1 KORENTENGOLU

1

1 Nte Poli, men kilita xa ke Isa Kirisita la kiladinŋo ti Ala sago fe, anin n badinxe Sositene, 2 be ɲin safe in kila Ala la jama ma, men be Korente, mennu keta senumanŋolu ti Isa Kirisita la kafuɲoxoya xanma, mennu kilita xa ke a la senumanŋolu ti, anin fen wo fen be Isa Kirisita toxo kilila dula bee, nin wo mu i Marigi nin ntelu Marigi ti. 3 N Fa Ala anin Marigi Isa Kirisita xa neemo nin heero ke alu ɲen. 4 Ń be barako bulala Ala ɲen tuma bee alu la kuwo la, Ala la neemo xanma, men dita alu ma Isa Kirisita barako to. 5 Alu nin ate kafuɲoxoya fe, alu xa fen bee soto xa jiidi, xumo to anin lonŋo to, 6 bawo seedeya men keta Kirisita xan, wo sigibeteta alu to. 7 Wo ɲa ma, Ni Senunŋo la solifen fusi dibali nte alu ɲen xo tugun, atelu mennu be n Marigi Isa Kirisita yitalunŋo laxononin. 8 Ate le du be alu sinsinna fo xa labanŋo si, walasa alu xa ke jalagibalo ti Marigi Isa Kirisita la lunŋo. 9 Ala mu xantigo le ti. Ate le x’alu kili alu xa ke a Dinxe Isa Kirisita, n Marigi la kafuɲoxoya xono. 10 Ń badinŋolu, ń be alu tarala Marigi Isa Kirisita toxo la, x’alu xa ben, benbaliya xana ke alu te. Kilinɲa dafaninŋo xa ke alu te, x’alu ŋannelu nin alu miiriyalu ke kilin ti. 11 Ń badinŋolu, n badinmusu Kolowe la moxo dolu xa nte lalon a la, xo benbaliya dolu be alu te. 12 Nte b’a fe xa men fo, wo fele xo: «Alu do b’a fola xo: “Nte mu Poli le ta ti.” Do xote xo: “Nte mu Apolosi le ta ti.” Do du xo: “Nte mu Piyere le ta ti.” Do xote xo: “Nte mu Kirisita le ta ti.” 13 Kirisita be tala talanin ne ba? Poli le gengenta yiro ma alu ɲen ba? Alu batiseta Poli le toxo la ba?» 14 Nte be barako bulala Ala ɲen bawo nte man alu si batise nin Kirisipusi nin Gayusi doronnu nte. 15 Wo ɲa ma, moxo si me a fo xo a batiseta nte toxo la. 16 Iyo, ń xa Sitefanasi du la luwo moxolu batise. Nte hakili nte a la nin nte xa moxo xotelu batise wolu tanbo xo. 17 Kirisita man nte ki moxo batise la de! A xa nte ki xibaru Dimanŋo waajulo le la. Nte nte wo kela x’a la hadamadinŋolu la hakilitigiya xumolu xan, walasa Kirisita la saya gengenyiro xan, wo xana ke fu ti. 18 Kirisita la saya gengenyiro xan, wo waajulo mu nalumayakuwo le ti halagibaxatolu ɲen; bari ntelu mennu be kisilo silo xan, wo mu Ala la sintigiya le ti, ntelu ɲen. 19 Kitaabo xono, a be safenin xo: «Nte si hakilitigolu la hakilitigiya tiɲa, xa lonnalu la lonŋo ke fuwo ti.» 20 Wo to, hakilitigo be min? Sariya karanmoxo be min? Ɲin waxati in soosolila be min? Ala man ɲin duniya in hakilitigiya ke nalumaya ti ba? 21 Awa duniya ken nin a la hakilitigiya bee, a korita Ala lonna Ala la hakilitigiya fe. Wo le x’a tu, duniya be xibaru Dimanŋo waajulo men jaatenin nalumaya ti, Ala x’a latege xa lannayabaxolu kisi wo waajulo le barako to. 22 Yahudiyalu be taagumanseedolu ŋininna x’e je, Gerekolu be hakilitigiya ŋininna. 23 Ntelu kennu be waajulo kela xo Kirisita gengenta yiro ma. Wo waajulo xa Yahudiyalu lamuruti, a keta nalumaya ti siya tolu ɲen. 24 Bari Ala xa mennu kili, Yahudiyalu nin siya tolu to, wolu bulu, Kirisita mu Ala la sintigiya nin Ala la hakilitigiya le ti. 25 Bawo hakilitigiya be Ala la nalumaya la, xa tanbi moxolu la hakilitigiya xan. Barako be Ala la barakentanɲa la, xa tanbi moxolu barako xan. 26 Ń badinŋolu, alu i miiri alu kiliɲa ma. Moxo mennu be jaatela hakilitigolu ti hadamadinŋolu bulu, anin baraketigolu nin moxo toxomalu, wolu man sa alu to. 27 Bari ɲin duniya in xa fenŋo mennu mafele nalumayakuwolu ti, Ala xa wo lelu sugandi, walasa xa hakilitigolu lamalu. Ɲin duniya in xa fenŋo mennu jaate barakentanŋolu ti, Ala xa barako dun wo lelu to, walasa xa barakemalu lamalu. 28 Duniya be fenŋo mennu jaatela ɲaxuntofenŋo nin maakumanŋo ti, fenŋo mennu nte fen ti a ɲala, Ala xa wo lelu sugandi, walasa mennu be jaate to, xa wolu ke fuwo ti. 29 Wo ɲa ma, moxo si me a fan bunɲa no Ala ɲa xoto. 30 Bari Ala x’alu nin Isa Kirisita lakafu, x’ate Kirisita ke n na hakilitigiya ti. Kirisita fe, n keta moxo tilinninŋolu ti Ala ɲa xoto, n senuyata, anin n kunbota. 31 Wo keta walasa, í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Men b’a fan bunɲala, wo x’a fan bunɲa Marigi la kuwo xanma.»

2

1 Ń badinŋolu, nte taxata alu bata tumo men xa Ala la gullo fo alu ɲen, nte man a yita alu la xumaɲalonŋo la, walla hakilitigiyaba xumolu la. 2 Xa nte tu alu bata, nte tun x’a latege xo nte xana fusi xote lon, fo Isa Kirisita doron, nin wo mu a la saya ti gengenyiro xan. 3 Wo le x’a tu, nte barakentanŋo anin ń silaninŋo jarajarato tun be alu bata. 4 Nte la xaranŋo anin nte la waajulo man ke hadamadinŋolu la hakilitigiyaxuma dimanŋolu la; bari a keta Ni Senunŋo la sintigiya le la. 5 Wo keta, walasa alu la lannaya xana sigi hadamadinŋolu la hakilitigiya xan, bari a xa sigi Ala la sintigiya xan. 6 Bari wo bee nin a ta, n na waajulo mu hakilitigiya le ti lannayabaxa moninŋolu ɲen. Wo hakilitigiya nin duniya la hakilitigiya nte kilin ti. A nin duniya kuntigolu dulu la hakilitigiya nte kilin ti; wolu si tiɲa. 7 N be Ala la hakilitigiya le xaranŋo ma x’a di, men mu gulle duguninŋo ti moxolu ma. Ala tun x’a latege kabirin folofolo n na bunɲa xanma. 8 Ɲin duniya in kuntigolu si man wo hakilitigiya lon, bawo nin i tunnu x’a lon, i tunnu me noorotigi Marigi gengen yiro ma. 9 Bari í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Moxo ɲa man men je, a tulo man men me, moxo si bada man men miiri, Ala xa wo toben a xanubaxolu ɲen.» 10 Awa, Ala ken x’a yita nte lelu la, Ni Senunŋo fe; bawo Ni Senunŋo be fenŋo bee segesegela x’a lon, haali Ala la ku duguninbalu. 11 Moxo joman xa moxo xonokuwo lon nin a fan niyo nte? Wo be ɲa men, moxo si me Ala la kuwolu lon no nin Ala Niyo nte. 12 Ntelu kennu man ɲin duniya in niyo soto; bari n xa Niyo soto men bota Ala la, walasa Ala xa fenŋo mennu di n ma fu, n xa wolu lon. 13 N be wo kuwolu fola xumo mennu la, wolu nte sotola moxolu la hakilitigiya xaranŋo fe, fo Ala Niyo la xaranŋo fe. Wo ɲa ma, n be Ni Senunŋo la kuwo dolu ɲafola moxolu ɲen, wo Niyo be siginin mennu to. 14 Bari Ala Niyo nte siginin moxo men to, wo me son Ala Niyo la kuwolu ma. A be wolu mafelenin nalumayakuwo lelu ti; a me wo kuwolu faamu no fan, bawo moxo si wolu faranfansi no Ni Senunŋo le doron barako la. 15 Ni Senunŋo be siginin moxo men to, wo tigo le si sin no xa kuwo bee faranfansi x’a lon; bari moxo si me kiito tege no wo tigo xan. 16 A be í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Jon xa Marigi miiriya lon? Jon si a fo no xo í be ate tonbenna?» Bari ntelu kennu, Kirisita miiriya be ntelu xono.

3

1 Ń badinŋolu, tonɲa la nte man sin xa xuma alu ɲen í xo moxo mennu be i taxamala Ni Senunŋo sago la, ń xumata alu ɲen ne í xo moxolu mennu b’e taxamala i nidiyanɲo la. Ń xumata alu ɲen í xo moxo mennu mu dindinŋo ti lannaya to. 2 Nte xa nono le di alu ma x’a min, ń man domoli xulin di alu ma, bawo alu tunnu me sin no xa wo domo. Haalibi, alu me sin no xa wo domo. 3 A be ten bawo haalibi, alu be i taxamala alu nidiyanɲo le la. Faxakilinɲalu nin kelolu be alu te; wo nte a yitala ba xo alu be i taxamala xa ben ɲin duniya in sago ma? Alu taxamaɲa nin hadamadin tolu taxamaɲa man ke kilin ti ba? 4 Nin alu do b’a fola xo: «Nte mu Poli le ta ti», do xote xo: «Nte ken mu Apolosi le ta ti», wo nte hadamadin gansanŋo jigo ti ba? 5 Apolosi mu mun ti, fo Poli mu mun ti? N mu Ala la baaradinŋo doron nelu ti, alu xa lannaya ke mennu sabaabo la, x’a la Marigi la so xan i kilin wo kilin ma. 6 Nte xa tutulo ke, Apolosi x’a majiibi, bari Ala le x’a labunɲa. 7 Wo ɲa ma, tutulila nin majiibilila nte fusi ti. Ala le mu fen ti, wo men b’a labunɲala. 8 Men b’a tutula, anin men b’a majibila, wolu bee xa xan. Ala si bee kilin kilin baraaji x’a la bee fan na baara keninŋo xan. 9 Bawo n mu Ala baarakeɲoxo lelu ti. Ate lelu mu Ala la fuuto ti, anin Ala la bunŋo. 10 Ala x’a la neemo men di ń ma, ń xa bunŋo juwo sigi wo barako to, í xo sulola hakilima. Moxo xote be bunŋo loxan wo juwo xan. Bari bee kilin kilin xa xan xa í hakili tu a la loliɲa ma wo ju sigininŋo xan. 11 Bawo ju folo men sigita, nin wo mu Isa Kirisita ti, moxo me ju xote sigi no wo xo. 12 Nin moxo do xa lolo ke wo ju sigininŋo xan, sano la, walla xaalisixoyo la, walla kuru daxolenŋolu la, walla yiro la, walla binŋo la, walla bita la, 13 i bee kilin kilin xa baara sifa men ke, wo si lon. Kiito lunŋo si wo yita, bawo wo lunŋo be í yitala ta le fe. Ta si moxo bee la baara keninŋo xotobo x’a sifa lon. 14 Nin moxo men na baara keninŋo man jani, wo tigo si baraajo soto. 15 Bari nin moxo men na baara keninŋo janita, wo tigo si bono a la baraajo to. Wo bee nin a ta, a tigo si kisi, bari a be í xo nin a sabata xa bo ta to. 16 Alu man a lon ba, xo alu mu Ala la batusuba le ti, anin xo Ala Niyo be siginin alu xono? 17 Nin do xa Ala la batusuba tiɲa, Ala si wo tigo tiɲa; bawo Ala batusuba xa senu. Alelu mu a la batusuba ti. 18 Moxo si xana a fan nafili. Nin moxo do hakilo la xo a mu hakilitigo ti ɲin duniya in ɲen, wo tigo xa ke naluma ti, walasa a xa hakilitigiya soobe soto. 19 Bawo ɲin duniya in hakilitigiya mu nalumaya le ti Ala bulu. A be safenin Kitaabo to xo: «A be hakilitigolu mutala i fannu la kewuya la.» 20 A be safenin du xo: «Marigi xa hakilitigolu la miiriyalu lon. A x’a lon xo wolu mu fuwo le ti.» 21 Wo le x’a tu, moxo si xana a fan bunɲa moxolu koso, bawo fenŋo bee mu alu ta le ti. 22 Poli wo, Apolosi wo, Piyere wo, duniya wo, nilamaya wo, saya wo, saasa fenŋolu wo, fen natalu wo, fenŋo bee mu alu ta le ti. 23 Bari atelu kennu mu Kirisita ta lelu ti. Kirisita mu Ala ta ti.

4

1 Wo to, alu ntelu jaate Kirisita la baarakelalu ti anin Ala la gullolu marabaxolu. 2 Men ŋininta Ala la gullolu marabaxolu fe, wo mu xantigiya le ti. 3 Nte ken, atelu xa kiito tege nte xan wo, ɲin duniya in kiititegelalu xa kiito tege nte xan wo, nte la jaateba nte wo xan. Nte fan du nte kiito tegela ń fan xan. 4 Tonɲa le mu xo nte man jalagi si lon ń fan na. Bari wo nte a yitala xo nte be tilinnin. Men be kiito tegela nte xan, wo mu Marigi le ti. 5 Wo le x’a tu, alu xana kiiti tege moxo si xan jannin a waxato xa si, jannin Marigi xa na. Ate le be nala dibitoku duguninŋolu bee bulala keno xan, xa moxo bee xonokuwo yita. Wo tumo la, bee kilin kilin nin tantulo men xa xan, Ala si bee tantu wo la. 6 Ń badinŋolu, nte xa wo kuwolu fo alu ɲen, xa Apolosi nin nte fan ke misaalo ti, alu xaranŋo xanma, walasa alu x’a faamu n na ɲayito fe, xo kuwo mennu safeta, moxo xana tanbi wolu xan. Alu si du xana alu fannu bunɲa xa ke do ɲen do xanma. 7 Mun xa í nin tolu tala? Mun be í bulu men man di í ma? Nin a dita í ma le, mun na í be í fan bunɲala, a be í xo nin a man di í ma? 8 Alu be fen wo fen fe, wo be alu kun xa ban. Alu fentigiyata xa ban. Alu keta mansolu ti ntelu xo. Ń b’a fe alu xa ke mansolu ti soobeya la, walasa n dulu xa mansaya ke alu fe. 9 Ń b’a miirila xo Ala xa ntelu kiladinŋo lelu ke xofemoxolu ti. N be le í xo moxo mennu nin saya xa xan. Bawo n keta felefenŋo ti duniya bee ɲen, melekiyolu fara hadamadinŋolu xan. 10 N keta nalumalu ti Kirisita koso; bari atelu keta hakilitigolu ti Kirisita kafuɲoxoya xono. Ntelu keta barakentanŋolu ti; bari atelu keta barakemalu ti. Alu be bunɲa sotola; ntelu be doxoya sotola. 11 Fo xa na si saasa ma, ntelu be tooronin xonxo nin mindoxo bulu. Feeto be n na, n be buwola. Basigiradula kilin nte n na. 12 N be baaro kela n bulo la, xa sege xa n fannu labalu. Moxolu be n nanila, ntelu be duwala i ɲen. I b’a lola n nofe xa n tooro, n b’a muɲala. 13 I be n toxo tiɲala, ntelu be xuma ɲuma fola i ɲen. N be jaatenin duniya la ɲagama bonninŋo ti, xa ke bee la fen noxoninŋo ti, fo xa na si saasa ma. 14 Nte man ɲin fen innu safe walasa x’alu lamalu, bari nte x’alu lasobi le í xo nte dinŋolu, ń be mennu xanula. 15 Haali nin karanmoxo wa tan ne keta alu kun Kirisita la kafuɲoxoya la, fa kiika ken nte alu kun. Nte le x’alu bange Kirisita la kafuɲoxoya la, xibaru Dimanŋo fe. 16 Wo xanma, nte be alu tarala x’alu xa ke nte ladigibaxolu ti. 17 Wo le x’a tu, ń be Timote kila alu ma, nin wo mu ń dinxe xanuninŋo nin xantigo ti Marigi kafuɲoxoya to. Ate si alu hakilo lajigi nte taxamaɲa la, Kirisita la kafuɲoxoya xono, í xo ń be Ala la jamalu xaranna ɲa men dula bee. 18 Alu dolu xa i fan bunɲa, x’a miiri xo nte me taxa alu bata tugun. 19 Bari nin a keta Marigi sago ti, dondin nte si taxa alu bata. Nin nte sita je, ń si fantobalu la sintigiya lon, men nte i la xumolu ti. 20 Bawo Ala la Mansaya nte xuma gansan ti; sintigiya kuwo le mu. 21 Mun xa di alu ɲen? Ń nin guma xa taxa alu ma ba, walla ń nin xanuya nin xonotodiya le xa taxa?

5

1 A meta dula bee xo jadoya be alu tema, haali jadoya men ɲoxon nte kela Alalonbalolu bata. Wo mu ɲin ne ti xo: Alu do x’a fa musu ta. 2 Haalibi, alu dunnu be alu fannu bunɲala! Alu tunnu xa xan xa nitokuwa bete le, walasa men xa ɲin ku in ke, wo xa xoyi alu to. 3 Haali nin nte xunturo nte alu bata, ń be alu bata ń niyo la. Men xa ɲin kujaxu in ke, n Marigi Isa toxo la, nte xa kiito tege wo tigo xan xa ban, í xo nin ń tun be le alu bata. Nin alu kamarita, alu nin nte, niyo la, n Marigi Isa la sintigiya si ke n fe. 5 Wo to, alu wo moxo di Sentane ma, a balasubo tiɲalo xanma, walasa a niyo xa kisi Marigi nalunŋo. 6 Alu la fanbunɲa kunŋo man ɲin. Alu xa don lon xo: «Farinfuunulanŋo dondin si mungo bee lafuunu.» 7 Alu i senuya, xa farinfuunulan xoto bo alu to, walasa alu xa ke farin nooninin kuto ti, x’a la a xan farinfuunulan nte alu to. Bawo n na Tanbinxansallo sadaxo faxata, nin wo mu Kirisita ti. 8 Wo to, n xa wo sallo ke, n nin farinfuunulan xoto xana a ke, nin wo mu jaxuya nin jigojaxuya ti, bari n nin buuru fuunubalo le x’a ke, wo xoto: Senuya to, anin tonɲa la. 9 Nte xa safe men ki alu ma, nte x’a fo alu ɲen xo alu nin jado xana ku kafu. 10 Nte nte ɲin duniya in jadolu nin a wasabalolu nin a sunŋolu walla a bolibatulalu ma. Nin wo le tun mu, alu tunnu si bo le duniya xono. 11 Ń tun b’a fe xa men fo alu ɲen, wo mu ɲin ne ti xo: Alu nin moxo xana ku kafu moxo men, nin lannayabaxo toxo be lanin a la, bari jado nin wasabalo, nin bolibatula, nin naafigo, nin dolominnaba, walla sunŋo le mu. Alu nin wo moxo sifa man xan xa haali kafu xa domoli ke. 12 A xa bantatomoxolu la kiito bo nte ɲen ba? Ala le be nala wolu la kiito tegela. Bari alu man xan ba xa kiito tege alu la jama moxolu xan? Í xo Kitaabo b’a fola ɲa men xo: «Alu kujaxukela xoyi alu to.»

6

1 Nin benbaliya dunta alu do nin do te, alu si son ɲa di lannayabalolu xa wo kiito tege, xa Ala la jama moxolu tu je? 2 Alu man a lon ba xo Ala la jama moxolu si kiito tege duniya xan? Nin alu xa xan xa kiito tege duniya xan, alu si kori ɲin bataraku innu kiito tegela ɲa di? 3 Alu man a lon ba xo n si kiito tege melekiyolu xan? Xuma ken nte ɲin duniya in kuwolu ma! 4 Awa nin wo ɲoxon kulu be alu te, mun na alu be taxala kiititegelalu tala, Ala la jama nte mennu jaatela? 5 Ń be wo fola nin alu si malu. Wo tuma haali moxo hakilima kilin me soto alu to ba, men si sin no xa kiito tege a badinŋolu te? 6 A xa bete ba lannayabaxa fula xa i ɲoxo kili kiito la, sakuta kiititegela lannayabalolu bata? 7 A ken, alu nin i ɲoxo te kiitolu be alu la daso le yitala xa ban. Mun na alu me tilinbaliyakuwo muɲa? Mun na alu me alu bulufenŋo talo muɲa? 8 Bari atelu fan nelu be tilinbaliyakuwolu kela. Alu fan nelu be talo kela. Alu be wo kela alu badin lannayabaxo lelu la de! 9 Alu man a lon ba xo tilinbalolu me Ala la Mansaya soto? Alu xana alu fannu lafili. Jadolu wo, bolibatulalu wo, fuyanŋolu wo, xebalu mennu be i xebaɲoxolu ŋininna wo, 10 sunŋolu wo, wasabalolu wo, dolominnabalu wo, naafigolu wo, boyinxannilalu wo, wolu si me Ala la Mansaya soto. 11 Alu dolu tunnu be ten ne; bari alu kuta, alu senuyata. Ala be alu jaatenin moxo tilinninŋo lelu ti Marigi Isa Kirisita toxo koso, anin n na Ala Ni Senunŋo barako to. 12 «Fenŋo bee be dagenin ń ma.» Iyo, bari nafa nte kuwo bee la. «Fenŋo bee be dagenin ń ma», bari nte me son xa ke fen si la jonŋo ti. 13 Domolifenŋolu mu xonodaxo le ta ti, xonodaxo du mu domolifenŋolu ta ti. Wo mu tonɲa le ti. Wo bee nin a ta, Ala si i fulo bee tiɲa. Bari moxo balo man ke jadoya xanma. Balo mu Marigi le ta ti, Marigi mu balo ta ti. 14 Ala xa Marigi lakuni xa bo furelu to. Ate si n dulu lakuni xa bo furelu to, a la sintigiya fe. 15 Alu man a lon ba xo alu balo mu Kirisita balo dula do le ti? Ń si Kirisita balo dula do ke jadomuso balo dula do ti ba? Ayi de! 16 Alu man a lon ba xo xe men nin jadomuso be kafula, a nin wo be kela bala kilin ne ti? Bawo Kitaabo b’a fola xo: «I fulo si ke kilin ti.» 17 Bari moxo men nin Marigi je kafu, a nin a keta ni kilin ti. 18 Alu i bori jadoya ma. Moxo be junube sifa wo sifa xote kela, wo be a balo xoxan ne, bari men be jadoya kela, wo b’a fan balo haxxo tala. 19 Alu man a lon ba xo alu balo mu Ni Senunŋo la batusuba le ti? Wo Ni Senunŋo be siginin alu to; alu x’a soto Ala la. Alu ta nte alu fannu ti de! 20 Bawo, Ala x’alu san sonŋoba le la. Wo xanma, alu Ala bunɲa alu balo to.

7

1 Awa, alu xa safe ki nte ma kuwo mennu la, saasa alan xa si wolu ma. A xa ɲin, xeba xana musu futu. 2 Bari x’a la a xan jadoya be fuumanin; wo xanma, a xa ɲin xo xe bee kilin kilin xa muso ta, anin xo muso bee kilin kin xa ke a xe kun. 3 Xeba xa xan xa men ke a musu ɲen, a xa wo ke; muso du nin men xa xan a xe ɲen, a xa wo ke. 4 Muso me a fan balo ke no a sago ti; a balo mu a xe le ta ti. Wo ɲa ma, xeba du me a fan balo ke no a sago ti; a balo mu a musu le ta ti. 5 Alu xana ladula tege i ɲoxo la, fo nin alu benta a to, xa wo ke waxati la, x’a bula Alamatara xanma. Wo xo, alu saagi i ɲoxo ma, walasa Sentane xana alu neene, x’alu lakori alu fannu tomutala. 6 Ń be men fola alu ɲen jan, waajibi nte; yitannalo le mu. 7 A xa di nte ɲen moxolu bee xa ke futubalo ti í xo nte; bari Ala xa solifen mategeninŋo do le di bee kilin kilin ma. A xa kuwo do sinŋo di do ma, xa ku xote sinŋo di do xote ma. 8 Mennu man futu, anin muso mennu xe sata, ń b’a fola wolu ɲen xo a xa ɲin i kilinnu xa tu í xo nte. 9 Bari nin i x’a je xo i me i fannu muta no, i xa futuwo ke. Bawo futuwo xa fisa nego fuumaninŋo ti. 10 Mennu be futuwo xono xa ban, nte be men waajibiyala i ma, nte la fo nte, bari Marigi la fo le mu, xo muso man xan xa bo a xe kun. 11 Nin a bota a xe kun, a futubalo le xa xan xa tu, walla a nin a xe xa i koppa i ɲoxo ma. Xe du man xan x’a musu bula. 12 Nte be men fola alu tolu ɲen saasa, wo nte Marigi la fo ti, nte la fo le mu: Nin musu lannayabalo be badinxe do kun, a dun sonta xa tu a kun, a xana a bula. 13 Wo ɲa ma, nin lannayabaxa muso do be xe lannayabalo kun, nin wo xe sonta a xa tu a kun, a xana bo a kun. 14 Xe lannayabalo senuyata a musu lannayabaxo koso. Musu lannayabalo du senuyata a xe lannayabaxo koso. Nin wo nte, alu dinŋolu tunnu si ke moxo noxoninŋolu ti, bari tonɲa, i xa senu. 15 Bari nin xe, walla muso men nte lannayabaxa ti xo, xo a be bola, alu a tu a xa bo. Wo to, julu nte lannayabaxo la tugun; bawo Ala xa n kili xo n xa ke heero le xono. 16 Ite muso men keta lannayabaxo ti, í x’a lon ba fo í si ke sabaabu ti í xe xa kisi? Ite xe men keta lannayabaxo ti, í x’a lon ba fo í si ke sabaabu ti í musu xa kisi? 17 Wo bee nin a ta, Marigi xa bee kilin wo kilin so men na, anin Ala x’é kili x’é tu ɲa men ma, bee kilin kilin xa tu wo ɲa ma. Nte be wo le lawaajibiyaxan Ala la jamalu bee ma. 18 Nin Ala xa moxo do kili x’a tara a be ɲaxanin, wo tigi xana wo dugu. Nin Ala xa do kili x’a tara a nte ɲaxanin, a tigo ɲaxabalo xa tu. 19 Ɲaxa nin ɲaxabaliya nte ku ti; nafa be men na, wo mu Ala la sariyalu labatulo le ti. 20 Ala xa moxo bee kili x’é tu ɲa men, bee xa tu ten. 21 Nin Ala x’é kili x’é tu jonɲa la, xana hanme wo la. Bari nin ɲa be í ɲen xa hooroya, wo ke. 22 Bawo Marigi xa men kili x’a tu jonɲa la, wo tigi hooroyata Marigi ɲen. Marigi xa hooro men du kili, wo keta Kirisita la jonŋo ti. 23 Ala x’alu san sonŋoba le la, wo xanma, alu xana ke hadamadinŋolu la jonŋolu ti. 24 Ń badinŋolu, Ala x’alu bee kili x’alu tu ɲa men, bee xa tu ten Ala ɲa xoto. 25 Men mu futubalolu la kuwo ti, Marigi man yanmaru di ń ma wo la; bari ń si ń fan na miiriya di, nte men, Marigi la ɲumaya xanma, ń nin lannamoxoya xa xan. 26 Bi waxato la xoleya xanma, men xa ɲin nte ɲala, wo mu le xo moxo bee xa tu a ɲa folo ma. 27 Nin musu be men kun, wo xana a ŋinin x’a musu bula. Nin musu nte men kun, wo xana a ŋinin xa musu futu. 28 Bari haali wo, nin í xa muso futu, í man junube ke wo ti. Nin xarafa fututa, a man junube ke wo ti. Bari mennu je futuwo ke, wolu si toorokuwolu soto i la nilamaya xono. Nte b’a fe alu xa kisi wo lelu ma. 29 Ń badinŋolu, ń be men fola wo fele: Waxato sutiyata. Kabirin saasa musu be mennu kun, wolu xa ke í xo nin musu nte i kun. 30 Mennu be xasila, wolu xa ke í xo nin i nte xasila. Mennu be ɲaxalinin, wolu xa ke í xo nin i nte ɲaxalinin. Mennu be sanno kela, xa ke í xo nin fen nte i bulu. 31 Mennu be ɲin duniya in diyaboxan, wolu xa ke í xo nin i nte a diyaboxan; bawo n ɲa be ɲin duniya in men na ten, wo be tanbila le. 32 Ń b’a fe le, hanme fusi xana ke alu la. Men man futu ke, wo be hanmela Marigi la kuwolu la, walasa a la kuwo si diya Marigi ɲen ɲa men. 33 Bari men xa futuwo ke, wo be hanmela duniya kuwo lelu la. Wo b’a ŋininna, a la kuwo si diya a musu ɲen ɲa men. 34 A miiro be talanin. Wo ɲa ma, xe nte muso men kun, wo nin xarafa be hanmela Marigi la kuwo lelu la, walasa i xa senuya i balo nin i niyo to. Bari musu futuninŋo, wo be hanmela duniya kuwo lelu la; walasa a la kuwo si diya a xe ɲen ɲa men. 35 Nte be wo fola alu fannu la nafa le xanma. Ń man wo fo alu fitigali xanma; a fokunŋo mu le, walasa men xa fisa, alu xa wo ke; nin alu notoninŋo si tu Marigi la muume. 36 Nin xe do mamutamuso loxoba b’a la, xo a si son xa dun a gaso to, a b’a fe le x’a futu. Men xa di a ɲen a xa wo ke. A nte junube kela, i xa futu i ɲoxo ma. 37 Bari moxo men xa don natege a jusukunŋo bee la, xo a b’a la xarafa futubalo tula, x’a tara diyakuwa nte, nin a ta le mu a sago ti, wo tigo xa ku bete ke. 38 Wo ɲa ma, men je a mamutaxarafa futu, wo xa ku bete ke; bari men man a ta futu, wo le ɲoxon nte. 39 Futuwo xa muso siti a xe la, a xe la nilamaya bee xono; bari nin a xe sata, xe men xa di a ɲen, a si futu wo ma no. Bari a xa ke lannayabaxa futuwo ti doron. 40 Bari haali wo, nte ɲala nin a tuta ten, wo le xa fisa a ma futuwo ti. Ń be lanin a la xo Ala Niyo be nte du to.

8

1 Awa, saasa ń badinŋolu, ń be nala alu jaabila bolisosubolu la kuwo to. Tonɲa le mu n x’a lon xo lonŋo be n bee la. Bari lonŋo xa tari le xa moxo bula a fan bunɲala, x’a tara xanuya si do kafu n barako ma. 2 Nin moxo men b’a miirila xo a xa ku lon, wo man lonŋo ke folo í xo a tun xa xan x’a ke ɲa men. 3 Bari moxo men be Ala xanula, Ala xa wo tigo lon. 4 Awa, n si bolisosubo domo no ba? N x’a lon xo boli fusi nte duniya to, anin xo ala xote nte je, nin a bota Ala kilinpe ma. 5 Haali nin sanxulo to fenŋo dolu anin duguxulo xan fenŋo dolu be kilila xo ala, anin xo wo ɲoxon ala kiika nin marigi kiika be je, 6 ntelu bulu, Ala kilinpe le ken be je, nin wo mu n Fa ti. Ate le xa fen bee da; n be i nila ate le du ɲen. Marigi kilinpe le du be je, nin wo mu Isa Kirisita ti. Fenŋo bee be je ate le barako to; anin n be i nila ate le barako to. 7 Bari bee man wo lon. Moxo dolu tunnu be dalinin bolikuwo la, haalibi nin i be wo subolu domola, i b’a jaatenin xo wo subo sadaxata bolo lelu ɲen tonɲa la. X’a la a xan i jusukunŋo barako xa doxo, wo domolo be i jusukunŋo noxola. 8 Domolifen ken nte n nin Ala te sutiyala. Nin n man wo domo, wo me fen bo n na. Nin n xa wo domo du, wo nte fen kafula n ma. 9 Bari wo bee nin a ta, alu i korosi; walasa yanmaro men be n bulu xa n diyanɲo ke, wo xana ke sabaabu ti xa barakentanŋolu bula junubo xono. 10 Awa, ite men xa lonŋo ke, nin í badin barakentanŋo do xa ite je siginin bolibatusuwo xono í b’a subo ma x’a domo, a du me a ja xoleya ba xa bolisosubu in domo? 11 Wo to, í la lonŋo keta sabaabu ti, barakentanŋo xa halagi, Kirisita sata wo badinŋo men ɲen. 12 Nin alu x’alu badinŋolu haxxo ta ten, xa i jusukun barakentanŋo joogi, alu be Kirisita fan ne haxxo tala. 13 Wo le x’a tu, nin domolifenŋo do le si ke sabaabu ti xa nte badinŋo do bula junubo xono, nte me subu si domo tugun; walasa nte xana ke sabaabu ti xa ń badinŋo bula junubo xono.

9

1 Awa, ń badinŋolu, nte hooroyaninŋo nte ba? Nte nte kiladinŋo ti ba? Ń man n Marigi Isa je ba? Nte xa baaro men ke Marigi ɲen, atelu fan nelu nte wo baarano ti ba? 2 Haali nin dolu man son nte la kiladinɲa ma, ń ken mu a ti atelu bulu; bawo ate lelu mu ń na kiladinɲa taagumanseedo ti, Marigi kafuɲoxoya la. 3 Nte be ń segesegebaxolu jaabila men na wo fele: 4 Ntelu nin domolo nin minno man xan ba, n na baaro xanma? 5 Ntelu nin a man xan ba xa lannayabaxa muso do ta, n nin wo xa taxa í xo kiladin tolu nin Marigi badinxelu anin Piyere b’a kela ɲa men? 6 Walla nte nin Baranabasi fulo doron ne xa xan ba xa baaro ke, xa n fannu labalu? 7 Jon si son xa taxa sorodasiya to, xa saagi a fan dono tanin? Jon si resenfuuto bo x’é me a dinŋo domo? Jon xa negaanila je xo a me a la marafen negaanitalu nono min? 8 A xana ke alu ɲen xo nte la ɲin xuma innu be siginin hadamadinŋolu la ketalu doron nelu xan. Kila Musa la sariya du be wo lelu fola. 9 A be safenin wo sariya xono xo: “Tuura men be ɲo toɲonxola x’a keso bo, í xana fen siti wo da ma.” Ala xa wo fo tuuralu hanmo koso ba? 10 Tonɲa la, a man xuma ten nte lelu ɲen ba? Sikka nte a to, wo xumo safeta nte lelu ɲen. Senekela nin senefenŋo xosibaxo xa xan xa i la baaro ke don gigo xan, xo i si fen soto i la baaro to. 11 Nin ntelu xa Ni Senunŋo la siyo dolu lan alu to: A si ke danmatanbi ku ti ba n x’alu bulufenŋo dolu soto, x’a ke n na fen tegetalu ti? 12 Nin dolu be wo waajibiyanin alu xan, ntelu nin a man xan ba xa tanbi wolu la? Haali wo, n nin men xa xan, n man wo ŋinin alu la. Bari n be kuwo bee muɲala walasa n xana fusi ke, men si Kirisita la xibaru Dimanŋo bali xa taxa ɲa. 13 Alu man a lon ba xo moxo mennu be baaro kela Alabatusuba xono, xo wolu la baluwo be bola Alabatusuba fenŋo lelu to, anin xo mennu be sadaxolu lasila sadaxajanidula, xo wolu be i nidula sotola wo sadaxolu to? 14 Wo be ɲa men, Marigi x’a latege xo Xibaru Dimanŋo fobaxolu xa balu wo baaro la. 15 Bari nte nin wo fenŋo mennu xa xan, ń man a lo wolu si nofe. Nte nte ɲin safe in du kila alu ma walasa alu xa wo ke nte ɲen. Saya xa di nte ɲen don ti moxo xa soto xa nte la ɲin wasuku in tiɲa. 16 Fanbunɲa kun nte nte ɲen Xibaru Dimanŋo fo to; bawo a keta waajibo le ti nte ma. Nin nte man Xibaru Dimanŋo fo, bone be nte ɲen. 17 Nin nte fan sago le xa ń bula Xibaru Dimanŋo fola, nte si ń sara soto. Bari nte fan sago nte, baara le mu, men xarifata ń ma. 18 Wo to, ń na sara mu mun ti? Xa Xibaru Dimanŋo fo moxolu ɲen fu, x’a tara ń nin men xa xan wo Xibaru Dimanŋo fo to, ń buruta wo to. 19 Nte nte moxo si la jonŋo ti. Wo bee xan, nte xa ń fan majigi xa ke bee la jonŋo ti, walasa xa moxo kiika soto Kirisita ɲen. 20 Xa nte tu Yahudiyalu to, ń keta Yahudiya ti, walasa ń x’e soto. Mennu be sariya xoto, nte keta wolu bata í xo nin nte du be sariya xoto, haali x’a tara nte nte wo xoto, walasa nte xa sariya xoto moxolu soto. 21 Wo ɲa ma, sariya nte mennu bulu, nte keta wolu bata í xo nin sariya nte nte bulu; walasa sariya nte mennu bulu, nte xa wolu soto. Wo bee nin a ta, a nte í xo nin Ala la sariya nte nte bulu; bawo nte be Kirisita la sariya xoto. 22 Mennu barako xa doxo lannaya to, nte keta wolu bata í xo nin nte du barako xa doxo; walasa xa barakedoxonŋolu soto. Nte be ń fan kela fenŋo bee ti bee ɲen; walasa ɲa wo ɲa ma, nte xa i dolu lakisi. 23 Nte be wo bee kela Xibaru Dimanŋo koso; walasa nte xa ń nidula soto a to. 24 Alu x’a lon xo borikeno xan, ɲoxodanborilalu bee b’e borila; bari kilin ne be a bandeero tala. Wo ɲa ma, alu dulu x’e bori bete fo alu si bandeero ta. 25 Ɲoxodanborilalu be i fannu tangala ku kiika ma. Wolu be wo kela walasa i xa kunnawulijala soto, men si tiɲa. Bari ntelu be wo kela walasa n xa kunnawulijala soto, men nte tiɲala fo abada. 26 Wo xanma, nte be ń borila, xa ń ɲa loninŋo tu ń borikunŋo to. Ń be í xo kutubonnila, men nte a bulo fayila a kunfe. 27 Ń be deguba lala ń balo xan, x’a xulu; walasa nte men xa moxolu waaju, ń xana taxa sinbo.

10

1 Ń badinŋolu, kuwo mennu xa n mamaxelu soto, ń b’a fe alu hakilo xa jigi wolu la. I bee xa i taxama xababa xoto; anin i bee xa i taxama xa Xooxoji Wulenŋo tege. 2 I bee batiseta xa i tu Musa la kafuɲoxoya xono, wo xababa nin wo xooxojiyo to. 3 I bee xa Ni Senunŋo la domolifen kilinŋo domo. 4 I bee x’e min Ni Senunŋo la minfen kilinŋo la; bawo Ni Senunŋo la fataxulo men tun b’e nofe, i bee x’e min wo jiyo la. Wo fataxulo tun mu Kirisita le ti. 5 Bari wo bee nin a ta, i kiika la kuwo man diya Ala ɲen; bawo i fure tun be fili filinin fuxo la. 6 Wo kuwolu keta ntelu ɲen misaali ti, walasa n ɲa xana bo jaxumanŋo fe, í xo itelu ɲa bota a fe ɲa men. 7 Alu xana son bolibato ma í xo i dolu xa wo ke ɲa men; í xo Kitaabo x’a fo ɲa men xo: «Moxolu x’e sigi xa domolo ke, x’e min, wo xo, i wulita x’e tulun.» 8 Alan xana jadoya ke í xo i dolu xa wo ke ɲa men. Mennu xa wo ke, moxo wulu muxan nin saba le sata wolu to tili kilin xono. 9 Alan xana a fo xo n be Marigi xotobola í xo i dolu x’a ke ɲa men, fo salu x’e kin x’e faxa. 10 Alu dulu xana daxotoxumo ke í xo i dolu x’a ke ɲa men, nitamelekiyo xa i bee faxa. 11 Wo kasaarolu xa wolu soto walasa wolu xa ke misaali ti moxo xotelu ɲen. I safeta le xa n nasobi; bawo n be waxato men to saasa, labanŋo tumo sutiyata. 12 Wo xanma, a be moxo men ɲen xo a mu lannayabaxa loninŋo ti, wo tigo x’é korosi a xana boyi. 13 Xotoboli man alu soto men ɲoxon man dali xa moxo soto. Ala mu xantigo le ti a la lahidolu xono. A me son alu xa xotobo fo xa tanbi alu barako danŋo la; bari nin xotobolikuwo nata alu ma, a si barako di alu ma, xa wo muɲa anin xa bondanŋo di alu ma. 14 Wo le x’a tu, nte badin xanuninŋolu, alu i bori bolibato ma. 15 Nte be xumala alu ɲen x’a jaate xo hakilo be alu la. Ń be men fola alu ɲen, alu fannu xa jaatemuta ke wo la. 16 N be barako bulala Ala ɲen duwawo jipoto men xanma, wo nte n nin Kirisita la kafo ti ba a jelo fe? N be buuro men tokutunna, wo nte n nin Kirisita la kafo ti ba a balo fe? 17 Buurukun kilin ne be je. Wo xanma, nte mennu xa sa, n mu bala kilin ne ti; bawo n bee be kafula buurukun kilin ne to. 18 Alu Banisirayila moxolu la kuwo mafele: Mennu be sadaxafenŋolu domola, kafuɲoxoya nte wolu nin sadaxajanidula te ba? 19 Nte be men fola, wo xoto mu mun ne ti? Xo bolisosubo walla xo bolo mu fen ti ba? 20 Ayi! Bari ń b’a fe xa men fo, xo mennu be bololu sola, wo bolisofenŋolu nte dila Ala ma, i be dila jinno lelu ma. Nte dun nte a fe kafuɲoxoya xa dun alu nin jinnolu te. 21 Alu me a no x’e min Marigi la minfen jipoto la, anin x’e min jinnolu la minfen jipoto du la. Alu me a no xa Marigi la domolo ke, xa jinno dulu ta ke. 22 Walla n b’a fe ba x’a ŋinin xa Marigi lakiiliya? N barako xa bun a ti ba? 23 Fenŋo bee be dagenin, bari nafa nte fenŋo bee la. Fenŋo bee be dagenin, bari fenŋo bee nte do kafula moxo barako ma. 24 Moxo si xana a fan na nafa ŋinin, bari a xa moxo tolu ta le ŋinin. 25 Subu wo subu be fiirila saxa xono, alu wo domo. Alu xana ŋininxali ke wolu ma, jusukunŋo koso. 26 Bawo a be safenin Kitaabo to xo: «Duguxulo nin a xan fenŋolu bee mu Marigi le ta ti.» 27 Nin lannayabalo do x’alu kili domolo ma, a dun diyata alu ɲen xa taxa, a je fen wo fen di alu ma, alu wo bee domo; alu xana ŋininxali ke wo ma, jusukunŋo koso. 28 Bari nin moxo do xo alu ɲen xo: «Ɲin mu bolisosubo le ti», alu xana a domo alu lasobibaxo koso anin jusukunŋo koso. 29 Nte nte xumala alu jusukunŋo ma jan de! Ń be xumala do ta le ma. Awa, mun dun koso, yanmaro men be nte bulu, moxo xote jusukunŋo be dansigi kela wo la? 30 Nin nte be barako bulala Ala ɲen ń na domolo koso, mun na nte be jalagila wo domolo kuwo to, x’a tara nte xa barako bula Ala ɲen wo koso? 31 Wo to, alu be domoli kela wo, alu be fen minna wo, alu be fen wo fen kela, alu wo ke Ala bunɲa xanma. 32 Alu xana ke sabaabu ti xa moxo si lafili, Yahudiyalu wo, Gerekolu wo, Ala la jama wo, moxo si. 33 Alu nte ladigi; nte be ń balanna xa moxo bee diyanɲo le ke kuwo bee to. Nte nte ń fan na nafa ŋininna; bari nte be moxo kiika la nafa le ŋininna walasa i xa kisi.

11

1 Alu ke nte ladigibaxo ti í xo nte mu Kirisita ladigibaxo ti ɲa men. 2 Nte be alu tantula bawo alu hakilo tuta nte la kuwo bee to, anin xo alu xa xaranŋolu mara í xo nte x’e lasi alu ma ɲa men. 3 Bari ń b’a fe alu x’a lon xo: Kirisita le mu xe bee kuntigo ti; xeba le mu a musu kuntigo ti, Ala le mu Kirisita kuntigo ti. 4 Wo le x’a tu, xe wo xe nin a be Ala matarala, walla nin a be kilaya kela, xa fen do tu a kunŋo la, a x’a kuntigo doxoya. 5 Bari nin fen nte muso kunna x’a tu Alamatara la, walla x’a tu kilaya la, a x’a kuntigo doxoya. Wo be le í xo nin a kunŋo lininŋo le mu. 6 Nin muso men nte a fe xa fen ke a kunŋo la, wo x’a kunŋo laxa. Bari nin kunnaxa walla kun liyo mu muso maluyakuwo ti, wo tumo la, a xa xan xa fen do ke a kunŋo la. 7 Xeba ken man xan xa fen ke a kunŋo la; bawo ate mu Ala mununŋo nin a nooro le ti. Bari muso mu xeba le nooro ti; 8 bawo xeba man bo muso to; muso le bota xeba to. 9 Xeba man da muso ɲen, bari muso le data xeba ɲen. 10 Wo le x’a tu, muso xa xan xa bunɲa taagumanseedo ke a kunŋo la, melekiyolu koso. 11 Bari wo bee nin a ta, n nin Marigi la kafuɲoxoya xono, muso me taxa xeba xo, xeba du me taxa muso xo. 12 Bawo muso bota xeba to ɲa men, wo ɲa ma, muso le be xeba bangela. Fenŋo bee bota Ala le to. 13 Awa, alu fannu x’a mafele ken, nin a be bennin muso xa Ala matara, x’a kunnaxulunŋo tu Alabatudula. 14 Hadamadinɲa keɲa fan nte n xaranna ba xo doxoyakuwo le mu don ti xeba kunsino xa janɲa? 15 X’a tara nin kunsinajanŋo keta muso le kun, wo mu wo bunɲa kunŋo le ti. Kunsina janŋo dita le muso ma x’a ke a la butinkunno ti. 16 Bari nin do b’a fe xa soosoli ke ɲin kuwo la tugun, wo tigo xa ɲin lon doron xo: Ala la jamalu nin ntelu kennu man laada xote lon. 17 Ń be nala men fola alu ɲen saasa, nte me alu tantu no wo la; bawo alu la kamarolu nte kela alu ɲanno xanma, i be kela alu totiɲa le xanma. 18 A ku folo mu ɲin ne ti xo, a fota nte ɲen xo nin alu kamarita Ala la jama la kafuɲoxoya la, benbaliyalu be alu te. Ɲa do ma nte lata wo la. 19 Waajibo le mu benbaliya xa ke alu te, walasa mennu mu lannayabaxa soobelu ti alu to, wolu xa lon. 20 Nin alu kamarita, wo nte Marigi la domolo xanma ti; 21 bawo x’alu tu domolo la, alu bee kilin kilin si gidi a fan na domolo xan xa wo domo. Wo ɲa ma, dolu si tara je xonxo be mennu la. Dolu be je mennu xa dolo min x’e fa. 22 Lu nte alu kun ba alu si domolo nin minno ke jan mennu? Walla alu be Ala la jama kela fuwo ti ba, anin xa bulutoxulunŋolu lamalu? Ń si mun fo alu ɲen? X’alu tantu ba? Ayi, nte ken me alu tantu wo la. 23 Awa, nte xa xaranŋo men soto Marigi la, nin ń x’a lasi alu ma, wo fele xo: Marigi Isa dunta bulo to suwo men to, a xa buuro ta, 24 xa barako bula Ala ɲen. Wo xo, a x’a tokutun, x’a fo xo: «Ɲin mu ń balo le ti, men dita alu xanma. Alu ɲin ke x’alu hakilo lajigi nte la.» 25 Wo ɲa ma, i sotoninma domolo la, a xa minfen jipoto ta, x’a fo xo: «Ɲin minfen jipoti in mu Ala la Kafuxan Kuto minfen jipoto le ti, men tata ń jelo to. Alu xa ɲin min tuma wo tuma, alu a ke x’alu hakilo lajigi nte la.» 26 Nin alu xa ɲin buuru in domo, x’e min ɲin minfen jipoti in na tuma wo tuma, alu be Marigi la saya le foxan, fo a xa na. 27 Wo le x’a tu, moxo wo moxo be Marigi la buuro domola, x’e min a la minfen jipoto la, x’a tara a tigi keɲa man ɲin, wo tigo si jalagi Marigi balo nin a jelo ma. 28 Wo le x’a tu, moxo bee xa í fan tosegesege folo, wo xo, xa Marigi la buuro domo, x’e min a la minfen jipoto la. 29 Bawo moxo men be ɲin buuru in domola, x’é min ɲin minfen jipoti in na, x’a tara a man a jaate Marigi balo ti, wo tigo b’a fan jalagifenŋo le domola, x’a fan jalagifenŋo min. 30 Wo le x’a tu, alu kiika keta jangarutolu nin barakentanŋolu ti. Wo le du x’a tu, alu dolu sata. 31 Nin n xa n fannu tosegesege folo, n si kisi kiito ma. 32 Bari Marigi be kiito tegela n xan xa n natilin, walasa n nin duniya xana jalagi i ɲoxo fe. 33 Wo ɲa ma, ń badinŋolu, nin alu kamarita Marigi la domolo xanma tumo men, alu i ɲoxo laxono. 34 Nin xonxo be do la, wo xa domolo ke a la luwo ma, walasa alu xana kamari xa kiito lasi alu fannu ma. Nin ń taxata alu bata tumo men, ń si ku tolu ɲabo.

12

1 Saasa alan xa xuma Ni Senunŋo la solifenŋolu xan. Ń badinŋolu, ń b’a fe alu xa tonɲa lon wo solifenŋolu la kuwo to. 2 Alu x’a lon xo alu tunnu mu Alalonbalolu ti waxato men, alu tunnu sabata taxanin fuwo la, boli muumuwolu nofe. 3 Wo le xanma, ń b’a fola alu ɲen xo Ala Niyo me ke moxo si xono, í x’a fo xo: «Isa be danganin.» Moxo si du me a fo no xo: «Isa mu Marigi ti» nin Ni Senunŋo fe nte. 4 Ala la neemo la solifenŋolu sifa xa sa; bari Ni kilin ne be i dila. 5 Baaro du ɲasifa xa sa; bari Marigi kilin ne la baaro mu. 6 Baarakeɲa sifa xa sa; bari Ala kilin in ne mu i bee kebaxo ti bee xono. 7 Ni Senunŋo b’é yitala bee kilin kilin bata so do la, moxo bee nafa xanma. 8 Ni Senunŋo xa do so hakilitigiya xumo la; wo Ni kilinŋo xa do xote so lonniya xumo la. 9 Wo Ni kilinŋo xa do so lannaya la, xa do xote so sinŋo la xa jangarutolu kendeya. 10 A xa do xote so sinŋo la xa kawakuwolu ke. A xa do la so ke kilaya ti. A xa do xote so lonŋo la xa niyolu faranfansi x’e bo i ɲoxo to, xa do xote so sinŋo la xa xan xotelu fo. A xa do xote so sinŋo la xa wo xanŋolu xoto fo. 11 Ni kilin ne mu ɲin ku innu bee labaarabaxo ti. Ate le be bee kilin kilin na solifenŋo dila a ma, í xo a xa di a ɲen ɲa men. 12 Awa, moxo balo mu kilin ne ti, bari a dulalu xa sa. Balo dulalu nin i la siyaya bee, i kafuninŋo mu bala kilin ne ti. Wo be ɲa men, Kirisita du be ten. 13 Alan bee: Yahudiyalu, siya tolu, jonŋolu nin hoorolu, n bee batiseta xa ke bala kilin ti, Ni Senun kilin to. N bee laminta wo Ni kilinŋo le du la. 14 Moxo balo nte dula kilin ti, dula kiika le b’a la. 15 Nin sinŋo xo: «Nte nte bulu ti, wo to, nte nte balo dula ti.» Wo me a bo no balo dula do ti. 16 Nin tulo xo: «Nte nte ɲa ti, wo to, nte nte balo dula do ti.» Wo me a bo no balo dula do ti. 17 Nin balo dula bee tun mu ɲa le ti, moxo tun si melo ke ɲa di? Nin a bee tun mu tulo ti, moxo tun si fenŋolu sumo lon di? 18 Bari tonɲa la, Ala xa balo dulalu bee kilin kilin ke a ma, x’a la a fan sago xan. 19 Nin balo dulalu danŋo tun mu dula kilin ne ti, a tun me ke bala ti. 20 Tonɲa la, balo dulalu xa sa, bari bala kilin ne mu. 21 Wo to, ɲa me a fo no bulo ɲen xo: «Nte maaku nte í la.» Kunŋo du me a fo no sinŋolu ɲen xo: «Nte maaku nte alu la.» 22 Bari n b’a miirila xo balo dula mennu barako xa doxo, n maakuba le be wolu la. 23 N b’a jaatela xo balo dula mennu nte fusi ti, n be wo lelu bunɲala xa tanbi dula tolu xan. Balo dula mennu mu n maluyadulalu ti, n be i hakilo tula non nelu la xa tanbi dula tolu xan. 24 Dula mennu nte n maluyadulalu ti, n maaku nte a la xa i hakilo tu nonnu la. Bunɲa nte dula mennu xan, Ala xa balo da xa bunɲaba la wo lelu xan. 25 A xa wo ke walasa balo dulalu si xana tala i ɲoxo ma, bari a dulalu bee kilin kilin hakilo xa tu i ɲoxo kun ɲa kilin ma. 26 Nin balo dula do be tooronin, balo dula tolu bee le nin wo dula be toorola i ɲoxo fe. Nin dula do xa bunɲa soto, a dula tolu nin wo be ɲaxalila i ɲoxo fe. 27 Alu dunnu mu Kirisita balo le ti, alu kilin wo kilin mu a balo dula do ti. 28 Wo le x’a tu, Ala xa moxo dolu lasigi Ala la jama moxolu to, x’a la baaro ke. A folo keta kiladinŋolu ti; a fulananŋo, kilalu, a sabananŋo, karanmoxolu. Wo xo, a xa sinŋo di dolu ma xa kawakuwolu ke, xa dolu so sinŋo la xa jangarutolu kendeya, xa dolu so sinŋo la xa moxolu deema, xa dolu ke ɲamoxolu ti, xa sinŋo di dolu ma xa xan xotelu fo. 29 Moxolu bee mu kiladin ti ba? Bee mu kila ti ba? Bee mu karanmoxo ti ba? Bee mu kawakukela ti ba? 30 Jangarutolu kendeyalisinŋo dita bee ma ba? Bee si sin no ba xa xan xotelu fo? Bee si sin no ba xa xan xotelu xoto fo? 31 Alu Ala la solifenŋolu ŋinin bete, nafaba be mennu la. Bari men xa fisa wo bee ti, ń be nala wo le yitala alu la.

13

1 Haali nin ń be moxolu la xanŋolu nin melekiyolu la xanŋolu fola, x’a tara xanuya nte ń jusukunŋo la, wo to ń xumaxanŋo be le í xo talanŋo, walla mawerenŋo mennu be mankanŋo bola. 2 Haali nin kilaya so be ń bulu, haali nin ń xa fenŋo bee gullo lon, anin xa lonŋo bee soto, haali nin lannaya be ń na fo ń si kurolu labo no i nolu to, nin xanuya nte ń jusukunŋo la, ń nte fusi ti. 3 Haali nin ń xa ń kun naafulo bee tala xonxotolu te, haali nin ń xa ń fan balasubo di a xa jani, nin xanuya nte ń jusukunŋo la, wo me fusi ɲan ń ɲen. 4 Xanuya si muɲa, a si moxolu deema, a ɲa nte bola moxo la fen fe. A nte í wasula, a nte a fan bunɲala. 5 A me kukebali ke, a nte a fan kilin na nafa ŋininna. A me dimin junna, a me kujaxu mara a xono. 6 A me ɲaɲa tilinbaliyakuwo la, bari a si ɲaɲa tonɲa la. 7 A si kuwo bee kun, a si lannaya mara kuwo bee to, a si gigo mara kuwo bee to. A si kuwo bee muɲa. 8 Xanuya me ban abada. Bari kilayalu si ban; xan xotelu fo si dabula; lonŋo si ban. 9 Bawo n na lonŋo man dafa; n na kilaya du man dafa. 10 Bari nin ku dafaninŋolu nata, dafabalolu si sanko. 11 Ń dindinŋo mu tumo men, ń tun be xumala í xo dindinŋo; ń tun be ń miirila í xo dindinŋo; ń tun be jaatemuto kela í xo dindinŋo. Ń keta moxoba ti tumo men, ń xa dindinɲakuwolu dabula. 12 N ɲa be men na bi, wo be le í xo n be felelo kela duŋare to. N be men jela, wo nte xoyiyanin. Bari sinin, n si jelo ke, ɲada nin ɲada. Bi, ń xa dondin ne lon; bari sinin, ń si lon dafaninŋo soto í xo Ala xa ń lon ɲa men. 13 Awa, saasa ɲin fen saba innu be tula: Lannaya, gigo, xanuya. Bari xanuya le xa bun i bee ti.

14

1 Alu xanuya le ŋinin folo. Alu Ni Senunŋo la so dulu ŋinin bete, sakuta kilaya. 2 Moxo men be xumala xan xotelu to, a nte xumala moxolu ɲen, a be xumala Ala le ɲen. Moxo si nte a faamula, bari Ni Senunŋo barako la, a be ku duguninŋolu fola. 3 Bari moxo men be kilaya kela, wo be xumala moxo tolu ɲen, walasa xa do kafu i barako ma, x’e jusudun, anin x’e hakilo lasigi. 4 Moxo men be xan xotelu fola, wo be do kafula a fan ne barako ma; bari men be kilaya kela, wo be do kafula Ala la jama bee le barako ma. 5 Ń b’a fe alu bee xa xuma xan xotelu to. Bari men xa di nte ɲen xa tanbi wo xan, wo mu le, alu xa sin xa kilaya ke. Men be kilaya kela, wo nafa xa bun xa tanbi xan xotelu fo xan, fo nin a x’a tara de moxo be je men si a xoto fo no, walasa do xa kafu Ala la jama bee barako ma. 6 Wo ɲa ma, ń badinŋolu, ń be alu ŋininxala, nin nte nata alu ma, xa xuma alu ɲen xan xotelu to, ń si mun ɲan alu ɲen? Ń me fusi ɲan alu ɲen, fo nin ń xa Ala la ku yitannaninŋo do laxali alu ɲen, walla xa lonŋo do di alu ma, walla xa kilaya ke, walla xa xaranŋo do di alu ma. 7 Alan xa misaalo ta ɲin folifen innu dolu ma, fule, walla kontinŋo: Nin i nte xan mategenin bola, fule nin kontinŋo be men fola, wo si faamu ɲa di? 8 Wo be ɲa men, nin buutuwo xanŋo man bo a ɲa ma, jon si í toben kelo xanma? 9 Wo be ɲa men, nin alu dulu be xumo men fola, nin wo man xoyiya, alu la fota si faamu di? Alu la xumo nin foɲo bee si xaaɲan. 10 Xan sifa xa sa duniya to; bari xoto be i bee la. 11 Bari nin xanŋo do be fola nte ɲen, ń nte men mela, wo xanŋo fobaxo mu nte ɲen luntanŋo le ti, nte du mu luntanŋo le ti wo tigo ɲen. 12 Wo to, í xo a xa dibete alu ɲen xa Ni Senunŋo la solifenŋolu soto, mennu si do kafu Ala la jama barako ma, alu a ŋinin xa wo lelu kiika soto. 13 Wo xanma, moxo men be xan xotelu fola, wo xa Ala matara a xa sinŋo di a ma xa wolu xoto fo. 14 Nin ń be Ala matarala wo xanŋolu to, ń niyo be Ala mataraxan, bari ń hakilo nte baara la. 15 Ń s’a ke ɲa di wo to? Ń si Ala matara ń niyo la, bari ń si Ala matara ń hakilo du la. Ń si Alatantu donkilo la ń niyo la, bari ń si Alatantu donkilo la ń hakilo du la. 16 Awa, nin í be barako bulala Ala ɲen í niyo la doron ne, í lamelibaxa gansanŋo do, men be jama xono, wo si “Amiini” fo ɲa di í sotoninŋo í la barakebulo la? Bawo í be men fola, wo man wo lon. 17 Haali nin í la barakebulo ɲanbeteta, do man nafa si soto a la. 18 Nte be barako bulala Ala ɲen, bawo nte be xan xotelu fola xa tanbi alu bee xan. 19 Bari Ala la jama to, nte xa xumakese luulu doron fo, moxolu si mennu faamu, walasa i xa laxaran, wo xa di nte ɲen xumakese wulu tan fo ti xan xote to. 20 Ń badinŋolu, alu la miiriya xana ke í xo dindinŋolu; alu ke í xo deenanolu, ku jaxo boxo la; bari alu ke moxobalu ti, miiriya boxo la. 21 A be safenin sariya xono xo: «Nte be nala xumala ɲin moxo innu ɲen xan xotelu fobaxo lelu fe anin siya xotelu moxolu fe. Bari haali wo, i me nte lame, Marigi xo ten.» 22 Wo le x’a tu, xan xotelu fo nte taagumanseede ti lannayabaxolu ɲen; wo mu taagumanseedo ti lannayabalo lelu ɲen. Bari kilaya nte taagumanseede ti lannayabalolu ɲen; wo mu taagumanseedo ti lannayabaxo lelu ɲen. 23 Awa, nin Ala la jama bee kamarita batulo xanma tumo men, moxolu bee xa ke a ma xa xan xotelu fo, nin lamelibaxa gansanŋo dolu walla lannayabalo dolu dunta alu xan je, i me a fo ba xo alu kunŋolu bota i no to? 24 Bari nin lamelibaxa gansanŋo walla lannayabalo dunta alu xan, x’a tara alu bee be kilaya ma x’a ke, a xa men bee me, wo si ke sabaabu ti, a xa lo a la junubo la. A xa men bee me, wo si a jalagi. 25 A miiriya men tunnu be dugunin, wolu si bo keno xan. Wo tumo la, a si í boyi x’a ɲada buti dugo ma, xa Ala batu x’a fo xo: «Tonɲa la, Ala be alu la jama xono.» 26 Awa, ń badinŋolu, alu xa xan xa men ke wo fele xo: Nin alu kamarita, alu do si sin no xa tantuli donkilo do la, do xote si xaranŋo do di no, do xote si Ala la ku yitaninŋo do ɲa fo no. Nin Ala xa xan xote bula do xono, wo xa wo fo; nin do xote si wo xanŋo xoto fo no, wo x’a fo. Bari wo bee xa xan xa ke le walasa do xa kafu Ala la jama barako ma. 27 Nin xumo be kela xan xotelu to, wo xana tanbi moxo fula walla saba xan. Wolu xa xuma kilin kilin, anin moxo do xa soto du, men si i xoto fo. 28 Nin moxo man soto xa i xoto fo, wo tumo la, moxo xana xan xote fo jama xono, a x’a fo í xonoto Ala kilin ɲen. 29 Moxo fula walla saba doron xa kilaya ke, tolu xa wo xumolu segesege. 30 Bari nin Ala xa ku do yita moxo sigininŋo do la je, xumo tun be folo men da, wo xa xan x’é lo, walasa do in xa xuma. 31 Alu bee si sin no xa la i ɲoxo da la, xa kilaya ke, walasa bee xa xaran anin bee xa jusudun. 32 Mennu be wo kilayalu kela, sinŋo be wolu ɲen i la solifenŋolu xan. 33 Bawo Ala nte Ala ti, men be ku ɲaxamininŋolu fe, bari heero Ala le mu. Awa, a be í xo a be kela senumanŋolu la jamalu bee xono ɲa men, 34 musolu x’e de jamalu to. I man yanmaru xa xuma. I xa xan xa xulu í xo Ala la sariya du x’a fo ɲa men. 35 Nin i b’a fe xa kunnafirinŋo do ŋinin, i xa i xelu ŋininxa luwo ma; bawo a nte bennin muso xa xuma Ala la jama to. 36 A be alu ɲen ne ba xo Ala la xumo bota ate lelu bata? Walla xo a sita atelu doron nelu ma? 37 Nin do b’a miirila xo a mu kila ti, walla xo Ni Senunŋo b’a ɲamutanin, wo tigo xa xan x’a lon xo nte xa men safe x’a ki alu ma, wo mu Marigi la xuma foninŋo le ti. 38 Bari nin moxo do man wo lon, wo xoto xo Ala man wo tigo lon. 39 Awa, ń badinŋolu, alu kilaya ŋinin bete. Nin do be xan xotelu fola, alu xana wo bali xa wo ke. 40 Bari kuwo bee xa ke ɲa ɲuma ma, xalo xa ke i la.

15

1 Ń badinŋolu, ń be alu hakilo lajigila xibaru Dimanŋo la, ń tun xa men fo alu ɲen, alu xa men muta, alu be sinsinnin men xan. 2 Wo xumo si alu kisi, nin alu tuta a mutanin í xo ń x’a fo alu ɲen ɲa men. Nin wo nte, alu la lannaya keta fuwo ti. 3 Nte fan xa xaranŋo men soto, ń folota xa wo lasi alu ma. Wo xaranŋo fele xo: Kirisita sata n na junubolu xanma, í xo Kitaabo x’a fo ɲa men. 4 A lasita, a sa tili sabo, a kunita xa bo furelu to, í xo Kitaabo x’a fo ɲa men. 5 A x’é yita Piyere la, wo xo, a x’é yita a la kiladin tan nin fulo la. 6 Wo xo, a x’é yita badin lannayabaxo dolu la ɲakun kilin, wolu xa sa keme luulu moxo ti. Wolu kiika be i nila haalibi, bari dolu sata. 7 Wo xo, a x’é yita Yaxuba la, wo xo, kiladinŋolu bee la. 8 Wolu bee xo, a x’é yita nte la, nte men keta í xo dinŋo men man si. 9 Bawo nte mu kiladinŋolu bee to doxomandinŋo le ti. Nte fan man xan xa kili xo kiladinŋo; bawo ń xa Ala la jama tooro. 10 Bari Ala la neemo xanma, ń mu men ti, ń mu wo ti. A xa neemo men di ń ma, wo man ke fu ti, bawo ń xa baaro ke xa tanbi kiladin tolu xan. Nte fan man wo ke; bari Ala la neemo men be ń xan, wo le x’a ke. 11 Wo to, a keta nte ti wo, a keta itelu ti wo, n be men waajulo kela wo le fele, alu lata men na, wo le fele. 12 Awa, nin n be waajulo kexan xo Kirisita kunita xa bo furelu to, wo to, alu dolu si a fo ɲa di xo furelu nte kunila? 13 Nin furelu nte kunila, Kirisita du man kuni. 14 Nin Kirisita man kuni, n na waajulo mu fuwo le ti; alu la lannaya du mu fuwo le ti. 15 Xa tanbi wo bee xan, n mu seede fano lelu ti Ala la kuwo to, bawo n x’a seedeya xo a xa Kirisita lakuni xa bo furelu to. Nin furelu nte kunila, Ala man a lakuni. 16 Bawo nin furelu nte kunila, Kirisita du man kuni. 17 Nin Kirisita man kuni, alu la lannaya mu fuwo le ti. Alu be alu la junubolu xono haalisa. 18 Wo to, men dulu sata x’e tu Kirisita la kafuɲoxoya xono, wolu halagita. 19 Nin n gigo be Kirisita xan ɲin duniya in doron ne xono, n ɲoxonnu maɲumatomoxo nte hadamadinŋolu bee to. 20 Bari tonɲa la, Kirisita kunita le xa bo furelu to; a keta furelu la kuninin folo ti. 21 Saya nata duniya xono moxo kilin sabaabuya la ɲa men, wo ɲa ma, furekuniyo du nata moxo kilin ne sabaabuya la. 22 Moxolu bee be sala Adama bonsonɲa koso ɲa men, i bee si kuni i nin Kirisita la kafuɲoxoya koso ten. 23 Bari bee nin a la waxato le mu. Kirisita le mu folo ti; wo xo, mennu mu Kirisita talu ti, wo dulu si kuni a na lunŋo. 24 Wo tanbo xo, duniya labanŋo si na. Kirisita si kuntigiya bee nin fango bee nin sintigiya bee ban; wo xo, a si mansaya saagi Fa Ala ma. 25 Bawo waajibo le mu Kirisita xa sigi mansaya la fo a x’a jaxolu bee xulu x’e ke a sinxotofenŋo ti. 26 Jaxu labanŋo men be silatunula, wo mu saya le ti. 27 Bawo a xa fenŋo bee xulu x’e bula a sinŋo xoto. Bari nin a xo: “Fenŋo bee” xuluta a ɲen, sikka nte a to, men xa fen bee xulu a ɲen, wo sin nte a to. 28 Nin fen bee xuluta a ɲen tumo men, wo tumo la, Ala Dinxe du fan si xulu Ala ɲen, wo men xa fen bee xulu a ɲen; walasa Ala xa ke fen bee ti, bee xono. 29 Awa, mennu be batisela furelu ɲen, wolu si na mun ke? Nin a x’a tara xo furelu nte kunila, mun na moxolu be batisela wolu ɲen? 30 Alan ntelu fan dunnu? Mun na n be faaratula n niyo la waxato bee? 31 Ń badinŋolu, nte be ń fan dila saya ma lun wo lun. Tonɲa le mu, tonɲa le mu fo nte be kunnawulinin alu la, n Marigi Isa Kirisita la kafuɲoxoya xono. 32 Nte xa jaxo mennu kele Efesi gallo to í xo warolu, nin a x’a tara nte xa wo ke hadamadinɲa kuwo lelu xanma, wo si mun dun nte la? Nin furelu nte kunila, «alan xa domolo ke x’e min, bawo sinin n si sa.» 33 Alu xana alu fannu bula filo xono. «Kafuɲoxojaxo si lanbe tiɲa.» 34 Alu hakili soto í xo a xa bete ɲa men, xa junubo dabula; bawo dolu be alu to, wolu man Ala lon. Nte be wo fola, x’alu malo yita. 35 Bari do si ŋininxalo ke xo furelu be kunila ɲa di? I nin bala sifa joman si kuni? 36 Hakilintanŋo! Nin í xa fen do lan, a me falin nin a man sa folo. 37 Í be siyo men lanna, wo mu kese gansanŋo doron ne ti, ɲokeso walla kese sifa xote, bari a si falin xa ke juwo men ti, wo juwo nin wo keso nte kilin ti. 38 Wo xo, balo men xa di Ala ɲen, a be wo le dila a ma. Balo men si ben keso bee kilin kilin ma, a be wo le dila a ma. 39 Nilamafenŋolu bee balasubo nte sifa kilin ti. Moxolu ta nin subolu ta nte kilin ti. Xonolu ta mu sifa do ti, ɲegolu ta mu sifa xote ti. 40 Sanxulo balolu be je, duguxulo du balolu be je. Sanxulo balolu nooro nin duguxulo talu nooro nte kilin ti. 41 Tilo nooro be le je, xaro du ta be je, loolo dulu ta be je. Haali loololu bee nooro nte kilin ti. 42 Furekuniyo du si ke ten; a tolita si lasi, a tolibalo si kuni. 43 A kejaxuma si lasi, a nooroma si kuni. A barakentanŋo si lasi, a barakema si kuni. 44 A subuma si lasi, a nima si kuni. Nin bala subuma be je, bala nima du be je. 45 Wo le x’a tu, Kitaabo x’a fo xo: «Moxo folo, Adama, keta dafen nilama ti.» Bari Adama labanŋo, wo keta niyo ti, men be nilamaya dila. 46 Men nima mu, wo man folo; bari subuma le x’é folo. Men nima mu, wo nata xofe le. 47 Moxo folo mu banxuma le ti, a bota duguxulo le to. Moxo fulananŋo ken bota sanŋo le to. 48 Moxo men bota duguxulo banxo to, wo be ɲa men, banxuxanta dulu be ten. Moxo men bota sanŋo to be ɲa men, santota dulu be ten. 49 N keta moxo banxuma ɲoxonŋo ti ɲa men, n si ke moxo men bota sanŋo to du ɲoxonŋo ti. 50 Ń badinŋolu, ń b’a fe xa men fo, wo fele xo: Hadamadinŋo nin a subo nin a jelo me nidula soto no Ala la Mansaya xono, anin, xo fen tolita me tolibaliya soto no. 51 Ń be nala gullo do fola alu ɲen: N bee nte sala, bari n bee si yelema 52 ɲakun kilin, ɲa taxun nin ɲa yelo, nin buutu labanŋo fota tumo men. Buutuwo si fo, furelu si kuni xa ke tolibalo ti; alan bee si yelema. 53 Waajibo le mu ɲin bala tolita in xa yelema xa ke tolibalo ti, anin ɲin bala sata in xa yelema xa ke sabalo ti. 54 Nin ɲin bala tolita in yelemata xa ke tolibalo ti, anin nin ɲin bala sata in yelemata xa ke sabalo ti, wo tumo, ɲin xuma in men safeta Kitaabo xono, si dafa xo: «Sinŋo sotota saya xan, x’a sanko pewu!» 55 «Saya, í la sinŋo be minto? Saya, í la beɲo be minto?» 56 Saya la beɲo mu junubo le ti; junubo barako mu Ala la sariya le ti. 57 Bari barako xa bula Ala ɲen, ate men be sinŋo dila n ma, n Marigi Isa Kirisita barako to! 58 Wo ɲa ma, nte badin xanuninŋolu, alu sinsin lannaya to, xa ke boyibalolu ti. Alu taxa ɲafe tumo bee Marigi la baaro to; x’a lon xo alu la baaro nte fu ti alu nin Marigi la kafuɲoxoya xono.

16

1 Nilifenŋo men xa xan xa lakamari, x’a ke Ala la moxo senumanŋolu deemalilanŋo ti, nte xa men fo Ala la jamalu ɲen Galasi maro xono wo kuwo to, alu dulu x’a ke wo ɲa ma. 2 Alahadi wo alahadi, alu bee xa xaaliso do bula í danna alu bata, men sinŋo be alu ɲen, x’a la bee la sotota xan. Alu wo ke, walasa nte la na xana laxono nilifenŋolu mutalo la. 3 Nin nte nata tumo men, alu xa moxo mennu sugandi, nte si safelu ke x’e di wolu ma, xa i nin alu la nilifenŋolu bula xa taxa Yerusaleme. 4 Nin a xa nte fan taxakun bo, wo moxolu si la nte xan xa taxa. 5 Nte si na alu bata xa tanbi Maseduwane jamano fe; bawo nte xa xan xa Maseduwane tokutun. 6 A do to, nte si waxato do ke alu bata, walla xa neno waxato bee ke alu bata, walasa alu xa nte deema ń xa taxa ɲa ń na taxamo la. 7 Ń nte a fe ɲin to x’alu je doron xa tanbi. Ń hakilo b’a ma xa waxati ke alu bata nin Marigi sonta. 8 Bari wo bee nin a ta, nte si tu Efesi fo Pantekoti sallo xa si. 9 Bawo Ala xa daba yele nte la baaro xanma non, haali x’a tara jaxolu xa sa je. 10 Nin Timote nata, alu a mutakubete, walasa a xana sila ku ɲa alu bata. Katugala a du be Marigi la baaro kela í xo nte fan. 11 Moxo si xana a doxoya. Alu x’a deema a xa taxa ɲa a la taxamo la, heero to, walasa a xa na nte bata. Nte b’a nin badinŋolu laxononin. 12 Men mu n badinxe Apolosi ti, nte x’a matara ɲa bee ma xo a nin badinŋolu xa na bo alu ma. Bari a man diya a ɲen folo xa taxa. Bari nin a xa waxati bete soto, a si taxa. 13 Alu tu i ɲala, xa tu sinsinnin lannaya to. Alu i timinadiya, x’alu barako bunɲa. 14 Alu kuwo bee ke xanuya to. 15 Ń badinŋolu, alu xa Sitefanasi nin a la lumamoxolu lon. Alu xa don du lon xo i lelu fololu xa lannaya ke Akayi jamano xan. I x’e fannu di Ala la moxolu deemalo xanma. Nte be alu tarala, 16 x’alu xa xulu wo ɲoxon moxolu ɲen, anin mennu bee be i deemala baaro la. 17 Sitefanasi nin Forotunatusi nin Akayikusi la na diyata nte ɲen bete. Fenŋo men tun dasata nte la, x’a tara alu nte jan, wolu xa nte deema wo la. 18 I xa nte juso sumaya, x’alu dulu juso sumaya. Alu xa wo ɲoxon moxolu waleɲumalon. 19 Ala la jama mennu be Asi maro xono be alu xontonna. Akilasi nin Pirisiye be alu xontonbetela Marigi la kafuɲoxoya xono, anin Ala la jama men be kamarila i la luwo ma. 20 Badinŋolu bee be alu xontonna. Alu i ɲoxo xonton baatayalixontonni senunŋo la. 21 Nte Poli fan bulo le xa ɲin xontonni in safe. 22 Nin moxo do nte Marigi xanula, wo tigi xa danga! Maranata, wo xoto xo: N Marigi, na! 23 Marigi Isa la neemo xa ke alu fe. 24 Nte be alu bee xanula Isa Kirisita la kafuɲoxoya xono.