Аᴴкълова

Сулайбан авараглис аᴴкълова

Байбикил

¹ Давудила оьждис, Израиллиъ ханлъилаъ зукъова Сулайбанис, аᴴкъилабла йаьжбо гей вагьаддōл.

² Гьоддōл чāхна гей аьдамлāл аᴴкъло мокъанна,

цІодорлъилаъна адло-тадбирлиъна гьоллōл муьхо-маьханна,

аᴴкъилабла йаьжлāш гьоллол маьъна бикъанна.

³ Вагьаддōл чāхна гей аьдамлāъ адло-тадбир телилъанна,

къацІцІо гьаькъабна, ритІухъабна, бацІадабна гьоллола йакІкьа йеᴴцанна.

⁴ Аᴴкъло гаьччāл аᴴкъло мокъанна,

оьлохъаллил илмо-лъайна бичІна михъанна.

⁵ Вагьаддōл йаьжбо аьᴴдалаъ йеᴴйагьда,

аᴴкъиллис лъайна телилъас,

цІодораблис цІодорлъи-аᴴкъиллъи кІетІлъас.

⁶ Кици-бицеллис маьънана каламна бикъанна,

аᴴкъилаблāла йаьжлāъ гаьгьийо балъголъи йикъанна

чāхна гей вагьаддōл аᴴкълова.

Абола малъилахъа энекзи ахъ!

⁷ БетІергьан Аллагьлихъа гьичІейолъи – вагьли гей илмо-лъайлис бигъа.

Аᴴкълована насигьатлана йāтІаъцаса бāхъца аьбдалла.

Кьоддāс аᴴкъло-лъай

Мунагьликьас инкар бōйолъи

⁸ Ми энекзи ахъ, дие оьжо, абола малъилахъа,

ийос нисойона йугъолāкъа.

⁹ Дибола къаьмил къиматаб матІайиᴴцо йахъца гьули,

билъалъил кІетІо тетенана йахъца гьули.

¹⁰ Йе дие оьжо, мунагь-гьаькълила агьлола гьидедой кьисада,

эᴴкьāкъа муьгъалІ.

¹¹ Гьолло дȳхъа нисас:

«Тос илогъой, гьинона йохна гьоᴴс пуланаб сукІо икьал.

Аьйиб гаьччо сукІо икьал гьаьй йохал тос.

¹² Боваханна бовахна вагьаллийā аьдамла иле,

журжагьлицой, къацІцІā мийаълал,

шуналицой къацІцā мизаъ мийахъолал.

¹³ Илол михъас батІ-батІаяб хазина,

илосзу билІована бечедабли давлалис йилІа йовацІлал.

¹⁴ Мина илогъой къацІо цІула йагъос,

окколас кисана илос къацІос бахъца!»

¹⁵ Вере, дие оьжо, ми гьоллола гьид эᴴкьāкъа,

гьоллола гьиддойс ми атā боха дибо хаьба.

¹⁶ Гьоллос хаьбā кешлъилал чІанабагъос,

гьеᴴ къē мейал бохойбалъечІе гей гьоллōл.

¹⁷ Пайда гаьъа къӣ тІутІийас,

йогбаццала мигьнāнна йеганна.

¹⁸ Гьидесзу гьеᴴ къē мейал гьоллōл гьинона йохна бечена гей,

гьидесзу руьгь бугъолцас гей гьоллōл.

¹⁹ Гьаьрамаб давла батІийас гей вагьаллийо гьино,

вагьло давла кōъ михъōйо сукІона угъолца гьолълъо.

Аᴴкъиллъи аьдамчой йикълашеш

Къабул йовагьеэса малъийа

²⁰ Аᴴкъиллъила къатІлиъкьā аьгьи богьцас гей,

будакІаллиъкьā гьокІ йагъона илІеш гьолълъо,

²¹ Хъуй-гьай тели гаьгьийа мицаъ илІелацас гей,

шагьарбала кавлидой йечена,

аᴴкъиллъила вагьаддийā йаьжбо нийасоцас гей:

²² «Йа, кьоллā аьдамла, нитокцалди мизол вагьли аьнтлъи хира йахъца?

Йа, йаьгь-ламус гаьччā аьдаьмла, нитокцалди миже кеп йокчиш кІетІосинабликьа лъоᴴвабана?

Йа, аьбдалла, нитокцалди мизол илмо-лъай цІодоло бегас?

²³ Дие йаьжбо аьᴴдалаъна йеᴴйагьна, миже кантІизи бāхъда,

до мизокьа гуъал диела йакІиъ гаьгьийосинаб жо,

дие йаьжбона йеᴴйагьал мизол.

²⁴ До илІелāйо – миже энекзи бāхъеэш,

до кō гуцІолло – лъона гьули йохеэш.

²⁵ Миже йовахеэш къацІцІā дие аᴴкълова,

дие малъийана мизола йакІил оьвалеэш.

²⁶ Вагьалълъобза дона лъоᴴвāл мизокьа балагь мокъāлъо,

дона кеп йокчал мизокьа йукъо гьинкъи кьодо йоᴴкъāлъо.

²⁷ Мизокьа гьасаъас гьолошиги-болоцой йукъо гьинкъи кьодо йоᴴкъāлъо,

йилІа йукъо залІоцой балагь кьодо мокъāлъо,

акъуба-къарилъила билІабакъонна бовахāлъо,

²⁸ миже дӣхъа илІелабāл муьхобалъдана, до энекзи йахъаъас,

до йиᴴзал муьхобалъдана, мизол до йиᴴхъаъас,

²⁹ илмо-лъайна мизол батІаъалъ,

БетІергьаллиъкьā мокъоцас гьинкъина къабул боваъалъ,

³⁰ Дие аᴴкъло-насигьатлана аьᴴдалаъ йеᴴйагьаъалъ,

дие малъна бохаъалъ.

³¹ Гьидела лъаькъейā ишлāла хоьхкьа гуцІойо чикейо пихъ йуьᴴхъча гьолло,

гьидела чикейā пикровā оᴴхана йовацІилца гьолло,

³² кьоллā аьдамлāла гьинодā гьоллōл бувагъоллъо,

аьбдаллāслъийо пикро гаьччолъила гьоллōл пасад бовагьлъо.

³³ Амма дӣхъа энекзи ахъцас сукІо сагъ-саламатлъилаъ гьихлъас,

балагьлихъа гьичІечІе гьули раьгьатлъилаъ ахъас».

КІетІā гьинода

¹ Йе дие оьжо, дие йаьжбо аьᴴдалаъ йеᴴйагьда,

гьулāзу дие амро-насигьатлана ми дибола йакІиъ йовахда,

² Аᴴкъиллъилахъа энекзи йахъал аьᴴгъана жухъна зогъда,

аᴴкъло михъаллакьа йакІис кулна зогъда,

³ Аᴴкъло-насигьатна ми дудой илІеда,

аᴴкъло-лъайна дудой бокІда,

⁴ Окколас аьᴴгачой ми гьулина йиᴴзда,

мизаъ йиᴴхъолло хазиналгъацой, ми гьолълъогъой муьгъалІна эᴴкьеда,

⁵ БетІергьаллихъа гьичІейолъи сийо жо йахъцасна йикъеш дул,

Аллагьлила илмолакьана оᴴкъас ми.

⁶ БетІергьаллийāъ аьᴴкъиллъи ницца,

Гьолцоъкьāйāъ цІодорлъина лъайна михъос.

⁷ ЙакІо йаᴴцовā аьдамлāл кō гуцІолал нитоназу гьаьдураб гей Гьули,

гьаьлаллъилаъ мекье-гугьцалал къейо тил тухъинна эчеш Гьули.

⁸ РитІухълъилаъ эᴴкье-гогьцалас гьинодана цІуми йовагьца Гьолцо,

гьинила муъмин-сукІос гьинодана гьинкъи гаьччā йовагьца.

⁹ Дӣхъа энекзи ахълъо, йакІо йаᴴцōлъина, битІараблъина, гьаьлалаблъина – вагьли сийо йахъцана дул йикъеш,

гьулāзу дибо къацІцІā гьинодана кІетІā йāхъца.

¹⁰ Дул аᴴкъиллъи йиᴴхъолъ,

илмо-лъайна дибола руьгьлил ахо бахъца.

¹¹ Бета кІетІо-цаццо гьацокІал йикъейа жойла ми цІуми овас,

цІодорлъила ми тиса уьᴴхолаш.

¹² Чикейā аьдаьмлāла гьидсо ми аᴴкъиллъила цІуми овас,

мекъаб-тІекъаб нисоцалāкьасна хъосар овас.

¹³ КолІлІā гьинодāкьā мекьал бāтІна,

гьолло кІетІо гьино йечаннēш.

¹⁴ Кешлъи йōвакьа рази бāхъца гьоллōл,

чикейа пасадлъилакьана гьоллос йакІода цІийабалІос.

¹⁵ Гьоллос гьинодана чІикІ-чІекІдийā гей,

гьоллокьалакьā мекьейāсна гьино кьичІеш.

¹⁶ Аᴴкъиллъила цІуми ōс ми сукІола ахъакьасна,

гьолълъола бихха мицакьасна.

¹⁷ Оьлохъанлъилаъ зукъойо гьудул эчаннēйо гьолълъо,

гьинила Аллагьли халкъилал нилІийо йаьжена амрона шоъилло гьолълъо.

¹⁸ Гьолълъола билІо-къайлина ми хелликьа оᴴкъолца,

гьолълъос гьинона бувагъовāдой эᴴкьецас гьино гей.

¹⁹ Гьолълъодой гьицакийо гьоᴴсна сукІо кьāь оᴴкъаъас,

цІиддаса оьмролаш гьинона гьоллол йиᴴхъаъас.

²⁰ Вагьалълъобза ми кІетІа гьидкьā эᴴкье-гогь,

муъмиллāс гьинона ми йоха.

²¹ ЙакІо йаᴴцовā аьдамла вагьалІо Аллагьли нилІийа мицакьа бāхъца,

мунагьла гаьччāна ракьликьа кьодо гьихбалъос.

²² ЙакІо чикейā аьдамлана дунналикьас бовахна тІувацца,

хийанатлъи йогьцас аьдамлана мицакьас хемухаъасзу боваъилца.

Дие малъ-хъайлана шоваълāкъа

¹ Йе дие оьжо, дие малъ-хъайлана шоваълāкъа,

дие амрована йакІиъ йоваха.

² Гьолло дибо оьмро бихалокІца,

дул сагъ-саламатлъина насиб йōс.

³ Гургьел-цІобна божилъина тІутІāкъа,

гьоллол билъалъ абоцацой йеᴴйахела,

йакІила лІибакьана чāха.

⁴ Гьолълъогъа муьгъаттā Аллагьна аьдамлана рази бāхъца дȳкьа,

кІетІо цāна гулца дȳкьа.

⁵ ЙакІо йоᴴкъонна БетІергьалликьа ми бож,

дибола аᴴкъло-лъайликьа божна эᴴкье-говāкъа.

⁶ Нӣйо гьино йохдана, Аллагь икъелал икье-аькье ми –

дул кІетІо гьино йегалца Гьолцо.

⁷ Мизу дул аᴴкъил гейлІо гицІāкъа.

БетІергьаллихъа гьичІе, кешлъиладойс атāк;

⁸ Дибола магъол дарулъилаъ йахъца гьули,

дибо бицодана къуватабла йовагьца гьолълъо.

⁹ БоцІи-ризкъилас бутІана, гьулāзу мицалъ гуцІойо аьᴴйддāш муькъона

ми БетІергьаллил назро йова.

¹⁰ Бета дибо баькьла муькъодаш йовацца,

кІейана ицІцІа гъинолис нитоназу гъоьдо богьна боцца.

¹¹ БетІергьаллис адло-тадбир ми боха, дие оьжо,

Гьолцо дȳкьа аьйиб гуллъо ми данде эцāкъа.

¹² Гьинил аццала сукІол бōс БетІергьалли адло;

абол аццала оьждисцой гьолцос тІалабна бōс.

¹³ Гьардараб гаьъад аᴴкъиллъи гьинил йиᴴхъойо сукІо,

гьулāзу гьинил аᴴкъло-лъай михъойо сукІона!

¹⁴ Аᴴкъиллъи йиᴴхъōлъи кІетІо гей йаᴴцойо окколас аьᴴга михъовагъа,

йаᴴцова меседлигъа кІетІо гей гьолълъоъкьā йиᴴхъоцас жона.

¹⁵ Жавгьар-якъутлигъана3:15 Жавгьар-якъут – бабалā къиматабла кьалова. багьаяб гей гьули,

дул йакІил йаццас къацІцІо жо гьолълъол данде йоᴴкъойхъаъас.

¹⁶ Гьолълъола кІетІакьала каъ гей оьмролаш йихалолъи,

оᴴкьакьала каъ гей бечелъина къадро-къиматна.

¹⁷ ЙакІил раьгьат бахъцас кІетІā гьинода гей гьолълъос,

къацІцІола гьолло гьинодāна рекъеллила гьид бейажеш.

¹⁸ Аᴴкълолакьа муьхо-маьхецалāл оьмролаш хоьхо гей гьоло,

гьолълъол михъā тил тухъиллāна талигьабла гей.

¹⁹ Аᴴкъиллъилаъкьā БетІергьалли вагьалІо ракьлил бигъа гулло,

аᴴкълолаъкьā гьасна йилІакъолло.

²⁰ Гьолцола лъайлиъкьā мицакьа эᴴхейа йеᴴйагьийо,

гьаса-мусаъкьā мицакьа водо гуйиллийо.

²¹ Йе дие оьжо, къона жо гьаьгъа аьᴴйдāш йолъолāкъа ми –

аᴴкълолакьа оᴴкъо-тохъийолъина кІетІо-цаццо батІа йовал йикъейолъина:

²² вагьли йахъца дибола оьмролал чІаголъи,

гьулāзу билъалъ йеᴴхелцас кІетІо тетена.

²³ Гьолълъогъа муьгъаттā ми гьоᴴсна гьичІечІе эᴴкьеш дибола гьидлакьā,

хаьбана хаьлІе муьхъаъаш дибо.

²⁴ УтІал аᴴко эᴴкьелъна ми гьицІаъас,

утІна йоᴴкъойо малІона кІетІо йахъца.

²⁵ ЙакІкьа гаьчІел мокъова балагьлихъана гьицІāкъа,

мунагьла тели гаьгьийāкьа йоᴴкъоцала къарилъилахъана гьицІāкъа.

²⁶ БетІергьан Аллагь ахъца дул михъā тигъа тухълал йоᴴсоцой,

дибо хаьба къорлиъ михъанна мейаъас Гьолцо.

²⁷ Дȳхъа йогьна йахъцас кІетІослъина,

вере, рес гаьчча сукІол йойчІе йечаннейāкъа.

²⁸ Гьицала мадугьаллил йатІийо жо дȳхъа зогъда,

гьолцохъа нисāкъа ми же атā олъолІо,

бета гогьлІо, хиса нилІаллІо нисона.

²⁹ Дȳъ божилъи гаьгьийа мадугьаллил кешлъилал иᴴгьолдāкъа.

³⁰ Дул кешлъи йойэшла сукІогъой аьдада даьъба бовāкъа.

³¹ Зулмо-сукІол йахъийакьа ми йакІо йагъоллāкъа,

гьолцола гьинодāъас гьоᴴсна кьодос гьино гьакІāкъа.

³² Мекълъи-тІекълъи йогьцас сукІо БетІергьаллил атІаъас,

валийа Гьолцо гьиндой гьицадабāкІца.

³³ Кешлъи йогьцала сукІола билІокьа БетІергьаллис наьъана мокъос,

муъмиллāла билІо-аᴴхакьа Гьолцо баркат мокъолца.

³⁴ КІетІосинабликьа лъоᴴвабацала аьдамлāкьа Гьули лъоᴴвас,

мутІиъ бахъийāкьа Гьули рази ахъца.

³⁵ Аᴴкъиллāл ирслиъ къадро-къимат михъос,

аьбдаллāл инжитлъи-гьаькъирлъи телилъца.

Абос насигьатла

¹ Абола малъилахъа энекзи бāхъ, оьжда,

ахо энекзи бāхъ, мизолзу аᴴкъло мокъалъгъа.

² КІетІā аᴴкълова до мизол нийацца.

Дие амрона миже шоълāкъа.

³ До зукъойо диела абос итІино оьжо,

диела ийос гьоᴴс гаьгьийо атІийо къована.

⁴ Або дил аᴴкъло нилІна, гьолцо дӣхъа нисāгьийо:

Дие йаьжбо йакІиъ йеᴴйагьа;

диела амролакьа уьᴴхо-аьᴴхеда, чІаго гьихлъас ми.

⁵ Аᴴкъиллъи тІалаб йова, аᴴкъло-насигьат тІалаб бова.

Диела сикІаъкьā гувагьийā йаьжбо шоваълāкъа,

до малъзи йōва жойлакьас тарзи ахъāкъа.

⁶ Аᴴкъиллъи тІутІна йечаннейāкъа, гьолълъо ми цІуми ōс;

дул гьули йатІ, гьолълъо ми цІуми ōс.

⁷ Аᴴкъиллъилас авал йахъца аᴴкъло бокІоллолъи,

дибо бечелъина йиᴴсона, ми аᴴкъло-насигьат боха.

⁸ Аᴴкъиллъилас ми гьуьрмат бова, гьолълъо мина кьоддāкІца;

ми гьолълъол аᴴлъо йоцІа, гьолълъо дибо къадро-къимат кьоддāкІца.

⁹ Дибола къаьмкьа кьодо кІетІо матІайиᴴцо гулца гьолълъо,

кьухъийо тажна4:9 Таж – парчагьлис ханлъилас кьакъало (корона). ницца дул.

¹⁰ Йе дие оьжо, дӣхъа энекзи ахъ ми,

дие йаьжбо аьᴴдалаъ йеᴴйагьа –

гьолълъохъа дибо оьмро бихалолъца.

¹¹ До дул йегалца аᴴкъиллъилас гьино,

йаᴴкъойцІойо шагьейалаъкьā йежеш до ми.

¹² Эᴴкьешлаъ, хаьба багъал загьмат бахъаъас дул,

чІанагъона эᴴкьешлаъна хаьба къē мехаъас.

¹³ Малъ-хъайлāхъа энекзи ахъ, гьоллōл йакІиъ цІуми йовагьа –

вагьли дибо чІаголъи гей.

¹⁴ Лъаькъейā аьдамлāла гьидна ми хаьба гухълāкъа,

чикейā сукІобāла гьидкьалакьāна эᴴкье-говāкъа.

¹⁵ Вагьли гьино атā йоха,

гьолълъокьа кьодолакьāна эᴴкьāкъа,

гьули гаьлъгъа йечаннегьна, шеблаъкьā эᴴкье.

¹⁶ Кешлъи йоваъда гьоллос гьаьйда йиᴴйабацаъас,

гьоᴴсдана сукІо къаьм лІийодā эклаъда, гьоллос малІо йоᴴкъаъас!

¹⁷ Кешлъи йōс гьолло баьба муьхъчалаъцой,

Зулму бōс гьолло гъино хулІослаъцой!

¹⁸ Муъмиллāс гьино йеᴴлъейо йахъца бихъола канлъилалъ,

хискьалакьā лІобакьал гьули йилІа бабалолъца.

¹⁹ Лъаькъейā аьдамлāш гьино гьаьъ хаьлІейо колІлІо йахъца,

нā хаьба гьидеш мехецасна бикъаъас гьоллол.

²⁰ Йе дие оьжо, дие йаьжбо аьᴴдалаъ йеᴴйагьа,

диела каламлихъана энекзи ахъ.

²¹ Ми гьаьгъа аьᴴйдāш гьоллōл йоваълāкъа,

йакІила оᴴкьаъ цІуми йовагьа.

²² Вагьаллōл йаьжбо гьидел йиᴴйахъовāл чІаголъи йиᴴхъос,

гьоллола магъол дарулъилаъна йāхъца.

²³ Дибола хазиналгъана ахо цІуми йова дибо йакІо,

гьулиъкьāйаъ гувагьца чІаголъилас лъӣбо.

²⁴ СикІас гьилла-макро дудойс цацакІзи йова,

мицас мекълъи-тІекълъина дудойс атāкІа.

²⁵ Дибо гьаьйда йаᴴкъойцІо гувабацІала,

дибо говацІōлъина йаᴴкъойцІо аьᴴйдā говацІōлъи йахъала.

²⁶ Дибола гьид аᴴкъойцІо эᴴкьеда,

бадло къацІцІола гьинодāкьана гьичІейолъи гьаъа дул.

²⁷ Йа кІетІакьалаъдā, йа оᴴкьакьалаъдā кІаьй уьᴴхāкъа ми;

дибозу хаьба кешлъиладойс атāкІа.

Хъаьгьбаябли аьдамлидой гьицакāкъа

¹ Йе дие оьжо, энекзи ахъ диела аᴴкълолахъа,

до нисоцала жойлас маьънана бова.

² Гьолълъоъкьā ми бичІи-лъай гаьгьийо ахъас,

дибола сикІала каламлиъ илмо-лъайна бахъас.

³ СукІола ахъала сикІаъкьā нуцо гȳс, йеᴴлъ йеᴴхеллаълъийо бахъца гьолълъо нисоцас хабарна.

⁴ Амма гьолълъоддāла йахъцас жона хаьчІи-бохлъийо никъāйо йахъца,

балъайлъийо тушойона йахъца.

⁵ Гьолълъола хаьбалā хеллиъ бейажеш,

журжагьлиъ йеᴴйакьецас йāхъца гьолълъос хаьбāна.

⁶ Гьинила оьмролала гьинолис пикрона боваъас гьолълъо,

чІикІ-чІекІдийā гьинодāкьа йеᴴкьецас гей гьоло гьинилзу йикъечІе.

⁷ Гьаᴴже, дие оьжда, миже дӣхъа энекзи бāхъ,

диела сикІаъкьā гувагьийā йаьжбона атā йовахāкъа.

⁸ Гьолълъо аьдаьмлидойс атāкІа дибо гьино,

гьолълъола аᴴцлидойна гьицакāкъа,

⁹ дибо къуват сукІол мекьечІе гьихлъанна,

гургьел гаьччал дибо оьмролаш лІӣбо йеᴴйакьечІе гьихбалъанна йадда;

¹⁰ дибола боцІи-ризкъила сукІола аьдамлāш оᴴха йовацІлечІе гьихлъанна,

дул загьматлъи йегана йōйо жо сукІола билІоъ йеᴴкьечІе гьихлъанна йатІна зогъда.

¹¹ Бетана ми угъаллакьа зигардизи ахъца –

къуватна гикьа мокъова, магъона заип бахъийа мехлаъ.

¹² Бета ми нисас: «Малъ-хъайна аᴴкълона дил ригьзи бахъийас куц,

кантІизи ахъийолъина диела йакІи гьаькъир йогьцас зукъойо куц!

¹³ Дил малъ-хъай богьцалāс калам аьᴴдалаъ мейэш до,

аᴴкъло-насигьат ниццалāхъана энекзи ахъеэш.

¹⁴ Халкъиладойна жамаъатлидойна аьᴴйдā

дӣкьа букъо балагь мокъал бахъца».

¹⁵ Дибола лъикьас гугьцасна,

гьулāзу дибола таьгьризлиъис йоᴴкъоцасна лъи хулІа.

¹⁶ Дибола мокІиъис лъи къатІлāъ йеᴴкьал нуцІаъас,

майдаллāкьа, эᴴхейа йāхъна, тор йеᴴкьал нуцІаъас гьули.

¹⁷ Гьоᴴс ми бетІергьанаб йахъал нуцІос гьули лъи,

бадлос къацІос йахъал нуцІаъас.

¹⁸ Дибо лъи гуцІова мицал баркат гулала,

анталаъ йоᴴкъова ахъа рази овала.

Дул хирияб билъона гьоло,

гьайбатаб жайранна гьоло!

Гьолълъола берцинлъила нитоназу йакІо йоцІлала дибо,

гьолълъола рокьиланна нитоназу мутІиъ ахъна гьихлъала ми.

²⁰ Ми суд, дие оьжо, сукІола ахъал мутІиъ ахъал нуцІона,

сукІола ахъал аᴴлъо йоцІал нуцІона.

²¹ БетІергьаллила гьаьйдāдой аьᴴйдā гей инсаллис оьмро,

инсаллис къацІцІā гьинодана йийакъеш гьолцол.

²² Лъаькъейо сукІо гьинила чикейа ишлā къази огьна охца,

гьинила мунагьлā гьули кІиц гунна иᴴцос.

²³ Нисойо йоваъалъ гьули угъас,

гьинила аьнтлъила къоссина овас.

Гьаьликатабна къаьдарабна сукІо атā оха

¹ Йе дие оьжо, мадугьаллиддāла гьогцо нилІал нуцІойо оккона ми дȳкьа кьодо йохда,

сукІола сукІоддāла къотІи богьна кōна йилІакъонна йохда,

² дибола сикІаъас гȳва йаьжи ми къорлиъ иᴴхъолца,

ми нилІийа йаьжи илІакъонна охца.

³ Ми мадугьаллила каъ кези ахълъо, гьолълъо къорлиъис, сийо йогьнана эццакал аьмал бова, дие оьжо.

Эᴴкьанна эᴴкьена, инжитаб гьаьлълъилакьа гьолцо мадугьаллидой аьᴴйдāна эчена, гьардизи ахъ.

⁴ Дудойс малІо йоцІа,

милІал гьаьйда йиᴴйацолал йеᴴйагьāкъа.

⁵ Билъохъаллихъас мецакал жайралли валатІо богьцалаъцой,

мигьнā йовахцала сукІохъас кōъос меццакал лІаха-маче мигьнали бикьецалаъцой,

мизу хъосар ахъал аьмал бова.

⁶ Йа кІаъаб сукІо, дулзу аᴴкъло мокъал,

ми гьуᴴцалдой эᴴкье, гьоло муьхо-маьхецалахъана говацІо.

⁷ Гьолълъос йа гьаьким гаьъа,

йа гьолълъокьа кьодо голло хъаравул гаьъа,

йа хан гаьъа.

⁸ Амма гьолълъо азодо гьинил йуьᴴхъал оьлло жо йōс,

муькъо-бох йокІолцола замаллиъ йуьᴴхъал жона йокІолца.

⁹ Йа кІаъаб сукІо, нитокцалди ми уьчāхена эчеш?

Нитод ми милІалъцо лъуьълІош?

¹⁰ Даьгьаббāжана уьчāхаш,

даьгьаббāжана гьаьйда йиᴴйацолас,

кōдана сидкьа гьоᴴсо гуванна йоькькьашāжана утІна эцас ми.

¹¹ Вагьалълъо мехлаъ къачагъцой йоᴴкъас дудой мискинлъи,

лъаькъейо сукІоцой йоᴴкъос дудой йазихлъина.

¹² Мекъабла йаьжлāш сикІона йоцІинна

эᴴкье-гōс гьаьликатабна къаьдарабна сукІо.

¹³ Дȳхъа оᴴтІоласлаъ, гьолцо гьаьй йаькьелца,

хаьба къē баькьелца, зокьлāд ишара бōс.

¹⁴ Гьолцола йакІиъ инжитлъи-къабигьлъи гей;

нитоназу кешлъи йовал иᴴгьолдас гьули,

нитоназу аьдамла даьъба-йаьжлāъ мēш гьолцо.

¹⁵ Амма йакІкьа гаьчІел хел мокъос гьолцокьа,

гелокьасзу угъос гьули – гьолцол комак михъаъас.

¹⁶ Гьула БетІергьаллил йатІаъцас илъна жо,

гьулāзу Гьолцол йакІил йатІаъцас алІнасна жо:

¹⁷ букъа аьмалликьа говацІōлъи,

гьереси нисоцас миц,

багьана-аьйиб гаьчІел гьеᴴ къē мегьцас кōда,

¹⁸ чикейо къас гаьгьийо йакІо,

кешлъи йовал чІанабагъоцас хаьбā,

¹⁹ сидилъ гьоᴴсо йеᴴхенна гьереси нисоцас отІолаги-нуьъ,

гьулāзу иснāъ эᴴдо даьъба-йаьже йогьцас сукІона.

²⁰ Йе дие оьжо, абос амро-насигьат цІуми бова,

ийос нисōна йова.

²¹ Вагьли къацІцІо ми нитоназу йакІкьа йохна йечаннейа,

билъалъна йеᴴхенна йечаннейа.

²² Ми нāди эᴴкьедана, гьолълъо гьино йегалца дул,

утІал эᴴкьейаъна гьолълъо ми цІуми ōс,

милІалъсо лъуьълІона муьгъаттāна гьоло дȳгъой бикълаше-хъогьна бахъца.

²³ Вагьло амрона – лампа гей,

насигьатна – нур гей,

аᴴкъло-малъила кантІизи ōйолъина – чІаголъилас гьино гей.

²⁴ Чикейа йоᴴтІолацала аьдамликьасна,

сукІола миц бихха ахъхъакьасна

цІуми ōс ми гьолло.

²⁵ Гьолълъола берцинлъилад йакІо йагъал йеᴴйлāкъа ми,

гьолълъо гьаьй йаькьенналІона

гьолълъогъой муьгъалІна эᴴкьāкъа.

²⁶ КІаьйлІочала ийоддāла аьдамли ми баьба-хокІалиъис маьгьрум ōс,

сукІола ахъхъалІо нисода, дул хирияб дибо оьмро бугъолца!

²⁷ ЦІо милъинаъ гулда, мухун йекІечІе гьихлъосди?

²⁸ Гъадрилакьа кьодолакьā эᴴкье-гōвас хаьбā йеᴴйакІечІе гьихбалъосди?

²⁹ СукІола ахъхъадой гьицакийона,

гьолълъол кō йеᴴхелло сукІона

тамбигьлиъис тиса уьᴴхаъаш.

³⁰ Нукона гьихлъоваъ гьинис оᴴх йоцІаллъид жо йуᴴцодана,

гигьлагина вагьлā нуькучІ оваъас.

³¹ Амма гигьликьа иᴴхъона муьгъаттā,

алІовахна йуьᴴкъонна йоцІал нуцІос гьолцо,

билІоъ гаьгьийо-гаьччона нилІал нуцІос.

³² СукІола ахъхъагъой кІаьйлІоцас сукІо – аᴴкъло гаьччо сукІо гей.

Гьолцо гьинис оьмро бугъолца.

³³ Аькьенна икьейолъина, рогьо-ницна насибаб гей гьолцол.

Гьаькъирлъина нитоназу кьодос йеᴴкьаъас гьолцокьас.

³⁴ ГьоглІола бетІергьаллис шаклъина чикейа симас боцІийо бахъца,

къисас бокчицала водиъ гьолцол гургьел-рагьмона боваъас.

³⁵ Ласо тели окко-месед нилІдана, гьолцо гьули йохаъас,

лади тели сайгъатла ми йāкъодана, дȳкьа гьули гургьизи ахъаъас.

¹ Йе дие оьжо, дие йаьжбо аьᴴдалаъ йеᴴйагьа,

гьулазу дие амро-насигьатна ми дибола йакІиъ йоваха.

² Дие амро-насигьат цІуми богьда, ми чІаго гьихлъос.

До малъзи йōйо жона гьаьъаш наьницой цІуми йова.

³ Дибола зокьлāлъ йеᴴйахела гьоллōл,

йакІила лІибāкьа чахна йечабаннейа гьоллōл.

⁴ Аᴴкъиллъилахъа ми ниса, ми дие иси гейлІо нисона,

аᴴкълолахъа ниса дие хирияблІо нисона.

⁵ Аᴴкъиллъила цІуми ōс ми сукІола ахъакьасна,

гьолълъола бихха мицакьасна.

Аᴴкъло-лъай гаьччо оьлохъанна кІаьйлІочаш ийоддāс аьдамна

⁶ Гьаᴴкъкъас до жугъуъкьā говацІос зукъойо.

До жугъуъла киллāъкьā гиса говацІойо.

⁷ Дил эгāйо аьнтабла оьлохъаллāъ эᴴдо

гьоᴴс аᴴкъло гаьччо оьлохъан.

⁸ Гьоᴴс сукІола ахъала билІогъа аьᴴйдāкьā

къатІ багъона эᴴкьецас зукъойо гьули.

⁹ Бохъ тІикейо, марчІокІолъийо, нишекийо.

¹⁰ Гьула гьолцол данде гисакна гигьцас гей

кІаьйлІочалāш лъицІо лъичІейо,

сагьирлъи йакІиъ гаьгьийо аьдам.

¹¹ Хъуй-гьай тели богьцас,

гьулāзу жу йохал йогъо гаьччо аьдам гей гьоло.

БилІогъа гьоло нигъади-судийāъ йахъаъас.

¹² Гьаᴴкъкъа гисакна,

будакІаллиъ йеᴴкьена,

шибаб букьакьа гьино йохна йечена йахъца гьоло.

¹³ Гьула къази огьна охийо гьолълъо гьули оьлохъан,

гьолцол баъдāл йуьᴴхолъийо,

матІаъ ниц гаьчІел нисойо гьолълъо:

¹⁴ «До жейса къурбан мухоллийо,

гьолълъос хона гей билІогъа.

Вагьлā дие назру тІубази бōйо до жейса.

¹⁵ Вагьалълъобза до дȳгъой муьгъалІ гӣйо,

ми иᴴзал гисакийо.

Гьула иᴴхъойо ми дил.

¹⁶ БекІейа говатона,

Мисрийаллиъис7:16 Мисри – Египет гьоькоматлихъа бадōлъо нисоцас цāᴴ. йакъойо кьухъийо гъечІе тор йеᴴгьна,

къачІази богьна гей до дие мукІол.

¹⁷ Мирраялис, алойлис, гьулāзу дарчинлис7:17 Мирра, алой, дарчин – бохāсна, диъилāсна цāᴴда. маьгьла

йовагьийо до мукІолаъ.

¹⁸ Эᴴдок, хискьакцал иле рокьилас кеп йокчал,

рокьилала эᴴхеъ лъийабацІал.

¹⁹ Дие бетІергьан билІогъа гаьъа.

ЦІиходā сапарлиъ эᴴкьена гьули.

²⁰ Окколас боцІийо кисана къацІо бежена,

боцо балІо биццал кьāь оᴴкъаъас гьули».

²¹ ГьоглІола сикІаъкьā гувагьцала вагьаллийā ругьунабла йаьжлā йакІо йагъойо гьолцос,

бихха мицад кōъ окчийо гьолълъо гьули.

²² Вагьаллиъисзу гьолълъогъой муьгъалІ эᴴкьейо гьули оьлохъан.

Эᴴкьейо, мухал бежеллицас оᴴсцой.

Эᴴкьейо, жу бохал гулла къорлил данде билъо мекьейаъцой.

²³ Йикьейа цІулали пийтІи аьᴴгькІис гьолълъо билъолис.

Хеллис къор гаьгьийолъи йикъечІе,

гьинил къӣ гулла мицаъ эдеъзи бахъийо мигьнацой эᴴкьейо гьули.

²⁴ Гьаᴴже, дие оьжда, миже дӣхъа энекзи бāхъ,

диела сикІаъкьā гувагьцала йаьжлāхъа энекзи бāхъ.

²⁵ Мизос йакІода гьолълъола гьид кьисабāкъала,

гьолълъола гьинолкьалкьā мекье-гувāкъа миже.

²⁶ Лади сукІо угъолло,

гьолълъо бийакьейāна йилІа тели гей!

²⁷ Гьолълъола билІоъ гей журжагьлиъ бейажецас гьино,

гьолълъола гьинокьалакьā бейажеш бувагъовāс агьло гаьгьийа мицаъ.

Аᴴкъиллъила гьинил рец бōлъи

¹ Аᴴкъиллъи гаьъади илІелацас,

аᴴкълола гаьъади аьгьи богьцас?

² Гьинолила гомдийа мицакьана йечена,

гьулāзу гьинода йийаццала мицāкьана йечена гей гьули аᴴкъиллъи.

³ Шагьарлила кавлидойна йечена,

шибаб билІола маьгьакьана йечена илІелацас гей гьули:

⁴ «Мизохъāъ, аьдамла до илІелацас гей,

къацІцІо халкъилахъāъ до гьокІ йагъоцас гей!

⁵ Йе жагьилабла аьдамла, мизол илмо-лъай бокІола!

Йе аьбдалла, дие аᴴкъло боха!

⁶ Дӣхъа энекзи бāхъ миже,

пайда гаьгьийо жо нисаллІона гей до мизохъа,

битІараб жо нисал дил сикІо йеᴴгьелал йатІна гей.

⁷ Боважаъцас йаьже гуваъас диела сикІаъкьā,

гьересина гей диела сикІал сурукъаб жо.

⁸ Диела сикІаъкьā гувагьийā йаьжбо битІарабла йāхъца.

Гьиллана, мекълъи-тІекълъина йахъаъас гьолло йаьжлāъ.

⁹ Биджи йахъцала сукІол битІарабла йаьжбо гей вагьаллōл,

лъай гаьгьийāл ритІухъаблана гей.

¹⁰ Окко-меседлила мицаъ дие аᴴкъло-малъи миза,

цІудда меседлила мицаъ дие илмо-лъай тІалаб бова.

¹¹ Жавгьар-якъутлигъана кІетІо гей до,

гьулāзу дул йатІийосинаб жона дил данде йоᴴкъойхъаъас.

¹² До гей аᴴкъиллъи. Дӣъ гей цІодорлъина,

гьулāзу дие илмо-лъайна гикьа мокъойо гей.

¹³ БетІергьан Аллагьлихъа гьичІейолъи – вагьли йахъца кешлъи йатІеэшлъи.

Дил – аᴴкъиллъилал – йатІаъцас жо гей букъо аьмал бōйолъи,

гьулāзу кешлъиладойс гьинона, йоᴴтІолацас сикІона.

¹⁴ Аᴴкъло нилІнана бахъца дӣхъа, комак богьнана бахъца дӣхъа.

Дӣъ аᴴкъло-насигьатна гей, дӣъ къуват-гучна гей.

¹⁵ Дӣъкьāъйāъ пачā гьидес ханлъи йōс,

гьаькимлā битІараб гьоькмо бōс.

¹⁶ Дӣъкьāъйāъ халлā ханлъи йōс,

къацІцІола наиблā ритІухъаб гьоькмона бōс.

¹⁷ До йаццалāл динна бāцца,

до йиᴴзал муьхобалъийāл йиᴴхъос до!

¹⁸ Дӣкьā йиᴴхъос бечелъина къадро-къиматна,

гьоᴴсна болъаъцас боцІи-ризкъина, кІетІо бетІербахъина.

¹⁹ Дӣкьā йиᴴхъоцас жо цІудда меседлигъана кІетІо гей,

дӣкьā йахъцас жо окко-меседлигъа кІетІо гей.

²⁰ До йеᴴкьеш ритІухълъилала гьидкьā,

ритІухъабли гьоькмолала гьидкьā.

²¹ До йатІийāл нилІал бечелъина гей дие,

гьоллос гъамасбана до хазиналис йовацІилца.

²² Бишун аьᴴйддā до йōйо БетІергьалли,

йилІа аьᴴйдāла замаллāъзу зукъойо до.

²³ Лъингъана аьᴴйдā – гьинила замаллиъ йахъийо до,

дунийал бахъал аьᴴйдāжу бижжи йахъна.

²⁴ До йахъийа мехлаъ, ралъадба зувакъеэш,

лъи тели гаьгьийā эᴴхейа зувакъеэш.

²⁵ Мāьда-бизода йāхъал аьᴴйдā до йахъна.

²⁶ Ракьна, гьулиъ муькъо-бохна,

мицас аьᴴйддāш къакъāна БетІергьалли йāхълал аьᴴйдā зукъойо до.

²⁷ Гьолцо гьаса гувалцалаъ, до гьулиъ зукъойо.

Аьᴴйддā ралъадбакьа вагьдо дунийал бахълал маче мизцалаъ,

Гьолцо гор богьна гьуч багъослаъзу, до зукъойо.

²⁸ Гьолцо гьасаъ гьаса-муса йовагьцалаъ,

аьᴴйдлāла ралъадбаъас эᴴхейа-кІāьда йеᴴйагьцалаъзу,

до зукъойо.

²⁹ Гьинис амро бугъонна, ралъад гиса богицІечІе бецалъгъа,

Гьолцо оьрхъи гулло, гьулāзу мицал бигъа гулцалаъзу,

до зукъойо.

³⁰ Вагьалълъо мехлаъ до зукъойо Гьолцол йогьдацас устарлъилаъна, шибаб водиъ Гьолцол рохеллъилаъна

зукъойо.

Нитоназу Гьолцоъкьā рази йахъна йахъāгьийо дона.

³¹ ВагьалІо дунийалликьа йакІо цІилІона йахъāгьийо до,

Гьолцо бахъилла дунийаллила аьламатликьа рази йахъна йахъāгьийо до.

³² Верейа, аьдаьмла, гьаᴴже дӣхъа энекзи бāхъ:

гьардарабла гаьъад дие гьинода цІуми йовагьийā аьдамла.

³³ Энекзи бāхъ диела малъ-хъайлāхъа,

гьоллōл йечабаннейāкъа,

аᴴкъилабла бāхъ.

³⁴ Гьардараб гаьъад воддиъ диела кавлидой аьгъиъна эчена,

гьулāзу диела маьгьакьа къаравуллъилаъ эчена,

дӣхъа энекзи ахъцас сукІо.

³⁵ До гьидел йиᴴхъовā сукІол чІаголъи йиᴴхъос,

БетІергьанна рази ахъца гьолцокьа.

³⁶ Дидой шеблаъкьā эᴴкьейа гьинилзу зарал бōс;

до йатІеэшшинаблāл хел бацца».

Аᴴкъиллъина аьнтлъина

¹ Аᴴкъиллъила гьинил билІо йōйо,

гьолълъо билІол алІна гьем къаьлІлІōйо.

² Гьулиъ гьаьйман мухойо, гъино гитІийо,

истІоллийакьа кьодо кен гулло.

³ Гьолълъо гъаьрабашла мēйо,

шагьарлила бишун гьоъова мицакьана мекьена:

⁴ «Кьоллā сукІоба, кІаьйна муьхона, гугьу гьоттā», – лІо нисона илІал.

Аᴴкъло гаьччāхъа аᴴкъиллъила нисойо:

⁵ «ГьолІоъ гугьна, диела истІолийакьас баьбана муьхъа,

до гитІийо гъинона хулІа.

⁶ Аьнтлъина йечаннегьна, бова миже оьмро,

аᴴкъло-насигьатлила гьидлакьā мекье-гугь миже!»

⁷ Йаьгь-ламус гаьччо сукІо кантІизи овал уьᴴхолъда,

гьолцоъкьā йаьже йиᴴхъос,

лъаькъейо сукІо кІетІа гьид оᴴкъолал уьᴴхолъда,

гьолцоъкьā чикейо йаьже йиᴴхъос.

⁸ Йаьгь-ламус гаьччо сукІо кантІизи овāкъа –

гьолцол ми цІодоло эгас;

аᴴкъилаб сукІо кантІизи ова – дибо къимат бōс.

⁹ Аᴴкъилаблил аᴴкъло нилІа – гьули йилІазу аᴴкъилаб ахъас,

муъмин-сукІо цІодор ова – гьолцос лъай телилъас.

¹⁰ БетІергьан Аллагьлихъа гьичІейолъи – аᴴкъиллъилас бигъа гей,

Кьоддāл йакІо нилІийолъи – цІодорлъи гей.

¹¹ Дӣддāла – аᴴкъиллъиладдāла дибо оьмролаш водбо телибалъца,

дибо оьмро бихалолъца.

¹² Ми аᴴкъилаб зогъда, гьули аᴴкъиллъина дулзу пайдалил гей,

йаьгь-ламус гаьччо сукІо ми зогъда гьолълъос акъуба-къарилъина дулзу гей.

¹³ Аьнтлъи гей аᴴкъло гаьччо ийоддāс аьдамлъийо жо,

йилІа хъуй-гьайлиъ йахъцас, жу йохал йогъо гаьччо гьулāзу аᴴкъло-лъай гаьччо аьдам.

¹⁴ Аьнтлъи гьинила кавлила маьгьакьа гисдā къēна йечена,

шагьарлила бишун гьоъова мицакьана йеᴴкьена:

¹⁵ «Кьоллā сукІоба, кІаьйна муьхона, гугьу гьоттā», – лІо нисона илІеш гьолълъо гьинила гьид мекьецала аьдамлāхъана,

гьулāзу йаᴴкъойцІова гьидлакьā мекьецала сукІобāхъана.

Аᴴкъло гаьччāхъа гьолълъо нисос:

¹⁷ «Йуᴴцойо кен нийā йахъца,

бегалечІе муьхъийо баьбана гемояб бахъца», – лІо.

¹⁸ Кьоллā аьдамлāл йикъаъас

аьнтлъила билІоъ эᴴдобакда бувагъоцаслъи,

гьулиъ эᴴдобакийāна журжагьлила оᴴкьаъ гей.

Сулайбан авараглис кицийа

¹ Сулайбанис кицийа:

ЦІодорабли оьжди або рази ōс,

аьнтабли оьжди ийос йакІо кІокІолца.

² Гьаьрамабли хазинали хайир нилІаъас,

ритІухълъила хеллиъис тиса муьвахолча.

³ Муъмилла БетІергьалли нуко-ахъабāл мейаъас,

лъаькъейа сукІол йатІийо жо Гьолцо нилІаъас.

⁴ КІаъабла кōдā аьдам мискиндокІца,

йикье-йāькьецала кōдā бечед ōс.

⁵ Азодо муькъо-бох йокІолцас сукІо цІодораб оьжо гей,

муькъо йуьгьчалаъ утІна эчейо нуькучІ ахъца.

⁶ Муъмин-сукІола къаьмкьа баркат мокъос,

лъаькъейа сукІола йажлāъ зулмо муцона бахъца.

⁷ Муъмин-сукІо акІкьа оᴴкъолда баркат гулца,

лъаькъейа сукІос цāна йугъос.

⁸ Аᴴкъилабли кІетІо амро йакІо йоᴴкъонна къабул бōс,

амма аьнтаб балагьлиъ кези ахъца.

⁹ ЙакІо йаᴴцона уьᴴхо-аьᴴхейал гьицІал жо гаьъа,

чикейо гьино гьакІийо охна эжеш.

¹⁰ ЦІодоло йакІона йохна гьаьй йаькьелло сукІо пашманлъи йоᴴкъолца,

йакІиъ йуцечІе аьйиб бегалла аьдамла рекъеллиъ бейажеш

¹¹ Муъмиллāла сикІаъас маулхІаят10:11 МаулхІаят (араб.) – чІаголъилас лъи. гȳс,

лъаькъейа сукІола йаьжлāъ зулмо муцона бахъца

¹² Тушманлъила кьаллиъ бейажеш,

рокьила къацІцІā мунагьла йуᴴвацос.

¹³ ЦІодораблила сикІаъ аᴴкъиллъи йиᴴхъос,

лъай гаьччāл михъāъ баькьелал цІицІо михъос.

¹⁴ Аᴴкъилаблила йакІи илмо-лъай цІуми бōс,

аьбдаллила сикІа пасалъи кьодо кьисас.

¹⁵ Бечедаблис боцІи-ризкъи – вагьли йахъца гьолцос билІā хъала,

амма мискин-сукІо гьинила язихлъила угъолца.

¹⁶ Муъмиллила бетІербахъила гьолцол чІаголъи ницца,

лъаькъейа сукІол йиᴴхъова хайирли гьули тамбигьлиъ эжеш.

¹⁷ Малъзи йōйо аьᴴдалаъ йеᴴгьцас сукІо чІаго гьихлъос,

кантІизи ōйолъи къабул йоваъцала сукІос гьино кьичІеш.

¹⁸ Тушманлъи йакІиъ йуᴴцова сукІос сикІаъ отІолāлъи йахъца,

миц богьна икълашецас сукІона аьбдал ахъца.

¹⁹ Йаьже тели нисāцо мунагь бахъечІе гьихлъаъас,

гьинила сикІакьа раьгьай гуллона цІодораб сукІо ахъца.

²⁰ Муъмиллис сикІаъас миц йаᴴцойо окко-меседлъийо гей,

лъаькъейа сукІос йакІо къимат гаьччо йахъца.

²¹ Муъмиллила сикІа лади сукІо кикзи ōс,

аьбдалла гьидес аᴴкъло йоькькьа бахъийахъа бувагъос.

²² БетІергьаллила баркатли бечед бовагьца,

баркат гаьгьийа сукІол ургъелна къарилъина йикъаъас.

²³ Аьбдал чикейа аьмалликьа цІилІос,

аᴴкъил цІодорлъилакьа рази ахъца.

²⁴ Лъаькъейа сукІокьа гьичІеголцас жо гьинкьазу кьодо йоᴴкъос,

муъмин-сукІол йатІийосинаб йиᴴхъос.

²⁵ Йукъо залІо йикьелъ, лъаькъейо сукІо гьолълъо окчина эжеш,

муъмин-сукІолІо нисода илІакъона эчеш.

²⁶ Силāл къанцІалъийо, гьаьйдāл хъолъийо жо гей

кІаъаб сукІо сийоди жойлагъой муьгъалІ э̄ᴴйолъи.

²⁷ БетІергьаллихъа гьичІейас оьмро бихалолъца,

лъаькъейа сукІобāс оьмро маьшелъца.

²⁸ Муъмин-сукІос кул бахъийоназу рохел-разилъи йоᴴкъос,

лъаькъейа сукІос кул аьдада бахъца.

²⁹ БетІергьаллис гьино – гьули гей йакІо йаᴴцова сукІос билІā хъала,

кешлъи йогьцалас гьули чІодан гей.

³⁰ Муъмин-сукІо гьаᴴкъкъана хих тІотІна экаъас,

лъаькъейо сукІона мицакьа кьодо гьихлъаъас.

³¹ Муъмин-сукІола сикІаъас аᴴкъиллъи гȳс,

йатІеэш жо нисоцас миц буьчІна тІуцца.

³² Муъмиллила сикІал йикъеш йакІил йаццас йаьже нисал,

лъаькъейа сукІола сикІа къацІцІо къаьмлІийодā гулца.

¹ Гьилла-макролас сайцІорийа БетІергьаллил рихарабла гей,

ахо йаᴴсалабацас гирийа Гьолцол йāцца.

² Букъа аьмаллил инжитлъи-гьаькъирлъи йиᴴхъос,

гьеренлъи-гьаьлимлъилал аᴴкъиллъи йоᴴкъос.

³ Гьидела йакІо йаᴴцōлъила ритІухъабла сукІоба кІетІа гьид бейажеш,

боважал бāхъаъцалāла хийанатлъила жувōлзу гьалаг бовагьца.

⁴ БетІергьаллис симо бӣйа водиъ, бечелъила комак боваъас,

ритІухълъила хеллиъис тиса уьᴴхолча.

⁵ ЙакІо йаᴴцова сукІос ритІухълъила гьино биджи йōс,

лъаькъейā аьдамлана гьидела кешлъила бувагъолца.

⁶ Муъмин-сукІола ритІухълъила гьули хъосар ōс,

хиянатабла аьдамла йакІиъ гаьгьийа гьавали гьалаг бовагьца.

⁷ Лъаькъейо сукІо угъолъ, гьолцос зукъойо кул-къас аьдада бахъца,

гьинила къуват-жанлиъкьā йиᴴхъал йакІкьа гаьгьийо жо йолъона йеᴴкьеш.

⁸ Муъмин-сукІо балагьлиъис тиса уьᴴхош,

лъаькъейо сукІо гьолцола мицаъ балагьлиъ кези ахъца.

⁹ Капураблила сикІа мадугьал угъолца,

Аллагь икъелцала илмола муъмин-сукІо хъосар ōс.

¹⁰ Муъмин-сукІокьа гьарзалъи-баркат кьодо йоᴴкъолъ,

шагьарзу рази бахъца, лъаькъейо сукІо угъолъ, рохел бахъна, илІелабас.

¹¹ Муъмиллāла баркатликьалакьā шагьар машгьур бахъца,

лъаькъейа сукІобāла сикІā гьоло бугъолца.

¹² Аᴴкъло гаьччо сукІо мадугьалликьа лъоᴴвас,

аᴴкъил сикІо йиᴴцонна эчеш.

¹³ Мицахъалли сукІола аьдамлāш божилъи йугъолца,

божилъи гагьийа сукІо балъголъи гьиниъ йохца.

¹⁴ Насигьатла зовагъаъда халкъ пасад бахъца,

аᴴкъилла дӣсбалъийодола тушмаллāкьас мокъоцас гьинкъи даьгьаб гей.

¹⁵ СукІоллабза гьинкьа кьодо сукІос жо йохда гьолцо гьинилзу кешлъи йōс,

кō йохна йаьже нилІийолъи йатІеэшлал гьинкъи гаьъа.

¹⁶ ЙакІо кІетІа ийоддāла аьдамлил кІетІо цāᴴ-рец йиᴴхъос,

йакІо чикейа бикинчийал гьоᴴс бечелъи йиᴴхъос.

¹⁷ ЙакІо кІетІа сукІо гьинил пайда-хайир насиб бōс,

йакІо чикейа сукІо гьинкьа кьодо балагь кьисас.

¹⁸ Кешлъилаъкьā михъойо гьаьрамаб хайир божи гаьччо бахъца,

ритІухълъи йиᴴжецалāс муькъо тели йахъцалакьа божал ахъца.

¹⁹ ЙакІо йоᴴкъойо ритІухъаб сукІо чІаго гьихлъос,

кешлъилагъой муьгъалІ эᴴкьейал хел кьодо мокъос.

²⁰ ЙакІиъ гьилла-макро гаьгьийо сукІо БетІергьаллил цІодоло эгас,

йакІо йаᴴцона уьᴴхо-аьᴴхейакьа Гьули рази ахъца.

²¹ ЙакІо йоᴴкъонна нисона йахъца чикейо сукІо тамбигьлиъис эᴴццакаъаслІо нисона,

амма муъмин-сукІо хъосар ахъца.

²² Кьухъийо, амма аᴴкъло-пикро гаьччо ийоддāс аьдам, йеᴴлъейо йахъца

булІила мāᴴлъ мехелла меседлила кІоьййалъ.

²³ Муъмиллā гьаьракат багъос гьоᴴс кІетІослъи йовал,

лъаькъейа сукІобāла бикье-баькьейолъила БетІергьаллис симо бийиллис.

²⁴ Сид сукІо кō йеᴴцакІна нилІца садакъалил ниццас жо,

гьулāзу гьолцос бечелъи жена телилъца,

бацосола кō йилІакъонна йохца – гьинил мискинлъилал.

²⁵ Сахаватаб сукІос кІетІо оьмро бахъца,

бадлос оᴴх йоцІилла сукІосна оᴴх йоцца.

²⁶ Букъо багьа бахъаллъид баьба муьгъаттā цІуми бōва сукІол халкъила наьъана ницца,

амма гьоло мисоцала сукІола матІакьа баркатлис мугьро бахъца.

²⁷ КІетІослъи йовал икье-аькьецас сукІо ахъца Аллагьлиъкьā баркат мизцас сукІо,

амма кешлъи йиᴴзцала сукІокьа кьодо кешлъи йоᴴкъос.

²⁸ Бечелъилал михъā тил тухъилло сукІо лІийодā экца,

муъмин-сукІола мицалъ боцІийо кьоᴴва бахъца.

²⁹ Гьинис хъизан бугъоллал залІо насиб йахъца,

аьбдаллилІо нисода аᴴкъиллил лагълъи йовас.

³⁰ Муъмин-сукІос аьмал оьмролаш хоьхо гей,

аᴴкъилабли сукІо аьдамлāш йакІода гьиндойдā кьисабас.

³¹ Муъмин-сукІол дунналликьа шапакъат михъос,

лъаькъейа сукІобāнна мунагьла йовагьцалāнна гьидел мехейо азаб-акъуба михъос.

¹ Насигьат баццалал илмо-лъайна бацца,

кантІизи ōйолъи йатІеэшна аьбдал гей.

² КІетІа сукІокьа БетІергьан рази ахъца,

симо-шайтІан гаьгьийал Гьолцо тамбигь бōс.

³ Лъаькъейа сукІола хоьхи хемуха йеᴴйагьаъас,

муъмиллāла хоьхиш хемуха йилІā йāхъца.

⁴ Аьмал кІетІо гаьгьийо ахъо гьинила бетІергьаллила къаьмкьа гулцас таж йахъца,

йаьгь-ламус гаьччо ахъо гьолцос лІоьᴴвā кІовакІолцас унти бахъца.

⁵ Муъмин-сукІос къас-ният ритІухълъилаъ муьхойо бахъца,

лъаькъейā ишлāъ гьилла-макро бахъца.

⁶ Лъаькъейа сукІола сикІас калам аьдамлāш гьеᴴ къē мегьцас жо гей,

муъмиллāла сикІа аьдамла хъосар бōс.

⁷ Лъаькъейо сукІо къаьм лІийодā экца,

гьолцос иш болъос, муъмин-сукІола билІос бигъа билІā бахъца.

⁸ Инсан кІетІо гейлІо нисос гьолцос цІодорлъи йегана,

йакІиъ гьилла-макрона, хиянатлъина гаьгьийо халкъилаъ нуькучІ ахъца.

⁹ Гьинилзу жу лІийодāна эгана,

гьинизу жу лагълъилаъ икъеллолъи ахо гей,

баьбалаш лукІмана гаьчІел букъо аьмал бōвагъалгъа.

¹⁰ Муъмин-сукІол йикъеш гьинила саконелийал йаццас жо,

лъаькъейа сукІос йакІо цІоцІойо йахъца.

¹¹ Гьинис маьче богьдагулцалал оᴴх йоцІлал оьлло баьба михъос,

йочІчІā хияллāкьа оьмро богьцас сукІо аᴴкъло гаьччо сукІо гей.

¹² Лъаькъейа сукІобāс хъала мосона гугьцас мисо гей,

муъмиллāла хоьхис хемух билІā мизаъ бахъца.

¹³ Лъаькъейа сукІол гьинила мунагьла гаьгьийа сикІа къор гулца,

муъмин-сукІо балагьлис тиса уьᴴхош.

¹⁴ Кōда йикье-йаькье гуванна михъоваъцой,

сикІала каламлиъкьā михъос инсаллил боцІи-ризкъи.

¹⁵ Аьбдаллил гьинис гьино гицца йаᴴкъойцІойо гейлІона,

цІодораб сукІо бацола аᴴкълолахъа энекзи ахъца.

¹⁶ Аьбдалли йаьже нисослаъзу йегалца жу рази ахъеэшлъи,

аᴴкъилли жу нукучІ ōвал жавабна нилІаъас.

¹⁷ РитІухъабли нуьъли битІараб нисос,

оᴴтІолаги нуьъ оᴴтІолас.

¹⁸ Ургъизи ахъечІе нисова йаьжи, балъай йаькьеллаъцой, лъукъзи ōс,

аᴴкъилаблāла сикІаъас дару гȳс.

¹⁹ КІетІо йаьже нитоназу гьихлъос,

оᴴтІолāлъи гьоᴴс лагьзатлиъ йикъеш.

²⁰ Кешлъилал иᴴгьолдабацāла гьиделзу гьилла-макро бōс,

маслаъатлъи йогьцала сукІобāла йакІиъ рохел бахъца.

²¹ Муъмин-сукІокьа балагь мокъаъас,

лъаькъейā сукІоба балагьлиъ багъойбāцІна бāхъца.

²² ЙоᴴтІолацас сикІо БетІергьаллил йатІаъас,

ритІухъабла сукІобāкьа Гьули рази ахъца.

²³ ЦІодорабли гьинис илмо-лъай муцос,

аьбдаллила йакІи аьнтлъи гиса чІалІеш.

²⁴ Йикье-йаькьецас кō ханлъилаъ йахъца,

кІаълъила лагълъилаъ кези бовагьца.

²⁵ Ургъеллихъа аьдамли къаьм йохолца,

кІетІа йаьжи гьули рази ōс.

²⁶ Муъмин-сукІо мадугьаллил гьино йегалца,

лъаькъейа сукІобāла аьмал-хасиятли жувōлзу къосси бовагьца.

²⁷ КІаъаб сукІо гьинила билъолис хо зизāъас,

кІаълъи гаьччал боцІи-ризкъи ками бахъаъас.

²⁸ РитІухълъилас гьино чІаголъилас гьино гей,

чикейа гьиноли хеллиъ бейажеш.

¹ Аᴴкъилабли оьжди або нисойо йōс,

йаьгь-ламус гаьччо сукІо кантІизи огьдана нисō йохаъас.

² Гьинила кІетІа каламлиъкьā инсаллил кІетІослъи йиᴴхъос,

хиянат-сукІола йакІиъ кешлъи йахъца.

³ СикІо цІуми йōва руьгьна цІуми бōс,

ургъизи ахъечІе икълашейо пасад ахъца.

⁴ КІаъаблила йакІил тели жо йацца, амма гьоьшшона йиᴴхъаъас,

кІаълъи гаьчча йакІил йатІийо жо йиᴴхъос.

⁵ Муъмин-сукІол оᴴтІолāлъи йатІаъас,

лъаькъейо сукІо инжитлъилаъна къабигьлъилаъна эᴴкье-гōс.

⁶ ЙакІо йаᴴцойо инсан ималли сапарлиъна цІуми ōс,

лъаькъейо сукІо мунагьли лІийодā экилца.

⁷ Гьоᴴс сукІо жу бечедаб гейлІо нисона эчеш,

гьинис гьоьшшона йахъаъдана,

бадисо ласо йукъо бечелъи гьинис йахъдана,

гьоьшшона гаьъалІо нисона эчеш.

⁸ Инсаллис бечелъи гьолцола оьмролахъаш багъоцас магъало гей,

мискин-сукІол гьолълъос гьинкъи йахъаъас.

⁹ Муъмин-сукІокьа кьодо нур йечена йахъца,

лъаькъейа сукІос канлъи йедна йолъос.

¹⁰ Букъа аьмаллиддāла даьъба-йаьже йахъца,

аᴴкълова йовахийо аᴴкъилаб ахъца.

¹¹ Бигьа йиᴴхъойо бечелъи гьех йолъос,

гьаьтеэчена йокІолло бечелъи – телилъца.

¹² Кул бахъийо жо йиᴴхъаъда йакІо кІокІос,

йакІкьа гаьгьийо жо йиᴴхъойолъи оьмролаш мокІлъилаъ йикъелца.

¹³ Насигьат аьᴴдалаъ мейэшлал азаб михъос,

амрова тІубази йовагьийал кири чахча.

¹⁴ Аᴴкъилаблис насигьат – маулхІаятлис мокІ гей,

хеллила кІицлиъисна гьолълъо тиса бāгъос!

¹⁵ Аᴴкъло камилаб бахъийодола, къимат кьоддāкца,

хиянат-сукІос гьино йилІа загьматаб йахъца.

¹⁶ ЦІодораб сукІо илмо-лъайлигъой муьгъалІ эᴴкьеш,

аьбдалли гьинис аьнтлъи гиса йагъос.

¹⁷ Лъаькъейа чапарли балагьлиъ бейажеш,

божи гаьгьийо вакил унтилал даруцой ахъца.

¹⁸ Насигьатла йовахаъцалāкьа кьодо мискинлъина инжитлъина йоᴴкъос,

нисойо йохна эᴴкье-гогьцалас гьуьрмат бōс.

¹⁹ Мурадлиъ оᴴкъолъ йакІо рази йахъца,

аьбдаллā нуькучІаб жолъилаъ йикъелца жувōл кантІизи бовал муьхобалъийолъи.

²⁰ Аᴴкъиллигъой къацІо эчейал аᴴкъло мокъос,

аьбдаллигъой ваццалъи йōвал зарал бахъца.

²¹ Мунагь бōвал муьгъалІ балагьна мокъос,

муъмин-сукІол шапакъатлил бечелъи йиᴴхъос.

²² КІетІа сукІо къовала къовал муьгъаттā ирс бечаннēш,

мунагьабли сукІо боцІи-ризкъи муъмиллāл гьихлъал бокІолца.

²³ Мискиллис муькъо-бох йоцІийо йахъца,

гьилла-макроли мицалъ йахъийо муькъо-бох залІиъ йēᴴш.

²⁴ ЦІицІакьа йакІо йугъоцас сукІо – гьинис оьжо атІаъцас сукІо ахъца,

оьжо аццала – гьули цІицІолилъ агъечІе эчаннейаъас.

²⁵ Муъмилла оᴴха йоваццал бейасца,

апаракІлāс оᴴх нукона гьихлъос.

¹ Аᴴкъилабли ахъа билІо йōс,

аьнтабли гьули гьинила кōдāд йугъолца.

² КІетІа гьидкьā эᴴкьецас сукІо БетІергьаллихъа гьичІеш,

чІикІ-чІекІдийа гьидкьā эᴴкьецала Гьули эᴴлъана оваъас.

³ Аьбдаллила сикІа гьинила михъāъ баькьелал цІицІо михъолца,

аькъилаблила сикІа жу цІуми ōс.

⁴ Оᴴсо гаьччāс гьиᴴсо йоьчІчІо йахъца, оᴴсо йогьдабагулцалāс –

муькъо-бохас йоцІийо йахъца.

⁵ БитІараб нуьъ оᴴтІолāъас,

оᴴтІолацала нуьъли сидилъ гьоᴴсо йеᴴхенна гьереси нисос.

⁶ Йаьгь-ламус гаьчча сукІо аᴴкъиллъи йиᴴзца, амма йиᴴхъаъас,

цІодораблил илмо-лъай бигьазу михъос.

⁷ Аьнтаб сукІодойс атāк,

гьолцола йаьжиъ аᴴкъиллъи йиᴴхъаъцаслъи йикъе дул.

⁸ Суд аᴴкъилла цІодорабла гей?

СудлІо нисода гьоллол гьидеш гьино йикъеш.

Суд аьбдаллāш аᴴкъло гаьъа?

СудлІо нисода гьолло гьилла-макролас гьино йиᴴзца.

⁹ Аьбдалла, мунагьлāдойс бовачоцала аьдамлāкьа лъоᴴвабас,

кІетІā аьдамлāла билІокьа баркат гулца.

¹⁰ ЙакІилзу йикъеш гьиниъ гаьгьийо пашманлъи-къарилъи,

йакІиъ гаьгьийа рохеллиъ сукІос сукІо алІо эᴴкьаъас.

¹¹ Лъаькъейа сукІос билІо йугъос,

муъмин-сукІос къай кІетІлъис.

¹² Гей гьино инсаллил йаᴴкъойцІōлІо гиццас,

амма ахирна гьолълъо хеллиъ бейажеш.

¹³ Лъоᴴваслаъна кІокІал йахъца аьдамлис йакІо,

рохелна пашманлъилаъ йуьᴴхал йахъца.

¹⁴ Капураблāла ишлāл тамбигь насиб бахъца,

кІетІā сукІобāла ишлāл кири бахъца.

¹⁵ Аᴴкъло-лъай гаьччо сукІо лъинкьаназу божча,

цІодорабли сукІо шибаб хаьба масана багъос.

¹⁶ Аᴴкъил, кешлъилахъа гьичІена, гьолълъодойс атā эчеш,

аьбдал сидхъана гьицІаъас,

гьулāзу гьоᴴссидихъана йахъаъас гьолцол йогъо йеᴴхенна.

¹⁷ Симахъоцала сукІо аьнтаб жо йōс,

кешлъилал иᴴгьолдацас халкъилал атІаъас.

¹⁸ Кьоллā аьдамлāл аьнтлъи насиб йахъца,

цІодораблāл илмо-лъайлис таж йиᴴхъос.

¹⁹ Чикейā аьдамлā, кІетІā сукІобāдой аьᴴйдā ахирна къаьм йуьᴴкъолча;

лъаькъейā сукІобāна муъмиллāла кавлидой къаьм йуьᴴкъолча.

²⁰ Мискиллидойс мадугьанна очош,

бечедаблис ваццāна тели бāхъца.

²¹ Мискинаб мадугьал охаъцалал мунагь бахъца,

гьардараб гаьъад мискиллāкьа йакІо йугъоцас сукІо!

²² Кешлъилал иᴴгьолдабацас сукІоба къосси бāхъна гаьъад?

Амма кІетІослъи йогьцас сукІо аьдамлāл ацца,

гьулāзу гьолцокьа божилъина йōс.

²³ Шибаб гьаьлтІи-пишалис пайда-хайир бахъца,

наьгьакъда йикълашецала сикІа гьоᴴс мискинлъи йоᴴкъолца.

²⁴ Аᴴкъилаблāс бечелъи – гьидела къаьмкьа гулцас таж йахъца,

аᴴкъло гаьччāла муьхо-маьхейолъила жуьвōл гьоᴴс аьнтлъилаъ бейажеш.

²⁵ ОᴴтІолаъцāла нуьъли аьдамла хъосар бовагьца,

оᴴтІолацала нуьъли ми иᴴсос.

²⁶ БетІергьан Аллагьлихъа гьичІецас инсан эᴴлъейо ахъца тушмаллихъа багъона бахъаъцала хъалалилъ,

гьолцола къованна гьолълъо хъалалиъ гьичІейолъи гаьъа.

²⁷ БетІергьан Аллагьлихъа гьичІейолъи – маулхІаятлис мокІ гей,

хеллила кІицлиъисна тиса бāгъос.

²⁸ Халкъ телилъда – халлис къимат кьоддāкца,

аьдамла даьгьбалъда – гьули пасад ахъца.

²⁹ Сабру букъо гаьгьийо гьинила аᴴкълола кьоддāкІца,

симо гьех бигьцала гьинис аьнтлъи гиса йагъос.

³⁰ ЙакІила сабрула магъол чІаголъи ницца,

сукІол йахъийа жойлакьа йакІо йагъолāлъи лІоьᴴйш унти гей.

³¹ Мискиллāл зулмо богьцалā гьоллōл бāхъилло Аллагь какзи ōс,

пакъирлāкьа йакІо йугъоцалā Гьолцос цāᴴ кьоддāкІца.

³² Лъаькъейа сукІоба гьидела кешлъила лІуьвабахолча,

муъмилла гьидела кІетІослъила хъосар бовагьца.

³³ Аᴴкъиллъи аᴴкъилабла сукІобāъ гей,

гьоᴴсолаъ гьули аьбдаллāъна йиᴴхъос.

³⁴ РитІухълъила халкъ кьоддабāкІца,

мунагьли шибаб къавмалил рогьо-ниц бōс.

³⁵ ЦІодорабли лагъли хан рази ōс,

йаьгь-ламус гаьчча лагъли гьолцос симо бийиллис.

¹ Гьеренаб жавабли симо болъолца,

хъачІабли йаьжи симо йилІа бийиллис.

² Аᴴкъилаблāла сикІаъкьā илмо-лъай гȳс,

аьбдаллāла сикІаъкьā аьнтаб йаьже гȳс.

³ БетІергьаллис гьаьй йоᴴкъаъцас маьче гаьъа:

чикейāна бегабас, кІетІāна бегабас.

⁴ СикІас гьеренлъи – чІаголъилас хоьхо гей,

йоᴴтІолацала сикІа пасад бōс.

⁵ Аьбдалли абос малъи-хъай гьица мейаъас,

кантІизи ōйолъи йохийал аᴴкъло мокъос.

⁶ Муъмин-сукІос билІо хазиналис йоцІна йахъца,

лъаькъейа сукІобāла боцІи-ризкъила балагь кьодо мокъолца.

⁷ ЦІодораблила сикІа илмо-лъай мите мēш,

аьбдаллāс йакІода гьолълъодойс атā йовачош.

⁸ Лъаькъейа сукІобāс къурбан БетІергьаллил батІаъас,

муъмиллāла гьари-доьъалкьа Гьули рази ахъца.

⁹ Лъаькъейа сукІос гьино БетІергьаллил йатІаъас,

ритІухълъи тІалаб йогьцас сукІо Гьолцол ацца.

¹⁰ Гьинолкьас тарзи ахъийа сукІол тамбигь букъо бахъца,

нисойо йоваъцас сукІона хеллиъ эᴴкьеш.

¹¹ Журжагьна Жагьандаманна БетІергьаллидой гьаьгъа аьᴴйдā гей,

аьдамлāла йакІиъ гаьгьийо жо Гьолцол йилІазу ахо йикъаъасди!

¹² Йаьгь-ламус гаьчча сукІол йатІаъас жу кантІизи ахълал,

аькъилаблāдой гьицана эᴴкьаъас гьули.

¹³ ЙакІиъ рохел зогъда мотІо цІилІона бахъца,

йакІкьа мокъова ургъелли йакІо йугъолца.

¹⁴ ЦІодораблила йакІи илмо-лъай тІалаб бōс,

аьбдаллāла сикІа йуьᴴхъчаш жо – аьнтлъи йахъца.

¹⁵ Мискин-пакъирлил къацІцІā водбо чикейā йāхъца,

йакІо цІилІовāл нитоназу бейтен йахъца.

¹⁶ Йоькькьана йахъна БетІергьаллихъа гьичІейолъи ахо гей,

тели бечелъина йиᴴхъона, гьолълъола ургъеллиъ ахъийагъа.

¹⁷ Дул атІийа сукІогъой йуьᴴхъийо чІагьбаш кен ахо гей,

йакІиъ симона бахъна мухал бегъакІийа оᴴсис хо йуьᴴхъийагъа.

¹⁸ Симо гьех бигьцала тушманлъилас цІо лъишелца,

сабру гаьгьийасола даьъба-йаьже йолъолца.

¹⁹ КІаъаблис гьино зазлис йоцІийо йахъца,

муъмиллис гьино йаᴴкъойцІойо йахъца.

²⁰ ЦІодорабли оьжди або рази ōс,

аьнтабли – ийо нуькучІ йōс.

²¹ Аьнтаб гьинила аьнтлъилакьа рази ахъца,

цІодораб сукІо йаᴴкъойцІойо гьидлакьā эᴴкьеш.

²² Аᴴкъло-насигьат зогъаъда мурадлиъ оᴴкъаъас,

аᴴкъло ниццас телибалъда мурад гикьа мокъос.

²³ Гьинила сикІала кІетІа жавабли инсан рази ōс,

нисал нуцІāцо, нисойо йаьже ахо гаьъад!

²⁴ ЦІодорабли сукІола гьиноли кьоддā бейажеш,

гигъа гаьгьийа журжагьлиъис гьули хъосар ахъца.

²⁵ Йукъо йакІо гаьгьийа сукІос билІо БетІергьалли къаьм лІийодā йекилца,

къоролайлила маче-бохас оьрхъи Гьолцо гаьлълъāчо йечаннēш.

²⁶ Чикейа сукІобāс ният-къас БетІергьаллил батІаъас,

кІетІа сукІола каламликьа Гьули рази ахъца.

²⁷ Гьаьрамаб боцІи-ризкъи йакІо йоцІечІе бокІоллас билІо йугъолца,

ришват батІеэшлāс – чІаго гьихлъолца.

²⁸ Муъмилли йаьже пикро богьна нисос,

лъаькъейа сукІола сикІа кешлъи чІалІеш.

²⁹ Лъаькъейа сукІодойс БетІергьан атā эчеш,

муъмиллис гьари-доьъа Гьолцол тухъца.

³⁰ ЙакІо аваданлъилаъ гаьгьийахъа гувабацІовāс йакІо рази йахъца,

кІетІа хабалли лІоьᴴва йилІакъолца.

³¹ Аᴴкъилаблāъ эᴴдо иᴴхъос бетІербахъи

кІетІлъицасна насигьатлихъа энекзи ахъцасна сукІо.

³² Нисойо жо аьᴴдалаъ йеᴴйаъцала сукІо гьинис оьмро инжит-гьаькъир бōс,

насигьатлихъа энекзи ахъийал аᴴкъло мокъос.

³³ БетІергьаллихъа гьичІейолъила аᴴкъиллъилаъна адлолаъна уьᴴхо-аьᴴхелца,

цāᴴ йеᴴкьал аьᴴйдā аьдамлис сабру-мутІиълъи телилъца.

¹ ЙакІис пикро-хиял инсаллис гей,

сикІас жаваб БетІергьаллис гей.

² Инсаллил гицца гьинис ният-къас мацойо гейлІона,

БетІергьалли масана шибабли ругьлис пикро-хиял.

³ Дибозу ишла, БетІергьалликьа боважна, йечабаннейагьда,

йакІкьа гаьгьийо жо тІубази йахъца.

⁴ Гьоᴴсдана мурад гаьчІел гьоьшшона жо йахъинна гаьъа БетІергьалли,

лъаькъейа сукІобана бāхъинна Гьолцо балагьлила водлāл.

⁵ БетІергьаллил букъо аьмал гаьгьийā бāтІаъас,

гьоллōл тамбигьлиъис тиса муьвахаъчалакьа йакІо йоᴴкъос.

⁶ Гургьел-рагьмолана божилъилана мунагьла чурзи йовагьца,

БетІергьаллихъа гьичІейолъила кешлъи муьгъаттā тІуцца.

⁷ Инсаллила ишлāкьа БетІергьан рази ахъда,

гьолцола тушмаллāгъойна рекъел бахъилца Гьолцо.

⁸ Гьаьла-бацІадса йиᴴхъойо йоькькьа жо ахо гей,

оᴴтІолана йиᴴхъова телилагъа.

⁹ Инсалли гьинил эᴴкье-говал гьино кьодос гьакІца,

гьолълъо гьид гьули БетІергьалли эжеллис.

¹⁰ Аллагьлила сикІад пача икълашеш,

пачали битІараб гьоькмо богьцалаъ, гьолцола мицана мунагь боваъас.

¹¹ Ахо йаᴴсалабацас сайцІорийана, сайцІорийāс хаьтІāна БетІергьаллиъкьā гей,

базаргаллила боьъоъ гаьгьийа гирийана Гьолцо йовагьийā гей.

¹² Кешлъи йōйолъи пачāл йатІаъас,

ритІухълъила гьоллос ханлъи йилІакъолца!

¹³ ЙоᴴтІолāъцас сикІо пачалил йацца,

оᴴтІолāъцала сукІос къиматна бōс гьолцо.

¹⁴ Пачалис симо хеллис чапар гей,

амма аᴴкъилаб сукІохъа гьолцос къаьм лІийодā йуьᴴхонна йахъца.

¹⁵ Пачалис мотІо мацойо зогъда, рагІиятлис16:15 РагІият (араб.) – пачалила ханлъилаъ гаьгьийā аьдамла. йакІо гигъа йеᴴкьеш,

гьули рази ахъийолъи йеᴴлъейо гей эмедāла гьасалъ.

¹⁶ Аᴴкъиллъи йиᴴхъойолъи месед йиᴴхъовагъа кІетІо гей,

аᴴкъло-насигъат михъойолъина ахо гей окко-месед йиᴴхъовагъана.

¹⁷ Мацова аьдамлāш гьино кешлъилаъас бовачойолъи гей;

гьинисзу гьино цІуми йōйо сукІо хъосар ахъца.

¹⁸ Пасадлъилас аьᴴйдāш жо – чІугьи-пахрулъи гей,

къаьм лІийодā йекийāс – букъо аьмал бахъийолъи гей.

¹⁹ Мискиллāъ эᴴдо сабру-мутІиълъилаъ ахъийолъи ахо гей,

чІугьараблāс давла биццас ахъцалагъа.

²⁰ БетІергьаллис йаьже йохийāл кІетІослъи йиᴴхъос,

гьардарабла гаьъад Гьолцокьа йакІо йоᴴкъона боважийā.

²¹ Къаьмиъ аᴴкъло гаьгьийахъа цІодораблІо нисос,

кІетІа каламлид икълашецалас илмо-лъайна дӣслъис.

²² ЦІодораблāл аᴴкъло-малъи – маулхІаят гей,

аьбдаллāл тамбигь гьидесзу аьнтлъи гей.

²³ Аᴴкъилаблила йакІиъ гаьгьийона гей гьолцола сикІа нисоцас жо,

гьолцола сикІаъаслІо нисода аᴴкъло-насигьат гȳс.

²⁴ Нийā калам тІотІис нуцолъийо гей,

йакІил лазатна ницца гьолълъо,

лІоьᴴвāл даруна гей гьоло.

²⁵ Гей гьино инсаллил йаᴴкъойцІойолІо гиццас,

амма ахирна гьолълъо хеллиъ бейажеш.

²⁶ Нуковахъа сукІо огьдас,

гьолцола оᴴха икье-аькье голцас гаьлълъоха гьули.

²⁷ Гьаликатаб-къадараб сукІо кешлъилал иᴴгьолдас,

гьолцола мицаъкьā цІо гȳс.

²⁸ Мекъабли сукІо даьъба-йаьже йиᴴте йēᴴш,

мицахъалли сидил-гьоᴴсо ваццāна атабāкІца.

²⁹ Зулмолалъдā гьаьй гаьгьийа гьинис гьицас сукІо къосси ōс,

чикейа гьидна эжеш.

³⁰ Гьаьй йаькьенна говацІойо сукІо гьилла-макролал иᴴгьолдас,

сикІо чІекІдокІцалас йакІиъна кешлъи йуᴴцона йахъца.

³¹ Гьаьлдийо кеᴴйа – кьухъийо таж гей,

ритІухълъилаъ оьмро мēйал, гьулина гуцІос.

³² Сабру букъо гаьгьийо – багьадурлигъана кІетІо гейлІо нисос,

гьинис тавакал гаьгьийона – шагьар кōъ бокчийагъа кІетІолІо нисос.

³³ ЦІула аьдамлā милъинаъ йагъос,

амма лъōкьади цІула йоᴴкъōлъина БетІергьаллиъкьā гей.

¹ Раьгьат-гьаьлкилаъ муьхъчаш хъохъова баьбалаш лукІма ахо гей,

даьъба-йаьжиъ бесал билІо йоцІийо зизā хологъана.

² Ōвакьа оᴴкъеэшла оьждигъана цІодораб лагъ кьоддāслІо нисос,

иснāъ балІо битІийа ирслис бутІана михъослІо гьолцол.

³ Окколас гьаьл бикъелца цІойла пирали,

меседлис гьаьл бикъелца цІойла кутакли,

инсаллила йакІис гьаьл БетІергьалли бикъелца.

⁴ Чикейо сукІо чикейа сикІахъа энекзи ахъца,

оᴴтІолаги сукІона кІортІон-миц аьᴴдалаъ мēш.

⁵ Мискиллāкьа лъоᴴвацас сукІо ахъца гьоллōл бāхъилло Аллагь охаъцас сукІо,

сукІокьа балагь мокъовакьа рази ахъийо сукІона тамбигьлиъис тиса уьᴴхаъаш.

⁶ Ицилāс къаьмкьаш – таж гьолцола къовас къова гей,

къовас къадро-къимат – ийо-або гей.

⁷ Аьбдаллила сикІаъ пасигьабла йаьжбо кьувахъаъас,

гьаькимлāкьана кІортон-миц йилІазу кьухъаъас.

⁸ Ришват ниццала сукІол пикро бахъца ришватлихъа йогьна йахъаъцас жо гаьъалІо гицІна,

гьули нā йежена йеᴴкьедана, гьолълъохъа мурад тІубази бахъцалІо.

⁹ Лъоди гьинис йакІо йугъоллолъи йуᴴцоцала сукІо гьиниъ божи-рокьи дӣскІис,

бета йакІо йугъōлъи йакІкьа йоᴴкъолцала гьалмагълъи йугъолца.

¹⁰ Аᴴкъилликьа аьйиб гуллаъкьā бахъийо асар тели гей,

гьоᴴсчІитІ кІобала баькьенна аьбдаллил бахъийа асарлигъа.

¹¹ Чикейо сукІо питна баьгъиълал иᴴгьолдāзу ахъца,

амма лъаькъейо наиб оᴴкъоссāъ гьолцокьа кьодо.

¹² КІапІейа йагъоллийо сӣᴴгъой кези ахъийолъи ахо гей,

аьнтлъила аᴴлъо йоцІийо аьбдал кези ахъийагъа.

¹³ КІетІослъилал кешлъи йогьцала билІоъос кешлъи йолъал рес гаьъа.

¹⁴ Даьъба-йаьже йахъийолъи йеᴴлъейо гей мосийа кІāьъаш гиса йогицІал гьаьдур йахъийа эᴴхелъ;

даьъба-йаьже йолъола йуьᴴхолъал аьᴴйдā.

¹⁵ БетІергьаллил йатІаъцас къона жо гей –

аьйиб гаьгьийо ритІухъ ōйолъина

аьйиб гаьччал тамбигь бōйолъина.

¹⁶ Аьбдаьллила кōъ окко сийо йовалди?

Аᴴкъиллъи йохалди?

Гьолълъонна аᴴкъло оьлаъаш гьолцос.

¹⁷ Гьалмагълис рокьи кІетІо-цаццо йōслаъ загьир йахъца,

къарилъи кьодо йоᴴкъолъ мийахъал бāцца иснана.

¹⁸ Аᴴкъло гаьчча сукІо йаькьенна кōна йохна аманат бōс,

сукІос нагьлъи йоцІослІо нисона йаьжена ницца.

¹⁹ Даьъба-йаьже йахъал йатІийо сукІо –

мунагь бовал баццас сукІо гей.

ЧІугьзи ахъна кав гьоъокьакІцас сукІо –

гьинизу жу лІийодāкІцас сукІо гей.

²⁰ ЙакІиъ чикейо къас гаьгьийāл талигьаб водо йоᴴкъаъас;

кІортон миц баькьелцалāнна балагь мокъос.

²¹ Аьнтаб оьжо къайбакьа зогъда къарилъи кьодос йолъаъас,

аᴴкъло гаьчча оьждина або рази оваъас.

²² ЙакІо аваданлъи – инсан сагъ огьцас дару гей,

йакІо къарид йахъда лІоьᴴва хъохъос.

²³ Лъаькъейа сукІол ришват аᴴгъаъас бокчина ницца,

гьолцо мекъаб гьоькмо боваллъид.

²⁴ ЦІодораб сукІо аᴴкъойцІо аᴴкъиллъи гаьлъāчо говацІона ахъца,

аьбдаллис гьаьйда гьуги-гьоттā гувабацІона йāхъца.

²⁵ Аьнтаб оьжо – абос йакІис унти гей,

гьули ōва ийола йакІил – пашманлъина гей.

²⁶ Аьйиб гаьччал тамбигь бōйолъи лъаькъейо жо гей,

вагьаллāзу чикейо гей йакІо йаᴴцō гаьгьийаддāла гьаькимла лІуьручІбад бāькьеллолъи.

²⁷ Илмо-лъай гаьгьийа йаьже пикро богьна нисос,

цІодораб сукІона гьинил жу йогъодакьа ахъца.

²⁸ ГьокІ йоъинна эчецас аьбдална аᴴкъиллъилаъ икъелца,

сикІо йиᴴхъона эчеда цІодораблъилаъна бикІзи ōс.

¹ Атā огицІна эчейо сукІо гьинил пайда мизцас сукІо гей;

бадло нисойо жо гьолцо гьоᴴсна аьᴴдалаъ йеᴴйаъас.

² Биджи йахъанна йикъанна йатІаъас аьбдаллил,

гьолцол йацца йакІиъ гаьгьийо жо гиса йагъал.

³ Иман гаьччолъиладдāла муьгъалІ гьаькъирлъи йоᴴкъос,

инжитабла ишлāгъа муьгъалІ рогьо-ницна мокъос.

⁴ Инсаллила сикІаъ аᴴкъилабла йаьжбо гилъилло ралъадлъилаъ йийакъелца,

аᴴкъиллъина зарпилаъ йеᴴкьецас эᴴхеш лъилъилаъ йикъелца.

⁵ Гьоькмо бōслаъ, аьйиб гаьгьийона иженна,

аьйиб гаьччо уьволлолъи кІетІо жо гаьъа.

⁶ Аьбдаллила мица даьъба-йаьжиъ бейажеш,

сикІаддāла гьолцола михъāл кІобалāна йеᴴйахеш.

⁷ Аьбдаллила сикІаъас миц – жу угъолцас жо гей,

гьолцола поровā нисойона гьули эᴴдо экилцас хъаранди гей.

⁸ Мицахъаллис йаьжбо энекзи ахъцалал – бисун кІетІо кен гей,

лазатликьа йаьᴴчибāцІилца гьолцо гьоллōл.

⁹ КьодтуцІо билІо йогьцас сукІо ахъца гьули йугъолцалāс ис.

¹⁰ БетІергьаллис цāᴴ – билІā хъала гей;

муъмин-сукІо гьулиъ эᴴдокца,

гьолцол гьоьшшона гьинкъи гаьъа.

¹¹ Бечедаблис боцІи-ризкъи – вагьли гьолцос билІā хъала бахъца,

гьолцол йакІил пикро бахъца гьоло гьиндой гугьна бахъаъцас кало гейлІона.

¹² Экал аьᴴйдā инсаллис йукъо йакІо йахъца,

цāᴴ йеᴴкьал аьᴴйдā аьдамлис сабру-мутІиълъи телилъца.

¹³ Нисона гикьа йоᴴкъал аьᴴйдā жаваб нилІийолъи –

аьбдаллъина инжитлъина гей.

¹⁴ Инсаллила ругь-жанли унти буьволча,

амма йакІо йекийолъи лъōхъад йохна йахца?

¹⁵ ЦІодораб сукІола йакІил илмо-лъай михъос,

аᴴкъилаблила аьᴴгъали аᴴкъло тІалаб бōс.

¹⁶ Сайгъатла нийаццала гьинил дунийал къекъе мēш,

укъа гьаькимлъилаъна оᴴкъос гьули.

¹⁷ Суд йōслаъ, аьᴴйддā икълашецас битІараб гейлІо гицца,

оᴴкъона гьолцол данде эчейа сукІо суалла нийаццал.

¹⁸ ЦІула йагъова жойла даьъба-йаьже йолъолца,

бāхъаъаслІо нисона бечейаъ балІо маслаъатна бōс.

¹⁹ Ишелдана симахъойо ис багъона бахъаъцала шагьарбалъ эᴴлъейо ахъца,

даьъба-йаьжена йелъейо йахъца хъалалила гъешейа кавлилъ.

²⁰ Инсаллила икълашейана оᴴхал кен йиᴴзца,

гьолцола сикІаъкьā гувагьийа йаьжлāна гьолцол баьба-цаᴴ йиᴴхъолца.

²¹ Мица аьдамна икьеш чІагона ōс,

тели икълашецалал йикъал нуцІос гьули.

²² КІетІо ахъо йиᴴхъовал кІетІослъи йиᴴхъос,

БетІергьаллис баркатна михъос.

²³ Мискин-сукІо гьеренна гьалимна бовагьца,

амма бечедабли хъачІаб жаваб ницца.

²⁴ ВаццалІо нисоцас сукІо ваццана ахъаъас,

амма гьоᴴсо-гьоᴴс вацца истІигъана кІетІо ахъца.

¹ Аᴴцона эᴴкье-гогьцас мискин-сукІо кІетІо гей,

сикІаъ гьилла-макрояб мицна, къаьмиъ аᴴкълона гаьчча сукІогъа.

² Илмо-лъайлил гьино гаьччо къаьмна кІетІо гаьъа,

хаьба йилІа багъоцас хих тІотІечІена,

хаьба нāди мехечІена гьихлъаъас.

³ Гьинилазу аьнтлъила инсан угъолца,

амма гьолцола йакІи БетІергьалликьа симо бōс.

⁴ Бечелъила ваццāна тели бовагьца,

амма мискинлъила гьоᴴс гāьгьийо ваццана атāкІца.

⁵ ОᴴтІолана нуьълъи йōйо сукІо тамбигьлиъис тиса уьᴴхаъаш,

мекъаб йаьже нисоцас сукІона хъосар ахъаъас.

⁶ Телила гургьел-раьгьмо гьарзи бōс, гьаькимлāдой аьᴴйдāна бечена,

тели сайгъатла нийаццалāсна гьалмагълъилаъ сукІоназу ахъца.

⁷ Мискин-сукІо къацІцІола иснāнна атІаъас,

ваццāна гьолцодойс йилІазу атā боьчош.

НилІийо йаьже гьоᴴсна тІубази йоваъцала

гьоллогъой муьгъалІна гьихлъос гьули.

⁸ Гьинил жу аццала аᴴкъло-лъай тІалаб бōс,

гьинилзу кІетІослъилал аᴴкъиллъилаъна цІодорлъилаъна эчеш гьули.

⁹ ОᴴтІолана нуьълъи йōйо сукІо тамбигьлиъис тиса уьᴴхаъаш,

мекъаб йаьже нисоцас сукІона хеллиъис тиса уьᴴхаъаш.

¹⁰ Аьбдалликьа гьарзалъи-бечелъи кьухъаъас,

йилІазу кьухъаъас гьаькимлāкьа кьодо лагъли ханлъи йōйолъи.

¹¹ Инсаллила аᴴкълола гьолцос сабру букъкІис,

аьйибликьас кьодос тилІкийо инсан цāᴴ йеᴴкьейо ахъца.

¹² Пачалис симо бӣйолъи йеᴴлъейо йахъца гъалбацІлила хъаьлІейалъ,

гьолцос кІетІо говацІōйолъи йеᴴлъейо йахъца бохакьа йекийа хидалалъ.

¹³ Аьнтаб оьжо ахъийолъи абос талигь бугъойолъи гей,

сикІо чикейо ахъо – гьоᴴсна йолъечІе кьамакьас гугьцас ахатІо гей.

¹⁴ БилІо-аᴴхна маъишатна ийо-абохъас йиᴴхъойо ирс гей,

амма цІодораб ахъо БетІергьаллис сайгъат гей.

¹⁵ КІаълъила милІаъ бовахца,

огьдāл атІаъцалас оᴴх нукона гьихлъос.

¹⁶ БетІергьаллила амролакьа уьᴴхо-аьᴴхецала гьинис руьгь цІуми бōс,

Гьолцос гьино йохеэшна угъос.

¹⁷ Мискиллил нилІийо садакъа йахъца БетІергьаллил нагьлъилаъ нилІийо окко,

йōйо кІетІослъи Гьолцо йоцІечІе йечаннейаъас.

¹⁸ Укълъал аьᴴйдā бова оьждил адло, бетана аьдада угъос гьули.

¹⁹ Симо бигьцалал тамбигь бовал нуцІос,

вагьаллийа сукІокьа дибо йакІо йугъона йилІазу нигъади йахъда,

букъо тамбигь бовал нуцІас.

²⁰ Нисō йоха, насигьат аьᴴдалаъ мейа,

дулзу аᴴкъло мокъал.

²¹ Инсаллила йакІиъ тели къасдла йāхъца,

амма БетІергьалли чахийовāъ йахъаъас.

²² Йолъаъцала гургьел-раьгьмоли инсаллис йакІо рази йōс,

оᴴтІолāлъилагъа мискинлъизу ахо гей.

²³ БетІергьаллихъа гьичІейа оьмро цІуми бōс,

оᴴх йоцІнана ахъца гьули, кешлъина йеᴴхаъас гьолцолъ.

²⁴ КІаъабли кō хаьтІаъ йечаннеш,

амма кьāь сикІадой гьули йезал гьолцол загьмат йахъца.

²⁵ Йаьгь-ламус гаьччо сукІо зукІна-аькьелда кьоллā аьдамла цІодорабла бāхъца,

аᴴкъло гаьгьийал малъзи йова – гьолцол илмо-лъай михъос.

²⁶ Абос адаб боваъцаласна, ийо гиса йоццаласна

оьжо инжит-гьаькъир ахъца.

²⁷ Малъилахъа энекзи ахъаъда

илмо-лъайлидойс атāкца, дие оьжо.

²⁸ Гьилла-макро гаьгьийо нуьъ битІараб гьоькмо бōвакьа кьодо лъоᴴвас,

лъаькъейа сукІос сикІо кІортІоллāс йоцІийо йахъца.

²⁹ Йаьгь-ламус гаьчча сукІобāл тамбигь-жаза кьодо йоᴴкъал гьаьдурса йахъца,

аьбдаллāла михъāкьа йаькьелал кІобалāна гьаьдурса йāхъца.

¹ Гъино йаьгь-ламус гаьччо жо бахъца,

чІаъа гьалагаб жо бахъца.

Гьолло къонина къосси ōвасна аᴴкъло болъос.

² Пачалис симо бӣйолъи йеᴴлъейо йахъца гъалбацІлила хъаьлІейалъ;

гьолцос симо бийиллицала сукІона хел кьодо кьисас.

³ Даьъба йаьжиъис атā эчелъ инсаллис къадро кьоддāкца,

амма аьбдаьллихъа гьоᴴсна йахъаъас гьинилзу йогъо гунна.

⁴ КІаъабли муькъо гьинила замаллиъ йиᴴзаъас,

муькъо-бох йуьгьчалаъ,

гьули муькъо йиᴴзал уьᴴхолъча, амма гьоьшшона йиᴴхъаъас.

⁵ Инсаллила йакІис ният-къас гилъилло ралъад гей, цІодорабли сукІол гьолълъос оᴴкьо йиᴴхъос.

⁶ ЙакІо-божи гаьгьийā сукІоба жувōл гейлІо нисона илІелабацас аьдаьмла тели бāхъца,

амма божи гаьгьийо сукІо иᴴхъонна лъōхъад ахъца?

⁷ Муъмин-сукІо гьаьлаллъилаъ эᴴкье-гōс,

гьардарабла гаьъад гьолцоъкьā бāхъийā къована.

⁸ БитІараб гьоькмо бовал тахликьа къē эчейа пачали,

гьаьй йеᴴхенна, къацІцІо кешлъи лъацаййацой исиъца.

⁹ Лъōхъад нисона йахъца до дие йакІо йаᴴцонна цІуми йогьналІо нисона,

до мунагьлиъис аᴴцойо гейлІо?

¹⁰ Ахо йаᴴсалабāъцас гирийана, йаьᴴшекІийо йокьна БетІергьаллил йāтІаъас.

¹¹ ИтІинāкьа бехъхъа гьолцола ишлāхъана говацІона йикъеш –

йаᴴцōди, ритІухъабди гей гьолцос уьᴴхо-аьᴴхейолъи.

¹² Тухъал аьᴴгъана йегāл гьаьйна БетІергьалли йахъилло гей.

¹³ Дул малІо йатІāкъа – мизу мискин ахъца,

гьаьйда йеᴴйагьенна йечабаннейа – баьба-цаᴴ телилъца.

¹⁴ Йиᴴсона йохцалаъ нӣйоди гейлІо, нӣйоди гейлІо нисос,

амма гьули йохна муьгъаттā кІетІо гейлІо нисос.

¹⁵ Меседна гей, жавгьар-якъутна тели гей,

амма цІодораб сикІо нигъади-судийāъ йиᴴхъаъас.

¹⁶ Йагъа кьодос лъицІо сукІола сукІос жо кьодо йохийа сукІохъас.

Багъа балІо гулло къай сукІола сукІос жо кьодо бохийа сукІохъас.

¹⁷ Гьаьрамаб баьба аьдамлил нийалъца,

амма бета гьолцос сикІо кІаьчлис йоцца.

¹⁸ Аᴴкъло мелъелда, мурадлиъ оᴴкъас;

аᴴкъиллāгъой ургъизи ахънāъ, рагъна бовāкъа.

¹⁹ Мицахъалли божилъи йугъолца;

сикІо тели йеᴴгьцаладойс атā эче.

²⁰ Ийо-абол наьъана ниццала сукІос

лампа бишун колІлІа мицаъ йедца.

²¹ Гьех михъова боцІи-ризкъилакьа ахирна баркат гулаъас.

²² «Ми йōйо кешлъи до йоцІал», – лІо нисāкъа.

БетІергьалликьа тІутІна йечаннейа, Гьолцо комак бовас дул.

²³ Ахо йаᴴсалабāъцас гирийана БетІергьаллил йāтІаъас,

гьилла-макрова гагьийā сайцІорийана Гьолцол йāтІаъас.

²⁴ БетІергьаллис амро гаьчІел инсалли хаьба багъаъас.

Нигъад гьолцол йикъеш гьинила гьиноли гьули нā эжецасна?

²⁵ Пикро бойчІе гьоᴴс жо БетІергьаллил назрона йогьна,

бета до сийод йōйолІо нисоваъкьā инсаллил къор гулца.

²⁶ Аᴴкъилабли пачали лъаькъейā аьдамла лъацаййацой исибаъца,

бета гьоллокьа кьодо йал йолца.

²⁷ БетІергьалли инсаллис руьгь лампаладцой бабалокІца,

гьолцола йакІила оᴴкьаъ гаьгьийасна гьаьл бикъелца.

²⁸ Гургьел-рагьмолана божилъилана цІуми ōс пача,

кІетІослъилана гьолцос тах цІуми бōс.

²⁹ Оьлохъаллāл машгьурлъи гьидела къуват-жалли йиᴴхъолца,

ицилāна гьаьлдийа кеᴴйā кьухъийā бовагьца.

³⁰ ЗукІна-аькьеллахъа лъаькъейо сукІо кІетІлъис,

лаьхълāна гьолцос йакІо йаᴴцойо йōс.

¹ Пачалис йакІо БетІергьаллила ихтийарлиъ гей.

ЙатІāцо эᴴхейа йеᴴйагьцалаъцой,

Гьолцо пачана гьинил атІгъа уьᴴхо-аьᴴхелца.

² Шибабли сукІол гицца гьинис гьино йаᴴкъойцІойо гейлІона,

амма БетІергьалли йаᴴсас гьолцола йакІиъ гаьгьийо жо.

³ Къурбан муховагъана хирияб гей БетІергьаллидой аьᴴйдā

ритІухълъи цІуми йōйолъина

аᴴцогъа уьᴴхо-аьᴴхейолъина.

⁴ Гьаьйдāш чІугьина йакІис пахрулъина –

гьула лъаькъейа сукІобāс лампа, вагьлина мунагьаб гей.

⁵ КІаълъи гаьччā пикро-къаслā пайда-хайирлиъ бейажеш,

эдеъзи ахъийолъила мискинлъилаъ бейажеш.

⁶ ОᴴтІолана бокІолло хазина – залІи бежена мекьецас готІ гей.

Вагьаллийа хазинали хел кьодо кьисас.

⁷ Лъаькъейа аьдамла гьидела зулмо-гьаьлли пасад бовагьца,

йаᴴкъойцІова гьидкьā мекьаъцас гаьлълъо гьоллōл.

⁸ Аьйиб гаьгьийас гьино чІикІ-чІекІдийо йахъца,

аьйиб гаьччаш ишла кІетІā йāхъца.

⁹ Кьамала кьохъкьа оьмро бōйолъи ахо гей,

сикІо чикейа ахъхъагъой къацІо сид билІоъ эчейагъа.

¹⁰ Лъаькъейа сукІобāла йакІиъ чикейа къасла йāхъца,

мадугьаллинна михъаъас гьолцоъкьā гургьел-раьгьмо.

¹¹ Йаьгь-ламус гаьчча сукІол тамбигь богьцас бегада,

кьолло сукІона цІодор ахъца.

ЦІодораблила малъилахъа энекзи ахъда,

илмо-лъай михъос.

¹² Лъаькъейа сукІола билІоъ йахъцассинаб йегацас

ритІухъабли Аллагьли гьули пасад ōс.

¹³ Мискиллис аьгьи тухъечІе бахъалъгъа аьᴴгъалакьа кō гулцас сукІо ахирна жузу илІелāл уьᴴхолъча,

амма лъона гьолцол жаваб нилІаъас.

¹⁴ Бадлол бикъелечІе нилІийа сайгъатли симо болъолца,

аᴴгъаъна гунна бакъова ришватли симолис цІо йедилца.

¹⁵ БитІараб гьоькмо бōлъ муъмилла рази бāхъца,

кешлъи йогьцалал гьинкъи йоᴴкъолца.

¹⁶ Аᴴкъиллъила гьидсо оьчойо сукІо бувагъовāла агьлолаъ эᴴдо ахъца.

¹⁷ Ихтилат-кеп баццас сукІо язихлъилаъ оᴴкъос,

гъинона маьгь кІетІо йеᴴлъна йаццас сукІо бечед ахъаъас.

¹⁸ Лъаькъейа сукІолъ хуьжона муъмин-сукІо иᴴхъас,

хийанат-сукІолъ хуьжона ритІухъаб сукІо иᴴхъас.

¹⁹ БоьчІчІа авлахълиъ оьмро бōйолъи ахо гей

сикІо чикейана симахъоцалана ахъхъадой шеблаъ эчейагъа.

²⁰ Аᴴкъилаблила билІоъ йокІолло жо йолъаъцас йахъца,

аьбдаллилІо нисода билІоъ гаьгьийо жо залІил йуьᴴхолча.

²¹ РитІухъабна гургьел гаьгьийона ахъал икье-аькьецала сукІос

бетІербахъи кІетІлъис, къадро-къимат кьоддāкца.

²² Аᴴкъилабли кьодо огицІна багъос къуватаб тушмаллāш шагьар,

гьоглол билІā гейлІо гицІийо хъалана пасад бōс.

²³ Гьинис сикІона сикІаъ гаьгьийо мицна цІуми бōва сукІо,

гьинис руьгьна балагьлāкьас цІуми бōс.

²⁴ Букъо аьмална ницна гаьччо инсаллихъāъ нисос йаьгь-ламус гаьччо сукІолІо,

оьрхъилаъас гиса гȳйо чІугьи-пахрулъи йахъцас йикъе гьолцола йакІиъ.

²⁵ Хийал-пикрулā кІаъаб сукІо угъолца,

йикье-йаькьечІе йейачеш гьолцос кōдана.

²⁶ Гьаьйл йатІийосинаб йиᴴхъассаъдилІона пикролāъ ахъца гьули хискьабехъхъа,

муъмин-сукІо гьинил йиᴴхъōназу кō йеᴴццакна нилІал гьаьдураб ахъца.

²⁷ Лъаькъейа сукІобāс къурбан сурукъабна къаьбигьабна жо гей,

гьоло йилІазу нигъади бахъца йакІиъ чикейо къасна бахъна мухос зогъда.

²⁸ ОᴴтІолана нуьълъи йогьцас сукІо пана ахъца,

нуьълāхъа энекзи ахъна къадийа бōйо гьоькмо муьгъаттā гьихлъос.

²⁹ Лъаькъейа сукІола мотІолиъ ниц бахъаъас,

ритІухъабли сукІо пикро богьнāъ хаьба багъаъас.

³⁰ БетІергьаллигъа йижецас аᴴкъиллъина гаьъа, цІодорлъина гаьъа, ният-къасна гаьъа.

³¹ Рагълиъ йежеллал шугōл гьаьдур йовагьца,

амма бергьенлъи БетІергьаллиъис йахъца.

¹ КІетІо цāᴴ йукъа бечелъилагъа къиматаб гей,

адаб-гьуьрмат окко-меседлигъана кІетІо гей.

² Бечедаблана мискинаблана мейалъейā бāхъца:

гьоллōл къацІцІā БетІергьалли бāхъинна.

³ Шед-баьчдой оᴴкъолъ, цІодораб сукІо балІо гьидлакьā эᴴкьеш,

амма кьолло сукІо эченоцІечІе аьᴴйдā эᴴкьеш,

бета балагьлиъна кези ахъца.

⁴ Гьаьлимабна гьеренабна ми ахъда,

гьулāзу БетІергьаллихъана гьичІеда,

бета дул бечелъина, адаб-гьуьрматна, чІаголъина насиб йахъца.

⁵ АпаракІлāла гьинодāкьа зазна йахъца, гьоллол гулло къорна йахъца;

гьидеш руьгь цІуми бовал батІийā гьоллодойс атā бечеш.

⁶ Оьлохъан-сукІо гьид аᴴкъойцІо эᴴгьда,

ицлолъна муьгъаттāна гьули гьолълъо гьидсо олъаъас.

⁷ Бечедабли мискиллāкьа кьодо ханлъи йōс,

нагьлъилахъна ахъца гьинил нагьлъилаъ окко нилІийас лагълъилаъ.

⁸ Кешлъи йиᴴжецала балагь-азаб муькъо-бохцой йуьᴴвоьш,

гьолцола симас лІуьручІна йишеш.

⁹ Сахаватаб сукІокьа баркат гулца,

гьолцо мискиллāл баьба-цаᴴ нилІлъо.

¹⁰ Йаьгь-ламус гаьччо сукІо гьицас оцІа –

питна-йаьже атāкца, даьъба-йаьжена йолъос.

¹¹ Пачалина гьалмагълъи йōс йакІо йаᴴцōлъи

йаццалāгъойна сикІас калам нийā гаьгьийа сукІогъойна.

¹² Илмо-лъай гаьгьийас БетІергьалли тІалаб бōс, Гьолцо божи бовал бахъаъцаса атā бовахца.

¹³ КІаъабли нисос, гьула, гисдā гъалбацІ гейлІо,

къатІлиъ жу гисакда икьешлІо.

¹⁴ СукІола ахъхъас сикІо-миц – гилъилло куво гей,

БетІергьаллис симо бӣйо гьулиъ экца.

¹⁵ Оьлохъаллила йакІиъ аьнтлъи эᴴдокна гей,

аᴴкъло-насигьатлила цІицІолид гиса йоцІал нуцІос гьули.

¹⁶ БоцІи-ризкъи телилъал батІна, мискиллил зулмо богьцас,

йана бечедаблил сайгъатла нийалІцас сукІо мискиндолъца.

Лъанайиг кици

¹⁷ Аьᴴгъа йохна энекзи ахъ ми аᴴкъилаблāла йаьжлāхъа,

до малъзи йогьцалагъойна йакІона йуьᴴхола.

¹⁸ Гьоллōл йакІиъ цІуми йовагьийā рази бāхъца,

йакІкьана йоᴴвакъос дул гьоллōл.

¹⁹ БетІергьаллил дибо михъā тил тухълалъгъа,

жейсана ниццас гей до дул аᴴкъло

²⁰ Дул аᴴкъло-насигьатлил лъанайиг кици чахна зукъеэшди до.

²¹ Дул амро богьцалāл аᴴкъилабна битІарабна жаваб дȳхъа нилІна йāхъцаса кицийа гей гьоллōл.

Кици 1

²² Мискинаб гейлІо нисона мискин-сукІо оᴴкьолāкъа,

судлил оᴴкъойо пакъирна къарид овāкъа.

²³ БетІергьан гьоллолъдā ахъцас йикъе,

гьоллохъас жо йагъовāс руьгьна Гьолцовāъ багъос.

Кици 2

²⁴ Симо бигьцалāгъойна гьалмагълъи йовāкъа,

тІикъкъо йакІо гаьгьийāгъойна къацІо жо йовāкъа.

²⁵ Гьоллос аьмална бокчина, дулзу ми къор гулалаъ.

Кици 3

²⁶ Йаьᴴкьенна кō йохна къотІи богьцалāлъна сукІос жо кьодо йохна бечейā аьдамлāлъна мейалъена муьхо-маьхāкъа.

²⁷ Нагьлъи йоцІал дибо рес зогъаъда, дȳлІ лІийос мокІолна багъас.

Кици 4

²⁸ Умумалли гулло оьрхъи-бигъа бадōцо хуьжāкъа.

Кици 5

²⁹ Гьинисзу махшел ахо бикъецас сукІо эгасди дул?

Бийакъаъцала халкъилал гаьъа гьолцо хъулухъ богьцас, – пачāл гей богьцас.

Кици 6

¹ Халлигъой къацІо эсцалаъ, ми ахо гоцІохъ дудой аьᴴйдā сийо гуллахъана.

² Оᴴх чикейо сукІо ми зогъда, дибола йислиъ цІитІ хаьлІа.

³ Гьолцола бесал гулла гемоябла ниъматлāкьа кул бовāкъа, ми оᴴтІоцас кен гей гьули.

Кици 7

⁴ Бечед ахъаллІона ми икье-аькьāкъа,

оьрхъилаъас гисакечІе гьихлъал нуцІос ми.

⁵ Дибо гьаьй йеᴴхейоназу бечелъи аьᴴйдāш йоъца –

гьабода йāхъилца гьолълъо, цуᴴгьацойна гьасаъ йогицца.

Кици 8

⁶ Гьаьй хоькІкІа сукІос баьба муьхъāкъа,

гьолцола ниъматликьана кул бовāкъа.

⁷ Гьинхъас йеᴴкьецала харжлила пикролāкьа нитоназу гьули ахъца.

Йуьᴴхъ-хулІалІо нисос, амма гьолцос йакІо дудойс цІиходā йахъца.

⁸ Муьхъийа баьбалаш лукІмана бек чІалІена гиса гувас,

гьолцол нийасовā дибозу гьеренабла йаьжбона аьдада йāхъца.

Кици 9

⁹ Аьбдаллихъа икълашāкъа, –

дибо аᴴкъилабла йаьжбо гьолцо инжит-гьаькъир йовагьца.

Кици 10

¹⁰ Аьᴴйд гулло оьрхъи-бигъа бадōцо хуьжāкъа,

бестІаллāла мицалъна эᴴкьāкъа.

¹¹ Гьоллос рахъ бохцас Къудратаб Аллагь гей,

дул данде диваллинна аьгъиъца Гьули.

Кици 11

¹² Аᴴкъло-насигьатлидойл йакІо эдеъзи йова,

аᴴкъилабла йаьжлāл аьᴴгъāна эдеъзи йовагьа.

Кици 12

¹³ Оьждил адло бойчІе бечаннейāкъа,

ми цІицІолид аькьеллолІо нисона гьули угъаъас.

¹⁴ Ми гьули цІицІолид аькьелца, –

гьолцос руьгьна журжагьлиъис хъосар бахъас.

Кици 13

¹⁵ Йе дие оьжо! Дибола къаьмиъ аᴴкълона цІодорлъина йахъда, дибола йакІиъ рохелна бахъца.

¹⁶ Дибола сикІа битІун нисослаъ, диела къацІцІа магъоъ рохел телилъца.

Кици 14

¹⁷ Мунагьла йовагьцалāкьа дибо йакІо йагъолāкъа;

нитоназу БетІергьаллихъа гьичІена эцал гьаьракат багъа.

¹⁸ Гьоᴴс водо йоᴴкъоцаслъи гьаькъкъаб гей,

гьолълъол гаьгьийо дибо кул аьдада бугъаъас.

Кици 15

¹⁹ Дӣхъа энекзи ахъ, дие оьжо, цІодорлъилаъ эᴴкье-гогь;

дибола йакІил йатІна, йаᴴкъойцІō гьинона кьодос гьакІа.

²⁰ Цихцал гъино хулІоцалāгъой къацІона эцāкъа,

холод оᴴх йоцІилцалāгъойна къацІо эцāкъа.

²¹ Хувадагина, эсахона мискиндобалъца,

малІо йилІа йатІийāна дȳкьа кьодо кьакь-макьало лъицІо лъичІелца.

Кици 16

²² Дибола абохъа энекзи ахъ: гьолцохъа ахъийо оьжо гей ми,

ицлолъāлъо ийохъана гоцІохъечІе эцāкъа.

²³ РитІухълъи ми йиᴴсона йоха,

аᴴкъиллъина, илмо-лъайна, аᴴкъло-насигьатна мисал ми уьᴴхолъāкъа.

²⁴ Муъмин-сукІо або йилІа рази ōс,

цІодораб оьжо ахълъо гьолцокьана рази бāхъца.

²⁵ Ийо-або рази бāхъала дȳкьа, ми ōвāна рази бāхъала.

Кици 17

²⁶ Ми дибо йакІо дидойдā йуьᴴхола, дие оьжо,

до йегалло гьинолхъа гувабацІала дибо гьаьйда.

²⁷ Дул йикъе: хъаьгьба йахъца гилъилло хъарандилъийо аьдам,

сукІос ахъона йахъца гилъилло куво

²⁸ Гьолълъо, къачагълицой гьино йохца,

аьдамлāъ эᴴдо мунапикълана телибакІца.

Кици 18

²⁹ Огь-агьлІо нисона сукІод зигардизи ахъца?

Пайда сийодлІо нисона лъод нисос?

Даьъба-йаьже лъойсди йахъца?

Ийана макъо лъод йагъос?

Аьдада лаьхъла гувалал лъōлди йāцца?

Гьаьйда лъойсди цІудобалъна йāхъца?

³⁰ Вагьли йахъца нише йалІохъоваддāкцал къēна бечена гъино хулІоцалāс,

ицІцІо гъино нӣйо гаьгьийона хал бовал гȳвāс.

³¹ Гъино дул кІетІо бикъāкъа, гьоло цІуддо бахъдана,

кІотхолаъ гьоло бабалолъдана, бигьазу хулІона мекьеш зогъдана.

³² Бета гьолълъо бекелалицой сила гулца,

цІодола бекелалицой гьолълъо загьруна чІалІеш.

³³ Дибола гьаьйдāдой аьᴴйдā тамашаябла жобо йāхъца,

къаьмиъна йиᴴхъо-йаьхъийā пикрова йоᴴвакъос.

³⁴ Ми ахъца ралъадбаъ алІлІодā,

гамалила рулликьа кьодо уьчāхейаъцой.

³⁵ «До зукІна гей – кІокІоллеэш,

дил баькьенна гей – лаьхъла йийакъаъас.

Суд до хулІоваъас лъуьълІаъаш, дил бадина хулІал жо йатІна гей», – лІо нисос.

Кици 19

¹ Чикейā аьдамлāд йакІо йагъоллāкъа,

гьоллогъой гьалмагълъина йовāкъа.

² Гьоллола йакІиъ зулмовāъ бади жо гаьъа,

гьоллола сикІана сукІол кешлъилассāъ бади жо нисаъас.

Кици 20

³ Аᴴкъиллъила билІо гулца,

цІодорлъилана гьолълъол бигъа гулца.

⁴ Илмо-лъайлина гьули батІ-батІаябли къиматаблина къанаъатаблина жойлас йоцІилца.

Кици 21

⁵ Аᴴкъилаб сукІо къуватаб ахъца,

илмо-лъай гаьгьийас гуч дӣслъис.

⁶ Рагълил эгъал нуцІода, аᴴкъилаблāхъа энекзи ахъал нуцІос,

аᴴкъилла телибалъийодола тушмаллāкьа бийажейолъина йикъейозу жо гей.

Кици 22

⁷ Аᴴкъиллъилал аьбдаллис кō йоᴴкъойхъаъас,

будакІаллиъ нисал хабарна гьолцос бахъаъас.

Кици 23

⁸ Кешлъи йовал йакІкьа гаьгьийа сукІохъа питна-кьаллис сукІолІо нисос.

⁹ Аьнтлъила бахъилла пикрола мунагьлиъ кьисабас,

йаьгь-ламус гаьччо сукІо аьдамлāл эгāнна атІаъас.

Кици 24

¹⁰ Йукъо къарилъи-балагь йоᴴкъова водиъ чучзи ахъда,

йилІа мукъсанаббāъ къуват зукъона гаьъа дȳъ.

Кици 25

¹¹ Бийакьал бейажецас аьдамла хъосар бовагьа,

бийакьецасана хеллиъис тиса бāгъа.

¹² Вагьли илол икъаъас зукъойолІо ми нисодана,

дибола йакІис гьаьл бикъелцалал йикъаъасди Гьули,

дибо руьгь цІуми богьцалал йегāъасди,

Шибаблила ишлāкьа гаьъад Гьолцо битІараб гьоькмо богьцас.

Кици 26

¹³ Ми, дие оьжо, нуцо йуьᴴхъа, –

тІотІила нуцода йис-йакІо нийакІца.

¹⁴ Гьолълъолъ йеᴴлъеш дибола къаьмис аᴴкъиллъи.

Дул гьули йиᴴхъода, хисала водкьа гьоло дибо кулна аьдада бугъаъас,

дул йатІийо жона йахъца.

Кици 27

¹⁵ Къачагъцой, муъмин-сукІола кавлидой уᴴцолана эᴴкьāкъа,

раьгьатлиъ гьули гаьгьийа мицалъна ми кō йеᴴхелāкъа.

¹⁶ АлІовахна къē экдана, муъмин-сукІо кьāь аьгъиъца,

амма лъаькъейа сукІобā букъо балагьна мокъона бейакца.

Кици 28

¹⁷ Дибо тушман къē экда, ми рази ахъāкъа,

гьолцос хаьба хих тІудда, гьоллъокьана йакІо цІилІāкъа.

¹⁸ Бетана БетІергьаллил гьули йегас, Гьолцола йакІил оьлаъаш,

гьулāзу дибола тушмалликьа Гьолцос зукъойо симона болъос.

Кици 29

¹⁹ Кешлъи йогьцалāхъа говацІона симо бийāкъа,

гьаькъирлъи йакІиъ гаьгьийāд йакІо йагъоллāкъа.

²⁰ Чикейа сукІос хисала водкьа кул къабул бахъаъас,

лъаькъейа сукІобāс канлъина йедна йолъос.

Кици 30

²¹ БетІергьаллихъа гьичІе, дие оьжо, пачалхъана гьичІе,

питна-сукІобāгъойна къацІо эцāкъа.

²² ЙакІкьа гаьчІеллāъ питна-сукІобāкьа хел мокъос,

йакІкьа гаьчІела мехлаъ гьоллокьа БетІергьаллина пачалина балагь мокъолца.

Аᴴкъилаблāс баддōнна аᴴкълова

²³ Гьула аᴴкъилаблāс баддōлна аᴴкълова: суд йōслаъ аьᴴйдā-муьгъалІ говацІона гьоькмо бōйолъи кІетІо жо гаьъа.

²⁴ Аьйиб гаьгьийахъа ми битІараб гейлІо нисоцалал халкъила наьъана ницца,

аьдамлāна нисос гьолцол наьъана зогъалалІо нисона.

²⁵ Аьйиб гаьгьийал битІун гьоькмо богьцалас иш ахо бахъца,

кІетІо баркатна мокъос гьолцокьа.

²⁶ БитІараб нисона ниццас жаваб – сикІакьа баълІōлъи гей.

²⁷ Аьгьбаъ гьаьлтІина лъикъона, мицалъ муькъона йиᴴжена муьгъаттā гула билІол бигъа.

²⁸ Мадугьаллил оᴴтІолана нуьълъи йовāкъа,

дибола йаьжлāд аьдамла моватІāкъа.

²⁹ Гьогцо дил йōйо кешлъи до гьогцолна йоваллІо нисона,

гьокцо йōвас къисас бокчислІо нисона нисāкъа.

³⁰ До эᴴкьеш зукъойо кІаъаб сукІола мицадой шеблаъкьā,

гьулāзу аᴴкъло гаьчча сукІола венахийадой шеблаъкьā.

³¹ Гьула вагьлиъ тІитІас ван йахъна гей,

нāназу чІагь йеᴴкьена, сōᴴгъой йōйо кьалис йоᴴсона йугъонна гей.

³² Гьоллохъа говацІона йакІил асар бахъийо,

хал бōлъ дил гьули дарслъилаъ йахъийо.

³³ Даьгьаббāжана уьчāхаш, даьгьаббāжана гьаьйда йиᴴйацолас,

сидкьа гьоᴴсо кōдана гуванна йоькькьашāжана утІна эцас ми, –

³⁴ вагьалълъо мехлаъ, къачагъцой, йоᴴкъас дудой мискинлъи,

лъаькъейо сукІоцой, йоᴴкъас дудой язихлъина.

Сулайбан пачалис аᴴкъилабла йаьжбо

¹ Гьула Сулайбанис баддōнна аᴴкъилабла йаьжбо. Ягьудиялила пачалила – Гьизкъиялила аьдамлā бадлохъас чāхна гьоллол.

² Иле Аллагьлил рец бōс, Гьолцо балъгоябна йуᴴцона гаьлълъо;

пачāл рец бōс, гьолло балъгоябна гиса йагъолъ.

³ Гьасāс гьоъōлъина, мицас гилъиллолъина,

пачāла йакІкьа гаьгьийо жона гьоᴴссидинна йикъаъас.

⁴ Йуᴴцолла окколаъас учузаб кил-мих йолъолда,

устарли гьолълъос хаьтІа бахъилца.

⁵ Лъаькъейо аᴴкълочи пачалидойс атā охда, ритІухълъи йижеш,

гьолцос тахна билІакъос.

⁶ Пачалидой аьᴴйдā дибо йукъолъи йегалāкъа,

букъā сукІоба бечейа мицаъна эцāкъа.

⁷ ВагьалІоъ гогьлІо гьолцо нисойолъи ахо гей дул,

гьулиъ гаьгьийā гьаькимлāдой аьᴴйдāкьā олъо гьолІоъослІо нисона гьолцо инжит-гьаькъир огьцал.

⁸ Судлиъ мизос даьъба гиса багъал эдеъзи ахъāкъа,

дибола дандеябли ламус огьда, сийод ми йōс?

⁹ Мадугьаллигъой даьъба бахълъо,

мизоъ эᴴдо гаьгьийо жо гиса йагъāкъа;

¹⁰ дȳхъа энекзи ахъийа мизу инжит-гьаькъир ōслІо нисона,

кІетІо цāна дудой тІокІаб кьāь йоᴴкъаъаслІо гицІна.

¹¹ Гьинила мицаъ нисойо йаьже йеᴴлъейо йахъца окколала цІараъбакьа кьухълал гулла меседлила гьаьйлилъ.

¹² Аᴴкъиллила аᴴкъло-малъилахъа энекзи ахъийас аᴴкъло мелъейо бахъца меседлила кІоййалъ,

йаᴴцова меседлила рахасбалъна.

¹³ Муькъо йуьгьчала водиъ, оᴴзила гьайрилалъ эᴴлъейаълъийо ахъца, жу э̄ᴴйа сукІол божараб чапар.

Гьинила БетІергьаллис йакІо рази йōс гьолцо.

¹⁴ Гьас-мус йоᴴкъойо, залІо йикьейо, амма водо гуйэш –

гьолълъолъ эᴴлъейо ахъца нилІал йакІкьа гаьччā сайгъатла нилІаллІо нисона икълашецас сукІо.

¹⁵ Сабруябли каламли гьаькимна бицдокІца,

бихха мица лІоᴴвана йишелца.

¹⁶ Дул нуцо йиᴴхъода, гьули дул йуьᴴхъакъōдолас йуьᴴхъа,

бетана гьолълъо дибо йакІо сисих йēᴴш, бек чІалІеллис.

¹⁷ Мадугьаллидой тели ми эᴴкье-говāкъа,

бетана тели эᴴйакьейахъа гьолцол ми чІаръин ахъца.

¹⁸ КІондахийалъна, балъайалъна, аᴴцІцІо цІулалилъна –

вагьаллолъ эᴴлъейо ахъца мадугьаллил данде оᴴтІолана нуьълъи йогьцас сукІо.

¹⁹ КІокІова силалилъна бишейа хаьбалалъна –

вагьаллолъ эᴴлъейо ахъца къарилъи йоᴴкъова водиъ иᴴхъаъцала сукІокьа божийолъи.

²⁰ ЙаьчІчІа водиъ сукІокьас лъицІо йагъоцала сукІолъна,

гьулāзу судалиъ эᴴдо къанцІа гитІийа аьдамлилъна

эᴴлъейо ахъца йакІо пашманлъилаъ гаьгьийāл кечІ илІецас сукІо.

²¹ Дибо тушман нукона зогъда баьба нилІна огъа,

гьули лъи йатІна угъос зогъда оьлчал лъи туха.

²² Вагьалълъоъкьā гьолцола къаьмкьа кьодо ми гъадрийа гувалца.

Бета БетІергьалли дул гьолълъос кири чахча.

²³ Оᴴкъаъдāкьа йикьецала залІи водо йакъос,

мицахъаллила мица аьдамлāш мотІова хъимабакІца.

²⁴ Кьамала кьохъкьа оьмро бōйолъи ахо гей,

сикІо чикейа ахъхъагъой къацІо сид билІоъ эчейагъа.

²⁵ Аᴴхъāйа сикІо-йислил йаьчІчІо лъилъийо жо гей

цІиходāкьа мокъоцас кІетІо хабар.

²⁶ ГъаьгъатІокІийо лъӣлъ, бугъова тагьризлилъ25:26 Тагьриз – гуцІойо лъи йоьхчаш гилъилло хъаранди (колодец).

эᴴлъейо ахъца лъаькъейа сукІол гьино ниццас муъмин-сукІо.

²⁷ Тели нуцо йуьᴴхъийолъина кІетІо жо гаьъа,

дӣс рец-бакъ гьинил мизийолъина кІетІо жо гаьъа.

²⁸ Сōᴴгъой гаьгьийо йоᴴсо йугъолла шагьарлилъ

эᴴлъейо ахъца гьинил йогъо гунна йахъаъцас сукІо.

¹ Азодо гȳва оᴴзилъна, муькъо йуьгьчала мехлаъ гȳва водилъна

йеᴴлъейо йахъца аьбдаллис къадро-къимат бōйолъи.

² Мигьна богицІна мекьешлаъцой,

койдакІо гьабода парбалІонна богиццалаъцой,

вагьаллā аьйиб гаьчча сукІокьа бōйо наьъана гьолцокьа кьодо бецаъас.

³ Шугал – чурукь,

аᴴъул – каьчІо,

аьбдаллила михъāл – цІицІо.

⁴ Аьбдаллил гьолцола аьнтлъилакьа мелъейо жаваб нилІāкъа,

мизуна гьолцолъ эᴴлъейо ахъалаъ.

⁵ Аьбдаллил гьолцола аьнтлъилакьа мелъейо жаваб нилІа,

бетана – гьолцола йакІил гицца жуна цІодораб сукІо гейлІона.

⁶ Аьбдаллихъа лъōлди цІигьи йēᴴйо сукІо

эᴴлъейо ахъца гьинис хаьбā йуьвачІийона балагь кьодо бокчийона сукІолъ.

⁷ Хаьба бишейо сукІо лаьхъдайчІе гьихлъаъас,

аьбдаллила сикІаъ аᴴкъилаб кицина кьухъаъас.

⁸ Йикьецас цІулу-цІаъа йиᴴцова сукІолъ

эᴴлъейо йахъца аьбдаллис гьуьрмат богьцас сукІо.

⁹ Цихийа сукІола каъ гаьгьийа хаьла-аьжā кІобалалилъ

мелъейо бахъца аьбдаллила сикІаъ аᴴкъилаб кици.

¹⁰ Йиᴴхъо-йаᴴхъāцо цІулу тІуццала сукІолъ

эᴴлъейо ахъца иᴴхъо-аᴴхъийо аьбдал оьгьдаголал эжеллицас сукІо.

¹¹ Гьинизу чІалІейо бек муьхъал во кьāь вагьаклІозу мицаъ гугьцалаъцой,

аьбдална гьинила аьнтлъилагъой кьāь кІаьйухона гōс.

¹² Гьинилзу жу аᴴкъилабна цІодорабна гейлІо гиццас сукІо эгāд дул?

Гьолцоллагъа ахо йахъца аьбдаьллил.

¹³ КІаъабли нисос къатІлиъ гъалбацІ гейлІо нисона,

къатІлиъ лъаькъейо жанавар гейлІо нисона.

¹⁴ Аᴴц киллāкьа кьодо кІаьйлІош,

кІаъаб сукІо мокІолакьа кьодо кІаьйлІош.

¹⁵ КІаъабли кō хаьтІаъ йечаннēш,

амма кьāь сикІадой гьули йезал загьмат йахъца.

¹⁶ КІаъаблил йакІил пикро бахъца

аᴴкъло нилІна бахъцала алІон сукІогъа цІодораб жу гейлІона.

¹⁷ СукІола даьъба-йаьжиъ алІокийо сукІо эᴴлъейо ахъца гьицалкьā лІийахона мекьецала войс къонана аьᴴгъā йовахцала сукІолъ.

¹⁸ Аьдамлāл цІойсна хеллисна цІулува тІуваццас къаьм кІаьйлІойо сукІо эᴴлъейо ахъца

¹⁹ мадугьал оᴴтІоцасна бета гьоло махсара зукъойолІо нисоцала сукІолъ.

²⁰ Гьудо болъода цІо йецца,

балІо миц зогъаъда, даьъба-йаьже йолъос.

²¹ Гьудо – цІо йекІелал гей,

гьāьмо – цІо йохал гей,

сикІо чикейо сукІо – даьъба-йаьже йовал гей.

²² Мицахъаллис йаьжбо – энекзи ахъцалал бишун кІетІо кен гей,

лазатликьа йаьᴴчибацІилца гьолцо гьоллōл.

²³ Кьей йолъойо окко кьодо йēᴴйо мизалила кІеᴴйаᴴлилъ

эᴴлъейо ахъца сикІо нийāна, йакІо цІодолона сукІо.

²⁴ Гьаьликатли гьинис кешлъи нийā сикІад йуᴴцос,

кешлъи эᴴдо гаьгьийо йакІона йахъца гьолцос.

²⁵ Гьолцола бихха каламликьа божāкъа.

АлІна къабигьлъи-къадарлъи йахъца гьолцола йакІиъ.

²⁶ Ми гьокцол бōва рецли симо муцона зогъда,

гьолцола йакІиъ гаьгьийо кешлъи жамаъатлил йикъечІе гьихлъаъас.

²⁷ СукІол хъаранди йоьᴴтІода жужу эᴴдо экца,

гердена кьодā йежеллида, кьāь гаргийāгъа йеᴴкьейо гьули гьинилзу йеᴴхеш.

²⁸ ЙоᴴтІолацала сукІол йатІаъас гьиниъкьā зарал бахъцас аьдаьмла.

МатІаъ рец богьцала сикІа инсан лІийо экилца.

¹ ИжейцІāкъа хиса дул йахъцала жойлакьа,

хисас водо нӣйо йоᴴкъоцасна йикъаъас.

² Мизу ми вецци овāкъа – бадло вецци овал эчаннейа,

дибола сикІа гаьчІел сукІола сикІа вецци овалалІо ниса.

³ Кьало йаькъкъо жо гей, мисона баькълъис,

амма аьбдаллиддāла мокъоцас балагь – бишун йаькъкъо йаькъ йахъца.

⁴ Симо – гьалагаб жо гей, гьалаглъина – йоᴴкъойо эᴴхелъийо жо гей,

амма шаклъилаъкьā бахъийа симал данде эчена ахъийо сукІо сукІод гей.

⁵ Нисона аьйиб гуллолъи ахо гей,

лъōнна йикъаъцала рокьилагъа.

⁶ Ваццаъкьā лаьхъ йахъдана божилъи бугъаъас,

тушман баъдадана гьолцокьа божал ахъаъас.

⁷ Оᴴх йоцІийа сукІол тІотІис нуцона никъалъца,

нувабаковāл никъāна нийā йикъеш.

⁸ Сиᴴ йечаннегьна мекьейа мигьналилъ эᴴлъейо ахъца

гьинис билІо йечаннегьна эᴴкьейо сукІо.

⁹ Маьгь кІетІā бохана, магь нийā йеᴴлълина йакІо авадан йōс,

ваццас кІетІо йакІо – гьолцо нилІийа аᴴкълолаъ йикъеш.

¹⁰ Дибо ваццана абос къайсадахъна бечабаннейāкъа,

дȳкьа къарилъи йоᴴкъова водиъ истІила къайбакьа эᴴкьāкъа:

цІихо гаьгьийа истІигъа шеблаъ гаьгьийо мадугьан ижеш.

¹¹ Йе дие оьжо, аᴴкъилцой уьᴴхо-аьᴴхе ми, дие йакІо рази йова.

До гъаьбахъа аькьелцалāл жаваб нилІна бахъца дӣхъа вагьалълъо мехлаъ.

¹² Шед-баьчлидой оᴴкъолъ, цІодораб сукІо балІо гьидлакьā эᴴкьеш,

амма кьолло сукІо эченоцІечІе аьᴴйдā эᴴкьеш, бета балагьлиъна кези ахъца.

¹³ Йагъа кьодос лъицІо сукІола сукІос жо кьодо йохийа сукІохъас;

багъа балІо гулло къай сукІола ахъхъас жо кьодо бохийа сукІохъас.

¹⁴ Хискьа къайкьа аьгъиъна, мадугьаллис раьгьатна бугъонна гьолцол баркат гулалалІо нисона йукъо илІелāлъи йикъелца гьогцол наьъана нилІийолъилаъ.

¹⁵ СикІо чикейо ахъо йеᴴлъейо йахъца

водо гугьцала водиъ гьоᴴсна йечечІе ахатІо гугьцала кьамалъ.

¹⁶ Гьоло ахъо йечелал уьᴴхолъийо сукІо эᴴлъейо ахъца

залІо йеченуцІлал, йана лъикко йеᴴлъ каъ йоьхал уьᴴхолъийа сукІолъ.

¹⁷ Килли кил ацІкІис,

инсанна инсалли ацІцІо ōс.

¹⁸ Легъилала хоьхил хъулухъ богьцала,

гьолълъокьа кьодос пихъ йуьᴴхъча,

гьинила бетІергьаллил хъулухълиъ эчейа

лагълисна гьуьрмат бойчІе гьихлъаъас.

¹⁹ Лъи – инсаллис эᴴдо мотІо бегацас цІика гей,

йакІона – инсаллила аьмал-хасиятлис цІика гей.

²⁰ Журжагьна Жагьандаманна йовацІаъцас жобо гей, инсаллис гьаьйна йоцІаъас.

²¹ Окколас гьаьл бикъелца цІойла пирали,

меседлис гьаьл бикъелца цІойла котакли,

инсаллис гьаьл бикъелца гьолцол цāᴴ-рец богьна.

²² Цобохналиъна гонна гендуралид ишелдана аᴴциъ эжена кьодо йал йолдана, аьбдаьллиъис аьнтлъи йолъаъас.

²³ Дибола бикьлāл тимар ахо бова,

дибола рехъеллāс тІалабна бова.

²⁴ СудлІо нисода бечелъи нитоназу гьихлъоцас жо гаьъа,

пачалис тажна къацІцІо наслолал ирслиъ йиᴴхъоцас жо гаьъа.

²⁵ ИцІцІо бох цІицІилІас, бох-нахо гуцІас,

мāьдāкьаш бох йагъогьна гьаьдур йогьна муьгъаттā,

²⁶ ЛІилейā лъицІол лъуᴴ ницца,

тІигā йиᴴйасона, аьгь-маьчейа йовагьца.

²⁷ Цаннāс гьиᴴ оьлча дул эсанна,

билІос агьло богъанна, гъарабашла бегъабакІанна.

¹ МуьгъалІ гогьцас сукІо ахъаъдана, лъаькъейо сукІо оьчош,

муъмин-сукІо гъалбацІдолана гьицІаъас.

² Улкалиъ бегъ-бувагъōлъи телилъда, гьаькимлана дӣсбалъца,

амма аᴴкъилаб-цІодорабли сукІо адло-низам бōс.

³ Язихлāл зулмо богьцас мискин-сукІо

эᴴлъейо ахъца мицалъ гаьгьийосинаб муькъо-бох йугъолцала гитІна гугьцала водилъ.

⁴ Къанон 28:4 Къанон – Муса авараглидой Аллагьли йоᴴвакъоллā тели амрована жугьутІалли чара гаьчІел йовал нуцІоцас оьмролас йегабаллā къацІцІā гьинодана. йечаннейа аьдамли лъаькъейā сукІоба вецци бōс,

Къанонликьа уьᴴхоь-аьᴴхецас сукІо гьоллол данде эгъдас.

⁵ Чикейа сукІобāл йикъаъас сийо аьᴴхъейо-хелло гаьгьийона,

гьиде БетІергьан иᴴзцалāл гьули йикъеш.

⁶ Гьаьлаллъилаъ эᴴкье-гогьцас мискин-сукІо кІетІо гей,

мекъабли гьинолкьалкьā эᴴкье-гогьцала бечедабли сукІогъа.

⁷ ЦІодораб оьжо Къанонликьа уьᴴхо-аьᴴхеш,

оᴴх чикейāла вацца абол рогьо-ниц бōс.

⁸ Нагьлъилаъ нилІийагъана окко кьодо йагъоваъкьā сукІо бечед ахъца.

ЙоцІол окко нилІийаъкьā бечелъи телилъца.

Амма ахирна гьули мискиллāкьа йакІо йугъоцалал йиᴴхъал йахъца.

⁹ Къанонлихъа энекзи ахъцалІо нисона гьолълъодойс аьᴴгъа атā йолъолцала сукІос гьари-доьъана БетІергьаллидой аьᴴйдā нуькучІаб жо гей.

¹⁰ Муъмин-сукІо чикейа гьинолкьа уьᴴхолло сукІо гьинизу йоьᴴтІова хъарандийаъ экца,

амма йакІо йаᴴцова сукІол кІетІослъи йиᴴхъос.

¹¹ Бечедабли сукІол гицца жу аᴴкъил гейлІона,

цІодорабли мискин-сукІоллІо нисода, гьолцоъ йалІоъкьā канлъи йегас.

¹² Муъмиллāл бергьенлъи йиᴴхъолъ, букъо рохел кьодо мокъос,

амма лъаькъейā сукІоба кьодо мокъолъ, аьдамлā мувацал маьче мизца.

¹³ Гьинис мунагь муцоцала сукІол талигь нилІаъас,

мунагьлāкьа мукІур ахъна, кешлъи йечаннейал Аллагьли баркат гулца.

¹⁴ Гьардараб гаьъад нитоназу БетІергьаллихъа гьичІейо сукІо,

гьинис йакІо хетІелъал йēᴴйал балагь кьодо мокъос.

¹⁵ ХъаьлІецала гъалбацІлилъна, хъантІизи бахъийа сӣᴴлъна

эᴴлъейо ахъца заипаб халкъилакьа кьодо голло лъаькъейо хан.

¹⁶ Аᴴкъло гаьччо гьаьким укъо зулмо-сукІо ахъца,

гьаьрамаб боцІи-ризкъи батІаъцалас оьмро бихалолъца.

¹⁷ СукІо икьейаддāла иᴴзцас бидулав шунāдой оᴴкъоцал чІанагъос,

лъōлна иᴴхъечІе гьихлъалъгъа.

¹⁸ ЙакІо йаᴴцона, уьᴴхо-аьᴴхейал гьичІейолъи гаьъа,

мекъаб гьидкьā эᴴкье-гогьцас сукІо, йакІкьа гаьчІел, къē экца.

¹⁹ Гьинис маьче богьдагулцалал оᴴх йоцІлал оьлло баьба михъос,

пикролāд болІова мица аьдам къацІцІо мискиндокІца.

²⁰ РитІухъаб сукІокьа баркат гулца, бечелъина йиᴴхъос,

бечед ахъал икье-аькьецас тамбигь михъечІе гьихлъаъас.

²¹ Аьйдā-муьгъалІ говацІована судлис гьоькмо бōйолъи кІетІо жо гаьъа,

баьбалаш лукІмаладдāлана сукІо мунагь-гьаькълиъ эᴴхеш.

²² Бахилаб сукІол угъалдола йилІа бечелъи йацца,

гьолцол йикъаъас гьинкьа кьодо мискинлъи йоᴴкъоцаслъи.

²³ МатІаъ рец богьна, икълашецала сукІогъа ахирна,

жу кантІизи ахъал, какзи огьна, икълашецас сукІо ацца.

²⁴ Гьинис ийо-або мовакьолцас,

гьолълъос мунагь бахъаъаслІо нисоцас сукІо ахъца пасалъи йогьцала къачагълāс вацца.

²⁵ ХъантІлъила даьъба-йаьже йōс,

БетІергьалликьа тІутІийал баркат гулца.

²⁶ Гьинил йакІкьа йоᴴкъойо йогьцас сукІо аьбдал гей,

аᴴкълолакьа уьᴴхо-аьᴴхейо хъосар ахъца.

²⁷ Мискиллил жо ниццас сукІо гьоьшшона гаьчІел гьихлъаъас,

нилІал йатІечІе гьаьйда йиᴴйацоллāл михъоцас наьъана тели бахъца.

²⁸ Лъаькъейā сукІоба кьодо мокъолъ, аьдамлā мувацал маьче мизца,

гьоллōл пасад бāхълъо, муъмилла телибалъца.

¹ Лади кантІизи огьдана, нисойо йойчІе, болъо бегалцас сукІо, шак гаьчІел гьалаг ахъца,

гьолцол комак михъаъас.

² Муъмилла кьоддабāклъо, халкъ рази бахъца,

лъаькъейа сукІоба ханлъи йōслаъ, халкъ зигардизи бахъца.

³ Аᴴкъиллъи йаццала оьжди або рази ōс,

хъаьгьбāгъой къацІо эчейа – абос бечелъи пасад йōс.

⁴ БитІараб гьоькмо богьцала пачали улка йилІакъолца, халкъилакьа кьодо гулло магъало теликІийа улка йугъолца.

⁵ Мадугьаллил рец богьцас сукІо ахъца

гьогцола хаьбалāл къор гулцас аьдам.

⁶ Чикейа сукІол гьинила мунагьлā къор гулца,

муъмин-сукІо рохеллихъа илІелацас ахъца.

⁷ Муъмин-сукІо икье-аькьеш мискинлил, ритІухъаб гьоькмо бовал,

лъаькъейа сукІол гьолълъос ургъенна бахъаъас.

⁸ Йаьгь-ламус гаьччā аьдамлā шагьарбаъ бегъ-бугъōлъи йōс,

амма аᴴкъиллā аьдамлāш симо болъолца.

⁹ Аᴴкъилли аьбдал диваллил илІеда аьбдалли гьулиъ гъалмагъал бōс,

йана, йилІа лъоᴴвана, – гьоллос раьгьат бугъолца.

¹⁰ Гьеᴴ къē мейал батІийал ритІухъаб сукІо атІаъас,

гьолло муъмилла бийакьал бикье-бакьеш.

¹¹ Аьбдалли гьинис къацІцІо симо гиса чІалІеш,

аᴴкъиллихъа гьинил йогъо йеᴴхенна йахъца.

¹² Гьаьким кІортоллихъа энекзи ахъца зогъда,

гьолцос къацІцІā нукарла лъаькъебалъца.

¹³ Мискинна зулмо-сукІона мелъейа гей,

гьолло къонина гьаьйдāл канлъи БетІергьаллийāъ нилІна.

¹⁴ Пачали мискиллāл битІараб гьоькмо бōс зогъда,

гьолцос ханлъи гьоᴴсна йугъаъас.

¹⁵ Насигьатлила цІицІа аᴴкъло мокъолца,

эᴴлъа ойчІе эчаннēйа къова ийокьа рогьо-ниц бōс.

¹⁶ Лъаькъейа аьдамла кьоддабāклъо, мунагьла дӣсбалъца,

амма муъмиллāл йегас гьоллōл къаьм лІийодā бийакьейо мех.

¹⁷ Дибола оьждил адло бова, – гьолцо ми рази ōс,

дибо йакІона гигъа йеᴴкьеш.

¹⁸ Аллагьлис калам тухъеэш халкъ бадагъударлиъ бахъца,

гьардараб гаьъад Къанонликьа уьᴴхо-аьᴴхецас сукІо.

¹⁹ Малъзи йогьналІона лагълис аьмал хужаъаш, –

ми нисойо жо гьолцол биджи йахъдана, гьолцо аьᴴдалаъ йеᴴйаъас.

²⁰ Икълашал охойлъеэш сукІо эгāйод дул?

Гьолцоллагъа ахо йахъца аьбдаллил.

²¹ ИтІинāкьазу лагъ кацлІолда, – бета гьолцо балагь мокъолца.

²² Симо бӣйа сукІо питна баьгъиъилца,

симо гьех бигьцаласна мунагьла телибалъца.

²³ Букъа аьмалли инсан лІийодāкІца,

йакІиъ гьеренлъи-гьалимлъи гаьгьийа гьуьрмат-хъатир кьодо кьисас.

²⁴ ЦІогьорлигъой къацІо эчейо сукІо гьинилзу жу атІаъцас сукІо ахъца.

Суд йогьцала сукІобāдой аьᴴйдā гьаьдаладана, гьолцо гаьлъгъа нисаъас.

²⁵ Инсаллихъа гьичІейолъи – вагьли гьичІейа сукІол къор гей,

БетІергьалликьа тІутІна йечаннēйал гьичІейолъи гаьъа.

²⁶ Телилал йацца даьъба-йаьжиъ гьаькимлā гьидес рахъ бохал,

амма ритІухъаб гьоькмо БетІергьаллила каъ гей.

²⁷ Муъмиллāл чикейā сукІоба бāтІаъас,

лъаькъейа аьдамлāл иман гуллāна бāтІаъас.

Агурис аᴴкъилабла йаьжбо

¹ Якъейис оьжо Агурис – Массаъ агьлола сукІос йаьжбо, гьолцо Итиэллинна, гьулāзу Итиэллинна Ухалинна бōйо калам.

² Аьдамлāъ эᴴдо бисун аᴴкъло-лъай гаьччо сукІо гей до,

аьдамлāъ гаьгьийо бичІи-лъайна гаьъа дӣъ.

³ Аᴴкъиллъина дил йиᴴкъеэш,

Кьоддāла лъайлис дил илмона насиб бахъеэш.

⁴ Гьасаъ сукІод эᴴкьейо, кьāь сукІод лІийо оᴴкъойо,

къиденад залІо лъод йокІолло,

лъōхъад мухунаъ ралъад бокІонна бахъийо?

Дунналлил раьъал лъōхъад гунна бахъийо?

Вагьаллийа сукІокьа сийод цāᴴ гей,

гьолцола оьждикьа сийо цāᴴд гей?

Дул йикъеш зогъца вагьли?

⁵ Аллагьлис шибаб йаьже йаᴴцойо гей.

ЙакІо йоᴴкъонна, Гьолцокьа кул бахъийа сукІобāл

магъо цІуми бовал аьᴴйдā йохийо кил гей Гьули.

⁶ Аллагьлила йаьжлāъ эᴴдо ми гьоьшшона лъичІ-хочІлāкъа, гьолцо ми нуькучІ ōс,

бета ми оᴴтІолаги гаьгьийолъи икъелца.

⁷ Йе БетІергьан, къона жо гьарзи йōс до Дȳхъа,

до угъоцал йова Ми вагьли:

⁸ пайда гаьччо михъо-махъийо хабарна оᴴтІолāлъина дидойс атāкІа; йа мискинлъина, йа бечелъина нилІāкъа дил.

БетІербахъи боваллабза баьба-цаᴴйāъ бади жона нилІāкъа Ми дил.

⁹ Дие оᴴх йоцІна муьгъаттā, до Дȳкьас инкар бойчІе эцалъгъа,

БетІергьан сукІо ахъцана дил икъаъаслІо нисечІе эцалъгъа.

Мискиндолъна муьгъаттāна, гигьлāл уьᴴхолълъо,

до вагьлā йогьна Аллагьлис цāᴴ чикелечІе гьихлъалъгъа.

¹⁰ Лагъ какзи огьна гьолцола бетІергьаллихъа миц бовāкъа –

гьолцо лагъли дул наьъана ницца, бета гьолълъоддāла дул балагь мокъос.

¹¹ Балагь-азаб мизол, гьинила абол наьъана ниццас,

баркат гулалалІо гьидела ийокьа нисаъцас насло!

¹² Балагь-азаб мизол, гьиделзу жувōл мāцовā гейлІо гиццас,

амма гьидес аᴴзāлъи ла низадана гьоᴴсна йолъаъцас насло!

¹³ Балагь-азаб мизол, мизола гьайдāъ чІугьи-пахрулъи гей,

гьаьйда гуцІобахъийаъ мизос букъо аьмал гаьгьийолъина йегас.

¹⁴ Балагь-азаб мизол, дунналикьа гаьгьийā мискиллāс ризкъина, ракьликьа кьодо гаьгьийā язихлāс баьба-цана йуьᴴхъанна, гьоллōл бувагъолална силā балъаййāлъ йеᴴлъелло,

гьулазу гажода цІитІāлъ йеᴴлъелло насло!

¹⁵ ЦІурбелалис къона кид гей,

къонникьана цāᴴда «нилІа», «нилІа» гей.

Оᴴх йоцІийолъи йикъаъцас лъана жо гей,

оьлчалІо гьоᴴсна нисаъцас оьᴴкъонашна гей:

¹⁶ Журжагьна, къова ахъаъцас оᴴхна,

регьеллихъа боцІаъцас ракьна,

гьулāзу гьудо оьлчалІо нисаъцас цІона.

¹⁷ Абокьа лъоᴴвацаласна ийо йеᴴлъа йоваъцаласна гьаьйда авлахълила гъаьди йāгъос,

гьоллос хона къоргийалли йуьᴴхъча!

¹⁸ Лъана жо гей дил балъгояб,

оьᴴкъонашна гей дил йикъаъцас:

¹⁹ гьасаъкьā богиццала цуᴴгьалис гьинона, шедилъкьā мекьецала бекелалис гьинона,

ралъадбакьа кьодолакьā мекьецала гамалис гьинона,

гьулāзу къимако киббадой экьецала оьждис гьинона.

²⁰ КІаьйлІочала ахъхъас нӣйо аьмалди бахъца?

Йесца, сикІо йаᴴцолца, гьулāзу до гьоᴴсна чикейо аьмал богьна гаьъалІо нисос гьолълъо.

²¹ Лъана жо гей маьче лахлІолцас,

оьᴴкъонашна гей гьолълъохъа йежена йахъаъцас:

²² пачалъилаъ оᴴкъойо лагъна,

оᴴх йоццал эсал баьба-цаᴴ йиᴴхъойо аьбдална,

²³ аьдамлāъ нуькучІ йахъна ахъо йеᴴкьейо аьдамна,

гьинила бикалис маьче бохийо гъарабашна.

²⁴ ВагьалІо дунналликьа бишун итІинā,

амма йилІа цІодорлъи-аᴴкъиллъи йиᴴхъовā оьᴴкъона ругьчІаголъи гей:

²⁵ гьуᴴцā – гьоллōл гей тоьбā жобо,

амма азодо гьидел бета муьгъалІил бесал кен йокІолца гьолло;

²⁶ бизовāкьа йāхъцас аᴴкъбона лъаькъейо агьло гаьъа,

амма шед-бачлāъ гьидел къоьчІова йовагьца гьолло;

²⁷ мицакьа йāхъцас муькъо-бох угъолцас хацІбо –

ханлъи йовал гьоллос укъона гаьъа,

амма рагълиъ мекьецалāслъийо михо йахъца гьоллос;

²⁸ кІемусāна дȳхъа кад йовахна йāхъца,

амма гьоллōл пачāла хъалāъна йāхъца.

²⁹ Лъана жо гей вагьалІо дунналликьа чІугьзи йāхъна йеᴴкье-гугьцаса, оьᴴкъонашна –

гьинис гьеба кІетІо гаьгьийо:

³⁰ гъалбацІ къацІцІола жанаварлāъ эᴴдо къуватаб гей,

гьоло гьоᴴсна муьгъаттā буькьаъаш,

³¹ бета мамалина, рехъеллис букъо – билъовāс тІигана,

йукъа аскарлила гьазлис укъо – пачана.

³² Букъа аьмаллиъкьā дȳхъа гьоᴴс аьнтлъи йахъна зогъда,

йана дȳхъа гьилла-макро йахъна зогъда,

вагьалълъо саъатбаъзу дибола сикІакьа кō гула.

³³ Кьодос йагъойо гьиᴴ йикьеда – йеᴴлъ йахъца,

мотІолиъ биза баькьелда – гьеᴴ гȳс,

симо бигьда – даьъба-йаьже йахъца.

Лемуэл пачалил ийо йовагьийā насигьатла

¹ Массаъ къавмалис пача Лемуэллил ийо йовагьийā насигьатла гей вагьаддōл.

² Дул сийоле, дие оьжо, до малъзи йовал?

Сийоле малъзи йовал, диела оᴴхас оьжо?

Сийоле малъзи йовал, дие гьари-доьъа къабул бахъна, ахъийо оьжо?

³ Дибо руьгь-жан ийолāла каъ нилІāкъа,

пачā бувагъолцала ийолāдна дибозу гьинода кьийачІеллāкъа.

⁴ Лемуэл, гъино пачāл хулІал кьухъийо жо гаьъа,

чІаъана гьаькимлāл хулІал кьухъийо жо гаьъа.

⁵ Цийабахна муьгъаттā гьоллол Къанон шоъча,

къарилъилаъ гаьгьийа халкъилал гьоллохъа битІараб гьоькмона богьна бахъаъас.

⁶ ЧІаъа ми нилІа угъоцала сукІол,

гъинона гитІа йакІо къарид йахъийа сукІол.

⁷ Эчаннейа, гьолцо хулІала мискинлъина шоъалъгъа,

гьинкьа гаьгьийо къарилъина йакІкьа йоᴴкъечІе гьихлъалъгъа.

⁸ Ми сикІо йеᴴгьела бикълабашал бийакъаъцалāс рахъ бохал,

тоьбā сукІобāс ихтиярла цІуми йовагьал.

⁹ Ми сикІо йеᴴгьела битІараб гьоькмо бовал,

мискиллāсна язихлāсна ихтиярла цІуми йовагьал.

КІетІо аьмал гаьгьийо ахъо

¹⁰ Аьмал кІетІо гаьгьийо ахъо нāсди йиᴴхъос?

Жавгьар-якъутлигъана къимат гаьгьийо йахъца гьоло.

¹¹ БетІергьанна гьолълъокьа йакІо йоᴴкъонна божча,

гьолцол зарал-зиянна бахъаъас.

¹² Гьинила оьмролаъ гьолълъо бетІергьаллил кІетІослъи йōс,

кешлъина йоваъас.

¹³ Гьолълъо лъуна гьелІакІца, лъелълис кІигьматна йōс,

букъа гъиралкьа тувабакІца гьолълъо кōда.

¹⁴ Базаргаллāла гамалицой, цІиходāкьана йоᴴкъоллис

гьолълъо баьба-цана.

¹⁵ ЙалІохъаваддā йаьгъиъна, билІоълāл гьолълъо кенна йōс, гьулāзу гъарабашлана богьдабагувалца.

¹⁶ Мицахъа гичІехъална йеᴴкьена, гьолълъо гьоло мисона бохца. Йогьдана йиᴴхъова окколалІ венахина гулца.

¹⁷ Гьолълъо тицІийона йилІа къази йōс,

кōдāс къуватна гей.

¹⁸ Гьинила даран-базаййал баркат гуллолъина гьолълъол йикъеш, –

гьолълъос канлъи нише йалІохъоваддāна йедаъас.

¹⁹ Лъуᴴ гьелІакцала гьелІагъой гьолълъос кōда йуьᴴхо-йāьᴴхецас йāхъца,

гьолълъола зокьлāгъой кІисацас аᴴкьна йахъца.

²⁰ Къедо гьолълъос мискиллāл меццакийо бахъца,

кō гьолълъос йазихлāл гуцІолгъазу йахъца.

²¹ Оᴴз гугьдана, билІоъла къова-хизаллис гьолълъокьа ургъел мокъаъас, –

аьшша гъечІиш лъицІона лъичІена, къацІцІā бāхълІо.

²² Гьолълъо гьинилзу бекІейа йовагьца,

гьолълъос лъицІона лъелълила гъечІисна хириябли гъечІисна йахъца.

²³ Шагьарбала кавлāдой машгьур йахъна гей гьолълъола бетІергьаллис цāᴴ,

улкалила букъā гьаькимлāгъой къē эчегъа ахъца гьули.

²⁴ Йиᴴсал ийолāс кьодос лъицІона гьолълъо йаьᴴхъеш,

базаргаллāл тицІийāна йиᴴйасос.

²⁵ Магъоъ къуват-жанна гей гьолълъос,

аьдамлāъ эᴴдо къадро-къиматна гей.

Хисала водис ургъенна гаьъа гьолълъол.

²⁶ Аᴴкъилаб йаьжиллāъ сикІона йеᴴгьелаъас,

гьолълъола мицакьас гугьцас аᴴкъло-малъина гургьел-цІоблис йовацІийā йāхъца.

²⁷ Гьинила билІо-аᴴхаъ йахъцала жойлагъой муьгъалІ йахъца гьолълъос гьаьй,

йогьдайчІе йиᴴхъойо баьба-цана гьолълъо йуьᴴхъаъаш.

²⁸ Къова гьоло баьгъбаъна вецци йōс,

бетІергьаллина гьолълъол эцокьалкьā рец-бакъ бōс.

²⁹ «Лади кІетІо ахъо зукъойо вагьалІо мицакьа, –

гьолло къацІцІолагъа ми кІетІо гей!»

³⁰ Гьайбатлъи – божи гаьччо жо гей,

берцинлъина кьодос йеᴴкьеш,

амма БетІергьаллихъа гьичІецала ахъхъас цāᴴ нāназу йиᴴте йеᴴкьеш.

³¹ Гьинил йеᴴхецас жо гьолълъол йиᴴхъал нуцІос,

шагьарлила кавлāдой гьолълъола кІетІā ишлāс хабарна мите мекьал нуцІос.