MACU

1

1 Isa Kirisita burujuwo fele: Isa bota mansaxe Dawuda to, Dawuda bota Burehima to. 2 Burehima xa Nsiyaxa bange, Nsiyaxa xa Yaxuba bange, Yaxuba xa Yuda nin a badinxelu bange. 3 Yuda xa Faresi nin Sera bange, wolu na tun mu Tamare le ti. Faresi xa Eseron bange, Eseron xa Arama bange. 4 Arama xa Aminadabe bange, Aminadabe xa Nason bange, Nason xa Salumon bange, 5 Salumon xa Bowasi bange, wo na tun mu Arahabu le ti. Bowasi xa Yobede bange, wo na tun mu Ruti le ti. Yobede xa Yese bange. 6 Yese xa mansaxe Dawuda bange. Mansaxe Dawuda xa mansaxe Sulemani bange, wo na tun mu Uri musu le ti. 7 Sulemani xa Robuwamu bange, Robuwamu xa Abiya bange, Abiya xa Asafu bange, 8 Asafu xa Yosafati bange, Yosafati xa Yoramu bange, Yoramu xa Osiyasi bange, 9 Osiyasi xa Yowatamu bange, Yowatamu xa Asasi bange, Asasi xa Esekiyasi bange. 10 Esekiyasi xa Manase bange, Manase xa Amon bange, Amon xa Yosiyasi bange. 11 Yosiyasi xa Yekoniya nin a badinxelu bange, Banisirayila dinŋolu mutata xa taxa Babilone tumo men. 12 Banisirayila dinŋolu taxaninma Babilone jamano xan, Yekoniya xa Salatiyeli bange, Salatiyeli xa Sorobabeli bange, 13 Sorobabeli xa Abiyode bange, Abiyode xa Eliyakime bange, Eliyakime xa Asore bange, 14 Asore xa Sadoke bange, Sadoke xa Asime bange, Asime xa Eliyude bange, 15 Eliyude xa Eleyasare bange, Eleyasare xa Matan bange, Matan xa Yaxuba bange, 16 Yaxuba xa Mariyama xe Yusufu bange, Isa men be kilila xo Kirisita, Mariyama xa wo bange. 17 X’a ta Burehima ma fo xa si Dawuda ma, yelemakun tan nin naani le tanbita. Wo xo, x’a ta Dawuda ma fo xa si Banisirayila dinŋolu muta waxato ma xa taxa Babilone jamano xan, yelemakun tan nin naani le tanbita. X’a damuta wo waxato ma fo xa si Kirisita bange tumo ma, yelemakun tan nin naani le tanbita. 18 Isa Kirisita la wuluwo naɲa fele: A na Mariyama tun mu Yusufu mamutamuso le ti. Jannin Yusufu x’a lon musu ti, a arajigeta Ni Senunŋo barako to. 19 A xe Yusufu tun mu moxo tilinninŋo le ti. A tun nte a fe xa Mariyama toxo tiɲa. Yusufu x’a latege a fan xono x’a futukuwo dabula duguwo to. 20 X’a tu í miirila wo ma, Marigi la melekiyo do nata a ma siibo to, x’a fo a ɲen xo: «Yusufu, Dawuda mamarinŋo, í xana sila xa Mariyama ta í musu ti, a arajigeninŋo be dinŋo men na, wo keta Ni Senunŋo le barako to. 21 A be nala wulula dinxe la. Í si a toxola xo Isa, bawo a be nala a la moxolu kisila i la junubolu ma.» 22 Wo kuwolu bee keta, walasa Marigi xa xumo men dun a la kila da, wo xa ke, 23 xo: «Xarafandin xelonbalo si arajige, a si wulu dinxe la, men si toxola xo Emanuyeli», wo toxo xoto xo: «Ala nin ntelu mu». 24 Yusufu wulininma sinnoxo to, a xa ɲin ku innu ke í xo Marigi la melekiyo x’a fo a ɲen ɲa men. A xa Mariyama ladun, 25 bari ku man dun i nin i ɲoxo te jannin Mariyama xa wulu wo dinxe la. Yusufu xa dinŋo toxola xo Isa.

2

1 Isa bangeta Betileheme, Yude maro xono, mansaxe Herode tilo, a bangeninŋo xo, lonna dolu bota Koton xa si Yerusaleme, xa ŋininxalo ke xo: 2 «Yahudiyalu la mansaxe men birin bangela, a be min? N x’a la loolo je Koton, n nata x’a batu.» 3 Mansaxe Herode xa wo me tumo men, a hakilo ɲaxamita anin Yerusaleme bee. 4 A xa jamano sadaxalasibaxa kuntigolu bee nin sariya karanmoxolu kamari x’e ŋininxa Kirisita xa xan xa bange dula men. 5 I x’a jaabi xo: «Betileheme, Yude maro la», bawo kila xa men safe, wo felenti: 6 «Betileheme, ite men be Yuda jamano to, í nte gallundin ti Yuda gallubalu to; bawo kuntigo do be nala bola ite to, men si ń na jamano, Banisirayila mara.» 7 Herode xa lonnalu kili duguwo to, x’e ŋininxa loolo bowaxati jonjonŋo la. 8 Wo xo, a x’e ki Betileheme x’a fo i ɲen xo: «Alu taxa deenano xibaruya jonjonŋo ŋinin. Nin alu x’a je, alu na ń nabo a xalama, walasa ń du xa taxa a batu.» 9 I xa mansaxe la xumolu me tumo men, i taxata. I xa loolo je, i tunnu xa men nakorosi Koton, a bulata i ɲa, fo xa taxa í lo dindinŋo be dula men kunto. 10 I xa loolo je tumo men, i nitodiyata haali. 11 I dunta bugo xono, i xa dindinŋo nin a na Mariyama je. I x’e ɲongi, xa dindinŋo batu. Wo xo, i x’e la donolu tofirin x’a so sano nin digico la, anin fen suma dimanŋo do, men toxo xo mire. 12 Wo xo, Ala xa lonnalu lasobi siibo to xo i xana i koppa Herode bata ma. I xa je goori, xa taxa sila xote fe i la jamano xan. 13 Lonnalu taxaninma, Marigi la melekiyo do x’é yita Yusufu la siibo to, x’a fo a ɲen xo: «Wuli í xa dindinŋo nin a na ta, í x’é bori xa taxa Misira jamano xan. Tu je fo nte x’a fo í ɲen tumo men í x’é koppa; bawo Herode be nala dindinŋo ŋininna x’a faxa.» 14 Yusufu wulita suwo to, xa dindinŋo nin a na ta xa taxa Misira, x’é dugu non. 15 A tuta je fo Herode sata tumo men. Wo ɲa ma, Marigi xa men dun a la kila da, wo keta xo: «Ń xa ń dinxe kili xa bo Misira.» 16 Herode x’a lon tumo men xo lonnalu x’a janfa, a diminbeteta. A xa moxolu bula xa Betileheme nin a senbetogallolu dindinŋolu bee faxa, mennu siyo man tanbi san fula la, x’a ben lonnalu la waxati foninŋo ma. 17 Wo to, kila Yeremi la xuma foninŋo keta xo: 18 «Moxolu xa kulexanŋo me xa bo Rama gallo to, kule nin xasixanba, Raseli le be xasila a dinŋolu la saya la, a nte a fe a juso xa mafaxa, bawo i sata xa ban.» 19 Herode saninma, Marigi la melekiyo do x’a fan yita Yusufu la, siibo to, Misira jamano xan, 20 x’a fo a ɲen xo: «Wuli í xa dindinŋo nin a na ta, í nin i x’e koppa Banisirayila jamano xan, bawo men tunnu be dindinŋo nofe x’a faxa, wolu sata.» 21 Yusufu wulita wo ɲa in xa dindinŋo nin a na ta, x’é koppa Banisirayila jamano xan. 22 Bari kabirin a x’a me xo Arakelawusi bulata a fa Herode no to Yude mansaxeya la, a silata xa taxa non. Ala xa Yusufu lasobi siibo to, a taxata Galile maro xono. 23 A sigita gallo do to men toxo xo Nasareti. Wo ɲa ma, kilalu la ɲin xuma fonin in keta xo: «A si kili xo Nasaretingo.»

3

1 Wo tumo, Batiselila Yaya bota, xa waajulo damuta Yude wulo xono xo: 2 «Alu tuubi; katugala Ala la Mansaya sutiyata.» 3 Kila Esayi xumata men na kuwo to, wo mu Yaya le ti, a xo: «Moxo do fetenxanŋo si bo wulo xono x’a fo xo: Alu Marigi la silo toben, x’a la sila mesenŋolu latilin!» 4 Ɲogomati doroko le tun be Yaya xanna, a la tetositilanŋo tun mu gulo le ti. A baluwo tun mu tonŋo nin wulaxonoliyo le ti. 5 Yerusaleme gallo moxolu, Yude maro moxo bee anin Yuruden babulo lamininŋo bee tunnu be nala a ma. 6 I tunnu b’e loxan i la junubolu la. A tun be wolu batisela Yuruden bajiyo to. 7 Yaya x’a je tumo men xo Farisiyalu nin Sadusen diino moxolu kiika be nala nin i si batise, a xo i ɲen xo: «Fofoonedinŋolu! Jon x’a yita alu la, alu si kisi ɲa men Ala la diminŋo ma, men be nanin? 8 Alu kewalolu ke mennu s’a yita xo alu tuubita. 9 Alu xana i miiri x’a fo alu xono to xo: “N mu Burehima mamarinŋolu ti.” Ń b’a fola alu ɲen xo Ala si sin no xa ɲin kuru innu yelema x’e ke Burehima bonsonŋolu ti. 10 Ŋendo tata yirolu lillo tego xanma xa ban. Yiri wo yiri nte din ɲuma kela, wo si tege xa fili ta to. 11 Nte ken be alu batisela jiyo le la x’alu latuubi. Bari men be nanin nte xo, wo barako xa bun nte ti. Haali nte nin a man xan xa a la samatolu bo a to. Wo si alu batise Ni Senunŋo nin ta la. 12 A la ɲosurundulanŋo b’a bulu x’a la ɲo surundu. A si ɲokeso ke kurukuro xono, bari ŋaɲa, a si ta sabalo ke xa wo jani.» 13 Wo tumo, Isa bota Galile xa na Yaya bata Yuruden bada la nin a s’a batise. 14 Yaya tun man son. A xo a ɲen xo: «Nte le maakuwo b’a la ite xa nte batise, ite dun si nte haabandi ɲa di, xo ń x’é batise?» 15 Isa x’a jaabi xo: «A tu wo xa ke saasa, bawo n xa xan xa Ala sago dafa.» Wo to, Yaya sonta. 16 Isa batiseta doron, a yeleta xa bo jiyo to, sanxulo dayeleta, a xa Ala Niyo jigito je a xan í xo jenetubanŋo. 17 Xumaxanŋo do bota sanŋo to xo: «Ɲin mu ń Dinxe baato le ti, men na kuwo xa di bete nte ɲen.»

4

1 Wo xo, Ala Niyo taxata Isa ti wulo xono, walasa Sentane x’a xotobo. 2 A xa tan naani tili nin tan naani su ke a nte domoli kela. Wo xo, xonxo x’a muta. 3 Sentane x’é sodun a la x’a fo a ɲen xo: «Nin í mu Ala Dinxe le ti, a fo xo ɲin kuru innu xa yelema xa ke buurolu ti.» 4 Isa x’a jaabi xo: «A be safenin Kitaabo to xo: “Moxo nte balula domolifenŋo doron na, bari xuma wo xuma be bola Ala da, a be balula wo lelu la.” » 5 Wo xo, Sentane taxata a ti gallu senunŋo to, nin wo mu Yerusaleme ti, x’a lalo Alabatusuba sanŋo to, 6 x’a fo a ɲen xo: «Nin í mu Ala Dinxe le ti, í butun dugo ma xo; bawo a be safenin Kitaabo to xo: “Ala si yanmarolu di a la melekiyolu ma í la kuwo la, i s’í ta i bulolu to, walasa í sinŋo xana xosi kuru la.” » 7 Isa x’a jaabi xo: «A be safenin Kitaabo to xo: “Í xana Marigi í la Ala xotobo.” » 8 Sentane taxata a ti tugun kurujanba do sanŋo to, xa duniya jamanolu nin i xono nafalu bee yita a la. 9 A xo a ɲen xo: «Ń si ɲinnu bee di í ma, nin í x’é ɲongi ń xoto, xa ń batu.» 10 Wo to, Isa xo a ɲen xo: «Taxa xa bo jan, Sentane! Bawo a be safenin Kitaabo to xo: “Í si Marigi í la Ala batu, xa baaro ke ate kilin doron ɲen.” » 11 Wo xo, Sentane x’é soobo a la. Melekiyolu x’e sodun a la, x’a maakuwolu ɲiɲa. 12 Isa x’a me tumo men xo Yaya bulata kaso la, a taxata Galile. 13 A bota Nasareti xa taxa sigi Kaperenahun gallo to, wo men be siginin Galile dalaba da la, Sabulon nin Nefutali maro xono. 14 Wo ɲa ma, kila Esayi xa xumo men fo, wo keta xo: 15 «Sabulon maro, Nefutali maro, maro men be ɲatilinnin dalaba ma, anin men be Yuruden bajiyo xofe, Galile maro, ite men mu siya tolu sigidula ti! 16 Jamano moxo men tunnu be siginin dibo to, wolu xa keneyaba je! Moxo men tunnu be siginin jamana dibima xono, anin men tunnu be saya bulu, keneya bota wolu ɲen.» 17 Kabirin wo tumo, Isa xa waajulo damuta xo: «Alu tuubi, katugala Ala la Mansaya x’é sutiya!» 18 Xa Isa tu í taxamala Galile dalaba senbo fe, a xa badinma fula je; Simon, nin a be kilila xo Piyere, anin a doxoxe Andere. I tunnu be jalafilo la dalaba to, bawo molila le tunnu mu. 19 Isa xo i ɲen xo: «Alu a lo ń nofe, ń si alu ke moxoŋininnalu ti.» 20 Wo no bee to, i x’e la jalalu bula, x’a lo a nofe. 21 Isa taxata ɲa dondin tumo men, a xa badinma fula xote je; Yaxuba nin a doxoxe Yaya. Sebede dinŋo le mu wolu ti. I tunnu nin i fa Sebede le be i la xulunŋo xono, x’e la jalalu toben. Isa x’e kili. 22 Wo no bee to, i x’e fa nin i la xulunŋo tu je, x’a lo Isa nofe. 23 Isa tun be taxaxan Galile maro dula bee. A tun be moxolu laxaranna i la Alabatusuwolu xono, xa Ala la Mansaya xibaru Dimanŋo fo, xa moxolu la jangarolu nin i la felu bee kendeya. 24 A toxo bota Siri jamano dula bee, i xa jangarutolu bee lasi a ma: Jangaru sifa kiika nin dimin kiika be moxo mennu la, jinnetolu, ketujangarutolu anin namatolu. Isa xa wolu kendeya. 25 Jamaba x’a lo a nofe, xa bo Galile nin Dekapole maro xono, xa bo Yerusaleme nin Yude maro anin Yuruden ba xo.

5

1 Isa xa wo jamaba je tumo men, a yeleta kuro do xan. A x’é sigi tumo men, a la xarandinŋolu x’e sodun a la. 2 A x’a damuta x’e laxaran xo: 3 «Mennu x’a lon xo i mu fangantanŋo ti Ala ɲa xoto, heero be wolu ɲen; bawo Ala la Mansaya mu i lelu ta ti. 4 «Mennu juso be xasinin, heero be wolu ɲen; bawo i juso si sumaya. 5 «Mennu be sabarinin, heero be wolu ɲen; bawo i si duguxulo soto ke ti. 6 «Tilinninɲa xonxo nin a mindoxo be mennu la, heero be wolu ɲen; bawo i si fa. 7 «Hinno be mennu jusukunŋo la, heero be wolu ɲen; bawo hinno si ke wolu la. 8 «Mennu jusukunŋo xa senu, heero be wolu ɲen; bawo i si Ala je. 9 «Mennu be benŋo ŋininna moxolu te, heero be wolu ɲen; bawo i si kili xo Ala dinŋolu. 10 «Mennu be tooronin tilinninɲa silo taxamo xanma, heero be wolu ɲen; bawo Ala la Mansaya mu i lelu ta ti. 11 «Nin moxolu be alu nanila, x’alu tooro, xa jaxuxaro la alu la nte la kuwo koso, heero be alu ɲen. 12 Alu ɲaɲa, xa ɲaxali; bawo baraajiba be alu ɲen sanŋo to. Kila mennu nata alu ɲa, wo dulu toorota wo ɲa in ne. 13 «Ate lelu mu duniya xooxo ti. Nin xooxo diya bota a la, a si ke no xooxo ti ɲa di tugun? Nafa fusi nte a la tugun fo x’a bon banto to, moxolu x’e taxama a xan. 14 «Ate lelu mu keneya ti duniya ɲen. Gallo men be siginin kuro kunte to, wo me dugu no. 15 Moxo me lanpo lamana xa miranŋo do labuti a kun na. Bari í b’a lamanala le x’a sigi a sigilanŋo xan, nin a si keneya bo luxonomoxolu ɲen. 16 Alu la keneya xa xan xa bo wo ɲa kilin in ne ma moxolu ɲa xoto, walasa nin i si alu la kewale ɲumalu je, x’alu Fa tantu, men be sanŋo to. 17 «A xana ke alu ɲen xo nte nata le xa Musa la sariya nin kilalu la xumolu bo je. Ń man na x’e bo je, ń nata le x’e dafa. 18 Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo: Jannin sanxulo nin duguxulo xa sanko, haali sariya safedin doxomandin kilin, walla a xumadin mesemandin kilin me bo je, fo kuwo bee xa si a danŋo ma. 19 Wo le x’a tu, men je sariyalu bee to doxomandinŋo sooso, xa tolu digi wo la, wo tigo si doxoya bee ti Ala la Mansaya xono. Bari moxo wo moxo je sariya labatu xa tolu digi wo ɲoxon na, wo si bunɲa Ala la Mansaya xono. 20 Ń b’a fola alu ɲen xo: Nin alu man tilin xa tanbi sariya karanmoxolu nin Farisiyalu xan, alu me dun Ala la Mansaya xono abada. 21 «Alu x’a me xo a fota alu benbalu ɲen xo: “Í xana moxo faxa. Moxo wo moxo je a moxoɲoxo faxa, kiito xa xan xa tege wo tigo xan.” 22 Bari nte b’a fola alu ɲen xo: Moxo wo moxo je dimin a moxoɲoxo xoto, wo tigo nin kiito xa xan. Moxo wo moxo je a moxoɲoxo kili xo “naluma”, Yahudiyalu la Kiititegekafo xa xan xa kiito tege wo tigo xan. Men b’a moxoɲoxo kilila xo “jage”, wo tigo nin jahanaba ta xa xan. 23 Nin í nin í la sadaxo taxata sadaxajanidula, xo í b’a dila Ala ma, nin í hakilo jigita a la xo í x’é moxoɲoxo junubo ta, 24 í la sadaxo tu sadaxajanidula, xa taxa benŋo ŋinin í nin í moxoɲoxo te folo. Wo xo, í si na í la sadaxo di Ala ma. 25 «Nin í nin í keleɲoxo be taxanin kiititegedula, í tariya xa benŋo ŋinin í nin a te, x’alu tu wo silo xan, walasa a xana í dun kiititegela bulu, wo x’é dun garado bulu x’é bula kaso la. 26 Tonɲa la, ń b’a fola í ɲen xo í me bo non abada nin í man wo julo bee sara. Haali kuseeti, a me tu í la. 27 «Alu x’a me xo a fota xo: “Í xana fuyanɲa ke.” 28 Bari nte b’a fola alu ɲen xo: Moxo wo moxo je wandimuso mafele, xa jarabi a la, wo tigo xa fuyanɲa ke a jusukunŋo la xa ban. 29 Nin í kininbulu ɲakeso le be junubo lasila í ma, a woloxoti, x’a fili dulajan; bawo í xa bono í balasubo dula kilin to, wo xa fisa í balasubo muume xa fili jahanaba xono. 30 Nin í kininbulo le be junubo lasila í ma, a tege x’a fili dulajan; bawo í xa bono í balasubo dula kilin to, wo xa fisa í ma, í balasubo muume xa fili jahanaba xono. 31 «A fota tugun xo: “Nin men x’a musu futuwo sa, wo tigo xa xan xa futusakayito di a ma.” 32 Bari, nte b’a fola alu ɲen xo: Moxo wo moxo je a musu bula, x’a tara a man fuyanɲa ke, wo b’a musu bulala fuyanɲa la; xe men du je musu futusaninŋo ta, wo xa fuyanɲa ke. 33 «Alu x’a me tugun xo a fota n benbalu ɲen xo: “Í xana í xalixanŋo tiɲa, bari nin í x’é xali Marigi ɲa xoto, í xalixanŋo latimme.” 34 Bari nte b’a fola alu ɲen xo alu xana i xali muume. Alu xana i xali sanxulo la, bawo wo mu Ala la mansasigilanŋo le ti; 35 alu xana i xali duguxulo la, bawo wo mu Ala sinxoto korondome le ti; alu xana i xali Yerusaleme la, bawo wo mu Mansaba la gallo le ti. 36 Í xana í xali í fan mansakunŋo du la, bawo í me a no xa í kunsina kilin laxoyiya walla x’a lafin. 37 Alu la xumo xa ke “iyo” walla “ayi” doron ti. Nin do kafuta wo ma, wo bota Sentane le to. 38 «Alu x’a me xo a fota xo: “Ɲa sara mu ɲa le ti, ɲinŋo sara mu ɲinŋo ti.” 39 Bari nte b’a fola alu ɲen xo alu xana alu ta sara moxo jaxolu ma. Nin do x’é fenta í kininbulu tama to, boxo do du lo a ɲen. 40 Nin do b’a fe xa í kili kiititegedula, xa í la dorokexotobulo ta, a tu je a xa í la dorokeba du ta. 41 Nin moxo do xa í diyakuwa x’a la dono la í kun, xa kilometere kilin ɲoxon ke, a la í kun xa kilometere fula ke. 42 Nin men x’é tara, wo so. Nin do b’a fe xa fen do donto í ma, í xana í ban wo ma. 43 «Alu x’a me xo a fota xo: “Í moxoɲoxo xanu x’é ban í jaxo to.” 44 Bari nte b’a fola alu ɲen xo: Al’alu jaxolu xanu. Mennu b’a lola alu nofe, x’alu tooro, alu Ala matara wolu ɲen, 45 walasa alu xa ke alu Fa men be sanŋo to dinŋolu ti. Katugala ate b’a la tilo labola moxo jaxolu nin moxo betolu bee ɲen. A be sanjiyo lanala moxo tilinninŋolu nin moxo tilinbalolu bee ɲen. 46 Nin alu be alu xanubaxolu doronnu xanula, alu si baraaji joman soto? Sagallemutala dulu nte wo ɲoxon kela ba? 47 Nin alu be alu badinŋolu doron nelu xontonna, wo mu kuba ti ba? Alalonbalo dulu nte wo ɲoxon kela ba? 48 Atelu kennu xa ke moxo dafaninŋolu ti, í xo alu Fa men be sanŋo to be dafanin ɲa men.

6

1 «Al’alu fannu korosi, alu xana alu la Alaɲasilanɲa kuwolu ke x’alu fannu yita moxolu la. Nin alu xa wo ke, alu me na baraaji soto alu Fa la, men be sanŋo to. 2 Nin í be sadaxo dila segebaxantunŋo ma, xana buutu fo í ɲa walasa moxolu x’é je x’é lasaxa. Fulankafo lelu b’a kela ten Alabatusuwolu xono anin bedolu to. I be wo kela nin moxolu s’i jagi. Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo i x’e la baraajo soto xa ban. 3 Bari nin ite be sadaxo dila segebaxantunŋo ma, í numanbulo xana í kininbulo la ku keta lon, 4 walasa wo xa ke fen duguninŋo ti. Nin wo keta, í Fa men be ku duguninŋolu jela, wo si í baraaji. 5 «Nin alu be Ala matarala, alu xana a ke í xo fulankafolu b’a kela ɲa men; bawo a xa di wolu ɲen x’e lo Alabatusuwolu xono anin bedolu to xa Ala matara, walasa moxolu x’e je. Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen, wolu x’e la baraajo soto xa ban. 6 Bari ite, nin í be Ala matarala, dun í la bugo xono, xa da taxun í da la. Í Fa matara non, men be dula duguninŋo. Ate men be ku duguninŋolu jela, wo si í baraaji. 7 «Nin alu be Ala matarala, alu xana saagi xumolu xan fu sinɲa kiika ti, í xo Alalonbalolu b’a kela ɲa men. Wolu hakilo la x’e la xuma kiika le b’a tula i la taralolu be mutala. 8 Alu xana wolu ladigi; bawo alu Fa men be sanŋo to x’a lon alu maakuwo be fenŋo mennu la, jannin alu xa wolu ŋinin a la. 9 Atelu xa xan xa Ala matara ɲa men, wo fele: “N Fa men be sanŋo to, í toxo la senuya xa lon, 10 na í la Mansaya ti, í sago be kela sanŋo to ɲa men, a xa ke duguxulo xan wo ɲa ma. 11 N na bi baluwo di n ma, 12 n na haxxolu yaafa n ma, í xo n dulu be yaafala n haxxetabaxolu ma ɲa men. 13 Í xana a tu n xa dun xotoboliku xono, bari n kisi Jaxumanŋo ma. [Katugala mansaya nin sintigiya anin nooro mu ite le ta ti, fo abada. Amiini.]” 14 «Nin alu be yaafala moxolu ma, alu Fa men be sanŋo to si yaafa alu dulu ma; 15 bari nin alu nte yaafala tolu ma, alu Fa me alu dulu la haxxolu yaafa alu ma. 16 «Nin alu be sunna, alu xana alu ɲalu tosiisi í xo fulankafolu b’a kela ɲa men. Wolu b’e ɲa tosiisila, walasa moxolu x’a lon xo i be sunnin. Tonɲa la, nte b’a fola alu ɲen xo i x’e la baraajo soto xa ban. 17 Bari ite, nin í be sunna, í ɲada ku, xa latikolonŋo ke í kunŋo la, 18 walasa moxolu xana a lon xo í be sunnin, fo í Fa men be dula duguninŋo kilin doron. Í Fa men ɲa be ku duguninŋolu la, wo si í baraaji. 19 «Alu xana naafulu lakamari x’a lamara alu fannu ɲen ɲin duniya in to, tunbolu si a tiɲa jan men, sama walla sonŋo si a muta jan men, sunŋo dulu si dalu xati, xa suuɲalo ke jan men. 20 Bari alu naafulo lakamari alu fannu ɲen sanŋo to; tunbolu me a soto non x’a tiɲa, sama me a muta non, sunŋolu me non dalu xati no xa talo ke. 21 Bawo í la naafulo be jan men, í jusukunŋo du be kela non ne. 22 «Moxo ɲa le mu a balo lanpo ti. Nin í ɲalu xa ɲin, í balo bee be keneya la. 23 Bari nin í ɲalu man ɲin, í balo bee be dibo le to. Bari keneya men xa xan xa ke ite la, nin wo keta dibo ti, wo mu dibiba le ti de. 24 «Moxo si me baaro ke no marigi fula ɲen. Nin a be kilin jaxuyanin, a be do xanunin ne. Walla nin a be notonin kilin na, a nte do jaatela. Alu me baaro ke no Ala nin xaaliso ɲen i ɲoxo la. 25 «Wo le x’a tu, ń b’a fola alu ɲen xo: Alu xana hanme alu baluɲa la x’a fo xo: “Ntelu si mun domo, anin n si mun min?” Alu xana hanme alu feetofataɲa la x’a fo xo: “Ntelu si n feetofato soto ɲa di?” Nilamaya man xole domolo ti ba, fo balo man xole faano ti? 26 Alu xonolu mafele, i nte fen lanna, i nte fen tegela, i nte fen nasawula kurukuru xono, bari alu Fa men be sanŋo to be i labalula. Atelu man fisa bete wolu ti ba? 27 Jon be alu to, nin wo la hanmo si haali dondin kafu no a siyo ma? 28 «Mun dun na alu be hanmela faanu kuwo la? Alu wulaxonobaxolu firo boɲa mafele. I nte baara kela, i nte wurundili kela. 29 Wo bee nin a ta, nte b’a fola alu ɲen xo, haali mansaxe Sulemani nin a la saramaya bee, a la faanolu beteya man wolu kilin ta bo. 30 Nin Ala be wulaxonobinŋo feetofatala ten, wo men be je bi, sinin a si fili ta to, a me atelu feetofata bete ba xa tanbi wo xan? Alu la lannaya xa doxo. 31 Alu xana hanme x’a fo xo: “N si mun domo? N si mun min? N si mun ke xa n fannu feetofata?” 32 Alalonbalo lelu be wo fenŋolu bee ŋininna tuma bee. Alu Fa men be sanŋo to x’a lon xo alu maakuwo be wo fenŋolu bee la. 33 Alu Ala la Mansaya nin a la tilinninɲa ŋinin folo. Nin wo keta, wo fenŋolu bee si di alu ma xa kafu wolu ma. 34 Alu xana hanme sinin kuwo la; bawo sinin be sinin ma. Lunŋo bee sege si a fan bo.

7

1 «Alu xana kiiti tege moxo xan, kiiti me tege alu dulu xan, 2 bawo alu be kiito tegela tolu xan ɲa men, kiito si tege alu dulu xan wo ɲa kilin in ma. Alu be tolu ta sumanna sumannilanŋo men na, alu ta si suman wo la. 3 Mun na dokkondinŋo men be í badinŋo ɲa to, í be í ɲa lola wo to, x’a tara salo men be í fan ɲa to, í ɲa nte wo la? 4 Í s’a fo ɲa di í badinŋo ɲen xo: “Í lo, ń xa dokkondinŋo bo í ɲa to,” x’a tara salo be í fan ɲa to? 5 Fulankafu in, salo bo í fan ɲa to folo; nin wo keta, í si jelo ke a ɲa ma, xa dokkondinŋo bo í badinŋo ɲa to. 6 «Alu xana fen senumanŋolu fili wulolu xoto, i xana taxa i yelema x’alu serende. Alu xana xononkese daxolenŋolu fili lelu xoto, i yelemato xana taxa lo i to. 7 «Alu Ala matara, a si di alu ma; alu ŋininno ke, alu si soto ke; alu da konkon, da si yele alu ɲa. 8 Moxo wo moxo je Ala matara, wo si soto ke; men je ŋininno ke, wo si fen je; men je da konkon, da si yele wo ɲa. 9 Atelu to, moxo joman si son xa kuro di a dinŋo ma, nin a xa buuro ŋinin a la? 10 Walla a si sa di a dinŋo ma nin a xa ɲego ŋinin a la? 11 Atelu mennu xa jaxu, nin atelu xa fen ɲuma diɲa lon alu dinŋolu ma, alu Fa men be sanŋo to, wo me fen ɲumalu di a tarabaxolu ma bete bete ba, xa tanbi atelu xan? 12 «Awa, fen wo fen nin alu b’a fe moxolu x’a ke alu ɲen, alu dulu xa wo ɲoxon ke i ɲen. Wo le fota Musa la sariya nin kilalu la kitaabolu xono. 13 «Alu dun da doxomandinŋo fe. Bawo da men be taxala halagilo ma, wo da xa bun, a silo taxama xa di, a taxamabaxolu xa sa. 14 Bari silo men be taxala nilamaya banbalo ma, wo da xa doxo, a silo taxama xa xole, a taxamabaxolu man sa. 15 «Alu i korosi kila fanolu ma. I saaxama be nala alu ma, bari i xono to, i mu turuma lelu ti. 16 Alu s’i lon i la kewalolu ma. Resendin moninŋo si xati ɲogonsaase la ba? Walla turodinŋo si xati ŋaninjuwo la ba? 17 Yiri ɲuma si din ɲuma ke, bari yiro men man ɲin, wo si dinŋo ke men man ɲin. 18 Yiri ɲuma me din ke no, men man ɲin. Yiro men du man ɲin, wo me din ɲuma ke no. 19 Yiri wo yiri nin a nte din ɲuma kela, wo si tege xa fili ta to. 20 Wo ɲa kilin in ma, alu si kila fanolu lon i la kewalolu ma. 21 «Mennu be ń kilila xo: “Marigi, Marigi”, wolu bee nte dunna Ala la Mansaya xono, fo ń Fa men be sanŋo to sago kebaxolu. 22 Kiito lunŋo, moxo kiika s’a fo ń ɲen xo: “Marigi, Marigi”, n man kilaya ke í toxo la ba? N man jinnolu xoyi moxolu to í toxo la ba? N man kawaku kiika ke í toxo la ba? 23 Wo to, nte s’a fo wolu ɲen xo: “Ń man alu lon abada. Alu bo ń xoto, kujaxukela innu.” 24 «Nte be men fola alu ɲen ɲin ti, xo moxo wo moxo be nte la ɲin xuma innu lamela, x’e ke, wo tigo be le í xo moxo hakilima, men x’a la bunŋo jusigi fataxulo xan. 25 Sanjiyo nata, xolu woyota, foɲolu tegeta xa na wo bunŋo xan, bari a man boyi; bawo a tun be lonin fataxulo xan. 26 Bari nte be men fola alu ɲen ɲin ti, nin moxo wo moxo be nte la ɲin xuma innu lamela, nin a nte i kela, wo tigo be le í xo hakilintanŋo, men x’a la bunŋo jusigi keɲo xan. 27 Sanjiyo nata, xolu woyota, foɲolu tegeta xa na wo bunŋo xan, a woman in boyita muruxumerexe.» 28 Isa x’é soto wo xaranŋo la tumo men, jama dabaro tuta bannin a la moxolaxaranɲa la, 29 bawo ate tun nte i laxaranna í xo i la sariya karanmoxolu; katugala barako tun be ate la xaranŋo le to.

8

1 Isa jigininma xa bo kuro to, jamaba x’a lo a nofe. 2 Bagito do x’é sodun, x’é ɲongi a xoto, x’a fo a ɲen xo: «Marigi, nin a xa di í ɲen, í si sin no xa nte kendeya, anin xa ń senuya.» 3 Isa x’a bulo tosaba x’é maxa a la, a xo: «A diyata ń ɲen, senuya!» Wo no bee to, a senuyata, bago x’a bula. 4 Wo xo, Isa xo a ɲen xo: «Í xana fen fo moxo si ɲen, bari taxa í yita sadaxalasibaxo la. Kila Musa xa sadaxo men waajibiya, wo bo, men s’a yita i la xo í senuyata.» 5 Isa dunta Kaperenahun gallo xono tumo men, sorodasi jalatigiba do x’é sodun, x’a matara xo: 6 «Marigi, ń na baaradinŋo be lanin luwo ma, a be muruxunin, a be degunin bete.» 7 Isa xo a ɲen xo: «Ń si taxa a lakendeya.» 8 Sorodasi jalatigiba x’a jaabi xo: «Marigi, nte nin a man xan í xa dun nte la luwo ma, bari xuma kilin doron fo, ń na baaradinŋo si kendeya. 9 Bawo kuntigo dolu be nte kunna, nte du be sorodaso dolu kunna. Ń s’a fo do ɲen xo: “Taxa,” a si taxa. Ń s’a fo do xote ɲen xo: “Na,” a si na. Ń s’a fo ń na jonxe ɲen xo: “Ɲin ke,” a si wo ke.» 10 Isa xa wo xumo me tumo men, a dabaro banta x’a fo a nofemoxolu ɲen xo: «Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo: Ń man ɲin ɲoxon lannaya je moxo si la, haali Banisirayila xono. 11 Ń b’a fola alu ɲen xo moxo kiika si na xa bo koton nin tiliboyi x’e sigi, i nin Burehima nin Nsiyaxa nin Yaxuba, xa domolo ke sanxulo Mansaya xono. 12 Bari men tunnu be kela Ala la Mansaya dinŋolu ti, wolu si fili banto to, dibo to. Xaso nin dafatakinŋo si ke non.» 13 Wo xo, Isa x’a fo sorodasi jalatigiba ɲen xo: «Taxa, í xa men fo, wo si ke í ɲen, x’a la í la lannaya xan.» Wo waxato fan, a la baaradinŋo kendeyata. 14 Isa taxata Piyere la luwo ma. A xa Piyere bitanmusu tara lanin, xando b’a la. 15 Isa x’é maxa a bulo la tumo men, xando fatata a ma. A wulita xa Isa la haajolu ke. 16 Suwo kuta tumo men, moxolu nin jinnetolu kiika nata Isa ma. A xa jinnolu xoyi a la xumaxanŋo la, xa jangarutolu bee kendeya. 17 Wo ɲa ma, kila Esayi la xuma in keta xo: «A x’é dun n na toorolu xoto, xa n na jangarolu kendeya.» 18 Isa xa jama je a lamininnin tumo men, a x’a la xarandinŋolu yanmaru xo i xa taxa dalaba boxo do. 19 Sariya karanmoxo do x’é sodun a la x’a fo a ɲen xo: «Karanmoxo, í je taxa dula wo dula, ń s’a lo í nofe.» 20 Isa xo a ɲen xo: «Wuwo be kunkuwulolu kun, ɲaxanŋo be xonolu kun, bari dula nte Moxo Dinxe bulu, a s’í tofoɲo jan men.» 21 A la xarandin kilin xote x’a fo a ɲen xo: «Marigi, a tu folo, nte xa taxa ń fa fure lasi.» 22 Isa x’a jaabi xo: «A lo ń nofe, a tu furelu x’e la furelu lasi.» 23 Isa nin a la xarandinŋolu dunta xulunŋo xono. 24 Ɲakun kilin ma, foɲoba wulita dalaba xan fo fanfe tun be ŋinin xa xulunŋo latunu. Wo x’a tara, Isa tun be sinnoxonin. 25 Xarandinŋolu x’e sutiya a la, x’a lakuni, x’a fo a ɲen xo: «Marigi, n kisi! N je tu de!» 26 Isa x’e jaabi xo: «Mun na alu be silala? Alu la lannaya xa doxo.» A woman in wulita xa xuma xolen foɲo nin jiyo ɲen. Wo keninma, foɲo lota, jiyo x’é mala lep. 27 Bee dabaro banta, i xo: «Ɲin mu jon ti, nin haali foɲo nin jiyo b’a xumaxanŋo labatula?» 28 Isa sita dalaba boxo do tumo men, Gadarangolu la jamano xan, jinneto fula bota xaburufe to xa na a kunben. I la jaxuya kujaxo, moxo si tun me fatiya xa tanbi wo silo fe. 29 Wo jinnetolu kuleta xo: «Ala Dinxe, mun x’é si ntelu ma? Í nata le ba xa n tooro jan, jannin waxato xa si?» 30 Legooreba do tun be dulajan, domolo la. 31 Jinnolu xa Isa matara xo: «Nin í be n xoyila, n bula n xa taxa dun ɲin legoore in to.» 32 Isa x’e jaabi xo: «Alu taxa!» Wo keninma, jinnolu bota xe fula innu to, xa taxa dun legoore in to. Wo ɲa in, wo legoore gidita, x’e parati kurumalanŋo la, xa jigi dalaba to, xa sa. 33 Lenegaanilalu x’e bori xa taxa gallo xono, xa wo kuwolu bee laxali, anin men keta wo jinnetolu la. 34 Wo ɲa in, gallo moxo bee bota xa taxa Isa kunben. I x’a je tumo men, i x’a matara xo a xa taxa, xa bo i la jamano xono.

9

1 Isa dunta xulunŋo xono, xa dalaba tege xa taxa a la gallo to. 2 Moxolu nata xe muruxunte do ti a bata, a be lanin laranŋo to. Isa xa wo moxolu la lannaya je tumo men, a xo xe muruxunte ɲen xo: «Ń din, í hakilo lasigi! Í la junubolu yaafata!» 3 Wo to, sariya karanmoxo dolu xo i xonoto xo: «Ɲin xe in be Ala toxo tiɲala.» 4 Isa x’e la miiriya lon, a xo: «Mun na ɲin miiri jaxu in be alu jusukunŋo la? 5 X’a fo: “Í la junubolu yaafata,” walla: “Wuli, í x’é taxama.” Wo xuma fulo to, joman fo xa di? 6 Bari ń b’a fe le alu x’a lon xo a sinŋo be Moxo Dinxe ɲen xa junubolu yaafa duguxulo xan.» Wo to, a xo muruxunte ɲen xo: «Ń x’é yanmaru, wuli, í x’é la laranŋo ta, xa taxa í bata!» 7 Xe wulita wo ɲa in, x’a la laranŋo ta, xa taxa a bata. 8 Moxolu xa wo je tumo men, i silata. I xa barako bula Ala ɲen, bawo a xa ɲin ɲoxon sin di hadamadinŋolu ma. 9 Isa tanbito dula do la, a xa xe do je siginin sagallemutadula, wo tun toxo xo Macu. Isa xo a ɲen xo: «A lo ń nofe.» Macu wulita x’a lo a nofe. 10 Isa tun be domolo la Macu bata; x’a tu non, sagallemutala kiika nin kujaxukela xotelu nata kafu a nin a la xarandinŋolu ma xa domolo ke. 11 Farisiyalu xa wo je tumo men, i xo Isa la xarandinŋolu ɲen xo: «Mun na alu karanmoxo nin sagallemutalalu nin kujaxukelalu be domolo kela i ɲoxo fe?» 12 Isa xa wo xumolu me tumo men, a xo: «Moxo kendolu maaku nte dogotooro la, jangaruto lelu maakuwo b’a la. 13 Alu taxa i miiri ɲin xuma innu xoto ma xo: “Men xa di ń ɲen, wo mu hinno le ti, marafen sadaxa nte.” Bawo moxo mennu be i fannu jaatenin moxo tilinninŋolu ti, nte man na wolu kili, nte nata junubeto lelu kili, x’e kisi.» 14 Wo to, Batiselila Yaya la xarandinŋolu x’e sodun Isa la, x’a ŋininxa xo: «Mun na ntelu nin Farisiyalu be sunna, x’a tara ite la xarandinŋolu nte sunna muume?» 15 Isa x’e jaabi xo: «Maaɲoxe toɲoxolu si nitokuwa no ba, x’e nin maaɲoxe tu i ɲoxo fe? Abada, wo me ke no. Bari lunŋo si na, maaɲoxe si buusi i la, nin wo keta, i si sun. 16 «Moxo si me faanuxono kuto la faanu xoto ma. Nin wo keta, wo kuto si xotomanŋo saba, x’a fara fo faraɲa jaxu. 17 Moxo me dolo kuto ke sumalle xotolu to. Nin wo keta, dolo kuto kumuto si sumallolu te; bono si ke dolo to, sumallolu si tiɲa. Bari, dolo kuto kedula mu sumalle kuto lelu ti. Nin wo keta, i bee si lamara bete.» 18 Xa Isa tu wo xumo la, Yahudiyalu la ɲamoxo do nata í ɲongi a xoto, x’a fo a ɲen xo: «Ń dinmuso birin banna saasa. Í me na í bulo la a xan ba, nin a si nilamaya?» 19 Isa nin a la xarandinŋolu wulita x’a lo a nofe. 20 Laada banbalo tun be muso do la, kabirin san tan nin fula. Wo nata Isa xo ma, x’é sodun a la, x’é maxa a la dorokexuwo la. 21 Bawo a tun be í son a xonoto xo: «Nin haali ń maxata a la doroko la, ń si kendeya.» 22 Isa x’é xofele, x’a je, a xo a ɲen xo: «Ń dinmusu, í hakilo lasigi, í la lannaya x’é kendeya» Wo nondin kilinŋo to, muso kendeyata. 23 Isa sita ɲamoxo in na luwo ma tumo men, xa fulefolalu je anin jama, wolu be sonxola, a xo: 24 «Alu bo jan; bawo dindinŋo man sa. A be sinnoxonin ne.» I jeleta a ma. 25 Jama labota banto to tumo men, Isa dunta bunŋo xono, xa dindinŋo saninŋo muta a bulo ma doron, a wulita. 26 Wo xibaro wanwanta jamano dula bee. 27 Isa taxata xa bo non, a tanbito, fiyonto fula x’a lo a nofe, i be kulexan xo: «Dawuda Mamarinŋo, hinna n na!» 28 Isa sita luwo ma tumo men, fiyontolu x’e sodun a la, Isa x’e ŋininxa xo: «Alu be lanin a la xo nte si alu ɲalu yele no ba?» I x’a jaabi xo: «Iyo, Marigi.» 29 Wo to, Isa x’é maxa i ɲalu la x’a fo xo: «A xa ke alu ɲen x’a ben alu la lannaya ma.» 30 I ɲalu yeleta. Isa x’a xoleya i ma xo: «Alu xana a tu moxo si x’a lon de!» 31 Bari, kabirin i bota, i xa Isa toxo fo wo jamano dula bee. 32 I be nala taxala tumo men, moxolu nata xe jinneto do ti Isa bata, men tun mu muumuwo ti. 33 Kabirin Isa xa wo jinno xoyi, muumuwo xa xumo damuta. Jama dabaro banta. I xo: «Ɲin ɲoxon man je Banisirayila abada.» 34 Bari Farisiyalu tunnu b’a fola xo: «A be jinnolu xoyila xa bo moxolu to jinnolu la kuntigo le barako la.» 35 Isa tun be taxaxan gallubalu nin gallundinŋolu to, xa moxolu laxaran i la Alabatusuwolu xono, xa Ala la Mansaya xibaru Dimanŋo fo. A tun be jangaru ɲasifa nin felu bee kendeyala. 36 Isa xa jama je tumo men, i hinno x’a muta; bawo i tunnu segeta, anin i gigo meseyata, í xo negaanibaxa nte saaxo mennu ma. 37 Wo to, a x’é xantu a la xarandinŋolu ɲen xo: «Senefen nadarata xa sa, bari baarala xa doxo. 38 Wo to, alu fuututigo matara, walasa a xa baarala kiika bula i xa taxa a la senefenŋolu ladara.»

10

1 Isa x’a la xarandin tan nin fulo kili xa sinŋo di i ma xa jinnolu xoyi xa bo moxolu to, xa jangaruto ɲasifa nin felu bee kendeya. 2 Kiladin tan nin fulo toxolu fele: Folo, Simon, nin a be kilila xo Piyere, nin a doxoxe Andere; Sebede dinxelu: Yaxuba nin a doxoxe Yaya; 3 Filipe nin Baratelemi; Tomasi nin sagallemutala Macu; Alife dinxe Yaxuba nin Tade; 4 Simon, men be kilila xo Seloti, nin Yudasi Isikariyoti men xa Isa janfa. 5 Isa x’a la xarandin tan nin fulo ki xa taxa waajulo la, xa ɲin yanmaru innu di i ma xo: «Alu xana taxa siya tolu bata, alu xana dun Samaringo dulu la gallu si xono. 6 Alu taxa Banisirayila moxolu bata, wo mennu mu saaxa sankoninŋolu ti. 7 Alu taxato xa waajulo ke x’a fo moxolu ɲen xo Ala la Mansaya sutiyata. 8 Alu jangarutolu kendeya, xa furelu lakuni, xa bagitolu senuya, xa jinnolu xoyi x’e labo moxolu to. Alu xa men soto Ala la fu, alu wo di moxolu ma fu. 9 Alu xana sanu, walla xaalisi, walla xaalisi mesen bula alu kun. 10 Alu xana fudi ta taxamo xanma, walla doroke fula, walla samatolu, walla guma. Baarakela nin a la domolo xa xan. 11 «Nin alu sita gallu wo gallu to, galluba walla gallu mesendin, alu ŋininxalo ke nin moxo be je, men si alu jigiya a bata. Nin wo moxo sotota, alu tu non fo alu taxatumo xa si. 12 Nin alu dunta luwo ma, alu xontonno ke. 13 Nin wo luwo moxolu sonta x’alu jigiya, alu la heero si jigi wo luwo moxolu xan, bari nin i man son x’alu jigiya, alu la heero me jigi wo luwo xan. 14 Awa, nin lu wo lu moxolu walla gallu wo gallu moxolu man alu jigiya, anin nin i man alu la xumolu lame, alu boto wo luwo walla wo gallo xono, alu si alu sinnabanxo konkon x’a bo alu sinŋolu la. 15 Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo: Kiito lunŋo, Sodome nin Gomore gallolu la kiito si newoya xa tanbi wo gallo ta xan.» 16 «A fele, nte be alu kila í xo saaxolu, warolu temo to. Alu kewuya í xo salu, xa ke jalagibalo ti í xo jenetubanŋo. 17 Al’alu fannu korosi hadamadinŋolu ma, bawo i si alu muta xa taxa alu dun kiititegelalu bulu, x’alu buwo gaɲo la i la Alabatusuwolu xono. 18 I si taxa alu ti goferenerolu nin mansaxelu ɲa xoto nte la kuwo koso. Wo si ke sabaabu ti, alu xa nte la kuwo seedeya wolu nin siya tolu ɲen. 19 Bari nin i taxata alu ti kiititegedula, alu xana hanme alu la xuma foɲa walla alu la xuma fotalu la. Alu xa xan xa men fo, wo si dun alu da wo tumo fan. 20 Bawo wo xumolu nte bola alu to, bari alu Fa fan ne be wo xumo dunna alu da a Niyo la. 21 Moxo dolu s’i badinŋolu dun bulo to, i xa faxa; fa do dulu si wo ɲoxon ke i dinŋolu la. Dinŋo dolu si wuli i wulubaxolu xanma, x’e dun bulo to, i xa faxa. 22 Moxo bee si alu jaxuya nte toxo nofe. Bari moxo men je wo toorolu muɲa lannaya to, fo labanŋo xa si, wo si kisi. 23 Nin i x’alu tooro gallo do to, alu i bori xa taxa gallu xote to. Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo: Alu me Banisirayila gallolu bee taxama x’e ban, x’a tara Moxo Dinxe man na. 24 «xarandinŋo man bun a karanmoxo ti, jonŋo du man bun a marigi ti. 25 Xarandinŋo danŋo mu le a xa ke í xo a karanmoxo, jonŋo du danŋo mu le a xa ke í xo a marigi. Nin i xa lutigo kili xo Bilisa, toxo men je la luxonomoxolu la, wo me jaxuya lutigo ta ti ba?» 26 «Wo xanma, alu xana sila moxolu ɲa! Fusi nte dugunin nin a me bo keno la. Fusi nte gullo to nin a me lon. 27 Ń be men fola alu ɲen dibo to, alu wo fo keneya la. Men je kondikondi alu ɲen, alu wo gangu bunŋolu sanŋo to. 28 Mennu si moxo faxa no, bari i me ku tiɲa a niyo ma no, alu xana sila wolu ɲa. Men si a no xa moxo balo nin a niyo halagi jahanaba xono, alu xa xan xa sila wo le ɲa. 29 Titine fula nte fiirila kuseeti kilin na ba? Bari wo bee nin a ta, haali kilin me butun dugo ma x’a tara alu Fa Ala man son. 30 Haali atelu kunsinolu, i bee jaateninŋo le mu. 31 Wo to, alu xana sila. Alu xa fisa titinolu bee ti.» 32 «Moxo men je a yita xo a mu nte ta ti moxolu ɲala, nte du s’a yita ń Fa ɲala, men be sanŋo to, xo wo tigo mu nte ta le ti. 33 Bari moxo wo moxo je bo nte la, moxolu ɲala, nte du si ń bo wo tigo la ń Fa ɲala, men be sanŋo to.» 34 «A xana ke alu ɲala xo ń nata benŋo le ti duguxulo xan. Ayi, ń man na benŋo ti, ń nata kelo le ti. 35 Ń nata le xa dinxe nin a fa tala, xa dinmuso nin a na tala, xa bitanmusundinŋo nin bitanmusuba tala. 36 Moxo badinŋolu si ke a jaxolu ti. 37 Moxo wo moxo be a fa walla a na fe xa tanbi nte xan, wo tigo nin nte man xan. Moxo wo moxo be a dinxe walla a dinmuso fe xa tanbi nte xan, wo tigo nin nte man xan. 38 Moxo wo moxo nte a fan gengenyiro tala, x’a lo nte nofe, wo tigo nin nte man xan. 39 Moxo men b’a fe x’a niyo kisi, wo si bono a niyo to, bari moxo men je bono a niyo to nte la kuwo xanma, wo niyo si kisi.» 40 «Moxo wo moxo je alu jigiya, wo xa nte le jigiya. Men du xa nte jigiya, wo xa ń kibaxo le jigiya. 41 Moxo wo moxo je kila do jigiya a la kilaya xanma, kila be baraajo men sotola, wo tigo si wo ɲoxon soto. Moxo men du je Alaɲasilanɲabaxo do jigiya a la Alaɲasilanɲa xanma, Alaɲasilanɲabaxo be baraajo men sotola, wo tigo si wo ɲoxon soto. 42 Moxo wo moxo je haali jitafe ɲa kilin jisuma di ɲin dindin innu do ma, x’a la a xan xo nte la xarandinŋo le mu, tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo wo tigo me bono a la baraajo to.»

11

1 Isa x’é soto a la xarandin tan nin fulo laxaranna wo kuwolu la tumo men, a bota non xa taxa jamano gallubalu to, xa moxolu laxaran, x’e waaju. 2 Xa Batiselila Yaya tu kaso la, a xa Kirisita la kebaarolu xibaro me. Wo tumo, a x’a la xarandinŋo dolu ki Isa ma xo: 3 «Men xa xan xa na, ite le mu wo ti ba, walla n xa xan xa do xote le laxono?» 4 Isa x’e jaabi xo: «Alu be men mela anin alu be men jela, alu taxa wo fo Yaya ɲen: 5 “Fiyontolu be ma xa dula je, sin kilinŋolu b’e taxamaxan, bagitolu be senuyaxan, tuluxutiyolu be ma xa melo ke, furelu be kunixan, xibaru Dimanŋo be fola fangantanŋolu ɲen.” 6 Moxo men man bo lanin nte la, heero be wo tigo ɲen.» 7 Yaya la kiladinŋolu taxaninma, Isa x’a damuta xa xuma jama ɲen Yaya la kuwo to. A xo i ɲen xo: «Alu taxata mun fen mafele wulo xono? Alu taxata badoxala gansanŋo le mafele ba, foɲo be men namaxala? 8 Alu dunnu taxata mun fen mafele? Faanubetetigo ba? Bari faanubetedunnalu be mansaxe lelu la luwolu xono. 9 Alu dunnu taxata mun ne mafele? Kila do le mu ba? Iyo, kila do le mu. Nte b’a fola alu ɲen xo Yaya xa bun kila ti. 10 A be safenin Kitaabo to ate le xan: “Ala xo: Ń fele ń na kiladinŋo kila í ɲa, xa í la silo toben í ɲen.” 11 Tonɲa la, nte b’a fola alu ɲen xo: Din man nala dinnalaranŋo to, men xa bun Batiselila Yaya ti. Bari, wo bee nin a ta, Ala la Mansaya xono, moxolu bee to doxomandinŋo xa bun Yaya ti. 12 Kabirin Batiselila Yaya la waxato fo bi, Ala la Mansaya be ŋininna barako le la, baraketigo lelu b’e balanna x’a soto. 13 Kilalu bee anin kila Musa la sariya xumata Ala la Mansaya xan, fo xa na si Batiselila Yaya la waxato ma. 14 Nin alu si son xa la ɲin na: Yaya le mu wo Eli ti, kila men tun na nalixumo fota. 15 Tulo be men ma xa lamelo ke, wo xa lamelo ke! 16 «Ń si bi moxolu xaaɲan jon ma? I be le í xo dindinŋolu be siginin beralu to x’e ɲoxo kili xo: 17 “N xa fule fo alu ma, alu man i don. N xa sanŋabundala donkilo do la, alu man xasi.” 18 Bawo Yaya nata, a tun nte domoli kela, a nte minfen minna. Bari a fota a ma xo ma xo: “Jinno le b’a to”. 19 Moxo Dinxe nata, a be domolo kela, x’é min, i xo: “Ɲin xe in mu nuxuma nin dolominna le ti. A xanunte mu sagallemutalalu nin junubekela lelu ti.” Bari tonɲa dita Ala la hakilitigiya ma a la kebaarolu fe.» 20 Wo tumo, Isa x’a la kawakuwolu kiika ke gallo mennu to, a x’a damuta xa wolu jalagi; bawo wo gallo moxolu man son x’e xodi i la junubolu la. 21 A xo: «Korasin gallo moxolu, bone be alu ɲen! Betesayida gallo moxolu, bone be alu ɲen! Bawo kawakuwo mennu keta alu bata, nin wo tunnu keta Tire nin Sidon, biyan x’a tara non moxolu xa faanu kurunŋolu dun, xa bugutixoyo ke i kunŋo la, walasa x’a yita xo i tuubita. 22 Wo le x’a tu, ń b’a fola alu ɲen xo kiito lunŋo, alu la tooro si bunɲa xa tanbi Tire nin Sidon ta xan. 23 Ite dun Kaperenahun, í la miiro la xo í si xotota ba fo sanxulo ma? Ayi de! Í be majigila le fo lahara. Bawo kawakuwo mennu keta í bata, nin wo tunnu keta Sodome gallo xono, wo gallo tun si tu je fo bi. 24 Wo le x’a tu, ń b’a fola alu ɲen xo kiito lunŋo, í la tooro si bunɲa xa tanbi Sodome ta xan.» 25 Wo waxato, Isa xa xumo ta xo: «Ń Fa, sanxulo nin duguxulo Marigi, ń be barako bulala í ɲen; bawo í xa ɲin ku innu dugu hakilitigolu nin moxo xaranninŋolu ma, x’e yita dindinŋolu la. 26 Ń Fa, a keta ten; bawo wo le diyata í ɲen. 27 «Ń Fa xa kuwo bee dun ń bulu. Moxo si man Dinxe lon, fo Fa kilinpe. Moxo si du man Fa lon nin Dinxe kilinpe nte, anin a xa di Dinxe ɲen x’a yita mennu la. 28 «Alu na nte ma, atelu mennu bee be segenin alu la dono xoto, nte si lafiya di alu ma. 29 Alu ń na suwo ta, ń be men lala alu xanŋo la, x’a tu ń x’alu laxaran; bawo ń be sabarinin, ń be majiginin. Wo ɲa ma, alu si lafiya soto. 30 Ń be alu bulala suwo men tala, wo ta man xole; ń na dono xa fe.»

12

1 Wo tumo, Isa xa alixaamafuuto dolu tofara tofoɲolunŋo. Xonxo tun b’a la xarandinŋolu la, i woman innu xa kunŋo dolu tege, x’e keso ɲimi. 2 Farisiyalu xa wo je tumo men, i xo Isa ɲen xo: «A fele, men nte dagenin tofoɲolunŋo, í la xarandinŋolu be wo kela.» 3 Isa x’e jaabi xo: «Wo tumo Dawuda xa men ke, alu man wo xaran ba, tumo men xonxo x’a nin a nofemoxolu muta? 4 Buurolu mennu be dila Ala ma sadaxo ti, a dunta Ala la bunŋo xono xa wolu ta, x’e domo. Wolu domo tun nte dagenin ate nin a nofemoxolu ma. I domo tun be dagenin sadaxalasibaxolu doron nelu ma. 5 Alu man a xaran sariya to ba xo sadaxalasibaxolu be tofoɲolunŋo sariya tiɲala Alabatusuba baaro la, tofoɲolun wo tofoɲolun, x’a tara i nte jalagila? 6 Ń b’a fola alu ɲen xo do be jan, men xa bun Alabatusuba ti. 7 Nin alu tun xa Kitaabo la ɲin xuma innu xoto lon xo: “Men xa di ń ɲen, wo mu hinno le ti, marafen sadaxa nte”, alu tunnu me jalagibalolu jalagi. 8 Bawo tofoɲolunŋo tigo mu Moxo Dinxe le ti.» 9 Isa bota non xa taxa dun i la Alabatusuwo xono. 10 Xe bulu saninŋo do tun be je. Farisiya dolu xa Isa ŋininxa xo: «A be dagenin tofoɲolunŋo xa moxo kendeya ba?» I xa wo fo, walasa x’a jalagi. 11 Isa xo i ɲen xo: «Moxo joman be alu to nin saaxa kilin doron b’a bulu, wo saaxo xa bula dinxo xono tofoɲolunŋo, nin a me a saba x’a labo. 12 Moxo man xole bete saaxo ti ba? Awa, a be dagenin xa ɲuma ke tofoɲolunŋo.» 13 Isa woman in xo xe ɲen xo: «Í bulo tosaba!» A x’a bulo tosaba. A woman in bulo kendeyata xa ke í xo a bulu do. 14 Farisiyalu bota xa taxa i ɲoxo je Isa faxaɲa xan. 15 Isa xa wo lon tumo men, a bota non. Jamaba x’a lo a nofe, a xa wolu bee kendeya. 16 Bari a x’a xoleya bete i ma, xo i xana a tu moxolu xa ate lon. 17 Wo ɲa ma, Ala xa xumo men dun kila Esayi da, wo keta xo: 18 «Ń na baaradinŋo fele, ń xa men sugandi, ń na baato, men na kuwo xa di ń ɲen haali. Ń be ń Niyo lajigila a xan. A si tonɲa silo yita siyalu la. 19 A me soosoli ke, a me feten. Moxo si me a fetenxanŋo me bedolu to. 20 A me badoxala laninŋo xati, a me lanpa sato faxa, fo tilinninɲa xa sigi dula bee. 21 Siyalu bee s’i gigo la a xan.» 22 Wo to, moxolu nin xe jinneto do nata Isa bata, men tun mu fiyonto nin muumuwo ti. Isa xa wo kendeya. A x’a damuta xa xuma. A ɲa dulu yeleta. 23 Jama bee dabaro banta. I xo: «Ɲin mu Dawuda Mamarinŋo le ti ba?» 24 Farisiyalu xa wo me tumo men, i xo: «Ɲin xe in be jinnolu xoyila xa bo moxolu to jinnolu la kuntigo Bilisa le barako la.» 25 Isa tun x’e xonokuwo lon; wo to, a xo i ɲen xo: «Mansaya wo mansaya nin a boxo kilinŋo wulita a boxo do xanma, wo mansaya si te. Gallu wo gallu, walla lu wo lu nin a boxo kilinŋo wulita a boxo do xanma, wo gallo walla wo luwo si te. 26 Nin Sentane be a fan ta do xoyila, a wulita a fan ne xanma. Awa, a la mansaya si tu siginin ɲa di? 27 Nin nte be jinnolu xoyila xa bo moxolu to Bilisa le barako la, ate dunnu la moxolu be jinnolu xoyila jontigi barako la? Wo le x’a tu, itelu fan nelu be a yitala xo boloxo nte alu kun. 28 Bari nin nte be jinnolu xoyila Ala Niyo le barako la, wo b’a yitala xo Ala la Mansaya sita alu ma. 29 «Moxo joman si dun no xe barakema la luwo xono x’a bulufenŋolu ta, x’a tara a man wo xe barakema siti folo? Nin a xa wo ke le mu, a si a la luwo te. 30 Moxo men nte ń ɲin ti, wo tigo mu ń jaxo le ti. Moxo men nte ń deemala xa kamarilo ke, wo be jenjenno le kela. 31 Wo le x’a tu, ń b’a fola alu ɲen xo: Junubo ɲasifa bee, anin Ala toxotiɲakuwolu bee si yaafa moxolu ma, bari Ni Senunŋo toxo tiɲalo me yaafa muume. 32 Moxo men je xuma jaxo fo Moxo Dinxe ma, yaafo si ke wo tigo ma, bari moxo men je xuma jaxo fo Ni Senunŋo ma, wo tigo me yaafo soto ɲin duniya in to, a me a soto lahara du.» 33 Isa xo i ɲen xo: «A xa ke xo yiro do xa ɲin, a dinŋo du si ɲan, walla yiro do man ɲin, a dinŋo du me ɲan; bawo yiro be lonna a dinŋo le ma. 34 Fofoonedinŋolu, ate mennu xa jaxu, alu si xuma ɲuma fo no ɲa di? Bawo moxo sondonmo be fanin men na, a da be wo le fola. 35 Moxo ɲuma si ku ɲuma labo a sondonme ɲuma la. Moxo jaxo si ku jaxo labo a sondonme jaxo la. 36 Ń b’a fola alu ɲen xo: Moxolu je xuma kuntanŋo fen wo fen fo, i si ŋininxa wolu la kiito lunŋo. 37 Í la tilinninɲa soto be bola í la xuma fota lelu to, í la jalago du be bola í la xuma fota lelu to.» 38 Wo ɲa in, sariya karanmoxo dolu nin Farisiyalu xo Isa ɲen xo: «Karanmoxo, n b’a fe í xa taagumanseedo do yita n na.» 39 Isa x’e jaabi xo: «Bi moxo jaxu innu anin moxo banninŋolu be taagumanseedo do ŋininna, bari taagumanseede si me yita i la nin kila Yunusi ta nte. 40 Kila Yunusi xa tili saba nin su saba ke ɲegeba xono ɲa men, wo ɲa ma, Moxo Dinxe du be nala tili saba nin su saba kela duguxulo xoto. 41 Kiito lunŋo, Niniwengolu si wuli xa bi moxolu jalagi, bawo Niniwengolu nimisita i la junubolu la Yunusi la waajulo koso. Men dun fele, wo xa bun kila Yunusi ti. 42 Kiito lunŋo, Worodugu mansamuso si wuli xa bi moxolu jalagi; bawo ate nata xa bo duguxulo danŋo ma, walasa xa mansaxe Sulemani la hakilitigiya xumolu lame. Men dun fele, wo xa bun Sulemani ti. 43 «Nin jinno bota moxo do to, a si wula jarolu tobori, tofoɲodula ŋininno la. Bari a me dula soto. 44 Wo to, a s’a fo a fan ɲen xo: “Ń be ń koppala ń na bunŋo ma, ń bota jan men.” A koppaninŋo si a tara xo wo bunŋo be toxulunɲanin, a be fitanin, a be tobennin. 45 Wo to, a si taxa, xa na jinna woorowula xotelu ti, mennu xa jaxu xa tanbi ate xan. A nin wolu si dun x’e sigi je. Wo moxo labanɲa si jaxuya xa tanbi folo xan. Bi moxo jaxolu ta be nala kela ten ne.» 46 Xa Isa tu xumala jama ɲen, a na nin a badinxelu tunnu be lonin banto to, i tunnu b’a fe x’a xumaɲoxoya. 47 Moxo do xo a ɲen xo: «Í na nin í badinxelu be lonin banto to, i b’a fe x’e xumaɲoxoya.» 48 Isa x’a jaabi xo: «Jon nin jon mu nte na nin ń badinxelu ti?» 49 A x’a la xarandinŋolu ɲoomi xo: «Nte na nin ń badinxe lelu fele. 50 Moxo men be ń Fa men be sanŋo to sago kela, wo le mu nte badinxe nin ń badinmuso nin ń na ti.»

13

1 Wo lunŋo, Isa bota luwo ma xa taxa í sigi dalaba da la. 2 Jamaba kamarita je, fo Isa dunta xulunŋo do le xono, x’é sigi. Jama bee tun be lonin dalaba da la. 3 A tun be fen kiika fola i ɲen taliyolu to, a xo: «Senekela do bota xa taxa sarilo ke. 4 X’a tu sarilo la, keso dolu butunta silasenbo fe. Xonolu nata wolu sokki. 5 Keso do xotelu butunta kurumadulalu, banxuba nte dula mennu. Wolu falinta tariya, katugala i man bula banxuba to. 6 Tilo xuniyata tumo men, wolu fasanfasanta, xa ja lillintanɲa bulu. 7 Keso dolu butunta ŋaninŋolu to, ŋaninŋolu bunɲata xa wolu muta. 8 Do xotelu butunta duguxulu beto to. Wolu falinta, xa wulu. Kunŋo dolu xa kese keme ke, dolu tan wooro, dolu tan saba. 9 Tulo be men ma, wo xa lamelo ke!» 10 xarandinŋolu x’e sodun Isa la x’a ŋininxa xo: «Mun na í be xumala i ɲen taliyolu to?» 11 Isa x’e jaabi xo: «Lonŋo dita ate lelu ma xa Ala la Mansaya gullolu soto, bari a man di wolu ma. 12 Bawo fen be men bulu, do si di wo ma x’a siyaya, bari fen nte men bulu, haali dondinŋo men b’a bulu, wo si muta a la. 13 Wo le x’a tu, ń be xumala i ɲen taliyo to; bawo i si felelo ke, i nte jeli kela; i s’i tulolu lo, i nte meli kela, i nte faamuyali kela. 14 Kila Esayi tun xa kilaya xumo men fo, wo keta ɲinnu la kuwo to xo: Ala xo: “Alu si melo ke ɲa wo ɲa, bari alu me faamuyali ke. Alu si felelo ke ɲa wo ɲa, bari alu me jeli ke. 15 Bawo ɲin siya in jusukunŋo xoleyata, i x’e tulolu sukki x’e ɲalu taxun, walasa i ɲalu xana jeli ke, i tulolu xana meli ke, i xana faamuyali ke i hakilolu la, i xana taxa i yelema nte Ala ma, nin nte si i kendeya.” 16 «Bari atelu kennu, heero be alu ɲen; bawo alu ɲalu be jelo kela, alu tulo dulu be melo kela. 17 Tonɲa la, nte b’a fola alu ɲen xo, kila kiika anin Alaɲasilanɲabaxo kiika tunnu b’a fe x’alu la ku jetalu je, bari i man i je; x’alu la xuma metalu me, bari i man i me.» 18 «Awa, alu i tulo lo senekela la taliyo xoto la. 19 Keso mennu butunta silasenbo fe, wo xoto mu le: Moxo mennu xa Ala la Mansaya xumo lame, nin i man a faamu, Sentane si na xa xumo bo wolu xono. 20 Keso mennu butunta kurumadulalu, wo mu moxo lelu ti, mennu be Ala la xumo lamela, wo no bee to, i s’a muta, xa ɲaɲa a la. 21 Bari lilli nte i xoto, i la lannaya mu waxatindin ne ti. Nin xoleya nata i ma, walla nin i xa tooro soto Ala la xumo nofe doron, i si lannaya bula. 22 Keso mennu butunta ŋaninŋolu to, wolu mu moxo do lelu ti, mennu be Ala la xumo lamela, bari duniya to hanmekuwolu anin naafulo jarabo si i soto. Wo si ke sabaabu ti xa Ala la xumo naxasi, fo a me nafa dun. 23 Keso mennu butunta duguxulu beto to, wolu mu moxo do lelu ti, mennu be Ala la xumo lamela, x’a faamu. Wolu be í xo lanfenŋo, mennu xa dinŋo ke. Kunŋo dolu xa kese keme ke, dolu tan wooro, dolu tan saba.» 24 Isa xa tali xote fo i ɲen xo: «Ala la Mansaya be le í xo moxo do, men xa si ɲuma sari a la fuuto to. 25 Lun do suwo to, moxolu sinnoxoninma, a jaxo do nata bin jaxo sari a la alixaamo ɲala, xa taxa a fan ɲen. 26 Lannifenŋo boninma, xa wulu, xa keso ta, bin jaxu in du funtita. 27 Fuututigo la jonŋolu nata a fo a ɲen xo: “Marigi, í man si ɲuma le sari í la fuuto to ba? Ɲin bin jaxu in dun bota min?” 28 A x’e jaabi xo: “Jaxo do le taxata a sari je.” A la jonŋolu xo a ɲen xo: “Í b’a fe ba n xa taxa bin jaxo bo je?” 29 A xo: “Ayi, alu xana bin jaxu in bo, alu xana taxa alixaamajuwolu wutu a fe. 30 Alu i tu je, i xa bunɲa i ɲoxo fe fo tegelitumo. Wo lunŋo, ń s’a fo tegelilalu ɲen xo: Alu soxo bin jaxo ma, x’a siti, x’a jani. Wo xo, alu si alixaamo kamari x’a ke ń na buntunŋo xono”.» 31 Isa xa taliyo do xote la i ɲen xo: «Ala la Mansaya be le í xo mutaradekeso. Moxo do xa wo lan a la fuuto to. 32 A le kesolu xa doxo lannifenŋolu bee ti. Bari nin a falinta, a si bunɲa xa tanbi naaxoxonofenŋolu bee xan. A si ke yirijuwo ti, fo xonolu si ɲaxanŋolu la a bulolu la.» 33 Isa xa taliyo do xote la i ɲen xo: «Ala la Mansaya be le í xo farinfuunulanŋo. Muso do x’a ta x’a nin farinŋo kilo muxan nin luulu ɲaxami, fo farinŋo bee fuunuta.» 34 Isa xa wo xumolu bee fo moxolu ɲen taliyo lelu to. A tun me fusi fo i ɲen nin taliyolu to nte. 35 Wo ɲa ma, kila xa xumo men fo, wo keta xo: «Nte si xuma i ɲen taliyolu to. Kuwo men tunnu be dugunin kabirin duniya da tumo, ń si wolu fo i ɲen.» 36 Wo to, Isa bota jama to xa taxa dun bunŋo xono. A la xarandinŋolu x’e sodun a la x’a ŋininxa xo: «Taliyo men lata bin jaxo xan, wo xoto fo n ɲen.» 37 Isa x’e jaabi xo: «Men be si ɲuma sarila, wo mu Moxo Dinxe le ti. 38 Fuuto, wo mu duniya le ti. Si ɲuma, wo mu mennu sonta Ala la Mansaya ma lelu ti. Bin jaxo, wo mu Sentane dinŋolu ti. 39 Jaxo men xa bin jaxo sari fuuto to, wo mu Sentane le ti. Tegelitumo, wo mu duniya labanŋo ti. Tegelilalu, wolu mu melekiyolu ti. 40 Bin jaxo be wutula xa fili ta to, x’a jani ɲa men, a be kela wo ɲa kilin in ne ma duniya laban tumo. 41 Moxo Dinxe si a la melekiyolu ki. Moxo mennu be i toɲoxolu suyila xa junubo ke, anin mennu be ku jaxo kela, melekiyolu si na wolu bee labo Ala la Mansaya xono, 42 x’e fili takenbuba to, xaso nin dafatakinŋo be kela jan men. 43 Wo tumo, moxo tilinninŋolu si ŋelenxu i Fa Ala la Mansaya xono í xo tilo. Nin tulu be men ma xa lamelo ke, wo xa lamelo ke! 44 «Ala la Mansaya be le í xo naafuluba men be dugunin fuuto to. Xe do x’a je, a x’a todugu. Ɲaɲo bulu, a taxata a kunfenŋo bee fiiri, xa wo fuuto san. 45 «Ala la Mansaya be le í xo jaagukela do, men be xononkese betemanŋolu ŋininna. 46 A xa xononkese daxolenŋo do je tumo men, a taxata a bulufenŋo bee fiiri, xa wo xononkeso san. 47 «Ala la Mansaya be le í xo ɲegemutajala, moxolu be men filila xooxojiyo to xa ɲege ɲasifa bee muta. 48 Nin jala fata tumo men, ɲegemutalalu si a saba x’e sigi xanxunda la, xa ɲegolu totonbon. Mennu xa ɲin, i si wolu bula sinsolu xono; mennu man ɲin, i si wolu fili. 49 Duniya laban tumo, a be kela wo ɲa kilin in ne ma. Melekiyolu si na xa moxo tilinninŋolu nin moxo jaxolu bo i ɲoxo to, 50 xa moxo jaxolu fili takenbuba to, xaso nin dafatakinŋo be kela jan men.» 51 Isa x’a la xarandinŋolu ŋininxa xo: «Alu xa ɲin xuma innu bee faamu ba?» I x’a jaabi xo: «Iyo.» 52 Isa xo i ɲen xo: «Wo le x’a tu, sariya karanmoxo fen wo fen xaranta Ala la Mansaya la, wo be le í xo lutigo, men be fen kuto nin fen xoto bola a la naafulu maradula.» 53 Isa x’é soto wo taliyolu lala tumo men, a bota non. 54 A taxaninma a fasuwo la, a tun be moxolu laxaranna i la Alabatusuwo xono, fo i dabaro bee banta, i xo: «A xa ɲin hakilitigiya in soto min? A si ɲin kawaku innu ke no ɲa di? 55 A fo yirileesula dinxe le nte ɲin ti? Mariyama le nte a na ti ba? A badinxelu nte Yaxuba nin Yusufu nin Simon anin Yude lelu ti ba? 56 A badinmusolu bee nte siginin n kun jan ba? A dun xa ɲin sintigiya in bee soto minto?» 57 Wo kuwolu sabaabo la, i man la a la. Isa xo i ɲen xo: «Kila me doxoya dula, nin a fasuwo la nte, anin a la luwo ma.» 58 Isa man kawaku kiika ke non, moxolu la lannayabaliya koso.

14

1 Wo tumo, mansaxe Herode xa Isa toxo me. 2 A xo a la baaradinŋolu ɲen xo: «Ɲin mu Batiselila Yaya le ti. A kunita xa bo furelu to. Wo le x’a tu, a si kawakuwolu ke no.» 3 Awa, mansaxe Herode tun x’a latege xo Yaya xa muta xa siti, x’a bula kaso la. Wo keta Herodiya le koso, nin wo mu a badinxe Filipe musu ti. 4 Yaya tun x’a fo Herode ɲen xo: «A nte dagenin í xa í badinxe musu ta x’a nilama tu.» 5 Herode tun b’a fe xa Yaya faxa, bari a silata jama ɲa; bawo wolu tunnu be Yaya jaatenin kila le ti. 6 Herode bange lunŋo sanyelema tulunŋo do to, Herodiya dinmuso x’é don moxo kilininŋolu ɲa xoto. Wo diyata Herode ɲen 7 fo a x’é xali xarafandin in ɲen, xo a je fen wo fen ŋinin a la, x’a si wo di a ma. 8 Wo to, a na x’a xonotosuruxu, a xo: «Batiselila Yaya kunxulo di ń ma jan, miranŋo do la.» 9 Mansaxe nitokuwata, bari a la xalixanŋo nin a domoliɲoxolu koso, a xa yanmaruya di xo Yaya kunxulo xa di a ma. 10 A xa moxo do ki xa taxa Yaya kunxulo tege kasobunŋo xono. 11 A kunxulo dita xarafandinŋo ma, miranŋo do la. Wo du taxata a di a na ma. 12 Yaya la xarandinŋolu nata a fure ta, x’a lasi. Wo xo, i taxata wo xibaro fo Isa ɲen. 13 Isa xa wo me tumo men, a dunta xulunŋo xono, xa bo non xa taxa wulo xono, a danna. Jama xa wo lon tumo men, i bota gallolu to x’a lo Isa nofe i sinŋo la. 14 Isa bota xulunŋo xono tumo men, a xa jamaba je. I hinno x’a muta. Jangaruto men tunnu be i to, a xa wolu kendeya. 15 Wura la, a la xarandinŋolu x’e sodun a la x’a fo a ɲen xo: «N be wulo le xono jan, suwo dun be ŋinin xa ku. Jama labula i xa taxa senbetogallolu to, nin i si domolo san i fannu ɲen.» 16 Bari Isa x’e jaabi xo: «I taxakun nte dula to, alu fannu xa domolo di i ma!» 17 Xarandinŋolu x’a jaabi xo: «Fen xote nte n bulu jan nin buurukun luulu anin ɲegexala fula nte.» 18 Isa xo: «Alu na wolu di ń ma jan.» 19 A xa yanmaro di jama ma xo i x’e sigi binŋo to. A xa buurukun luulo anin ɲegexala fulo ta, x’a ɲa xotota sanŋo to, xa barako bula Ala ɲen. Wo xo, a xa buurolu tokutun, x’e di a la xarandinŋolu ma, xo i x’e tala jama te. 20 I bee xa domolo ke x’e fa. Xarandinŋolu xa sinsi tan nin fula fa tokutunŋolu la. 21 Moxo haxxo men tun xa wo domolo ke, wo be taxala í lola xeba wulu luulu ɲoxon ma, musolu nin dindinŋolu sin nte wo la. 22 Wo no bee to, Isa x’a la xarandinŋolu diyakuwa xo i xa dun xulunŋo xono, xa bula a ɲa, xa taxa dalaba boxo do, jannin a be jama labulala. 23 A xa jama labula tumo men, a yeleta kuro to, xa Ala matara a danna. Suwo kuta x’a kilin tu je. 24 Xulunŋo nin dandanŋo te janfayata. Fanfe tun be xulunŋo tinlaxula; bawo i nin foɲo tun be benna. 25 Saxuyelenda la, Isa tun be í taxamala dalaba xan, taxanin a la xarandinŋolu ma. 26 I xa Isa je í taxamala dalaba xan tumo men, i ja wulita, i xo: «Fure do le x’é yita n na.» I silaninŋo keta a ma xa xuure. 27 Wo no bee to, Isa xo i ɲen xo: «Alu i ja sigi, nte le mu. Alu xana sila!» 28 Wo keninma, Piyere xo a ɲen xo: «Marigi, nin í le mu, a yanmaru nte xa ń taxama jiyo xan xa taxa í bata.» 29 Isa xo: «Na!» Piyere bota xulunŋo xono x’é taxama jiyo xan taxanin Isa ma. 30 Bari a x’a je tumo men xo foɲo barako xa bun, a silata. A tun boyita dunna, a woman in xuureta xo: «Marigi, ń kisi!» 31 Wo no bee to, Isa x’a bulo tosaba a ma, x’a muta. A xo a ɲen xo: «Í la lannaya xa doxo, mun na í sikkata?» 32 I dunta xulunŋo xono doron, foɲo lota. 33 Men tunnu be xulunŋo xono, wolu x’e ɲongi Isa xoto, i xo: «Tonɲa la, í mu Ala Dinxe le ti.» 34 Isa nin a la xarandinŋolu xa dalaba tege, xa si tinto la, Genesareti jamano to. 35 Wo dula moxolu xa Isa mategeninŋo lon, i xa jamano bee lalon a la. I nata jangarutolu bee ti a bata. 36 Moxolu xa Isa matara xo a x’é lo i x’e maxa a la dorokebulo doron na. Moxo wo moxo x’é maxa a la, wolu bee kendeyata.

15

1 Farisiya dolu nin sariya karanmoxo dolu bota Yerusaleme xa na Isa bata. I x’a ŋininxa xo: 2 «Mun na í la xarandinŋolu be n na moxobalu la laadolu soosola? Bawo, i nte i bulolu kula jannin i xa domolo ke.» 3 Isa x’e jaabi xo: «Mun na ate dulu be Ala la sariya soosola alu la laadolu ɲen? 4 Bawo Ala xo: “Í na nin í fa bunɲa.” A xo du xo: “Moxo wo moxo je xuma jaxo fo a fa walla a na ma, wo tigo xa xan xa faxa.” 5 Bari atelu xo xo nin do x’a fo a fa walla a na ɲen xo: “Nte tun xa xan xa í deema naafulo men na, wo dita Ala ma,” 6 wo tumo, waajibi nte wo tigo x’a fa deema tugun. Wo ɲa ma, alu xa Ala la xumo ke fuwo ti, x’alu fannu la laadolu latimme. 7 Fulankafu innu! Kila Esayi xa men fo alu ma, wo benta le fan. Ala x’a bula a fola xo: 8 “Ɲin moxo innu be nte bunɲala i da le to gansan, bari i jusukunŋo nin nte xa jan i ɲoxo la. 9 I be ń batula fu le; katugala i be moxolu laxaranna hadamadinŋolu la sariya daraninŋo lelu ma.” » 10 Isa xa jama kili x’a fo i ɲen xo: «Al’alu tulolu lo xa faamuyalo ke. 11 Fenŋo men be dunna moxo da, wo nte a noxola, bari fenŋo men be bola moxo da xono, wo le b’a noxola.» 12 Isa la xarandinŋolu x’e sodun a la x’a fo a ɲen xo: «Í x’a lon xo í la xumo digita Farisiyalu la ba?» 13 A x’e jaabi xo: «Nte Fa men be sanŋo to man yiri wo yiri tutu, wo si wutu xa bo je. 14 Alu i tu je, i be i fiyonto ɲoxo lelu la guma sabala. Nin fiyonto x’a fiyonto ɲoxo la guma saba, i fulo bee si boyi dinxo xono.» 15 Piyere xo a ɲen xo: «Ɲin tali in xoto fo ń ɲen». 16 Isa xo: «Ate dulu, alu man faamuyali ke ba? 17 Alu man a lon ba xo fen wo fen be dunna moxo da, wo be taxala a xono le to, wo xo a si bo? 18 Bari men be bola moxo da, wo be bola a jusukunŋo le la, wo le be moxo noxola Ala ɲa xoto. 19 Kuwo mennu be bola moxo jusukunŋo la, wolu mu miiriya jaxo lelu ti: Moxofaxo, fuyanɲa, malibaliya kuwolu, suuɲalo, faniya anin toxotiɲaxumolu. 20 Wo kuwo lelu be moxo noxola, bari xa domolo ke í bulukubalo la, wo nte moxo noxola.» 21 Isa bota non xa taxa Tire nin Sidon jamano to. 22 Kanangamuso do tun be siginin non, wo nata Isa ma xa feten xo: «Marigi, Dawuda Mamarinŋo, hinna ń na! Jinno be ń dinmuso degunin kujaxu.» 23 Bari a man sege fili a to. Isa la xarandinŋolu x’e sodun a la x’a fo a ɲen xo: «Musu in xoyi a xa taxa; bawo a be fetenna n nofe.» 24 Isa x’e jaabi xo: «Nte man ki moxo si ma fo Banisirayila moxolu, wolu mennu be í xo saaxa sankoninŋolu.» 25 Bari wo muso nata í ɲongi Isa xoto x’a matara xo: «Marigi, ń deema!» 26 Isa x’a jaabi xo: «A man ɲin xa dindinŋolu la domolo ta i xoto, x’a fili wulundinŋolu xoto.» 27 Musu in xo: «Marigi, wo mu tonɲa le ti. Bari domolo mennu be butunna wulundinŋolu marigilu xoto, i si wolu domo.» 28 Wo to, Isa x’a jaabi xo: «Muso, í la lannaya xa bun, í diyanɲo mu men ti, wo xa ke í ɲen.» Wo waxato fan, a dinmuso kendeyata. 29 Isa bota non xa taxa Galile dalaba da la. A yeleta kuro to x’é sigi je. 30 Jamaba x’é sodun a la, i nin sinkilinŋolu nin fiyontolu nin muruxuntelu nin muumuwolu anin jangaruto kiika. I x’e bula a xoto, a x’e kendeya. 31 Jama dabaro banta, bawo i x’a je muumuwolu be xumaxan, muruxuntelu be kendeyaxan, sinkilinŋolu b’e taxamaxan, fiyontolu be jelo kexan. Wo to, jama xa Banisirayila la Ala tantu. 32 Isa x’a la xarandinŋolu kili x’a fo i ɲen xo: «Ɲin jama in maɲumo be nte la; bawo i tili sabo le je i be nte bata, domolifen dun nte i bulu. Ń nte a fe xa i xonxoto bula xa taxa, i barako xana taxa ban silo to.» 33 Xarandinŋolu xo a ɲen xo: «Ntelu si domolo soto minto wula in xono jan, xa ɲin ɲoxon jamaba daŋinin?» 34 Isa xo i ɲen xo: «Buurukun jelu be alu bulu?» I x’a jaabi xo: «Woorowula anin ɲege mesenŋo dolu.» 35 A xa yanmaro di jama ma xa sigi dugo ma. 36 A xa buurukun woorowula innu anin ɲege mese innu ta, xa barako bula Ala ɲen, x’e tokutun kutun x’e di a la xarandinŋolu ma. Wolu x’e di jama ma. 37 I bee xa domolo ke, x’e fa. Xarandinŋolu xa sinsi woorowula fa domoli to la. 38 Mennu xa domolo ke, wo tunnu mu wulu naani xeba le ti, musolu nin dindinŋolu sin nte wo la. 39 Isa xa jama labula, wo xo, a dunta xulunŋo xono, xa taxa Magadan jamano to.

16

1 Farisiya dolu nin Sadusenŋo dolu x’e sodun Isa la xo i be a xotobola. I xo a ɲen xo a xa taagumanseedo do ke i ɲala, men s’a yita xo a be bola Ala bata. 2 Isa x’e jaabi xo: «Nin wura sita, nin alu xa sanxulo je wuleyanin, alu s’a fo xo sanji nte nala bi. 3 Saxo ma, nin sanjiyo x’a fin, alu s’a fo xo sanjiyo be nala bi. Nin alu si sanxulo keɲalu bo no i ɲoxo to, mun na alu be korila waxatolu taagumanseedolu lonna? 4 Bi moxo jaxu moxo banninŋolu be taagumanseedo do ŋininna, bari taagumanseede si me yita i la nin kila Yunusi ta nte.» Wo xo, a x’e tu je xa taxa. 5 Isa nin a la xarandinŋolu taxata dalaba boxo do tumo men, i tunnu ŋinata i man buuru ta. 6 Isa xo i ɲen xo: «Alu ɲa nte, alu i korosi Farisiyalu nin Sadusenŋolu la farinfuunulanŋo ma.» 7 Isa la xarandinŋolu x’e miiri i xonoto xo: «A be ɲin fola x’a la a xan n man buuru men ne ta.» 8 Bari Isa x’a lon i tunnu be men ma x’a fo, a xo: «Mun na alu b’a miirila xo alu man buuru ta, xo wo le x’a tu nte be ɲin xuma innu fola? Alu la lannaya xa doxo! 9 Atelu man faamuyali soto haalibi ba? Nte xa buurukun luulu kutun kutun moxo wulu luulu te, atelu xa sinsi jaate men fa wo buurukun kutunŋo la, alu hakilo bota wo kun ba? 10 Nte xa buurukun woorowula kutun kutun moxo wulu naani te, atelu xa sinsi jaate men fa wo to la, alu ŋinata le wo kun ba? 11 Atelu me a faamu no gani xo ń nte xumaxan alu ɲen buuru ku xan? Alu i korosi Farisiyalu nin Sadusenŋolu la farinfuunulanŋo ma.» 12 Wo to le, a la xarandinŋolu x’a faamu xo a tun man a fo xo i x’e fannu korosi farinfuunulanŋo fan fan ma, bari xo i x’e korosi Farisiyalu nin Sadusenŋolu la xaranŋo ma. 13 Isa nin a la xarandinŋolu taxata Sesare Filipe la jamano xan. I sininma non, a x’e ŋininxa xo: «Moxolu be mun fola Moxo Dinxe la kuwo to?» 14 I x’a jaabi xo: «Dolu xo, xo í mu Batiselila Yaya le ti, dolu xo kila Eli, do xotelu xo kila Yeremi, walla kilalu to do.» 15 Isa xo i ɲen xo: «Ate dunnu b’a fola xo ń mu jon ti?» 16 Simon Piyere x’a jaabi xo: «Í mu Kirisita le ti, Ala nilama Dinxe.» 17 Wo to, Isa xo a ɲen xo: «Heero b’é ɲen Yunusi dinxe Simon; bawo hadamadin man ɲin ku in yita í la, bari ń Fa men be sanŋo to, wo le x’a yita í la. 18 Nte x’é toxola xo Piyere, wo xoto xo fataxulo. Ń si Ala la jama lo wo fataxulo xan. Saya me fusi tiɲa no wo ma. 19 Ń si Ala la Mansaya xundinŋolu d’í ma. Í man son fen wo fen ma duguxulo xan, sonŋo me ke wo ma sanŋo to; í je son fen wo fen ma duguxulo xan, sonŋo si ke wo ma sanŋo to.» 20 Wo xo, Isa x’a xoleya bete a la xarandinŋolu ma, xo i xana a fo moxo si ɲen xo a mu Kirisita ti. 21 Kabirin wo tumo, Isa x’a damuta x’a yita a la xarandinŋolu la xo waajibo le mu a xa taxa Yerusaleme, xo moxobalu nin sadaxalasibaxa kuntigolu anin sariya karanmoxolu si a tooro bete, x’a si faxa. A sa tili sabo, a si kuni. 22 Piyere taxata a ti senbo to, x’a laxosi xo: «Marigi, Ala x’é kisi wo ma! Ayi, wo me ke í la abada!» 23 Bari Isa x’é yelema x’a fo Piyere ɲen xo: «Bo ń nofe, Sentane! Í mu takkinnafenŋo le ti nte ɲen. Bawo í miiriyalu nte Ala la kuwolu xan, fo hadamadinŋolu talu.» 24 Wo xo, Isa xo a la xarandinŋolu ɲen xo: «Nin moxo do b’a fe x’a lo nte nofe, wo x’é ban a fan to, x’a fan gengenyiro ta, x’a lo ń nofe. 25 Moxo men je a fo, xo a b’a fan niyo lakisila, wo si bono a niyo to. Bari moxo men je bono a niyo to nte la kuwo xanma, wo tigo si a niyo soto tugun. 26 Duniya bee soto si mun ɲan moxo ɲen, nin a si na bono a niyo to le? Moxo si mun ke no x’a niyo kunbo? 27 Nin Moxo Dinxe nin a la melekiyolu nata a Fa la nooro to lun men, a si bee sara í la kebaarolu la. 28 Tonɲa la, nte b’a fola alu ɲen xo: Moxo dolu be jan, wolu me sa x’a tara i man Moxo Dinxe nin a la Mansaya nato je.»

17

1 Wo xo tili wooro, Isa taxata Piyere nin Yaxuba nin wo doxoxe Yaya ti i danna, kuru janba do sanŋo to. 2 Isa sawuro mayelemata i ɲala je. A ɲada ɲarata í xo tilo. A la faanolu xoyiyata í xo kotondibuna. 3 Ɲakun kilin, xarandinŋolu xa kila Musa nin kila Eli je, i nin Isa be xumala. 4 Piyere xa xumo ta, a xo Isa ɲen xo: «Marigi, alan be jan, wo xa ɲin. Nin a xa di í ɲen, ń si tillisi saba lo jan, ite ta mu kilin ti, kila Musa ta kilin, kila Eli ta kilin.» 5 Xa Piyere tu xumo la, xaba ɲaraninŋo do jigita i xan, x’e dugu. Xumaxanŋo bota wo xabo to x’a fo xo: «Ɲin mu ń Dinxe baato le ti, men na kuwo xa di bete nte ɲen. Alu a lame!» 6 Xarandinŋolu xa wo xumaxanŋo me tumo men, i silata fo xa danmatanbi, i x’e ɲadalu buti dugo ma. 7 Isa x’é sodun i la, x’a bulo la i xan x’a fo i ɲen xo: «Alu xana sila, alu wuli!» 8 I x’e kunŋo xotota tumo men, i man moxo xote je nin Isa kilin nte. 9 Xa i jigito tu xa bo kuro to, Isa x’a fo x’a xoleya i ma xo: «Alu xa men je, alu xana wo laxali moxo si ɲen, fo Moxo Dinxe xa kuni tumo men xa bo furelu to.» 10 Xarandinŋolu xa Isa ŋininxa xo: «Mun na sariya karanmoxolu b’a fola xo kila Eli xa xan xa na folo?» 11 Isa x’e jaabi xo: «Tonɲa le mu, Eli xa xan xa na folo, xa fenŋo bee toben. 12 Bari nte b’a fola alu ɲen xo Eli nata xa ban, moxolu korita a lonna. I xa i sago bee ke a la. Moxo Dinxe du be toorola i bulu wo ɲa in ne.» 13 Xarandinŋolu x’a faamu wo ɲa in ne, xo a tun be xumaxan i ɲen Batiselila Yaya le la kuwo to. 14 Isa nin a la xarandinŋolu be sila jama ma tumo men, xe do x’é sodun Isa la x’é ɲongi a xoto. 15 A x’a fo xo: «Marigi, hinna nte dinxe la; bawo ketujangaro le b’a la, a be tooronin kujaxu. Nin a x’a muta, tumo dolu a si boyi ta to, tumo dolu a si boyi jiyo to. 16 Ń nata a ti í la xarandinŋolu bata, bari i korita a kendeyala.» 17 Isa xo: «Moxo lannayabalolu anin kukebalikelalu, nte si tu alu bata fo waxati joman? Nte si muɲa alu xoto fo waxati joman? Alu na a ti jan.» 18 Isa xa jinno madigaamu. Jinno bota dindinŋo to, a kendeyata wo dulandin kilinŋo bee. 19 Xarandinŋolu x’e sodun Isa la xa taxa a ti i danna, x’a fo a ɲen xo: «Mun na ntelu korita ɲin jinna in xoyila?» 20 Isa xo i ɲen xo: «Bawo alu la lannaya xa doxo kujaxu. Tonɲa la, nte b’a fola alu ɲen xo: Haali nin alu la lannaya tun xa bun í xo mutaradekeso, alu tunnu s’a fo ɲin kuru in ɲen xo: “Bo jan xa taxa je fen”, a si taxa. Alu me kori fusi ma. [ 21 Bari ɲin jinne sifa in me xoyi no, nin Alamatara nin sunŋo kafuninŋo nte.]» 22 Lun do, xa xarandinŋolu tu kamarinin i ɲoxo xan Galile, Isa xo i ɲen xo: «Moxo Dinxe be nala dunna moxolu bulu. 23 I s’a faxa, bari a sa tili sabo, a si kuni xa bo furelu to.» Wo xa xarandinŋolu nitokuwa bete. 24 Isa nin a la xarandinŋolu sita Kaperenahun tumo men, Alabatusuba xaalisi mutalalu x’e sodun Piyere la x’a ŋininxa xo: «Alu la karanmoxo nte Alabatusuba xaaliso sarala ba?» 25 Piyere x’e jaabi xo: «Iyo, a b’a sarala.» Piyere dunta bugo xono tumo men, Isa folo xa xumo ta xo: «Simon, ite hakililata mu mun ti? Jon xa xan xa sagallo nin sagallendinŋo sara ɲin duniya in mansaxelu ma? Jamanadinŋolu walla luntanŋolu?» 26 Piyere x’a jaabi xo: «Luntanŋolu». Isa xo a ɲen xo: «Wo tuma, jamanadinŋolu man xan x’a sara. 27 Wo bee nin a ta, n nte a fe xa ɲin moxo innu lajusu. Taxa dolinŋo fili dalaba to; ɲege folo men j’í ta, wo muta. Nin í x’a muta, í s’a da yele xa xaalisi gananŋo tara je. Wo xaaliso ta xa taxa nte la sagallendinŋo nin í fan ta sara.»

18

1 xarandinŋolu x’e sodun Isa la wo tumo, x’a ŋininxa xo: «Jon xa bun bee ti Ala la Mansaya xono?» 2 Isa xa dindinŋo do kili x’a lalo i temo to, 3 a xo: «Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo, nin alu man yelema xa ke í xo dindinŋolu, alu me dun no Ala la Mansaya xono. 4 Men be í fan majigila xa ke í xo ɲin dindin in, wo le xa bun bee ti Ala la Mansaya xono. 5 Moxo men je ɲin dindin in ɲoxon do mutakubete nte la kuwo la, wo xa nte fan ne mutakubete. 6 «Ɲin dindin in mennu xa lannaya ke nte la, moxo men je ke sabaabu ti, xa wolu to kilin na lannaya tiɲa, a tun xa fisa wo tigo ma, xa kuru belebeleba siti a xanŋo la x’a fili xooxojiyo dinoya to. 7 Bone be duniya ɲen bawo a be kela sabaabu ti xa moxolu bula junubo kela. A me ke nin moxolu man bula junubo kela, bari moxo men be kela a sabaabo ti, bone be wo ɲen. 8 Nin í bulo walla í sinŋo le be junubo lasila í ma, a tege, x’a fili dulajan. Í bulu kilinma walla í sin kilinma xa dun arajanna xono, wo xa fisa don ti, í bulu fulama walla í sin fulama xa fili ta sabalo to. 9 Nin í ɲakeso le be junubo lasila í ma, a woloxoti x’a fili dulajan. Í ɲa kilinma xa dun arajanna xono, wo xa fisa don ti, í ɲa fulama xa fili jahanaba ta to.» 10 «Al’alu fannu korosi, alu xana ɲin dindin innu si jaate fuwo ti. Nte b’a fola alu ɲen xo i la melekiyolu be lonin nte Fa ɲa xoto tuma bee, men be sanŋo to. [ 11 Mennu be sankonin, Moxo Dinxe nata wo lelu kisi.] 12 «Alu xo di? Nin saaxa keme be moxo do kun, kilin xa sanko wolu to, a me tan xononto nin xononto tu kuro to ba, xa taxa sankoninŋo ŋinin folo? 13 Nin a x’a je, tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen, a si ɲaxali wo saaxa sankoninŋo la xa tanbi to tan xononto nin xononto xan, wolu mennu man sanko. 14 Wo ɲa kilin in ma, alu Fa men be sanŋo to sago nte ɲin dindin innu si kilin xa sanko.» 15 «Nin í badinŋo x’é haxxo ta, taxa a ma, í xa a la filo yita a la, í kilin nin a kilin. Nin a x’é lame, í nin í badinŋo keta i ɲoxo ɲen moxo ti tugun. 16 Bari nin a man í lame, moxo kilin walla moxo fula la í fan xan, walasa kuwo bee xa ɲabo x’a la moxo fula walla saba la seedeya xan. 17 Nin a man son xa wo dulu lame, a kuwo lasi Ala la jama ma. Nin a man son xa Ala la jama lame, í x’a muta í xo Alalonbalo, walla sagallemutala. 18 «Tonɲa la, nte b’a fola alu ɲen xo, nin alu man son ku wo ku ma duguxulo xan, son me ke wo ma sanŋo to. Alu je son ku wo ku du ma duguxulo xan, sonŋo si ke wo ma sanŋo to. 19 «Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen du xo, nin alu moxo fula benta ku wo ku to duguxulo xan, xa Ala matara wo la, ń Fa men be sanŋo to si wo di alu ma. 20 Bawo moxo fula walla moxo saba je kamari dula wo dula nte toxo la, nte be wolu temo to.» 21 Wo to, Piyere x’é sodun a la x’a ŋininxa xo: «Marigi, nin nte badinŋo tuta ń haxxo tala, ń xa xan xa yaafa a ma fo sinɲa jelu? Fo sinɲa woorowula ba?» 22 Isa x’a jaabi xo: «Ń man a fo í ɲen xo fo sinɲa woorowula, bari í si yaafa a ma fo sinɲa woorowula sigidulama tan woorowula. 23 Wo le x’a tu, Ala la Mansaya si xaaɲan ɲin ma: A be le í xo mansaxe do nin a la jonŋolu la jaatebo. 24 A xa jaate damuta tumo men, i xa jonŋo do lasi a ma, mansaxe la talan xaaliso wulu tan tun be wo la. 25 Wo xaaliso saraɲa tun nte wo jonŋo ɲen. A marigi x’a waajibiya xo a nin a musu nin a dinŋolu nin a bulufenŋolu bee xa fiiri, x’e ke a la julusara ti. 26 Wo jonŋo x’é ɲongi a marigi xoto x’a matara xo: “Muɲa ń ɲen, ń s’í la julo bee sara.” 27 Jon in hinno x’a marigi muta, a x’a la julo bula a ɲen, x’a bula xa taxa. 28 Wo jonŋo boninŋo, a nin a jon ɲoxo do benta, a la xaalisindin tun be wo la. A xa wo muta a xanŋo to x’a fo a ɲen xo: “Ń na julo sara!” 29 A toɲoxo in x’é ɲongi a sinŋo xoto x’a matara xo: “Muɲa ń ɲen, ń s’í sara.” 30 Bari a man son wo ma. A taxata x’a bula kaso la fo a x’a la julo sara tumo men. 31 A toɲoxolu xa wo je tumo men, i diminta kujaxu. Men keta, i taxata wo laxali i marigi ɲen. 32 Wo to, wo marigo xa jon in kili, x’a fo a ɲen xo: “Jon jaxu in, ń yaafata í la julo bee ma, bawo í tun xa ń matara. 33 Í du tun man xan ba xa hinna í toɲoxo la, í xo nte hinnata í la ɲa men?” 34 A marigi diminbeteta, a taxata a bula kaso la x’a tooro, fo a x’a la julo bee sara tumo men. 35 «Wo ɲa ma, nin alu dulu fen wo fen man yaafa alu badinŋo ma alu jusukunŋo bee la, nte Fa men be sanŋo to du si alu ke wo ɲa in.»

19

1 Isa x’é soto wo xaranŋo la tumo men, a bota Galile xa taxa Yude maro la, Yuruden ba boxo do. 2 Jamaba x’a lo a nofe, a x’e to jangarutolu kendeya. 3 Farisiya dolu x’e sodun a la x’a xotobo. I x’a ŋininxa xo: «A be dagenin xeba ɲen ba, x’a musu futuwo sa sabaabo bee la?» 4 Isa x’e jaabi xo: «Alu man a xaran Kitaabo to ba, xo: “Folofolo, Dabaxo xa muso nin xe le da?” 5 A xo du xo: “Wo le x’a tu, xeba si a na nin a fa bula x’é noto a musu la. I fulo si ke kilin ti.” 6 Wo ɲa ma, i nte fula ti tugun, i mu kilin ne ti. Ala xa mennu kafu, moxo xana wolu tala.» 7 Farisiyalu xa Isa ŋininxa xo: «Mun dun na Musa x’a waajibiya xo xeba xa futusakayito ke x’a di a musu ma, nin a b’a bulala?» 8 Isa xo i ɲen xo: «Alu la sondonme xoleya le x’a tu nin Musa sonta alu xa wo ke. Nin wo nte, folofolo, a tun nte ten. 9 Ń b’a fola alu ɲen xo: Moxo men je a musu bula, x’a tara a man fuyanɲa ke, xa do xote futu, wo xa fuyanɲa ke.» 10 Isa la xarandinŋolu xo a ɲen xo: «Nin xeba la ɲa be wo ɲa in ne a musu ma, musufutubaliya le xa fisa mene.» 11 Isa x’e jaabi xo: «Bee me ɲin xuma in faamu no, fo nin Ala xa wo sinŋo di men ma. 12 Sabaabo kiika le be je mennu be moxolu bulala futubaliya la: Dolu nin i ta be wulula la; dolu la futubaliya mu moxo lelu no ti, bawo i x’e xeya faxa; do dulu nte sonna xa futu ke Ala la Mansaya xanma. Men si ɲin xuma innu faamu no, wo x’e faamu!» 13 Moxo dolu nin dindinŋo dolu nata Isa bata nin a si a bulo la i xan, xa Ala matara i ɲen. Bari xarandinŋolu xa wolu madigaamu. 14 Isa xo: «Alu dindinŋolu tu je i xa na ń bata, alu xana i bali, bawo Ala la Mansaya mu i ɲoxon nelu ta ti.» 15 A x’a bulo la wo dindinŋolu xan, xa duwa i ɲen. Wo xo, a taxata xa bo je. 16 Xe do x’é sodun Isa la x’a ŋininxa xo: «Karanmoxo, ń xa xan xa ku ɲuma joman ke walasa ń xa nilamaya banbalo soto?» 17 Isa xo a ɲen xo: «Mun na í be nte ŋininxala ɲumaya kuwo la? Ala kilin doron ne mu ɲuma ti. Nin í b’a fe xa nilamaya banbalo soto, Ala la sariyalu labatu.» 18 Xe x’a ŋininxa xo: «Wo mu sariya joman innu ti?» Isa x’a jaabi xo: «Í xana moxo faxa, í xana jadoya ke, í xana suuɲali ke, í xana xaro la í moxoɲoxo la. 19 Í na nin í fa bunɲa, í xa í moxoɲoxo xanu í xo í fan.» 20 Wo xamarindinŋo xo: «Nte xa ɲin sariya innu bee labatu, mun xote be xo haalisa?» 21 Isa xo a ɲen xo: «Nin í b’a fe xa ke moxo dafaninŋo ti, taxa í bulufenŋo bee fiiri, xa wo xaaliso di segebaxantunŋolu ma. Nin wo keta, naafuluba si ke í kun sanŋo to. Wo xo, í si na a lo nte nofe.» 22 Xamarindinŋo xa wo xumolu me tumo men, a nitokuwaninba wulita xa taxa, bawo naafulo kiika tun b’a kun. 23 Isa xo a la xarandinŋolu ɲen xo: «Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo naafulubatigo dunŋo xa xole Ala la Mansaya xono. 24 Ń b’a fola alu ɲen du xo ɲogomo dunŋo mesendiwuwo fe, wo xa newo xa tanbi naafulubatigo dunŋo ti Ala la Mansaya xono.» 25 Xarandinŋolu xa wo xumolu me tumo men, i dabaro banta kujaxu fo i xo: «Jon dun si kisi no?» 26 Isa x’e mafele x’a fo i ɲen xo: «Hadamadinŋolu bulu, wo me ke no, bari Ala me kori ku ma.» 27 Wo to, Piyere xa xumo ta x’a fo xo: «A fele, ntelu buruta fenŋo bee to, x’a lo í nofe. Mun ne be kela ntelu ɲen?» 28 Isa x’a fo i ɲen xo: «Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo nin Moxo Dinxe sigita a la mansasigilan nooroma xan duniya kuto to tumo men, atelu moxo tan nin fulo mennu x’a lo nte nofe, alu dulu si sigi mansasigilan tan nin fula xan, xa kiito tege Banisirayila bunda tan nin fulo xan. 29 Moxo wo moxo je ɲiɲa a la luwo xo, walla a badinxelu, walla a badinmusolu, walla a fa, walla a na, walla a dinŋolu, walla a la fuutolu xo, nte toxo nofe, wo tigo si wo fenŋolu bee ɲoxon keme soto, xa saagi xa nilamaya banbalo soto. 30 Ɲamoxo kiika si ke xomoxo ti, xomoxo kiika si ke ɲamoxo ti.»

20

1 «A fele, Ala la Mansaya be le í xo fuututigo do, a bota saxo ma junna xa baaradinŋo dolu ta x’e bula a la resenfuuto to. 2 A nin i benta deɲe xaalisi ganan kilin to tilo xono. A x’e bula taxanin a la resenfuuto to, xa taxa baaro la. 3 Tilo wololafa, a bota tugun xa moxo dolu loninŋo tara bera to, i tunnu nte fusi la. 4 A xo wolu ɲen xo: “Alu dulu xa taxa baaro ke ń na resenfuuto to, alu nin sara men xa xan, ń si wo di alu ma.” 5 Wo moxolu taxata resenfuuto to. Tilinkunte tumo, fuututigo bota xa do xotelu ta baaro la. Wura la, a bota tugun xa wo ɲoxon ke. 6 Wurasuma la, a bota tugun xa moxo do xotelu tara lonin bera to, a xo wolu ɲen xo: “Mun na alu xa tilo muume bee ban jan, alu man baara ke?” 7 I x’a jaabi xo: “Bawo moxo man n ta baaro la.” Fuututigo xo i ɲen xo: “Alu dulu xa taxa ń na resenfuuto to.” 8 Fitiro ma, resenfuuto tigo x’a la kuɲabobaxo kili x’a fo a ɲen xo: “Baaradinŋolu kili, í xa bee la sara di a ma. Mennu labanta tala baaro la, í xa wolu folo sara, xa laban fololu ma.” 9 Mennu xa baaro damuta wurasuma la, wolu nata. I bee xa deɲe xaalisi ganan kilin soto. 10 Folo mennu xa baaro damuta dulu nata. Wolu tunnu ɲen x’e la xaaliso si siya tolu ta ti. Bari i dulu xa deɲe xaalisi ganan kilin ne soto. 11 Wo xaaliso dita i ma tumo men, i xa fuututigo jalagi. 12 I xo: “Ɲinnu mennu nata laban in na, i xa waxatindin doron ne baara. Bari í xa wolu nin ntelu xaaɲan, ntelu mennu xa tilo muume ke baaro la, xa tili funtano nin sege muɲa.” 13 Fuututigo xa wolu kilin jaabi xo: “Ń terixe, ń man ku benbali ke í la. Alan man fata deɲe xaalisi ganan kilin ne ma ba? 14 Í la sara ta í xa taxa. Ɲin men man baaro damuta junna, ń b’a sara nin í ta xaaɲanna le! 15 Ń man xan ba xa ń na naafulo ke ń sago ti? Walla nte la ɲumaya moxolu ma, wo le be diginin í la ba?” » 16 Wo xo, Isa xo tugun xo: «Wo ɲa kili in ma, xomoxolu si ke ɲamoxolu ti, ɲamoxolu si ke xomoxolu ti.» 17 Isa tun be nala taxala Yerusaleme tumo men, a x’a la xarandin tan nin fulo kili i danna, x’a fo i ɲen xo: 18 «Alan taxato fele Yerusaleme, Moxo Dinxe si dun sadaxalasibaxa kuntigolu nin sariya karanmoxolu bulu. I si a jalagi, x’a faxalo latege, 19 x’a dun Alalonbalolu bulu xa jele a ma. I si a buwo gaɲo la, x’a gengen yiro ma. A sa tili sabo, a si kuni xa bo furelu to.» 20 Wo to, Sebede musu nin a dinxe fulo x’e sodun Isa la. Wo muso x’é ɲongi Isa xoto x’a matara. 21 Isa x’a ŋininxa xo: «Í be mun fe?» Muso x’a jaabi xo: «Nte dinxe fula innu mennu felenti, a latege nin í sigita í la Mansaya la, do xa sigi í kininŋo fe, do xa sigi í numanŋo fe.» 22 Isa x’e jaabi xo: «Alu be men ŋininna, alu man wo lon. Nte xa xan xa ń min tooro jitafe men na, alu s’i min no wo la ba?» I x’a jaabi xo: «N si wo no». 23 Isa xo i ɲen xo: «Tonɲa le mu, nte xa xan xa ń min tooro jitafe men na, alu dulu si i min wo la. Bari xa sigi ń kininŋo fe walla ń numanŋo fe, nte nte wo lategela. Nte Fa xa wo dulalu toben mennu ɲen, i be dila wo lelu ma.» 24 To tanŋo xa wo me tumo men, i diminta wo badinxe fulo xoto. 25 Bari Isa x’e kili x’a fo i ɲen xo: «Alu x’a lon xo jamanolu kuntigolu be i marala i la kuntigiya la, anin moxobalu be i la fango yitala i la. 26 A man xan xa ke ten atelu tema. Bari nin men b’a fe xa ke moxoba ti alu to, wo tigo xa xan xa ke alu la baaradinŋo ti. 27 Nin men b’a fe xa ke ɲamoxo ti alu to, wo xa ke alu la jonŋo ti: 28 Wo ɲa ma, Moxo Dinxe man na xo moxo xa baaro ke a ɲen; bari a nata le, xa baaro ke moxolu ɲen, anin x’a niyo di, xa moxo kiika kunbo.» 29 I boto Yeriko, jamaba x’a lo Isa nofe. 30 Fiyonto fula tun be siginin silada la. Wolu x’a me tumo men xo Isa be tanbixan, i kuleta xo: «Marigi, Dawuda Mamarinŋo, hinna n na!» 31 Moxolu x’e madigaamu xo i x’e de. Bari wo bee xan, i xa do kafu kule ma, x’a fo xo: «Marigi, Dawuda Mamarinŋo, hinna n na!» 32 Isa lota. A x’e kili x’e ŋininxa xo: «Alu b’a fe ń xa mun ke alu ɲen?» 33 I xo a ɲen xo: «Marigi, n b’a fe xa dula je!» 34 I hinno xa Isa muta, a x’é maxa i ɲalu la. Wo no bee to, i xa dula je, i x’a lo Isa nofe.

21

1 Isa nin a la xarandinŋolu sutiyaninma Yerusaleme la, fo xa si Oliwe kuro ma, Betefaje galluda la, a x’a la xarandin fula ki. 2 A xo i ɲen xo: «Alu taxa gallo to, men be alu ɲafe. Nin alu sita doron, alu si falimuso do tara sitinin je, a dinŋo b’a senbo to. Alu s’i firin, xa na i di ń ma. 3 Nin do xa fen fo alu ɲen, alu s’a jaabi xo: “Marigi le haajo b’e ma.” A woman in si i bula xa na wo no bee to.» 4 Wo keta, walasa kila la ɲin xuma innu xa ke xo: 5 «Alu a fo Siyon gallo ɲen xo: “A fele, í la mansaxe be nanin í bata, mansaxe sabarininŋo, a be siginin falimuso xan, a be falindinŋo xan, falimuso dinŋo.” » 6 Xarandinŋolu taxata x’a ke í xo Isa x’a fo i ɲen ɲa men. 7 I nin falimuso nin a dinŋo nata, i x’e la faanolu feene i xan. Isa sigita a xan. 8 Moxo kiika x’e la faanolu feene silo to, dolu xa fitabulolu tege x’e feene silo xan. 9 Jama men tun be Isa xo nin a ɲa, wolu tunnu be fetenna xo: «Tanto be Dawuda Mamarinŋo ɲen! Men nato fele Marigi toxo la, duwawo be wo fe! Tanto xa ke Ala ɲen sanjanbalu to!» 10 Isa dunta Yerusaleme tumo men, gallo bee gidita xa bo. I tunnu be i son xo: «Ɲin mu jon ti?» 11 Jama xo: «Kila Isa le mu, Nasaretingo le mu xa bo Galile maro to.» 12 Isa dunta Alabatusuba xono. Moxo men tunnu bee be fiiro nin sanno la je, a xa wolu xoyi. A xa xaalisifalinnalu la tabalolu anin jenetuban fiirilalu la sigilanŋolu kundinmayelema. 13 Isa xo i ɲen xo: «A be safenin Kitaabo to xo: “Nte la bunŋo si kili xo Alamatarabunŋo,” bari atelu kennu x’a ke boyinxannilalu dugudula ti.» 14 Fiyonto dolu nin sin kilinŋolu x’e tosodun Isa la Alabatusuba xono, a xa wolu kendeya. 15 Dindinŋo dolu tunnu be Alabatusuba xono, wolu fetenta xo: «Tanto be Dawuda Mamarinŋo ɲen!» Sadaxalasibaxa kuntigolu nin sariya karanmoxolu xa Isa la kawaku keninŋolu je tumo men, xa dindinŋolu fetenxanŋo me, i diminta. 16 I xo Isa ɲen xo: «I be men foxan, í tulo be wo la ba?» Isa x’e jaabi xo: «Iyo, alu man a xaran Kitaabo to ba xo: “Ala xa tantuli donkilo dun dindinŋolu nin deenanolu da.” » 17 Wo xumolu foninŋo, Isa x’e tu je xa bo gallo xono, xa taxa Betani, xa si non. 18 Wo lun do saxo ma, Isa koppato xa taxa Yerusaleme gallo xono, xonxo x’a muta. 19 A xa turojuwo do je silada la, a x’é sodun wo la, bari a man fusi tara a la, fo fito doron. A xo turojuwo ɲen xo: «Í me din ke tugun fo abada!» Wo no bee to, turojuwo jata. 20 xarandinŋolu xa wo je tumo men, i dabaro banta xo: «Ɲin turoju in jata ɲa di ɲa kun kilin ma?» 21 Isa x’e jaabi xo: «Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo: Nin lannaya be alu la, nin alu nte sikkala muume, nte xa men ke turojuwo la, alu me dan wo ɲoxon ma. Haali nin alu x’a fo ɲin kuru in ɲen xo: “Wutu jan í xa taxa í fili xooxojiyo to,” wo si ke. 22 Alu je fen wo fen tara Ala la, lannaya to, alu si wo soto.» 23 Isa dunta Alabatusuba xono. X’a tu moxolu laxaranna, sadaxalasibaxa kuntigolu nin jamano moxobalu nata a bata x’a ŋininxa xo: «Fanga joman x’é bula ɲin ku innu kela? Jon x’é yanmaru xa fiirilalu xoyi jan?» 24 Isa x’e jaabi xo: «Nte du be nala alu ŋininxala ku kilin ne la. Nin alu xa nte jaabi, wo tumo, men xa fango di ń ma xa ɲin ku innu ke, ń du si wo fo alu ɲen. 25 Jon xa Yaya bula batiselo la, Ala ba, fo moxolu?» I xo i ɲoxo ɲen xo: «Nin n xo: “Ala le x’a ki”, a s’a fo xo: “Mun dun na alu man la a la?” 26 Nin n dunnu xo: “Moxo lelu x’a ki”, n xa xan xa sila jama ɲa, katugala moxolu bee be Yaya mutanin kila do le ti.» 27 Wo to, i xa Isa jaabi xo: «Ntelu man wo lon.» Isa du xo i ɲen xo: «Awa, men xa fango di nte ma xa ɲin ku innu ke, nte du nte wo fola alu ɲen.» 28 Isa xo: «Atelu xo di ɲin ku in to? Xe do le, dinxe fula b’a kun. A xo dinxe folo ɲen xo: “Ń dinxe, taxa baaro ke ń na resenfuuto to bi.” 29 Wo x’a jaabi xo: “Nte me taxa no.” Bari wo xo, a x’é miiri, a taxata. 30 Fa xa wo baaro fo dinxe fulananŋo du ɲen. Wo x’a jaabi xo: “Baaba, ń si taxa.” Bari a man taxa. 31 Wolu din fulo to, joman ne xa fa sago ke?» I x’a jaabi xo: «Folo.» Wo ɲa in, Isa xo i ɲen xo: «Tonɲa la, nte b’a fola alu ɲen xo, sagallemutalalu nin jadomusolu si dun alu ɲa Ala la Mansaya xono. 32 Bawo Batiselila Yaya nata alu ma, xa sila tilinninŋo le yita alu la; alu man son xa la a la. Bari sagallemutalalu nin jadomusolu lata a la. Haali alu xa wo je, wo bee nin a ta, alu man tuubi xa la a la.» 33 «Alu tali xote lame. Xe do le, a xa resenfuuto bo, x’a sansan. A xa resenjibodinxo jaga a xono, xa kantalibento lo. Wo xo, a xa resenfuuto xarifa senekela dolu ma, xa taxama. 34 Resenmo waxato sita tumo men, fuututigo x’a la jonŋo dolu ki resenfuuto senebaxolu ma, xo i x’a la resenmo di a ma. 35 Bari resenfuuto senebaxolu x’a la jonŋolu muta, xa do buwo, xa do faxa, xa do bun kurolu la. 36 Fuututigo xa jonŋo do xotelu ki, mennu xa sa fololu ti. Resenfuuto senebaxolu xa wo dulu muta í xo fololu. 37 A labanŋo la, a x’a dinxe ki i ma. A xo: “I si ń dinxe ken bunɲa.” 38 Bari kabirin resenfuuto senebaxolu x’a dinxe je, i xo i ɲoxo ɲen xo: “A ketabaxo fele. Alu na, alan x’a faxa. A ke si ke alan ta ti.” 39 I x’a muta x’a fili resenfuuto xo ma, x’a faxa. 40 «Awa, nin resenfuututigo nata, a si mun ke resenfuuto senebaxolu la?» 41 I x’a jaabi xo: «A si wo moxo jaxolu faxa, fo faxaɲa jaxu, xa resenfuuto xarifa moxo xotelu ma, mennu si a la resenmo di a ma a waxato.» 42 Wo xo, Isa xo i ɲen xo: «Alu man ɲin xaran Kitaabo to ba? “Kurubunlolalu x’e ban kuro men to, wo keta bunŋo jusigikuro ti. Marigi le xa wo ke. Kawakuwo le mu ntelu bulu!” 43 «Wo le x’a tu, nte b’a fola alu ɲen xo Ala la Mansaya si muta alu la x’a di siya xote ma, men be nala a silo taxamala, xa Ala sago ke. [ 44 Moxo men je boyi wo kuro to, wo tigo si tote. A je boyi men to, a si wo tigo nooni.]» 45 Sadaxalasibaxa kuntigolu nin Farisiyalu xa Isa la taliyo me tumo men, wolu x’a faamu xo a be ite lelu ma. 46 I tunnu be feere ŋininna x’a muta, bari i silata jama ɲa. Bawo bee tun be Isa jaatenin kila do le ti.

22

1 Isa xa taliyo do xote la i ɲen xo: 2 «Ala la Mansaya be le í xo mansaxe do, men xa maaɲoya domolo toben a dinxe ɲen. 3 A x’a la jonŋolu ki xo i xa taxa moxo kilininŋolu nofe, i xa na maaɲoya domolo ke. Bari wolu man son xa na. 4 Mansaxe xa jonŋo do xotelu ki i ma xo: “Alu taxa a fo moxo kilininŋolu ɲen xo domolo banta saasa. Nte xa ń na tuuralu anin ń na marafen toloninŋolu kiika faxa. Fenŋo bee tobenta, alu na maaɲoya domolo la.” 5 Bari moxo kilininŋolu man wo si jaate, i taxata i haajolu la. Do taxata a la fuuto to, do taxata a la jaago la. 6 Tolu xa mansaxe la jonŋolu muta x’e tooro fo x’e faxa. 7 Wo keninŋo, mansaxe diminta. A x’a la sorodasolu bula xa taxa wo moxofaxalalu faxa, x’e la gallo jani. 8 Wo xo, a xo a la jonŋolu ɲen xo: “Maaɲoya domololu mota, bari moxo kilininŋolu nin i man xan. 9 Alu taxa bedolu to, alu je moxo wo moxo je, alu si i kili xa na.” 10 Jonŋolu wulita xa taxa bedolu to, i xa moxo wo moxo tara je, moxo bete mu ba, moxo jaxu mu ba, i xa wolu bee kili xa na, fo maaɲobunŋo fata domolila la. 11 Mansaxe dunta xa wo moxolu mafele tumo men, a xa moxo do tara je, faanu ɲuma nte a xanna men si dun maaɲoya to. 12 A xo wo tigi ɲen xo: “Ń terixe, í dunta jan ɲa di, x’a tara faanu ɲuma nte í xanna men si dun maaɲoya to?” Wo xe man sege fili a to. 13 Mansaxe xo baaradinŋolu ɲen xo: “Alu a sinŋo nin a bulolu siti x’a fili banto to, dibo to, xaso nin dafatakinŋo be kela jan men.” 14 Isa xo: “Moxo kiika be kilinin, bari sugandininŋo man sa”.» 15 Wo to, Farisiyalu taxata i ɲoxo je, xa feere dara i si Isa muta a fan datoxanŋolu ma ɲa men. 16 I x’e la xarandinŋo dolu nin Herode la moxo dolu ki, x’a fo Isa ɲen xo: «Karanmoxo, n x’a lon xo í mu tonɲatigo le ti. Í be moxolu laxaranna Alasilo ma x’a xoyiya. Í nte silala moxo si ɲa; bawo moxolu bee xa xan í ɲen. 17 Ite bulu, a be dagenin ba ntelu xa sagallo sara Rome mansaxe ma, walla a nte dagenin?» 18 Bari Isa xa i la korojugaya lon, a xo i ɲen xo: «Fulankafu innu, mun na alu be nte xotobola? 19 Alu be xaaliso men kela xa sagallo sara, alu wo do yita ń na.» I xa deɲe xaalisi ganan kilin yita a la. 20 Isa x’e ŋininxa xo: «Jon kunxulo nin jon toxo be safenin xaalisi in xan?» 21 I x’a jaabi xo: «Rome mansaxe le mu». Wo to, Isa xo i ɲen xo: «Awa, mansaxe ta mu men ti, alu wo di a ma, xa Ala ta di Ala ma.» 22 I xa wo jaabo me tumo men, i dabaro banta. I x’e soobo Isa la xa taxa. 23 Wo lunŋo fan, Sadusen diino moxo dolu nata Isa bata. Wo lelu xo, xo furelu nte kunila. I x’a ŋininxa xo: 24 «Karanmoxo, kila Musa x’a fo xo, nin xe do sata, x’a tara a musu man din soto, a badinxe xa xan xa wo muso ta, xa dinŋo do soto a ma, a badinxe saninŋo ɲen. 25 Awa, ntelu to, badinxe woorowula keta je. Folo xa muso futu, wo sata, x’a tara a man din soto. A doxo du xa musu in ta. 26 Badinxe fulananŋo nin sabananŋo ta keta wo ɲa kilin in ma, fo xa si woorowulananŋo ma. 27 I bee saninŋo xo, muso du sata. 28 Furekuniyo lunŋo, jontigi kilin ta be kela musu in ti; katugala i woorowulo bee kilin wo kilin x’a ta muso ti?» 29 Isa x’e jaabi xo: «Alu be filo xono, bawo alu man Kitaabo xumolu lon, alu man Ala la sintigiya du lon. 30 Furekuniyo xo, xe nte musu futula, musu du nte sigila xe kun, bari i be kela le í xo melekiyolu be ɲa men sanŋo to. 31 Men mu furekuniyo kuwo ti, Ala xa men fo alu ɲen, alu man wo xaran ba? A xo: 32 “Nte mu Burehima la Ala le ti, Nsiyaxa la Ala, anin Yaxuba la Ala.” Ala nte furelu la Ala ti, nilamalu la Ala le mu.» 33 Jama xa wo xumo me tumo men, i dabaro banta a la xaranŋo ma. 34 Farisiyalu x’a me tumo men xo Isa xa Sadusenŋolu xumada xati, i x’e ɲoxo lakamari. 35 Sariya karanmoxo do tun be i to, wo x’a mafele xo a be Isa xotobola. A xa Isa ŋininxa xo: 36 «Karanmoxo, Ala la sariyalu bee to, joman xa bun?» 37 Isa x’a jaabi xo: «Í si Marigi í la Ala xanu í jusukunŋo bee la, í niyo bee la, í miiro bee la. 38 Wo le xa bun sariyalu to anin wo le mu i to folo ti. 39 Fulanan men be wo ma, nin a nin wo xa xan, wo fele xo: “Í xa í moxoɲoxo xanu í xo í fan.” 40 Musa la sariya bee anin kilalu la xumolu bee be wo sariya fula in ne xono.» 41 Xa Farisiyalu kamarininŋo tu i ɲoxo xan, Isa x’e ŋininxa xo: 42 «Alu be mun fola Kirisita la kuwo to? Jon mamarinŋo mu?» I x’a jaabi xo: «Dawuda le mamarinŋo mu.» 43 Isa xo i ɲen xo: «Mun dun na Dawuda x’a kili Ni Senunŋo barako to xo Marigi? Bawo Dawuda xo: 44 “Marigi x’a fo nte Marigi ɲen xo: Í sigi ń kininŋo xoto, fo nte xa í jaxolu ke í sinxotofenŋo ti.” 45 Nin Dawuda be a kilila xo Marigi, a dun si ke a mamarinŋo ti ɲa di?» 46 Moxo si man sin xa Isa jaabi haali xuma kilin na. X’a bo wo lunŋo ma, moxo si man fatiya x’a ŋininxa tugun.

23

1 Wo xo, Isa xumata jama nin a la xarandinŋolu ɲen. 2 A xo: «Xa moxolu laxaran Musa la sariya la, wo mu sariya karanmoxolu nin Farisiya lelu la baaro ti. 3 I je fen wo fen fo alu ɲen, alu wolu bee mara x’e ke. Bari alu xana i la ku ketalu ladigi, bawo i be men fola, i nte wo kela. 4 I si doni xulinŋolu siti x’e la moxolu kun, bari i me son x’e buluxonondin kilin ke xa wolu deema x’e la donolu ta. 5 I be i la kuwolu bee kela, walasa moxolu x’e je x’e lasaxa. Wo le x’a tu, i b’e fodalasafelu nin i buluxan na safelu kela belebeleba ti, x’e la doroke bunsanŋolu janɲa. 6 Domoliba dulalu, ɲafesigidulalu xa di i ɲen. Alabatusuwo xono, ɲafesigilanŋolu xa di i ɲen. 7 Don du xa di i ɲen moxolu x’e xonton bete beralu to anin x’e kili xo “Karanmoxo.” 8 Bari atelu xana son moxo si x’alu kili xo “Karanmoxo”; bawo Karanmoxo kilin doron ne be alu ma. Alu bee mu badinma lelu ti alu nin i ɲoxo te. 9 Alu xana moxo si kili duguxulu in xan xo alu “Fa”; bawo Fa kilinpe le be alu kun, men be sanŋo to. 10 Alu xana son du alu xa kili xo “Kuntigo”; bawo Kuntigi kilinpe le be alu ma, nin wo mu Kirisita ti. 11 Alu bee to moxoba le be kela alu la baaradinŋo ti. 12 Moxo wo moxo je a fan xotota, wo si majigi; moxo wo moxo je a fan majigi, wo si xotota.» 13 Isa xo: «Bone be alu sariya karanmoxolu anin Farisiyalu ɲen! Fulankafu innu! Alu be Ala la Mansaya dataxunna moxolu ɲa; alu fannu nte dunna anin mennu b’a fe xa dun, alu be wolu balila xa dun. [ 14 «Sariya karanmoxolu anin Farisiyalu, bone be alu ɲen! Fulankafu innu! Alu be musujaxelu bulufenŋolu bee mutala i la, wo xo, xa taxa Alamatara janŋolu ke, x’alu fannu yita. Wo le x’a tu, alu la kiito si xoleya bete.] 15 «Sariya karanmoxolu anin Farisiyalu, bone be alu ɲen! Fulankafu innu! Alu be taxama janŋo kela duguxulo nin jiyo xan, xa moxo kilin ŋinin x’a ladun alu la diino to. Bari nin wo moxo dunta, alu fannu si a yelema x’a ke jahanaba dunke ti, x’a lajaxuya fo sinɲa fula xa tanbi alu fannu xan. 16 «Ɲamoxo fiyontolu, bone be alu ɲen! Ate mennu b’a foxan xo nin moxo wo moxondin je í xali Alabatusuba toxo la, wo xalilo me wo tigi muta; bari xo nin moxo wo moxondin je í xali Alabatusuba xono sano la, wo xalilo si wo tigo muta. 17 Hakilintan innu! Fiyonto innu! Joman xa bun? Sano ba, walla Alabatusuba men be sano kela fen senunŋo ti? 18 Alu xo du xo moxo wo moxo je í xali sadaxajanidula toxo la, wo xalilo me wo tigo muta. Bari sadaxo men be sadaxajanidula, moxo wo moxo je í xali wo la, wo xalilo si wo tigo muta. 19 Fiyonto innu! Joman xa bun? Sadaxo ba, walla sadaxajanidula, men be sadaxo kela fen senunŋo ti? 20 Awa, moxo wo moxo je í xali sadaxajanidula toxo la, fen wo fen b’a xan, a x’é xali wo bee le la. 21 Moxo wo moxo be í xalila Alabatusuba la, wo be í xalila Alabatusuba nin Ala le la, wo men be siginin a xono. 22 Moxo wo moxo be í xalila sanxulo la, wo tigi be í xalila Ala la mansasigilanŋo la anin a xansigibaxo. 23 «Sariya karanmoxolu anin Farisiyalu, bone be alu ɲen! Fulankafu innu! Alu be naaxoxono fen mesenŋolu jakko bola: Nanaye, fenele, anin kumen. Bari alu be sariyalu bee la bunbumabalu tula je, nin wo mu tilinninɲa, nin hinno, anin xantigiya ti. Alu tunnu xa xan xa wo lelu ke, xa wo fen mesenŋo dulu kafu a ma. 24 Ɲamoxo fiyontolu. Alu be alu minjiyo sensenna xa fen mesenŋolu bo a to, x’a tara fenŋo mennu be tanbila xa taxa alu xono, wolu si ɲogomo bo bunɲa to. 25 «Sariya karanmoxolu anin Farisiyalu, bone be alu ɲen! Fulankafu innu! Alu be jitafelu nin tasolu xomala lelu kula x’e senuya, x’a tara i xonolu to be fanin alu la suuɲalifenŋolu nin alu nege jaxolu la. 26 Farisiya fiyonto! Jitafe xono ku folo, wo to, a xomala du si senuya. 27 «Sariya karanmoxolu anin Farisiyalu, bone be alu ɲen! Fulankafu innu! Alu be le í xo xaburo mennu laxuuruta; i xa bete ɲa la, bari i xonolalu be fanin fure xulu gansanŋo la, anin fen noxonin kiika. 28 Alu dulu be ten. Alu be alu fannu kela moxo tilinninŋo ti moxolu ɲa xoto, bari alu jusukunŋo be fanin fulankafuya nin jaxuya la. 29 «Sariya karanmoxolu anin Farisiyalu, bone be alu ɲen! Fulankafu innu! Alu be xaburu betolu darala kilalu ɲen, xa moxo tilinninŋolu la xaburolu jangu, x’a fo xo: 30 “Nin n tunnu be balunin n benbalu la waxato, n me i deema xa kilalu faxa.” 31 Wo ɲa ma, alu b’a yitala xo alu mu kilalu faxabaxolu mamarinŋolu ti. 32 Awa, alu taxa ɲa, alu benbalu xa baara jaxo men damuta, alu wo dafa. 33 Sa innu! Fofoonedin innu! Atelu si kisi jahanaba tooro ma ɲa di? 34 Wo le x’a tu, nte be kilalu nin moxo hakilitigolu nin sariya karanmoxo soobe dolu kila alu ma. Alu si dolu faxa, xa dolu gengen yiro ma, xa dolu buwo gaɲo la alu la Alabatusuwolu xono, x’a lo i nofe, x’e tooro gallolu to taxanin. 35 Wo ɲa ma, moxo tilinninŋo fen wo fen jelo bonta duguxulu in xan, wo bee haxxo si den alu la, x’é ta moxo tilinnin Abila jelo ma, fo xa taxa a bula Barasi dinxe Sakariya jelo ma, alu xa wo men faxa Alabatusuba nin sadaxajanidula te. 36 Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo: Wo moxo mennu faxata ten, wo bee haxxo si den bi moxolu la.» 37 «Yerusaleme, Yerusaleme, ite men be kilalu faxala, xa Ala la kiladinŋolu bun kuro la x’e faxa! Sinɲa kiika ti, nte keta a fe x’é la moxolu kamari í xo sisejibo be a dinŋolu kamarila a danfatanŋolu xoto ɲa men. Bari alu man son. 38 A fele, alu la luwo toxulunŋo si tu alu bulu. 39 Bawo nte b’a fola alu ɲen xo, alu me nte je bitugun, fo alu x’a fo lunŋo men xo: “Men nato fele Marigi toxo la, duwawo be wo fe!” »

24

1 Isa bota Alabatusuba xono. A taxato, a la xarandinŋolu x’e sodun a la xa Alabatusuba loɲa yita a la. 2 A x’a fo i ɲen xo: «Alu ɲa be ɲin bee la de, xodi? Tonɲa la, nte b’a fola alu ɲen xo kuru si me tu kuru xan jan, i bee si boyi.» 3 Isa taxata í sigi Oliwe kuro to. A la xarandinŋolu x’e sodun a la i danna, x’a ŋininxa xo: «Wo kewaxato fo n ɲen, anin í la na nin duniya banŋo taagumanseedo si ke mun ti.» 4 Isa x’e jaabi xo: «Alu i korosi, moxo si xana alu lafili. 5 Moxo kiika si na nte toxo la, x’a fo xo ite lelu mu Kirisita ti. I si moxo kiika lafili. 6 Alu si kele xibarolu me, xa kele ŋuunuŋuunuxanŋolu me. Bari, alu xana sila. Waajibo le mu wolu xa ke bari wo kuwolu nte duniya wulo ti folo. 7 Siya do si wuli siya do xanma, mansaya do du si wuli mansaya do xanma. Xonxobalu nin duguxulu jarajarolu si ke dula kiika. 8 Wo kuwolu bee mu toorokuwolu damuto le ti, í xo muso la tinŋo wulito. 9 «Wo to, moxolu si alu dun bulo to, x’alu tooro, x’alu faxa. Siyalu bee si alu jaxuya nte toxo nofe. 10 Wo tumo, moxo kiika si lannaya bula, i si i ɲoxo janfa, x’e ɲoxo jaxuya. 11 Kila fano kiika si wuli, i si moxo kiika bula filo xono. 12 Jaxuya si siya, fo xanuya si doxoya moxo kiika jusukunŋo la. 13 Bari moxo men je muɲa fo xa si labanŋo ma, wo si kisi. 14 Ala la Mansaya xibaru Dimanŋo si jenjen duniya fanŋo bee, walasa siyalu bee xa wo seedeya me. Wo xo, duniya bantumo si si.» 15 «Fen haramuninŋo men, nin kila Daniyeli x’a la xumo fo, alu si wo loninŋo je dula Senumanŋo. Men je ɲin xaran, wo x’a faamu! 16 Wo je moxo mennu tara Yude maro xono, wolu x’e bori xa taxa kurolu to. 17 Wo je men tara a la bilo sanŋo to, wo xana jigi xa taxa a la buguxono fenŋo ta. 18 A je men tara a la fuuto to, wo xana í koppa xa taxa a la doroko ta. 19 Musu xonomalu, anin dinŋo be mennu sunjiyo la, wolu si tooro bete wo lunŋolu. 20 Alu Ala matara, walasa alu la boro xana ben neno waxato ma, a xana ben tofoɲolunŋo du ma. 21 Bawo tooroba si ke wo lunŋolu, men ɲoxon man dali xa ke, kabirin duniya datumo, fo xa na a bula bi la. A ɲoxon du nte kela tugun. 22 Nin Marigi tun man do bo wo lunŋolu la, moxo si tun me kisi. Bari a la moxo sugandininŋolu koso, do bota wo lunŋolu la. 23 Wo to, nin do xo alu ɲen xo: “Kirisita be jan!” walla: “A be non,” alu xana la wo la. 24 Bawo kirisita fanolu anin kila fanolu si wuli. I si taagumanseedebalu nin kawakuwolu ke, walasa xa moxolu lafili. Nin i tunnu si haali Ala la sugandininŋolu lafili no, i tunnu si wo ke. 25 A fele, ń janxa alu lasobi. 26 «Wo to, nin a fota alu ɲen xo: “A fele, a be wulo xono,” alu xana taxa je. Walla: “A felenti bugo xono,” alu xana la wo la. 27 Awa, sanjimeɲenxo be bola koton ɲa men, xa keneya bo fo tiliboyi, Moxo Dinxe du la na si ke ten. 28 Fen fure banna kela dula wo dula, dugolu si jigi non.» 29 «Wo lunŋolu tooro tanbo xo, tilo si dibi, xaro me xoyi tugun, loololu si tege xa bo sanxulo ma, sanxulo sintigiyalu si jarajara. 30 Wo to, Moxo Dinxe la taagumanseedo si je sanŋo to. Duniya siyalu bee si xasi. I si Moxo Dinxe nato je sanxulo xabolu xan, sintigiyaba nin nooroba xono. 31 Buutuba si fo. A si a la melekiyolu bula xa taxa duniya tonxon naano to, xa Ala la moxo sugandininŋolu kamari, x’a damuta duniya kun do ma, fo xa taxa a bula a kun do la.» 32 «Turojuwo be ɲayitalo men dila, alu wo faamu: Nin a bulolu nunguta, xa nerun, alu si a lon xo sama sutiyata. 33 Wo ɲa ma, nin alu xa wo kuwolu bee je, alu a lon xo Moxo Dinxe nawaxato sutiyata, a be da la fan. 34 Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo bi moxolu bee me sa, x’a tara ɲin ku innu bee man ke. 35 Sanxulo nin duguxulo si sanko, bari nte la xumaxanŋolu me sanko abada.» 36 «Moxo si man duniya banlunŋo nin a waxato lon. Melekiyo mennu be sanŋo to, wolu man a lon, Ala Dinxe du man a lon. Fa Ala kilinpe le x’a lunŋo lon. 37 Kuwo mennu keta Nuhun tilo, wolu ɲoxonnu si ke Moxo Dinxe du nalunŋo. 38 Bawo wo waxato, jannin waameba xa na, moxolu tunnu be domolo kela, x’e min, xa futuwo ke, x’e dinŋolu di futuwo la, fo Nuhun dunta xulunba xono lunŋo men. 39 I tunnu nte sikkanin fusi to, fo waameba nata lunŋo men, xa taxa i bee ti. A si ke ten Moxo Dinxe du nalunŋo. 40 Wo tumo, xeba fula si tara fuuto to, do si ta xa do tu je. 41 Musu fula si tara jurilo la, do si ta xa do tu je. 42 Wo to, alu hakili soto, bawo alu man alu Marigi nalunŋo lon. 43 Alu x’a lon xo nin lutigo tun xa sunŋo nawaxato lon suwo to, a tun si tu a ɲala, walasa a xana dun a la luwo xono. 44 Wo le x’a tu, alu dulu tobenninŋo xa tu, bawo alu hakili nte waxato men ma, Moxo Dinxe be nala wo waxato fan ne.» 45 «Jon mu jon xantigo nin hakilima ti, men marigi x’a lasigi a la luwo kunna, xo a xa jon tolu la domolo di i ma a tumo to? 46 Nin a marigi nata wo jonŋo tara wo baaro la, heero b’a ɲen. 47 Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo a marigi si a lasigi a bulufenŋo bee kunna. 48 Bari nin wo jon in xa jaxu, a si í miiri x’a fo a xonoto xo: “Ń marigi meta a man na.” 49 A si a damuta x’a jon toɲoxolu buwo, xa domolo nin minno ke, a nin minnikelalu xa kafu x’e fa dolo la. 50 Wo jonŋo marigi si na lunŋo do, a hakili nte lunŋo men ma, anin waxato do, a man men lon. 51 A si wo jonŋo xoyi, x’a nin fulankafolu sara ke kilin ti, x’a bula dula do, xaso nin dafatakinŋo si ke jan men.»

25

1 «Ala la Mansaya be le í xo xarafa tan na kuwo, men tunnu kilita maaɲoya la. I x’e la lanpolu ta, x’e be taxala maaɲoxe kunbenna. 2 Luulu tunnu mu hakilintanŋolu ti, luulu dolu mu hakilimalu ti. 3 Hakilintanŋolu x’e la lanpolu ta taxanin, bari i man tulu ta i bulu. 4 Hakilimalu x’e la lanpolu nin i la tulufelu ta taxanin. 5 Maaɲoxe meta a man na. I bee gingonta, wo xo i sinnoxota. 6 «Dugutala ma, xuurexanŋo bota xo: “Maaɲoxe fele, alu bo x’a kunben.” 7 Wo xarafalu bee wulita x’e la lanpolu toben. 8 Hakilintanŋolu xo hakilimalu ɲen xo: “Alu tulo dondin di n ma, n na lanpolu be ŋinin xa sa.” 9 Hakilimalu x’e jaabi xo: “Ayi, tulu nte ntelu kun, men si n bee bo. Alu me taxa fiirilalu bata, xa tulo do san alu fannu ɲen.” 10 I taxaninma tulu san dula, maaɲoxe nata fo i xo. Luulo men tunnu be tobennin, a nin wolu dunta maaɲoya bunba xono. I dunŋo xo, da taxunta. 11 Wo xo, xarafa tolu nata xa feten xo: “Marigi, marigi, da yele n ɲa!” 12 Bari a x’e jaabi xo: “Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo ń man alu lon.” 13 Isa xo: “Wo to, alu hakili soto, bawo alu man wo lunŋo nin a waxato lon”.» 14 «A si ke í xo xe do, men tun xa xan xa taxama. A taxato x’a la jonŋolu kili, x’a la naafulo xarifa i ma. 15 A xa talan xaaliso doronme luulu xarifa do ma, xa fula xarifa do ma, xa kilin xarifa do ma. A xa bee ta xarifa i ma, x’a la bee la sinŋo xan. Wo keninma, a taxata a la taxamo la. 16 Wo no bee to, men xa luulo soto, a taxata jaago ke wo la, xa luulu xote soto x’a kafu wo ma. 17 Wo ɲa ma, fula sotobaxo du xa jaago ke a ta la, xa fula kafu a la fulo ma. 18 Bari men xa kilin soto, wo taxata dinxo jaga, x’a marigi la xaaliso dugu je. 19 «A meta, wo xo, jon innu marigi nata. A nin jonŋolu xa jaate bo. 20 Talanluulutigo nin a la talanŋolu x’é sodun a la, a xo: “Ń marigi, í xa talan luulu le xarifa ń ma; a fele ń xa talan luulu xote soto x’a kafu wo ma.” 21 A marigi xo a ɲen xo: “Wo benta, í keta jon beto nin lannayamoxo ti. Í keta lannayamoxo ti kundinŋolu to, ń si kubalu xarifa í ma. Na, n xa ɲaxali i ɲoxo fe.” 22 Talanfulatigo du x’é sodun a la x’a fo a ɲen xo: “Ń marigi, í xa talan fula le xarifa ń ma; fula xote felenti, ń xa mennu soto.” 23 A marigi xo a ɲen xo: “Wo benta, í keta jon beto nin lannayamoxo ti. Í keta lannayamoxo ti kundinŋolu to, ń si kubalu xarifa í ma. Na, n xa ɲaxali i ɲoxo fe.” 24 Wo xo, talankilintigo x’é sodun a la x’a fo xo: “Ń marigi, nte tun x’a lon xo í la kuwo xa xole. Í man lanni ke jan men, í si tegelo ke non. Í man sarili ke jan men, í si xalo ke non. 25 Nte silata, ń taxata í la xaaliso dugu duguxulo xoto. Í la xaaliso fele.” 26 A marigi x’a jaabi xo: “Jon jaxu in, salabaxantun in! Í tun x’a lon xo ń man lanni ke jan men, ń si tegelo ke non, ń man sarili ke jan men, ń si xalo ke non. 27 Í tun xa xan xa ń na xaaliso bula bangi la, walasa ń koppaninŋo xa ń na xaaliso nin a tono ta. 28 Alu talan kilin in muta a la. Tanŋo be men bulu, alu a di wo ma.” 29 Fen be men bulu, do si di wo ma, kiika si ke a kun; bari fen nte men bulu, haali dondinŋo men b’a bulu, wo si muta a la. 30 Alu ɲin jon nafantan in fili banto to, dibo to. Xaso nin dafatakinŋo si ke non.» 31 «Nin Moxo Dinxe be nala a la nooro xono lunŋo men, anin a la melekiyolu bee, a s’í sigi a la nooro mansasigilanŋo xan. 32 Siyalu bee si kamari a ɲa xoto. A s’i bo i ɲoxo to í xo negaanila si saaxolu nin balu bo i ɲoxo to ɲa men. 33 A si saaxolu ke a kininbulo xoto, xa balu ke a numanbulo xoto. 34 Mansaxe woman in si a fo a kininbulu xoto talu ɲen xo: “Alu na, ate mennu xa ń Fa la duwawo soto. Ala la Mansaya fele, men tobenta alu ɲen kabirin duniya da tumo, alu a ta. 35 Bawo xonxo tun be ń na, alu xa domolo di ń ma; mindoxo tun be ń na, alu xa jiyo di ń ma. Ń tun be luntanɲa la, alu xa ń jigiya. 36 Feeto tun be ń na, alu xa ń feetofata. Ń tun man kende, alu taxata ń dulakulon. Ń tun be kaso la, alu taxata ń je. 37 Moxo tilinninŋolu woman innu si a jaabi xo: “Marigi, n x’é xonxoto je min, walla í mindoxoto, nin n xa domolo di í ma, xa jiyo di í ma? 38 N x’é luntanma je tuma joman nin n x’é jigiya? N x’é feetoto je tuma joman nin n x’é feetofata? 39 N x’é jangaruto je tuma joman, walla x’é je kaso la nin n taxata í je?” 40 Mansaxe s’i jaabi xo: “Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo sinɲa wo sinɲa, nin alu xa wo kuwolu ke nte badinŋolu to doxomandin kilin ɲen, alu x’a ke nte le ɲen.” 41 «Wo xo, mennu b’a numanbulo xoto, a si a fo wolu ɲen xo: “Alu i soobo ń na, dangato innu. Alu taxa ta sabalo to, men tobenta Sentane nin a la melekiyolu xanma. 42 Bawo xonxo tun be ń na, alu man domoli di ń ma; mindoxo tun be ń na, alu man ji di ń ma. 43 Ń tun luntanŋo mu, alu man ń jigiya. Feeto tun be ń na, alu man ń feetofata. Ń tun man kende, ń tun be kaso la, alu man na ń je.” 44 Wo dulu si a jaabi xo: “Marigi, n x’é xonxoto je min, walla í mindoxoto, walla í luntanma, walla í feetoto, walla í jangaruto, walla í be kaso la, nin n man í deema?” 45 A s’i jaabi xo: “Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo, tuma wo tuma, nin alu man wo kuwolu ke ɲin doxomandin innu to kilin ɲen, a be í xo alu man a ke nte le ɲen.” 46 Wolu si taxa ɲaani banbalo to, bari moxo tilinninŋolu si taxa nilamaya banbalo to.»

26

1 Isa x’é soto wo xumolu bee la tumo men, a xo a la xarandinŋolu ɲen xo: 2 «Alu x’a lon xo tili fula be n nin Tanbinxansallo te. Wo tumo, Moxo Dinxe si dun bulo to, xa gengen yiro ma.» 3 Wo to, sadaxalasibaxa kuntigolu nin jamano moxobalu x’e ɲoxo lakamari sadaxalasibaxa kuntigiba Kayife la luwo ma. 4 I benta a to xo i si Isa muta xalixaliya la, x’a faxa. 5 I tunnu b’e son xo: «A xana ke sallo to, nin wo nte, jama si muruti.» 6 Xa Isa tu bagitoxe Simon na luwo xono Betani, 7 muso do nin kurudaxandin daxolenŋo do x’é sodun a la. Wo tun be fanin tulu sumadiman daxolenŋo le la. A xa wo tulo bon Isa kunŋo xan x’a tu domolo la. 8 xarandinŋolu xa wo je tumo men, i diminta. I xo: «Ɲin tiɲali in dun kunŋo mu mun ti? 9 Wo tulu daxolenŋo tun si fiiri no xaalisiba la xa wo di segebaxantunŋolu ma.» 10 Isa xa wo lon tumo men, a xo: «Mun na alu be ɲin musu in toorola? A xa ku ɲuma le ke nte ɲen. 11 Alu nin segebaxantunŋolu b’e ɲoxo xan tuma bee. Bari alu nin nte nte tula kadawu. 12 Ɲin musu in xa tulu sumadimanŋo bon nte xan, x’a ke nte kasanke ɲasigilanŋo le ti. 13 Tonɲa la, nte b’a fola alu ɲen xo: Ɲin xibaru Diman in je fo duniya jan wo jan, musu in na ɲin kebaara in si laxali je, xa moxolu hakilo lajigi a kun.» 14 Isa la xarandin tan nin fulo to kilin, men toxo xo Yudasi Isikariyoti, wo taxata sadaxalasibaxa kuntigolu bata, x’a fo i ɲen xo: 15 «Alu si mun di ń ma, nin ń xa Isa dun alu bulu?» I xa xaalisixoyi tan saba jaate xa wo di a ma. 16 Kabirin wo tumo, Yudasi tun be waxati ɲuma ŋininna nin a si Isa dun i bulu. 17 Buurufuunulantan sallo lun folo, Isa la xarandinŋolu x’e sodun a la, x’a ŋininxa xo: «Í b’a fe n xa Tanbinxansallo domolo toben í ɲen min?» 18 A x’e jaabi xo: «Alu taxa gallo xono, xe bata, ń xa men toxo fo alu ɲen xo: “Karanmoxo xo, xo ate la waxato sita, xo a nin a la xarandinŋolu be nala Tanbinxansallo kela í bata.” » 19 Isa x’a fo ɲa men, xarandinŋolu x’a ke wo ɲa ma. I xa Tanbinxansallo domolo toben je. 20 Suwo kuta tumo men, Isa nin a la xarandin tan nin fulo x’e sigi domolo la. 21 X’e tu domolo la, Isa x’a fo i ɲen xo: «Tonɲa la, ń b’a fola alu ɲen xo, alu do be nala ń dunna bulo to.» 22 Xarandinŋolu juso xasibeteta. I bee kilin kilin keta a ma xa Isa ŋininxa xo: «Marigi, nte le mu ba?» 23 Isa x’e jaabi xo: «Nte nin men x’a bulo lajigi domolo to i ɲoxo la, wo tigo le be nala ń dunna bulo to. 24 Moxo Dinxe si sa, í xo a be safenin a la kuwo to ɲa men. Bari moxo men be nala Moxo Dinxe dunna bulo to, bone be wo tigo ɲen. A tun xa fisa wo tigo ma, a xana haali bo duniya to.» 25 Yudasi men tun b’a dunna bulo to, wo x’e xantu xo: «Karanmoxo, nte le mu ba?» Isa x’a jaabi xo: «Í fan ne x’a fo.» 26 X’e tu domolo la, Isa xa buuro ta, xa barako bula Ala ɲen. Wo xo, a x’a tokutun, x’a di a la xarandinŋolu ma, x’a fo xo: «Alu hun, alu x’a domo. Ɲin mu ń balo le ti.» 27 Wo xo, a xa minfen jipoto ta, xa barako bula Ala ɲen, x’a di i ma, x’a fo xo: «Alu bee xa do min. 28 Ɲin mu ń jelo le ti, Ala la Kafuxanŋo jelo, men bonta moxo kiika ɲen, junubeyaafo xanma. 29 Nte b’a fola alu ɲen xo, ń me ɲin resen in jiyo min bitugun, fo lunŋo men, nin ń nin alu be nala a kuto minna ń Fa la Mansaya xono.» 30 I xa Alatantu donkilolu la tumo men, i bota xa taxa Oliwe kuro to. 31 Wo to, Isa xo a la xarandinŋolu ɲen xo: «Bi su in to fan, alu bee si i bori xa ń kilin tu, bawo a be safenin Kitaabo to xo: “Ń si negaanila faxa, saaxolu si jenjen.” 32 Bari nin ń kunita xa bo furelu to, nte si bula alu ɲa xa taxa Galile maro la.» 33 Piyere xa xumo ta x’a fo a ɲen xo: «Haali nin bee x’e bori í ma, nte ken me ń bori í ma abada!» 34 Isa xo a ɲen xo: «Tonɲa la, ń b’a fola í ɲen xo, bi su in to fan, jannin duntunŋo xa kokori, í si í xaro í xo sinɲa saba, xo í man nte lon.» 35 Piyere xo a ɲen xo: «Haali nin nte nin í be sala le, nte me ń xaro a la, xo ń man í lon.» Xarandin to dulu bee xo ten. 36 Wo to, Isa nin a la xarandinŋolu taxata yirifuuto do to, xo Jetisemane. A xo i ɲen xo: «Alu tu jan, ń be taxala Ala matarala non.» 37 Isa nin Piyere nin Sebede dinxe fulo taxata i ɲoxo la. Jusuxaso nin silanɲaba boyita a mutala. 38 Wo to, a xo i ɲen xo: «Ń juso be xasinin, fo ń be ŋinin xa sa. Alu tu jan, n xa tu i ɲala i ɲoxo fe.» 39 A taxata ɲa dondin x’é boyi dugo ma, xa Ala matara ten xo: «Ń Fa, nin a si ke no, ɲin tooro jipoti in soobo nte la. Bari, nte sago xana ke, ite ta le xa ke!» 40 Isa x’é koppa a la xarandin sabo dula, a x’e tara sinnoxonin. A xo Piyere ɲen xo: «Alu korita tula i ɲala, alu nin nte, haali leere kilin xono ba? 41 Alu tu i ɲala xa Ala matara, walasa alu xana xotobo. Jusukunŋo be sonnin, bari balasubo barako xa doxo.» 42 Isa x’é soobo i la sinɲa fulananŋo xa taxa Ala matara tugun xo: «Ń Fa, ɲin tooro in men be nanin nte ma, nin nte me kisi no wo ma, wo tumo í sago xa ke.» 43 Wo xo, a nata tugun x’e tara sinnoxola, bawo sinnoxo tun be i ɲa to kujaxu. 44 Isa x’e tu je xa taxa tugun, xa Ala matara sinɲa sabananŋo to, xa ate xuma kilin innu fo. 45 Wo xo, a nata a la xarandinŋolu bata, x’a fo i ɲen xo: «Haalibi, alu be sinnoxola, x’e tofoɲo! Waxato sita. Saasa, Moxo Dinxe be nala dunna junubekelalu bulu. 46 Alu wuli, n xa taxa! Moxo men be ń dunna bulo to, wo nato fele.» 47 Xa Isa tu xumo la, Yudasi, nin wo mu a la xarandin tan nin fulo to do ti, wo nata, a nin jamaba. Fanŋolu nin gumalu tunnu be i bulu. Sadaxalasibaxa kuntigolu nin jamano moxoba le tunnu x’e ki. 48 Yudasi men be nala Isa dunna bulo to, wo tun xa taagumanseedo do di a mutabaxolu ma. A xo: «Ń je men baataya xonton, wo le mu. Alu si wo muta!» 49 Wo no bee to, Yudasi x’é sodun Isa la, x’a fo a ɲen xo: «Karanmoxo, í nin sege!» Wo xo, a x’a baataya xonton. 50 Isa x’a jaabi xo: «Ń xanunte, í nata men xanma, wo ke.» Wo to, i x’e sodun Isa la, x’a muta. 51 Isa nofemoxo do x’a la fanŋo boosi, xa sadaxalasibaxa kuntigiba la jonxe tulu kilinŋo carun. 52 Isa xo a la xarandinŋo ɲen xo: «Í la fanŋo bula a la xono; bawo moxo mennu be fanŋo tala, wolu si faxa fanŋo la. 53 Í man a lon ba xo nte si a no xa ń Fa matara, wo no bee to, a si melekiyo kelebulu tan nin fula di ń ma saasa? 54 Bari nin wo keta, Kitaabu xumolu si ke no ɲa di? Wo mennu x’a yita xo waajibo le mu ɲin ku innu xa ke ten.» 55 Wo xo, Isa xo jama ɲen xo: «Alu nin fanŋolu nin gumalu nata xa nte muta, a be í xo nin nte mu boyinxannila le ti. Nte tun nin alu be i ɲoxo xan lun wo lun Alabatusuba xono, xa moxolu laxaran. Alu dunnu man nte muta non de. 56 Bari ɲinnu bee be kela le, walasa kilalu xa men safe Kitaabo to, wo bee xa ke.» Wo to, xarandinŋolu bee x’e bori, x’a tu je. 57 Men tunnu xa Isa muta, wolu nin a taxata sadaxalasibaxa kuntigiba Kayife bata. Sariya karanmoxolu nin moxobalu tunnu be kamarinin non. 58 Piyere x’é tu dulajan, x’a lo Isa nofe, fo xa si sadaxalasibaxa kuntigiba la luwo ma. A dunta luwo ma, x’é sigi garadolu bata, xa kuwolu labanŋo laxono. 59 Sadaxalasibaxa kuntigolu nin Yahudiyalu la Kiititegekafo bee tun be seede jaxolu ŋininna, xa Isa jalagi i si a faxa ɲa men. 60 Seede jaxo kiika bota, bari wolu si man sila soto. Labanŋo la, seede fula nata. 61 I xo: «Ɲin xe in x’a fo xo: “Nte si sin no xa Alabatusuba te, x’a tolo tili saba xono”.» 62 Sadaxalasibaxa kuntigiba wulita x’é lo, x’a fo Isa ɲen xo: «Ɲin moxo innu be men fola í ma, í nte wolu jaabila ba?» 63 Isa man xuma. Sadaxalasibaxa kuntigiba xo: «Í xali Ala nilama toxo la, nin í le mu Kirisita ti, Ala Dinxe, wo fo n ɲen.» 64 Isa x’a jaabi xo: «Ń mu men ti, í fan da janxa wo le fo. Bari ń b’a fola alu ɲen xo bi tanbininŋo xo, alu si Moxo Dinxe sigininŋo je, Ala, Sinŋobeetigo kininŋo xoto, x’a nato je xabolu xan, xa bo sanŋo to.» 65 Wo to, sadaxalasibaxa kuntigiba diminta fo x’a fan na doroko tofara. A xo: «A xa Ala toxo tiɲa! N maakuwo be seede jomannu la tugun? Alu fannu birin a la Ala toxotiɲaxumo mela. 66 Alu xo di?» I xo: «A xa xan ne xa faxa.» 67 Wo xo, i xa dajiyo tuppu Isa ɲa to, x’a juri, dolu x’a fenta. 68 I tunnu b’a fola a ɲen xo: «Kirisita, kilaya ke. Í lippabaxo fo n ɲen!» 69 Piyere tun be siginin banto to, lukeno ma. Baaradinmuso do x’é sodun a la, x’a fo a ɲen xo: «Ite du tun nin Galilenga Isa be le i ɲoxo fe!» 70 Bari Piyere x’é xaro a la moxolu bee ɲala, a xo: «Nte man a lon, ite b’a fe xa men fo.» 71 A bota non x’é ɲatilin da mafanŋo la, baaradinmuso do xote x’a je. Wo x’a fo non moxolu ɲen xo: «Ɲin du tun nin Nasaretinga Isa be le i ɲoxo fe.» 72 Piyere x’é xaro a la tugun, x’é xali xo: «Nte man ɲin xe in lon.» 73 Wo xo dondin, moxo men tunnu be non, wolu x’e sodun Piyere la, x’a fo a ɲen xo: «Sikka nt’a to, í du mu moxo innu do le ti! Í xumaɲa be wo yitanin.» 74 Bari Piyere x’é xali, x’a fan danga xo: «Nte man ɲin xe in lon.» Wo no bee to, duntunŋo do kokorita. 75 Piyere hakilo jigita Isa la xumo la xo: «Jannin duntunŋo xa kokori, í s’í xaro nte la í xo sinɲa saba.» Wo to, Piyere bota banto to, xa taxa xasi bete.

27

1 Saxo yeleninma, sadaxalasibaxa kuntigolu nin jamano moxobalu bee x’e ɲoxo tara Isa faxo latego xanma. 2 I x’a siti xa taxa a dun Goferenere Pilate bulu. 3 Yudasi men tun xa Isa dun bulo to, wo x’a lon tumo men xo Isa faxalo lategeta, a nimisita. Sadaxalasibaxa kuntigolu nin jamano moxobalu tunnu xa xaalisixoyi tan sabo men di a ma, a xa wolu lasaagi i ma. 4 A xo i ɲen xo: «Ń xa junubo ke; xa moxo jalagibalo dun bulo to faxalo xanma.» Wolu x’a jaabi xo: «Ntelu la mun be wo to? Wo mu í kunku ti je.» 5 Yudasi xa xaalisi innu fili Alabatusuba xono, xa bo non xa taxa a fan den julu xutuntanŋo la, x’a fan faxa. 6 Sadaxalasibaxa kuntigolu xa xaalisi in tonbon, i xo: «A nte dagenin ɲin xaalisi in xa bula Alabatusuba xaalisimaradula, bawo jelu xaaliso le mu.» 7 I benta a to, xa wo xaaliso ke xa daxadala la fuuto san, xa non ke luntan furelasidula ti. 8 Wo le x’a tu, wo fuuto be kilila xo «Jelu fuuto» fo xa na a bula bi la. 9 Kila Yeremi tun xa xumo men fo, wo keta ten xo: «I xa wo xaalisixoyi tan sabo muta, Banisirayila dinŋolu xa wo jaate a sonŋo ti; 10 xa wo ke xa daxadala la fuuto san, í xo Marigi tun x’a fo ń ɲen ɲa men.» 11 I xa Isa lalo Goferenere Pilate ɲa xoto, wo x’a ŋininxa xo: «Í mu Yahudiyalu la mansaxe le ti ba?» Isa x’a jaabi xo: «Nte mu wo le ti, a be í xo í x’a fo ɲa men.» 12 Sadaxalasibaxa kuntigolu nin jamano moxobalu xa Isa jalagi fen wo fen to, a man wolu si jaabi. 13 Wo to, Pilate x’a ŋininxa xo: «I be í jalagila kuwo mennu bee to, í tulu nte wolu la ba?» 14 Bari Isa man Pilate jaabi fen si la. Wo xa Pilate dabaro ban bete. 15 San wo san, Tanbinxansallo to, Goferenere Pilate tun si kasolamoxo kilin bula. Jama je men ŋinin a la, a si wo bula. 16 Wo tumo, xe do tun be kaso la, a toxo xo Barabasi. Bee tun x’a lon a la kujaxuko fe. 17 X’e kamarininŋo tu, Pilate xa jama ŋininxa xo: «Alu b’a fe ń xa jon kilin ne bula, Barabasi ba, walla Isa, men be kilila xo Kirisita?» 18 Pilate x’a lon xo Isa la kuwo kiiliya le x’a tu, i x’a dun bulo to. 19 Xa Pilate tu siginin kiititegedula, a musu xa kila bula a ma xo: «Fusi xana dun í nin ɲin moxo tilinnin in te, bawo suwo to, nte toorota siibo to kujaxu a la kuwo to.» 20 Sadaxalasibaxa kuntigolu nin moxobalu xa jama xonotosuruxu, xo i x’a fo Pilate ɲen xo a xa Barabasi le bula, xa Isa faxa. 21 Goferenero x’e ŋininxa tugun xo: «Ɲinnu fulo to, alu b’a fe ń xa jon kilin bula?» I x’a jaabi xo: «Barabasi.» 22 Pilate x’e ŋininxa xo: «Ń dun si mun ke Isa la, men be kilila xo Kirisita?» I bee x’a jaabi xo: «A gengen yiro ma!» 23 Pilate xo: «A xa mun kujaxu le ke?» I fetenbeteta xo: «A gengen yiro ma!» 24 Pilate x’a je tumo men xo ate me fusi ta no ku in to, xo murutilo be ma xa jaxuya, a xa jiyo ta x’a bulolu ku jama ɲala. A xo: «Nte sin nte ɲin moxo tilinnin in faxalo to de, wo be alu fannu ma je.» 25 Jama bee x’a jaabi xo: «A la saya xa den ntelu nin n dinŋolu la.» 26 Wo to, Pilate xa Barabasi bula, a x’a tu Isa xa buwo gaɲo la, wo xo, x’a dun i bulu, a xa gengen yiro ma. 27 Goferenere Pilate la sorodasolu nin Isa taxata goferenero la xube la, x’e toɲoxolu bee kamari a ma. 28 I xa Isa la faanolu bo a ma, xa dorokeba wulenŋo do dun a xanna. 29 I xa mansakufuno dara ŋaninŋo la, x’a ke a kunŋo la, xa guma dun a kininbulo to. Wo xo, i x’e ɲongi a xoto, xa jele a ma, i xo: «Yahudiyalu la mansaxe, í nin sege!» 30 I xa dajiyo tuppu a ma, x’a lippa a kunŋo to guma la. 31 I x’e soto jelela a ma tumo men, i xa dorokeba bo a xanna, x’a fan na faanolu dun a la. Wo xo, i taxata a ti, x’a gengen yiro ma. 32 X’e taxato tu, i nin Sireningo do benta xo Simon. Sorodasolu xa wo diyakuwa, x’a bula Isa gengenyiro tala. 33 I sininŋo dula do xo Goligota, wo xoto: «Kunxuludula», 34 i xa dolo nin fen xunimanŋo do ɲaxamininŋo di a ma. A x’a nene tumo men, a man son x’a min. 35 I xa Isa gengen yiro ma tumo men, i xa dokkolo ke, x’a la faanolu tala i ɲoxo te. 36 Wo xo, i x’e sigi x’a lakorosi. 37 Isa jalagikunŋo safeta yiro ma a kunnamato xo: «Ɲin mu Isa le ti, Yahudiyalu la mansaxe.» 38 I xa boyinxannila fula gengen a senbo to. Kilin b’a kininŋo, do b’a numanŋo. 39 Tanbibaxolu tunnu si a nani, x’e kunŋolu todon xo: 40 «Ite men be Alabatusuba tela, x’a tolo tili saba xono, í fan kisi xo. Nin í mu Ala Dinxe le ti, jigi xa bo gengenyiro xan!» 41 Sadaxalasibaxa kuntigolu nin sariya karanmoxolu anin moxobalu du tunnu be jelela Isa ma xo: 42 «A xa dolu kisi, bari a korita a fan kisila. Ate le nte Banisirayila mansaxe ti ba? A xa jigi xa bo gengenyiro xan, n si la a la! 43 A x’a gigo la Ala xan, x’a fo xo: “Ń mu Ala Dinxe le ti!” Nin Ala b’a xanunin, a dun me a bo bulo to!» 44 Haali a nin boyinxannila mennu gengenta yiro ma i ɲoxo fe, wo du tunnu b’a nanila ten. 45 Kabirin tilinkunte, dibo dunta jamano bee xono, fo xa si wura ma. 46 Wo tumo, Isa fetenbeteta xo: «Eli, Eli, lama sabaxxatani?» Wo xoto xo: «Ń na Ala, ń na Ala, mun na í xa ń bula?» 47 Moxo men tunnu be lonin je, wolu dolu xa wo me tumo men, i xo: «A be kila Eli kilila!» 48 Do woman in x’é bori xa taxa fuulanŋo bula binegaro to, x’a den guma la, x’a di Isa ma, nin a s’a suusu. 49 Tolu xo: «Alu i lo, alan x’a mafele nin kila Eli si na a kisi.» 50 Isa fetenbeteta tugun, wo xo, a niyo bota. 51 Wo no bee to, faanuba men tun be Alabatusuba xonototegenin, wo farata fula ti, x’a ta santo ma fo xoto. Duguxulo jarajarata, kurolu fetenta. 52 Xaburolu dayeleta, Ala la moxo men tunnu sata, wolu kiika kunita. 53 I bota xaburolu xono. Isa kunininma, i dunta Yerusaleme, dugu senumanŋo xono, x’e fannu yita moxo kiika la. 54 Sorodasi jalatigiba nin sorodasi to men tunnu be Isa lakorosixan, wolu xa duguxulu jarajaro nin ku keninŋolu je tumo men, i silabeteta. I xo: «Tonɲa la, ɲin xe in tun mu Ala Dinxe le ti!» 55 Musu kiika tunnu be lonin dulajan, x’a mafele. Wo tunnu x’a lo Isa nofe kabirin Galile, x’a haajolu ɲiɲa. 56 Magidala Mariyama, Yaxuba nin Yusufu na Mariyama, anin Sebede musu tunnu be wolu to. 57 Wura sita tumo men, Arimate naafulutigo do nata. A toxo xo Yusufu, a du tun mu Isa la xarandinŋo do le ti. 58 A taxata Pilate bata, xa Isa fure ŋinin a la. Pilate x’a yanmaru xo a xa di a ma. 59 Yusufu xa fure ta, xa lenfaanu kuto ke x’a kasanke, 60 xa taxa a lasi xaburu kuto xono, a tun xa men jaga kuro to a fan xanma. Wo xo, a xa kuru belebeleba do birigintin, xa xaburo dataxun wo la, xa taxa. 61 Magidala Mariyama nin Mariyama do tunnu be siginin x’e ɲatilin xaburo ma. 62 Wo lun do, nin wo tun mu tofoɲolunŋo tobenlunŋo lun do ti, sadaxalasibaxa kuntigolu nin Farisiyalu x’e ɲoxo tara Pilate bata. 63 I x’a fo a ɲen xo: «Kuntigo, n hakilo b’a la xo xa moxolafilila in tu í nila, a xo xo a saya tili sabo, a si kuni xa bo furelu to. 64 Wo le x’a tu, n b’a fe í xa yanmaruya di xa xaburo korosi fo tili sabananŋo, walasa a la xarandinŋolu xana na a fure ta, x’a fo moxolu ɲen xo a kunita xa bo furelu to. Wo lafililo si jaxuya xa tanbi folo xan.» 65 Pilate xo i ɲen xo: «Garadolu fele, alu taxa xaburo korosi, í xo a xa di alu ɲen ɲa men.» 66 I taxata xa xaburo korosilikuwo ɲalabo, xa taagumanseedo do ke kuru belebeleba xan, men tun b’a dataxunnin, nin moxo me a dayele, xa sorodasolu bula je x’a korosi.

28

1 Yahudiyalu la tofoɲolunŋo tanbo xo, loxokunŋo tili folo, nin wo mu alahado ti, Magidala Mariyama nin Mariyama do taxata xaburo mafele saxo ma junna. 2 Ɲakun kilin, duguxulu jarajaraba keta. Marigi la melekiyo do bota sanŋo to, xa na kuro birigintin, x’a bo xaburo da la, x’é sigi a xan. 3 A ɲada tun be í xo sanjimeɲenxo, a la faanolu xa xoyi í xo kotondibuna. 4 Garadolu silata fo i si jarajara, anin i keta í xo furelu. 5 Melekiyo xa xumo ta. A xo musolu ɲen xo: «Alu xana sila! Ń x’a lon xo alu be Isa le ŋininna, men gengenta yiro ma. 6 A nte jan, a kunita xa bo furelu to, í xo a tun x’a fo ɲa men. Alu na a mafele, a tun be lanin dula men! 7 Alu i tariya xa taxa a fo a la xarandinŋolu ɲen xo: “A kunita xa bo furelu to, a be alu ɲa Galile, alu b’a jela non ne.” Men tun be nte ma x’a fo alu ɲen, wo mu ɲin ne ti.» 8 Musolu x’e tariya xa bo xaburuda la. I silaninŋo ɲaɲaninba x’e bori xa taxa xibaro fo xarandinŋolu ɲen. 9 Wo ɲa in, Isa x’e kunben, x’e xonton xo: «Alu nin sege.» Musolu x’e sodun Isa la, x’e ɲongi a xoto x’a sinŋolu muta x’a batu. 10 Isa xo i ɲen xo: «Alu xana sila! Alu taxa a fo ń badinŋolu ɲen xo i xa taxa Galile, i si nte je non.» 11 Xa musolu tu silo to, sorodaso dolu, men tunnu be xaburo korosila, wolu wulita xa dun gallo xono. I xa fen wo fen je, i taxata a bee fo sadaxalasibaxa kuntigolu ɲen. 12 Sadaxalasibaxa kuntigolu nin jamano moxobalu taxata i ɲoxo je wo kuwo to. I benta a to xa xaalisiba di sorodasolu ma. 13 I xo: «Alu taxa a fo moxolu ɲen xo Isa la xarandinŋo lelu nata suwo to x’a fure suuɲa, x’alu tu sinnoxo la. 14 Haali nin goferenero xa wo me, ntelu si a lafaamu walasa ku xana ke atelu la.» 15 Sorodasolu xa xaalisi in muta, x’a ke í xo a fota i ɲen ɲa men. Wo xibaro jenjenta Yahudiyalu bata fo xa na a bula bi la. 16 xarandin tan nin kilinŋo taxata Galile, xa yele kuro to, Isa tun xa men na xumo fo i ɲen. 17 I xa Isa je tumo men, i x’e ɲongi a xoto, x’a batu, bari dolu sikkata. 18 Isa x’é sodun i la x’a fo i ɲen xo: «Sinŋo bee dita nte ma sanŋo to anin duguxulo xan. 19 Wo le x’a tu, alu taxa siyalu bee ke ń na xarandinŋolu ti, alu x’e batise Fa nin Dinxe anin Ni Senunŋo toxo la. 20 Ń xa fen wo fen waajibiya alu ma, alu i laxaran xo i xa wolu bee labatu. A fele, nte nin alu mu lun wo lun, fo xa taxa duniya wuli.»