãnĩtĩyókã gá rĩ pi ụ̃sụ̃kí ĩ ẹ́sị́ agá ꞌdãá kínĩ, ꞌbá ãlu ãlu ẽ íꞌdụ́ ngá sẽé ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Yụ̃dáyã gá rĩ pi ní, kộpi ẽ ĩzã kozú, ĩri ní ị́sụ́ rĩ vú sĩ. ³⁰Kộpi íꞌdụ́kí fẽfẽ ĩ ní soó rĩ sẽé Bãrụ́nábã pi drị́gé Sáũlã be, kộpi jịkí mụụ́ sẽé ꞌbá drị̃koma rú Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rĩ pi drị́gé.

ꞌBãgú Ẽródẽ ọ̃cụ̃ ꞌbá kãnísã vé rĩ pi

¹Lókí ꞌdãri gé, ꞌbãgú Ẽródẽ12:1 ꞌBãgú Ẽródẽ: ꞌBãgú ĩ ní zịị́ Ẽródẽ Ãgị̃rị́pã rĩ, ĩri Ẽródẽ Ãmbúgú rĩ vé mvá vé mvá. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 12:1-13:1. Sâ ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri tịzú rĩ gé, Ẽródẽ Ãmbúgú ꞌdĩri rụ ãngũ rĩ nĩ. ꞌÍ lã Mãtáyo 2:1-8; Lúkã 1:5. Ẽródẽ Ãmbúgú rĩ kã drãá, ĩrivé mvá Ẽródẽ Ãnĩtípã gõ mãlũngã rĩ rụụ́ nĩ sâ Yũwánĩ ní bãtízĩmũ sẽzú Yẹ́sụ̃ ní rĩ gé. ꞌÍ lã Mãtáyo 14:1; Mãrákõ 6:14; Lúkã 3:1; Ẹ̃zị́ 4:27. urụ ꞌbá kãnísã vé rĩ pi ã ụrụkọ sẽé rií ọ̃cụ̃ụ́. ²ꞌBãgú rĩ pẽ ãngáráwá mụụ́ Yõkóbũ Yũwánĩ ẹ́drị́pị ẽ drị̃ lịị́ ị́lị́ ãco sĩ. ³Ẽródẽ kã ndreé tã ꞌí ní ꞌoó ꞌdĩri sẽ Yãhụ́dị̃ ambugu rĩ pi ní ãyĩkõ, gõ kpá ãngáráwá rĩ pi pẽé mụụ́ Pétẽró ri rụụ́. Tã ꞌdĩri nga ꞌi lókí Ụ̃mụ̃ ĩ ní Pánga ni ꞌBãá Údrá ku rĩ nyazú rĩ12:3 Ụ̃mụ̃ ĩ ní Pánga ni ꞌBãá Údrá ku rĩ nyazú rĩ: Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri ụ̃mụ̃ ꞌdĩri nya ca ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃, kộpi ri ụ́ꞌdụ́ Múngú ní ĩ pazú adringárá tụ́gẹ̃rị̃ rú ꞌbá Ẽjẽpétõ vé rĩ pi drị́gé sĩ rĩ vé tã ígá ãní. Ụ̃mụ̃ ꞌdĩri ĩ íꞌdó nya Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ gé. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 12:17-20; Mãtáyo 26:2; Mãrákõ 14:1; Lúkã 2:41; Yũwánĩ 2:13; Ẹ̃zị́ 12:4; 1 Kõrínítõ 5:7; Ẽbérẽ 11:28. gé. ⁴Kâ Pétẽró ri rụụ́, ĩri ní Pétẽró ri ꞌbezú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá, ꞌbã ãngáráwá ngúlúmũ sụ rií Pétẽró rĩ ũtẽé, ngúlúmũ ãlu rĩ ãngáráwá be sụ. Ẽródẽ lẽ kõdô ẽ íjị́kí Pétẽró ri ĩfũú ãmvé, ꞌî lị rí ĩrivé tã ꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ12:4 Ụ́ꞌdụ́ Múngú ní Ẹlịzú Jó rĩ pi tị gé sĩ rĩ: Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri ụ́ꞌdụ́ Múngú ní ọ́tụ́ ẹlịzú Ĩsẽrélẽ rĩ pi vé jó rĩ pi tị gé sĩ Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá rĩ vé tã ígá. Ọ́tụ́ kộpi ẹ́ꞌbị́pị́ị ũbẽkí kãbĩlõ ã ãrí ĩvé kẹ̃ẹ́tị ẽ ẹ̃rị̃fe gá sĩ, sẽ Múngú úꞌdị́ kộpi kuyé. Múngú úꞌdị́ ꞌbá Ẽjẽpétõ vé kãbĩlõ ãrí ũbẽꞌbá ĩvé kẹ̃ẹ́tị ẽ ẹ̃rị̃fe gá sĩ kuyé rĩ pi vé anji ãgõ kãyú rĩ pi ũdrãá ꞌbá ãlu ãlu vé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé sĩ rá. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 12:17-28. ã vụ́drị̃ gé. ⁵ꞌBo Pétẽró kã rií adrií jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãá, ꞌbá kãnísã vé rĩ pi rikí Múngú ri zịị́ ĩri ní ẹ́sị́ be céré.

Mãlãyíkã ọyụ Pétẽró ri ĩfũú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agásĩ

⁶Ẽródẽ kã lẽé ẽ íjị́kí Pétẽró ri ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé, ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, ị́sụ́ Pétẽró ri ụ́ꞌdụ́ ko, úmbékí drị́ ni pi ị̃rị̃trọ́ ímvẽ sĩ ãngáráwá ị̃rị̃ ni pi ãsámvú gé, ꞌbãkí kộpi rií ĩri ũtẽé jó agá ꞌdãá. ꞌBãkí kpá ãngáráwá ụrụkọ ị̃rị̃ kẹ̃ẹ́tị jó rĩ vé rĩ ũtẽé ãmvélésĩla. ⁷Koro mãlãyíkã Úpí vé rĩ ní índrézú, ãzini ãcí ní dị̃zú ãngũ ĩmgbẽrẽzú jó ĩ ní ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ꞌdãá, mãlãyíkã rĩ ní Pétẽró ã rụ́ꞌbá sazú, Pétẽró ri aruzú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ nga ụrụ mbẽlẽ!” Ímvẽ ĩ ní Pétẽró ẽ drị́ úmbézú rĩ ní ꞌi ọyụzú drị́ ni gé sĩ ꞌdezú vũgá.

⁸Mãlãyíkã rĩ ní kúru ꞌyozú Pétẽró ní kĩnĩ, “ꞌÍ su mívé bõngó, ꞌí su mívé ngá pá gá, ãzini ꞌí su mívé bõngó akoó rụ̃kụ̃ rĩ mî rụ́ꞌbá gá, mí ũbĩ mâ pámvú ímụ́zú!” Pétẽró ꞌdụ tã rĩ ngaá sụ̃ mãlãyíkã rĩ ní lũú ꞌí ní rĩ tị́nị. ⁹Pétẽró ní fũzú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agásĩ, ĩri ní ꞌdezú mụzú mãlãyíkã rĩ ã vụ́drị̃ gé sĩ. ꞌBo sâ ꞌdãri gé, Pétẽró ụ̃sụ̃ ꞌyozú kínĩ, tã mãlãyíkã rĩ ní ꞌoó ꞌdĩri ĩri tã áda ꞌdíni kuyé, ụ̃sụ̃ ngá rĩ urobí. ¹⁰Pétẽró pi mãlãyíkã rĩ be agakí ãngáráwá ĩ ní ꞌbãá drị̃drị̃ rĩ ã gãrã gá sĩ, kộpi gõkí kpá agaá ãngáráwá ãzi rĩ ã gãrã gá sĩ, kộpi ní cazú kẹ̃ẹ́tị ãmbúgú aya rú ĩ ní fũzú mụzú kụ̃rụ́ agá rĩ gé. Kẹ̃ẹ́tị rĩ ní ꞌi zị̃zú ọ́ꞌdụ́kụ́lẹgúsĩ, kộpi ní fũzú ãmvé ꞌdãá. Kộpi mụkí lẹ́tị ãmbúgú rĩ drị̃gé sĩ, cĩmgbá cazú lẹ́tị rĩ vé ụ̃dụ̃ gé. Koro mãlãyíkã rĩ ní ĩri kuzú.

¹¹Pétẽró ímụ́ tã ꞌi ꞌoópi ꞌdĩri nị̃ị́ ámá vúlé vúlé rú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ádarú tã ꞌdĩri tã ẹ́gbị! Úpí ĩpẽ ívé mãlãyíkã ímụ́ ma paá ꞌbãgú Ẽródẽ drị́gé sĩ, ãzini tã ambugu Yãhụ́dị̃ vé rĩ pi ní ụ̃tị̃ị́ lẽé ngaá má rụ́ꞌbá gá rĩ agásĩ gí.”

¹²Pétẽró kã tã ꞌdĩri nị̃ị́ ámá, ĩri ní ꞌdezú mụzú Mãríyã vé ãngá, Mãríyã ri Yũwánĩ ĩ ní zịị́ Mãrákõ rĩ vé ẹ́ndrẹ́pị, ị́sụ́ ꞌbá kãnísã vé rĩ pi úmúkí ĩ kárákará, kộpi ri Múngú ri zị. ¹³Pétẽró ní kẹ̃ẹ́tị kání rĩ vé rĩ gazú, mvá ũkúŋá ãzi ãtíꞌbá rú rụ́ ni Ródã ꞌi, ĩri ní mụzú kẹ̃ẹ́tị gé ꞌdãá, lẽ nị̃ị́ ámá ꞌbá kẹ̃ẹ́tị rĩ gaápi rĩ ãꞌdi ꞌi. ¹⁴Mvá ũkúŋá rĩ kã Pétẽró ã ụ́ꞌdụ́kọ́ nị̃ị́ ámá, ãyĩkõ fụ ĩri ambamba, gõ njuú vúlé, zị̃ kẹ̃ẹ́tị rĩ kuyé, ĩri ní lũzú ꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, “Pétẽró ícá kuú kẹ̃ẹ́tịlé gá ꞌdãáꞌdã!”

¹⁵Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Mî drị̃ ábá gí.” Mvá ũkú rĩ kã rií sií tã rĩ ꞌyoó dị̃ị́ dị̃ị́. Kộpi gõkí ꞌyoó mvá ũkú rĩ ní kínĩ, “Ĩri ícó adri mãlãyíkã Pétẽró ri ũtẽépi rĩ ꞌi.”

¹⁶Pétẽró ri nyo kẹ̃ẹ́tị rĩ gaága, kộpi ní kẹ̃ẹ́tị rĩ zị̃zú, kộpi kâ Pétẽró ri ndreé, sẽ kộpi ní ãyãngárá. ¹⁷Pétẽró ní drị́ ꞌbezú kộpi ní kĩnĩ, kộpi ã újíkí kíri. Ĩri ní tã Úpí ní ꞌi íjị́zú ĩfũzú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agásĩ ãmvé rĩ ũlũzú kộpi ní. Ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, lẽ kộpi ã ũlũkí tã ꞌdĩri Yõkóbũ12:17 Yõkóbũ: Yõkóbũ cápĩtã ꞌdĩri agá rĩ ĩri Yẹ́sụ̃ vé ẹ́drị́pị, ĩri ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Yẹ̃rụ́sãlémã gá rĩ pi vé drị̃koma. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 15:12-21; 21:18-19; Gãlãtị́yã 1:19. Lókí ꞌdĩri gé, ị́sụ́ ãkũdẽ ꞌdịkí Yõkóbũ Yẹ́sụ̃ vé áyúãyũ rĩ drãá gí. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 12:2. ní, ãzini ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní, kúru ĩri ní ꞌdezú mụzú vũrã ãzi gé.

¹⁸Kã mụụ́ adrií ụ̃ꞌbụ́tịŋá rĩ sĩ, ãngáráwá Pétẽró ri ũtẽꞌbá rĩ pi ẽ drị̃ ábá céré céré, sẽ kộpi ní ụ̃rị̃ ambamba. Kộpi nị̃kí kuyé tã íngóni ni ꞌo Pétẽró be nĩ. ¹⁹Ẽródẽ ní ãngáráwá rĩ pi pẽzú mụzú Pétẽró ri ndãá, ꞌbo kộpi ị́sụ́kí ĩri kuyé. Ãngáráwá rĩ pi kâ Pétẽró ri ndãá tí gí, Ẽródẽ ní ãngáráwá rĩ pi uzịzú. Kã tã pịrị ị́sụ́ kuyé, lị tã kộpi drị̃gé kĩnĩ, ã úꞌdị́kí kộpi ũdrãá ꞌdĩísĩ rá.

Vụ́drị̃ ni gé, Ẽródẽ nga fũú Yụ̃dáyã agásĩ, mụ adrií kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ agá lókíŋá be mãdã.

Ẽródẽ vé drãngárá

²⁰ꞌBãgú Ẽródẽ ãwã ꞌbá Táyã vé rĩ pi ní, ãzini ꞌbá Sĩdónã vé rĩ pi ní ũnjí ũnjí. Kộpi ní ĩ úmúzú trụ́, ĩ lẽkí átá ꞌbãgú rĩ be. ꞌBá ꞌdĩꞌbée mụkí ũndĩ rụụ́ Bãlásĩtã riípi ẹ̃zị́ ngaápi ꞌbãgú rĩ ní rĩ be. Kộpi ꞌyokí Bãlásĩtã ní kínĩ, ĩ lẽkí tãkíri, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ri ãnyãngã ị́sụ́ ꞌbãgú rĩ vé ãngũ agá. ²¹Ĩ ní ụ́ꞌdụ́ ãzi ĩpẽzú ꞌbá ꞌdĩꞌbée ã mụkí rí átá ãní Ẽródẽ be. Ụ́ꞌdụ́ rĩ kã ícá, Ẽródẽ ní ꞌi úsúzú ívé bõngó ãmbũgũ vé rĩ sĩ, ĩri ní úrízú ívé lúpá drị̃gé. Ĩri ní átázú ꞌbá rĩ pi ní sâ be ãco. ²²ꞌBá rĩ pi ní útrézú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Ụ́ꞌdụ́kọ́ mí ní átázú ꞌdĩri Múngú vé ni, adri ꞌbá áda vé ni kuyé.”

²³Koro mãlãyíkã Úpí vé rĩ ní Ẽródẽ ri gbãzú íꞌdézú vũgá, ụ̃ꞌbụ̃ ní ĩri nyazú drãzú, ãꞌdiãtãsĩyã Ẽródẽ íngú Múngú ri kuyé.

²⁴Ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé rĩ ayi mụzú ãngũ rĩ pi agásĩ, sẽ ꞌbá kárákará pi ẹ̃ꞌyị̃kí rá.

²⁵Bãrụ́nábã pi Sáũlã be, kộpi kâ ĩvé ẹ̃zị́ ĩ ní mụzú Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá rĩ dẹẹ́ gí, kộpi ní gõzú mụzú Ãnĩtĩyókã gá, kộpi jịkí Yũwánĩ ĩ ní zịị́ Mãrákõ rĩ mụzú ĩ vúgá sĩ ĩndĩ.

Pẽkí Sáũlã pi Bãrụ́nábã be mụụ́ ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũú

¹ꞌBá kãnísã vé Ãnĩtĩyókã agá rĩ pi ãsámvú gé, nẹ́bị̃ rĩ pi anigé, ãzini ꞌbá ãngũ ímbáꞌbá rĩ pi anigé. ꞌBá rĩ Bãrụ́nábã ꞌi, Sĩmĩyónã ĩ ní zịị́ Náyĩjã ꞌi, Lũkíyã ímụ́pi Kũrénẽ gélésĩ rĩ ꞌi, Mãnãyénĩ (Ẽródẽ ní úcé rĩ ꞌi), Sáũlã sĩ. ²Kộpi kâ rií Úpí rĩ ị̃njị̃ị́, ãzini rií ĩ aꞌbií13:2 Aꞌbi: Sâ ãzi sĩ Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri ĩ aꞌbi, nyakí ínyá ku, kộpi ri ẹ́sị́ ꞌbã rizú Múngú ri zịzú. ãnyãngã nyangárá sĩ, Índrí Uletere rĩ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmi ĩpẽkí má ní Sáũlã pi Bãrụ́nábã be, ãꞌdiãtãsĩyã á lẽ kộpi pẽé mụzú ẹ̃zị́ má ní kộpi zịzú rĩ ngangárá gá.” ³ꞌBá kãnísã vé rĩ pi kâ rií Múngú ri zịị́, ãzini kộpi kâ rií ĩ aꞌbií ngá nyangárá sĩ, kộpi ní drị́ tị̃zú Sáũlã pi drị̃gé Bãrụ́nábã be, kộpi ní kúru ꞌbá ꞌdĩꞌbée pẽzú mụzú.

Sáũlã pi Bãrụ́nábã be cakí Sáyípũrãsĩ gé

⁴Índrí Uletere rĩ ní Sáũlã pi pẽzú mụzú Bãrụ́nábã be ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũzú, kộpi ní cazú kụ̃rụ́ Sẽlúsĩyã vé rĩ gé. Kộpi ní tụzú kũlúmgba agá, kộpi ní mụzú cazú ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá ĩ ní zịị́ Sáyípũrãsĩ rĩ gé. ⁵Kộpi kâ mụụ́ caá kụ̃rụ́ Sãlãmísĩ vé rĩ gé ꞌdãlé, kộpi ní íꞌdózú tị Múngú vé rĩ ũlũzú Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní kộpivé Jó Múngú ri Zịzú rĩ pi agásĩ, kộpi jịkí Yũwánĩ Mãrákõ13:5 Yũwánĩ Mãrákõ: Yũwánĩ Mãrákõ sĩ búkũ Mãrákõ vé rĩ nĩ. ꞌÍ lã Ẹ̃zị́ 12:12. ri mụzú ĩ vúgá sĩ ĩndĩ, ĩ ĩzã koó ẹ̃zị́ sĩ.

⁶Bãrụ́nábã pi Sáũlã be, kộpi mụkí ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá rĩ agásĩ, kộpi ní cazú kụ̃rụ́ Páfõsĩ vé rĩ gé. ꞌDãlé kộpi ị́sụ́kí Yãhụ́dị̃gú ãzi újógú rú ni, ĩri kpá nẹ́bị̃ ũnjó rú ni, rụ́ ni Bãrã Yẹ́sụ̃ ꞌi. ⁷Újógú ꞌdãri ri ẹ̃zị́ nga ágó ãmbúgú Sẽrẽgíyã Páũlãsĩ Rómãgú ꞌbãlé ãngũ ꞌdãri ã tã mbaápi rĩ ní. ꞌBá rĩ pi céré ị̃njị̃kí ágó ãmbúgú ꞌdãri ị̃njị̃njị̃, ãꞌdiãtãsĩyã nị̃ tã ambamba. Ĩri ní Bãrụ́nábã pi zịzú Sáũlã be, lẽ kộpi ẽ ímụ́kí ꞌí vúgá nõlé, ꞌí lẽ ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú vé kộpi ní rií ũlũú ꞌbá rĩ pi ní ꞌdĩri yịị́ ĩndĩ. ⁸Újógú Bãrã Yẹ́sụ̃ vé rụ́ ãzi Ẽlĩmásĩ, ĩrivé rụ́ ꞌdĩri zịkí Gị̃rị́kị̃ tị sĩ, lẽ Sáũlã pi vé tã Bãrụ́nábã be ku. Lẽ ágó ãmbúgú rĩ ẽ ẹ̃ꞌyị̃ tã Úpí vé Sáũlã pi ní rií ũlũú Bãrụ́nábã be ꞌdĩri ku.

⁹Kúru Sáũlã ĩ ní kpá zịị́ Páũlũ ꞌdĩri ẹ́pị́ Índrí Uletere rĩ sĩ, ri újógú rĩ ẽ mị ndreé. Ĩri ní ꞌyozú Ẽlĩmásĩ ní kĩnĩ, ¹⁰“Mi mvá ãdróko vé ni, mi ãríꞌbá tã pịrị rĩ pi vé ni. Mí ũnjó rú, mi ri ꞌbá rĩ pi ẽ mị ũꞌbã. Lẹ́tị múké Úpí vé mí ní ugaá ꞌbá rĩ pi ní ꞌdĩri, mî ku rí ã vúgú ni ngọ̃tụ́? ¹¹Úpí ri mi ĩrĩŋã rá, mî mị ri ímụ́ ẹ̃sị̃ ụ́ꞌdụ́ be mãdã, ndre ãngũ ku.”

Koro ágó rĩ ẽ mị ní ẹ̃sị̃zú, ꞌde rií ãngũ ọ́mvụ́ mụzú drị́ sĩ, ri ꞌbá ãzi ndãá, ã se rí ꞌî drị́ mụzú. ¹²Ágó ãmbúgú rĩ kã tã ꞌi ngaápi ꞌdĩri ndreé, ĩri ní kúru Úpí ri ẹ̃ꞌyị̃zú, ãꞌdiãtãsĩyã ãyã tã Úpí vé ĩ ní ímbá ꞌdĩri sĩ.

Páũlũ pi Bãrụ́nábã be sẽkí tị kụ̃rụ́ Ãnĩtĩyókã vé rĩ agá ãngũ Pĩsídĩyã vé rĩ agá

¹³Páũlũ pi ꞌî ọ̃gụ̃pị́ị be, ngakí kụ̃rụ́ Páfõsĩ vé rĩ agásĩ, kộpi mụkí kũlúmgba sĩ, cakí kụ̃rụ́ Pẽrígã vé rĩ agá, ãngũ Pãmĩfĩlíyã vé rĩ agá. Yũwánĩ Mãrákõ ní kộpi kuzú ꞌdãgá, ĩri ní ꞌi újázú gõzú vúlé Yẹ̃rụ́sãlémã gá. ¹⁴Páũlũ pi ní ngazú Pẽrígã gá ꞌdãásĩ, kộpi ní ꞌdezú mụzú kụ̃rụ́ Ãnĩtĩyókã vé rĩ gé ãngũ Pĩsídĩyã vé rĩ agá. Kã mụụ́ adrií ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé,13:14 Ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ: Ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní rizú uvuzú rĩ, ãzini kộpi ní rizú Múngú ri zịzú rĩ. Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri vé tã ígá kínĩ, Múngú gbi ꞌbụ̃ pi vũ be nĩ, ãzini Múngú pa ĩ adringárá tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ agásĩ nĩ. Ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri zị ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃, ꞌbo Kẹ̃lị̃kọ́ rĩ pi ri zị ụ́ꞌdụ́ ázíyá. ꞌÍ lã Wụ̃ngárá 20:8-11; Dẽtõrõnómẽ 5:12-16. kộpi fikí mụụ́ úrí Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá ꞌdãá. ¹⁵Kâ tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ lãá, ãzini tã nẹ́bị̃ rĩ pi ní sĩí rĩ lãá, ꞌbá adriꞌbá drị̃koma rú Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá rĩ pi ní ụ́ꞌdụ́kọ́ pẽzú mụzú Páũlũ pi ní Bãrụ́nábã be kínĩ, “Ĩmi ꞌbá ẹ́drị́pị́ị, tã ãzi dõ anigé ĩmi ní lẽzú ꞌbá nõꞌbée ímbázú ãní, ĩmi átákí.”

¹⁶Páũlũ ní ngazú ụrụ sĩ, ĩri ní drị́ ꞌbezú ꞌbá rĩ pi ugazú ãní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé ꞌdĩꞌbée, ãzini ĩmi ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá ị̃njị̃njị̃ ꞌdĩꞌbée, ĩ yịkí drĩ ma ká. ¹⁷Múngú Ĩsẽrélẽ vé rĩ ĩpẽ ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị nĩ, sẽ kộpi ní drị̃lé múké lókí kộpi ní adrizú Ẽjẽpétõ gá ꞌdãá rĩ gé, íjị́ kộpi ĩfũú Ẽjẽpétõ agá ꞌdãásĩ ũkpõ ívé rĩ sĩ. ¹⁸Múngú mba kộpi ã tã ãngũ ãꞌwí cínyáfã rú rĩ agá ꞌdãá caá ílí pụ̃kụ́ sụ. ¹⁹Múngú úꞌdị́ sụ́rụ́ ẹ́zị̂rị̃ ãngũ Kãnánã vé rĩ agá rĩ pi rá, ꞌdụ ãngũ rĩ sẽé ívé ꞌbá rĩ pi ní. ²⁰Tã ꞌdĩri nga ꞌi caá ílí mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ sụ pụ̃kụ́ tọ̃wụ́.

“Vụ́drị̃ ni gé, Múngú sẽ kộpi ní ꞌbá tã lịꞌbá ni pi rií tã lịị́, cĩmgbá cazú lókí nẹ́bị̃ Sãmũélẽ vé rĩ gé. ²¹Kúru ꞌbá rĩ pi kínĩ, ĩ lẽkí ꞌbãgú. Múngú ní Sáũlã Kị́sị̃ mvọ́pị ri ĩpẽzú ꞌbãzú kộpi ní ꞌbãgú rú, sụ̃ kộpi ní lẽé rĩ tị́nị. Kị́sị̃ ĩfũ úyú Bẹ̃nyẹ̃mị́nẹ̃ vé rĩ agá. Sáũlã adri ꞌbãgú rú caá ílí pụ̃kụ́ sụ. ²²ꞌBo Múngú nje Sáũlã ri rá, gõ Dãwụ́dị̃ ri ꞌbãá ꞌbãgú rú Sáũlã ã vũrã gá. Múngú átá ĩrivé tã sĩ ꞌdíni kĩnĩ, ‘Dãwụ́dị̃ Yésẽ mvọ́pị vé tã sẽ má ní ãyĩkõ ambamba, ĩri ícó tã má ní lẽé rĩ pi ãrẽvú ꞌdụ nga céré rá.’

²³“Múngú ẹzị kĩnĩ, ꞌbá ãzi ri ímụ́ ĩfũ úyú Dãwụ́dị̃ vé rĩ agá, ĩri ímụ́ ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi pa nĩ, ꞌbá rĩ Yẹ́sụ̃ ꞌi. ²⁴Yẹ́sụ̃ ní drĩ ímụ́zú kuyé rĩ gé, Yũwánĩ ri tị sẽé ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ní kĩnĩ, kộpi ã újákí ẹ́sị́, ãzini kộpi ã rụkí bãtízĩmũ. ²⁵Yũwánĩ kã rií ívé ẹ̃zị́ dẹẹ́, zị ꞌbá rĩ pi kĩnĩ, ‘Ĩmi ụ̃sụ̃kí, ma ãꞌdi ꞌi? Ĩmi ụ̃sụ̃kí ma ꞌbá Múngú ní ũyõ ni sõó rĩ ꞌi? ꞌBá rĩ adri ma ꞌi kuyé. ꞌBá Múngú ní ũyõ ni sõó rĩ, ĩri ímụ́ vúlé ꞌdĩíꞌdĩ. Má ícó ĩri ẽ ĩzã koó ĩrivé ngá pá gá njezú ku, ãꞌdiãtãsĩyã ĩrivé ãmbũgũ ndẽ mávé rĩ rá.’

²⁶“Ĩmi úyú Ãbũrámã vé ꞌdĩꞌbée, ãzini ĩmi ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá ị̃njị̃njị̃ ꞌdĩꞌbée, ĩmi ímụ́kí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké pangárá vé nõri yịị́, ãꞌdiãtãsĩyã ĩpẽkí ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ꞌbá rĩ pi ní céré. ²⁷ꞌBá adriꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã gá rĩ pi ĩvé ambugu rĩ pi be céré nị̃kí ámá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá ꞌbá paápi rĩ Yẹ́sụ̃ ꞌi ꞌdíni kuyé. Kộpi nị̃kí tã nẹ́bị̃ rĩ pi vé ĩ ní rií laá ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé rĩ vé ífífí kuyé. Kộpi rikí átá Yẹ́sụ̃ rụ́ꞌbá gá ũnjí, sụ̃ nẹ́bị̃ rĩ pi ní átá rĩ tị́nị. ²⁸Kộpi ị́sụ́kí tã ã pá ĩ ní lẽzú Yẹ́sụ̃ ri ꞌdịzú ni kuyé, kộpi ní Pĩlátõ ri zịzú kínĩ, ã ꞌdịkí ĩri drãá rá.

²⁹“Kộpi kâ tã nẹ́bị̃ rĩ pi ní sĩí ĩrivé tã sĩ rĩ ꞌdụụ́ ngaá céré gí, ĩ ní ĩrivé ãvũ íꞌdụ́zú pẹtị alambaku sị́gé ꞌdãásĩ, jịzú sị̃zú ꞌbụ́ agá. ³⁰ꞌBo Múngú inga ĩri gõó ídri rú drãngárá gálésĩla rá. ³¹Yẹ́sụ̃ iꞌda ꞌi vú be kárákará ꞌbá ímụ́ꞌbá ĩri be trụ́ íngázú ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ gé cazú Yẹ̃rụ́sãlémã gá rĩ pi ní. ꞌBá ꞌdĩꞌbée ndrekí Yẹ́sụ̃ ri rá, kộpi rikí ĩrivé tã ũlũú ꞌbá rĩ pi ní.

³²“ꞌBâ nóni ri ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú ní ẹzịị́ ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị ní rĩ ũlũ. ³³Múngú ꞌo nóni tã ꞌí ní ẹzịị́ ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị ní ꞌdãri ꞌbá ní gí, inga Yẹ́sụ̃ ri gõó ídri rú drãngárá gálésĩla rá. Sụ̃ ĩ ní sĩí búkũ Sãwụ́mã vé rĩ agá cápĩtã ị̃rị̃ gé rĩ tị́nị,

“ ‘Mi Mvá mávé ni,

ãndrũ sĩ ma mí Ẹ́tẹ́pị.’13:33 Sãwụ́mã 2:7

³⁴Tã Múngú ní Yẹ́sụ̃ ri ingazú gõzú ídri rú drãngárá gálésĩla ꞌdĩri kĩnĩ, ĩrivé rụ́ꞌbá ã ŋma rí ku, Múngú ꞌyo ọ́tụ́ tã ni ị́nọ́gọ́sị́ kĩnĩ,

‘Ma ímụ́ mí ní tãkíri uletere má ní tã ni ẹzịị́ Dãwụ́dị̃ ní rĩ sẽ rá.’13:34 Ĩsáyã 55:3

³⁵Dãwụ́dị̃ sĩ tã Yẹ́sụ̃ ní lẽé átá rĩ búkũ Sãwụ́mã vé rĩ agá kĩnĩ,

‘Ma mívé ꞌBá Uletere ni, mí ícó mávé rụ́ꞌbá sẽé ŋmaá ku.’13:35 Sãwụ́mã 16:10

³⁶“Dãwụ́dị̃ ní adrizú ídri rú rĩ gé, ꞌdụ tã Múngú ní ẹzịị́ ĩ ní rĩ ngaá rá. Kã drãá, sị̃kí ĩri vũrã ĩ ní ẹ́ꞌbị́pị́ị sị̃zú rĩ gé, ĩrivé ãvũ ŋma rá. ³⁷ꞌBo Múngú inga Yẹ́sụ̃ ri drãngárá gálésĩla rá, ĩrivé ãvũ ŋma kuyé.

³⁸“Má ẹ́drị́pị́ị má ọ́mvụ́pị́ị, ĩmi yịkí drĩ ká! Ụ́ꞌdụ́kọ́ ĩ ní lũú ĩmi ní ꞌdĩri lũ ꞌyozú kínĩ, Yẹ́sụ̃ ri ĩmi trũ ĩmivé ũnjĩkãnyã agásĩ rá. ³⁹ꞌBá céré ĩri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi, Múngú ri kộpi ꞌbã adri ꞌbá pịrị ni pi, Mósẽ vé tãị́mbị́ ícó kộpivé ũnjĩkãnyã ũjĩí ku. ⁴⁰Ĩmi ndrekí múké tã nẹ́bị̃ rĩ pi ní átá rĩ ã nga ꞌi ĩmî rụ́ꞌbá gá ku. Kộpi kínĩ,

⁴¹“ ‘Ĩmi ndrekí drĩ ká, ĩmi ꞌbá riꞌbá Múngú ri ideꞌbá rĩ pi,

lẽ ĩmi ãyãkí ãyãyã, ãzini lẽ ĩmi ũdrãkí rá.

Ụ́ꞌdụ́ ĩmi ní adrizú ídri rú rĩ gé, ma tã ãzi ꞌo ĩmi ní rá,

ꞌbá ãzi ã ũlũ dõ ĩmi ní tã ni rá drãáãsĩyã, ĩmi ícókí ẹ̃ꞌyị̃ị́ ku.’ ”13:41 Ãbãkụ́kã 1:5

⁴²Páũlũ pi Bãrụ́nábã be kâ ngaá fũú Jó Múngú ri Zịzú rĩ agásĩ, ꞌbá rĩ pi mãkí kộpi kínĩ, kộpi ẽ ĩgõkí ímụ́ ĩ ní tã rĩ ũlũú dị̃ị́ Sãbátã ímụ́pi drụ̃ ꞌdĩri gé. ⁴³ꞌBá ĩ úmúꞌbá Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá rĩ pi kâ ayií, Yãhụ́dị̃ kárákará, ãzini ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá rĩ pi ꞌdekí mụụ́ Páũlũ pi vú sĩ Bãrụ́nábã be, Páũlũ pi Bãrụ́nábã be mãkí kộpi kínĩ, lẽ ẹ́sị́ múké Múngú vé rĩ ã adri kộpi be mụzú nyonyo.

⁴⁴Kã mụụ́ caá ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ ãzi gé, ꞌbá kụ̃rụ́ agá rĩ pi céré ímụ́kí ụ́ꞌdụ́kọ́ Úpí vé rĩ yịngárá gá. ⁴⁵ꞌBo Yãhụ́dị̃ rĩ pi kâ ꞌbá bị́trị́ká ꞌdĩꞌbée ndreé, tã ni ꞌde kộpi ẽ ẹ́sị́ agá ũnjí, kộpi uꞌdakí Páũlũ ri, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí tã ĩri ní átá rĩ kuyé.

⁴⁶Kúru Páũlũ pi Bãrụ́nábã be, kộpi ní átázú ꞌbá ꞌdĩꞌbée ní ụ̃rị̃ ãkó kínĩ, “Ĩmi Yãhụ́dị̃ rú, ꞌbá ũlũkí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé rĩ ĩmi ní drị̃drị̃. ꞌBo ĩmi gãkí ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ sĩ! ꞌDĩri lũ uletere ꞌyozú kínĩ, ĩmi ícókí ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ ku. Nóni ꞌbá lẽkí mụụ́ ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ũlũú ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ní. ⁴⁷Tã Úpí ní ẹzịị́ ꞌbá ní rĩ, ĩri ꞌdíni kĩnĩ,

“ ‘Á ꞌbã ĩmi adrií ụ̃tụ́ŋá rú

ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ãsámvú gé,

lẽ ĩmi ũlũkí tã ĩ ní ꞌbá pazú rĩ

mụzú ãngũ rĩ pi agásĩ céré.’ ”13:47 Ĩsáyã 49:6

⁴⁸ꞌBá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi kâ tã ꞌdĩri yịị́, sẽ kộpi ní ãyĩkõ ambamba. Kộpi sẽkí õwõꞌdĩfô ụ́ꞌdụ́kọ́ Úpí vé ꞌdĩri sĩ. ꞌBá ĩ ní ũpẽé ídri ꞌdániꞌdáni rĩ ị́sụ́ꞌbá rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí Úpí ri rá.

⁴⁹Ụ́ꞌdụ́kọ́ Úpí vé rĩ ayi mụzú ãngũ ꞌdãri agásĩ céré. ⁵⁰ꞌBo Yãhụ́dị̃ drị̃koma rú rĩ pi mụkí ũkú ambugu Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá ị̃njị̃njị̃ kụ̃rụ́ agá ꞌdãá rĩ pi ẽ drị̃ ụ́cị́ ãgõ drị̃koma rú kụ̃rụ́ agá ꞌdãlé rĩ pi be, kộpi íngákí Páũlũ pi drị̃gé Bãrụ́nábã be, ọ̃cụ̃kí kộpi ũnjí ũnjí. Kộpi drokí Páũlũ pi Bãrụ́nábã be fũú ĩvé ãngũ agásĩ ãmvé. ⁵¹Kúru Páũlũ pi Bãrụ́nábã be, kộpi ní nyọ̃ọ́kụ́ ĩ pá ágélé gá rĩ wezú kú ꞌdãgá, lũzú kínĩ, ĩ gãkí kộpi sĩ. Kộpi ní ꞌdezú mụzú kụ̃rụ́ Ĩkónĩyõmũ vé rĩ gé. ⁵²Ãyĩkõ fụ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá adriꞌbá Ãnĩtĩyókã gá ꞌdãlé rĩ pi ambamba, ãzini Índrí Uletere rĩ ású kộpi rá.

Páũlũ pi Bãrụ́nábã be sẽkí tị Ĩkónĩyõmũ gé

¹Páũlũ pi Bãrụ́nábã be, kộpi kâ caá Ĩkónĩyõmũ gé ꞌdãlé, kộpi fikí Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá ꞌdãá, sụ̃ kộpi ní rií ꞌoó drị̃drị̃ rĩ tị́nị. Kộpi sẽkí tị Múngú vé rĩ, úló ꞌbá rĩ pi ẽ ẹ́sị́ rá, sẽ Gị̃rị́kị̃ rĩ pi ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi be kárákará újákí ẹ́sị́ Múngú rĩ ẹ̃ꞌyị̃zú rá. ²ꞌBo Yãhụ́dị̃ ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá kuyé rĩ pi ụ́cị́kí ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ẽ drị̃, sẽ kộpi íngákí Páũlũ pi drị̃gé Bãrụ́nábã be ũnjí. ³Páũlũ pi Bãrụ́nábã be áwíkí rií tị Úpí vé rĩ sẽé lókí be ãco ụ̃rị̃ ãkó. Úpí sẽ kộpi ní ũkpõ tã ãyãzú ãyãyã ni pi ꞌozú rá. Úpí iꞌda ꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, ẹ́sị́ múké Úpí vé Páũlũ pi ní tã ni ũlũú Bãrụ́nábã be ụ̃rị̃ ãkó ꞌdĩri, ĩri tã áda. ⁴ꞌBá kụ̃rụ́ agá rĩ pi acokí ĩ ãsámvú ị̃rị̃, ụrụkọ ni pi ãꞌyĩkí Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé tã, ụrụkọ ni pi ãꞌyĩkí ꞌbá áyúãyũ rĩ pi vé tã.

⁵ꞌBá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi Yãhụ́dị̃ rĩ pi be, úmúkí ĩ ĩvé ambugu rĩ pi be, kộpi lẽkí Páũlũ pi ꞌoó Bãrụ́nábã be ũnjí, ãzini kộpi lẽkí Páũlũ pi úvị́ írã sĩ. ⁶ꞌBo ꞌbá áyúãyũ ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée kâ tã rĩ yịị́, kộpi ngakí ápá mụzú ãngũ Lĩkónĩyã vé rĩ gé, mụkí adrií kụ̃rụ́ Lẽsĩtúrã vé rĩ agá, ãzini Dẽrébẽ vé rĩ agá, ãzini ãngũ ꞌdãri ã gãrã gá rĩ pi agá. ⁷Kộpi rikí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũú ꞌdãlé.

Páũlũ pi Bãrụ́nábã be cakí Lẽsĩtúrã gá, ãzini Dẽrébẽ gá

⁸Páũlũ pi kâ caá Lẽsĩtúrã gá ꞌdãá, kộpi ị́sụ́kí ágó ãzi tịkí ĩri kú ọ̃gọ̃rọ̃vụ̃ rú, tu ẹ̃cị̃ ku. ⁹Páũlũ kã rií tị Múngú vé rĩ ũlũú, ágó rĩ ꞌbã bị́ rizú tã Páũlũ ní ũlũú rĩ yịzú. Páũlũ ndre ãngũ mụzú ágó rĩ vúgá ꞌdãá, Páũlũ nị̃ rá ꞌyozú kínĩ ágó rĩ ẹ̃ꞌyị̃ Yẹ́sụ̃ rĩ gí, Páũlũ kĩnĩ, Múngú ri ícó ĩri ídri rá. ¹⁰Páũlũ ní ágó rĩ zịzú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kĩnĩ, “ꞌÍ nga ụrụ!” Koro ágó rĩ ní wazú ụrụ ꞌdãá, ĩri ní íꞌdózú ẹ̃cị̃ tuzú.

¹¹ꞌBá rĩ pi kâ tã Páũlũ ní ꞌoó ꞌdĩri ndreé, kộpi íꞌdókí átá ĩvé tị Lĩkónĩyã vé rĩ sĩ kínĩ, “Ãgõ nõꞌbée adrikí sụ̃ múngú rĩ pi tị́nị, kộpi újákí nóni ĩ ícá ꞌbá áda rú.” ¹²Kộpi ꞌdakí Bãrụ́nábã ã rụ́ Zéwũ ꞌi,14:12 Zéwũ pi Hẽrémẽ be: Gị̃rị́kị̃ rĩ pi ri múngú kárákará ni pi ẹ̃ꞌyị̃. Zéwũ ri ꞌbãgú múngú rĩ pi vé ni, Hẽrémẽ rĩ ꞌbãgú rĩ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ. ꞌdakí Páũlũ vé rĩ Hẽrémẽ ꞌi, ãꞌdiãtãsĩyã Páũlũ ri átángá rĩ átá nĩ. ¹³Jó ꞌbá rĩ pi ní rizú múngú Zéwũ vé rĩ ị̃njị̃zú rĩ, ĩri ĩnyiŋá kẹ̃ẹ́tịlé ĩ ní fizú mụzú kụ̃rụ́ rĩ gé rĩ ã gãrã gá, Átálágú riípi ẹ̃zị́ ngaápi jó rĩ agá rĩ ãzini ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi íjị́kí tị́ ãgõ, ãzini pẹtị ã fũ ímụ́ ꞌbãá kụ̃rụ́ rĩ vé kẹ̃ẹ́tịlé gá, ãꞌdiãtãsĩyã átálágú rĩ ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi be, kộpi lẽkí rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãá Bãrụ́nábã pi ní Páũlũ be.

¹⁴Bãrụ́nábã pi Páũlũ be, kộpi Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ ni pi, kộpi kâ tã ꞌdĩri yịị́, kộpi gãkí tã ꞌbá ꞌdĩꞌbée ní ꞌoó rĩ sĩ, sẽ kộpi ũsĩkí ĩvé bõngó ĩ rụ́ꞌbá gá sĩ, kộpi njukí mụzú ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá, kộpi trekí ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, ¹⁵“Ãnjĩrĩ, ngá ĩmi ní rií ꞌoó ꞌdíni rĩ ãꞌdi? ꞌBâ nõꞌbée ꞌbá áda sụ̃ ĩmi tị́nị. ꞌBá ímụ́kí nõri Múngú ídri rú ꞌbụ̃ pi gbiípi vũ be, yị̃ị́ tafu rĩ be, ngá ꞌa ni gé rĩ pi be céré rĩ vé ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũú, ĩmi kukí ĩmivé múngú ĩ ní údé drị́ sĩ ꞌdĩꞌbée ãní, ĩmi ẹ̃ꞌyị̃kí Múngú adriípi ídri rú rĩ áyu. ¹⁶Ọ́tụ́ ị́nọ́gọ́sị́ ꞌdãlé, Múngú ku ꞌbá ãngũ rĩ pi agásĩ rĩ pi ãrẽvú céré rikí tã ꞌoó sụ̃ ĩ ní lẽé rĩ tị́nị. ¹⁷ꞌBo tã múké Múngú ní ꞌoó ꞌdĩꞌbée sĩ lũ ꞌyozú kínĩ, Múngú ri ọ́tụ́ anigé. Múngú ri ĩmi ní yị̃ị́gọ́ sẽ ꞌdị ꞌbụ̃ gélésĩla, ĩri sẽ ĩmivé ãnyãngã ri dụ ãní. Ĩri ĩmi ní ínyá sẽ, sẽ ĩmi adri ãní ãyĩkõ sĩ” ¹⁸Páũlũ pi ã átákí dõ ꞌbá ꞌdĩꞌbée ní ꞌdíni drãáãsĩyã, tã ꞌdĩri fi kộpi drị̃gé ãluŋáni kuyé. Kộpi lẽkí drĩ nyo rọ̃bọ̃ŋọ̃ rĩ zãá Páũlũ pi ní zãzã.

¹⁹Yãhụ́dị̃ ụrụkọ íngákí Ãnĩtĩyókã gálésĩla, ãzini Ĩkónĩyõmũ gálésĩla, kộpi ĩcĩcĩkĩkí ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi, kộpi íngákí Páũlũ drị̃gé ũnjí ũnjí, kộpi úvị́kí Páũlũ ri írã sĩ. Kộpi sekí ĩri mụụ́ kụ̃rụ́ rĩ agásĩ ãmvé ꞌdãá. Kộpi ụ̃sụ̃kí kínĩ, Páũlũ drã gí. ²⁰ꞌBo ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi kâ ĩ úmú Páũlũ ã gãrã gá sĩ kụ́rụ̃, Páũlũ ní íngázú ụrụ, ĩri ní ꞌi újázú gõzú vúlé kụ̃rụ́ rĩ agá ꞌdãá. Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, Páũlũ pi ní ngazú mụzú Bãrụ́nábã be kụ̃rụ́ Dẽrébẽ vé rĩ gé.

Páũlũ pi Bãrụ́nábã be újákí ĩ gõó kụ̃rụ́ kộpi ní ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũzú rĩ pi agá

²¹Páũlũ pi Bãrụ́nábã be, kộpi ní ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé rĩ ũlũzú Dẽrébẽ gá ꞌdãlé, ꞌbá kárákará újákí ẹ́sị́ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rá. Kúru kộpi ní gõzú ngazú ꞌdãásĩ, kộpi ní ĩ újázú gõzú Lẽsĩtúrã gá, kộpi ní agazú mụzú Ĩkónĩyõmũ gé, cazú Ãnĩtĩyókã gá, ãngũ Pĩsídĩyã vé rĩ agá. ²²Kộpi ꞌdekí mụụ́ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ẽ ẹ́sị́ ímbá, kộpi ã adrikí rí ũkpó ũkpó ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá, kộpi kínĩ, “ꞌBâ ĩzãngã nya ambamba, ꞌbâ íbí fi mãlũngã Múngú vé rĩ agá ndõ.” ²³Páũlũ pi Bãrụ́nábã be, kộpi ũpẽkí ꞌbá ũꞌbãá drị̃koma rú kãnísã rĩ pi agásĩ céré. Kộpi rikí Múngú ri zịị́, ãzini rikí ãnyãngã aꞌbií, kộpi iꞌdakí ꞌbá ꞌdĩꞌbée Úpí kộpi ní ẹ́sị́ ꞌbãá drị̃ ni gé rĩ ẹndrẹtị gé, ã ũtẽ rí kộpi. ²⁴Páũlũ pi Bãrụ́nábã be ngakí fũú Pĩsídĩyã agásĩ, kộpi ꞌdekí mụụ́ Pãmĩfĩlíyã gá. ²⁵Kộpi mụkí tị sẽé kụ̃rụ́ Pẽrígã vé rĩ agá, kúru kộpi ní agazú mụzú kụ̃rụ́ Ãtálĩyã vé rĩ gé.

Páũlũ pi Bãrụ́nábã be újákí ĩ gõó Ãnĩtĩyókã gá ãngũ Sírĩyã vé rĩ agá

²⁶Kộpi ní ngazú Ãtálĩyã gá ꞌdãgá, tụzú kũlúmgba agá, mụzú kụ̃rụ́ Ãnĩtĩyókã vé rĩ gé, ãngũ Sírĩyã vé rĩ agá, vũrã kộpi ní ĩvé ẹ̃cị̃ íꞌdózú rĩ gé. ꞌBá ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí ꞌdãlé rĩ pi pẽkí kộpi mụzú ẹ́sị́ múké Múngú vé rĩ sĩ ẹ̃zị́ rĩ ngaá, kộpi dẹkí ẹ̃zị́ rĩ rá. ²⁷Kộpi kâ caá Ãnĩtĩyókã gá ꞌdãlé, kộpi zịkí ꞌbá kãnísã vé rĩ pi ímụ́ céré vũrã ãlu gé. Kộpi ũlũkí tã Múngú ní ĩ ĩzã kozú, ãzini tã ĩri ní sẽé ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ní ẹ́sị́ újázú Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rĩ. ²⁸Kộpi áwíkí adrií ꞌdãlé lókí be ãco ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi be trụ́.

ꞌBá ambugu tã ꞌyoꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã gá rĩ pi

¹Páũlũ pi Bãrụ́nábã be kâ rií adrií kụ̃rụ́ Ãnĩtĩyókã vé rĩ agá ãngũ Sírĩyã vé rĩ gé ꞌdãá, ãgõ ụrụkọꞌbée ímụ́kí ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ gélésĩla, kộpi rikí ꞌbá rĩ pi ímbá kínĩ, “Lịkí dõ ĩmî ágélé ẽ tị sụ̃ Mósẽ ní ímbá ĩvé tãị́mbị́ agá rĩ tị́nị kuyé, ĩmi ícókí pangárá ị́sụ́ ku.” ²Tã ꞌdĩri sẽ Páũlũ pi Bãrụ́nábã be fikí ãgátá gãá ãgõ ꞌdĩꞌbée be sâ be ãco tã kộpi ní ímbá ꞌdĩri sĩ. Kúru ĩ ní Páũlũ pi ĩpẽzú Bãrụ́nábã be, ꞌbá ụrụkọ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi be, kộpi ã mụkí rí Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, kộpi ã átákí rí tã ꞌdĩri ꞌbá ĩ ní rií áyúãyũ rĩ pi be, ãzini ꞌbá kãnísã vé drị̃koma rú rĩ pi be. ³ꞌBá kãnísã vé rĩ pi ní Páũlũ pi pẽzú mụzú Bãrụ́nábã be Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé, kộpi ní mụngárá gá lẹ́tị gé ꞌdĩgé, kộpi mụkí pá tuú ãngũ Fõnísĩyã vé rĩ agá, ãzini ãngũ Sãmãríyã vé rĩ agá, kộpi mụkí ꞌbá kãnísã vé rĩ pi ndreé. Kộpi ní tã ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ní ẹ́sị́ újázú Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rĩ ũlũzú. Tã ꞌdĩri sẽ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní ãyĩkõ ambamba.

⁴Páũlũ pi Bãrụ́nábã be kâ caá Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé, ꞌbá kãnísã vé rĩ pi, Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi be, ãzini ꞌbá ambugu rĩ pi be céré ngakí kộpi ẹ́ꞌyị́, kộpi ní tã Múngú ní ĩ ĩzã kozú rĩ pi ũlũzú kộpi ní céré. ⁵ꞌBo Fãrụ́sị̃ ụrụkọ ẹ́sị́ újáꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní ngazú ụrụ, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Lẽ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi, ã úlị́kí kộpi ã ágélé ẽ tị rá, ãzini lẽ kộpi ã ꞌdụkí tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ngaá.”

⁶Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ní ĩ úmúzú ꞌbá kãnísã vé drị̃koma rú rĩ pi be trụ́, kộpi ní rizú ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi vé tã átázú. ⁷ꞌBá ꞌdĩꞌbée átákí tã rĩ caá sâ be ãco. Vụ́drị̃ ni gé, Pétẽró ní ngazú ụrụ, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị́ị, ĩmi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, Múngú ĩpẽ ma ĩmi ãsámvú gé, mâ ũlũ rí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ní, kộpi ã yịkí rí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ, kộpi ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí rí bẽnĩ. ⁸Múngú nị̃ ꞌbá ãlu ãlu vé ẹ́sị́ rá, ꞌdĩri lũ ꞌyozú kínĩ, ãꞌyĩ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi rá, sẽ kộpi ní Índrí Uletere rĩ, sụ̃ ĩri ní sẽé ꞌbá ní rĩ tị́nị. ⁹Múngú ri ꞌbá rĩ pi ọ́ꞌdụ́ céré trõtrõ, sụ̃ ĩri ní ꞌbâ ọ́ꞌdụ́ rĩ tị́nị. Kộpi ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ, sẽ ũjĩ kộpi vé ẹ́sị́ ícá kuú uletere. ¹⁰Ngá ĩmi ní rizú Múngú ri ụ̃ꞌbị̃zú, tã ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ ꞌbãzú ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi drị̃gé ꞌdíni rĩ ãꞌdi? Tã ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ ꞌdĩri ndẽ ꞌbâ ũkpõ rá, dõku ndẽ kpá ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị ã ũkpõ rá. ¹¹ꞌBá ẹ̃ꞌyị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, ꞌbávé Úpí Yẹ́sụ̃ vé ẹ́sị́ ní adrií múké rĩ sĩ, ꞌbâ pangárá ị́sụ́ rá, sụ̃ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ní pangárá ị́sụ́ rĩ tị́nị.”

¹²Bãrụ́nábã pi Páũlũ be, kộpi kâ rií ũkpõ Múngú ní sẽé ĩ ní tã ãyãzú ãyãyã ni pi ꞌozú, ãzini tã ũꞌdũ be túngú ni pi ꞌozú ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ãsámvú gé ꞌdĩri ũlũú, ꞌbá rĩ pi céré újíkí kíri, tẽkí rií yịị́. ¹³Páũlũ pi kâ tã rĩ átá dẹẹ́ gí, Yõkóbũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị́ị, ĩmi yịkí drĩ ma ká! ¹⁴Sị̃mọ́nã Pétẽró ũlũ ꞌbá ní tã Múngú ní íꞌdózú ẹ́sị́ ꞌbãzú ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi drị̃gé, ĩri ní ꞌbá ụrụkọ ꞌdụzú adrizú ꞌbá ívé ni pi rú rĩ vé tã rá. ¹⁵Tã ꞌdĩri rụ ꞌi tã ọ́tụ́ nẹ́bị̃ rĩ pi ní sĩí rĩ be trụ́, kínĩ,

¹⁶“ ‘Tã ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, ma Úpí ꞌi, ma úmvúlésĩ ĩgõ ímụ́ Dãwụ́dị̃ vé jó árípi gí ꞌdĩri sị gõ rá.

Ma gõ sị vũrã ĩ ní kuú ándrú rú rĩ gé,

ma gõ ĩri inga ũzi,

¹⁷ꞌbá ãngũ ụrụkọꞌbée agá rĩ pi ã ꞌbãkí rí ẹ́sị́ ma ndãzú,

ãzini ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku, ẹ́sị́ ꞌbãꞌbée má drị̃gé rĩ pi ã ꞌbãkí rí ẹ́sị́ ma ndãzú,

ma Úpí ꞌi, á ꞌyo tã ꞌdĩri nĩ,

má ũpẽ ꞌbá ꞌdĩꞌbée nĩ,’15:17 Ãmósã 9:11-12

¹⁸Má ẹzị tã ꞌdĩri ọ́tụ́ ị́nọ́gọ́sị́.

¹⁹“Má ẹ́drị́pị́ị má ọ́mvụ́pị́ị, lẽ ꞌbâ ꞌbãkí tã ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku lẽꞌbá Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá rĩ pi drị̃gé ku. ²⁰Lẽ ꞌbâ sĩkí kọ̃kọ̃bị́ sẽé kộpi ní, lũzú kínĩ, lẽ kộpi ã nyakí ãnyãngã ĩ ní sẽé ngá ĩ ní údé múngú rú rĩ pi ní rĩ ku, lẽ kộpi ã ꞌbãkí ọ̃wụ̃ ku, kộpi ã nyakí ãnyãpá ĩ ní umbe ni pií drãá drị́ sĩ rĩ ku, ãzini kộpi ã nyakí zãá ã ãrí ku. ²¹Ãꞌdiãtãsĩyã tãị́mbị́ Mósẽ vé ꞌdĩri ũlũkí mụzú kụ̃rụ́ Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní adrizú rĩ pi agásĩ, Sãbátã ãlu ãlu, rikí tãị́mbị́ rĩ lãá Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Jó Múngú ri Zịzú rĩ pi agá.”

Sĩkí kọ̃kọ̃bị́ sẽé ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku Úpí ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní

²²Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ꞌbá ambugu rĩ pi be, ãzini ꞌbá céré Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Yẹ̃rụ́sãlémã gá rĩ pi be, ũpẽkí ꞌbá ụrụkọꞌbée ĩ ãsámvú gé ꞌdĩgé, pẽkí kộpi mụụ́ Ãnĩtĩyókã gá, kộpi mụkí Páũlũ pi be, ãzini Bãrụ́nábã sĩ. ꞌBá ĩ ní ũpẽé rĩ pi Yụ́dã ĩ ní zịị́ Bãrĩsábã pi15:22 Yụ́dã ĩ ní zịị́ Bãrĩsábã rĩ: Yụ́dã Bãrĩsábã ri ícó adri Yõsépã Bãrĩsábã vé ẹ́drị́pị. Sílã be, ꞌbá ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée, kộpi drị̃koma kãnísã vé ni. ²³Kộpi sĩkí kọ̃kọ̃bị́ sẽé ꞌbá ꞌdĩꞌbée drị́gé kínĩ,

ꞌBâ Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ꞌbá ambugu rĩ pi be, ꞌbâ ĩmivé ẹ́drị́pị́ị, ĩmi ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí kụ̃rụ́ Ãnĩtĩyókã vé rĩ agá, ãngũ Sírĩyã vé rĩ agá, ãzini ãngũ Kĩlĩkíyã vé rĩ agá ꞌdĩꞌbée. ꞌBá sẽkí ĩmi ní mõdó.

²⁴ꞌBá yịkí kínĩ, ꞌbá ụrụkọꞌbée ngakí nõósĩ mụụ́ ĩmi ní tã adriípi pịrị ku ni ímbá, tã kộpi ní ímbá rĩ sẽ ĩmi ní ãyĩkõ kuyé, ꞌbo ꞌbá pẽkí kộpi nĩ kuyé. ²⁵Kúru ꞌbá ní ꞌbâ úmúzú, ꞌbá ãꞌyĩkí ꞌbâ ãsámvú gé sĩ trụ́, lẽ ꞌbâ ũpẽkí ꞌbá ụrụkọ ꞌbá ãsámvú gé nõgó, ꞌbâ pẽkí rí kộpi ꞌbá ọ́gụ́pị Bãrụ́nábã be, ãzini Páũlũ sĩ, kộpi ã mụkí rí ĩmi vúgá ꞌdĩlé. ²⁶ꞌBá ĩ ní ũpẽé ꞌdĩꞌbée adikí ĩ sẽé ĩzãngã nyaá ꞌbávé Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ vé tã sĩ. ²⁷Kúru ꞌbâ ri Yụ́dã pi pẽ mụzú Sílã be ĩmi vúgá ꞌdĩlé, kộpi ã mụkí rí tã ꞌbá ní sĩí ꞌdĩri ũlũú ĩmi ní tị sĩ.

²⁸Índrí Uletere rĩ iꞌda ꞌbá ní kĩnĩ, lẽ ꞌbâ ꞌbãkí tã ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ ĩmi drị̃gé ku. Lẽ ĩmi ꞌokí ꞌdíni, ²⁹lẽ ĩmi nyakí ãnyãngã ĩ ní sẽé ngá ĩ ní údé múngú rú rĩ pi ní rĩ ku, ĩmi nyakí zãá ã ãrí ku, ĩmi nyakí ãnyãpá ĩ ní umbe ni pií drãá drị́ sĩ rĩ ku. Lẽ ĩmi ꞌbãkí ọ̃wụ̃ mụzú bãdãrú ku. Ĩmi ꞌdụkí dõ tã ꞌdĩꞌbée ngaá rá, ĩmi ícó adri múké.

Múngú ã adri ĩmi be.

³⁰Pẽkí ãgõ ꞌdĩꞌbée mụụ́ Ãnĩtĩyókã gá. Kúru kộpi ní ꞌbá kãnísã vé rĩ pi zịzú ímụ́zú vũrã ãlu gé, kộpi ní kọ̃kọ̃bị́ ĩ ní sĩí sẽé ĩ drị́gé ꞌdĩri sẽzú ꞌbá ꞌdãꞌbée ní. ³¹ꞌBá rĩ pi kâ kọ̃kọ̃bị́ rĩ lãá, kộpi adrikí ãyĩkõ sĩ, tã ĩ ní sĩí kọ̃kọ̃bị́ rĩ agá rĩ ímbá kộpi ẽ ẹ́sị́ rá. ³²Yụ́dã pi Sílã be, kộpi nẹ́bị̃, kộpi átákí átángá rĩ sâ be ãco ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ẽ ẹ́sị́ ímbázú, kộpi ã adrikí rí ũkpõ ũkpó ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá.

³³Yụ́dã pi Sílã be, adrikí caá ꞌdãlé lókí be mãdã, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi sẽkí kộpi ní tãkíri, kộpi ní kúru Yụ́dã pi pẽzú mụzú Sílã be kãnísã Yẹ̃rụ́sãlémã vé rĩ gé vúlé ꞌbá ándúrú ĩ pẽꞌbá rĩ pi vúgá ꞌdãá. ³⁴ꞌBo Sílã áwí ĩvé rĩ adrií Ãnĩtĩyókã gá ꞌdãlé.15:34 Átángá vẹ́rẹ̃sị̃ 34 agá ꞌdĩri, búkũ Ẹ̃zị́ vé ĩ ní sĩí Gị̃rị́kị̃ tị sĩ drị̃drị̃ rĩ agá ꞌdãáyo, ꞌbo gõkí sĩí búkũ Ẹ̃zị́ vé vúlé rĩ agá rá.³⁵ꞌBo Páũlũ pi Bãrụ́nábã be áwíkí adrií Ãnĩtĩyókã gá ꞌdãlé, kộpi ꞌbá ụrụkọ kárákará ni pi be, ímbákí ꞌbá rĩ pi, ãzini ũlũkí ụ́ꞌdụ́kọ́ Úpí vé rĩ ꞌbá rĩ pi ní ꞌdãlé.

Páũlũ pi Bãrụ́nábã be acokí ĩ Yũwánĩ Mãrákõ vé tã sĩ

³⁶Kã mụụ́ adrií mbãá mãdã ã vụ́drị̃ gé, Páũlũ ní ꞌyozú Bãrụ́nábã ní kĩnĩ, “Lẽ ꞌbâ gõkí mụụ́ vúlé kụ̃rụ́ ꞌbá ní ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũzú rĩ pi agá ꞌdãá, ꞌbâ mụkí rí ꞌbá Úpí ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ndreé, ꞌbâ mụkí rí nị̃ị́ dõ kộpi ri adri ꞌdãá íngóni.” ³⁷Bãrụ́nábã lẽ Yũwánĩ ĩ ní zịị́ Mãrákõ ri jịị́ mụzú ĩndĩ. ³⁸ꞌBo Páũlũ ãꞌyĩ Bãrụ́nábã vé tã ꞌdĩri ãluŋáni kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã Mãrákõ ku ĩ kú Pãmĩfĩlíyã gá ꞌdãá, nga ẹ̃zị́ ĩ be kuyé.

³⁹Páũlũ pi ní ãgátá gãzú ĩ ãsámvú gé sĩ Bãrụ́nábã be, kộpi ní kúru ĩ acozú. Bãrụ́nábã jị Mãrákõ ri mụzú ꞌí vúgá sĩ ĩndĩ, kộpi ní tụzú kũlúmgba agá, ꞌdezú mụzú Sáyípũrãsĩ gé. ⁴⁰Páũlũ jị ívé rĩ Sílã ri mụzú, ꞌbá ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi kínĩ, ẹ́sị́ múké Úpí vé rĩ ã adri kộpi be. ⁴¹Kúru kộpi ní ꞌdezú mụzú ãngũ Sírĩyã vé rĩ gé, ãzini ãngũ Kĩlĩkíyã vé rĩ gé, kộpi rikí ꞌbá kãnísã vé rĩ pi ẽ ẹ́sị́ ũmĩí.

Tĩmõtéyõ ko Páũlũ pi ẽ ĩzã Sílã be ẹ̃zị́ sĩ

¹Páũlũ pi Sílã be ngakí mụụ́ kụ̃rụ́ Dẽrébẽ vé rĩ gé, kộpi agakí caá kụ̃rụ́ Lẽsĩtúrã vé rĩ gé. Kộpi cakí mụụ́ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩípi ni ị́sụ́, rụ́ ni Tĩmõtéyõ ꞌi, ĩrivé ẹ́ndrẹ́pị Yãhụ́dị̃zị́, ĩri ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ị́pi gí ni, ꞌbo ẹ́tẹ́pị ri Gị̃rị́kị̃gú. ²ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Lẽsĩtúrã gá ꞌdãlé rĩ pi Ĩkónĩyõmũ gé rĩ pi be, rikí céré átá kínĩ, Tĩmõtéyõ ri ꞌbá múké. ³Páũlũ lẽ ĩri jịị́ mụzú ꞌí vúgá sĩ ĩndĩ, kúru Páũlũ ní ágélé ni ẽ tị lịzú,16:3 Ágélé ẽ tị lịngárá: Páũlũ lị Tĩmõtéyõ ã ágélé ẽ tị, ãꞌdiãtãsĩyã Tĩmõtéyõ vé ẹ́ndrẹ́pị Yãhụ́dị̃, ꞌbo ĩrivé ẹ́tẹ́pị Gị̃rị́kị̃. Gị̃rị́kị̃ rĩ pi lịkí ĩvé anji ãgõ rĩ pi vé ágélé ẽ tị ku. ꞌBá rĩ vé ẹ́ndrẹ́pị dõ Yãhụ́dị̃, Yãhụ́dị̃ rĩ pi ĩri ãꞌyĩ adri Yãhụ́dị̃ rú. Sẽzú Páũlũ ní Tĩmõtéyõ ã ágélé ẽ tị lịzú ãní, Yãhụ́dị̃ rĩ pi ã ãꞌyĩkí rí ĩri adrií ꞌbá ĩ vé ni. ãꞌdiãtãsĩyã Yãhụ́dị̃ adriꞌbá vũrã ꞌdãri agá rĩ pi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, Tĩmõtéyõ ẹ́tẹ́pị ri Gị̃rị́kị̃gú. ⁴Kộpi kâ rií ẹ́cị́ mụzú kụ̃rụ́ rĩ pi agásĩ ãlu ãlu, kộpi rikí kọ̃kọ̃bị́16:4 Kọ̃kọ̃bị́: ꞌÍ lã kọ̃kọ̃bị́ ꞌdĩri búkũ Ẹ̃zị́ vé rĩ agá, Ẹ̃zị́ 15:23-29. Yẹ́sụ̃ vé ꞌbá áyúãyũ rĩ pi ní sĩí ꞌbá ambugu Yẹ̃rụ́sãlémã vé rĩ pi be rĩ lãá ꞌbá rĩ pi ní, lẽ kộpi ã ꞌdụkí tã ni ngaánga. ⁵ꞌBá kãnísã vé rĩ pi vé ẹ̃ꞌyị̃ngárá gõ ícá ũkpó ũkpó. Ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu, ꞌbá ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi vé kãlãfe gõ rií vaá mụzú drị̃gélé.

Páũlũ ndre ị́ndrị́lị́kị́ Mãkẽdõníyãgú vé ni urobí agá

⁶Páũlũ pi ní ẹlịzú mụzú ꞌí ọ̃gụ̃pị́ị Sílã pi be ãngũ Pụ̃rụ̃gị́yã vé rĩ agásĩ, ãzini ãngũ Gãlãtị́yã vé rĩ agásĩ. Sâ ꞌdãri gé, Índrí Uletere rĩ ãꞌyĩ ku kộpi ní mụzú tị sẽzú ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ gé ꞌdãlé. ⁷Kộpi kâ mụụ́ caá ĩnyiŋáŋá ãngũ Mézĩyã vé rĩ gé, kộpi lẽkí kõdô mụụ́ Bĩtũníyã gá, ꞌbo Índrí Uletere Yẹ́sụ̃ vé rĩ ãꞌyĩ kộpi ní mụzú kuyé. ⁸Kúru kộpi ní ẹlịzú mụzú ãngũ Mézĩyã vé rĩ agásĩ, kộpi ní cazú kụ̃rụ́ Tũrówã vé rĩ gé.

⁹Ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, tã ãzi iꞌda ꞌi Páũlũ ní ị́ndrị́lị́kị́ agá. Páũlũ ndre ágó ãzi Mãkẽdõníyãgú tu pá, ĩri ri ꞌi mã drị́ ị̃rị̃ sĩ, ágó rĩ ní ꞌyozú Páũlũ ní kĩnĩ, “Lẽ mî ímụ́ Mãkẽdõníyã gá nõó ꞌbâ ĩzã koó.” ¹⁰Páũlũ kã tã ꞌi iꞌdaápi ị́ndrị́lị́kị́ agá rĩ ndreé, koro ꞌbá ní ꞌbâ útúzú ꞌdezú mụzú Mãkẽdõníyã gá. ꞌBá nị̃kí ámá rá ꞌyozú kínĩ, Múngú zị ꞌbâ mụụ́ ụ́ꞌdụ́kọ́ múké rĩ ũlũú kộpi ní ꞌdãlé.

Lụ́dị̃yã újá ẹ́sị́

¹¹ꞌBá ní ngazú Tũrówã gá ꞌdãgá, ꞌbá fikí kũlúmgba agá, ꞌbá ní mụzú pịrị Sãmõtẽrésĩ gé ꞌdãlé, kã mụụ́ caá drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá ní cazú Nẽyãpólĩsĩ gé. ¹²ꞌBá ní ngazú vũrã ꞌdãri gé sĩ, ꞌbá ní cazú Pị̃lị̃pọ́yị̃ gé. Kụ̃rụ́ ꞌdãri ꞌbá Rómã vé rĩ pi rụkí nĩ, kụ̃rụ́ rĩ ndẽ kụ̃rụ́ Mãkẽdõníyã agá ꞌdãlé rĩ pi rá. ꞌBá adrikí ꞌdãlé ụ́ꞌdụ́ be kárákará.

¹³Ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé, ꞌbá ní fũzú mụzú kụ̃rụ́ rĩ vé kẹ̃ẹ́tị gé sĩ ãmvé ꞌdãá, ꞌbá ní ꞌdezú mụzú yị̃ị́ tị gé ꞌdãlé, ꞌbâ mụkí rí vũrã Múngú ri zịzú ni ị́sụ́ bẽnĩ. ꞌBá ní úrízú vũgá, ꞌbá ní átázú ũkú ĩ úmúꞌbá kú ꞌdãlé rĩ pi be. ¹⁴Ũkú ãzi kộpi ãsámvú gé ꞌdãá, rụ́ ni Lụ́dị̃yã ꞌi, íbí ímụ́ kụ̃rụ́ Tãyĩtírã vé rĩ gélésĩla, ĩri ꞌbá riípi bõngó ndrọ̃lụ̃ndrọ̃lụ̃ ni ụzịị́pi ni, ãzini ꞌbá riípi Múngú ri ị̃njị̃ị́pi ni. Múngú vé tã fi ẹ́sị́ ni gé, sẽ ẹ̃ꞌyị̃ tã Páũlũ ní átá rĩ rá. ¹⁵Sẽkí ĩri ní bãtízĩmũ ĩrivé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, ĩri ní ꞌbâ zịzú, ꞌbâ mụkí ívé ãngá. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ãꞌyĩkí dõ ꞌyozú kínĩ má ẹ̃ꞌyị̃ Úpí ri gí, ꞌbá mụkí ĩmi be adrií mávé ãngá.” Si ꞌbá vúgá sĩ, ꞌbá mụkí ĩrivé ãngá ꞌdãlé rá.

ꞌYĩkí Páũlũ pi Sílã be jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá

¹⁶Ụ́ꞌdụ́ ãlu ꞌbá16:16 Tãfífí ꞌbâ ꞌdĩri, Lúkã pi Páũlũ pi be trụ́. kã rií mụụ́ vũrã Múngú ri zịzú rĩ gé ꞌdãá, ꞌbá ị́sụ́kí mvá ũkú tụ́gẹ̃rị̃ rú índrí ũnjí ní fií drị̃ ni gé ni, ĩri ri tã ímụ́ꞌbá ĩ ngaꞌbá drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ pi ũlũ. Mvá ũkú rĩ ri mũfẽngã ị́sụ́ sẽ ívé ambugu rĩ pi ní ambamba tã ĩri ní rií ũlũú rĩ sĩ. ¹⁷Mvá ũkú ꞌdĩri ꞌde mụzú ꞌbâ vụ́drị̃ gé sĩ Páũlũ pi be, ri útré mụzú, “Ãgõ ꞌdĩꞌbée ãtíꞌbá Múngú ãmbúgú ꞌbá drị̃gé céré rĩ vé ni, kộpi ímụ́kí ĩmi ní lẹ́tị pangárá vé rĩ ũlũú.”

¹⁸Mvá ũkú rĩ ꞌo tã ꞌdĩri ꞌdíni ụ́ꞌdụ́ be kárákará. Tã ꞌdĩri sẽ Páũlũ ní ĩzãngã, ĩri ní ꞌi újázú ꞌyozú índrí ũnjí rĩ ní kĩnĩ, “Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ã rụ́ sĩ, índrí ũnjí ꞌdĩri, ꞌí fũ mvá ũkú ꞌdĩri drị̃gé sĩ ãmvé.” Koro índrí ũnjí rĩ ní fũzú mvá ũkú rĩ drị̃gé sĩ.

¹⁹Mvá ũkú tụ́gẹ̃rị̃ rú rĩ vé ambugu rĩ pi kâ nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ, lẹ́tị ãzi ĩ ní gõzú mũfẽngã ị́sụ́zú ni ꞌdãáyo, kộpi ní Páũlũ pi rụzú Sílã be, sezú mụzú vũrã ĩ ní tã lịzú rĩ gé, kộpi ã tukí rí pá ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé. ²⁰Kộpi kâ Páũlũ pi sẽé pá tuú ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Ãgõ ꞌdĩꞌbée Yãhụ́dị̃, kộpi ri ꞌbá ꞌbávé kụ̃rụ́ agá rĩ pi ẽ drị̃ iza. ²¹Kộpi ri mẽrẽ ꞌbá ní lẽé ku ni vé tã ímbá ꞌbá ní, ꞌbâ ꞌbá Rómã vé rĩ pi, ꞌbâ ãꞌyĩkí rí tã ni, dõku ꞌbâ ꞌdụkí rí tã ni ngaá.”

²²ꞌBá bị́trị́ká rĩ pi ní ĩ úmúzú Páũlũ pi fụzú Sílã be, ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ní tãị́mbị́ sẽzú, ã ũsĩkí kộpivé bõngó rá, ã ũgbãkí kộpi. ²³Kộpi kâ Páũlũ pi ũgbãá ũnjí ũnjí, ĩ ní kộpi jịzú ꞌbezú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá, ĩ ní lũzú ꞌbá ãngũ ũtẽépi rĩ ní, lẽ ã ũtẽ kộpi múké múké, kộpi ã ápákí rí ku. ²⁴Ágó ãngũ ũtẽépi rĩ ꞌdụ tã rĩ ngaá sụ̃ ĩ ní lũú ꞌí ní rĩ tị́nị, jị kộpi suú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá ágágá ꞌdãá, úmbé kộpi ã pá ãkpãá pẹtị rụ́ꞌbá gá.

²⁵Kã mụụ́ adrií ị́nị́ ágágá, Páũlũ pi Sílã be rikí Múngú ri zịị́, ãzini kộpi rikí úngó ngoó Múngú ní, ꞌbá ụrụkọ ĩ ní ũꞌyĩí rĩ pi rikí tã kộpivé rĩ yịị́. ²⁶Koro dĩngídĩngí ní ãngũ ayazú ũkpõ be, jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ aya ꞌi dĩngídĩngí, jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ vé kẹ̃ẹ́tị ũzị̃kí ĩ céré kú mgbọ, ímvẽ ĩ ní ꞌbá rĩ pi ũꞌyĩzú rĩ pi ucekí ĩ céré! ²⁷Ágó riípi jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ ũtẽépi rĩ kã mụụ́ aruú ụ́ꞌdụ́ gélésĩ, ị́sụ́ kẹ̃ẹ́tị jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ vé rĩ pi ũzị̃kí ĩ céré kú mgbọ, ĩri ní ívé ị́lị́ ãco rĩ íꞌdụ́zú lẽzú ꞌi ꞌdịzú drãzú ꞌdĩísĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã ụ̃sụ̃ déna ꞌbá ĩ ní ũꞌyĩí rĩ pi ápákí céré gí. ²⁸Páũlũ ní trezú kĩnĩ, “Lẽ mî ꞌdị mi drãá ku! ꞌBâ céré anigé.”

²⁹Ágó riípi jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ ũtẽépi rĩ ní ãcí zịzú, ĩri ni njuzú fizú jó agá ꞌdãá, mụzú íꞌdézú Páũlũ pi ẹndrẹtị gé Sílã be, rụ́ꞌbá ni yã kpĩríkpĩrí. ³⁰Ágó rĩ ní Páũlũ pi íjị́zú ĩfũzú ãmvé, ĩri ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Ĩmi mávé ambugu rĩ pi, mâ ꞌo ãꞌdi, mâ ị́sụ́ rí pangárá ãní?”

³¹Kộpi ní újázú ĩri ní kínĩ, “Mí ẹ̃ꞌyị̃ Úpí Yẹ́sụ̃ ri, mi pangárá ị́sụ́ rá, ãzini mívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi pangárá ị́sụ́ rá.” ³²Kúru kộpi ní ụ́ꞌdụ́kọ́ Úpí vé rĩ ũlũzú ágó rĩ ní, ãzini ꞌbá céré ĩrivé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi ní. ³³Ị́nị́ŋá ꞌdãri gé, ágó jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ ũtẽépi rĩ ní kộpi jịzú mụzú vũrã ãzi gé, ĩri ní kộpivé ãzó ẽ mị ũjĩzú. Koro ĩ ní ágó rĩ ní bãtízĩmũ sẽzú ĩrivé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be céré. ³⁴Ágó rĩ ní Páũlũ pi jịzú mụzú Sílã be ívé ãngá ꞌdãá, ĩri ní ãnyãngã sẽzú nyazú kộpi ní. Ágó rĩ ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be céré adrikí ãyĩkõ sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ĩ ní Múngú ri ẹ̃ꞌyị̃ị́ gí rĩ sĩ.

³⁵Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni ụ̃ꞌbụ́tịŋá rĩ sĩ, ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ní ũgalaku rĩ pi pẽzú mụzú ágó jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ ũtẽépi rĩ vúgá ꞌdãá, kộpi ní tãị́mbị́ sẽzú kínĩ, ágó rĩ ã ọyụ Páũlũ pi Sílã be mụụ́ ꞌdĩísĩ rá. ³⁶Ágó jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ ũtẽépi rĩ ní ꞌyozú Páũlũ pi ní kĩnĩ, “ꞌBá tã lịꞌbá rĩ pi sẽkí tãị́mbị́ kínĩ, lẽ ã ọyụkí ĩmi Sílã be mụụ́ ꞌdĩísĩ rá. Ĩmi ícó mụ rá. Ĩmi mụkí tã be kíri.”

³⁷ꞌBo Páũlũ ní ꞌyozú ũgalaku rĩ pi ní kĩnĩ, “ꞌBâ adrikí dõ ꞌbá Rómã vé ni16:37 ꞌBá Rómã vé rĩ pi: Lókí Yẹ́sụ̃ vé rĩ gé, ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ rụ ꞌbá rĩ pi ãngũ ãndíãndí gé sĩ. ꞌBá ꞌdĩꞌbée ãsámvú gé, ꞌbá Rómã vé rĩ pi mãdã, ꞌbãgú ãmbúgú rĩ kộpi ũtẽ múké, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ꞌbá ívé ni. drãáãsĩyã, kộpi ũgbãkí ꞌbâ gúnyá agá, kộpi ꞌbekí ꞌbâ jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá, ị́sụ́ lịkí drĩ ꞌbávé tã kuyé.16:37 Tãị́mbị́ Rómã vé rĩ ãꞌyĩ ku ĩ ní ꞌbá Rómã vé rĩ gbãzú ị́sụ́zú lịkí drĩ ĩrivé tã kuyé. Nóni kộpi lẽkí ꞌbâ pẽé mụzú ãmvé kíri, ꞌbá ãzi ã nị̃ nyo tã ni ku? Adri ꞌdíni ku! Lẽ kộpi ẽ ímụ́kí ꞌbâ ọyụụ́ fũú nõósĩ nĩ.”

³⁸Ũgalaku rĩ pi ní tã ꞌdĩri jịzú ũlũzú ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ní. ꞌBá tã lịꞌbá rĩ pi kâ yịị́ kínĩ, Páũlũ pi Sílã be ꞌbá Rómã vé ni pi, sẽ kộpi ní ụ̃rị̃. ³⁹Kộpi ní ímụ́zú trũngárá zịzú Páũlũ pi ẹndrẹtị gé. Kúru kộpi ní Páũlũ pi jịzú fũzú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agásĩ ãmvé, kộpi mãzú kínĩ, lẽ kộpi ã fũkí kụ̃rụ́ rĩ agásĩ rá. ⁴⁰Páũlũ pi Sílã be kâ ĩfũú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agásĩ, kộpi ní ꞌdezú mụzú Lụ́dị̃yã vé ãngá, kộpi ị́sụ́kí ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ĩrivé ãngá ꞌdãá, kộpi ní ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí ꞌdĩꞌbée ẽ ẹ́sị́ ímbázú. Kộpi ní kúru ꞌdezú mụzú.

Páũlũ vé tị sẽngárá Tẽsãlõníkẽ gá rĩ

¹Páũlũ pi ní ẹlịzú mụzú Sílã be kụ̃rụ́ Ãmĩfĩpólĩsĩ vé rĩ agásĩ, ãzini kụ̃rụ́ Ãpõlõníyã vé rĩ agásĩ, kộpi ní cazú Tẽsãlõníkẽ gá. Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Jó Múngú ri Zịzú rĩ kụ̃rụ́ agá ꞌdãá anigé. ²Páũlũ ní fizú Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá ꞌdãá, sụ̃ ĩri ní rií ꞌoó njị̃ị́ rĩ tị́nị. Sãbátã na, ri tã Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ ũlũú ꞌbá rĩ pi ní. ³Ri tã Kúrísítõ ní ĩzãngã nyazú, ãzini ĩri ní íngázú gõó ídri rú drãngárá gálésĩ rĩ vé tã ũlũú kĩnĩ, “Yẹ́sụ̃ má ní rií ĩrivé tã ũlũú nõri, ĩri Mãsíyã.” ⁴Tã Páũlũ ní átá rĩ, ꞌbá ụrụkọ kộpi ãsámvú gé ꞌdĩgé ẹ̃ꞌyị̃kí rá, kộpi gõkí Páũlũ pi ã pámvú ũbĩí Sílã be. Gị̃rị́kị̃ kárákará Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá ị̃njị̃njị̃ rĩ pi, ũkú ambugu ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ kụ̃rụ́ rĩ agá rĩ pi be, kộpi újákí ẹ́sị́ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rá.

⁵ꞌBo tã ꞌdĩri ꞌde ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi ẽ ẹ́sị́ agá ũnjí. Kúru kộpi ní ꞌbá jọ̃kọ́nị̃ agá tã be ũnjí rĩ pi úmúzú, kộpi ní ꞌbá rĩ pi ĩcĩcĩkĩzú tã ũnjí sĩ, ꞌbá rĩ pi ní rizú útrézú wĩínyá kụ̃rụ́ rĩ agásĩ. Kộpi ní njuzú mụzú Páũlũ pi ndãzú Sílã be Yãsónã vé ãngá ꞌdãá, ĩ íjị́kí rí kộpi ímụ́zú ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ãsámvú gé nõó. ⁶ꞌBo kộpi kâ caá ꞌbá ꞌdĩꞌbée ị́sụ́ ꞌdãlé kuyé, kộpi ní Yãsónã pi rụzú ꞌbá ụrụkọꞌbée Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi be, íjị́zú ũgalaku kụ̃rụ́ agá ꞌdãlé rĩ pi ẹndrẹtị gé, kộpi ní útrézú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Ãgõ ꞌbá rĩ pi ẽ drị̃ izaꞌbá vũ drị̃gé sĩ céré rĩ pi, nóni kộpi ícákí kpá kuú nõ, ⁷Yãsónã ẹ́ꞌyị́ kộpi ívé ãngá. Kộpi ãrẽvú céré ŋõkí tãị́mbị́ ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ17:7 ꞌBãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ: Ĩri ꞌbãgú ãmbúgú ꞌbãgú ãngũ ãndíãndí rĩ pi agá rĩ pi drị̃gé, ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ drị̃gé, ãngũ Gãlĩláyã vé rĩ drị̃gé, ãzini ãngũ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ drị̃gé. ꞌBá Rómã vé rĩ pi ĩvé ꞌbãgú ãmbúgú rĩ zị ĩvé tị sĩ Kãyísárã. ní ụ̃tị̃ị́ rĩ rá, kộpi kínĩ, ꞌbãgú ãzi anigé, rụ́ ni Yẹ́sụ̃ ꞌi.” ⁸Ũgalaku rĩ pi ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi be, kộpi kâ tã ꞌdĩri yịị́, kộpi ẽ ẹ́sị́ ve rá. ⁹Kúru ũgalaku rĩ pi lẽkí Yãsónã pi ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi be, kộpi ã sẽkí mũfẽngã ĩ drị̃ jezú ãní, ĩ ọyụkí rí kộpi mụzú.

Páũlũ pi mụkí Sílã be Bẽréyã gá

¹⁰Ãngũ rĩ kã nịị́, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní Páũlũ pi pẽzú mụzú Sílã be Bẽréyã gá. Kộpi kâ caá ꞌdãlé, kộpi ní fizú Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá ꞌdãá. ¹¹ꞌBá Bẽréyã vé rĩ pi múké, ndẽ ꞌbá Tẽsãlõníkẽ vé rĩ pi rá, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ꞌbãkí úvá rizú ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Páũlũ ní ũlũú rĩ yịzú. Ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu, kộpi rikí tã ĩ ní sĩí Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ lãá, kộpi lẽkí nị̃ị́ dõ tã Páũlũ ní átá rĩ tã áda. ¹²Yãhụ́dị̃ kárákará ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri rá, ãzini ũkú ambugu Gị̃rị́kị̃ vé ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ rĩ pi ãgõ Gị̃rị́kị̃ vé rĩ pi be, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri rá.

¹³Yãhụ́dị̃ Tẽsãlõníkẽ gá rĩ pi kâ yịị́ kínĩ, Páũlũ ri tị Múngú vé rĩ sẽé Bẽréyã gá ꞌdãlé, kộpi ní kpá ꞌdezú mụzú ꞌdãlé ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ĩcĩcĩkĩzú, kộpi ã ꞌokí rí Páũlũ pi ũnjí. ¹⁴Koro ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní Páũlũ ri pẽzú mụzú yị̃ị́ tị gé ꞌdãá, ꞌbo Sílã pi Tĩmõtéyõ be áwíkí adrií Bẽréyã gá ꞌdãá. ¹⁵ꞌBá Páũlũ ri jịꞌbá rĩ pi jịkí Páũlũ ri caá Ãtẽnésĩ gé, Páũlũ ní ẹzịzú kộpi ní kĩnĩ, lẽ kộpi ã újákí ĩ mụụ́ lũú Sílã pi ní Tĩmõtéyõ be, kộpi ẽ ímụ́kí ꞌí vúgá sĩ mbẽlẽ.

Páũlũ sẽ tị Múngú vé rĩ Ãtẽnésĩ gé

¹⁶Páũlũ kã rií Sílã pi ũtẽé Tĩmõtéyõ be Ãtẽnésĩ gé ꞌdãlé, ẹ́sị́ ni ị́sụ́ ĩzãngã, ĩri ní ngá ĩ ní údé múngú rú rĩ pi ndreé kụ̃rụ́ agá ꞌdãá kárákará rĩ sĩ. ¹⁷Ĩri ní fizú Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá ꞌdãá, rizú átázú Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní, ãzini ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku Múngú ri ị̃njị̃ꞌbá rĩ pi ní. Ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu ri kpá átá ꞌbá jọ̃kọ́nị̃ agá ꞌdãlé rĩ pi ní.

¹⁸Ngúlúmũ tã nị̃ꞌbá ambamba ĩ ní zịị́ Ẽpĩkúrĩyã, ãzini ĩ ní zịị́ Sĩtóyĩkĩ riꞌbá ãngũ ímbáꞌbá rĩ pi íꞌdókí rií ãgátá gãá Páũlũ be.

Ụrụkọꞌbée rikí ꞌyoó kínĩ, “Tã ágó ꞌdĩri ní rií átá ífífí ãkó ꞌdĩri ãꞌdi?”

Ụrụkọꞌbée kínĩ, “Índrézú ĩri ri tã Múngú túngú ꞌbá ụrụkọꞌbée vé ni ã tã átá.” Kộpi átákí ꞌdíni, ãꞌdiãtãsĩyã Páũlũ ri ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Yẹ́sụ̃ vé rĩ ũlũú, ãzini ri Yẹ́sụ̃ vé íngángárá gõó ídri rú rĩ vé tã ũlũú.

¹⁹Kúru kộpi ní Páũlũ ri jịzú mụzú pá tuzú ꞌbá ĩ úmúꞌbá tã lịꞌbá ĩ ní zịị́ Ãrẽpágõ rĩ pi ẹndrẹtị gé, kộpi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “Lẽ mî ũlũ ꞌbá ní tã úꞌdí mí ní rií ímbá ꞌdĩri, ĩri tã ngóni ni? ²⁰Tã mí ní rií átá ꞌdĩri, ọ́ꞌụ́ ꞌbá bị́ gé nõó ũꞌdũ be túngú, ꞌbâ úvá be lẽzú tã ꞌdĩri nị̃zú.”

²¹(ꞌBá Ãtẽnésĩ vé rĩ pi jãkã ímụ́ꞌbá adriꞌbá ꞌdãlé rĩ pi be, kộpi rikí átá tã ĩ ní ímbá úꞌdí ꞌdĩri vé tã sĩ, kộpi rikí bị́ ꞌbãá tã rĩ yịzú ãní.)

²²Kúru Páũlũ ní ngazú pá tuzú ꞌbá ĩ úmúꞌbá ĩ ní zịị́ Ãrẽpágõ rĩ pi ẹndrẹtị gé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ꞌbá Ãtẽnésĩ vé ꞌdĩꞌbée, á ndre ĩmi ꞌbãkí ẹ́sị́ céré rizú múngú rĩ pi ị̃njị̃zú. ²³Ãꞌdiãtãsĩyã má kã rií ẹ́cị́ kụ̃rụ́ ĩmivé rĩ agásĩ, á ndre ngá ĩmi ní rií ị̃njị̃ị́ múngú rú rĩ pi kárákará, á ndre vũrã rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãzú rĩ vé ãlu, sĩkí rụ́ꞌbá ni gé, MÚNGÚ Ĩ NÍ NỊ̃Ị́ KUYÉ NI NÍ. Múngú ĩmi ní rií ị̃njị̃ị́, ĩmi ní nị̃ị́ kuyé ꞌdĩri, á lẽ ĩmi ní tã ni ũlũú. ²⁴Múngú vũ gbiípi, ãzini ngá vũ drị̃gé rĩ pi gbiípi céré rĩ, ĩri Úpí ꞌbụ̃ pi rụụ́pi vũ be rĩ. Múngú adri jó bá áda ní sịị́ rĩ agá ku. ²⁵ꞌBá ãzi ícópi ĩri ẽ ĩzã koópi tã ãzi sĩ ꞌdãáyo, tã ãzi ĩri ní lẽé ꞌbá ãzi vúgá ni ꞌdãáyo. Ĩri ri ꞌbá ní ídri sẽ nĩ, ẹ̃vị̃vị̃ sẽ nĩ, ãzini ĩri ri ꞌbá ní ngá rĩ pi ãrẽvú sẽ céré nĩ. ²⁶ꞌBá Múngú ní gbií vũ drị̃gé nõgó rĩ pi, kộpivé úri íbí ĩfũú ꞌbá ãlu rụ́ꞌbá gá, kộpivé úyú ã ayi rí vũ drị̃gé sĩ céré. Ụ̃tị̃ sâ kộpi ní adrizú rĩ, ãzini vũrã kộpi ní adrizú rĩ kú ị́nọ́gọ́sị́ gí.

²⁷“Múngú ꞌo tã ꞌdĩri ꞌdíni, ꞌbá rĩ pi ã ndãkí rí ꞌi, ꞌbá rĩ pi ã rikí rí ãngũ rĩ ọ́mvụ́ mụzú drị́ sĩ, kộpi ẽ ị́sụ́kí rí ꞌi ãní. ꞌBo Múngú vụ̃ ꞌbâ ãlu ãlu rụ́ꞌbá gá sĩ rárá rú kuyé. ²⁸‘ꞌBá ní adrií ĩri agá rĩ sĩ, ĩri ri ꞌbá ní ũkpõ sẽ adrizú ídri rú, ẹ̃cị̃ tuzú, ãzini ꞌbá ní adrizú anigé ãní.’ Úngó ĩmi ní sĩí rĩ pi ụrụkọ agá, lũ ꞌbá ní kĩnĩ, ‘ꞌBâ anji ĩrivé ni.’

²⁹“Sụ̃ ꞌbá ní adrií anji Múngú vé ni rĩ tị́nị, lẽ ꞌbâ rikí ụ̃sụ̃ụ́ ꞌyozú kínĩ, Múngú ri ngá ĩ ní údé dábũ sĩ, aya ọ́gụ́ꞌbá ọ́gụ́ọ̃gụ̃ ni pi sĩ, dõku írã sĩ ni ꞌdíni ku, Múngú adri ngá ĩ ní údé drị́ sĩ ni ku. ³⁰Ọ́tụ́ ꞌbá ní drĩ tã nị̃zú kuyé rĩ gé, Múngú ụ̃sụ̃ ꞌbá drị̃gé ũnjí kuyé. ꞌBo nóni Múngú lẽ ꞌbá rĩ pi ãrẽvú céré ãngũ rĩ pi agásĩ ã újákí ẹ́sị́. ³¹Múngú útú ụ́ꞌdụ́ ꞌí ní lẽzú ꞌbá rĩ pi vé tã lịzú pịrị vũ drị̃gé nõgó rĩ gí, ĩri Yẹ́sụ̃ ri ĩpẽ ímụ́ ꞌbá rĩ pi vé tã lị nĩ. Múngú iꞌda ꞌbá ní tã ꞌdĩri lũzú kínĩ, ĩri tã áda, ĩri ní Yẹ́sụ̃ ri ingaá gõó ídri rú drãngárá gálésĩla rá rĩ sĩ.”

³²ꞌBá rĩ pi kâ tã Páũlũ ní ꞌyoó, Yẹ́sụ̃ drã, íngá gõó ídri rú drãngárá gálésĩla rá ꞌdĩri yịị́, ꞌbá ụrụkọꞌbée rikí gụụ́ ãní gụgụ, ꞌbo ụrụkọꞌbée kínĩ, “Lẽ mî ũlũ tã ꞌdĩri dị̃ị́, ꞌbá lẽkí yịị́.” ³³Páũlũ ní ngazú fũzú ꞌbá ĩ ní zịị́ Ãrẽpágõ rĩ pi ãsámvú gé sĩ. ³⁴ꞌBá rĩ pi ã ụrụkọ újákí ẹ́sị́ Úpí ri ẹ̃ꞌyị̃zú rá, kộpi újákí ĩ ícá ꞌbá Páũlũ ã pámvú ũbĩꞌbá ni pi. Kộpi ãsámvú gé ꞌdãá, ꞌbá rĩ ãlu ni Dĩyõnísĩyõ ꞌi, Dĩyõnísĩyõ ri ꞌbá ĩ úmúꞌbá ĩ ní zịị́ Ãrẽpágõ rĩ pi vé ọ́gụ́pị, ꞌbá rĩ ãzi ũkú ĩ ní zịị́ Dãmárĩ ꞌi, ꞌbá ụrụkọꞌbée be.

Páũlũ sẽ tị Múngú vé rĩ Kõrínítõ gá

¹Kúru Páũlũ ní ngazú fũzú kụ̃rụ́ Ãtẽnésĩ vé rĩ agásĩ, ĩri ní ꞌdezú mụzú Kõrínítõ gá. ²Páũlũ ca mụụ́ Yãhụ́dị̃gú ãzi ị́sụ́ ꞌdãlé, rụ́ ni Ákúwílã ꞌi, tịkí ĩri ãngũ Pónĩtõ vé rĩ agá, kộpi ímụ́kí drĩ ũkú ni Pĩrĩsílã be úꞌdí rú Ĩtálĩyã gélésĩla, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbãgú Kãlãwũdíyõ sẽ tãị́mbị́ ꞌbá Yãhụ́dị̃ vé rĩ pi ní kĩnĩ, lẽ kộpi ãrẽvú céré ã fũkí Rómã agásĩ rá. Páũlũ mụ kộpi ndreé, ³ị́sụ́ kộpivé ẹ̃zị́ rizú mãsámã údézú ni, sụ̃ Páũlũ ní rií mãsámã údé rĩ tị́nị. Kúru Páũlũ ri adrií kộpi be trụ́, kộpi úmúkí ĩ rií ẹ̃zị́ rĩ ngaá trụ́. ⁴Sãbátã ãlu ãlu, Páũlũ ri ꞌbá rĩ pi ímbá Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá ꞌdãá, ri Yãhụ́dị̃ rĩ pi úbé Gị̃rị́kị̃ rĩ pi be, kộpi ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí rí Yẹ́sụ̃ ri.

⁵Sílã pi kâ ímụ́ Tĩmõtéyõ be ãngũ Mãkẽdõníyã vé rĩ gé ꞌdãásĩ, kộpi kâ ícá Kõrínítõ gá nõlé, Páũlũ ꞌbã ẹ́sị́ rizú tị Múngú vé rĩ sẽzú sâ céré, ri ũlũú Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní kĩnĩ, Yẹ́sụ̃ ri Kúrísítõ. ⁶ꞌBo Yãhụ́dị̃ rĩ pi ọwụkí tị Páũlũ ní sẽé ꞌdĩri rá, kộpi uꞌdakí Páũlũ ri rá. Páũlũ ní fụ́rụ́ndị́ ĩvé bõngó rụꞌbá gá rĩ yazú, lũzú kínĩ, ꞌí gã kộpi sĩ. Ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ĩmivé ãrí ã ngo ĩmi drị̃gé! Ícókí mâ rụ́ zịị́ ãní ku! Íꞌdózú ãndrũ sĩ mụzú drị̃drị̃, ma ꞌde mụ adri ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ãsámvú gé.”

⁷Páũlũ ní fũzú Jó Múngú ri zịzú rĩ agásĩ, ĩri ní mụzú fizú Tị́tọ̃sị̃ Yụ́sị̃tọ̃18:7 Tị́tọ̃: Tị́tọ̃ adri Yãhụ́dị̃ ku. riípi Múngú ri ị̃njị̃ị́pi rĩ vé jó agá. ⁸Kũrísípõ ĩ ní ꞌbãá drị̃koma rú Jó Múngú ri Zịzú rĩ ũtẽépi rĩ pi ívé ꞌbá ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé rĩ pi be, ẹ̃ꞌyị̃kí Úpí ri rá. ꞌBá kárákará Kõrínítõ gá ꞌdãlé rĩ pi yịkí tị Páũlũ ní sẽé rĩ, kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí Úpí ri rá, sẽkí kộpi ní bãtízĩmũ rá.

⁹Ị́nị́ŋá ãzi sĩ, Úpí Yẹ́sụ̃ ní átázú Páũlũ ní urobí agá kĩnĩ, “Mî ꞌo ụ̃rị̃ sĩ ku, ꞌí sẽ tị Múngú vé rĩ mụzú, lẽ mî újí kíri ku. ¹⁰Ma mi ũtẽ rá, ꞌbá ãzi ícó mi ꞌoó ũnjí ãluŋáni ku, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá mávé ni pi kárákará anigé kụ̃rụ́ nõri agá.” ¹¹Páũlũ adri caá Kõrínítõ agá ꞌdãá ílí ãlu ẹ̃lị́ sĩ, ri ụ́ꞌdụ́kọ́ Múngú vé rĩ ímbá ꞌbá rĩ pi ní.

¹²Lókí Gálĩyõ ní adrizú gávãnã rú ãngũ Ãkáyã18:12 Ãkáyã: Kụ̃rụ́ Kõrínítõ vé rĩ ãngũ Ãkáyã vé rĩ agá. vé rĩ agá rĩ gé, Yãhụ́dị̃ rĩ pi ã ụrụkọ úmúkí ĩ Páũlũ ri rụụ́, kộpi jịkí ĩri pá tuú gávãnã ẹndrẹtị gé, ã lị rí ĩrivé tã. ¹³Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Ágó nõri ri ꞌbá rĩ pi ẽ drị̃ ụ́cị́, kộpi ẽ ị̃njị̃kí rí Múngú ri sụ̃ ꞌbávé tãị́mbị́ ní lẽé rĩ tị́nị ku.”

¹⁴Páũlũ kã lẽé kõdô átá, Gálĩyõ ní ꞌyozú Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní kĩnĩ, “Ĩmi Yãhụ́dị̃ ꞌdĩꞌbée, tã ĩmi ní Páũlũ ri tõzú rĩ, ĩdĩ té dõ ãlí, ãzini ꞌo dõ tã ũnjí, ma té ícó ĩmivé tã yị rá. ¹⁵ꞌBo tã rĩ ní adrií átángá Páũlũ ní átá rĩ vé tã, rụ́ vé tã, ãzini ĩmivé tãị́mbị́ vé tã rĩ sĩ, lẽ ĩmi útúkí ĩmi ãsámvú gé sĩ útútũ, átángá ꞌdĩꞌbée sĩ, á lị tã ãní Páũlũ drị̃gé ku.” ¹⁶Kúru ĩri ní kộpi drozú fũzú jó tã lịzú rĩ agásĩ ãmvé. ¹⁷Kộpi ní Sõsĩténĩ adriípi drị̃koma rú Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá rĩ rụzú, kộpi ní rizú ĩri fụzú jó tã lịzú rĩ ẹndrẹtị gé ꞌdĩgé. ꞌBo tã ni fi Gálĩyõ agá ꞌdãá ãluŋáni kuyé.

Páũlũ újá ꞌi gõó Ãnĩtĩyókã gá ãngũ Sírĩyã vé rĩ agá

¹⁸Vụ́drị̃ ni gé, Páũlũ gõ adrií Kõrínítõ gá ꞌdãlé ụ́ꞌdụ́ kárákará. Ĩri ní kúru ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi kuzú, ĩri ní tụzú kũlúmgba agá, ĩri ní ꞌdezú mụzú ãngũ Sírĩyã vé rĩ gé, Pĩrĩsílã pi Ákúwílã be, kộpi ꞌdekí mụụ́ Páũlũ pi be trụ́. Kộpi ní drĩ mụzú kuyé rĩ gé, Páũlũ sẽ ꞌî drị̃ꞌbí rẽé rá, sẽ rẽé Kẽnĩkũríyã gá ꞌdãá, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri ní ũyõ sõó Múngú ẹndrẹtị gé gí rĩ sĩ. ¹⁹Kộpi kâ mụụ́ caá Ẽfésõ gá ꞌdãá, Páũlũ ní Pĩrĩsílã pi kuzú Ákúwílã be, ĩri ní ꞌdezú fizú Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá ꞌdãá ọ́ꞌdụ́kụ́lẹgúsĩ, kộpi ní íꞌdózú átázú Yãhụ́dị̃ rĩ pi be. ²⁰Yãhụ́dị̃ rĩ pi mãkí kõdô ĩri kínĩ, ã adri caá ĩ be lókí be ãco, ꞌbo Páũlũ ãꞌyĩ kuyé. ²¹Páũlũ kã lẽé ꞌdeé mụụ́, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Múngú lẽ dõ rá, ma ĩgõ ĩmi vúgá nõó rá.” Kúru ĩri ní tụzú kũlúmgba agá Ẽfésõ gá ꞌdãgá, ĩri ní ꞌdezú mụzú. ²²Páũlũ kã mụụ́ caá kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ gé, ĩri ní ísị́zú vũgá, ĩri ní ꞌdezú mụzú ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rĩ pi ẹzịzú. Kúru ĩri ní agazú mụzú kụ̃rụ́ Ãnĩtĩyókã18:22 Kụ̃rụ́ Ãnĩtĩyókã: Kụ̃rụ́ Ãnĩtĩyókã ꞌdĩri ãngũ Sírĩyã vé rĩ agá. vé rĩ gé ꞌdãá.

²³Páũlũ adri Ãnĩtĩyókã gá ꞌdãá ụ́ꞌdụ́ kárákará. Vụ́drị̃ ni gé, ĩri ní ꞌdezú mụzú ãngũ Gãlãtị́yã vé rĩ gé, ãzini Pụ̃rụ̃gị́yã vé rĩ gé, ri ẹ́cị́ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi úndré ãngũ ꞌdĩꞌbée agásĩ, ri ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ẽ ẹ́sị́ ímbá, kộpi ã adrikí rí ũkpó ũkpó ĩvé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá.

²⁴Yãhụ́dị̃gú ãzi rụ́ ni Ãpólõ ꞌi, tịkí ĩri Ãlẽkĩzãndãríyã gá, ĩri ní ícázú Ẽfésõ gá. Ímbákí ĩri Búkũ Múngú vé rĩ sĩ, nị̃ tã ni ambamba. ²⁵Ímbákí ĩri ní tã Úpí Yẹ́sụ̃ vé rĩ rá, ãní sẽ ri tã Yẹ́sụ̃ vé rĩ ímbá ꞌbá rĩ pi ní úvá sĩ, ímbá tã rĩ múké múké. ꞌBo bãtízĩmũ ꞌyéŋá ĩri ní nị̃ị́ rá rĩ, ĩri bãtízĩmũ Yũwánĩ ní sẽé rĩ. ²⁶Ãpólõ ní íꞌdózú tị Múngú vé rĩ sẽzú ụ̃rị̃ ãkó Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá ꞌdãá. Pĩrĩsílã pi Ákúwílã be kâ tị ĩri ní sẽé ꞌdĩri yịị́, kộpi ní ĩri zịzú mụzú ĩvé ãngá, kộpi ní tã Múngú vé rĩ vé ífífí ũlũzú ĩri ní múké múké.

²⁷Ãpólõ kã lẽé ꞌdeé mụụ́ ãngũ Ãkáyã vé rĩ gé ꞌdãá, ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Ẽfésõ gá rĩ pi ímbákí ĩri ẽ ẹ́sị́, kộpi sĩkí kọ̃kọ̃bị́ sẽé ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá Ãkáyã gá ꞌdãlé rĩ pi ní kínĩ, lẽ kộpi ẽ ẹ́ꞌyị́kí Ãpólõ ri múké. Ãpólõ vé cangárá ꞌdãlé rĩ ko ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá ẹ́sị́ múké Múngú vé rĩ sĩ rĩ pi ẽ ĩzã ambamba. ²⁸Ãpólõ íꞌdó rií ãgátá gãá Yãhụ́dị̃ rĩ pi be ũkpõ sĩ gúnyá agá, ri tã Búkũ Múngú vé rĩ agá rĩ ũlũú kộpi ní, lũzú ꞌyozú kínĩ, Yẹ́sụ̃ ri Kúrísítõ.

Ẹ̃zị́ Páũlũ ní ngaá Ẽfésõ gá rĩ

¹Ãpólõ kã rií adrií Kõrínítõ gá ꞌdãlé, Páũlũ ní ẹlịzú mụzú ãngũ rĩ agásĩ, ĩri ní cazú Ẽfésõ gá. Ca mụụ́ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá ni pi ị́sụ́ ꞌdãlé. ²Páũlũ ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Sâ ĩmi ní Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rĩ gé, Índrí Uletere rĩ ású nyo ĩmi rá?”

Kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “Índrí Uletere rĩ ású ꞌbâ kuyé, ꞌbá yịkí ꞌyozú kínĩ Índrí Uletere anigé ꞌdíni kuyé?”

³Kúru Páũlũ ní kộpi zịzú kĩnĩ, “Bãtízĩmũ ĩ ní sẽé ĩmi ní rĩ, ĩri bãtízĩmũ ngõri?”

Kộpi ní újázú kínĩ, “Bãtízĩmũ ĩ ní sẽé ꞌbá ní rĩ, Yũwánĩ ní tã ni ímbá rĩ.”

⁴Páũlũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Bãtízĩmũ Yũwánĩ ní sẽé rĩ, ĩri ẹ́sị́ újázú ãní ũnjĩkãnyã agásĩ. Yũwánĩ ꞌyo ꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, lẽ kộpi ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí ꞌbá úmvúlésĩ ímụ́pi ꞌî vụ́drị̃ gé rĩ, ꞌbá úmvúlésĩ ímụ́pi rĩ Yẹ́sụ̃ ꞌi.”

⁵ꞌBá rĩ pi kâ tã Páũlũ ní ꞌyoó ꞌdĩri yịị́, vụ́drị̃ ni gé, ĩ ní kộpi ní bãtízĩmũ sẽzú Úpí Yẹ́sụ̃ ã rụ́ sĩ. ⁶Páũlũ kã drị́ tị̃ị́ kộpi drị̃gé, Índrí Uletere rĩ ní kộpi ásúzú, kộpi ní rizú átázú tị ãndíãndí ni pi sĩ, ãzini kộpi ní rizú tã Múngú ní ũlũú kộpi ní rĩ ũlũzú ꞌbá rĩ pi ní. ⁷ꞌBá Índrí Uletere rĩ ní ású rĩ pi vé kãlãfe ri ícó ca mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ rá.

⁸Páũlũ fi Jó Múngú ri Zịzú rĩ agá ꞌdãlé, ri tị Múngú vé rĩ sẽé ụ̃rị̃ ãkó caá mbãá na, ri kộpi úbé, ũlũ kộpi ní mãlũngã Múngú vé rĩ ã tã, kộpi ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí rí tã ꞌí ní ũlũú rĩ bẽnĩ. ⁹ꞌBo Yãhụ́dị̃ rĩ pi ụrụkọ ẽ drị̃ ícá ũkpó ũkpó, kộpi gãkí tã Páũlũ ní ímbá rĩ sĩ, kộpi átákí ũnjí Yẹ́sụ̃ vé tã sĩ gúnyá agá. Páũlũ ní kộpi kuzú. Ĩri ní ngazú mụzú jó Tẽránã vé ĩ ní rizú ãngũ ímbázú rĩ agá ꞌdãá, jị ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi mụzú ꞌí vúgá sĩ ĩndĩ. Ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu, ri ꞌbá rĩ pi ímbá jó Tẽránã vé rĩ agá ꞌdãá. ¹⁰Páũlũ ímbá ꞌbá rĩ pi caá ꞌdãlé ílí ị̃rị̃, Yãhụ́dị̃ rĩ pi, ãzini Gị̃rị́kị̃ adriꞌbá ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ agá rĩ pi yịkí ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Úpí Yẹ́sụ̃ vé ĩ ní ũlũú ꞌdĩri rá.

¹¹Múngú sẽ Páũlũ ní ũkpõ ãmbúgú tã ãyãzú ãyãyã ni pi ꞌozú. ¹²ꞌBá rĩ pi rikí Páũlũ vé lãmbá, ãzini bõngó ĩri ní suú ꞌî bẹ̃drị̃ gé rĩ pi jịị́ mụụ́ ꞌbãá ꞌbá drã be rĩ pi ã rụ́ꞌbá úlózú ãní, kộpivé drã dẹ ãní rá, ãzini índrí ũnjí rĩ pi fũkí kộpi drị̃gé sĩ rá.

¹³Yãhụ́dị̃ ụrụkọ rikí ẹ́cị́ kụ̃rụ́ rĩ pi agásĩ, kộpi lẽkí índrí ũnjí rĩ pi19:13 Índrí ũnjí rĩ pi: Índrí ũnjí rĩ pi ándúrú mãlãyíkã Múngú vé ni ꞌbụ̃ gé ꞌdãá, kộpi ŋõkí tãị́mbị́ Múngú vé rĩ, Sãtánã ri kộpivé ãmbúgú. Múngú ídró kộpi ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ vũgá nõó, kộpi gõkí ufuú índrí ũnjí, kộpi ri ꞌbá rĩ pi ní ĩzãngã sẽ vũ drị̃gé nõgó. ꞌÍ lã Iꞌdangárá 12:7-9. údró fũú ꞌbá rĩ pi drị̃gé sĩ. Kộpi ụ̃ꞌbị̃kí rií índrí ũnjí rĩ pi údró Yẹ́sụ̃ ã rụ́ sĩ. Kộpi rikí ꞌyoó kínĩ, “Yẹ́sụ̃ Páũlũ ní rií átá ĩrivé tã sĩ ꞌdĩri ã rụ́ sĩ, ĩmi índrí ũnjí rĩ pi, ĩmi fũkí ꞌbá rĩ pi drị̃gé sĩ rá.” ¹⁴Anji ãgõ ẹ́zị̂rị̃ Sẽkévã vé rĩ pi rikí tã ꞌdĩri ꞌoó nĩ. Sẽkévã ri Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé átálágú atala rĩ pi drị̃gé rĩ. ¹⁵Ụ́ꞌdụ́ ãlu, kộpi kâ lẽé índrí ũnjí droó ágó ãzi drị̃gé sĩ, índrí ũnjí rĩ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Á nị̃ Yẹ́sụ̃ ri rá, á nị̃ kpá Páũlũ ri rá, ꞌbo ĩmi ãꞌdi pi?” ¹⁶Ágó índrí ũnjí be rĩ ní wazú kộpi rụzú ọ̃jọ̃gọ̃ sĩ, ndẽ kộpivé ũkpõ rá. Fụ kộpi ũnjí ũnjí, kộpi ápákí ũfũú jó rĩ agásĩ ãmvé ꞌdãá rụ́ꞌbá be ule, ãrí ri raá kộpi ã rụ́ꞌbá gá sĩ.

¹⁷Yãhụ́dị̃, ãzini ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku adriꞌbá Ẽfésõ gá rĩ pi kâ tã ꞌdĩri yịị́, ụ̃rị̃ fụ kộpi ambamba, sẽ kộpi ị̃njị̃kí Úpí Yẹ́sụ̃ vé rụ́ ãní ambamba. ¹⁸ꞌBá kárákará Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ũlũkí ĩvé tã ũnjí ĩ ní ꞌoó rĩ pi rá gúnyá agá. ¹⁹ꞌBá kárákará ándúrú adriꞌbá újógú rú rĩ pi úmúkí ĩvé búkũ ũjõgũ vé rĩ pi, kộpi íjị́kí zãá gúnyá agá ꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé ꞌdĩgé. Kộpi kâ mũfẽngã ĩ ní búkũ rĩ pi jezú rĩ lãá, ãjẽ ni mũfẽngã fífí ẹ̃njị̃ị́pi ẹ̃njị̃ẹ̃njị̃ élĩfũ pụ̃kụ́ tọ̃wụ́ (50,000). ²⁰Kúru ụ́ꞌdụ́kọ́ Úpí vé ĩ ní ũlũú rĩ, ayi mụzú ãngũ rĩ pi agásĩ céré, ũkpõ be ambamba.

²¹Tã ꞌi ngaápi ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, Páũlũ ụ̃sụ̃ kĩnĩ ꞌí lẽ ꞌdeé mụụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã gá, ꞌi ẹlị mụzú trãá ãngũ Mãkẽdõníyã vé rĩ agásĩ, ãzini ãngũ Ãkáyã vé rĩ agásĩ. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á ca dõ ꞌdãlé gí, á lẽ kpá ꞌdeé mụụ́ ꞌbá Rómã vé rĩ pi ndreé.” ²²Ĩri ní ívé ꞌbá ị̃rị̃ riꞌbá ꞌî ĩzã koꞌbá rĩ pi pẽzú mụzú Mãkẽdõníyã gá ꞌdãlé, ꞌbá rĩ Tĩmõtéyõ pi Ẽrésĩtõ be, áwí ívé rĩ adrií ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ gé ꞌdãlé lókí be mãdã.

ꞌBá rĩ pi ĩgãnyãkí ũnjí ũnjí Ẽfésõ agá ꞌdãá

²³Lókí ꞌdãri gé, ꞌbá rĩ pi ĩgãnyãkí ũnjí ũnjí Úpí vé tã ĩ ní ũlũú rĩ sĩ. ²⁴Ágó ãzi ũndógó riípi aya dị̃ị́pi ni, rụ́ ni Dẽmẽtĩríyõ ꞌi, ĩri ri aya ọ́gụ́ꞌbá ọ́gụ́ọ̃gụ̃ ni pi dị múngú ũkú rú ĩ ní zịị́ Ãtémĩ rĩ vé jó sịzú ãní, ꞌbá ẹ̃zị́ ngaꞌbá ĩri be trụ́ rĩ pi ri mũfẽngã ị́sụ́ ambamba. ²⁵Dẽmẽtĩríyõ ní ívé ꞌbá ẹ̃zị́ vé rĩ pi zịzú ímụ́zú ꞌí vúgá nõó, zị kpá ꞌbá riꞌbá ẹ̃zị́ ãlu ãlu ꞌdĩri ngaꞌbá rĩ pi ímụ́zú ĩndĩ, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Ãgõ ꞌdĩꞌbée, ĩmi nị̃kí rá mũfẽngã ꞌbá ní ị́sụ́ ãmbúgú nõri, ꞌbá ị́sụ́kí ẹ̃zị́ ꞌbá ní rií ngaá nõri sĩ. ²⁶Sụ̃ ĩmi ní ndreé, ãzini ĩmi ní yịị́ rá rĩ tị́nị, ágó Páũlũ ꞌdĩri íꞌdó ꞌbá rĩ pi ẽ drị̃ ụ́cị́ kĩnĩ, múngú ĩ ní údé drị́ sĩ ꞌdĩri, adri múngú áda kuyé, ụ́cị́ ꞌbá kárákará pi ẽ drị̃ íꞌdózú Ẽfésõ gá, cĩmgbá cazú ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ agásĩ céré. ²⁷ꞌBá rĩ pi céré ímụ́ átá ẹ̃zị́ ꞌbávé nõri ã tã sĩ ũnjí. Kộpi gõkí jó múngú ũkú rú Ãtémĩ ꞌdĩri vé rĩ ị̃njị̃ị́ ku, múngú ꞌdĩri íꞌdókí ĩri ị̃njị̃ị́ ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ agásĩ céré, cazú vũ drị̃gé sĩ céré. ꞌBávé múngú adriípi ãmbúgú ꞌdĩri, tã ni ri ímụ́ ãvĩ ꞌbá rĩ pi agásĩ rá.”

²⁸ꞌBá ẹ̃zị́ ngaꞌbée rĩ pi kâ tã ꞌdĩri yịị́, kộpi ã ꞌa ve rá, kộpi íꞌdókí rií útré ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Ãtémĩ ri ãmbúgú ꞌbá Ẽfésõ vé rĩ pi vé ni!” ²⁹Kã mụụ́ adrií mãdã, ꞌbá kụ̃rụ́ agá rĩ pi céré ngakí rií útré. ꞌBá rĩ pi ní Gáyõ pi rụzú Ãrĩsĩtãrúkõ be, njuzú mụzú kộpi be vũrã ꞌbá rĩ pi ní rizú ĩ úmúzú áví ndrezú rĩ gé ꞌdãá. ꞌBá ị̃rị̃ ꞌdĩꞌbée ímụ́kí Páũlũ pi be trụ́ Mãkẽdõníyã gá ꞌdãásĩ. ³⁰Páũlũ lẽ kõdô mụụ́ ꞌi iꞌdaá ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ẹndrẹtị gé ꞌdãá, ꞌbo ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ugakí ĩri sĩ. ³¹Ũgalaku ụrụkọ ãngũ ꞌdãri agá adriꞌbá Páũlũ vé ũndĩ rĩ pi, kộpi ní ụ́ꞌdụ́kọ́ pẽzú mụzú Páũlũ ní, kộpi mãkí ĩri kínĩ, ã mụ vũrã áví úndrézú rĩ gé ꞌdãá ku.

³²ꞌBá ĩ úmúꞌbá rĩ pi ní íꞌdózú útrézú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá, kộpi rikí útré lẹ́tị be ãndíãndí. ꞌBá rĩ pi ẽ drị̃ ábá céré céré, kộpi nị̃kí kuyé ꞌyozú kínĩ, ĩ úmúkí ĩ vũrã ꞌdãri gé ãꞌdi ꞌoó. ³³Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní Ãlẽkĩzándã ri zezú mụzú pá tuzú ĩ ẹndrẹtị gé ꞌdãá, kộpi ní ꞌyozú ĩri ní kínĩ, “Mí ũlũ ꞌbá ní mívé tã.” Ãlẽkĩzándã ní drị́ ꞌbãzú ꞌbá rĩ pi ã újíkí kíri, ꞌî ũlũ rí tã ꞌi ngaápi rĩ. ³⁴ꞌBo ꞌbá rĩ pi kâ nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ, Ãlẽkĩzándã ri Yãhụ́dị̃gú, kộpi ní íꞌdózú útrézú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Ãtémĩ ri ãmbúgú ꞌbá Ẽfésõ vé rĩ pi vé ni!”

³⁵Ũgalaku riípi tã kụ̃rụ́ rĩ vé rĩ sĩípi rĩ ní ꞌbá rĩ pi ugazú újízú kíri, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi ꞌbá Ẽfésõ vé ꞌdĩꞌbée, ꞌbá ãngũ nõri agá rĩ pi ãrẽvú céré nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, ꞌbâ ri jó múngú Ãtémĩ vé rĩ ũtẽ nĩ. Kộpi nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, írã íꞌdépi ꞌbụ̃ gélésĩla rĩ, íꞌdé vũrã nõri gé, ꞌbá rĩ pi ní rií ị̃njị̃ị́ múngú Ãtémĩ rú ꞌdĩ. ³⁶Tã ꞌdĩri ĩri tã áda, ꞌbá ãzi ícó gãá ku, lẽ ĩmi adrikí kíri, ã ꞌdekí tã gá mbẽlẽŋá ku. ³⁷Ãgõ ĩmi ní íjị́ nõꞌbée ụ̃gụ̃kí ngá ꞌbávé jó múngú vé rĩ agá rĩ kuyé, kộpi uꞌdakí kpá ꞌbávé múngú Ãtémĩ ri kuyé. ³⁸Dẽmẽtĩríyõ pi ívé ꞌbá ẹ̃zị́ vé rĩ pi be, dõ kộpi tã be anigé ꞌbá ꞌdĩꞌbée be, jó tã lịzú rĩ anigé, ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi kpá anigé, kộpi tã rĩ lị nĩ. ³⁹ꞌBo dõ tã ãzi ĩmî ẹ́sị́ agá túngú ni anigé ĩmi lẽkí átá, ꞌbá riꞌbá tã ụ̃sụ̃ꞌbá kụ̃rụ́ agá rĩ pi ícó tã ꞌdĩri útú nĩ. ⁴⁰Tã ꞌbá ní ĩgãnyãzú ụ́ꞌdụ́ ãndrũ rĩ agá nõri, ĩri sẽ ĩ tã lị ãní ꞌbá drị̃gé. ꞌBá ícókí ꞌbâ úná tã ꞌdĩri agásĩ bã ku, ãꞌdiãtãsĩyã tã ꞌbá ní ĩgãnyãzú ꞌdĩri vé ífífí ꞌdãáyo.” ⁴¹Ũgalaku rĩ kã tã ꞌdĩri ꞌyoó ꞌdíni, ĩri ní kúru ꞌyozú kĩnĩ, ꞌbá rĩ pi ã ayikí ꞌdĩísĩ rá.

Páũlũ ẹlị mụzú ãngũ Mãkẽdõníyã vé rĩ agásĩ, ãzini Gị̃rị́kị̃ vé rĩ agásĩ

¹Ĩgãnyãngárá ꞌbá rĩ pi ní rizú útrézú ꞌdĩri kã újí, Páũlũ ní ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi zịzú ímụ́zú ꞌí vúgá nõó, ĩri ní kộpi ẹ́sị́ ímbázú. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, mõdó ĩmi ní, ĩri ní kúru ꞌdezú mụzú ãngũ Mãkẽdõníyã vé rĩ gé. ²Páũlũ ri ẹ́cị́ mụzú kụ̃rụ́ rĩ pi agásĩ, ri ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ẽ ẹ́sị́ ímbá mụzú, kúru ĩri ní cazú ãngũ Gị̃rị́kị̃20:2 Ãngũ Gị̃rị́kị̃ vé rĩ: Índrézú Páũlũ ꞌde mụụ́ kụ̃rụ́ Kõrínítõ vé rĩ agá, ãngũ Ãkáyã vé rĩ agá. Ãkáyã ri ãngũ Gị̃rị́kị̃ vé rĩ agá. vé rĩ gé, ³adri caá ꞌdãá mbãá na. Páũlũ útú ꞌi lẽzú mụzú Sírĩyã gá kũlúmgba sĩ, ꞌbo Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ĩri ã tã lií rĩ sĩ, ụ̃sụ̃, gõ ꞌi újá, ꞌdụ lẹ́tị ẹlịị́pi mụzú ãngũ Mãkẽdõníyã vé rĩ agásĩ rĩ.

⁴ꞌBá mụꞌbá Páũlũ be trụ́ rĩ pi, Sõpátã Páyírãsĩ mvọ́pị íngápi Bẽréyã gá rĩ ꞌi, Ãrĩsĩtãrúkõ ꞌi, Sẽkúndã ꞌi, ꞌbá ꞌdĩꞌbée íngákí Tẽsãlõníkẽ gá, Gáyõ ꞌi, Tĩmõtéyõ ꞌi, ꞌbá ꞌdĩꞌbée íngákí Dẽrébẽ gá, Tũkíkõ ꞌi, Tõrõfímũ ꞌi, ꞌbá ꞌdĩꞌbée íbíkí íngá ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ agá. ⁵ꞌBá ꞌdĩꞌbée ꞌdekí mụzú drị̃drị̃, kộpi mụkí ꞌbâ tẽé Tũrówã gá. ⁶Ụ́ꞌdụ́ ĩ ní Ụ̃mụ̃ Pánga ni ꞌBãá Údrá ku rĩ nyazú rĩ ã vụ́drị̃ gé, ꞌbá ní tụzú kũlúmgba agá Pị̃lị̃pọ́yị̃ gé ꞌdãgá, ꞌbá ní ꞌdezú mụzú. ꞌBá tukí ẹ̃cị̃ caá ụ́ꞌdụ́ tọ̃wụ́, ꞌbá cakí mụụ́ kộpi ị́sụ́ Tũrówã gá, ꞌbá adrikí caá ꞌdãá ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃.

Ingakí Ẽwũtíkõ ri gõó ídri rú drãngárá gálésĩ kụ̃rụ́ Tũrówã vé rĩ agá

⁷Kã mụụ́ adrií ụ́ꞌdụ́ Sãbátã vé rĩ gé ũndrésĩ, ꞌbá ní ꞌbâ úmúzú céré vũrã ãlu gé pánga Úpí vé rĩ nyangárá gá. Páũlũ ní íꞌdózú tị sẽzú ꞌbá rĩ pi ní, drụ̃ ꞌdíni, ĩri ní lẽé mụụ́mụ rĩ sĩ, sẽ tị rĩ caá cĩmgbá ị́nị́ŋá ágágá. ⁸Ũꞌyũkí lámbã kárákará jó ꞌbá ní tụzú úrízú ụrụgégé rĩ agá ꞌdãá. ⁹Páũlũ kã rií tị rĩ sẽé mụzú sâ be ãco, kẹ̃rị́mvá Ẽwũtíkõ úrí ívé rĩ kú sũbâ gá, ꞌde ụ́ꞌdụ́ gé kpílíkpílí, ĩri ní íꞌdézú jó ã ꞌa na ụrụgégé rĩ gé ꞌdãásĩ vũgá nõó. ꞌBá rĩ pi kâ ĩri ingaá, ị́sụ́ ãkũdẽ drã gí. ¹⁰Páũlũ ní ísị́zú ímụ́zú ụrụ ꞌdãásĩ vũgá nõó, ĩri ní ọ̃vụ̃zú, uꞌdezú ãvũ rĩ rụzú, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ĩmi újíkí kíri, ꞌbá ãzi ã ngo ku, Ẽwũtíkõ ri ídri rú.” ¹¹Kúru Páũlũ pi ní gõzú tụzú jó agá ụrụgégé ꞌdãá, ĩri ní pánga íꞌdụ́zú ũndĩzú, kộpi ní nyazú trụ́. Páũlũ átá cĩmgbá cazú ụ̃ꞌbụ́tịŋá gá, ĩri ní kúru ꞌdezú mụzú. ¹²ꞌBá Yẹ́sụ̃ rĩ ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní kẹ̃rị́mvá rĩ jịzú mụzú ꞌbẹ̃tị́ ꞌdãá ídri rú, ãyĩkõ fụ kộpi ambamba.

Páũlũ átá ívé tã ụ̃dụ̃ drị̃koma Ẽfésõ vé rĩ pi ní

¹³Páũlũ ụ̃sụ̃, lẽ mụụ́ pá sĩ kụ̃rụ́ Ásõ vé rĩ gé ꞌdãá. Kúru ꞌbá ní ꞌdezú mụzú drị̃drị̃ kũlúmgba sĩ Ásõ gá ꞌdãá, vũrã ꞌbá ní mụzú ꞌbâ ị́sụ́zú Páũlũ pi be rĩ gé. ¹⁴Páũlũ caá ꞌbâ ị́sụ́ Ásõ gá ꞌdãá, ĩri ní tụzú kũlúmgba agá, ꞌbá ní ꞌdezú mụzú Mĩtĩlénẽ gá ꞌdãá trụ́. ¹⁵Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá ní ꞌdezú mụzú kũlúmgba rĩ sĩ, ꞌbá ẹlịkí mụzú ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá Kĩyósĩ vé rĩ ã gãrã gá sĩ. Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá ní cazú Sãmósĩ gé. Ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá ní cazú Mĩlétõ gá.

¹⁶Páũlũ ụ̃sụ̃ ándúrú kĩnĩ, ꞌí lẽ agaá kụ̃rụ́ Ẽfésõ vé rĩ ã gãrã gá sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌí lẽ sâ izaá ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ agá ꞌdãá ku. ꞌÍ lẽ mụụ́ mbẽlẽ mbẽlẽ, ꞌî ca rí Yẹ̃rụ́sãlémã gá, ícó dõ rá, ụ́ꞌdụ́ Pẽnĩtĩkósĩtã vé rĩ ẽ ị́sụ́ rí ꞌi ꞌdãlé. ¹⁷ꞌBá kã caá Mĩlétõ gá ꞌdãá, Páũlũ ní ụ́ꞌdụ́kọ́ pẽzú mụzú drị̃koma kãnísã vé rĩ pi ní Ẽfésõ gá ꞌdãá, lẽ kộpi ẽ ímụ́kí ꞌí vúgá nõó.

¹⁸Kộpi kâ ícá, Páũlũ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Lókí má ní ícázú ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ agá, ꞌbá ní adrizú ĩmi be rĩ gé, ĩmi nị̃kí mávé adringárá rá. ¹⁹Yãhụ́dị̃ rĩ pi ã ụrụkọ ꞌokí ma ũnjí, sẽ má ní ĩzãngã ambamba, ꞌbo á ꞌbã ma kú mãdã, á ri ẹ̃zị́ ngaá Úpí ní. ²⁰Ĩmi nị̃kí rá, má ní tị Múngú vé rĩ ũlũngárá gá, má ũzụ̃ ĩmi ní tã ãzi ãluŋáni kuyé, á ri tã rĩ ímbá gúnyá agá, ãzini ĩmivé ꞌbẹ̃tị́ ãsámvú gé sĩ. ²¹Á ꞌyo Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní, ãzini ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ní tã ũkpó ũkpó, lẽ kộpi ã újákí ẹ́sị́ ũnjĩkãnyã agásĩ rá, kộpi ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí Múngú ri, ãzini kộpi ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ ri.

²²“Sụ̃ Índrí Uletere rĩ ní lũú má ní rĩ tị́nị, á lẽ nóni mụụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã gá, ꞌbo á nị̃ kuyé dõ tã ngóni ri mụ ꞌi nga má be ꞌdãlé nĩ. ²³Kụ̃rụ́ ãlu ãlu má ní cazú rĩ agá, Índrí Uletere rĩ ri ũlũú má ní kĩnĩ, ĩ ma ꞌdụ ꞌbe ĩzãngã nya jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá. ²⁴ꞌBo tã ngóni ri dõ ꞌi nga má be nĩ, má ụ̃sụ̃ ku, á lẽ ẹ̃zị́ Úpí Yẹ́sụ̃ ní sẽé má ní rĩ ngaá caá ụ̃dụ̃ gé. Ẹ̃zị́ ĩri ní sẽé má ní nõri, ma ri ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé ẹ́sị́ múké vé rĩ ã tã ũlũ mụzú.

²⁵“Á ri ẹ́cị́ mãlũngã Múngú vé rĩ ã tã ũlũú ĩmi ní, ꞌbo á nị̃ rá ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ꞌbá ãzi gõ ma ndreé dị̃ị́ ku. ²⁶Ãndrũ sĩ á lẽ ꞌyoó ĩmi ní ꞌdíni, ꞌbá rĩ sẽ dõ ꞌi fií drãngárá ꞌdániꞌdáni rĩ agá, adri mâ tã kuyé. ²⁷Ãꞌdiãtãsĩyã má ũlũ ĩmi ní tã Múngú ní lẽé rĩ pi ãrẽvú céré rá.

²⁸“Lẽ ĩmi ũtẽkí ĩmi ũtẽtẽ, ãzini ĩmi ũtẽkí kãbĩlõ Índrí Uletere rĩ ní sẽé kuú ĩmi drị́gé rĩ pi ũtẽtẽ. Lẽ ĩmi úcékí kãbĩlõ Múngú vé adriꞌbá kãnísã agá, ĩri ní jeé ívé ãrí sĩ rĩ pi. ²⁹Á nị̃ rá úmvúlésĩ á mụ dõ gí, ꞌbá ụrụkọ ímụ́ ífí ĩmi ãsámvú gé sụ̃ ãrãkíla tị́nị, kộpi ímụ́ kãbĩlõ rĩ pi ꞌo ũnjí. ³⁰Ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ꞌbá ụrụkọ ímụ́ tã ũnjõ vé ni ũlũ, kộpi lẽkí ꞌbá rĩ pi ã ãꞌyĩkí tã ĩ ní rií ũlũú rĩ áyu. ³¹Lẽ ĩmi ndrekí múké! Ĩmi ígákí tã má ní adrizú ĩmi ãsámvú gé nõgó cazú ílí na ꞌdãri, á ꞌbã ẹ́sị́ rizú ĩmi ímbázú ụ̃tụ́ŋá pi ị́nị́ŋá be mị̃ị́ndrẹ be mị gé, ĩmi adrikí rí ũkpó ũkpó ĩmivé ẹ̃ꞌyị̃ngárá agá.

³²“Á ku nóni ĩmi Múngú drị́gé, ĩrivé ẹ́sị́ múké rĩ ã adri ĩmi be, ã sẽ ĩmi ã adrikí ũkpó ũkpó, ã sẽ ĩmi ní ngá múké, ĩmi ãlẽkí rí anji ĩri ní ũpẽé gí rĩ pi be trụ́.

³³“Á ꞌbã ẹ́sị́ ꞌbá ãzi vé mũfẽngã drị̃gé kuyé, dõku ꞌbá ãzi vé bõngó drị̃gé kuyé. ³⁴Ĩmi nị̃kí rá, á ri ẹ̃zị́ ngaá drị́ mávé nõri sĩ, mâ ĩzã kozú, ãzini ꞌbá má ní rizú ẹ̃zị́ ngazú kộpi be trụ́ rĩ pi ẽ ĩzã kozú. ³⁵Ẹ̃zị́ céré má ní ngaá rĩ pi agásĩ, má iꞌda ĩmi ní lẹ́tị ẹ̃zị́ ngazú, ĩmi kokí rí ꞌbá ũkpõ ãkó rĩ pi ẽ ĩzã ãní. Ĩmi ígákí Úpí Yẹ́sụ̃ vé tã ĩri ní ꞌyoó ꞌdãri kĩnĩ, ‘ꞌBá riípi ngá sẽépi rĩ, ĩri tãkíri ị́sụ́ ꞌbá ngá ẹ́ꞌyị́pi rĩ ndẽ rá.’ ”

³⁶Páũlũ kã átángá ꞌdĩri átá, kộpi ní kũmũcí ũtị̃zú ꞌbá ꞌdĩꞌbée be trụ́, ĩri ní Múngú ri zịzú. ³⁷ꞌBá rĩ pi kâ rií Páũlũ ri uꞌdeé ẹzịị́ bẹ̃drị̃ sĩ, kộpi ngakí céré rií ngoóngo. ³⁸Kộpi céré adrikí kú ĩzãngã sĩ, ãꞌdiãtãsĩyã Páũlũ ní ꞌyoó kínĩ kộpi ícókí ꞌi ndreé dị̃ị́ ku rĩ sĩ. Kộpi ní kúru Páũlũ ri jịzú mụzú kũlúmgba gá ꞌdãá.

Páũlũ ꞌde mụzú Yẹ̃rụ́sãlémã gá

¹ꞌBá kã ꞌbá kãnísã vé drị̃koma rú Ẽfésõ vé rĩ pi kuú, ꞌbá ní tụzú kũlúmgba agá, ꞌbá ní mụzú pịrị cazú Kósĩ gé. Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá ní cazú Rõdésĩ gé, kúru ꞌbá ní gõzú ꞌdezú mụzú Pãtárã gá. ²ꞌBá ní kpá gõzú tụzú kũlúmgba agá, ꞌbá ní mụzú ãngũ Fõnísĩyã vé rĩ gé. ³ꞌBá ní ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá ĩ ní zịị́ Sáyípũrãsĩ rĩ ndrezú, ꞌbá agakí ĩrivé wọ̃ọ́kọ̃ ándrélé rú rĩ gélésĩla, ꞌbá ní mụzú Sírĩyã gá. ꞌBá mụkí sịị́ Táyã gá, vũrã ĩ ní rizú ngá kũlúmgba agá rĩ pi uꞌdụzú ãmvé rĩ gé. ⁴ꞌBá ị́sụ́kí ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ꞌdãgá, ꞌbá adrikí kộpi be caá ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃. Índrí Uletere rĩ ású kộpi, kộpi ꞌyokí Páũlũ ní kínĩ, lẽ Páũlũ ã mụ Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé ku. ⁵ꞌBávé sâ adrizú ꞌdãgá rĩ kã dẹẹ́, ꞌbá ní ꞌdezú mụzú. ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ãrẽvú céré, ĩvé ũkú rĩ pi be, ĩvé anjiŋá rĩ pi be, kộpi jịkí ꞌbâ fũzú kụ̃rụ́ rĩ agásĩ cĩmgbá cazú yị̃ị́ tị gé ꞌdãá, ꞌbá ní kúru kũmũcí ũtị̃zú Múngú ri zịzú. ⁶ꞌBá ní kúru kộpi ẹzịzú, ꞌbá ní tụzú kũlúmgba agá, kộpi ní ĩ újázú gõzú ꞌbẹ̃tị́.

⁷ꞌBá ní ngazú Táyã gá ꞌdãgá, ꞌbá ní ꞌdezú mụzú, ꞌbá mụkí sịị́ Pẽtõlẽmísĩ gé, ꞌbá ní ꞌbâ ọ̃gụ̃pị́ị Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ẹzịzú, ꞌbá adrikí kộpi be ꞌdãgá ꞌyéŋá ụ́ꞌdụ́ ãlu. ⁸Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá ní ꞌdezú mụzú kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ gé, ꞌbá mụkí adrií Pĩlípũ vé ãngá. Pĩlípũ ri ꞌbá ụ́ꞌdụ́kọ́ múké Múngú vé rĩ ũlũúpi ni, ĩri ꞌbá ĩ ní ũpẽé ẹ́zị̂rị̃21:8 Ẹ̃zị́ 6:1-6 riꞌbá ãnyãngã awaꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rĩ pi vé ọ́gụ́pị. ⁹Pĩlípũ ri anji ũkú be sụ, kộpi céré ãgõ ãkó, kộpi ri tã Múngú ní ũlũú kộpi ní rĩ ũlũ ꞌbá rĩ pi ní.

¹⁰ꞌBá adrikí kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ agá ꞌdãá ụ́ꞌdụ́ be kárákará, nẹ́bị̃ ãzi rụ́ ni Ãgábũ ꞌi, íbí ímụ́ ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ gélésĩ. ¹¹Ágó rĩ kã ímụ́ ꞌbâ ndrengárá gá, íꞌdụ́ Páũlũ vé gõ rií ꞌyĩí ụ́pị́lẹ́ gá rĩ, úmbé ꞌî pá ãní, ãzini ꞌî drị́ ãní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Índrí Uletere rĩ lũ má ní kĩnĩ, ‘Ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé Yẹ̃rụ́sãlémã gá rĩ pi ímụ́ gõ nõri vé ẹ́ꞌdị́pa rụ, kộpi ĩri úmbé, kộpi ĩri sẽ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi drị́gé.’ ”

¹²ꞌBá kã tã ꞌdĩri yịị́, ꞌbâ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi, ꞌbá adriꞌbá ãngũ ꞌdãri agá rĩ pi be, ꞌbá mãkí Páũlũ ri, ꞌbá kĩnĩ, ã mụ Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá ku.

¹³Kúru Páũlũ ní újázú kĩnĩ, “Ngá ĩmi ní rizú ngozú rĩ ãꞌdi? Ãzini ngá ĩmi ní rizú ĩzãngã sẽzú mâ ẹ́sị́ agá ꞌdíni rĩ ãꞌdi? Á lẽ ꞌbá ãzi ã uga ma ku. Má ãꞌyĩ úmbéngárá rĩ rá, ãzini má ãꞌyĩ mụụ́ drãá Yẹ̃rụ́sãlémã gá Úpí Yẹ́sụ̃ vé rụ́ ã tã sĩ rá.” ¹⁴ꞌBá kã ndreé ꞌbá ícókí Páũlũ ri ugaá ꞌbã ku, ꞌbá ní kúru ĩri ọyụzú. ꞌBá ní ꞌyozú, “Úpí ã ꞌo tã rĩ sụ̃ ꞌî ẹ́sị́ ní lẽé rĩ tị́nị.”

¹⁵Tã ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, ꞌbá ní ꞌbávé ngá pi ũdrõzú, ꞌbá ní ꞌdezú mụzú Yẹ̃rụ́sãlémã gá. ¹⁶ꞌBá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá adriꞌbá kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ agá rĩ pi ã ụrụkọ jịkí ꞌbâ mụụ́ Mẽnẽsónã vé ãngá. Mẽnẽsónã íbí ímụ́ Sáyípũrãsĩ gélésĩ, ĩri ị́nọ́gọ́sị́ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ị́pi gí ni.

Páũlũ ca Yẹ̃rụ́sãlémã gá

¹⁷ꞌBá kã caá Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, ꞌbá ẹ́drị́pị́ị, ãzini ꞌbá ọ́mvụ́pị́ị ẹ́ꞌyị́kí ꞌbâ drị́ ị̃rị̃ sĩ. ¹⁸Kã mụụ́ caá drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá ní ngazú mụzú Páũlũ pi be Yõkóbũ ri ndrezú, ꞌbá cakí ị́sụ́ ꞌbá ambugu rĩ pi céré ꞌdãlé anigé. ¹⁹Páũlũ ní kộpi ẹzịzú, ĩri ní tã Múngú ní ꞌoó ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ãsámvú gé, ụ́ꞌdụ́kọ́ múké ꞌí ní ũlũú rĩ ã tã sĩ rĩ ũlũzú kộpi ní céré.

²⁰ꞌBá rĩ pi kâ tã ꞌdĩri yịị́, kộpi íngúkí Múngú ri rá. Kúru kộpi ní ꞌyozú Páũlũ ní kínĩ, “ꞌBá ẹ́drị́pị, ꞌí ndre drĩ ká, Yãhụ́dị̃ élĩfũ kárákará ẹ̃ꞌyị̃kí Yẹ́sụ̃ ri rá, kộpi céré ꞌbãkí ẹ́sị́ rizú tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ꞌdụzú ngazú. ²¹Yãhụ́dị̃ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Yẹ̃rụ́sãlémã gá nõgó rĩ pi yịkí kínĩ, mi ri Yãhụ́dị̃ adriꞌbá ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ãsámvú gé rĩ pi ímbá kínĩ, kộpi ã ꞌdụkí tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ngaá ku, kộpi ã sẽkí ĩvé anjiŋá rĩ pi ã ágélé ẽ tị úlị́ ku, dõku kộpi ã ꞌdụkí mẽrẽ Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ ngaá ku. ²²ꞌBo nóni kộpi yịkí kínĩ, mí ícá nõgó gí, ꞌbâ ꞌokí rí íngóni? ²³Lẽ mî ꞌdụ tã ꞌbá ní lũú mí ní rĩ ngaánga. Ãgõ ụrụkọꞌbée sụ ꞌbá ãsámvú gé nõgó sõkí ándúrú ũyõ21:23 Sõkí ándúrú ũyõ: ꞌÍ lã tã Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ũyõ sõzú rĩ búkũ Kãlãfe vé rĩ agá. Kãlãfe 6:1-27. Múngú ẹndrẹtị gé. ²⁴Ĩmi ngakí mụụ́ ãgõ ꞌdĩꞌbée be trụ́, ĩmi ꞌokí lãꞌbĩ rụ́ꞌbá ũjĩzú adrizú uletere rĩ kộpi be trụ́. Mî ũfẽ mũfẽngã ĩ ní kộpi ẽ drị̃ꞌbí fazú rĩ ũfẽfẽ, ꞌbá ãlu ãlu ã nị̃ rí ꞌyozú kínĩ, tã ĩ ní ꞌyoó mî tã sĩ ꞌdĩri adri tã áda ku, mi ꞌbá riípi Mósẽ vé tãị́mbị́ ꞌdụụ́pi ngaápi ni.

²⁵“ꞌBá sĩkí kọ̃kọ̃bị́ sẽé ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ní. ꞌBá kĩnĩ, lẽ kộpi ã nyakí ínyá ĩ ní sẽé ngá ĩ ní údé múngú rú rĩ pi ní rĩ ku, kộpi ã nyakí ãnyãpá ĩ ní ãrí ni lịị́ dãá vũgá kuyé rĩ ku, kộpi ã nyakí ãnyãpá ĩ ní umbe ni pií drãá drị́ sĩ rĩ ku, kộpi ã ꞌbãkí ọ̃wụ̃ ku.”

²⁶Kúru kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, Páũlũ pi ní ngazú mụzú ãgõ sụ ꞌdĩꞌbée be trụ́, kộpi ní lãꞌbĩ rụ́ꞌbá ũjĩzú ule rĩ ꞌozú. Kúru Páũlũ ní ꞌdezú mụzú Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá, ĩri ní ụ́ꞌdụ́ rụ́ꞌbá ũjĩzú rĩ vé dẹngárá ã tã lũzú kộpi ní, ã zãkí rí ꞌbá ãlu ãlu ní rọ̃bọ̃ŋọ̃.

Páũlũ vé rụngárá

²⁷Ụ́ꞌdụ́ ẹ́zị̂rị̃ rụ́ꞌbá ũjĩzú rĩ kã lẽé dẹẹ́dẹ, Yãhụ́dị̃ ụrụkọ íngáꞌbá ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ gé rĩ pi ndrekí Páũlũ ri Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá. Kộpi íngákí Páũlũ drị̃gé, kộpi rụkí ĩri, ²⁸kộpi ní íꞌdózú útrézú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Ĩmi ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé ꞌdĩꞌbée, ĩmi kokí ꞌbâ ĩzã! Ágó ꞌdĩri ímbá ꞌbá rĩ pi ãngũ rĩ pi agásĩ céré kĩnĩ, ꞌbávé ꞌbá rĩ pi ũnjí, ãzini ꞌbávé tãị́mbị́ rĩ ũnjí, ãzini ꞌbávé Jó Múngú vé uletere nõri ũnjí. Íjị́ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ímụ́ Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá nõó ímụ́ vũrã uletere rĩ izaá ícá ãzãvũ rú.” ²⁹Ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ndrekí ándúrú Tõrõfímũ Ẽfésõgú rĩ rikí adrií Páũlũ be trụ́ kụ̃rụ́ agá ꞌdãá, kộpi ụ̃sụ̃kí déna Páũlũ íjị́ Tõrõfímũ rĩ ímụ́ Jó Múngú vé rĩ agá nĩ.

³⁰ꞌBá kụ̃rụ́ agá rĩ pi ãrẽvú céré íngákí Páũlũ drị̃gé ũnjí ũnjí, ꞌbá rĩ pi ínjúkí vũrã ãndíãndí ni pi agásĩ, kộpi rụkí Páũlũ ri, ízékí ĩri ĩfũú Jó Múngú vé rĩ agásĩ ãmvé. Koro kộpi ní kẹ̃ẹ́tị kání rĩ vé rĩ pi ụ̃pị̃zú. ³¹ꞌBá rĩ pi kâ lẽé kõdô Páũlũ ri ꞌdịị́ drãá, koro ụ́ꞌdụ́kọ́ ní cazú ũgalaku ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé21:31 Ũgalaku ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé rĩ: Ĩri ãngáráwá élĩfũ ãlu rĩ pi ẽ drị̃ koópi ni. íngápi Rómã gá rĩ vúgá ꞌdãá kínĩ, ꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã vé rĩ pi ĩgãnyãkí kuú ũnjí ũnjí. ³²Koro ĩri ní ívé ũgalaku rĩ pi zịzú ãngáráwá rĩ pi be, kộpi ní njuzú mụzú ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ãsámvú gé ꞌdãá. ꞌBá ĩgãnyãꞌbá rĩ pi kâ ũgalaku ãmbúgú rĩ ndreé ívé ãngáráwá rĩ pi be, kộpi kukí Páũlũ vé fụngárá ãní.

³³Ũgalaku ãmbúgú rĩ ní Páũlũ ri rụzú, ĩri ní tãị́mbị́ sẽzú kĩnĩ, ã úmbékí Páũlũ ri ímvẽ ị̃rị̃ sĩ. Ĩri ní ꞌbá rĩ pi zịzú kĩnĩ, “Ágó nõri ãꞌdi ꞌi? Ágó rĩ ꞌo ãꞌdi ã tã?” ³⁴ꞌBá rĩ pi ụrụkọ ngakí rií útré ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá lẹ́tị be ãndíãndí. ꞌBá rĩ pi ní rií útré ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá rĩ sĩ, sẽ ũgalaku ãmbúgú rĩ ị́sụ́ tã pịrị Páũlũ vé tã sĩ kuyé. Ĩri ní tãị́mbị́ sẽzú kĩnĩ, ã jịkí Páũlũ ri vũrã ãngáráwá rĩ pi ní adrizú rĩ gé ꞌdãá. ³⁵Páũlũ kã mụụ́ caá vũrã ĩ ní rizú tụzú mụzú ụrụgégé ꞌdãá rĩ gé, ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ĩgãnyãkí ũnjí ũnjí, ãngáráwá rĩ pi ní Páũlũ ri ꞌdụzú mụzú kị́dị́ sĩ, ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ã ꞌokí rí ĩri ũnjí ku. ³⁶ꞌBá bị́trị́ká ꞌdekí mụzú Páũlũ ã vụ́drị̃ gé sĩ, kộpi rikí útré ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kínĩ, “Ã ꞌdịkí ĩri drãá rá, ã ꞌdịkí ĩri drãá rá!”

Páũlũ átá ívé tã ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ẹndrẹtị gé

³⁷Ãngáráwá rĩ pi kâ lẽé Páũlũ ri jịị́ fií vũrã ãngáráwá rĩ pi ní adrizú rĩ gé ꞌdãá, Páũlũ ní ũgalaku ãmbúgú rĩ zịzú kĩnĩ, “Mi nyo ícó ma ãꞌyĩ átángá átá rá?”

Ãmbúgú rĩ ní ꞌyozú Páũlũ ní kĩnĩ, “Mi ícó átángá rĩ átá Gị̃rị́kị̃ tị sĩ rá? ³⁸Mí adri nyo Ẽjẽpétõgú ándúrú waápi ásé agá ãríꞌbágú rú ꞌbá ãngũ úꞌdị́ꞌbá ni pi be élĩfũ sụ (4,000) rĩ ꞌi kuyé?”

³⁹Páũlũ ní újázú kĩnĩ, “Ma Yãhụ́dị̃gú, tịkí ma kụ̃rụ́ Tãrãsísã vé rĩ agá, ãngũ Kĩlĩkíyã vé rĩ agá, kụ̃rụ́ ꞌdĩri ã rụ́ kụkụ. Mí ãꞌyĩ ma, mâ átá ꞌbá rĩ pi ní.”

⁴⁰Ũgalaku ãmbúgú rĩ ní ꞌyozú Páũlũ ní kĩnĩ, “Mí átá.” Kúru Páũlũ ní pá tuzú vũrã ĩ ní rizú tụzú mụzú ụrụgégé rĩ gé ꞌdãá, ĩri ní drị́ ꞌbãzú ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ã ũjĩkí kíri. ꞌBá rĩ pi kâ újí kíri gí, ĩri ní kúru átázú kộpi ní Ãrãmáyĩkĩ tị sĩ.

¹Páũlũ ní ꞌyozú ꞌbá bị́trị́ká rĩ pi ní kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị́ị má ẹ́tẹ́pị́ị, ĩmi yịkí drĩ ma ká, mâ ũlũ mávé tã ĩmi ní.” ²Kộpi kâ yịị́ Páũlũ átá ĩ ní tã rĩ Ãrãmáyĩkĩ tị sĩ, kộpi újíkí céré kíri. Kúru Páũlũ ní ꞌyozú kĩnĩ,

³“Ma Yãhụ́dị̃gú, tịkí ma kụ̃rụ́ Tãrãsísã vé rĩ agá, ãngũ Kĩlĩkíyã vé rĩ agá, á mba Yẹ̃rụ́sãlémã agá nõgó. Gãmãlĩyélẽ ímbá ma, á nị̃ tãị́mbị́ ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị vé rĩ múké múké, ãzini á ꞌbã ẹ́sị́ céré rizú Múngú ri ị̃njị̃zú, sụ̃ ĩmi ní rií ị̃njị̃ị́ ãndrũ nõri tị́nị. ⁴Má ọ̃cụ̃ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi ũnjí ũnjí, úꞌdị́kí ụrụkọꞌbée ũdrãá rá. Má urụ ũkú rĩ pi ãgõ rĩ pi be íjị́ ímụ́ úꞌbé jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá. ⁵Átálágú ãmbúgú atala rĩ pi drị̃gé rĩ, ãzini ꞌbá riꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi be, kộpi ícó tã má ní rií njeé nõri ẹ̃tị̃ rá. Ãꞌdiãtãsĩyã á mụ kọ̃kọ̃bị́ ẹ́ꞌyị́ kộpi vúgá jịị́ mụzú drị̃koma adriꞌbá Dãmãsékẽ agá rĩ pi ní, mâ mụ rí ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi urụụ́ íjị́ ímụ́ ọ̃cụ̃ụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã gá.

⁶“Má ní rií mụngárá gá lẹ́tị gé ꞌdĩgé, má kã caá ĩnyiŋá Dãmãsékẽ gá ꞌdãá, ãcí ní dị̃zú ꞌbụ̃ gé ꞌdãásĩ mâ gãrã ĩmgbẽrẽzú kụ́rụ̃. ⁷Má ní ngazú íꞌdézú vũgá, má ní ụ́ꞌdụ́kọ́ yịzú, ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ ní ꞌyozú má ní kĩnĩ, ‘Sáũlã! Sáũlã! Ngá mí ní rizú ma ọ̃cụ̃zú ꞌdíni rĩ ãꞌdi?’ ⁸Má ní zịzú, ‘Úpí, mi ãꞌdi ꞌi?’ Ĩri ní újázú kĩnĩ, ‘ꞌBá mí ní rií ọ̃cụ̃ụ́ rĩ, ĩri ma ꞌi Yẹ́sụ̃ Nãzẽrétãgú rĩ.’ ⁹ꞌBá má ní rií mụụ́ kộpi be trụ́ rĩ pi ndrekí ãcí dị̃ị́pi rĩ rá, ꞌbo kộpi yịkí ụ́ꞌdụ́kọ́ riípi átápi má be rĩ kuyé.

¹⁰“Má ní kúru zịzú, ‘Úpí, mâ ꞌo ãꞌdi?’ Úpí ní ꞌyozú kĩnĩ, ‘ꞌÍ nga ụrụ, ꞌí mụ Dãmãsékẽ gá. ꞌÍ ca dõ ꞌdãlé gí, tã ĩ ní lẽé mî ꞌo rĩ, ĩ ũlũ mí ní rá.’ ¹¹Ãcí dị̃ị́pi ãngũ ĩmgbẽrẽépi mâ gãrã gá sĩ ꞌdĩri, sẽ mâ mị ẹ̃sị̃ rá, ꞌbá mụꞌbá má be trụ́ rĩ pi sekí ma mụzú Dãmãsékẽ gá ꞌdãá nĩ.

¹²“Ágó ãzi rụ́ ni Ãnãníyã ꞌi, ĩri ri adri Dãmãsékẽ gá ꞌdãá. Ĩri ꞌbá Múngú ri ị̃njị̃ị́pi ị̃njị̃njị̃ ni, ꞌdụ tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ngaá ĩndĩ, Yãhụ́dị̃ adriꞌbá ꞌdãlé rĩ pi ãrẽvú céré ị̃njị̃kí ĩri ị̃njị̃njị̃. ¹³Ágó rĩ ní ímụ́zú pá tuzú mâ gãrã gá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, ‘Má ẹ́drị́pị Sáũlã, mî mị ẽ zị̃ ꞌi!’ Sâ ꞌdãri gé, koro mâ mị ní ꞌi zị̃zú ãngũ ndrezú.

¹⁴“Ĩri ní ꞌyozú má ní kĩnĩ, ‘Múngú ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị vé rĩ ĩpẽ mi, mî nị̃ rí tã ꞌî ẹ́sị́ ní lẽé rĩ, mî ndre rí Yẹ́sụ̃ ꞌBá tã be Pịrị rĩ, ãzini mî yị rí ĩrivé átángá ĩri ní átá rĩ. ¹⁵Mî mụ rí tã mí ní ndreé mî mị sĩ, ãzini mí ní yịị́ mî bị́ sĩ rĩ ũlũú ꞌbá rĩ pi ní céré. ¹⁶Ngá nóni mí ní rií tẽé rĩ ãꞌdi? ꞌÍ nga ụrụ, ã sẽkí mí ní bãtízĩmũ, mí ũjĩ mívé ũnjĩkãnyã rá, ꞌí zị Múngú ri.’

¹⁷“Má kã ma újá gõó Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, á fi Jó Múngú vé rĩ agá Múngú ri zịị́, á ndre ị́ndrị́lị́kị́, ¹⁸á ndre Úpí ri ị́ndrị́lị́kị́ rĩ agá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú má ní kĩnĩ, ‘ꞌÍ ku Yẹ̃rụ́sãlémã ri mbẽlẽ, ãꞌdiãtãsĩyã mávé tã mí ní ũlũú rĩ, ꞌbá nõgó rĩ pi ãꞌyĩkí ku.’

¹⁹“Má ní újázú ĩri ní, ‘Úpí Yẹ́sụ̃, ꞌbá ꞌdĩꞌbée nị̃kí rá ꞌyozú kínĩ, á ri ẹ́cị́ Jó Múngú ri Zịzú rĩ pi agásĩ, á ri ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi urụụ́ ũꞌyĩí jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá, á ri kộpi ũgbãá ũnjí ũnjí. ²⁰Lókí ĩ ní Sẽtẽfánõ mívé tã ũlũúpi rĩ ꞌdịzú drãzú rĩ gé, á tu pá ꞌdãlé, má ãꞌyĩ tã ni ma ꞌi, á ri ꞌbá Sẽtẽfánõ ri ꞌdịꞌbá rĩ pi vé bõngó ũtẽé ma ꞌi.’

²¹“Úpí ní kúru ꞌyozú má ní kĩnĩ, ‘ꞌÍ mụ, á lẽ mi pẽé mụzú rárá rú ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ãsámvú gé.’ ”

²²ꞌBá bị́trị́ká rĩ pi ꞌbãkí bị́ rizú tã Páũlũ ní rií átá ꞌdĩri yịzú cĩmgbá cazú Páũlũ ní ívé átángá ꞌdĩri átázú dẹzú rĩ gé. Kúru kộpi ní íꞌdózú útrézú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá, “Ã ꞌdịkí ĩri drãá ꞌdĩísĩ rá, ꞌbá ꞌdíni ꞌdĩri ícókí ĩri kuú adrií ídri rú ku!” ²³ꞌBá bị́trị́ká ꞌdĩꞌbée rikí útré, kộpi unjekí ĩvé bõngó akoó rụ̃kụ̃ rĩ pi ũsĩí ꞌdĩísĩ rá, ãzini kộpi rikí fụ́rụ́ndị́ úmvú yĩí ụrụ ꞌdãá.

Páũlũ pi ãngáráwá ãmbúgú Rómã vé rĩ be

²⁴Ũgalaku ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé rĩ ní tãị́mbị́ sẽzú, ã jịkí Páũlũ ri mụzú vũrã ãngáráwá rĩ pi ní adrizú rĩ gé ꞌdãá. Kĩnĩ ã gbãkí Páũlũ ri, ã gõkí ĩri zịị́, ã lũ rí tã ꞌbá rĩ pi ní rizú útrézú ívé tã sĩ rĩ. ²⁵Ãngáráwá rĩ pi kâ Páũlũ ri úmbé, lẽé ĩri gbãá, Páũlũ ní ũgalaku rĩ zịzú kĩnĩ, “Tãị́mbị́ ãꞌyĩ nyo kínĩ ĩ Rómãgú gbã ị́sụ́ ãkũdẽ nị̃kí ĩrivé ũnjĩkãnyã kuyé ꞌdíni rá?”

²⁶Ũgalaku rĩ kã tã ꞌdĩri yịị́ ꞌdíni, ĩri ní ꞌdezú mụzú ũgalaku ãmbúgú rĩ vúgá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ágó ꞌdĩri Rómãgú pírí, ꞌí lẽ ã ꞌokí ĩri íngóni?”

²⁷Ũgalaku ãmbúgú rĩ ní ꞌdezú mụzú Páũlũ vúgá ꞌdãá, ĩri ní Páũlũ ri zịzú kĩnĩ, “ꞌÍ lũ má ní, mi Rómãgú?”

Páũlũ ní újázú kĩnĩ, “Ẽ, ma Rómãgú.”

²⁸Ũgalaku ãmbúgú rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ũfẽ mũfẽngã ãmbúgú, má ní ma újázú ícázú Rómãgú rú ãní.”

Páũlũ ní újázú kĩnĩ, “Tịkí ma Rómãgú rú.”

²⁹Ãngáráwá lẽꞌbá Páũlũ ri uzịꞌbá rĩ pi kâ yịị́ kínĩ, Páũlũ ri Rómãgú, kộpi unjekí ĩ mụzú ꞌdĩísĩ rá. Ũgalaku ãmbúgú rĩ kã nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ, ꞌí ꞌyĩ Páũlũ ri ímvẽ sĩ gí, sẽ ụ̃rị̃ gõ fií ẹ́sị́ ni gé ambamba.

Jịkí Páũlũ ri Yãhụ́dị̃ tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé

³⁰Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ũgalaku ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé rĩ lẽ tã Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní Páũlũ ri tõzú rĩ nị̃ị́, ĩri ní Páũlũ ri ọyụzú, ĩri ní tãị́mbị́ sẽzú atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi ní ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi be, kộpi ã úmúkí ĩ céré vũrã ãlu gé. Ĩri ní kúru Páũlũ ri íjị́zú pá tuzú kộpi ẹndrẹtị gé.

¹Páũlũ ní ãngũ ndrezú ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi vúgá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị́ị, á nga ẹ̃zị́ Múngú ní ẹ́sị́ be múké cĩmgbá ícázú ụ́ꞌdụ́ ãndrũ rĩ gé.”

²Koro átálágú ãmbúgú Ãnãníyã ní ꞌyozú ꞌbá pá tuꞌbá Páũlũ ã gãrã gá rĩ pi ní kĩnĩ, kộpi ã sakí Páũlũ ẽ tị. ³Páũlũ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Mí índré sụ̃ ãbi ĩ ní njõó búya imve sĩ rĩ tị́nị!23:3 Ãbi ĩ ní njõó búya imve sĩ rĩ: Ĩri ꞌbá ꞌi ꞌbãápi ꞌbá pịrị rú, ꞌbo riípi ũnjĩkãnyã ꞌoópi ni. Múngú ri mi sa rá. Mí úrí mávé tã lịị́ sụ̃ tãị́mbị́ rĩ ní lẽé rĩ tị́nị, ꞌbo mi mî ngúlúpí sĩ, ꞌí ŋõ tãị́mbị́ rĩ gí, mí ní ꞌyozú ã sakí ma ãní!”

⁴ꞌBá pá tuꞌbá Páũlũ ã gãrã gá rĩ pi ní ꞌyozú kínĩ, “Mí lẽ ꞌdĩri átálágú ãmbúgú Múngú vé rĩ ꞌdaá?”

⁵Páũlũ ní újázú kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị́ị, á nị̃ kuyé ꞌyozú kínĩ ágó ꞌdĩri átálágú ãmbúgú, ãꞌdiãtãsĩyã sĩkí Búkũ Múngú vé rĩ agá kínĩ, ‘Lẽ mî átá átángá ũnjí ĩmivé drị̃koma ĩmi rụụ́pi rĩ ní ku.’23:5 Wụ̃ngárá 22:28 ”

⁶Páũlũ nị̃ ámá rá ꞌyozú kínĩ, ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ã ụrụkọ Sãdókẽ, ụrụkọꞌbée Fãrụ́sị̃, ĩri ní átázú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị́ị, ma Fãrụ́sị̃gú, má ẹ́tẹ́pị ri Fãrụ́sị̃gú. Ĩmi ri tã lị má drị̃gé má ní ẹ́sị́ ꞌbãá íngángárá ídri rú drãngárá gálésĩ rĩ drị̃gé rĩ sĩ.”

⁷Páũlũ kã tã rĩ ꞌyoó ꞌdíni, tã ꞌdĩri íjị́ ãgátá Fãrụ́sị̃ rĩ pi ãsámvú gé Sãdókẽ rĩ pi be. ⁸Sãdókẽ rĩ pi kínĩ, ꞌbá rĩ drã dõ gí, gõ íngá ídri rú ku, kộpi kínĩ, mãlãyíkã ꞌdãáyo, índrí kpá ꞌdãáyo, ꞌbo Fãrụ́sị̃ rĩ pi ẹ̃ꞌyị̃kí ĩvé rĩ kínĩ, ngá ꞌdĩꞌbée céré anigé. ⁹ꞌBá rĩ pi ní íꞌdózú útrézú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá, Fãrụ́sị̃ tãị́mbị́ ímbáꞌbá rĩ pi ã ụrụkọ ungakí ụrụ, kộpi íꞌdókí rií ãgátá gãá ũkpõ sĩ kínĩ, “ꞌBá ị́sụ́kí tã ũnjí ágó ꞌdĩri rụ́ꞌbá gá kuyé. Sâ ãzi sĩ, índrí, dõku mãlãyíkã átá ĩri be nĩ.” ¹⁰Ãgátá rĩ gõ ícá ũnjí, sẽ ũgalaku ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé rĩ ní ụ̃rị̃, ụ̃sụ̃ kộpi Páũlũ ri ũndĩ kpélékpélé. Ĩri ní tãị́mbị́ sẽzú ãngáráwá rĩ pi ní, kộpi ã mụkí Páũlũ ri ípá ꞌbá ꞌdĩꞌbée drị́gé sĩ, kộpi ã jịkí ĩri gõó vúlé vũrã ãngáráwá rĩ pi ní adrizú rĩ gé ꞌdãá.

¹¹Ị́nị́ŋá ꞌdãri sĩ, Úpí Yẹ́sụ̃ ní ꞌi iꞌdazú Páũlũ ní, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Páũlũ, lẽ mî ꞌo ụ̃rị̃ sĩ ku. Mí ũlũ mávé tã Yẹ̃rụ́sãlémã gá nõgó gí, lẽ mî mụ kpá ũlũú Rómã gá ꞌdãlé.”

Yãhụ́dị̃ rĩ pi likí Páũlũ vé tã lẽzú ĩri ꞌdịzú

¹²Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ụ̃ꞌbụ́tịŋá rĩ sĩ, Yãhụ́dị̃ rĩ pi úmúkí ĩ céré vũrã ãlu gé, kộpi sõkí ũyõ kínĩ, ĩ nyakí ngá ku, ãzini ĩ mvụkí ngá ku, ụ̃dụ̃ ni, ĩ ꞌdịkí dõ Páũlũ ri drãá ũgbále gí ká. ¹³ꞌBá ĩ úmúꞌbá Páũlũ ã tã liꞌbá rĩ pi vé kãlãfe aga pụ̃kụ́ sụ rĩ rá. ¹⁴Kộpi ní ngazú mụzú atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi vúgá ꞌdãá, ãzini ꞌbá ambugu rĩ pi vúgá ꞌdãá, kộpi ní ꞌyozú kínĩ, “ꞌBá sõkí ũyõ, ꞌbá kĩnĩ, ꞌbá ícókí ngá nyaá ku, ụ̃dụ̃ ni, ꞌbá ꞌdịkí dõ Páũlũ rĩ drãá ũgbále gí ká. ¹⁵Kúru ĩmi ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi, lẽ ĩmi zịkí ũgalaku ãmbúgú rĩ, ẽ íjị́ Páũlũ ri ĩmi ẹndrẹtị gé. Lẽ ĩmi ꞌbãkí ĩmi sụ̃ ĩmi lẽkí ĩrivé tã uzịị́ nị̃ị́ múké múké rĩ tị́nị. ꞌBá lẽkí ĩri ꞌdịị́, ị́sụ́ ícá drĩ vũrã tã lịzú rĩ gé nõgó kuyé.”

¹⁶ꞌBo Páũlũ ọ́mvụ́pị vé mvá ágó rú rĩ kã tã ĩ ní Páũlũ ã tã lizú ꞌdĩri yịị́, ĩri ní njuzú mụzú vũrã ãngáráwá rĩ pi ní adrizú rĩ gé ꞌdãá, ĩri ní tã rĩ ũlũzú Páũlũ ní.

¹⁷Kúru Páũlũ ní ũgalaku ãlu ãngáráwá rĩ pi vé rĩ zịzú ímụ́zú ꞌí vúgá nõó, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “ꞌÍ jị mvá ágó ꞌdĩri mụụ́ ũgalaku ãmbúgú rĩ vúgá ꞌdãá, mvá ágó rĩ tã be, lẽ lũú ĩri ní.” ¹⁸Kúru ĩri ní mvá ágó rĩ jịzú ũgalaku ãmbúgú rĩ vúgá ꞌdãá.

Ũgalaku rĩ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Páũlũ ĩ ní ꞌyĩí rĩ zị ma mụụ́ ꞌí vúgá ꞌdãá, kĩnĩ, mâ íjị́ mvá ágó rĩ mí vúgá nõó, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri tã be, lẽ lũú mí ní.”

¹⁹Ũgalaku ãmbúgú rĩ ní mvá ágó rĩ ẽ drị́ rụzú, ĩri sezú gãrã gá, ĩri ní mvá ágó rĩ zịzú kĩnĩ, “Tã mí ní lẽé lũú má ní rĩ íngóni?”

²⁰Páũlũ ọ́mvụ́pị vé mvá rĩ ní ꞌyozú ĩri ní kĩnĩ, “Ambugu Yãhụ́dị̃ vé rĩ pi lẽkí ímụ́ mi zịị́ drụ̃ sĩ, mî jị rí Páũlũ ri pá tuú ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé, kộpi lẽkí ĩ ꞌbãá sụ̃ kộpi lẽkí ĩrivé tã uzịị́ nị̃ị́ múké múké rĩ tị́nị. ²¹ꞌBo lẽ mî ãꞌyĩ kộpivé tã ꞌdĩri ku, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá rĩ pi cekí ĩri kú lẹ́tị gé ꞌdãáꞌdã, kộpivé kãlãfe agá pụ̃kụ́ sụ rĩ rá. Kộpi sõkí ũyõ kínĩ, ĩ nyakí ngá ku, ãzini ĩ mvụkí ngá ku, ụ̃dụ̃ ni, ĩ ꞌdịkí dõ ĩri drãá ũgbále gí ká. Kộpi útúkí ĩ kú ũrẽ, kộpi ri tẽ yị, dõ mi tã rĩ újá íngóni.”

²²Ũgalaku ãmbúgú rĩ ní mvá ágó rĩ pẽzú mụzú, ĩri ní ꞌyozú mvá ágó rĩ ní kĩnĩ, “Ã lũkí ꞌbá ãzi ní ꞌyozú kínĩ, mí ũlũ má ní tã rĩ gí ꞌdíni ku.”

Pẽkí Páũlũ ri mụụ́ Sĩzérĩyã gá

²³Kúru ũgalaku ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé rĩ ní ívé ũgalaku ị̃rị̃ ni pi zịzú ímụ́zú ꞌí vúgá nõó, ĩri ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Lẽ ĩmi ũpẽkí ãngáráwá mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ị̃rị̃, ĩmi ũpẽkí kpá ãngáráwá njuꞌbá hũsánĩ sĩ ni pi pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃, ãzini ĩmi ũpẽkí ãngáráwá ọ̃jụ́ be mụꞌbée pá sĩ ni pi mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ị̃rị̃, kộpi ã adrikí kuú ũrẽ, kãdõ caá sâ úrõmĩ ị́nị́ŋá vé ni gé, lẽ kộpi ã ꞌdekí mụụ́ Sĩzérĩyã gá. ²⁴Ĩmi sẽkí Páũlũ ní hũsánĩ, ĩmi jịkí ĩri mụzú gávãnã Félẽkĩsĩ vúgá ꞌdãá, ĩmi ũtẽkí ĩri mụzú múké.” ²⁵Ãmbúgú ãngáráwá rĩ pi vé rĩ ní kọ̃kọ̃bị́ sĩzú ꞌdíni kĩnĩ,

²⁶Ma Kãlãwũdíyõ Lísĩyã ꞌi, Gávãnã Félẽkĩsĩ ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ rĩ, á sẽ mí ní mõdó.

²⁷Yãhụ́dị̃ rĩ pi rụkí ágó ꞌdĩri, kộpi lẽkí kõdô ĩri ꞌdịị́ꞌdị, má ní ícázú mávé ãngáráwá rĩ pi be, má kã nị̃ị́ ámá ĩri Rómãgú, má ní ĩri ẹ́rị́zú kộpi drị́gé sĩ. ²⁸Á lẽ nị̃ị́ kộpi tõkí dõ ĩri ãsĩ, kúru má ní ĩri jịzú kộpivé ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé. ²⁹Má ị́sụ́ nị̃ị́ kínĩ, tõkí ĩri tãị́mbị́ ĩvé rĩ ã tã sĩ, ꞌbo tã ãzi ĩ ní ícózú ĩri ꞌyĩzú, dõku ĩri ꞌdịzú ni ꞌdãáyo. ³⁰Kâ ũlũú má ní kínĩ, Yãhụ́dị̃ rĩ pi likí ĩri ã tã, kộpi lẽkí ĩri ꞌdịị́, koro má ní ĩri pẽzú mụzú mí vúgá ꞌdĩ. Á ꞌyo ꞌbá ĩri tõꞌbá rĩ pi ní, má kĩnĩ, lẽ kộpi ã ũlũkí tã kộpi ní ĩri tõzú rĩ mí ẹndrẹtị gé.

³¹Kúru ãngáráwá rĩ pi ní tã rĩ ꞌdụzú ngazú sụ̃ ĩ ní ẹzịị́ ĩ ní rĩ tị́nị, kộpi ní Páũlũ ri jịzú mụzú ị́nị́ŋá rĩ sĩ cĩmgbá cazú Ãnĩtĩpãtĩrísĩ gé. ³²Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ãngáráwá ẹ́cị́ꞌbá pá sĩ rĩ pi ní ĩ újázú ĩgõzú vúlé vũrã ãngáráwá rĩ pi ní adrizú rĩ gé nõó, kộpi kukí ãngáráwá njuꞌbá hũsánĩ sĩ rĩ pi jịkí Páũlũ ri mụzú nĩ. ³³Kộpi kâ mụụ́ caá Sĩzérĩyã gá ꞌdãlé, kộpi ní kọ̃kọ̃bị́ rĩ sẽzú gávãnã ní, kộpi ní Páũlũ ri sẽzú drị́ ni gé. ³⁴Gávãnã ní kọ̃kọ̃bị́ rĩ lãzú, ĩri ní Páũlũ ri zịzú kĩnĩ, “Mí íbí íngá ãngũ ngõri gé?” Kã mụụ́ nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ Páũlũ íbí íngá Kĩlĩkíyã gá, ³⁵ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ma ímụ́ mívé tã yị, ị́sụ́ ãkũdẽ ꞌbá mi tõꞌbá rĩ pi ícákí nõgó gí.” Kúru ĩri ní tãị́mbị́ sẽzú kĩnĩ, ã jịkí Páũlũ ri jó ãmbũgũ vé Ẽródẽ23:35 Ẽródẽ: Ẽródẽ ꞌdĩri ꞌbãgú sâ ĩ ní Yẹ́sụ̃ ri tịzú rĩ gé rĩ. ꞌÍ lã Mãtáyo 2:1-18. ní ọ́tụ́ sịị́ rĩ agá, ã ũtẽkí ĩri ũtẽtẽ.

Tõkí Páũlũ ri Félẽkĩsĩ ẹndrẹtị gé

¹Kã mụụ́ adrií ụ́ꞌdụ́ tọ̃wụ́ ã vụ́drị̃ gé, átálágú ãmbúgú Ãnãníyã pi ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ pi ã ụrụkọꞌbée be, Tẽrĩtúlã tãị́mbị́ nị̃ị́pi ambamba rĩ be, kộpi ní ngazú mụzú Sĩzérĩyã gá ꞌdãá, kộpi ní tã ĩ ní Páũlũ ri tõzú rĩ ũlũzú gávãnã Félẽkĩsĩ ní. ²Ĩ ní Páũlũ ri zịzú fizú jó agá ꞌdãá, Tẽrĩtúlã ní tã ĩ ní Páũlũ ri tõzú rĩ njezú Félẽkĩsĩ ẹndrẹtị gé, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Félẽkĩsĩ ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ rĩ, ꞌí sẽ ꞌbávé ãngũ adri kíri lókí be ãco, mí ní adrií úmĩ be rĩ sĩ, mí újá nóni ꞌbávé ãngũ ícá múké gí. ³Ãmbúgú ꞌbávé rĩ, ꞌbâ ãyĩkõ sĩ ãmbúgú tã mí ní ꞌoó ꞌdĩri sĩ. ⁴Á lẽ sẽé mî ri ãndẽé kárákará ꞌdíni ku, á mã mi, lẽ mî ꞌbã ẹ́sị́ múké ꞌbávé tã yịzú sâŋá be mãdã.

⁵“ꞌBá ị́sụ́kí nị̃ị́ ámá ꞌyozú kínĩ, ágó ꞌdĩri ꞌbá tã ũnjí ꞌoópi ni, ĩri ri ꞌbá rĩ pi ĩcĩcĩkĩ, sẽ Yãhụ́dị̃ rĩ pi ri tã ũnjí ꞌo mụzú vũ drị̃gé sĩ céré. Ĩri drị̃koma ꞌbá riꞌbá Yẹ́sụ̃ Nãzẽrétãgú rĩ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé ni. ⁶Ĩri ri Jó Múngú vé rĩ iza, ꞌbá ní ĩri rụzú ãní. (ꞌBá lẽkí ĩrivé tã lịị́ sụ̃ tãị́mbị́ ꞌbávé rĩ ní lẽé rĩ tị́nị. ⁷ꞌBo ãngáráwá rĩ pi vé ãmbúgú Lísĩyã ímụ́ ũkpõ be ĩri paá ꞌbá drị́gé sĩ nĩ. ⁸Sẽ tãị́mbị́ ꞌbá ĩri tõꞌbá rĩ pi ní kĩnĩ, kộpi ẽ ímụ́kí tã rĩ ũlũú mí ẹndrẹtị gé nõgó.)24:8 Átángá vẹ́rẹ̃sị̃ 6-8 agá ꞌdĩꞌbée, búkũ Ẹ̃zị́ vé ĩ ní sĩí Gị̃rị́kị̃ tị sĩ drị̃drị̃ rĩ agá ꞌdãáyo, ꞌbo gõkí sĩí búkũ Ẹ̃zị́ vé vúlé rĩ agá rá. Lẽ mî uzị ĩri, mi ícó nị̃ ámá ꞌyozú kínĩ tã ꞌbá ní ĩri tõzú rĩ, ĩri tã áda.”

⁹Yãhụ́dị̃ rĩ pi ngakí céré ãꞌyĩí kínĩ, tã Tẽrĩtúlã ní ꞌyoó ꞌdĩri, ĩri tã áda.

Páũlũ nje ívé tã Félẽkĩsĩ ẹndrẹtị gé

¹⁰Kúru gávãnã ní drị́ suzú Páũlũ vúgá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, ã átá átángá rĩ. Kúru Páũlũ ní ꞌyozú kĩnĩ, “Á nị̃ rá ílí kárákará, mi ꞌbá riípi tã lịị́pi ni ãngũ nõri agá, ma ãyĩkõ sĩ mávé tã njezú mí ẹndrẹtị gé.

¹¹“Mi ícó nị̃ ámá rá ꞌyozú kínĩ, mávé cangárá Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rĩ vụ́drị̃ ni vụ̃ drĩ caá ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ kuyé, á mụ ꞌdãlé Múngú ri zịị́. ¹²ꞌBá ma tõꞌbá rĩ pi ị́sụ́kí ma ãgátá gãngárá gá ꞌbá ãzi be Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá kuyé, á ꞌyo tã ũnjí ꞌbá rĩ pi ní ĩgãnyãzú ãní Jó Múngú ri zịzú rĩ agá ꞌdãá kuyé, dõku kụ̃rụ́ agá ꞌdãá kuyé. ¹³Ngá ãzi lũúpi ꞌyozú kínĩ tã kộpi ní ma tõzú ꞌdĩri, ĩri tã áda ꞌdíni ꞌdãáyo.

¹⁴“Má ãꞌyĩ rá ꞌyozú kínĩ, ma ri lẹ́tị Úpí Yẹ́sụ̃ vé rĩ ã pámvú ũbĩ, ꞌbo kộpi kínĩ lẹ́tị má ní ũbĩí ꞌdĩri adri lẹ́tị áda rĩ kuyé. ꞌBo ma ri Múngú ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị vé rĩ ị̃njị̃, ma kpá ri tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ ꞌdụ nga, ãzini tã nẹ́bị̃ rĩ pi ní sĩí rĩ ꞌdụ nga. ¹⁵Á ꞌbã ẹ́sị́ Múngú drị̃gé, sụ̃ ꞌbá ꞌdĩꞌbée ní ꞌbãá rĩ tị́nị, Múngú ri úmvúlésĩ ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị rĩ pi inga drãngárá gálésĩ rá, ãzini ĩri kpá ꞌbá tã ꞌoꞌbá pịrị ku rĩ pi inga rá. ¹⁶Ãꞌdiãtãsĩyã ụ́ꞌdụ́ céré ma ri ẹ́sị́ ꞌbã tã pịrị ꞌozú Múngú ẹndrẹtị gé, ãzini ꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé.

¹⁷“Má adri ãmvé ꞌdãá ílí be kárákará, má ní kúru ímvízú ĩgõzú mávé ꞌbá rĩ pi vúgá Yẹ̃rụ́sãlémã gá nõó, má íjị́ mũfẽngã ímụ́zú ĩndĩ mávé ꞌbá ngá ãkó rĩ pi ẽ ĩzã kozú, ãzini má ímụ́ Múngú ní rọ̃bọ̃ŋọ̃ zãá. ¹⁸ꞌBá ma tõꞌbá rĩ pi kâ ma ị́sụ́ Jó Múngú vé rĩ ã bóró ꞌdãá, ị́sụ́ ãkũdẽ á dẹ lãꞌbĩ mẽrẽ vé adrizú ãní ule rĩ vé tã gí. ꞌBá bị́trị́ká rĩ pi má gãrã gá ꞌdãáyo, ꞌbá rĩ pi ĩgãnyãkí kuyé.

¹⁹“ꞌBo sâ ꞌdãri gé, Yãhụ́dị̃ ụrụkọ anigé ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ agá ꞌdãá, lẽ kộpi ẽ ímụ́kí ma tõó nĩ, lẽ kộpi ẽ ímụ́kí pá tuú mí ẹndrẹtị gé nõgó, kộpi ẽ ímụ́kí rí tã ũnjí ĩ ní ma tõzú rĩ ꞌyoó nĩ. ²⁰Lẽ mî zị ꞌbá nõꞌbée, kộpi ã lũkí rí mí ní tã Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ní ị́sụ́ má rụ́ꞌbá gá ũnjí rĩ. ²¹Sâ ãzi sĩ, kộpi ícó ma tõ mí ẹndrẹtị gé, tã má ní átá ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá, má ní ꞌyoó, ‘ꞌBá ũdrãꞌbá gí rĩ pi íngá gõ ídri rú rá rĩ sĩ.’ ”

²²Félẽkĩsĩ ní Yẹ́sụ̃ vé tã nị̃ị́ múké múké rĩ sĩ, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãngáráwá rĩ pi vé ũgalaku ãmbúgú Lísĩyã ícá dõ gí ká, ma íbí mívé tã lị ndõ.” Kúru ĩri ní átángá rĩ ã ꞌyongárá ugazú. ²³Ĩri ní tãị́mbị́ sẽzú ũgalaku ãngáráwá rĩ pi vé rĩ ní kĩnĩ, ã ũtẽkí Páũlũ ri múké, ꞌbo ã ọyụkí ĩri ẹ́cị́ ãmvé ĩndĩ, ĩrivé ũndĩ rĩ pi ẽ ẹ́cị́kí rí ĩri ndreé, ã kokí rí ĩri ẽ ĩzã bẽsĩnĩ.

ꞌYĩkí Páũlũ ri jó ĩ ní rizú ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá

²⁴Ụ́ꞌdụ́ mãdã ã vụ́drị̃ gé, Félẽkĩsĩ pi ní ímụ́zú ũkú ni Dũrũsílã Yãhụ́dị̃zị́ rĩ be. Ĩri ní Páũlũ ri zịzú ímụ́zú, kộpi ní bị́ ꞌbãzú rizú tã Páũlũ ní rií átá tã Kúrísítõ Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃zú rĩ vé rĩ yịzú. ²⁵Páũlũ kã rií átá kộpi be tã ꞌongárá pịrị rĩ vé tã sĩ, tã ꞌbá rĩ ní ꞌi ũtẽzú rĩ vé tã sĩ, ãzini ụ́ꞌdụ́ ĩ ní ímụ́ tã lịzú rĩ vé tã sĩ, sẽ Félẽkĩsĩ ní ụ̃rị̃. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Tã ꞌdĩri ca gí! ꞌÍ mụ ꞌdĩísĩ rá, má ị́sụ́ dõ tã ꞌdĩri tã áda, ma íbí mi zị ndõ.” ²⁶ꞌBo ẹ́sị́ ni gé ꞌdãá, ụ̃sụ̃ Páũlũ ã je ꞌî drị̃ mũfẽngã sĩ, ri Páũlũ ri zịị́ ímụ́ ꞌí vúgá nõó dị̃ị́ dị̃ị́, ri átá ĩri be.

²⁷Ílí ị̃rị̃ ã vụ́drị̃ gé, gõkí Põrõsíyãsĩ Fésĩtõ ri ꞌbãá gávãnã rú Félẽkĩsĩ ã vũrã gá, ꞌbo Félẽkĩsĩ ọyụ Páũlũ ri jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agásĩ kuyé, ãꞌdiãtãsĩyã lẽ Yãhụ́dị̃ rĩ pi ẽ ẹ́sị́ ã adri rí ꞌí ní múké.

Páũlũ tu pá Fésĩtõ ẹndrẹtị gé

¹Kâ Fésĩtõ ri ꞌbãá gávãnã rú gí, ụ́ꞌdụ́ na ã vụ́drị̃ gé, ĩri ní ngazú kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ agásĩ, ĩri ní ꞌdezú mụzú Yẹ̃rụ́sãlémã gá. ²Fésĩtõ kã mụụ́ caá ꞌdãlé, atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi, ambugu Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ ã ụrụkọꞌbée be, kộpi ní tã ĩ ní Páũlũ ri tõzú rĩ ũlũzú ĩri ní. ³Kộpi ní Fésĩtõ ri mãzú, ã ãꞌyĩ ĩvé tã, lẽ ẽ íjị́kí Páũlũ ri ímụ́zú Yẹ̃rụ́sãlémã gá nõó, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi lẽkí ĩ útú Páũlũ ri ꞌdịị́ drãá lẹ́tị gé ꞌdĩgé. ⁴Fésĩtõ ní újázú kộpi ní kĩnĩ, “ꞌYĩkí Páũlũ ri kú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá kụ̃rụ́ Sĩzérĩyã vé rĩ agá ꞌdãáꞌdã, ẹ̃sị̃ mãdã, á lẽ ꞌdeé mụzú ꞌdãá. ⁵Lẽ ambugu ĩmivé rĩ pi ụrụkọ, ꞌbâ mụkí kộpi be trụ́, Páũlũ ꞌo dõ tã ãzi ũnjí ni rá, kộpi ã mụkí rí ĩri tõó ꞌdãlé.”

⁶Fésĩtõ adri Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá ụ́ꞌdụ́ ãrõ, dõku ụ́ꞌdụ́ mụdrị́, ĩri ní kúru ꞌdezú mụzú Sĩzérĩyã gá ꞌdãá, kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ĩri ní kúru úrízú jó tã lịzú rĩ agá ꞌdãá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, ẽ íjị́kí Páũlũ ri ímụ́ pá tuú ꞌí ẹndrẹtị gé. ⁷Páũlũ kâ ífí jó agá nõó, Yãhụ́dị̃ ímụ́ꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã gálésĩ rĩ pi tukí pá ĩri ã gãrã gá, kộpi tõkí ĩri tã ũnjí ũnjí ni pi sĩ. Tã kộpi ní ĩri tõzú ꞌdĩꞌbée ícó lũú ꞌyozú kínĩ, tã ꞌdĩꞌbée tã áda ku.

⁸Páũlũ gã tã ĩ ní ꞌi tõzú rĩ, kĩnĩ, “Á ꞌo tã ũnjí Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé tãị́mbị́ ŋõzú kuyé, dõku má átá Jó Múngú vé rĩ ã tã ũnjí kuyé, dõku má átá ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ ã tã ũnjí kuyé.”

⁹Fésĩtõ lẽ ambugu Yãhụ́dị̃ vé rĩ pi ẽ ẹ́sị́ ã adri ꞌí ní múké. Kúru ĩri ní Páũlũ ri zịzú kĩnĩ, “Mí ãꞌyĩ mụụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãlé rá, mî mụ rí pá tuú má ẹndrẹtị gé, mâ lị rí mívé tã ꞌdãlé?”

¹⁰Páũlũ ní újázú kĩnĩ, “Á tu nóni pá jó ĩ ní rizú tã lịzú ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ ã rụ́ sĩ rĩ agá, lẽ ã lịkí mávé tã nõgó. ꞌÍ nị̃ múké múké ꞌyozú kínĩ, á ꞌo tã ãzi ũnjí Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní kuyé. ¹¹Á ꞌo té dõ tã ũnjí ĩ ní ícózú ma ꞌdịzú ni rá, má ícó té ꞌdịngárá rĩ vé tã gãá ku. ꞌBo dõ tã Yãhụ́dị̃ ímụ́ꞌbá ꞌdĩꞌbée ní ma tõzú rĩ adri tã áda kuyé, ꞌbá ãzi ícó ma sẽé kộpi drị́gé ku. Á lẽ mávé tã jịị́ ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ ẹndrẹtị gé, ã lị rí mávé tã nĩ.”

¹²Fésĩtõ kã tã rĩ átá ívé ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi be, ĩri ní ꞌyozú Páũlũ ní kĩnĩ, “Mí lẽ ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ ã lị mívé tã nĩ. Mi ícó mụ ꞌbãgú Rómã vé rĩ vúgá ꞌdãá rá.”

ꞌBãgú Ãgị̃rị́pã mụ Fésĩtõ vúgá

¹³Kã mụụ́ adrií ụ́ꞌdụ́ mãdã ã vụ́drị̃ gé, ꞌbãgú Ãgị̃rị́pã pi ọ́mvụ́pị Bẽrĩníkẽ be, kộpi ní ꞌdezú mụzú Fésĩtõ ri ndrezú Sĩzérĩyã gá ꞌdãá. ¹⁴Kộpi ní adrií ꞌdãlé ụ́ꞌdụ́ be kárákará rĩ sĩ, Fésĩtõ ní tã ĩ ní Páũlũ ri tõzú rĩ ũlũzú ꞌbãgú rĩ ní. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ,

“Félẽkĩsĩ ku ágó ãzi ĩ ní ꞌyĩí rĩ kú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá nõ. ¹⁵Má kã mụụ́ Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi, ꞌbá ambugu Yãhụ́dị̃ vé rĩ pi be, kộpi ũlũkí tã ĩ ní Páũlũ ri tõzú rĩ, kộpi kínĩ, mâ lị tã drị̃ ni gé. ¹⁶Má ní ꞌyozú kộpi ní, má kĩnĩ, ‘Tãị́mbị́ Rómã vé rĩ ãꞌyĩ ĩ ní tã lịzú ꞌbá ãzi drị̃gé ị́sụ́ nje drĩ ívé tã kuyé ꞌdíni ku.’ Drị̃drị̃ ni, ꞌbá rĩ pá tu ꞌbá ꞌi tõꞌbá rĩ be ꞌbá tã lịꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé, ĩri ívé tã nje ũgbále, ĩ íbí ĩrivé tã lị ndõ.

¹⁷“Kộpi kâ ícá má vúgá nõó, má iza sâ kuyé, kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, má ní átázú má kĩnĩ, ã íjị́kí Páũlũ ri má vúgá vũrã ĩ ní rizú tã lịzú rĩ gé nõó. ¹⁸ꞌBá ĩri tõꞌbá rĩ pi kâ tã rĩ njeé, tã kộpi ní ĩri tõzú rĩ adri sụ̃ má ní ụ̃sụ̃ụ́ rĩ tị́nị kuyé. ¹⁹Tã má ní ị́sụ́ rĩ, kộpi rikí ãgátá gãá ĩ ãsámvú gé sĩ ĩvé mẽrẽ Yãhụ́dị̃ vé rĩ ã tã sĩ, ãzini kộpi rikí ãgátá gãá ágó rụ́ be Yẹ́sụ̃, drãápi gí, Páũlũ ní ꞌyoó ĩri ídri rú rĩ vé tã sĩ.

²⁰“Á ndã lẹ́tị tí tã ꞌdĩri uzịzú nị̃zú ãní, kúru má ní Páũlũ ri zịzú, dõ lẽ rá, ã mụkí ĩrivé tã lịị́ Yẹ̃rụ́sãlémã gá. ²¹ꞌBo Páũlũ ní zịzú kĩnĩ, ã ꞌyĩkí ꞌi kú jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá nõgó, cĩmgbá ꞌbãgú rĩ ã lị rí ívé tã nĩ. Kúru má ní átázú má kĩnĩ, ã ꞌyĩkí ĩri kú nõgó, cĩmgbá cazú ụ́ꞌdụ́ má ní ímụ́zú ĩri pẽzú mụzú ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ vúgá rĩ gé.”

²²Kúru Ãgị̃rị́pã ní ꞌyozú Fésĩtõ ní kĩnĩ, “Á lẽ ágó ꞌdĩri vé tã yịị́ mâ bị́ sĩ.” Fésĩtõ ní újázú Ãgị̃rị́pã ní kĩnĩ, “Mi ícó ĩrivé tã yị drụ̃ sĩ rá.”

Páũlũ tu pá Ãgị̃rị́pã ẹndrẹtị gé

²³Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, Ãgị̃rị́pã pi ní ímụ́zú Bẽrĩníkẽ be, kộpi ní ífízú jó tã lịzú rĩ agá nõó, ꞌbá rĩ pi ngakí céré kộpi ị̃njị̃ị́ ambamba, kộpi ímụ́kí ũgalaku ãngáráwá rĩ pi vé rĩ pi be, ꞌbá ambugu ambugu kụ̃rụ́ agá rĩ pi be trụ́. Fésĩtõ ní átázú kĩnĩ, ẽ íjị́kí Páũlũ ri ífí jó agá nõó. ²⁴Fésĩtõ ní ꞌyozú kínĩ, “ꞌBãgú Ãgị̃rị́pã, ĩmi ꞌbá ímụ́ꞌbá rĩ pi be céré, ĩmi ndrekí drĩ ágó ꞌdĩri ká! Yãhụ́dị̃ adriꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã gá, ãzini Sĩzérĩyã gá rĩ pi be céré, ímụ́kí kuú má vúgá nõ, kộpi lẽkí ã ꞌdịkí Páũlũ ri drãá ꞌdĩísĩ rá. ²⁵ꞌBo má ị́sụ́ tã ũnjí ĩ ní ícózú ĩri ꞌdịzú drãzú rá ni kuyé. ꞌBo ĩri ní lẽé ꞌbãgú Rómã vé rĩ ã lị ívé tã nĩ rĩ sĩ, má ụ̃sụ̃, á lẽ ĩri pẽé mụzú Rómã gá. ²⁶ꞌBo má ị́sụ́ tã ã pá má ní kọ̃kọ̃bị́ sĩzú sẽzú ꞌbãgú rĩ ní kuyé. Nóni má íjị́ ĩri ímụ́ pá tuú ĩmi ẹndrẹtị gé, agaápi rá rĩ, ꞌbãgú Ãgị̃rị́pã, má íjị́ ĩri mí ẹndrẹtị gé, mî uzị rí ĩri, mâ ị́sụ́ rí tã má ní lẽé sĩí rĩ ãní. ²⁷Ãꞌdiãtãsĩyã á pẽ dõ ꞌbá ĩ ní ꞌyĩí rĩ ꞌbãgú rĩ vúgá ꞌdãá ị́sụ́zú sĩkí ĩrivé tã kuyé, tã ꞌdĩri adri múké ku.”

Páũlũ átá ívé tã ꞌbãgú Ãgị̃rị́pã ẹndrẹtị gé

¹Ãgị̃rị́pã ní ꞌyozú Páũlũ ní kĩnĩ, “Má ãꞌyĩ rá, mí átá mívé tã.” Kúru Páũlũ ní drị́ suzú ụrụ, ĩri ní íꞌdózú átázú kĩnĩ,

²“ꞌBãgú Ãgị̃rị́pã, ma ãyĩkõ sĩ mí ní ma ãꞌyĩí ụ́ꞌdụ́ ãndrũ rĩ gé tã Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ma tõzú rĩ átázú mí ẹndrẹtị gé rĩ sĩ. ³Á nị̃ rá mí nị̃ ꞌbávé mẽrẽ Yãhụ́dị̃ vé rĩ rá, ãzini mí nị̃ tã ꞌbá ní ẹ̃ꞌyị̃ị́ sẽépi ꞌbá ní ꞌbâ acozú Yãhụ́dị̃ rú rĩ rá. Kúru á mã mi drị́ ị̃rị̃ sĩ, lẽ mî ꞌbã bị́ mávé tã yịzú ẹ́sị́ mãdã sĩ.

⁴“Yãhụ́dị̃ rĩ pi ãrẽvú céré nị̃kí ma rá íꞌdózú ãnjĩŋã gá ꞌdãá. Kộpi nị̃kí tã má ní rií ꞌoó ꞌbávé ãngũ agá, ãzini Yẹ̃rụ́sãlémã agá rĩ rá. ⁵Kộpi nị̃kí mávé tã caá lókí be aco, kộpi ícó mávé tã ũlũ rá, dõ kộpi ãꞌyĩkí rá. Kộpi ícó lũ mí ní kínĩ, ma Fãrụ́sị̃gú, ma ri mẽrẽ ꞌbávé rĩ ã tã ꞌdụ nga rá. ⁶Ãndrũ sĩ á tu pá nõ, lẽkí mávé tã lịị́, ãꞌdiãtãsĩyã má ní ẹ́sị́ ꞌbãá tã Múngú ní ẹzịị́ ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị ní rĩ ꞌdụụ́ ngaá rĩ sĩ.

⁷“Sụ́rụ́ mụdrị́ drị̃ ni ị̃rị̃ Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ꞌbãkí ẹ́sị́ rizú tã ĩri ní ẹzịị́ rĩ ũtẽzú, ãní sẽ kộpi ri Múngú ri ị̃njị̃ ụ̃tụ́ŋá pi ị́nị́ŋá be. Á ꞌbãgú, ẹ́sị́ má ní ꞌbãá rĩ sĩ, Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ma tõzú ãní. ⁸Ngá ĩmi ní ụ̃sụ̃ụ́ kínĩ, Múngú ícó ꞌbá ũdrãꞌbá gí rĩ pi ídrí gõó ídri rú ku rĩ ãꞌdi?

⁹“Ándúrú má ụ̃sụ̃, á lẽ tã rĩ pi ꞌoó, ã ọwụkí rí Yẹ́sụ̃ Nãzẽrétãgú rĩ ã rụ́ ãní. ¹⁰Tã ꞌdĩri á ꞌo Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá rá. Atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi sẽkí má ní ũkpõ, má urụ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi íjị́ ímụ́ úꞌbé jó ãngũ ũꞌyĩzú rĩ agá, kádõ lẽé kộpi úꞌdị́, ma kpá ri tã ni ãꞌyĩ, ã úꞌdị́kí kộpi ũdrãá rá. ¹¹Á ri ẹ́cị́ jó Múngú ri zịzú rĩ pi agásĩ, á ri ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí rĩ pi ọ̃cụ̃ụ́, kộpi ẽ idekí rí Yẹ́sụ̃ ri ãní. Á ri kpá ẹ́cị́ kụ̃rụ́ ụrụkọ ãmvé rĩ pi agásĩ, má ọ̃cụ̃ kộpi ũnjí ũnjí.

¹²“Ụ́ꞌdụ́ ãlu, atala atala rĩ pi drị̃gé rĩ pi sẽkí má ní ũkpõ rá mụzú ãní Dãmãsékẽ gá.26:12 Ẹ̃zị́ 9:2¹³Á ꞌbãgú, ma kã rií mụụ́ lẹ́tị gé sĩ, ụ̃tụ́ mgbímgbi gé ꞌdĩgé, á ndre ãcí dị̃ íngázú ꞌbụ̃ gélésĩla, ĩmgbẽrẽ mâ gãrã, ãzini ꞌbá má ní ẹ́cị́ kộpi be rĩ pi ã gãrã kụ́rụ̃, ĩrivé dị̃ngárá ãngũ ĩmgbẽrẽépi rĩ ndẽ ụ̃tụ́ vé dị̃ngárá rá. ¹⁴ꞌBá ní céré uꞌdezú vũgá, má ní ụ́ꞌdụ́kọ́ yịzú íngázú ꞌbụ̃ gélésĩ, ĩri ní ꞌyozú má ní Ãrãmáyĩkĩ tị sĩ kĩnĩ, ‘Sáũlã, Sáũlã! Ngá mí ní rizú ma ọ̃cụ̃zú ꞌdíni rĩ ãꞌdi? Ũmbã mí ní rií fụụ́ má be ꞌdĩri, ĩri tã azakaza vé ni.’

¹⁵“Má ní zịzú, má kĩnĩ, ‘Úpí, mí ãꞌdi ꞌi?’

“Úpí ní újázú kĩnĩ, ‘ꞌBá mí ní rií ọ̃cụ̃ụ́ rĩ, ĩri ma ꞌi Yẹ́sụ̃ ꞌi. ¹⁶Mí íngá pá tuú ụrụ sĩ. Má iꞌda ma mí ẹndrẹtị gé, á lẽ mi ĩpẽé adrií ãtíꞌbá mávé ni, mî mụ rí mávé tã mí ní ndreé mî mị sĩ rĩ ũlũú, ãzini tã má ní úmvúlésĩ ímụ́ ũlũú mí ní rĩ ũlũú ꞌbá rĩ pi ní. ¹⁷Ma ímụ́ mi pa ꞌbá ĩmivé rĩ pi drị́gé sĩ rá, ãzini ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi drị́gé sĩ rá. Ma mi pẽ mụ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi vúgá ꞌdãá, ¹⁸mî mụ rí kộpi ẽ mị zị̃ị́, kộpi ẽ ĩfũkí rí tã ị́nị́ŋá vé rĩ agásĩ rá, kộpi ã adrikí rí ụ̃tụ́ŋá agá, kộpi ẽ ĩfũkí rí ũkpõ Sãtánã vé rĩ agásĩ ãmvé, kộpi ã adrikí rí ꞌbá Múngú vé ni, Múngú ã trũ rí kộpi ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ rá. Kộpi ẹ̃ꞌyị̃kí dõ ma gí, kộpi ĩ újá adri uletere ꞌbá Múngú vé ni.’

¹⁹“ꞌBãgú Ãgị̃rị́pã, ị́ndrị́lị́kị́ íngápi ꞌbụ̃ gélésĩla ꞌdĩri, á ꞌdụ tã ni ngaá rá. ²⁰Má íꞌdó tị Múngú vé rĩ ũlũú ꞌbá Dãmãsékẽ vé rĩ pi ní, ꞌbá Yẹ̃rụ́sãlémã vé rĩ pi ní, ãzini má ũlũ ãngũ Yụ̃dáyã vé rĩ agásĩ céré, á gõ kpá caá ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ãsámvú gé, á ꞌyo, má kĩnĩ, lẽ kộpi ã kukí ũnjĩkãnyã ãní, kộpi ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí Múngú ri áyu, tã kộpi ní ꞌoó rĩ, ã lũ rí ꞌyozú kínĩ kộpi újákí ẹ́sị́ gí.

²¹“Ụ́ꞌdụ́kọ́ múké má ní ũlũú ꞌdĩri sĩ, Yãhụ́dị̃ rĩ pi rụkí ma Jó Múngú vé rĩ ã bóró gá ꞌdãá, kộpi lẽkí kõdô ma ꞌdịị́. ²²ꞌBo Múngú ko mâ ĩzã cĩmgbá ícázú ụ́ꞌdụ́ ãndrũ rĩ gé, á tu pá nõgó, á lẽ tã rĩ ũlũú ꞌbá rĩ pi ní céré, íꞌdózú ꞌbá ĩ ní ndreé kuú ẹ̃zị́ ãkó rĩ pi ní, ãzini ꞌbá ĩ ní ị̃njị̃ị́ ị̃njị̃ rĩ pi ní. Má ímbá tã ãzi túngú ni kuyé, má ímbá tã nẹ́bị̃ rĩ pi ní ũlũú rĩ, ãzini tã Mósẽ ní ꞌyoó ĩri ímụ́ ꞌi nga drị̃drị̃ ꞌdĩlé rĩ. ²³Má kĩnĩ, Kúrísítõ ri úmvúlésĩ ímụ́ ĩzãngã nya rá, ĩ ímụ́ ĩri inga drãngárá gálésĩ drị̃drị̃, ĩri ímụ́ dị̃ ụ̃tụ́ŋá rú ívé ꞌbá rĩ pi ãsámvú gé, ãzini ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ãsámvú gé.”

²⁴Páũlũ kã rií átá, Fésĩtõ ní trezú ụ́ꞌdụ́kọ́ be ụrụ ꞌdãá kĩnĩ, “Páũlũ! Mî drị̃ ábá gí, mívé lãngárá ambamba rĩ sẽ mî drị̃ ábá nĩ.”

²⁵Páũlũ ní újázú kĩnĩ, “Ãmbúgú Fésĩtõ, mâ drị̃ ábá kuyé. Tã má ní átá ꞌdĩri, ĩri tã áda, ĩri ífífí be. ²⁶ꞌBãgú Ãgị̃rị́pã nị̃ tã má ní átá ꞌdĩꞌbée céré rá, sẽ má ní rizú átázú ụ̃rị̃ ãkó ꞌdĩ. Tã ꞌdĩꞌbée ní rizú ĩ ngazú rĩ gé, nị̃ rá, ãꞌdiãtãsĩyã tã ꞌdĩꞌbée nga ꞌi ụ̃gụ́zã rú kuyé. ²⁷ꞌBãgú Ãgị̃rị́pã, mí ẹ̃ꞌyị̃ nyo nẹ́bị̃ rĩ pi vé tã rá? Á nị̃ rá mí ẹ̃ꞌyị̃ rá.”

²⁸Ãgị̃rị́pã ní Páũlũ ri zịzú kĩnĩ, “Mí ụ̃sụ̃, mi ícó ma úbé ícá Kũrĩsĩtĩyánĩ rú sâ mãdãŋá nõri agá rá?”

²⁹Páũlũ ní újázú kĩnĩ, “Mi dõ mi újá sâŋá nõri agá rá yã, dõ mi íbí mi újá ndõ yã, ma Múngú ri zị mí ní, ãzini ꞌbá mávé tã yịꞌbá ãndrũ nõꞌbée ní, ĩmi ícákí rí sụ̃ má tị́nị, adri ꞌyozú kínĩ sụ̃ ĩ ní ma ꞌyĩí nõri tị́nị ku.”

³⁰ꞌBãgú Ãgị̃rị́pã, gávãnã Fésĩtõ, Bẽrĩníkẽ, ꞌbá jó agá rĩ pi be céré, kộpi ní ngazú ụrụ. ³¹Kộpi kâ rií fũú mụzú ãmvé ꞌdãá, kộpi rikí átá ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Ágó ꞌdĩri ꞌo tã ãzi ĩ ní ícózú ĩri ꞌdịzú drãzú ni kuyé, ꞌo kpá tã ãzi ĩ ní ícózú ĩri ꞌyĩzú ni kuyé.”

³²Ãgị̃rị́pã ní ꞌyozú Fésĩtõ ní kĩnĩ, “Ágó ꞌdĩri ã ꞌyo dõ ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ ã lị ívé tã nĩ ꞌdíni ku, ĩ té ĩri trũ rá.”

Páũlũ ꞌde mụzú Rómã gá kũlúmgba sĩ

¹Ãgị̃rị́pã kã ꞌyoó ꞌbâ ꞌdekí mụụ́ kũlúmgba sĩ Ĩtálĩyã gá, ĩ ní Páũlũ pi ẹzịzú ꞌbá ụrụkọ ĩ ní ũꞌyĩí rĩ pi be kú ũgalaku Jụ́lị̃yãsĩ drị́gé. Jụ́lị̃yãsĩ ri ũgalaku ãngáráwá ĩ ní zịị́ ngúlúmũ ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ pi vé ni. ²ꞌBá ní tụzú kũlúmgba íbípi íngápi Ãdrãmãtíyõ gá rĩ agá, kũlúmgba rĩ lẽ ẹ́cị́ mụzú vũrã ĩri ní pá tuzú rĩ pi gé sĩ, ãngũ Ẹ́zị̃yã vé rĩ agá. ꞌBá tụkí Mãkẽdõníyãgú be trụ́, ágó rĩ ã rụ́ Ãrĩsĩtãrúkõ ꞌi, íbí íngá Tẽsãlõníkẽ gá.

³Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá ní cazú kụ̃rụ́ Sĩdónã vé rĩ gé, Jụ́lị̃yãsĩ ꞌbã ẹ́sị́ múké Páũlũ ní, ãꞌyĩ Páũlũ ri mụụ́ ívé ũndĩ rĩ pi vú, kộpi ã sẽkí rí ĩri ní ngá ĩri ní lẽé rĩ. ⁴ꞌDãgá ꞌbá gõkí fií kũlúmgba agá dị̃ị́, ũlí ní ívị́zú ꞌbá vúgá nõlé ũkpõ be, ꞌbá ní kúru ꞌdezú mụzú, ꞌbá agakí ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ Sáyípũrãsĩ vé rĩ ã gãrã gá sĩ, ũlí vịị́pi ũkpõ be ꞌdĩri ã ꞌo rí ꞌbâ ũnjí ku. ⁵ꞌBá mụkí yị̃ị́ tafu rĩ agásĩ, ꞌbá agakí ãngũ Kĩlĩkíyã vé rĩ ã gãrã gá sĩ, ãzini ꞌbá agakí ãngũ Pãmĩfĩlíyã vé rĩ ã gãrã gá sĩ, ꞌbá ní kúru cazú kụ̃rụ́ Mírã vé rĩ gé, ãngũ Lísĩyã vé rĩ agá. ⁶Ũgalaku rĩ ị́sụ́ kũlúmgba ãzi íbí íngá Ãlẽkĩzãndãríyã gá, lẽ mụụ́ Ĩtálĩyã gá, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, ꞌbâ tụkí kũlúmgba rĩ agá.

⁷ꞌBá rikí mụụ́ kũlúmgba rĩ sĩ mãdã, ꞌdụ ụ́ꞌdụ́ kárákará, ꞌbá nyakí ĩzãngã ambamba. ꞌBá kã rií ꞌbãá caá ĩnyiŋá Kĩnídõ gé, ũlí rĩ vé vịngárá sẽ ꞌbá útrúkí ꞌbâ mụzú drị̃drị̃ kuyé. Kúru ꞌbá ní ꞌbâ újázú mụzú wọ̃ọ́kọ̃ ándrélé rú rĩ gé, cazú ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá Kũrétẽ vé rĩ gé. ꞌBá agakí kụ̃rụ́ Sãlĩmónẽ vé rĩ ã gãrã gá sĩ. ⁸ꞌBá agakí mụzú Kũrétẽ ã gãrã gá sĩ, ꞌbá nyakí ĩzãngã ambamba, ꞌbá ní kúru cazú vũrã kũlúmgba rĩ pi ní pá tuzú rĩ gé, ĩnyiŋáŋá kụ̃rụ́ Lásĩyã vé rĩ gé.

⁹ꞌBá izakí sâ ambamba, ãꞌdiãtãsĩyã sâ kílóngóro vé rĩ gé, úlí rĩ vị ũkpõ be ambamba, kũlúmgba rĩ ícó mụụ́ ãní bã ku, ãꞌdiãtãsĩyã Ụ́ꞌdụ́ ĩ ní rizú Ãnyãngã Aꞌbizú27:9 Ụ́ꞌdụ́ ĩ ní rizú Ãnyãngã Aꞌbizú rĩ: Ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri ílí ãlu agá, átálágú ãmbúgú rĩ fi Jó Múngú vé rĩ agá ꞌdãá vú be ãlu, ĩri mụ ãrí uya Vũrã Uleteretere rĩ agá ꞌdãá, ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi trũzú ãní ĩvé ũnjĩkãnyã agásĩ, ꞌbá Ĩsẽrélẽ vé rĩ pi ri ãnyãngã aꞌbi ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩri gé. ꞌÍ lã Lẹ̃vị̃tị́kã 16; Ẽbérẽ 9-10. rĩ aga gí. Páũlũ ní ꞌyozú ũgalaku kũlúmgba agá rĩ pi ní kĩnĩ,

¹⁰“Ãgõ ꞌdĩꞌbée, á nị̃ rá ꞌbá útrúkí dõ ꞌbâ mụzú kũlúmgba rĩ sĩ drị̃drị̃, ꞌbávé kũlúmgba, ꞌbávé ọgụ kũlúmgba agá rĩ pi, ꞌbâ ngúlú be céré, ꞌbâ drị̃lé ũnjí ị́sụ́ rá.” ¹¹ꞌBo ũgalaku rĩ ãꞌyĩ tã Páũlũ ní ꞌyoó rĩ kuyé, ãꞌyĩ tã kũlúmgba ẹ́ꞌdị́pa ní ꞌyoó rĩ, ãzini ágó kũlúmgba újị́pi rĩ ní ꞌyoó rĩ áyu.

¹²Vũrã ꞌdĩri kũlúmgba rĩ pi ní rizú pá tuzú rĩ, ĩri vũrã ũnjí, ãꞌdiãtãsĩyã lókí kílóngóro vé rĩ ũnjí27:12 Lókí kílóngóro vé rĩ: Ãngũ Ĩsẽrélẽ vé rĩ gé ꞌdãá, lókí kílóngóro vé rĩ gé, ẹ̃cị̃ tungárá ũkpó ũkpó, ãꞌdiãtãsĩyã yị̃ị́gọ́ ri ꞌdị ambamba, sẽ ãngũ rĩ igbe igbe. Sâ ꞌdãri gé, úlí rĩ vị ũkpõ be, sẽ kũlúmgba ícó pá tuú ꞌdãgá ku., ꞌbá ícókí adrií ꞌdãgá bã ku, ꞌbá kárákará pi ụ̃sụ̃kí kínĩ, lẽ ꞌbâ ꞌdekí mụzú kũlúmgba rĩ sĩ Fõyĩníkẽ gé, ãꞌdiãtãsĩyã ĩri vũrã múké kũlúmgba rĩ pi ní mụzú pá tuzú ni, lókí kílóngóro vé rĩ gé ꞌbâ mụkí rí adrií ꞌdãgá. Vũrã kũlúmgba rĩ pi ní pá tuzú ꞌdĩri Kũrétẽ gá, ĩri vũrã ụ̃tụ́ ní ꞌdengárá gálé rú rĩ gé, vũrã ꞌdãri gé, ꞌbá rĩ pi ícó ãngũ ndre ándrélé rú, ãzini ụ́rụ́lé rú.

Ũlí vịị́pi ũkpõ be yị̃ị́ tafu rĩ agá rĩ

¹³Ũlí rĩ kã íꞌdó vịị́ ũkpõ be mãdã ándrélésĩla, ꞌbá kũlúmgba újị́ꞌbá rĩ pi ụ̃sụ̃kí kínĩ, ĩ ícó mụ rá. Kộpi ni ụ̃mgbụ̃ rĩ ísézú yị̃ị́ agá ꞌdãásĩ, kộpi ní mụzú ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá Kũrétẽ vé rĩ ã gãrã gá sĩ. ¹⁴Kã mụụ́ adrií mãdã, ũlí ní ívị́zú ímụ́zú ꞌbá vúgá nõlé ũkpõ be, ũlí rĩ íbí ívị́ ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá rĩ gé ꞌdãásĩ, ãsámvú ãngũ ụ́rụ́lé rĩ pi vé ụ̃tụ́ ní ĩfũzú rĩ be rĩ gélésĩla. ¹⁵Ũlí rĩ vị ũkpõ be, sẽ ꞌbá ícókí kũlúmgba rĩ jịị́ bã ku. ꞌBá kukí ũlí rĩ ri kũlúmgba rĩ vịị́ mụzú nĩ.

¹⁶ꞌBá agakí ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá ĩ ní zịị́ Kãwụ́dã rĩ ã gãrã gá sĩ, vũrã ꞌdãri gé, ũlí ícó vịị́ ũkpõ sĩ ku. ꞌBá ụ̃ꞌbị̃kí kũlúmgba ídri pazú rĩ ísé, ꞌbá ị́sụ́kí ĩzãngã ãní ambamba. ¹⁷ꞌBo ꞌbá ísékí kũlúmgba ídri pazú rĩ kũlúmgba ãmbúgú rĩ agá nõó rá. ꞌBá kũlúmgba újị́ꞌbá rĩ pi ũꞌyĩkí bãákú kũlúmgba rĩ ã rụ́ꞌbá gá sĩ kụ́rụ̃, kũlúmgba rĩ úmbézú, ã adri rí ãní ũkpó ũkpó. Kộpi ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ, ũlí rĩ ní lẽé kộpi vịị́ mụzú ãngũ cínyáfã rú ĩ ní zịị́ Sãrãtísĩ rĩ gé rĩ sĩ, kộpi uꞌdụkí ngá ĩ ní úmbé kũlúmgba rụ́ꞌbá gá bãákú sĩ rĩ pi úꞌbé yị̃ị́ agá, kũlúmgba rĩ ã mụ rí ãní mãdã. Ũlí rĩ ri kũlúmgba rĩ vịị́ mụzú nĩ.

¹⁸Ũlí rĩ vị ũkpõ be, kã mụụ́ adri drụ̃ ꞌdíni, kộpi uꞌdụkí ngá kũlúmgba agá rĩ pi úꞌbé yị̃ị́ agá. ¹⁹Kã mụụ́ caá ụ́ꞌdụ́ na ni gé, kộpi uꞌdụkí ngá ẹ̃zị́ ngazú kũlúmgba agá rĩ pi úꞌbé céré yị̃ị́ agá. ²⁰Ũlí vịị́pi ũkpõ be ꞌdĩri vị caá ụ́ꞌdụ́ be kárákará, ọ̃zụ̃ ụ̃tụ́ rĩ ẽ mị, ãzini ọ̃zụ̃ línyã rĩ pi, sẽ kộpi índrékí ku, ꞌbá ụ̃sụ̃kí ꞌbá ícókí ídrí ku.

²¹ꞌBá adrikí ụ́ꞌdụ́ be kárákará, ꞌbá nyakí ngá kuyé. Páũlũ ní ngazú pá tuzú ụrụ sĩ, ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ãgõ ꞌdĩꞌbée, ĩmi yịkí té dõ tã má ní ꞌyoó rĩ rá, ꞌbá ícókí té ĩfũú Kũrétẽ agá ꞌdãásĩ ku, ngá ꞌdĩꞌbée ícókí té ábá ku. ²²ꞌBo á lẽ nóni ꞌyoó ĩmi ní kínĩ, lẽ ĩmî ẹ́sị́ ã adri ũkpó ũkpõ, ãꞌdiãtãsĩyã ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé, ꞌbá ãzi ícó drãá ãluŋáni ku, kũlúmgba rĩ ꞌyéŋá ábá nĩ.

²³“Ma ꞌbá Múngú vé ni, ma ri Múngú ri ị̃njị̃. Ị́nị́ŋá ájée rĩ sĩ, ĩpẽ ívé mãlãyíkã ímụ́ pá tuú mâ gãrã gá, ²⁴ĩri ní ꞌyozú má ní kĩnĩ, ‘Páũlũ, mî ꞌo ụ̃rị̃ sĩ ku, mi mụ pá tu ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ ẹndrẹtị gé rá. Mî tã sĩ, Múngú vé ẹ́sị́ múké rĩ sĩ, ĩri ꞌbá kũlúmgba agá rĩ pi ídrí céré rá.’ ²⁵Ãgõ ꞌdĩꞌbée, ĩmi ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ ku, má ẹ̃ꞌyị̃ tã Múngú ní ꞌyoó rĩ rá, tã rĩ ímụ́ ꞌi nga sụ̃ ĩri ní ꞌyoó má ní ꞌdĩri tị́nị. ²⁶Ũlí rĩ ímụ́ kũlúmgba rĩ vị mụ pá tu ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá ꞌdãri gé.”

²⁷Ũlí vị yị̃ị́ tafu rĩ drị̃gé sĩ ụ̃tụ́ŋá pi ị́nị́ŋá be, caá ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ drị̃ ni sụ, kã mụụ́ caá ị́nị́ ágágá, ꞌbá kũlúmgba rĩ újị́ꞌbá rĩ pi ní nị̃zú ámázú ꞌyozú kínĩ, ĩ ꞌbãkí caá yị̃ị́ tafu Ádĩrĩyã vé rĩ tị gé ãngũ nyọ̃ọ́kụ́ rú rĩ gé gí. ²⁸Kộpi ní aya ãzi íꞌdụ́zú ꞌyĩzú bãá sĩ, ꞌbezú yị̃ị́ agá ꞌdãá, yị̃ị́ rĩ vé kụngárá ámázú ãní, Kộpi ị́sụ́kí nị̃ị́, yị̃ị́ rĩ vé kụngárá ca pá ágélé mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ãlu pụ̃kụ́ ị̃rị̃ (120). Kộpi kâ ĩ útrú mụzú drị̃drị̃, kộpi ị́sụ́kí nị̃ị́, yị̃ị́ rĩ vé kụngárá ca pá ágélé pụ̃kụ́ úrõmĩ (90). ²⁹ꞌBá kũlúmgba újị́ꞌbá rĩ pi ꞌokí ụ̃rị̃ sĩ, kộpi ụ̃sụ̃kí kínĩ, ꞌbâ mụ ꞌbâ ẹ̃sị̃ írã rụ́ꞌbá gá, kộpi uꞌdụkí ụ̃mgbụ̃ ĩ ní ũꞌyĩí sụ kũlúmgba rụ́ꞌbá gá rĩ pi úꞌbé yị̃ị́ agá, kộpi zịkí Múngú ri kínĩ, lẽ ãngũ rĩ ọ́wụ́ ĩ ní mbẽlẽ mbẽlẽ. ³⁰ꞌBá kũlúmgba rĩ újị́ꞌbá rĩ pi lẽkí kõdô ngaá ápá kũlúmgba rĩ agásĩ rá, kộpi íꞌdụ́kí kũlúmgba ídri pazú rĩ suú yị̃ị́ agá ꞌdãá, ꞌbá rĩ pi ã ụ̃sụ̃kí rí kínĩ ĩ ri ụ̃mgbụ̃ úꞌbé yị̃ị́ agá ꞌdãá, kũlúmgba rĩ ẹndrẹtị gé. ³¹Páũlũ ní ꞌyozú ũgalaku rĩ ní, ãzini ãngáráwá rĩ pi ní kĩnĩ, “ꞌBá kũlúmgba rĩ újị́ꞌbá rĩ pi dõ kũlúmgba rĩ agá nõó ꞌdãáyo, ĩmi ícókí ídrí ku.” ³²Kúru ãngáráwá rĩ pi ní bãákú kũlúmgba ídri pazú rĩ ũꞌyĩzú rĩ pi úlị́zú, kộpi ní kũlúmgba rĩ kuzú ꞌdezú yị̃ị́ agá ꞌdãá.

³³Ãngũ rĩ kã ꞌbãá rií ọ́wụ́, Páũlũ ní kộpi mãzú, lẽ kộpi ã nyakí ínyá. Ĩri ní ꞌyozú kĩnĩ, “Ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ drị̃ ni sụ ꞌdĩꞌbée agá, ĩmi rikí adrií ĩzãngã sĩ, ĩmi nyakí ngá kuyé. ³⁴Á mã ĩmi, lẽ ĩmi nyakí ngá, ĩmi adrikí rí ídri rú. Ĩmi ꞌokí dõ ꞌdíni, ꞌbá ãzi ícó ádrá ĩmi ãsámvú gé ꞌdĩgé ku.” ³⁵Páũlũ kã tã rĩ átá ꞌdíni, ĩri ní pánga íꞌdụ́zú, ĩri ní õwõꞌdĩfô sẽzú Múngú ní ꞌbá rĩ pi ẹndrẹtị gé ꞌdĩgé. Ĩri ní pánga rĩ ãndĩzú, ĩri ní íꞌdózú nyazú. ³⁶Tã ꞌdĩri ímbá kộpi ẽ ẹ́sị́, kộpi gõkí ngá nyaá rá. ³⁷ꞌBávé kãlãfe mụ̃dụ̃rụ̃lụ̃ ị̃rị̃ pụ̃kụ́ ẹ́zị̂rị̃ drị̃ ni ázíyá (276) kũlúmgba agá ꞌdãá. ³⁸ꞌBá rĩ pi kâ ngá rĩ nyaá ẹ́pị́zú gí, kộpi uꞌdụkí ãnyãngã rĩ ẽ ị̃mbị́tã úꞌbé yị̃ị́ agá, kũlúmgba rĩ ẽ ẹ̃njị̃ rí ku.

Ũlí ũkpõ be ni vị kũlúmgba rĩ ũŋõó kpélékpélé

³⁹Ãngũ rĩ kã ọ́wụ́, kộpi nị̃kí ãngũ nyọ̃ọ́kụ́ rú rĩ ámá kuyé, ꞌbo kộpi ní ãngũ cínyáfã rú ni ndrezú yị̃ị́ gãrã gá ꞌdãá, kộpi ní ụ̃sụ̃zú, ĩ lẽkí kũlúmgba rĩ jịị́ mụzú ãngũ cínyáfã rú rĩ gé ꞌdãá. ⁴⁰Kúru kộpi ní bãákú ĩ ní ụ̃mgbụ̃ rĩ pi úmbézú rĩ pi úlị́zú, ụ̃mgbụ̃ rĩ pi ní uꞌdezú yị̃ị́ ã ndụ́gé ꞌdãá, kộpi ní kpá ngá kũlúmgba rĩ újị́zú rĩ ọyụzú. Kộpi ní bõngó kũlúmgba rĩ ẹndrẹtị gé ũlí ní rií vịị́ anigé kũlúmgba rĩ vịị́pi mụzú rĩ sezú ụrụ, ũlí ní kũlúmgba rĩ vịzú mụzú yị̃ị́ tị gé ꞌdãá. ⁴¹ꞌBo kũlúmgba rĩ mụ ꞌi ẹ̃sị̃ị́ ãngũ cínyáfã rú rĩ gé ꞌdãá, áwí ateé ãngũ nyọ̃ọ́kụ́ rú rĩ gé. Kũlúmgba rĩ vé ụ̃mvụ tĩ ateé mgbé, ícó mụụ́ bã ku. Ũlí ũkpõ be ni ní íngázú, ĩri ní yị̃ị́ rĩ vịzú úvázú ngũyá ngũyá, úlí rĩ vé ũkpõ ũŋõ kũlúmgba rĩ vé só kpélékpélé.

⁴²Ãngáráwá rĩ pi lẽkí ꞌbá ĩ ní ũꞌyĩí rĩ pi úꞌdị́ ꞌdĩísĩ rá, ãꞌdiãtãsĩyã kộpi ã gbãkí rí yị̃ị́ rĩ ápá mụzú ku. ⁴³ꞌBo ũgalaku ãngáráwá rĩ pi vé rĩ lẽ ã ꞌdịkí Páũlũ ri ku, ãꞌyĩ tã ãngáráwá rĩ pi ní lẽé ꞌoó ꞌdĩri kuyé. Ĩri ní átázú kĩnĩ, ꞌbá nị̃ꞌbá yị̃ị́ gbãꞌbée ĩndĩ rĩ pi ã úwákí kũlúmgba rĩ agásĩ drị̃drị̃, kộpi ã mụkí ãngũ nyọ̃ọ́kụ́ rú rĩ gé. ⁴⁴Ĩri ní ꞌyozú ụrụkọꞌbée ní kĩnĩ, kộpi ã útụ́kí úrí kũlúmgba rĩ vé ị́rị́kọ́ ũŋõópi gí ꞌdĩri drị̃gé. Kúru ꞌbá rĩ pi ãrẽvú céré cakí ãngũ nyọ̃ọ́kụ́ rú rĩ gé ꞌdãlé múké.

Páũlũ ca Mãlátã gá

¹ꞌBá cakí yị̃ị́ tị gé ꞌdãlé múké, ꞌbá mụkí nị̃ị́ ámá ãkũdẽ ꞌbá cakí ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá ĩ ní zịị́ Mãlátã rĩ gé gí. ²ꞌBá adriꞌbá ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ rĩ agá ꞌdãlé rĩ pi ẹ́ꞌyị́kí ꞌbâ ẹ́sị́ be múké. Kộpi ũdẽkí ãcí, ẹ́ꞌyị́kí ꞌbâ úrí ãcí rĩ tị gé, ãꞌdiãtãsĩyã sâ ꞌdãri gé, yị̃ị́gọ́ ri ꞌdị nĩ, ãngũ rĩ igbegbe.

³Páũlũ ní íjá uꞌdụzú, ĩri ní ũꞌbãzú ãcí mị gé ꞌdãá, ãcí rĩ vé kongárá sĩ, ị̃nị̃ ní íkpúzú Páũlũ ẽ drị́ cizú. ⁴ꞌBá rĩ pi kâ ndreé ị̃nị̃ rĩ ci Páũlũ ẽ drị́, ọ́njụ́ kuú drị́ ni gé tị́tị́, kộpi ní átázú ĩ ãsámvú gé sĩ kínĩ, “Ágó ꞌdĩri ꞌbá ãngũ úꞌdị́pi ni, ꞌde yị̃ị́ agá ꞌdãá rá, ꞌbo drã kuyé, ꞌbávé múngú rĩ pi vé ãzi ãlu, lị tã drị̃ ni gé gí, lẽ ã ꞌdịkí ĩri drãá ꞌdĩísĩ rá.”

⁵ꞌBo Páũlũ ní ị̃nị̃ rĩ yazú ꞌí drị́gé sĩ ꞌdezú ãcí mị gé ꞌdãá, ị̃nị̃ rĩ ꞌo ĩri ũnjí kuyé. ⁶ꞌBá rĩ pi ụ̃sụ̃kí déna Páũlũ ẽ drị́ ri pị̃ rá, dõku ĩri koro nga íꞌdé, ĩri drã rá, kộpi tẽkí ndreé sâ be ãco, kộpi kâ ndreé ị̃nị̃ rĩ ꞌo ĩri ũnjí kuyé, kộpi gõkí ụ̃sụ̃ụ́ kínĩ, ágó ꞌdĩri múngú.

⁷Gávãnã ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá ꞌdãri vé rụ́ Pũbẽlíyõ ꞌi, ĩri nyọ̃ọ́kụ́ be ãngũ ꞌdãri gé. Ẹ́ꞌyị́ ꞌbâ ívé ãngá, adri ꞌbá be múké cazú ụ́ꞌdụ́ na. ⁸Sâ ꞌdãri gé, Pũbẽlíyõ ẹ́tẹ́pị ri drã rú, rụ́ꞌbá ni koko, ĩri ri sũsũ. Páũlũ ní fizú mụzú ĩri ndrezú, ĩri ní Múngú ri zịzú, ĩri ní ꞌî drị́ ꞌbãzú drị̃ ni gé, drã rĩ ní kúru dẹzú rụ́ꞌbá ni gé sĩ rá. ⁹Tã ꞌi ngaápi ꞌdĩri ã vụ́drị̃ gé, ꞌbá céré drã be adriꞌbá ãngũ ꞌi lịị́pi kú ngụ yị̃ị́ agá ꞌdãlé rĩ pi ímụ́kí Páũlũ vúgá, drã rĩ dẹ kộpi rụ́ꞌbá gá sĩ rá. ¹⁰Tã ꞌdĩri sẽ ꞌbá rĩ pi céré ị̃njị̃kí ꞌbâ ị̃njị̃njị̃, lókí ꞌbá ní lẽzú mụzú rĩ kã ícó, ꞌbá rĩ pi sẽkí ꞌbá ní ngá ꞌbá ní lẽé rĩ pi ãrẽvú céré rá.

Páũlũ ca Rómã gá

¹¹Mbãá na ã vụ́drị̃ gé, sâ kílóngóro vé rĩ kã dẹẹ́, ꞌbá ní tụzú kũlúmgba pá tuúpi kú Mãlátã gá rĩ agá, ꞌbá ní ꞌdezú mụzú. Kũlúmgba rĩ íbí ímụ́ Ãlẽkĩzãndãríyã gálésĩ, údékí ngá múngú rú ị̃rị̃ kú ẹndrẹtị ni gé, ãlu rĩ ã rụ́ Kãsĩtórẽ, ãzi rĩ Pólẽkĩsĩ. ¹²ꞌBá mụkí pá tuú kụ̃rụ́ Sĩrãkúsã vé rĩ gé, ꞌbá adrikí caá ꞌdãgá ụ́ꞌdụ́ na. ¹³ꞌDãgá ꞌbá ní tụzú kũlúmgba agá, ꞌbá ní ꞌdezú mụzú, ꞌbá ní mụzú cazú Rẽgĩyúmũ gé. Kã mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ũlí ní íꞌdózú vịzú ímụ́zú ándrélésĩla, kã kpá mụụ́ adrií drụ̃ ꞌdíni, ꞌbá ní cazú Pũtẽyólĩ gé. ¹⁴ꞌDãgá ꞌbá ị́sụ́kí ꞌbá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí ni pi, kộpi ẹ́ꞌyị́kí ꞌbâ ĩvé ãngá, kínĩ ꞌbâ adrikí ĩ be caá Sẹ̃bị́tị̃ ãlu. Vụ́drị̃ ni gé, ꞌbá ní kúru mụzú Rómã gá.

¹⁵ꞌBá Yẹ́sụ̃ ri ẹ̃ꞌyị̃ꞌbá gí Rómã gá ꞌdãlé rĩ pi kâ yịị́ kínĩ ꞌbâ ri ímụ́ ꞌdĩíꞌdĩ, kộpi ímụ́kí ꞌbâ drị̃ ũtẽé jọ̃kọ́nị̃ Ãpíyõ vé rĩ gé, ụrụkọꞌbée ũtẽkí ꞌbâ vũrã ãzi gé, vũrã ꞌdãri gé, jó na anigé ụ̃mụ́ vé ni. Páũlũ kã ãgõ riꞌbá ĩ ũtẽꞌbá rĩ pi ndreé, sẽ Páũlũ ẽ ẹ́sị́ mba ãní rá, sẽ Múngú ní õwõꞌdĩfô. ¹⁶ꞌBá kã mụụ́ caá Rómã gá ꞌdãlé, ãꞌyĩkí Páũlũ ri laá ívé jó agá ọ́ꞌdụ́kụ́lẹgúsĩ, ꞌbãkí ãngáráwá ĩri ũtẽé.

Páũlũ sẽ tị Múngú vé rĩ Rómã gá

¹⁷Kã mụụ́ caá ụ́ꞌdụ́ na ã vụ́drị̃ gé, Páũlũ ní drị̃koma Yãhụ́dị̃ rĩ pi vé rĩ zịzú ímụ́zú vũrã ãlu gé. Kộpi kâ ĩ úmú, Páũlũ ní ꞌyozú kộpi ní kĩnĩ, “Má ẹ́drị́pị́ị, mâ ꞌo dõ tã ãzi ũnjí mávé ꞌbá rĩ pi ní kuyé drãáãsĩyã, dõku mâ ꞌyo dõ ꞌbávé mẽrẽ ꞌbá ẹ́ꞌbị́pị́ị vé rĩ ã tã ũnjí kuyé drãáãsĩyã, rụkí ma Yẹ̃rụ́sãlémã gá ꞌdãá, sẽkí ma ãngáráwá Rómã vé rĩ pi drị́gé. ¹⁸Kộpi uzịkí ma, kộpi lẽkí kõdô ma ọyụụ́ rá, ãꞌdiãtãsĩyã á ꞌo tã ãzi ũnjí ĩ ní ícózú ma ꞌdịzú drãzú ni kuyé. ¹⁹ꞌBo Yãhụ́dị̃ rĩ pi kâ gãá sĩ, má ní ꞌyozú, á lẽ ꞌbãgú ãmbúgú Rómã vé rĩ ã lị mávé tã nĩ. ꞌBo á lẽ tã ũnjí ꞌyoó ꞌbá mávé rĩ pi ní ku. ²⁰Tã ꞌdĩri sẽ má ní ĩmi zịzú ímụ́zú, átázú ĩmi be ãní. ꞌYĩkí ma Mãsíyã Ĩsẽrélẽ rĩ pi ní ẹ́sị́ ꞌbãá drị̃ ni gé rĩ vé tã sĩ.”

²¹Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní újázú kínĩ, “ꞌBá ị́sụ́kí kọ̃kọ̃bị́ íngázú Yụ̃dáyã gálésĩ kuyé mî tã sĩ, dõku ꞌbá ímụ́ꞌbá ꞌdãásĩ nõgó rĩ pi ãsámvú gé, ꞌbá ãzi ũlũ ꞌyozú kínĩ mí ꞌo tã ũnjí rá ꞌdíni ãluŋáni kuyé. ²²ꞌBo ꞌbá lẽkí yịị́ mí tị gé, mi dõ ꞌyo ngóni, ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá rĩ pi ãrẽvú céré ri átá ũnjí ngúlúmũ Yẹ́sụ̃ ã pámvú ũbĩꞌbá rĩ pi vé tã sĩ.”

²³Kộpi gõkí ụ́ꞌdụ́ ãzi ĩpẽé ímụ́zú Páũlũ ri ndrezú. Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãri gé, ꞌbá rĩ pi úmúkí ĩ kárákará vũrã ĩri ní adrizú rĩ gé. Páũlũ ri kộpi ní mãlũngã Múngú vé rĩ ã tã ũlũú íꞌdózú ụ̃ꞌbụ́tị cĩmgbá cazú ũndréŋá gá, ri Yẹ́sụ̃ vé tã ĩ ní sĩí tãị́mbị́ Mósẽ vé rĩ agá rĩ ímbá, ãzini nẹ́bị̃ rĩ pi ní sĩí rĩ ímbá, kộpi ẽ ẹ̃ꞌyị̃kí rí Yẹ́sụ̃ ri ãní. ²⁴ꞌBá rĩ pi ã ụrụkọ ẹ̃ꞌyị̃kí tã ĩri ní ꞌyoó ꞌdĩri rá, ꞌbo ụrụkọꞌbée ẹ̃ꞌyị̃kí kuyé. ²⁵Kộpi ní rizú ãgátá gãzú ĩ ãsámvú gé sĩ. Kộpi ní íꞌdózú ayizú mụzú, Páũlũ ní tã ụ̃dụ̃ átázú kộpi ní kĩnĩ, “Tã Índrí Uletere rĩ ní átá ĩmi ẹ́ꞌbị́pị́ị ní rĩ tã áda, átá tã ꞌdĩri nẹ́bị̃ Ĩsáyã tị gé, kĩnĩ,

²⁶“ ‘ꞌÍ mụ ꞌbá ꞌdĩꞌbée vúgá ꞌdãá, ꞌí ꞌyo kộpi ní,

“Ĩmi mávé ụ́ꞌdụ́kọ́ yị rá, ꞌbo ĩmi ícókí ífífí ni nị̃ị́ ámá ku,

ĩmi tã má ní ꞌoó rĩ ndre rá, ꞌbo ĩmi ícókí tã ni nị̃ị́ ámá ku.”

²⁷Ãꞌdiãtãsĩyã ꞌbá ꞌdĩꞌbée ẽ ẹ́sị́ tete,

kộpi ẽ bị́ yị tã ku,

kộpi bĩkí ĩ mị cí,

kộpi ã bĩkí té dõ ĩ mị cí ku,

kộpi ẽ mị ri té ãngũ ndre rá,

kộpi ẽ bị́ ri té tã yị rá,

kộpi ẽ ẹ́sị́ ri té tã nị̃ ámá rá,

kộpi ã újákí dõ ẹ́sị́ rá, ma té kộpi ídrí rá.’28:27 Ĩsáyã 6:9-10

²⁸“Kúru á lẽ ĩmi nị̃kí ꞌyozú kínĩ, Múngú lẽ ꞌbá adriꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ pi ẽ ị́sụ́kí pangárá. Kộpi tã rĩ ãꞌyĩ rá.” ²⁹Kã mụụ́ átá ꞌdĩri tị́nị, Yãhụ́dị̃ rĩ pi ní ngazú mụzú, kộpi rikí ãgátá gãá ĩ ãsámvú gé sĩ.28:29 Átángá vẹ́rẹ̃sị̃ 29 agá ꞌdĩri, búkũ Ẹ̃zị́ vé ĩ ní sĩí Gị̃rị́kị̃ tị sĩ drị̃drị̃ rĩ agá ꞌdãáyo, ꞌbo gõkí sĩí búkũ Ẹ̃zị́ vé vúlé rĩ agá rá.

³⁰Páũlũ áwí adrií ꞌdãlé ílí ị̃rị̃, ri adrií ívé jó ĩri ní rií ũfẽé mũfẽngã sĩ rĩ agá, ẹ́ꞌyị́ ꞌbá céré riꞌbá ímụ́ꞌbá ꞌi ndreꞌbá rĩ pi rá. ³¹Páũlũ ri tị sẽé ụ̃rị̃ ãkó, ri mãlũngã Múngú vé rĩ ã tã ũlũú, ãzini ri ꞌbá rĩ pi ímbá Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísítõ vé tã sĩ. ꞌBá ãzi uga ĩri ãluŋáni kuyé.