YAKOBO

1

1 Ni yeny Yakobo, ishinga lya Iruva na Nndumi Yesu Kristo, shamureiya na imwidikira nnu yeni ngyufyari ikumi na ivii ta Israeli tinyanyankye. 2 Vanavamaye vakwa, lollyeny sheelyi ni ifura yeni kyeeri mwavikwa fyeesony five na five. 3 Mwiimanyaa sheelyi kikusiryo kyany kikambikwa kyeesony mmbo muwonaa ivika nsia. 4 Ivika nsia lyoore usongovisi lwa vayo, naambo mukooye iva vasongovisi na vasaari mulakee vaanguye nkindo. 5 Lyo nndu wa kwany kaanguywa ni urango, atereve iruva yeto aniinga woose kwa vingyi, nta nnyakyeemmya-fo, nawe mmbo aniingwaa. 6 Lyo natereve etiri kikusiryo deny, nalatirwa nnyinyira nta shinnywa-fo; mashika yeto atirwa nnyinyira mmbo avakye matundulu a mura avivitwaa ni uraato, evivitwaa efo na efo. 7 Nndu wa ngata yeyo nalasheekusara awonisaa kindo efo kwa Nndumi-fo. 8 Nndu akee ilasa kuvii mmbo atirwa nnyinyira shieny takwe toose. 9 Kyaindi nndu nalatiri nnduma we nafure mashika we ammaa ing’aniswa; 10 kyaindi kimmba isimba lyansisirwa mmbo lyivakaa kivaro kya mbuveny ekyo kisherumakaa. 11 Mashika elyi mwi wavaa mmbo ukoraa mare, kivaro kya vayo kikaangara, na usha lwa vayo lukareka, isimba ni indo kishendaa. 12 Ngoma ni ya yeto asisirya fyeeso; mashika elyi ammaa iirikywa ni Nndumi mmbo ashewonaa ureto lwa muu, yelo Nndumi adeesye yewo vankunndye. 13 Kyeeri nndu akee yeeswa nalasheamba, “Ni Iruva akee isheesa.” Mashika Iruva nnyeswaa ni uravi-fo, nta we muni nnyesaa nndu-fo. 14 Mashika wo nndu mmbo eswaa llango takwe muni timoommwaa na illemba. 15 Lango ilya ikammaa ivanga ikeende ulyamari, na ulyamari llwa lukankuvamba lukaende ufu. 16 Vanavama vakwa vakunde, loleny mulalembike. 17 Wo ngata ya iniingya yeyo ikee shisha, na wo kindo kyaniingywa kikava kisongovisi, mmbo kyauka kwa Iruva, yeto muni sa, yeto kwakwe kulaifo yalashika, nta iveruka-veruka. 18 Llya alekunda we muni mmbo alelwiira kyeendwa ni irero lyakwe lya dede, lukava vasongoru va fyuumbe fyoose. 19 Efyo mufiishi ninsha, vanavama vakunde, kyasiany wo nndu nave mwaangu yaaranya, lyo nalave mwaangu irera ao iswa-fo, 20 mashika unyafi lwa nndu wa vandu llutanaa fya usumanu shaasa Iruva akundye-fo. 21 Kyasia kwiiseny deny na uravi na ukasha lwa wo ngata, mukooye iwarya irero llya lyilesongwa kwany mukee vafoo sau, nalyo llyo lyisheidimaa ikira mirima yaany, 22 Lyo veny vandu vatanaa kindo nta nshi vearanya-da-fo, mwilembikaa muveni. 23 Mashika, kwakooya nndu ava mwiiranya-da nalatanaa, nndu wa ngata yeyo mmbo avaa sha nndu akulolaa yoo kiloleny. 24 Mashika nndu mmbo akulolaa kawuya kakweengya, karekyo shaasa akai. 25 Kyaindi nndu yeto ammaa iringa ivavaso elyo lyishyallwa nndu nave lleke na ilyitira, nalavaa mwiiranya arekywa, kyaindi kava mwiitana, yeto mmbo ashevaa wa ngoma efo mirundyeny yakwe. 26 Kwakooya nndu moose akusara mmbo eshi Iruva, lyo nalasiraa ulumi lwakwe, kava indo mwikulemba we muni, ngata ya nndu yeto nshi yemanya Iruva-fo. 27 Imanya Iruva lya dede lyilatiri kiteve mbee ya Iruva Nde llyo elyi, “Ni indesaiya vana va ngwera na vaka va ding’u efo ngatareny tawo, na ikuringa kumuni kulawoni-fo fiteve.”

2

1 Nyira vanavama, mulashetira iirikyo elyi lya Nndumi Yesu Kristo akee Nndumi wa itumbe kikee kya ikundya vandu maata-fo. 2 Mashika mmbo lulolyaa kwakooya aanga nndu efo mwiindyeny aree pete ya saabu na soori shisha; elyi yeni naange nafo nndu nkiva, aree soori shikuu. 3 Na yeni mukaniinga ulya aree soori shisha wiindi, na immbia, “Yewe kaa rembo yaa kusha.” Na ivia nndu yeto nkiva, “Yewe salala alya, ao kaa ya si marendeny akwa.” 4 A ndesa mmwatana kindo kitiri teve miriminy yaany, mukavetira makusaro matefusu a yaava vandu? 5 Vanavama vakunde, aranyiny-te, mwiishi sheelyi Iruva mmbo alesauwa vakiva va ulana yelu vave masimba a iirikyo na veni ding’u ya umangyi yelo adeerye kyaasa yewo venkunda? 6 Kyaindi yeni mukamina vandu vakiva. A vandu masimba nshiwo yewo vakee imufota na imurwaa mundeutyo uvingo? 7 A ndesa nshi vakee yaarara uvaango lwany? 8 Kyaindi lyo kwakooya mwainutya ivavaso elyo lyisenyi llya lyikee ireiye indi, “Kunda nndu ungyi shaasa kukukunndye kumuni,” mmbo mutanaa nisha. 9 Lyo kwankooya mmbo murauwaa vandu mwivakundyaa, mmbo mwatana kya ulyamari na yeni mmbo musheutywaa uvingo mwikee verenga. 10 Shamashika wo nndu asheringaa mavavaso moose, lyo kafisha-u lyimwi nsi-da, mmbo amfisha moose. 11 Kimmba yeto aleamba, “Kulatuuse”, mmbwe yeto-da aleveamba, “Kulawae.” Kyasiany kwakooya kulaore kwatuusa, lyo kwawaa, mmbo kwamfisha mavavaso. 12 Rereny na itana sha vandu yewo valeke mmavavaso. 13 Mashika uvingo llutiri usari kwa yeto nalasaryaa-fo. Isarya vengyi mmbo lyitiri itumbe ngota yuutya uvingo. 14 Nyira vanavama, mmbo kwiiyo mbusha kyi kwakooya nndu aamba atiri iirikyo, lyo nalatanaa nta kindo? A ndesa iirikyo yeni lyishidimaa inkira? 15 Kwakooya nndu weeru wa kyuumi ao wa kyika nalatiri kyeraa ao anguywa nkya ilya, 16 na nndu wa kwany navavie, “Kweengyeny na ufoo, mundeora muro na iwuura, lyo nare nalavanniinga filya fiwaanguye, mmbo kyeekya-u-kyi? 17 Na kiwo-da na kikusiryo, kwakooya kilatiri mitannyi misha mmbo kifiiye.” 18 Lyo nndu ashidimaa yaamba, “Yewe kutiri kikusiryo, na yeny shatira mitannyi misha. Shoorany kikusiryo kyafo kilatiri mitannyi, na iny shikoore kikusiryo kyakwa na shia ya mitannyi yakwa. 19 Nkisha deny elyi kwiirikye sheelyi Iruva ni umwi. Naakwa ni mmbishwa na vasu vakwe veerikye indo na ireremya-u. 20 Kyaindi langa imanya yewe nndu wa vandu kulamayi nta kindo, sheelyi kikusiryo kilaryani na mitannyi nkitiri ndunda? 21 A nde weeru Abrahamu nshi aleekenywa usumanu kyuukana na mitannyi misha, llya aleniingya mwana ulya wakwe Isaki kava kiraso? 22 Yoo mmbo lwalollya kikusiryo mmbo kilerunda mashora ando amwi na mitannyi yakwe, na kikusiryo kilya kikavangiswa ni mitannyi ilya yakwe. 23 Mareiyo alya akainutywa alya eambaye, Abrahamu mmbo aleirikya Iruva, kikava nkyo kyamweekenya usumanu, kavevaangwa Mbuya ya Iruva. 24 Mmbo mwallollyany sheelyi nndu mmbo asheekenywa usumanu kimuukya efo mitannyiny yakwe, nshi kyuuka na kikusiryo kyeni-da-fo. 25 Naakwa Rahabu nawe, we nka ulya ntuusi a mmbo kulore aleekenywa usumanu kya mitannyi yakwe, llya alewarya varumi valya nisha, na ivakira evasomutaa na shia ingyi? 26 Kyasiany, shaasa mwiili wamfwa elyi mumuyo ulaiyo, ni indo-da na kyikusiryo mmbo kifiiye kwakooya kulaiyo mitannyi misha.”

3

1 Vanavama, mulakuvike velosha muveni, mashika mmbo musheutywaa uvingo uniini nnu. 2 Mashika mmbo lwawona misindara yese loose keengyi nnu. Nndu nalawonaa nsindara efo mireryeny yakwe, yeto ni nndu nsongovisi, yeto ashiidimaa ilammya mwiili wakwe moose. 3 Mwiishi mmbo frasi tivikwaa ukova kaniny naambo tisore kilya lukunndye, na itiinduta teende efo lukunndye. 4 Lyingyi loleny shaasa ngalava ing’ani, na irawa ni ngyuraato niini, mmbo tiindutwa ni usukani unnywa nsele ikeenda kundo koose efo nsongoru akunndye. 5 Naakiwo na ulumi niindo lukee kilungo kidu, lyo mmbo lweendee ikurosa iniini nnu. Loleny shaasa muro munnywa ukoraa nsito nniini nnu. 6 Ulumi nalo mmuro, ni uravi lukwaani koose, ulumi mmbo lukee kilungo kyeru, kyaindi llo lutefusaa mwiili moose, nalo mmbo lwaataa muro ularumikaa uvakye wa gehena. 7 Mashika wo ngata ya ifisi, na ya ndeye, na ya fyuumbe firufukaa si, na yefyo fikee yeeveny, fyoose efyo fivaa ilammya fivikyo, nafyo filemmaa yaavikwa ni vandu. 8 Lyo ulumi lluvee yaavika-fo, ni uravi lulamalalyaa, mmbo lwiishwe uroi lweende ufu. 9 Mmbo lwidimaa iindya nalo Iruva Nde weeru, lukavewuya idenga nalo vandu valya alevaumba kwa fwana yakwe. 10 Kaniny eko keni mfo kushuukaa mbora na kidengo. Vanavama, nkivaa kive indo-fo. 11 A ndesa usoka lumwi lwidimaa yuuta mura nsha na mura wa mmbala? 12 Vanavama, ao ndesa nri wa nkuu ushidimaa ivika ndunda ta mafura, ao nsabibu uvike ndunda ta nkuu? Kiwo indo-da usoka llushidimaa yuuta mura wa mmbala na mura nsha-fo. 13 Mmbi kwany araiye urango na umanyo? Naasa yeto noore mashora akwe a ngaa shisha, ekee na ufoo na urango. 14 Lyo mukantira kififi na irovyo miriminy mwiruyaa myaandu, naasa mulakuroseeny-fo, nta mulasande wongo na dede-fo. 15 Urango lwa ngata yeyo lluukye uwe-fo, llwa kiulana, lwa ngata ya kivandu na lwa kimmbishwa. 16 Mashika ando kukee kififi na myaandu, nng’u kuiyo mirauko na wo ngata ya uravi. 17 Kyaindi urango luukye kwa Iruva mmbo lukee usha, lwa urilalyi na ufoo, lwa waarya, lulangye yaranya vandu vengyi, lukaishwa ilyillya na itira ndunda shisha, lulatiri uriingi, nta lulatiri ukunang’ari. 18 Ndunda ya usumanu mmbo yavakywa ni urilalyi kwa yewo veende urilalyi.

4

1 A fira nkwi tikeyuuka ando amwi na ngapanu eto tikee kwany? A nshi kunu kwany kweni efo langony eto tikapanaa na malungo any? 2 Mmbo mukee ilanga, lyo mulatiri kindo, mukawaa na ilollya kinying’u, nta mulawonisaa kindo. Mmbo mwakapana lyo mmuwonaa kindo-fo mashika elyi mulaterevaa! 3 Naakwa mwatereva, mmuwonisaa-fo mashika elyi muterevaa kikasha, naambo murundye nafyo lango eto tany. 4 Yeni vetuusa, a mmbo mulaishi itira mbuya na ulana ni iva nkiduva wa Iruva? Nkyo wo nndu akunda iva mbuya ya ulana mmbo akwallwa nkiduva wa Iruva. 5 A ndesa mareiyo mmbo arera kya ruu? Mumuyo yeto akee nnang’ani yeeru mmbo alulangye kindo kyamaa yeende kififi? 6 Kyaindi mmbo alusimba yese isarya elyo lyiilannyi kyeeso; nkyo kaamba, Iruva mmbo akingya yewo vekung’anisa veni, kaniinga yewo vakunyiisye isarya lyakwe. 7 Kikeeny indo indyeny Iruva. Umbuteny mmbishwa, nawe mmbo ashemurishaa. 8 Serikyeny kufii na Iruva nawe mmbo ashekaa kufii na yeni. Maako any nalatani makasha-fo, kimmba mulakee va nrwe umwi. 9 Muverovyo nting’wa na ikapa kiiyo. Ikyesa lyany lyaaluke kiiyo, na ifura lyany lyive yaanguywa. 10 Kunyiiseny mbee ya Iruva Nndumi naambo nawe namurose. 11 Nyira vanavama, mulavikyani ureeree-fo, yeto mwivikya ungyi ureeree ao imuutya uvingo mmbo avikya usumanu ureeree na iluutya uvingo. Nkyoony kwammuutya usumanu uvingo nkwatana kya usumanu-fo, mmbo kwankwallwa mwirumbwa myaandu. 12 Mwiniingya usumanu akee na mwirumbuya vandu mwaanduny ni umwi nsi, mmbwe yeto ashidimaa ikira ao irumata. A ni yewe vi kwaidima yuutya ungyi uvingo? 13 Kyasiany-te yeni mwambaa, “Inu ao ndesi mmbo lushendaa muriny mmbe na ikaa-fo ando a mwaaka sele, lukapye-fo mbusha na iwona masaa”; 14 lyo nta mmwiishi mbony ta ndesi-fo. A muu wany mmbo ukee inda? Mashika yeni mmbo muvakye murwe wa mura ulollyo ulaalu-da numa mmbukiyo-fo. 15 Yeni ando a yaamba, “Kwakooya Nndumi akunda, mmbo lukaa-u lwitanaa kive na kive”, 16 lyo ulaalu mmbo mwakurosa mwirumanaa, ikurosa lyoose lya ngata yei mmbo lyikee ikasha. 17 Kyasiany yeto eeshi kyisha kyeetana nawe kara nalakitana, kwakwe yeto ni ulyamari.

5

1 Naasany-te yeni masimba iyeny, moongore kimaruma kya nyinyira yeyo imusheyaa. 2 Masaa any mmbo akee mapooru, na soori tany mmbo tikee shilye nkurukuru. 3 Saabu yaany na fesa yaany mmbo yantirwa nkurere, na kurere ya vayo mmbo ishemusutaa, ishelya miili yaany sha muro. Mmbo mwankuvikya kiraambu kya nkonu wa ifurumya. 4 Loleny-te, weesi lwa varemi yewo valeilula marema any mukalurwaa na ntambo, weesi yelo mmbo lukeevaanga, na fiiyo fya yewo valeilula mmbo fileanga marwiny a Nndumi muni matorito. 5 Mmbo mukeekureka ulaniny, na ikushangala efo langony ta mwiili, mukawuutisa mirima yaany indo. 6 Mmbo mukeyuutya yeto wa usumanu uvingo mukammbwaa, nta nalashidimaa isalala na yeni. 7 Kimmba ni indo nyira, sisiryeny kufike nkonu eto Nndumi ashaa. Mwiishi, nremi mmbo avereyaa na nsia fimu fya uruka fikee fya wuuru, kavereya kimaruma kya vayo kutani fimu fyawonisa mbua ya mbee na ya ifurumya. 8 Na yeni kevesisiryeny-te mukaarise mirima yaany, mashika isha lya Nndumi mmbo lyikee kufii. 9 Nyira, mulakunung’uni-fo, naambo mulasheutywa uvingo. Loleny-te, mwileta mwaandu nyoo mwaangony akai. 10 Nyira, soreny vakisuku valya valerera na irina lya Nndumi, vave kyaaso kya yewo vasumani iwona makasha, vavesisirya. 11 Loleny-te yewo veevereya mmbo lwavio vatiri ngoma. Mmbo muleeta mbony ta usisiryo lwa Yobu, mukavelollya shaasa Nndumi atana yoo mafurumyony, sheelyi Nndumi mmuni ulyilyi na muni isarya. 12 Kyaindi mmwasi ya efyo fyoose, vanavama, mulalye mboo-fo, nta na iruveeu nta na ulana-fo, nta na ngata ingyi-fo, kyaindi yee yany ive yee na oode iveva oode, naambo mulasheanga uvingony. 13 Kwakooya nndu waany awa rengeny, natereve Iruva. Kwakooya akyesye nriminy, eembe fiimbo fya yaarafuma. 14 Na kwakooya nndu wa kwany alwee navaange vamiku va siri; nawo vashenterevya na imwaamba mafura meele na irina lya Nndumi. 15 Na itereva kwa kyikusiryo mmbo lyishekiraa nndu yeto alwee na Nndumi namwipoo, na kwakooya elyamarye nakooye isaryo. 16 Kuryeny ngyulyamari tany muweni na veni na iterevyana, naambo mukooye ishiiswa. Itereva lya nndu wa usumanu mmbo lyikee isha nnu, kwakooya atereva na sina. 17 Nkisuku Elia mmbo ekee nndu wa ngata yeeru yese, katereva na sina mbua ikamanda; mmbwa ikara ilakapa ando a myaaka iraru na kyenga. 18 Kooka-fo katereva-se, kulya iruveeu kukarwiika mmbwa ikakapa, na uruka lukaende ndunda ta vayo. 19 Vanavama, kwakooya nndu waany ameenda mbai neekywa kikee kya dede, na ungyi kansongosia, 20 manyiny sheelyi yeto asongosyaa nndu allyamara kutani ooka efo shieny yakwe ya ureti, mmbo akira nrima ukie ufu, na isikya ulyamari wiingyi.