ROMENGOLU

1

1 Nte Poli, men mu Isa Kirisita la jonŋo ti, ń be ɲin safe in kila alu ma. Ala xa ń kili xa ń ke a la kiladinŋo ti. A xa ń sugandi x’a la xibaru Dimanŋo fo. 2 Ala tun xa wo Xibaru Dimanŋo lahido ta a la kilalu da la, Kitaabu senumanŋolu to kabirin waxati jan. 3 Xibaru Diman in be Ala Dinxe le xan, nin wo mu n Marigi Isa Kirisita ti: Hadamadinɲa silo la, a bota mansaxe Dawuda to. 4 Ni Senunŋo fe, Ala x’a yita xo a Dinxe barakema le mu, a kunita tumo men xa bo furelu to. 5 Isa barako to, ń xa Ala la neemo soto xa ke a la kiladinŋo ti, walasa siyalu bee xa lannaya ke, xa Ala foxanŋo muta. 6 Atelu Romenga lannayabaxolu, Isa Kirisita xa atelu mennu kili, alu dulu keta wo siyalu do ti. 7 Ala la xanuninŋo fen wo fen be Rome, a x’alu kili walasa alu xa ke a ta ti. N Fa Ala, anin Marigi Isa Kirisita xa neemo nin heero ke alu ɲen. 8 Ń be folola xa barako bula Ala ɲen Isa Kirisita barako to alu bee ɲen, bawo alu la lannaya xibaro meta duniya bee xono. 9 Nte be Ala men batula ń jusukunŋo la, x’a Dinxe xibaru Dimanŋo fo, wo mu nte seede ti, xo nin ń b’a matarala tuma bee, ń hakilo be tula alu kun. 10 Nte be Ala tarala tuma bee, xo nin a sago le mu, a x’a tu nte xa taxa bo alu ma. 11 A loxoba be ń na x’alu je, walasa ń xa Ni Senunŋo la solifenŋo do lasi alu ma, nin do si kafu alu barako ma lannaya to. 12 Wo xoto xo n bee xa xan lannaya men to, n s’i ɲoxo jusudun wo lannaya to. 13 Ń badinŋolu, ń b’a fe alu x’a lon xo sinɲa kiika ti, ń x’a ŋanne xa taxa alu je, bari haalibi, ń man taxa no. A diyata ń ɲen ń na baaro no xa je alu dulu bata, í xo a no jeta siya tolu bata ɲa men. 14 Moxo bee la julo be nte la, bawo ń xa xan xa Xibaru Dimanŋo lasi bee ma: Dugubaxono moxolu anin wulaxono moxolu, moxo xaranninŋolu nin xaranbalolu. 15 Wo xanma, a xa di nte ɲen bete xa Xibaru Dimanŋo fo atelu Romengo dulu ɲen. 16 xibaru Dimanŋo fo maluya nte nte la, bawo sintigiya le mu Ala bulu, men be lannayabaxolu bee kisila; Yahudiyalu folo, wo xo siya tolu. 17 Xibaru Dimanŋo b’a yitala Ala be moxolu jaatela moxo tilinninŋo ti ɲa men. A be sotola lannaya doron ne fe kabirin folofolo fo labanŋo la, í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Moxo men xa tilinninɲa soto lannaya fe, wo si nilamaya.» 18 Ala b’é tunin sanŋo to x’a la diminŋo yita moxolu la, i la Alaɲasilanɲabaliya nin i la tilinbaliyakuwolu bee xanma, wo mennu be ku tilinbalolu kela xa tonɲa tu duguwo to. 19 Bawo moxo xa xan xa men lon Ala kuwo to, wo be xoyiyanin i ma. Ala fan ne xa wo yita i la. 20 Kabirin duniya da tumo, Ala la mansabunɲa kuwo mennu mu jebalo, wolu si lon a la kebaarolu ma. Wolu mu a la sintigiya banbalo nin a la Alaya le ti. Wo xanma, jalago me bo no hadamadinŋolu ma. 21 Bawo i xa Ala lon, bari i man a bunɲa í xo a xa xan xa bunɲa ɲa men. I man barako du bula a ɲen. I xa miiriya kuntanŋo lelu ta. I la hakilintanɲa xa dibo bula i sondonmo la. 22 I be i fannu jaatenin hakilima ti, x’a tara hakilintanŋo lelu mu. 23 Jannin i xa Noorotigi Ala batu, wo men nte sala, i xa wo tu je, xa yiri moxoma lelu batu, mennu mu moxo sata mununŋo ti, anin xonolu nin sinnaanimafenŋolu nin fenŋo mennu b’e fuufula mununŋo. 24 Wo le xanma, Ala x’e tu je, i xa ku noxoninŋolu ke, x’a la i jusukunŋolu diyanɲo xan, fo i xa tango bo i ɲoxo balo xan. 25 I xa Ala la tonɲa falin faniya la, xa dafenŋolu batu xa baaro ke i ɲen, xa Dabaxo tu je, tanto be ate men ɲen fo abada. Amiini! 26 Wo xanma, Ala x’e tu i maluku negolu bulu. I la musolu xa musu nin xeya silo bula x’e ɲoxo ŋinin. 27 Xe dulu xa musolu tu je xa fendun i ɲoxo nofe. Xe nin xe kafuta xa kukebalo ke. I fannu x’e la fendunŋo sara soto. 28 I man son xa Ala lon. Wo xanma Ala x’e tu i la miiriya jaxolu xono walasa i xa ku kebalolu ke. 29 I xono be fanin tilinbaliya sifa bee la, anin jaxuya nin wasabaliya, nin feere jaxo. I jusukunŋo be fanin kiiliya nin moxofaxo nin kelejaliya nin nanbaranteya nin korojugaya nin naafigiya la. 30 I be i ɲoxo toxojaxo fola. Ala jaxo lelu mu. Xumakumanfo nin fanbunɲa nin wasubaxanteya xa di i ɲen. I be ku jaxo sifa bee feero darala. I man xulu i wulubaxolu ɲen. 31 Hakili nte i la, xantigilu nte, i xa xole, hinnaye nte i la. 32 I xa Ala la kiito lon tigi tigi wo kuwolu xan. I x’a lon xo i kebaxolu nin saya le xa xan. Bari haali wo, i be wo kuwolu kela. Wo doron nte, men dulu b’e kela i be wolu jusudunna.

2

1 Ite moxo wo moxo, nin í be tolu jalagila, jalago be í ma. X’é tu tolu jalagila, í be í fan jalagila, bawo í be tolu jalagila kuwo mennu to, í fan be wolu kela. 2 N x’a lon xo Ala be kiito tegela wo ku sifalu kebaxolu xan x’a la tonɲa le xan. 3 Ite men be wo kuwolu kebaxolu jalagila, x’a tara í fan b’e kela, í la miiro to xo í si kisi Ala la kiito ma ba? 4 Í be Ala la ɲumayaba nin a la muɲo nin a la sabaro mafelela fuwo ti ba? Í man a lon ba, xo Ala la ɲumaya le si í bula í xodila í la junubolu la? 5 Bari í tulo xa xole. Í nte a fe xa tuubi. Wo xanma, í be Ala la diminba sigila í fan ɲa, x’a la kiiti tilinninŋo lunŋo nin a la diminba lunŋo laxono. 6 Ala si moxo bee sara i la kebaarolu la. 7 Mennu man sege ɲumako la, i man sege nooro nin bunɲa nin sabaliya ŋininno la, a si wolu sara nilamaya banbalo la. 8 Bari mennu be Ala soosola, x’e ban tonɲa ma, xa son tilinbaliya ma, a la diminŋo nin a la juso si boyi wolu to. 9 Tooroba nin silanɲaba si boyi kujaxukelalu bee to: Yahudiyalu folo, wo xo siya tolu. 10 Bari nooro nin bunɲa nin heero si di kuɲumakelalu bee ma: Yahudiyalu folo, wo xo siya tolu. 11 Bawo Ala bulu, moxo man fisa moxo ti. 12 Mennu xa junubo ke, x’a tara i man Musa la sariya lon, wolu si halagi x’a tara wo sariya silo la nte. Mennu xa junubo ke, x’a tara i xa sariya lon, kiito si tege wolu xan sariya la. 13 Sariya lamebaxa gansanŋolu nte tilinnin Ala ɲa xoto. Mennu b’a lamela x’a latimme, wo lelu be tilinninɲa sotola. 14 Siya tolu mennu man Musa la sariya soto, wolu be sariya latimmela i fannu ma. Wo b’a yitala xo sariya be i xono, x’a tara i man Musa la sariya soto. 15 Wo la, i b’a yitala xo sariya la sila foninŋolu be safenin i sondonmo la. I jusukunŋo du be wo seedeyala, anin i miiriyalu. Tuma dolu i miiriyalu si i jalagi, tuma dolu i si boloxo di i ma. 16 Ɲin ku in nelu be bola keno xan lun do. Lunŋo men, nin Ala b’a fola Isa Kirisita ɲen, xo a xa kiito tege moxolu la ku duguninŋolu xan, i be lankenemala wo lun ne, í xo nte be xibaru Dimanŋo men fola x’a yita ɲa men. 17 Ite men be í fan kilila xo Yahudiya, xa í gigo la sariya xan, xa í fan xutu Ala kuwo to, 18 í xa Ala sago lon. Í xaranta sariya la, x’a lon men xa ɲin. 19 Ite men be í fan jaatenin fiyontolu la guma sababaxo nin keneya ti dibitomoxolu ɲen, 20 í xo xo í mu ku lonbalolu xaranbaxo ti, anin dindinŋolu karanmoxo, bawo í xa lonŋo nin tonɲa dafaninŋo soto sariya xono. 21 Ite men be tolu laxaranna, mun na í nte í fan naxaranna? Í be waajulo kela xo suuɲalo xana ke, mun na í fan be suuɲalo kela? 22 Ite men b’a fola xo jadoya xana ke, mun na í fan be jadoya kela? Ite men xo, xo boliku man di í ɲen, mun na í be i batusuwolu xono fenŋolu tala? 23 Ite men be í fan bunɲala sariya kuwo to, mun dun na í be wo sariya tiɲala xa Ala doxoya? 24 A be Kitaabo xono xo: «Ala toxo be tiɲanin siya tolu to alu Yahudiyalu nofe.» 25 Ɲaxo men, nin Musa la sariya x’a waajibiya Yahudiyalu ma, nin í be Musa la sariya latimmela, wo xa bete. Bari nin í be sariya tiɲala, í la ɲaxo keta fuwo ti. 26 Nin ɲaxabalo be sariya silo taxamala, Ala me a la ɲaxabaliya jaate ɲaxalo ti ba? 27 Men man ɲaxa fatesubo la, a dun be sariya silo taxamala, wo si ite jalagi, bawo ite be sariya tiɲala, x’a tara sariya safe be í bulu anin í be ɲaxanin. 28 Men mu Yahudiya ti a banto to, wo nte Yahudiya soobe ti. Ɲaxo men keta balasubo la, wo nte ɲaxa soobe ti. 29 Bari men mu Yahudiya ti a jusukunŋo la, wo le mu Yahudiya soobe ti. Ni Senunŋo xa ɲaxo men ke jusukunŋo la, wo le mu ɲaxa soobe ti. Wo tigo la tantulo man bo moxolu to, a bota Ala le to.

3

1 Yahudiyaya diya mu mun ti? Nafa joman be ɲaxo la? 2 A nafa xa bun ɲa bee ma. A folo, Ala x’a la xumo xarifa Yahudiya lelu ma. 3 I to dolu man ke xantigilu ti. Bari wolu la xanbulalo si Ala la xantigiya tiɲa ba? 4 Abada! Ala ken mu tonɲatigo le ti, haali x’a tara hadamadinŋo bee mu faniyante ti, í xo a be safenin Kitaabo to ɲa men xo: «Nin í be xumala, í la tonɲatigiya xa lon; nin í be kiitila, í xa sewo.» 5 Dolu b’a fola xo: «Nin n na tilinbaliya x’a yita xo Ala be tilinnin, nin a xa n ɲangi wo to, n si mun fo no? Ala si mafele no tilinbalo ti ba, bawo a be n ɲangila?» Ń be xumala hadamadinŋolu la miiriya le to. 6 Abada! Ala nte tilinbali ti. Nin Ala tun mu tilinbalo ti, a si sin no xa kiito tege duniya xan ɲa di? 7 Nin nte la faniya xa do kafu Ala la tonɲatigiya ma anin xa bunɲa la a xan, mun na nte si jalagi tugun xo ń mu junubekela ti? 8 Moxo dolu si a fo xo: «Mun na n me ku jaxo ke, walasa a xa falin ku ɲuma la?» Dolu be nte toxo tiɲaxan xo nte b’a ma xa moxolu laxaran wo la. Bari wo moxolu si jalagi, i nin a xa xan du. 9 A be di! Alan ntelu Yahudiyalu xa fisa moxo tolu ti le ba? Abada! Bawo ń x’a yita xa ban xo Yahudiyalu nin siya tolu bee be junubo fango xoto. 10 A be ten, í xo a be safenin Kitaabo to ɲa men xo: «Moxo tilinnin nte je, haali kilin. 11 Hakilima si nte je. Moxo si nte je men be Ala ŋininna. 12 I bee xa silo bula. I bee keta nafantanŋolu ti i ɲoxo fe. Ku ɲumakela si nte je, haali kilin. 13 I xumaxanŋo sumo xa ku í xo xaburu xono fenŋo. I s’i nenŋo ke xa moxolu lafili. Xuno be i la xumolu la í xo fofoono. 14 I da be fanin dangalo nin xuma xunimanŋo la. 15 I xa tari moxofaxo la. 16 Tiɲalo nin bone be i bosilolu fe. 17 I man heero silo lon. 18 I man Alaɲasilanɲa lon muume.» 19 N x’a lon xo sariya be fen fen fola, a b’a fola sariya xotomoxo lelu ɲen; walasa moxo bee xa í da muta anin duniya bee xa jalagi Ala ɲa xoto. 20 Moxo si me jaate moxo tilinninŋo ti Ala bulu Musa la sariya silo taxamo xanma. Sariya b’a tula le doron, moxo xa junubo lon. 21 Bari saasa, Ala x’a yita n na, a be moxo jaatela moxo tilinninŋo ti ɲa men, x’a tara sariya silo la nte. Musa la sariya nin kilalu be wo seedeyala: 22 Ala be moxo jaatela moxo tilinninŋo ti lannaya le xanma, Isa Kirisita la. A be wo kela moxo bee ɲen, mennu je la Kirisita la. Moxo man bo moxo to, 23 a bee xa junubo ke. I bee be sinbonin Ala nooro to. 24 Ala la neemo barako to, i si tilinninɲa soto fu, bawo Isa Kirisita xa i kunbo junubo ma. 25 Ala xa Kirisita ke sadaxo ti, walasa a la saya fe, mennu lata a la, a la diminŋo xa ban wolu xanma. Ala x’a la tilinninɲa yita ɲa men, wo fele: Xotonin, Ala muɲata, a man moxolu sara i la junubolu la. Bari bi, a b’a yitala, a be tilinninɲa dila moxolu ma ɲa men; bawo a b’a fe x’a yita xo a fan be tilinnin, anin mennu lata Isa la, a be wolu bee jaatela moxo tilinninŋolu ti. 27 Fanbunɲa kun be moxolu bulu tugun ba? Wo nte je! I s’i fan bunɲa x’a la dalile joman xan? Xo i be sariya latimmela ba? Ayi! I s’i fannu bunɲa lannaya le doron xanma. 28 N na jaate la, moxo nte Ala la tilinninɲa sotola sariya latimmelo la, bari a b’a sotola a la lannaya le xanma. 29 Walla Ala mu Yahudiya lelu kilinnu la Ala ti ba? A nte siya to dulu la Ala ti ba? Siya to dulu la Ala mu le; 30 bawo Ala kilin ne be je. A be Yahudiyalu jaatela moxo tilinninŋolu ti lannaya le xanma, xa siya to dulu jaate moxo tilinninŋolu ti lannaya xanma. 31 N be sariya kela fuwo ti ba, lannaya xanma? Ayi de! N x’a bunɲa le a ɲa ma.

4

1 Burehima men mu n fa ti hadamadinɲa silo la, n si a fo x’ate xa mun soto? 2 Nin Burehima tun xa Ala la tilinninɲa soto a fan na kebaaro lelu xanma, a tun si a fan bunɲa. Bari a me a fan bunɲa no Ala ɲa xoto. 3 Kitaabo xo di? A xo: «Burehima lata Ala la. Wo xanma, Ala x’a jaate moxo tilinninŋo ti.» 4 Nin moxo xa baaro ke, í s’í sara soto. Wo sara nte jaatela dinmalifen ti, bari í nin a xa xan ne. 5 Nin moxo do lata Ala la doron, x’a lon xo a si a la tilinninɲa di junubekela ma, haali nin a man kebaara ke, Ala si wo tigo la lannaya jaate, xa tilinninɲa di a ma. 6 Ala xa moxo men jaate moxo tilinninŋo ti, x’a tara a la kebaarolu xanma nte, mansaxe Dawuda xumata wo la heero xan, a xo: 7 «Marigi xa moxo mennu la tilinbaliyakuwolu yaafa, xa i la junubolu lafaxa, heero be wolu ɲen. 8 Marigi nte moxo men na junubolu jaatela, heero be wo ɲen!» 9 Wo heero mu ɲaxaninŋolu kilin nelu ta ti ba, fo ɲaxabalolu dulu ta le mu? N x’a fo xo: «Burehima la lannaya xanma, a jaateta moxo tilinninŋo ti.» 10 Bari wo keta tuma joman? Jannin a xa ɲaxa le mu ba, walla a ɲaxaninŋo xo le mu? A ɲaxaninŋo xo nte; jannin a xa ɲaxa le mu. 11 Wo xo le mu, nin a ɲaxata. Wo ɲaxalo keta Burehima la tilinninɲa soto taagumanseedo ti. A xa wo tilinninɲa soto a la lannaya xanma, x’a ɲaxabalo tu. Wo ɲa ma, Burehima keta lannayabaxa ɲaxabalolu bee mamaxe ti, walasa i xa tilinninɲa soto. 12 A keta ɲaxaninŋolu dulu mamaxe ti, wo mennu man ɲaxa doron, bari i be i taxamala lannaya silo xan, í xo n mamaxe Burehima taxamata ɲa men, jannin a xa ɲaxa. 13 Ala xa lahido men ta Burehima nin a bonsonŋo ɲen, xo a si duniya di i ma ke ti, wo man ke sariya koso. A keta le bawo Ala x’a jaate moxo tilinninŋo ti a la lannaya koso. 14 Nin wo ke soto tun be dennin sariya labatulo le la, nafa tun me ke lannaya la; lahido du bota a ma. 15 Sariya be nala Ala la diminŋo le tila doron, bawo moxo me sariya latimme no. Bari sariya nte dula men, sariya sooso du nte non. 16 Wo ɲa ma, ke be sotola lannaya le xanma, walasa ke xa ke Ala la nilifenŋo ti, lahido xa ke Burehima bonsonŋolu bee ta ti. Mennu be i taxamala sariya la, anin mennu be lannaya kela, í xo Burehima x’a ke ɲa men, lahido mu i bee ta le ti. Burehima mu n bee le mamaxe ti, í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: 17 «Nte xa í ke siya kiika mamaxe ti.» N mamaxe le mu a ti Ala bulu, a lata wo men na, Ala men be furelu nilamayala, xa fen bangebalolu bange. 18 Burehima xa lannaya ke xa gigo soto, x’a tara gigisoto ku nte je. Wo ɲa ma, a keta siya kiika mamaxe ti, í xo Ala tun x’a fo a ɲen ɲa men xo: «Í bonsonŋo si siya ten.» 19 A m’é miiri a la xoto ma, bawo a siyo tun be taxala san keme ma. A musu Saran du tun dinsoto waxato tanbita. Bari wo bee nin a ta, a la lannaya man doxoya. 20 A la lannaya man tiɲa, a man sikka Ala la lahido to, do le kafuta a la lannaya ma, fo x’a bula barako bulala Ala ɲen. 21 A tun be hennenin bete a ma, xo a sinŋo be Ala ɲen x’a la lahido latimme. 22 Wo le x’a tu, a fota Burehima la kuwo to xo: «A la lannaya xanma, Ala x’a jaate moxo tilinninŋo ti.» 23 Ɲin xuma innu xo: «Ala x’a jaate moxo tilinninŋo ti», wolu man safe ate kilin ɲen. 24 I safeta ntelu dulu ɲen, ntelu mennu xa xan xa jaate moxo tilinninŋolu ti, ntelu mennu lata n Marigi Isa lakunibaxo la. 25 Isa dunta bulo to xa faxa n na junubolu xanma; bari a kunita xa bo furelu to, walasa n xa ke moxo tilinninŋolu ti Ala ɲa xoto.

5

1 Wo ɲa ma, Ala xa n jaate moxo tilinninŋolu ti lannaya le xanma. Wo koso, heero dunta n nin Ala te, n Marigi Isa Kirisita barako to. 2 Isa Kirisita xa silo di n ma nin n si Ala la neemo soto. N be wo neemo sotola lannaya xanma. N sinsinninŋo be tula wo neemo xono. N be ɲaxalinin, bawo n gigo be Ala la nooro soto xan. 3 Wo doron nte, haali xa n tu tooro xono, n be ɲaxalinin, bawo n x’a lon xo tooro si na timinadiya ti. 4 Timinadiya si n na lannaya xoxo. Wo xoxoninɲa si na gigo ti. 5 Gigo me moxo neene; bawo Ala x’a la xanuya lajigi n jusukunŋolu la Ni Senunŋo fe, a xa men di n ma. 6 Xa n barakentanŋo tu, Kirisita sata ntelu Alaɲasilanɲabalolu ɲen, xa ben Ala la waxati lategeninŋo ma. 7 Moxo men si son xa sa moxo tilinninŋo do ɲen, wo moxo soto man di. A do to, moxo do tun si son xa sa moxo ɲuma ɲen. 8 Bari Ala b’a la xanuya yitala n na ɲin na: Kirisita sata ntelu ɲen, x’a tara ntelu mu junubekela lelu ti. 9 A keta sadaxo ti x’a jelo bon. Wo xanma, n xa Ala la tilinninɲa soto. Nin n sinta xa Ala la tilinninɲa soto, sikka si nte a to, n si kisi Ala la diminŋo du ma. 10 Xa n tu Ala jaxolu ti, n nin Ala te tobenta a Dinxe saya barako to. Sakuta n nin a te tobenta, n si kisi du a Dinxe la nilamaya barako to. 11 Xa tanbi wo bee xan, n be ɲaxalila Ala la kuwo la n Marigi Isa Kirisita barako to, wo men xa n nin Ala te laben. 12 Moxo kilin sabaabo x’a tu junubo dunta duniya xono. Junubo nata saya ti, x’a lasi duniya bee ma; bawo moxo bee xa junubo ke. 13 Jannin Ala xa sariya di Musa ma, junubo tun be le duniya to. Bari Ala tun man a jaate, bawo sariya tun man di folo. 14 Wo bee nin a ta, saya xa barako soto moxolu bee xan, kabirin Adama la waxato, fo Musa la waxato; haali mennu man Adama la junubo ɲoxon ke, wo men x’é ban Ala la fo ma. Men tun xa xan xa na, nin wo mu Isa ti, Adama keta wo ɲayito ti. 15 Bari Ala be nilifenŋo men dila, anin Adama la junubo, wolu me la no i ɲoxo ma. Tonɲa le mu, moxo kiika sata ate kilin na junubo nofe. Bari Ala la neemo xa bun bete wo junubo ti. A xa nilifenŋo men di moxo kiika ma gansan moxo kilin barako to, nin wo mu Isa Kirisita ti, wo du xa bun bete. 16 Wo nilifenŋo be men kela, wo nin moxo kilin na junubo xa men ke, wolu nte kilin ti: Moxo kilin na junubo nata jalagilo ti; bari Ala xa nilifenŋo men di junube kiika ko xofe, wo nata jalagibaliya le ti. 17 Tonɲa le mu, moxo kilin na junubo le x’a tu saya fango sita bee ma. Bari moxo kilin barako to, nin wo mu Isa Kirisita ti, n si fen soto men xa bun bete bete: Ala x’a la neemaba di moxo mennu ma, xa i jaate moxo tilinninŋolu ti, wolu si nilamaya kuto soto xa ke mansolu ti Kirisita barako to. 18 Moxo kilin na junubo xa jalagilo lasi hadamadinŋo bee ma ɲa men, wo ɲa ma, Isa Kirisita kilin na kewale tilinninŋo be bee kela moxo tilinninŋolu ti, xa nilamaya kuto di i ma. 19 Moxo kilin na xanbulalo x’a tu ɲa men moxo kiika keta junubekela ti, wo ɲa ma, kilin na xantigiya xanma, moxo kiika si tilinninɲa soto. 20 Sariya dita walasa junubolu xa siyaya; bari junubo siyata dula men, Ala la neemo siyabeteta non xa tanbi junubo xan. 21 Folofolo, n tunnu be junubo le fango xoto; wo le xa saya lasi moxo bee ma. Bari saasa, n be Ala la neemo fango xoto; wo le b’a tula Ala be n jaatela moxo tilinninŋolu ti, xa nilamaya banbalo di n ma n Marigi Isa Kirisita barako to.

6

1 Wo to, alan si a fo no ba xo n xa tu junubo kela, walasa Ala la neemo xa tosiyaya? 2 Abada! Ntelu mennu sata xa n nin junubo tala, alan si tu junubo kela ɲa di tugun? 3 Walla alu man a lon ba xo alan mennu bee batiseta xa ke Isa Kirisita kafuɲoxo ti, xo alan nin a xaaɲanta a la saya to? 4 Batiselo xa n nin a lasa i ɲoxo fe, anin xa n nin a lasi i ɲoxo fe. Wo keta, walasa n dulu xa i taxama nilamaya kuto xono, í xo Kirisita kunita xa bo furelu to Fa Ala la sintigiya fe ɲa men. 5 Nin n nin ate keta kilin ti xa sa í xo ate sata ɲa men, n nin a si ke kilin ti xa kuni í xo ate kunita ɲa men. 6 Alan xa xan xa ɲin lon xo alan moxo xoto nin a jigo nin Kirisita gengenta i ɲoxo fe xa sa. Wo keta, walasa wo bala junubema xa tiɲa, nin n me tu a la jonɲa la tugun. 7 Moxo men sata, wo hooroyata xa bo junubo la jonɲa la. 8 Nin alan nin Kirisita sata i ɲoxo fe, n be lanin a la du xo n nin a si nilamaya i ɲoxo fe. 9 N x’a lon xo Kirisita kunininŋo xo xa bo furelu to, a nte sala tugun. Saya la julu nte a la bitugun. 10 Nin í x’a je sala, a sata le x’é tala junubo ma, sinɲa kilinpe doron. Bari saasa, a be í nila, a be í nila Ala le ɲen. 11 Wo ɲa ma, alu dulu x’alu fannu jaate xo alu sata, alu nin junubo talata, x’alu fannu jaate nilama ti Ala bulu, Isa Kirisita kafuɲoxoya xanma. 12 Alu xana alu bala satalu tu junubo bulu tugun, x’e ke a la jonŋo ti. Alu xana alu balo bula a diyanɲolu bulu tugun. 13 Alu xana alu balo dulalu dun junubo bulu tugun, xa i ke tilinbaliya la baarakemiranŋolu ti. Al’alu fannu di Ala ma, í xo moxo nilamalu, mennu kunita xa bo saya to, x’alu balo dulalu di Ala ma, x’e ke tilinninɲa la baarakemiranŋolu ti. 14 Alu me ke junubo la jon ti tugun, bawo kila Musa la sariya la julu nte alu la tugun, alu be Ala la neemo le xono. 15 A dun be di? N si junubo ke ba xo bawo sariya la julu nte n na tugun, xo n be Ala la neemo le xono? Abada! 16 Alu man a lon ba xo nin alu be baaro kela moxo do ɲen, xa xulu a ɲen, alu be kela wo tigo la jonŋo le ti? Nin alu be junubo le la jonɲa la, wo labanŋo mu saya le ti. Nin alu dunnu be Ala sago le kela, wo labanŋo mu tilinninɲa le ti. 17 Bari barako xa la Ala ɲen; alu tunnu mu junubo la jonŋolu ti, bari alu laxaranta men ma, alu xuluta wo ɲen alu jusukunŋo bee la. 18 Alu hooroyata xa bo junubo la jonɲa la, xa ke tilinninɲa la jonɲa la. 19 Ń be xumala alu ɲen hadamadinɲa xonŋo to, x’a la alu la barakentanɲa xan. Xotonin, alu x’alu fannu muume bula kunoxoninko nin jaxumanŋo la jonɲa la, wo mennu be moxo lamurutila Ala ma. Wo ɲa ma, saasa al’alu muume bula tilinninɲa la jonɲa la, wo men labanŋo mu senuya ti. 20 X’alu tu junubo la jonŋolu ti, alu tunnu hooroyaninŋo le mu tilinninɲa boxo la. 21 Wo xa mun dun alu la? Bi alu be maluyala wo kuwolu la; bawo i labanŋo mu saya le ti. 22 Bari saasa, alu hooroyaninma xa bo junubo bulu, xa ke Ala la jonŋolu ti, wo xa senuya di alu ma, x’alu labanŋo ke nilamaya banbalo ti. 23 Junubo sara mu saya le ti; bari Ala la nilifenŋo mu nilamaya banbalo le ti, n Marigi Isa Kirisita kafuɲoxoya xanma.

7

1 Ń badinŋolu, ń be nala men fola alu ɲen, alu xa wo lon xa ban, bawo alu xa Musa la sariya lon. Sariya la julo be hadamadinŋo la, x’a nilama tu. 2 Awa sariya ken na, musu futuninŋo be sitinin a xe la, fo a xe xa sa. Bari nin a xe sata, sariya men tun b’a sitinin a xe la, wo la julu nt’a la tugun. 3 Nin a sigita xe xote kun x’a xe nilama tu, a xa jadoya le ke. Bari nin a xe sata, sariya la julu nte a la. Wo to, nin a sigita xe xote kun, a man jadoya ke. 4 Ń badinŋolu, wo be ɲa men, alu dulu la kuwo be ten. Sariya silo la, alu sata, x’a la Kirisita la saya xan; walasa alu xa ke do xote ta ti, nin wo mu Kirisita ti, wo men kunita xa bo furelu to. Wo to, alu si kewale ɲumalu ke Ala ɲen. 5 Xa n tu i taxamala n fannu nidiyanɲo la, sariya xa nege jaxo mennu lawuli, wolu tunnu be baaro kela n balo dula bee to, xa saya lasi n ma. 6 Bari saasa ken, n hooroyata xa bo sariya bulu; bawo n tunnu be men bulu jonɲa la, saya xa n nin wo fata. Wo ɲa ma, n si sin xa baaro ke Ala ɲen ɲa kuto ma, Ni Senunŋo barako to. N nte a kela í xo n x’a ke ɲa men xotonin, xa n tu sariya safe fango xoto. 7 Alan si mun fo sa? Sariya man ɲin ba? Abada! Bari ń xa junubo lon sariya le ma. Ɲabonfe mu fenŋo men ti, n tun me wo lon nin sariya tun man a fo xo: «Í ɲa xana bo moxo la fen fe.» 8 Junubo xa wo sariya ta xa nege sifa bee ke nte la. Nin sariya nte je, junubo mu fen saninŋo le ti. 9 Xotonin, sariya nte je tumo men, nte tun nilama mu. Bari sariya naninma, junubo xa sinŋo soto, 10 nte sata: Sariya men be nilamaya lasila moxo ma, wo keta sabaabu ti xa saya lasi nte ma. 11 Bawo junubo xa sariya ke xa nte lafili, xa ń faxa ate sariya kilin in na. 12 Wo to, sariya xa senu. A be men fola, wo xa senu. A be tilinnin, a xa ɲin. 13 Men xa ɲin, wo keta nte la saya sabaabo ti ba? Abada! Junubo le keta a sabaabo ti. A x’a la junubeya yita ɲin fe, xa saya lasi nte ma fen ɲuma la. Junubo x’a la jaxuya yita bete ɲa men, sariya dinmalo fe, wo ɲa le felenti. 14 N x’a lon xo sariya niyo la fenŋo le ti, bari nte ken mu dafen balasubuma le ti. Ń be sannin junubo ma í xo jonŋo. 15 Nte be men kela, ń man wo faamu. Men xa di ń ɲen, ń nte wo kela, bari men man di ń ɲen, ń be wo le kela. 16 Nin nte be ń kuwanɲo le kela, wo to, ń sonta sariya ɲen, x’a lon xo a xa ɲin. 17 Wo to, ń be jaxumanŋo men kela, wo kebaxo nte nte ti. Junubo men be siginin ń to, wo le b’a kela. 18 Nte x’a lon xo, nte xono, wo xoto nte balasubo to, betemanŋo nte je. Ɲumako nego be ń na, bari barake nte ń na x’a ke. 19 Ń b’a fe xa ku ɲuma men ke, ń nte wo kela. Ń nte a fe xa ku jaxo men ke, ń be wo le kela. 20 Nin nte nte men fe, ń be wo le kela, wo kebaxo nte nte ti. Junubo men be siginin nte to, wo le mu a kebaxo ti. 21 Ń xa ɲin ku in korosi ń fan bata xo: Nte b’a fe xa ku ɲuma le ke. Bari ń x’a je xo ku jaxo le ko barako be ń na. 22 Ala la sariya xa di ń niyo ɲen. 23 Bari barake xote be ń to, men be nte fan hakililata kelela. Wo barako be ń kela junubo la jonŋo ti, men be siginin ń to. 24 Nte be ń kuwa de! Jon si nte bo ɲin bala in bulu, men be saya lasila ń ma? 25 Tanto be Ala ɲen, wo men be ń bola a bulu, n Marigi Isa Kirisita barako to! Ń si a fo xo, nte be baaro kela Ala la sariya ɲen ń hakilo la, bari balasubo boxo la, ń be junubo la sariya la jonɲa la.

8

1 Saasa, mennu nin Isa Kirisita kafuta, jalagi si nte wolu ma. 2 Bawo Ni Senunŋo men be nilamaya dila Isa Kirisita la kafuɲoxoya fe, wo Niyo la sintigiya xa ń hooroya xa ń bo junubo la sintigiya bulu, wo men be nala saya tila. 3 Sariya tun me men ke no, x’a la a xan balasubo x’a ke barakentanŋo ti, Ala xa wo ke: Junubo xanma, a x’a fan Dinxe ki xa n balasubu junubema ɲoxonŋo ta. Wo ɲa ma, a xa junubo jalagi balasubo to. 4 Ala xa wo ke, walasa sariya xa men fo, ntelu xa sin xa wo dafa, ntelu mennu nte i taxamala n fannu nidiyanɲo la, fo Ni Senunŋo diyanɲo la. 5 Moxo mennu be i taxamala i nidiyanɲo la, wolu be hanmela i nidiyanɲekuwo lelu la; bari mennu be i taxamala Ni Senunŋo diyanɲo la, wolu hanmo mu Ni Senunŋo diyanɲekuwo lelu ti. 6 Xa hanme í nidiyanɲo la, wo be falinna saya le la. Bari xa hanme Ni Senunŋo diyanɲo la, wo be falinna nilamaya nin heero le la. 7 Moxo nidiyanɲekuwolu mu Ala tano le ti; bawo moxo nidiyanɲo nte sonna Ala la sariya ma. A me Ala la sariya dafa no fan. 8 Moxo mennu be i taxamala i nidiyanɲo la, wolu ku me diya no Ala ɲen. 9 Atelu kennu nte i taxamala alu nidiyanɲo la; alu be i taxamala Ni Senunŋo le diyanɲo la, bawo Ala Niyo be siginin alu sondonmekunŋolu la. Nin Kirisita Niyo nte moxo men to, wo nte a ta ti. 10 Nin Kirisita be alu niyo to, haali nin alu balo labanŋo mu saya le ti junubo xanma, Ni Senunŋo si nilamaya di alu ma, bawo alu xa tilinninɲa soto Ala ɲa xoto. 11 Ala men xa Isa lakuni xa bo furelu to, nin wo Niyo be alu to, a si nilamaya di alu bala satalu ma, í xo a xa Isa Kirisita lakuni xa bo furelu to ɲa men. A si wo ke a Niyo barako la, wo men be alu to. 12 Wo ɲa ma, ń badinŋolu, julo be n na. Bari n nidiyanɲo la julu nte de. N man xan x’ate diyanɲekuwolu ke tugun. 13 Nin alu be i taxamala alu nidiyanɲo la, alu si sa. Bari nin alu xa nidiyanɲolu faxa Ni Senunŋo la, alu si nilamaya. 14 Moxo wo moxo be í taxamala Ala Niyo barako la, wolu bee mu Ala dinŋo lelu ti. 15 Ala xa Niyo men di alu ma, wo nte alu kela jon ti, a nt’a kela alu xa sila. Wo Niyo be alu kela Ala dinŋo lelu ti. Wo Niyo barako la, n be Ala kilila xo «Baaba!» 16 Ni Senunŋo fan b’a yitala n niyo la xo n mu Ala dinŋolu ti. 17 Nin n mu Ala dinŋolu ti, a xa ke men lahido ta a la jama ɲen, n si n nidula soto wo du to. N nin Kirisita si wo nidula soto i ɲoxo fe; bawo nin n nin a toorota i ɲoxo fe, n nin a si ke a la nooro du xono. 18 Nte b’a jaatela xo n be tooro men jela bi, wo nte fusi ti, men si xaaɲan Ala la nooro ma, a be nala men yitala n na sinin. 19 Ala b’a dinŋolu yitala lunŋo men, dafenŋolu bee be keɲenin wo lunŋo ma. 20 Bawo dafenŋolu bee bulata nafantanɲa fango xoto. Dafenŋolu fannu no nte, Ala le fan x’a ke. Bari haali wo, gigo be je. 21 Wo gigo fele xo: Lun do, Ala si a la dafenŋolu bee bo saya la jonɲa la, anin i si i nidula soto Ala dinŋolu la hooroya nin i la nooro to. 22 Alan x’a lon xo haalibi, dafenŋolu bee be ŋuntanna tooro bulu, í xo musu tinto. 23 Wolu kilinnu nte, bari Ni Senunŋo dita ntelu mennu ma Ala la nilifen folo ti, n dulu be ŋuntanna n xonoto, xa lunŋo laxono, Ala be nala n kela a dinŋolu ti lunŋo men, xa n balasubo bo jonɲa la pewu. 24 Ala xa n kisi. Bari n ɲa man la wo kisilo xan folo, n yilo le b’a ma. Nin í ɲa x’é yilibenma fenŋo je, í yili nte wo ma tugun. Moxo ɲa be men to xa ban, í s’í yilo la wo ma tugun ba? 25 Nin n yilo be fen ma, n ɲa man men je folo, n si wo laxono muɲo to. 26 Ni Senunŋo du be n deemala x’a la a xan n barako xa doxo. N xa xan xa Ala matara kuwo men na, n man wo lon. Bari Ni Senunŋo fan be Ala matarala n ɲen ŋuntanŋolu la, da me men naxali no. 27 Ala men ɲa be jusukunna kuwolu la, wo x’a lon Ni Senunŋo be taralo kela men na, bawo Ni Senunŋo be taralo kela Ala la moxo lelu ɲen, x’a la Ala sago xan. 28 N x’a lon xo kuwo bee si falin Ala xanubaxolu ɲen ɲuma la, a keta wo mennu kililo lategebaxo ti. 29 Ala xa mennu sugandi kabirin duniya man da, a x’a latege du kabirin folofolo xo i si ke a Dinxe ɲoxonŋo ti, walasa a Dinxe xa ke badin kiika la sooma ti. 30 Ala xa mennu sugandi kabirin folofolo, a xa wolu kili; a xa mennu kili, a xa wolu ke moxo tilinninŋolu ti. A xa mennu ke moxo tilinninŋolu ti, a x’a la nooro la wolu xan. 31 Alan si mun fo x’a la wo xan? Nin Ala be n ɲen, jon si ke no xo a me ke n ɲen? 32 Ate men man a fan Dinxe faxabalo tu je, bari a bota a la a xa faxa n bee ɲen, a si tu ɲa di a man fen bee di ntelu nin a Dinxe ma? 33 Jon si Ala la moxo sugandininŋolu jalagi no? Moxo si, bawo Ala fan ne xa i jaate moxo tilinninŋolu ti. 34 Jon s’i jalagi no? Moxo si, bawo Isa Kirisita le sata. Wo doron nte, a kunita du, a be Ala kininŋo fe xa Ala matara n ɲen. 35 Jon si a no xa Kirisita la xanuya tege n na? Ɲaano me a no, xonotohanmo me a no, moxolu la tooroli me a no, xonxo me a no, sege me a no, masiibo me a no, faxalo me a no. 36 A be í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Ala, ite la kuwo xanma, i be n ŋininna xa n faxa tuma bee. I be n mafelenin saaxa faxatalu ti.» 37 Bari wo bee xan, n be kunnawuli dafaninŋo sotola n xanubaxo barako to. 38 A be hennenin n ma xo fusi me Ala la xanuya tege no n na: A keta saya ti wo, a keta nilamaya ti wo, a keta melekiyolu ti wo, a keta kuntigiya xote ti wo, walla sintigiya mennu be sanŋo to, walla bi, walla sinin, 39 walla sanŋo to fangolu, walla duguxulo xan fangolu, walla dafen xote, fusi me a no xa Ala la xanuya tege n na, a xa men yita n na n Marigi Isa Kirisita barako to.

9

1 Ń be men fola, tonɲa le mu, faniya nte; x’a la a xan ń mu Kirisita ta le ti. Ń jusukunŋo du mu ń seede ti Ni Senunŋo barako to, xo ń be men fola, wo nte faniya ti. 2 Jusuxasiba be nte la, ń be xonotoxasinin tuma bee. 3 Don ne xa di ń ɲen Ala xa nte fan danga, ń nin Kirisita xa fata ń badinŋolu ɲen, nin wolu mu ń na siya moxolu ti. 4 I mu Banisirayila dinŋolu ti. Ala xa i sugandi xa i ke a dinŋolu ti, x’a la nooro la i xan. A xa kafuxanŋolu dun a nin i te, x’a la sariyalu nin a batuɲa di i ma, xa lahidolu ta i ɲen. 5 I bota n mamaxelu to. Kirisita du bota ite lelu to balasubo boxo la. Ate le be fen bee kunna. Ala le mu. Tanto be a ɲen tuma bee, fo abada. Amiini. 6 Bari wo xoto nte don ti xo Ala la lahido man ke. Bawo mennu bota Banisirayila to, wolu bee nte Banisirayila din soobe soobelu ti. 7 Mennu bota Burehima to, wolu bee du tun nte Burehima din soobe soobelu ti. Ala x’a fo Burehima ɲen xo: «Ń xa bonsonŋo men lahido ta í ɲen, wo be bola Nsiyaxa le to.» 8 Wo xoto xo: Dinŋo mennu wuluta hadamadinɲa silo la, wolu nte Ala dinŋolu ti; bari mennu wuluta Ala la lahido silo la, wo lelu doronnu be jaatela bonsonŋolu ti. 9 Ala xa lahido ta ten xo: «Bi xo san kilin, nte si na, wo tumo, Saran si dinxe soto.» 10 A man dan Saran ta ma, Rebeka du ta keta ten ne. A xa xono ta funelu la n mamaxe Nsiyaxa ɲen. 11 Ala be moxolu sugandila x’a la a la kulatego xan. A la sugandilo be lala a la kililo le xan; a nte lanin kewale xan. Walasa x’a la xantigiya yita wo to, Ala xumata Rebeka ɲen, x’a tara a dinŋo tunnu man wulu folo, i man ɲuma ke, i man jaxuman ke. A xo Rebeka ɲen xo: «Xoto si ke doxo la jonŋo ti.» 13 A be í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Ń xa Yaxuba le sugandi, xa Esawu tu je.» 14 Alan si mun fo wo to sa? Tilinbaliya be Ala la ba? Abada! 15 Bawo Ala x’a fo Musa ɲen xo: «Nte b’a fe xa makari men na, ń si makari wo la, ń b’a fe xa hinna men na, ń si hinna wo la.» 16 Wo nte moxo fan sago ti, walla moxo la baaro, bari Ala la hinno kilinpe le b’a kela. 17 Kitaabo xono, Ala xumata Farawuna ɲen xo: «Ń x’é ke mansaxe ti, walasa x’é ke xa ń na sintigiya yita, anin, nin ń toxo si me duguxulo bee xan.» 18 Wo ɲa ma, a diyata Ala ɲen xa hinna men na, a si hinna wo la. A je diya a ɲen xa men sondonmo xoleya, a si wo sondonmo xoleya. 19 Dolu si a fo xo: «Mun dun na Ala be moxolu jalagila tugun? Jon si sin no x’a sago bali?» 20 Awa, ite men mu hadamadin gansanŋo ti, í mu jon ti nin í be Ala soosola? Daxo men data banxo la, wo si a fo a dabaxo ɲen no ba xo: «Mun na í xa ń da ten?» 21 Daxadala sago le nte a la banxo xan ba? A si daxa nafamaba da a la banxo to, a si daxa xote da a to, men nte nafaba ɲan na. 22 Ala tun b’a fe x’a la diminŋo nin a la sintigiya yita. A la diminŋo tun xa xan xa boyi mennu to x’e halagi, a muɲabeteta wolu xoto folo. 23 Bari a x’a la makaro yita mennu la, x’e toben kabirin waxati jan xo i si a la nooro soto, a diyata a ɲen x’a la noorotigiyaba yita wolu la. 24 Nte lelu mu wo ti, a xa ntelu mennu kili xa bo Yahudiyalu to, bari wo doron nte, a xa kililo ke xa bo siya to dulu to. 25 A xa wo le fo kila Ose la kitaabo to xo: «Siya men tun nte ń na siya ti, ń si wo kili xo ń na siya. Xabiilo men tun man kili xo xanuninŋo, ń si wo kili xo xanuninŋo. 26 A tun fota i ɲen jan men xo: “Alu nte ń na moxo ti”, i si kili non fan xo Ala nilama dinŋolu.» 27 Kila Esayi du xa ɲin fo Banisirayila la kuwo to xo: «Haali nin Banisirayila bonsonŋo siyata í xo xooxojida la keɲo, i totuninŋo doron nelu be kisila. 28 Bawo Marigi si a foxanŋo ke, x’a latimme junna junna duguxulo xan.» 29 Kila Esayi tun x’a fo du xo: «Nin Kelebulolu tigo Marigi tun man n dolu ke siyo ti, n tunnu si jani xeru í xo Sodome gallo keta ɲa men. N tunnu si ke Gomore gallo ɲoxonŋo ti.» 30 Saasa, alan si mun fo? Siya tolu men tunnu nte Ala la tilinninɲa ŋininna, wolu xa Ala la tilinninɲa soto lannaya xanma. 31 Banisirayila dinŋolu men tunnu be Ala la tilinninɲa ŋininna sariya silo la, wolu dasata sariya silo taxamala. 32 Mun na i man tilinninɲa soto? Bawo i man a ŋinin lannaya la, bari i x’a ŋinin kewalolu fe. A be í xo i takkita kuro la xa boyi, 33 í xo a be safenin Kitaabo to ɲa men xo: «Ń fele kuro do lala Siyon, men si moxo latakki, kuro men si moxo laboyi. Bari moxo wo moxo je la a la, wo tigo me malu abada.»

10

1 Ń badinŋolu, men be ń niyo ma, nin ń be Ala matarala Yahudiyalu ɲen wo la, wo mu le xo i xa kisi. 2 Ń s’i seedeya, xo i be jijanin Ala kuwo to. Bari i man a ɲa lon. 3 I man a faamu Ala be a la tilinninɲa dila moxolu ma ɲa men. I xa tilinninɲa ŋinin i fannu barako la. Wo la, Ala be tilinninɲa dila moxolu ma ɲa men, i man son wo ɲa ma. 4 Kirisita le keta sariya dafa ti; walasa moxo wo moxo lata a la, wo xa Ala la tilinninɲa soto. 5 Moxo si Ala la tilinninɲa soto sariya la ɲa men, kila Musa xa wo safe ten xo: «Moxo men je sariya la folu latimme, wo si nilamaya wolu fe.» 6 Ala si tilinninɲa di moxo ma lannaya la ɲa men, wo ɲa safeta ten xo: Í xana a fo í xonoto xo: «Jon si yele xa taxa sanŋo to n ɲen?» Wo xoto le, xa Kirisita lajigi. 7 Walla xo: «Jon si jigi duguxulo xoto n ɲen?» Wo xoto le, xa Kirisita lawuli xa bo saya to. 8 Ala la xumo be mun ne fola? A xo: «Xumo be í senbo to, a be í da la, a be í jusukunŋo la.» Wo xumo mu lannaya xumo le ti, n be men waajula. 9 Nin í x’a fo í da la xo Isa le mu Marigi ti, anin nin í lata a la í jusukunŋo la xo Ala x’a lakuni xa bo furelu to, í si kisi. 10 Bawo nin í xa lannaya ke í jusukunŋo la, í si Ala la tilinninɲa soto. Nin í x’a la kuwo fo í da la, í si kisi. 11 A be í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Moxo wo moxo je la Marigi la, wo tigo me malu abada.» 12 Faranfansi nte Yahudiyalu nin siya tolu te. I bee be Marigi kilin ma. Moxo wo moxo je a toxo kili, a si a la ɲumaya yita wo tigo la. 13 Bawo Kitaabo b’a fola xo: «Moxo wo moxo je Marigi toxo kili, wo si kisi.» 14 Bari i si a toxo kili ɲa di, x’a tara i man la a la? I si la a la ɲa di, x’a tara i man a toxo me? I si a toxo me ɲa di, nin moxo man i waaju? 15 I si waajulo ke ɲa di, nin i man ki? A be í xo a be safenin Kitaabo to ɲa men xo: «Mennu be nala xibaru dimanŋolu fola, wolu la samataxanŋo xa di.» 16 Bari moxolu bee man son xibaru Dimanŋo to. Kila Esayi xa wo le fo xo: «Marigi, n xa xumo men fo, jon lata wo la?» 17 Wo ɲa ma, lannaya be sotola Xibaru Dimanŋo lamelo le fe. Wo Xibaru Dimanŋo mu Kirisita la xumo le ti. 18 Nte be ŋininxalo kela xo: Yahudiyalu man wo xibaro me ba? I x’a me le de! Kitaabo b’a fola xo: «I xanmeta duguxulo dula bee. I la xumolu sita duniya danŋo ma.» 19 Ń be ŋininxalo kela tugun xo: Banisirayila dinŋolu man a faamu le ba? Kila Musa folo xa jaabo men di wo to, wo fele: Ala xo: «Siya men man jaate, ń si wo ke x’alu lakiiliya. Ń si siya hakilintanŋo ke, x’alu ladimin.» 20 Wo xo du, kila Esayi fatiyata x’a fo Ala la xan to xo: «Men tunnu nte ń ŋininna, wolu xa ń je. Men tunnu nte nte la kuwo maŋininxala, nte xa ń yita wolu la.» 21 Bari a xo Banisirayila la kuwo to xo: «Ń xa tilo ban ń bulo lola siya murutininŋo nin siya banninŋo ɲen.»

11

1 Wo tumo la, Ala x’é ban a la moxolu to le ba? Ayi de! A man í ban i to. Bawo nte fan mu Banisirayila dinŋo do le ti. Ń mu Burehima bonsonŋo do le ti. Ń bota Bensamen xabiilo to. 2 Ala x’a la moxo mennu sugandi kabirin folofolo, a man í ban wolu to. Kila Eli x’a la jusuxaso fo Ala ɲen Banisirayila la kuwo to tumo men, Kitaabo be men fola non xan, alu hakilo nte wo la ba? 3 A xo: «Marigi, i xa í la kilalu faxa, xa í la sadaxajanidulalu tiɲa. Nte kilinpe le tuta. I b’a fe xa nte du faxa.» 4 Bari Ala x’a jaabi mun na? A x’a jaabi xo: «Ń xa xe wulu woorowula mara ń fan ɲen, mennu man i ɲongi bolibatuta Baali xoto.» 5 Wo be ɲa men, a be ten bi du, i totuninŋolu be je, Ala xa mennu sugandi a la ɲumaya xanma. 6 A xa i sugandi a la ɲumaya le xanma. A man i sugandi i la kebaara xanma; nin wo nte, Ala la ɲumaya tun me ke ɲumaya ti tugun. 7 Wo falinta mun na? Banisirayila dinŋolu xa men ŋinin, i man wo soto. Ala la sugandininŋolu doron nelu x’a soto. I tolu jusukunŋo xoleyata, 8 í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Ala xa i hakilo dataxun, xa i ɲalu bali xa jelo ke, xa i tulolu sukki i xana meli ke, fo xa si bi ma.» 9 Mansaxe Dawuda du x’a fo xo: «I la domololu xa ke i ɲen kalanŋo ti, xa ke i ɲen jala ti, men s’i laboyi, xa ke i la ku jaxolu sara ti. 10 Ala mu dibo kela i ɲalu la, walasa i xana dula je. I xo xutuninŋo xa tu tuma bee.» 11 Yahudiyalu takkininma, i boyimuumeta le ba? Ń be alu ŋininxala. Ayi de! Bari i la filo x’a tu siya tolu xa kisilo soto, walasa i ɲa xa bo siya tolu fe. 12 Nin i la filo keta duniya ma nafaba ti, nin i la majigo le keta sabaabu ti xa nafaba lasi siya tolu ma, nin i bee x’e koppa Ala ma dun? Wo nafa me bunɲa bete bete ba xa tanbi folo xan? 13 Ate mennu nte Yahudiya ti, ń be men fola silan, ń b’a fola alelu ɲen. Ala xa nte ke siya tolu la kiladinŋo ti. Nte be ɲaxalila wo baaro xanma, 14 walasa xa ń na siya moxolu lakiiliya, nin dolu si kisi i to. 15 Ala xa Yahudiyalu bula senbo to, wo le nata benŋo ti a nin duniya to te. Awa, nin Ala x’a xofele i ma, mun si ke wo to? Wo si ke sabaabu ti furelu xa kuni xa bo saya to. 16 Nin buurukun folo dita Ala ma sadaxo ti, buuro to bee du xa senu. Nin yiro lillolu dita Ala ma, a bulo dulu xa senu. 17 Banisirayila be le í xo yiri tutuninŋo do, nin wo be kilila xo oliwejuwo. Ala xa bulo dolu tege xa bo a la, xa ite noto wolu no to, ite men nte Yahudiya ti. Ite be le í xo wulaxono oliwejuwo bulo. Jiyo men be bola oliwejuwo lillolu to xa yele, í du be do sotola wo to saasa. 18 Í xana í fan fisiya wo bulolu ti, mennu tegeta. Nin í be í fan xutula, a lon de xo lilli nte dennin ite la; ite le be dennin lillolu la. 19 Ń x’a lon í si don fo no ń ɲen xo: «Wo bulolu tegeta le, walasa nte xa noto i no to.» 20 Tonɲa le mu, i tegeta i la lannayabaliya le xanma. Ite notota wolu no to í la lannaya le xanma. Bari í xana í wasu i la; sila le! 21 Bawo nin Ala man oliweju tutuninŋo fan bulolu tu je, a me ite du tu je. 22 A jaate muta, Ala b’a la ɲumaya nin a la fatiya yitala i ɲoxo la ɲa men: Mennu boyita, a xa fati wolu ma. A xa ɲin ite ma. Bari fo í yilo xa tu a la ɲumaya ma le; nin wo nte, a s’í du tege í xo yiribulo. 23 Nin Banisirayila dinŋo dulu man tu lannayabaliya xono, i si noto i no to tugun, bawo a sinŋo be Ala ɲen x’e noto tugun. 24 Ite men tegeta xa bo wulaxono oliwejuwo la, xa na í noto oliweju soobe ma, x’a tara í nin wo nte kilin ti; wo mennu mu oliwebulu soobelu ti, wolu noto me diya i fannu juwo ma ba? 25 Ń badinŋolu, ń nte a fe ɲin gulle in xa tu alu ma duguwo to, walasa alu xana alu fannu jaate hakilitigolu ti: Banisirayila moxo dolu jusukunŋo si tu xoleyanin fo siya tolu to moxo kisitalu xa dafa tumo men. 26 Wo to, Banisirayila dinŋolu bee si kisi, í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Kisibaxo si na xa bo Siyon. A si lannayabaliya bo Yaxuba bonsonŋo to. 27 Ń be nala Kafuxanŋo men kela ń nin i te, nin ń x’e la junubolu bo je tumo men, wo le fele.» 28 xibaru Dimanŋo boxo la, i keta Ala jaxolu ti, bawo i xa i ban a to. Wo keta alu siya tolu ma nafa ti. Bari Ala la sugandilo boxo la, Ala b’e fe i mamaxelu la kuwo xanma. 29 Bawo Ala je fenŋo men di, a nte í yelemala wo ma tugun x’a ta. Nin a xa moxo kili ku do xanma, a nte wo bola a ma. 30 Xotonin, alu tunnu nte Ala foxanŋo mutanin, bari saasa alu xa Ala la hinno lon, bawo Yahudiyalu x’a foxanŋo bula. 31 Wo ɲa ma, saasa i dulu xa Ala foxanŋo bula, walasa alu xa Ala la hinno men soto, wo xanma, hinno xa ke i dulu la. 32 Bawo Ala xa moxolu bee tu je i x’e ban folo, walasa xa hinna i bee la. 33 Ala la fenbeetigiya nin a la hakilitigiya, nin a la lonŋo danŋo me je no. Jon si a la ku lategeninŋolu ɲa fo no? Jon si a la silolu faamu no? 34 Í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Jon xa Marigi miiriya lon? Jon keta a tonbenbaxo ti? 35 Jon folo xa fen di a ma, nin a be wo bululasaagila?» 36 Bawo fenŋo bee bota ate le bulu. Fenŋo bee be je ate le barako to. Fenŋo bee be ate le ɲen. Barako xa la Ala ɲen fo abada! Amiini.

12

1 Ń badinŋolu, Ala x’a la hinnayeba yita n na ɲa men, wo xanma ń be alu tonbenna xo alu x’alu fannu bee di Ala ma sadaxa nilama ti, men xa senu, men xa di Ala ɲen. Alu xa xan xa Ala batu ɲa men tigi tigi, wo ɲa le fele. 2 Alu xana ɲin duniya in keɲa ta, bari alu a tu Ala x’alu yelema, xa hakili kuto di alu ma. Nin wo keta, alu si Ala sago lon: Men xa bete, men xa di a ɲen, anin men be dafanin. 3 Ala x’a la so men xarifa nte ma a la neemo xanma, ń b’a fola alu bee ɲen xo: Alu xana alu fannu ke fen ti, x’a tara alu nte men ti. Bari alu kilin wo kilin xa í fan majigi x’é ben Ala la lannaya dinmaninŋo ma alu ma. 4 N mu bala kilin ne ti. Bari dula kiika be dennin wo la. Wo dula bee nin a lodula le mu. 5 Wo be ɲa men, haali x’a tara n lannayabaxo xa siya, n mu bala kilin ne ti n nin Kirisita la kafo fe. N bee du be dennin i ɲoxo la, í xo bala kilinŋo dulalu be dennin i ɲoxo la ɲa men. 6 Solifenŋo mennu dita n bee kilin kilin ma, x’a la Ala la neemo xan, wolu nte kilin ti. Nin do la so keta kilaya ti, wo tigo xa xan xa wo ke lannaya to. 7 Nin do xote la so keta don ti xa moxolu haajo ɲiɲa, wo xa wo ke. Men na so mu moxolaxaranŋo ti, wo xa laxaranno ke. 8 Men na so mu xa moxo tolu tonben, wo xa moxolu tonben. Men be nilo kela, wo xa bo a bulo la. Men be ɲamoxoya kela, wo xa í jija wo ma. Men be segebaxantunŋolu deemala, wo xa wo ke ɲaɲo to. 9 Xanuya xa ke x’a tara fulankafuya nte a to. Alu i ban jaxumanŋo to, x’e noto ku ɲuma la. 10 Alu i ɲoxo xanu bete í xo badinmalu. Alu i jija x’e ɲoxo bunɲa. 11 Alu ke baarala ti, alu xana ke salabaxantun ti. Alu baaro ke Marigi ɲen alu jusukunŋo bee la. 12 Gigo men be alu la, alu ɲaxali wo xanma. Alu muɲa tooro xono, x’alu timinadiya Alamatara la. 13 Alu badin lannayabaxolu deema sege xono, xa luntanŋolu jigiya. 14 Alu duwa alu toorobaxolu ɲen. Alu duwawo ke, alu xana dangali ke. 15 Alu ɲaxali ɲaxalibaxatolu fe, xa xasi xasibaxatolu fe. 16 Benŋo xa ke alu nin i ɲoxo te. Alu xana alu fannu bunɲa. Bari alu son baara doxomandinŋolu ma. Alu xana alu fannu jaate moxo hakilitigilu ti. 17 Alu xana moxo la jaxuman sara jaxuman na. Alu a ŋinin xa ɲuma ke moxo bee ɲa xoto. 18 Nin alu fannu sinku b’a to, alu i jija benŋo xa ke alu nin moxo bee te. 19 Ń na xanuninŋolu, alu fannu xana alu la julolu sara, bari alu a tu Ala x’a la diminŋo yita, í xo a be safenin Kitaabo to ɲa men xo: «Nte le mu tasarabaxo ti, nte si alu ta sara; Marigi xo ten.» 20 «Nin xonxo be í jaxo la, domolo di a ma. Nin mindoxo b’a la, jiyo di a ma a x’é min. Nin í xa wo ke, a be le í xo í xa takenbo jurumi a kunŋo xan.» 21 Jaxumanŋo xana í mano; bari jaxumanŋo mano ɲuma la.

13

1 Moxo bee xa xulu fangolu ɲen, bawo fanga nte je men man bo Ala la. Fango mennu be siginin, i sigibaxo mu Ala le ti. 2 Wo le x’a tu, moxo men je fango sooso, wo xa Ala la ku lategeninŋo sooso. Mennu be i banna a ma, wolu si kiito lasi i fannu ma. 3 Nin í be ɲuma kela, í silaku nte fankamalu ɲa, bari nin í be jaxumanŋo le kela, í xa xan xa sila i ɲa. Nin í nte a fe xa sila fango ɲa, ɲuma ke. Nin í xa ɲuma ke, í si a la toxo dimanŋo soto. 4 Fango be Ala la baaro le la, walasa a x’é bula xa ɲuma ke. Nin í be jaxumanŋo kela, sila de; bawo fanŋo nt’a bulu gansan xa ɲangilo ke: A be Ala la baaro le la, walasa x’a la diminŋo yita kujaxukela la. 5 Wo le x’a tu, alu xa xan xa xulu fango ɲen. A xana ke Ala la diminŋo ɲasilanɲa doron xanma, bari a xa ke jusukunɲumaya du xanma. 6 Wo le du b’a tula, alu be sagallo sarala. Mennu be wo sagallo mutala, Ala le x’e bula wo baaro la, xo i x’a ke a ɲa ma. 7 Moxo bee nin men xa xan, alu wo di wo ma. Alu sagallo di sagalletigo ma, xa sagallendinŋo di a mutabaxo ma. Alu xa xan xa sila men ɲa, alu sila wo ɲa. Alu xa xan xa men bunɲa, alu wo bunɲa. 8 Moxo la julu xote xana ke alu la fo ɲoxoxano kilin. Katugu moxo men be a moxoɲoxo xanula, wo xa sariya dafa. 9 Sariya mennu b’a fola xo: «Í xana jadoya ke, í xana moxo faxa, í xana suuɲali ke, í ɲa xana bo moxo la fen fe.» Anin wo tolu bee be ɲin sariya in ne xono xo: «Í xa í moxoɲoxo xanu í xo í fan.» 10 Nin í b’é moxoɲoxo xanula, í me ku jaxu ke a la. Wo le xanma, moxo men b’a moxoɲoxo xanula, wo xa sariya muume le dafa. 11 Alu wo xumo jaate bete, bawo alu fannu x’a lon xo n be waxato men to bi, wo xa xole: Alu kunitumo sita xa bo sinnoxo to. Alan nin kisilo xa sutu saasa xa tanbi n na lannaya ketumo xan. 12 Suwo janfayata, saxuyelo sutiyata. Wo xanma, alan xa dibo kuwolu dabula, xa keneya kuwolu ta xa i ke n na kelekemiranŋolu ti. 13 Alan x’e taxama taxamaɲa beto ma, í xo a xa xan xa ke ɲa men. Alan xa n fannu tanga domolibajaxo nin dolobaminŋo nin jadoya nin ku kabaninke nin kelo nin kiiliya ma. 14 Alu Marigi Isa Kirisita jigolu dun alu la, í xo alu xannadoroko. Alu xana a lo alu fannu sago nofe tugun, x’alu fannu nidiyanɲekuwolu ke.

14

1 Ń badinŋolu, moxo mennu be alu to, nin i barako xa doxo lannaya to, alu wolu mutakubete. Alu xana son x’e la miiriyalu sooso. 2 Do be je, a la lannaya si a bula fenŋo bee domola. X’a tara do be je, a la lannaya la doxoya xanma, a me subu domo. 3 Men si fenŋo bee domo no, wo xana subudomobalo doxoya. Subudomobalo du xana fenŋo bee domobaxo jalagi, bawo Ala x’a lamuta. 4 Ite mu jon ti nin í be do xote la baarakedinŋo jalagila? A loninŋo tuta wo, a boyita wo, a marigi le kunku mu. A si tu lonin fan, bawo a sinŋo be Marigi ɲen x’a tu lonin. 5 Do bulu, lunŋolu xa fisa i ɲoxo ti. Do xote bulu, i bee kilin. Bee xa ke í miiriya ti. 6 Men be lunŋo do bunɲala, a b’a bunɲala Marigi le ɲen. Men be fen bee domola, a b’a domola Marigi le ɲen, bawo a be barako bulala Ala ɲen xa wo domo. Men nte fen bee domola, a be wo kela Marigi le ɲen. A du be barako bulala Ala ɲen. 7 Alan si nte í nila n fannu ɲen. Alan si du nte sala n fannu ɲen. 8 Nin alan be i nila, n be i nila Marigi le ɲen. Nin n sata, n sata Marigi le ɲen. N be i nila wo, n sata wo, n mu Marigi le ta ti. 9 Bawo Kirisita sata le xa kuni, walasa a xa ke furelu nin nilamalu Marigi ti. 10 Wo ɲa ma, mun na ite be í badinŋo jalagila? Mun na ite du be í badinŋo doxoyala? Alan bee si lo Ala ɲa xoto kiito xanma. 11 Bawo a be safenin Kitaabo to xo: «Nte Marigi Nilama xo: Moxo bee si ɲongi nte ɲen. Nenŋo bee si Ala tantu.» 12 Wo ɲa ma, alan bee fan si í ta laxali Ala ɲen. 13 Wo xanma, alan xa fata i ɲoxo jalagila, bari alu a latege xo alu me fusi ke, men si alu badinŋo latakki, walla x’a laboyi. 14 Ń x’a lon, Marigi Isa x’a lahenne ń ma, xo fen si nte je, nin a be noxonin a fan ma. Bari nin moxo do be fenŋo do jaatela xo a be noxonin, wo fenŋo be noxonin wo tigo le ɲen. 15 Nin í la fen domota xa í badinŋo ladimin, wo xoto xo í nte í taxamala xanuya silo xan tugun. Kirisita sata moxo men ɲen, í la fen domota xana ke sabaabu ti xa wo sanko. 16 Atelu be fenŋo men mafelela xo a xa ɲin atelu ɲen, wo xana ke jalagifen ti tolu bulu. 17 Bawo Ala la Mansaya nte domoli nin minni ti, bari tilinninɲa nin heero nin ɲaxalo le mu, Ni Senunŋo barako to. 18 Moxo men be baaro kela Kirisita ɲen ten, wo la kuwo xa di Ala ɲen. A si moxo dulu la toxoɲuma soto. 19 Kuwo mennu si na heero ti, nin i si n bee lataxa ɲa lannaya to, alan x’a ŋinin xa wo lelu ke. 20 Í xana Ala la baaro tiɲa domolifenŋo nofe. Tonɲa, fenŋo bee xa senu. Bari nin moxo do la domolifenŋo si ke sabaabu ti xa do lafili, wo xa jaxu. 21 A xa ɲin í xana subu domo, í xana dolo min, í xa fenŋo bee tu je, men si ke sabaabu ti xa í badinŋo lafili. 22 Lannaya men b’é la wo kuwolu to, wo xa tu í nin Ala te. Moxo men jusukunŋo nte a jalagila a la ku ketalu to, heero be wo ɲen. 23 Bari moxo men be sikkala a la fen domotalu to, jalago be wo ma, bawo a man wo ke x’a la lannaya xan. Fen wo fen man ke x’a la lannaya xan, wo mu junubo le ti.

15

1 Ntelu mennu barako xa bun lannaya to, alan xa xan xa barakentanŋolu la dono ta. N xana n fannu diyanɲo ke. 2 Alan bee xa í moxoɲoxo diyanɲekuwolu ke a nafa xanma, walasa a xa taxa ɲa lannaya to. 3 Haali Kirisita man a fan diyanɲo ŋinin, bari í xo a be safenin Kitaabo to ɲa men xo: «Ala, í nanibaxolu la nanilolu lata nte xan.» 4 Fen wo fen safeta Kitaabo to xa tanbi, a safeta le xa n naxaran, walasa muɲo nin Kitaabo be hakililasigo men dila, wo x’a tu n xa gigo soto. 5 Ala, muɲo nin hakililasigo Mansaxe, xa benŋo ke alu te, í xo a xa di Isa Kirisita ɲen ɲa men. 6 Nin wo keta, alu bee kafuninŋo xanbenninŋo si n Marigi Isa Kirisita Fa Ala tantu. 7 Alu i ɲoxo muta bete í xo Kirisita x’alu muta ɲa men, walasa bunɲa xa la Ala xan. 8 Ń b’a fola alu ɲen xo, Kirisita keta Yahudiyalu la baaradinŋo ti, walasa Ala xa lahido mennu ta i mamaxelu ɲen, wolu xa dafa. Wo ɲa ma, a xa Ala la xantigiya yita. 9 Kirisita la na xa siya to dulu bula barako lala Ala ɲen a la hinno xanma, í xo a be safenin Kitaabo to ɲa men xo: «Wo xanma, ń be í tantula duniya siyalu to, xa donkilolu la xa í toxo bunɲa.» 10 A be safenin du xo: «Siyalu, alu nin Ala la moxolu xa ɲaxali i ɲoxo fe.» 11 Anin du xo: «Siyalu, alu bee xa Marigi tantu. Moxolu bee x’a tantu.» 12 Kila Esayi du x’a fo xo: «Moxo do si bo Yese to. A si wuli xa siyalu mara. Siyalu s’i gigo la a xan.» 13 Gigisigibaxo Ala xa ɲaxaliba nin heeraba di alu ma lannaya xono, walasa alu gigo xa bunɲa bete bete, Ni Senunŋo barako to. 14 Ń badinŋolu, men mu alu la kuwo ti, ń fan be lanin a la xo ŋanneya betolu be alu la. Alu xa lonŋo bee soto. Alu s’a no du xa i ɲoxo tonben. 15 Wo bee nin a ta, nte xa ń ja xoleya xa fenŋo dolu safe alu ɲen, walasa x’alu hakilo lajigi. Ń xa wo ke, bawo Ala x’a la neemo di ń ma, 16 nin ń si ke Isa Kirisita la baaradinŋo ti siya tolu to. Ń be Ala la sadaxalasibaxaya baaro la, nin wo mu Ala la xibaru Dimanŋo folo ti. Ń be wo baaro la, walasa siya tolu xa ke í xo Ala diyanɲesadaxo, anin i xa ke a ta ti, Ni Senunŋo barako to. 17 Wo to, nte be baaro men na Ala ɲen, ń si ń kunŋo xotota wo xanma, Isa Kirisita barako to. 18 Ń me fatiya xa fusi fo xo ń x’a ke, fo Kirisita barako xa ń bula men kela, nin wo mu xa siya tolu lason Ala ma. Kirisita xa wo ke ń na xumolu la, anin ń na kewalolu la, 19 anin taagumanseedolu nin kawakuwolu nin Ala Ni Senunŋo barako to. Wo ɲa ma, x’a damuta Yerusaleme ma, fo xa taxa a bula Iliri jamano la, ń xa Kirisita Xibaru Dimanŋo fo wo bee to, x’a dafa. 20 Kirisita toxo man fo dula mennu folo, nte tun nte a fe xa Xibaru Dimanŋo fo dula xote nin non nelu nte. Ń xa wo ke walasa ń xana suwo lo do xote la damuto xan. 21 Wo ɲa ma, men be safenin, ń xa wo dafa xo: «A la kuwo xibaro man fo mennu ɲen, wolu s’a je. Men tunnu man a la kuwo me, wolu s’a faamu.» 22 Wo le xa ń bali sinɲa kiika ti xa taxa alu bata. 23 Saasa, ń xa ń soto ń na baaro la ɲin jamana innu xono. A si san kiika bo saasa, a xa di ń ɲen xa taxa bo alu ma. 24 Nin ń be taxala Esipaɲe jamano xan tumo men, ń b’a fe xa taxa alu je, walasa nin n xiide bota i ɲoxo la tumo men, alu xa ń deema xa taxa je. 25 Bari saasa ń be taxala Yerusaleme, lannayabaxolu haajo ɲiɲa xanma. 26 Bawo Maseduwane jamano nin Akayi jamano lannayabaxolu fannu x’a latege xa i bulu kafu i ɲoxo ma, x’a di Yerusaleme lannayabaxa segebaxantunŋolu ma. 27 I fannu xa wo latege. I xa xan xa wo ke du, bawo Ala xa neemo men ke Yahudiya lannayabaxolu ɲen, itelu siya tolu xa do soto wo neemo to. Wo to, a xa xan i dulu xa Yahudiyalu deema i bulufenŋolu la. 28 Nin ń xa wo kuwo ɲabo tumo men, xa wo nilifenŋo di, ń si taxa Esipaɲe. Ń taxato si bo alu bata la. 29 Ń x’a lon xo nin ń be taxala alu bata, ń nin Kirisita la duwawo dafaninŋo le be taxala. 30 Ń badinŋolu, ń be alu matarala n Marigi Isa Kirisita nin Ni Senunŋo la xanuya xanma, alu ń faasa, xa Ala matara ń ɲen. 31 Alu Ala matara walasa ń xa kisi Yude maro lannayabalolu ma, anin ń be taxala nilifenŋo men dandanna Yerusaleme, wo xa diya je lannayabaxolu ɲen. 32 Wo ɲa ma, nin Ala sonta, nte ɲaxalininŋo si si alu ma, xa ń tofoɲo alu bata waxati la. 33 Heeratigi Ala xa ke alu bee fe. Amiini.

16

1 Ń be alan badinmusu Febe la kuwo xoleyala alu ma. Ala la jama men be Sankere, wo la baarala le mu. 2 Alu a tomuta Marigi toxo la, x’a bunɲa í xo Ala la moxo xa xan xa bunɲa ɲa men. A maakuwo keta alu la ku wo ku to, alu x’a deema. A xa badin kiika deema. A xa nte fan deema. 3 Alu xa Pirisiye nin Akilasi xonton. Wolu mu nte baarakeɲoxolu ti, Isa Kirisita la baaro to. 4 I bota i niyo la, walasa xa nte niyo kisi. Nte kilin nte i waleɲumalonna, bari Ala la jama mennu be siya tolu to, wolu bee be i waleɲumalonna. 5 Ala la jama men be kamarila i la luwo ma, alu xa wo dulu xonton. Alu xa ń badin bete Epayineti xonton. Ate le folo xa lannaya ke Kirisita la, Asi maro xono. 6 Alu Mariyama xonton, wo men xa baara kiika ke alu ɲen. 7 Alu ń badinŋolu xonton: Andoronikusi nin Yuniyasi. Ń nin wolu tunnu be kaso la. Kiladin soobe lelu mu. I lata Kirisita la nte ɲa. 8 Alu Anpiliyasi xonton. A la kuwo xa di bete nte ɲen Marigi la silo la. 9 Alu Uruben xonton. Ń baarakeɲoxo le mu Kirisita ɲen. Alu ń badin xanuninŋo Sitasi du xonton. 10 Alu Apele xonton. Ate la lannaya tuta siginin Kirisita la. Alu Arisitobuli la lumamoxolu xonton. 11 Alu ń badin Herodiyon xonton. Alu Narisisi la lumamoxolu xonton, mennu be Marigi la silo xan. 12 Alu Tirifene nin Tirifose xonton, mennu segeta Marigi la baaro la. Alu ń badinmusu soobe Pereside xonton. Ate segebeteta n Marigi ɲen. 13 Alu Rufusi xonton, Marigi la moxo soobe le mu, anin a na. A na mu ń na le ti. 14 Alu Asenkirite nin Fulegon nin Heremesi nin Patorobasi nin Heremasi xonton, anin badinŋolu mennu be i bata. 15 Alu Filologe nin Juli xonton, anin Nere nin a badinmuso anin Olinpasi nin Ala la moxolu mennu be i bata. 16 Alu i ɲoxo xonton baatayalixontonni senunŋo la. Kirisita la jama moxolu bee be alu xontonna. 17 Ń badinŋolu, ń be alu lasobila: Alu i korosi moxolu ma, mennu be nala soosolo tila, xa lannayabaxolu lafili. Alu xa xaranŋo men soto, i si wo sooso. Alu i soobo wo moxolu la. 18 Bawo wo moxo sifalu nte baaro kela n Marigi Kirisita ɲen. I be baaro kela i fannu xonobato le ɲen. I si kulonbalolu lafili i la xuma dimanŋolu nin i la tulutodiya xumolu la. 19 Bee x’a lon xo alu be xulunin Marigi ɲen. Alu la wo kuwo be nte ɲaxalinin. Ń b’a fe alu xa hakilitigiya soto xa ku ɲuma ke, xa ku jaxo tu je. 20 Dondin, heeratigi Ala si Sentane toɲonxo alu sinŋo xoto. N Marigi Isa la neemo xa ke alu fe! 21 Ń baarakeɲoxo Timote be alu xontonna, a nin ń badinŋolu: Lusiyusi nin Jason nin Sosipatere. 22 Nte Teretiyusi men xa ɲin letere in safe Poli ɲen, ń be alu xontonna Marigi toxo la. 23 Ń jatigi Gayusi, anin Ala la jama bee jatigi, be alu xontonna. Dugo xaalisimarala Erasite be alu xontonna. N badinxe Karitusi du be alu xontonna. [ 24 N Marigi Isa Kirisita la neemo xa ke alu bee fe. Amiini!] 25 Alan xa Ala tantu! Nte be xibaru Dimanŋo men waajula Isa Kirisita la kuwo xan, sinŋo be Ala ɲen x’alu la lannaya sinsin wo la. Wo Xibaru Dimanŋo gullo yitata. A tun be dugunin kabirin folofolo. 26 Bari saasa, Ala x’a la keno xan kilalu la kitaabolu la. Siyalu bee lalonta a la, í xo badabanŋo Ala x’a latege ɲa men. Wo keta walasa moxo bee xa la a la, xa xulu a ɲen. 27 Tanto be Ala kilinpe ɲen, men mu hakilitigo ti, Isa Kirisita toxo la, fo abada. Amiini!