YAXUBA

1

1 Nte Yaxuba le xa ɲin safe in ke, nte men mu Ala nin Marigi Isa Kirisita la jonŋo ti. Ń na xontonno be taxala Ala la jama moxolu bee ma, mennu be jenjennin duniya bee xono. 2 Ń badinŋolu, nin tooro wo tooro nata alu ma, alu wo jaate ɲaxalikuwo ti; 3 bawo nin alu xa xoleyalu soto x’e muɲa xa tu lannaya xono, wo si a ke alu x’e timinadiya lannaya to. 4 Alu la timinadiya xa taxa ɲa, walasa alu xa ke lannayabaxa dafaninŋolu nin lannayabaxa moninŋolu ti, fo fusi me dasa alu la. 5 Hakilitigiya be dasanin moxo men na, wo xa Ala matara wo la, a si a di wo tigo ma; bawo Ala mu solilaba le ti, a si moxo so, x’a tara a man fen fo í ma. 6 Bari a x’a tara lannaya to, a xana sikka. Bawo moxo men be sikkala, wo be le í xo xooxojiyo fanfe, foɲo be í tulunna men na, xa taxa a ti boxo bee. 7 Wo moxo sifa ken xana í miiri xo a si fen do soto Marigi la. 8 Hakili fulanfulanŋo le b’a la; a la ku si me sila soto. 9 Awa, badinŋo mennu mu segebaxantunŋolu ti, wolu xa ɲaɲa; bawo Ala s’i xotota. 10 Bari badin naafulutigo dulu xa ɲaɲa, nin Ala x’e majigi. Bawo lun do, i la kuwo si ban í xo binfiro be kela ɲa men. 11 Nin tilo nin a funtaniba wulita, a si binŋo ja, a firo si bon. A dawulo bee si bo a la. Naafulutigo du be banna ten ne, x’a tu a la kuwolu temo to. 12 Moxo men be tooro muɲala a la lannaya xanma, heero be wo ɲen; bawo nin a xa tooro muɲa, a si nilamaya banbalo soto kunnawulijala ti. Ala xa wo lahido ta a xanubaxolu bee ɲen. 13 Nin moxo men be jarabo xono, wo xana a fo xo Ala le b’a bulala jarabo xono; bawo fusi me Ala bula no jarabo xono, x’a bula jaxumanŋo kela, a fan du nte moxo lajarabila. 14 Moxo bee fan nidiyanɲo le b’a sabala x’a neene, x’a bula jarabo xono. 15 Nin í x’a lo í nidiyanɲo nofe, wo be junubo le bangela. Nin í tuta junubo xono, wo si falin saya la. 16 Ń badin xanuninŋolu, alu xana a tu moxo si x’alu lafili. 17 Fen ɲuma mennu be dila n ma, anin n be nilifen dafaninŋo mennu sotola, wolu bee be nala xa bo sanŋo le to. I be nala xa bo Ala le bata, wo men mu sanxulo keneyalu dabaxo ti. Ala nte yelemala, a nte dulen kela, í xo fenŋo mennu be bola i no to. 18 A diyata a ɲen xa nilamaya kuto di n ma a la xumo barako la, wo men mu tonɲa ti, walasa n xa ke folo ti a la dafenŋolu bee to. 19 Ń badin xanuninŋolu, alu ɲin tu alu hakilo la xo: Moxo bee tulo xa tu dayelenin xa lamelo ke junna, bari alu xana tariya xa xuma, alu xana dimin junna. 20 Bawo moxo diminninŋo me ku ke no, men be tilinnin Ala ɲa xoto. 21 Wo le x’a tu, ku wo ku si moxo noxo, alu wo bee dabula, anin jaxuya bee. Ala la xumo men lanta alu jusukunŋo la, alu son wo ma majigininɲa to; wo si sin x’alu kisi. 22 Alu xana ke Ala la xumo lamebaxolu ti gansan, alu ke a latimmebaxolu ti; nin wo nte, alu si alu fannu lafili. 23 Moxo men be Ala la xumo lamela, bari a nte wo xumaxanŋo latimmela, wo tigi be le í xo moxo men b’a fan mafelela duŋare to. 24 A x’a fan mafele tumo men, a taxata, wo no bee to, a ŋinata a fan keɲa kun. 25 Bari xibaru Dimanŋo, wo mu sariya ti, men be dafanin, men si moxo hooroya. Awa, nin moxo wo moxo xa wo mafele bete x’a faamu, xa í hakilo tu a la, nin í xa í sinsin a xan, í man a lame doron xa ŋina a kun, bari í x’a latimme, wo tigo si heero soto a la ku ketalu to. 26 Nin a be moxo do ɲen xo a be silala Ala ɲa, x’a tara a ta nte a da ti, wo tigo b’a fan ne janfanin. A la batulo nin fuwo bee xa xan. 27 Fa Ala ɲa xoto batuliɲa mu men ti tigi tigi, noxo nte men to, wo fele: Xa í hakilo tu kilondinŋolu nin musujaxelu la, i la tooro xono, anin xa í fan tanga duniya fen noxoninŋolu ma.

2

1 Ń badinŋolu, atelu mennu lata n Marigi nin nooro Mansaxe la, nin wo mu Isa Kirisita ti, alu xana moxo fisiya moxo ti, wo lannaya silo xan. 2 Alan x’a misaali xo moxo do nata alu la kafo xono, sanudoronma b’a bulo la, faanu betolu be a ma. Segebaxantunŋo do du nata je, faanu kurunŋolu be a ma. 3 Awa, nin alu xa faanubetetigo bunɲa x’a fo a ɲen xo: «Í sigi ɲin dula bete in», x’a fo segebaxantunŋo ɲen xo: «Ite xa í lo jan!» walla xo: «Ite xa í sigi dugo ma jan, ń sinŋolu xoto», 4 alu man do fisiya do ti ba? Alu man wo ke x’a la miiriya jaxo xan ba? 5 Ń badin xanuninŋolu, alu ń name! Ala xa segebaxantunŋolu sugandi le ɲin duniya in xono, walasa i xa ke fentigolu ti lannaya to, xa dun a la Mansaya xono. A xa wo Mansaya le lahido ta a xanubaxolu bee ɲen. 6 Bari atelu kennu be segebaxantunŋolu doxoyala. Mennu be alu toorola, x’alu lasi kiititegelalu ma, naafulutigo lelu nte ba? 7 Marigi toxoɲuma men be lanin alu la, naafulutigo lelu nte wo toxo tiɲaxan ba? 8 Ala la sariya men be safenin Kitaabo xono xo: «Í xa í moxoɲoxo xanu í xo í fan», nin alu xa wo dafa, sikka nte a to, wo mu ku ɲuma le ti. 9 Bari nin alu be moxolu bola i ɲoxo to, wo mu junubo le ti. Sariya be alu jalagila; bawo alu mu sariya soosobaxo lelu ti. 10 Moxo wo moxo xa sariyalu bee dafa, bari xa kilin doron sooso, a xa sariya muume le sooso. 11 Bawo men x’a fo xo: «Í xana jadoya ke,» wo le du x’a fo xo: «Í xana moxo faxa.» Awa, nin í man jadoya ke, í dun xa moxo faxa, í xa sariya sooso. 12 Sariya men x’alu hooroya, kiito be nala tegela alu xan, x’a la wo sariya le xan. Wo xanma, alu xumaɲa nin alu taxamaɲa xa ben wo ma. 13 Nin moxo men man hinna tolu la, hinna me na ke wo tigi du la kiito lunŋo. Bari moxo men be hinnala, wo silakun nte kiito ɲa. 14 Awa, ń badinŋolu, nin moxo do xo, xo lannaya b’a la, x’a tara a tigo nte kewale ɲuma kela, men si a la lannaya yita, wo lannaya si mun dun wo tigo la? Wo lannaya si a kisi no ba? 15 Nin feeto be alu badinŋo dolu la, musu walla xe, anin nin lunŋo baluwo nte i bulu, 16 atelu do xo i ɲen xo: «Ala mu newoya kela alu ɲen. Alu faanu xulinŋolu dun, xa domolo ke x’e fa», x’a tara a man i balo maakuwo ɲiɲafenŋo di i ma, a la wo xumo be mun dunna? 17 Lannaya du be wo ɲa in ne. Nin í nte a yitala kewale ɲumalu fe, í la lannaya be le í xo fen saninŋo. 18 Do si a fo no xo: «Lannaya mu dolu ta ti, kewaleɲumako mu do dulu ta ti.» Ń si wo tigo jaabi xo: «A yita ń na xo lannaya be í la kewale ɲumalu xo. Nte ken be ń na lannaya yitala í la ń na kewale ɲuma lelu fe.» 19 Xodi í be lanin a la de xo Ala kilin ne be je? Wo xa bete. Jinno dulu be lanin wo la. I be silala Ala ɲa fo i be jarajarala. 20 Hakilintan in! Í b’a fe a xa yita í la ba xo nin lannaya b’é la x’a tara í nte kewale ɲuma kela, xo wo lannaya mu fuwo le ti? 21 Ala xa n mamaxe Burehima jaate moxo tilinninŋo ti ɲa men, í man wo lon ba? A keta a la kewalo lelu xanma, bawo a sonta x’a dinxe Nsiyaxa di nin a si ke sadaxajanita ti sadaxajanidula. 22 Í x’a je xo a la lannaya nin a la kewalolu tunnu be taxala i ɲoxo fe. A la kewalo lelu x’a la lannaya latimme. 23 Wo ɲa ma, Kitaabo tun xa men fo, wo keta xo: «Burehima lata Ala la, wo xanma, Ala x’a jaate moxo tilinninŋo ti.» Ala x’a kili xo a xanunte. 24 Alu x’a je, Ala be moxo jaatela moxo tilinninŋo ti ɲa men. A la kewalolu dulu xanma le mu, a la lannaya gansanŋo doron xanma nte. 25 Jadomuso do keta xo Arahabu, Ala xa wo du jaate moxo tilinninŋo ti a la kewale ɲuma le xanma. Ate xa Banisirayila dinŋolu la kiladinŋolu lajigi a bata, xa taxa i ti sila xote fe. 26 Nin niyo bota hadamadinŋo to, wo be sanin ɲa men de, wo ɲa ma, lannaya du be le í xo fen saninŋo, kewale ɲumalu xo.

3

1 Ń badinŋolu, alu kiika xana karanmoxoya ŋinin, bawo ntelu karanmoxolu la kiito si jaxuya xa tanbi tolu ta xan. 2 Alan bee be filila ɲa kiika ma. Moxo men nte filila xumo to, wo tigo mu moxo dafaninŋo le ti. A si a fan muume bee muta no a la ku ketalu bee to. 3 Nin í xa n je xarabe dunna suwolu da ma, a kunŋo mu le, walasa i xa xulu n ɲen. Wo ɲa ma, n s’i ke n sago ti. 4 Walla alu jixanxulunbalu mafele. I xa bun ɲa wo ɲa, anin foɲobalu b’e ɲorila ɲa wo ɲa, i laborilanŋo mu batarafendin ne ti, men be taxala i tila i laboribaxo diyanɲedula. 5 Wo be ɲa men, moxo nenŋo mu a balo dula doxomandinŋo do le ti. Bari moxo si a fan bunɲa a nenŋo la, xa xumabalu fo. Alu i miiri tandinŋo ma, a si sin xa wulaba bee jani. 6 Nenŋo du mu ta le ti. Fenjaxuba le mu, men mu n balo do ti. A be moxo muume bee noxola. A si ta dun n na kuwolu bee la. Wo ta be bola jahanaba le fan xono. 7 Hadamadinŋo si sin xa wulaxonosubu sifa bee, nin xonolu, nin fenŋo mennu b’e fuufula, nin jitofen sifa bee xulu, x’e mara. 8 Bari nenŋo ken, moxo si man sin xa wo xulu. Fen jaxu xulubalo le mu nenŋo ti. Xuno b’a la, men si moxo faxa. 9 N be Marigi, n Fa Ala tantula n nenŋo la. Ala xa moxo mennu da a mununŋo la, n be wolu dangala nen in ne du la. 10 Duwawo nin dangalo bee be bola da kilin to. Ń badinŋolu, a man xan xa ke ten. 11 Ji dimanŋo nin ji kumanŋo fulo bee si bo no dula kilin ba? 12 Ń badinŋolu, turo me oliwedinŋo ke no. Resenjuwo du me turodinŋo ke. Ji dimanŋo me bo no ji xooxoma bodula. 13 Moxo do be alu to ba, men mu hakilitigo ti, men xa ku lon? Wo tigi xa wo yita a bosila ɲuma la. A x’a yita kewalolu fe, mennu be lanin majigo nin hakilitigiya xan. 14 Bari nin a x’a tara kiiliya nin fadinɲa juso le be alu xono, wo tuma, alu xana alu fannu bunɲa xa faniya fo, x’e ban tonɲa ma. 15 Wo hakilitigiya man bo Ala to. Duguxulo xan ta le mu. Hadamadinŋolu fannu la hakilitigiya le mu. A bota Sentane le to. 16 Bawo kiiliya nin fadinɲa be dula wo dula, ku ɲaxamininŋo nin kujaxu sifa bee du be non. 17 Bari hakilitigiya men be bola Ala la, a folo wo xa senu, wo xo, a si heero di, a xono xa di, a be benŋo fe. A si hinna bete, a la kewale ɲuma dulu me ban; a nte moxo bola moxo to, a man fulankafuya du ɲa lon. 18 Mennu be benŋo ŋininna i nin moxo tolu te, wolu be baaro kela benŋo le du xono. Wo tono mu tilinninɲa soto le ti, Ala be men dila.

4

1 Kelolu nin soosololu mennu be alu te, mun be nala wolu tila? Alu nidiyanɲekuwo mennu be alu xono ɲaxaminin, wo lelu nte alu bulala a la ba? 2 Fen kiika loxo be alu la, bari alu me i soto no. Wo xanma, alu si moxo jaxuya, x’a faxa. Alu ɲa si bo fen kiika fe, bari alu me fusi soto no. Wo xanma, kelolu nin sonxolu be alu te. Alu be men fe, alu nte wo sotola; bawo alu nte a ŋininna Ala la. 3 Haali nin alu x’a ŋinin, alu me a soto; bawo alu b’a ŋininna alu fannu nidiyanɲo lelu xanma. 4 Moxo banninŋolu! Alu man a lon ba xo xa duniya xanu, wo xoto mu le xa ke Ala jaxolu ti? Moxo men b’a fe xa duniya xanu, wo tigi be jaxuya le dunna a nin Ala te. 5 A xana ke alu ɲen xo Kitaabo xa xumo men fo, xo wo fota fu le. A xo: «Ala xa niyo men dun n to, kiiliya b’a la wo la kuwo to.» 6 Wo bee nin a ta, Ala be neemo men dila n ma, wo le xa bun wo bee ti, bawo a fota Ala la xumo to xo: «Ala be bunfanmamoxolu kelela, bari a be a la neemo dila moxo majigininŋolu ma.» 7 Wo to, alu xulu Ala ɲen. Alu xana alu fannu tu Sentane bulu, alu a kele, a s’í bori xa í soobo alu la. 8 Alu i sodun Ala la, a du s’í sodun alu la. Alu junubekelalu, alu junubeko dabula. Xonofulatigolu, al’alu jusukunŋo senuya! 9 Alu a lon xo alu mu ɲaanibaxato lelu ti. Al’alu fannu maxasi, alu ɲajiyo bo. Jannin alu xa jele, alu xasi. Jannin alu xa ɲaxali, al’alu ɲa tositi. 10 Alu i majigi Marigi ɲen, a si alu xotota. 11 Awa, ń badinŋolu, alu xana xuma jaxu fo i ɲoxo ma. Moxo wo moxo be xuma jaxo fola a badinŋo ma walla xa kiito tege a xan, a be í xo wo tigo xa xuma jaxo fo Ala la sariya le ma, xa kiito tege a xan. Nin í dun be kiito tegela sariya xan, wo tumo, í nte sariya latimmebaxa ti, í mu a kiitibaxo le ti. 12 Ala kilin ne xa sariya sigi, a kilin ne du mu kiititegebaxo ti. Ate le si a no du xa moxo kisi, a si a no du xa moxo halagi. Ite be í fan mafelela jon ti, ite men be kiito tegela í badinŋo xan? 13 Awa, saasa, ate mennu b’a fola xo: «Bi wallama sinin, n be taxala galluba do to xa san kilin ke je. N be nala jaago kela xa tonoba soto.» 14 Men be nala alu ma sinin, alu xa wo lon ba? Alu be le í xo siisiyo men be bola waxatindin, wo xo, a si sanko. 15 Alu tunnu xa xan x’a fo le xo: «Nin Ala sonta, xa n kendo tu, n si ɲin ke, xa ɲin ke.» 16 Bari saasa, alu xa kuba mennu latege alu fannu la miiriya la, alu be alu fannu bunɲala wolu la. Xa í fan bunɲa ten, wo man ɲin. 17 Awa, nin í x’a ɲa lon xa ku ɲuma ke, bari í man son x’a ke, wo to, í xa junubo soto.

5

1 Awa saasa, naafulutigolu, alu ń name. Bone mennu be alu ɲa, alu xasi xa xuure wolu koso. 2 Alu la naafulolu si toli, baxabaxo si alu la faanolu ɲimi. 3 Sama, walla sonŋo si alu la sano nin alu la xaalisixoyo muta. Wo sama le b’a yitala xo alu xa xan xa jalagi. Wo sama si alu subo domo x’a ban, í xo ta. Alu xa naafulo lakamari duniya laban tumo. 4 Baarakela mennu x’alu la senefenŋolu ladara, alu man wolu sara. Wo baarakedinŋolu xasita wo xanma, Ala tulo xa wolu xasixanŋo me, ate men mu Kelebulolu tigo Marigi ti. 5 Alu x’alu la duniyatotego ke duguxulo xan fen betolu la, mennu danmatanbita, anin alu nidiyanɲekuwolu la. Alu x’alu fannu latolo í xo marafenŋo, xa faxalo lunŋo laxono. 6 Alu xa kiito tege moxo tilinninŋolu xan, x’e faxa. I x’e fannu tu alu bulu. 7 Wo le x’a tu, ń badinŋolu, alu muɲa fo Marigi xa na. Alu senekela mafele: A be muɲala x’é lo senefenŋolu xa sabati. A be muɲala fo sanji folo nin labanŋo xa na. 8 Alu dulu xa muɲa wo ɲa kilin in ma. Alu i balan, bawo Marigi nawaxato sutiyata. 9 Ń badinŋolu, alu xana i ɲoxo maxuma; nin wo nte, Ala si kiito tege alu xan. Kiititegela nawaxato sita, a be da la fan. 10 Ń badinŋolu, kila mennu xumata Marigi toxo la, wolu muɲata ɲa men toorolu xono, alu wolu ladigi. 11 Mennu xa tooro muɲa xa tu lannaya to, heero be wolu ɲen. Alu xa Yuba la muɲo xibaro me. Alu x’a lon du Marigi xa men ke a ɲen labanŋo la; bawo Marigi la hinno nin a la ɲumaya xa bun. 12 Ń badinŋolu, nte be men xoleyala alu ma, wo mu le, xo alu xana i xali fewu. Alu xana i xali sanxulo fen na, alu xana i xali duguxulo fen na. Alu xana i xali fuyi xote la. Alu a fo doron «iyo», nin iyo le mu, x’a fo doron «ayi» nin ayi le mu, walasa alu xana Ala la kiito lasi alu fannu ma. 13 Alu to, nin do be tooro xono, wo xa Ala matara. Nin do be ɲaɲanin, a xa tantuli donkilo dolu la. 14 Alu to, nin do man kende, a xa Ala la jama moxobalu kili wolu xa Ala matara a ɲen, x’a mu tulo la Marigi toxo la. 15 Nin Alamatara keta lannaya to, jangaruto si kendeya. Marigi si a lawuli tugun. Nin a xa junubolu ke, wolu si yaafa a ma. 16 Wo xanma, alu i lo alu la junubolu la i ɲoxo ɲen, xa Ala matara i ɲoxo ɲen, walasa alu xa kendeya. Barakeba be moxo tilinninŋo la Alamatara to. 17 Kila Eli tun mu ntelu ɲoxon hadamadin ne ti. A xa Ala matara, x’a matara nin sanji me na. Haali sanjikese kilin, a man butun duguxulo xan san saba nin tala xono. 18 Wo xo, a xa Ala matara tugun. Sanjiyo nata, duguxulo x’a la dinfenŋolu ke. 19 Ń badinŋolu, nin alu do filita, xa tonɲa silo bula, nin alu do keta sabaabu ti xa wo lakoppa sila beto ma, 20 alu a lon xo men be junubekela kilin nakoppala sila beto ma, a si wo niyo kisi saya ma, xa ke junube kiika yaafo sabaabo ti.