U Uꞌ ITZꞌIBꞌA BꞌEN U SANTIAGO
Yol tiꞌ u uꞌ tzaꞌ
Aatz u uꞌ tzaꞌ, aꞌ tzꞌibꞌan u Santiago, kamal aꞌ chit itzꞌibꞌataꞌ aas yeꞌsajichi ixeꞌt u yaꞌbꞌ 47 — 48 m.t.J. Tu Jerusaleen itzꞌibꞌav kꞌasuꞌl tu u yolbꞌal griego. Utz aꞌ taqꞌvu bꞌen xeꞌ qꞌu niman tetz u Jesuus, kꞌuxh til chaj koꞌxh atilka.
Aatz u Santiago nital tzaꞌ, aꞌ vitzaꞌqꞌ u Jesuus. Ayaꞌ vaꞌl txaal tu qꞌu chusulibꞌ aas siꞌan qꞌesalail tixoꞌl. Choktaj U Tio 13.55; U Kuxh 6.3; Qꞌu Bꞌaꞌnla Chaj Kam Bꞌanel (Hechos) 2.17; 15.13; 21.18; Qꞌu Niman Tetz u Jesuus Tu Galaacia 1.19; 2.9, 12. Pek yitꞌ aꞌ koj aꞌ vaꞌt u Santiago vaꞌl Jacobo ibꞌii majte; ayaꞌ vikꞌaol u Zebedeo. Nimnaꞌl tu qꞌul ichusbꞌal aas Israeel. Aꞌ nititzꞌa u Santiago, qꞌu niman tetz u Jesuus qꞌuꞌl Israeel majte tan, kaanaich ipaal tu mamaj il tzaꞌl. Tiira xoꞌvebꞌal mamaj peena nichpaasalik tu u ijlenal tu Roma. Nichikꞌachax totzotz. Nichtoksal tu tzeꞌ. Nichikꞌonax koꞌp xoꞌl bꞌalam, tiꞌ kuꞌen aas ninima u Jesuus.
Aꞌ u jatxbꞌal tibꞌ qꞌu yol tu u uꞌ tzaꞌ.
1) 1.1 Nitaqꞌ bꞌen chajlichil.
2) 1.2-11 Nital tiꞌ u txumbꞌal vaꞌl xeꞌ Tioxh nikꞌaskuꞌl.
3) 1.12-18 Niyolon tiꞌ u paalchil tu il tzaꞌl.
4) 1.19-27 Nital tiꞌ vibꞌanleꞌ kam qꞌuꞌl nital u yolbꞌal Tioxh.
5) 2.1-13 Nitaleꞌ aas yitꞌ bꞌaꞌn koj aas atil tel aanima sabꞌanaxi.
6) 2.14-26 Nital tiꞌ vikꞌuchax tu kubꞌanoneꞌ aas kꞌujlel kukꞌuꞌl tiꞌ u Tioxh.
7) 3.1-12 Nitaleꞌ aas yansanal u taqꞌ u aanima.
8) 3.13-18 Nital tiꞌ u bꞌaꞌnla txumbꞌal vaꞌl xeꞌ Tioxh nikꞌaskuꞌl.
9) 4.1-10 Nitaleꞌ aas yitꞌ bꞌaꞌn koj oj bꞌaꞌn uchchil tiꞌ qꞌu paav tu u vatz txꞌavaꞌ tzaꞌ.
10) 4.11-12 Nitaleꞌ aas yitꞌ bꞌaꞌn koj sakoꞌxhyolax aanima tiꞌ kam niꞌaneꞌ.
11) 4.13-17 Yitꞌ bꞌaꞌn koj sakoꞌxhbꞌanax kꞌuꞌl tiꞌ u taabꞌabꞌen.
12) 5.1-6 Utz yitꞌ bꞌaꞌn koj kam siꞌan u txꞌiiol iqꞌii tu qꞌu meꞌbꞌaꞌ.
13) 5.7-20 Nital tiꞌ vitxꞌakax qꞌu kam utz, viqꞌilal isikꞌlel Tioxh.
1U Uꞌ ITZꞌIBꞌA BꞌEN U SANTIAGO
Ichajlichil qꞌu niman tetz u Jesuus
1 Nuntzꞌibꞌa bꞌen u uꞌ tzaꞌ, in Santiago, taqꞌonom u Tioxh utz, taqꞌonom u kuBꞌaal Jesucristo. Nivaqꞌ ichajlichil kajay qꞌul ituꞌxh ixalam kabꞌlaal qꞌul ikꞌaol u Israeel, qꞌuꞌl til chaj koꞌxh paximalku bꞌen tibꞌ.
U tokeꞌ kantuꞌ nitul qꞌu tzaꞌltiꞌ qꞌu niman tetz u Jesucristo
2 Tiira txuqꞌtxunojex hermanos, kꞌuxh jatvatzul koꞌxh tzaꞌl sapaalkꞌex. 3 Tan tiꞌ vikꞌujeꞌ ekꞌuꞌl tiꞌ u Tioxh kꞌuxh nepaal tu tzaꞌl cheel utz, epaciensia nitaqꞌeꞌ; ech tii saxaanoꞌkꞌex kꞌatz u Tioxh. 4 Tan oj atil epaciensia tu qꞌu tzaꞌl, echen setaqꞌ yakꞌil kꞌatz u Tioxh. Ech tzꞌajelex sebꞌan tu vetatin kꞌatza, qꞌanbꞌichil sebꞌan kꞌatza. Ech yeꞌxhkam sesavsa.+ 1:4 Choktaj Qꞌu Niman Tetz U Jesuus Tu Roma 5.3-5; Bꞌaxa Uꞌ Itzꞌibꞌa U Luꞌ 1.6-7.
5 Ech abꞌiste sete yeꞌk itxumbꞌal, ijaj tu u Tioxh. Utz saꞌaqꞌax sibꞌal itxumbꞌal. Tan kam koj satal u Tioxh oj kam sajajlu te. 6 Loqꞌ kꞌujloj ekꞌuꞌl aas sekꞌul vaꞌl nejajeꞌ; yeꞌk sakaꞌtziiunex. Tan aatz u aanima vaꞌl nikaꞌtziiuneꞌ, ech bꞌanel taqꞌo vaꞌl niꞌan vipilqꞌaꞌtxan u mar tu kajiqꞌ. Vaꞌl koꞌxh ichelkeꞌpuneꞌ. Yeꞌk maꞌl tatibꞌal tinujul.+ 1:6 Choktaj U Santiago 3.13-17; u Reyes I 3.7-12; U Tio 7.7-11; U Xhan 16.23-24.7 Ech abꞌil vaꞌl ech niꞌan tziꞌ, yeꞌ koꞌxh iꞌan ikꞌuꞌl aas saꞌaqꞌax tetz tu u kuBꞌaal. 8 Tan paarten nititzꞌa cheel utz, paarte tepaj nititzꞌa ech qꞌejal. Yitꞌ txaklel koj vitxumbꞌal bꞌaꞌnil tu kajay qꞌu kam niꞌaneꞌ.
9 Pek txuqꞌtxunoj u niman tetz u Jesuus vaꞌl kꞌuxh yitꞌ techal koj u tatin tu u vatz amlika txꞌavaꞌ tzaꞌ tan, techal u tatin kꞌatz u Tioxh.+ 1:9 Choktaj u Jeremias 9.24.10 Utz aatz qꞌu niman tetz u Jesuus qꞌuꞌl txꞌiiol iqꞌii, qꞌuꞌl yitꞌ jeꞌnaj koj iatz, txuqꞌtxunoj kꞌatz u Tioxh majte. Tan tootzajle aas sakoꞌnpaal u txꞌiibꞌal iqꞌii. Ech kuꞌen aꞌ vixuꞌm maꞌl xajtzeꞌ aas nikoꞌnipaaleꞌ, yitꞌ bꞌenamen koj tatineꞌ. 11 Pek aatz qꞌuꞌl taꞌxh kꞌujlelk ikꞌuꞌl tiꞌ u txꞌiibꞌal iqꞌii, sakoꞌnsotz xoꞌl qꞌu tetz. Echaꞌ u xajtzeꞌ aas nitzajeꞌ niteluꞌl ikꞌachon u qꞌii. Utz nichajpu vixuꞌm. Ech nisotz vitxꞌanelil u xuꞌm.+ 1:11 Choktaj u Isaias 40.6-7.
Viqꞌiꞌl qꞌu tzaꞌl tiꞌ u atinchilkꞌatz u Jesuus
12 Chiꞌbꞌebꞌal tetz u aanima vaꞌl niꞌxhimaj tibꞌ tiꞌ ibꞌanax u tachaꞌv tiꞌ paav. Tan aatz maꞌt imajtu tibꞌ, saꞌaqꞌax maꞌl ichoobꞌal tu u Tioxh. Ayaꞌ u tiichajil tu u bꞌenqꞌii bꞌensaj. Echaꞌ koroona sataqꞌ te. Tan aꞌ vaꞌl alel tu u Tioxh aas sataqꞌ tu qꞌuꞌl tzꞌejel taanima tiꞌ.+ 1:12 Choktaj Qꞌu Kam Ibꞌaxabꞌsa Ikꞌuchax U Tioxh (Apocalipsis) 2.10. Aatz koꞌxtene nichtaqꞌax maꞌl ikoroona qꞌuꞌl nichibꞌan kanaal echaibꞌ tu saach. Maꞌl kokos qꞌabꞌ tzeꞌ nichijeꞌ tiviꞌ. Aꞌ vijaꞌmel, oksabꞌ iqꞌii tiꞌ vaꞌl nichiꞌaneꞌ. Nital u Santiago aas u Tioxh saꞌaqꞌon ijaꞌmel, u tijleꞌm qꞌu aanima qꞌuꞌl nitxꞌak qꞌu tzaꞌl, tiꞌ inimal u Jesuus.13 Utz oj abꞌil maꞌj nitachva ibꞌanax u paav, yeꞌ koꞌxh tala aas u Tioxh nioksan u achaꞌv kꞌatza tziꞌ. Tan aatz u Tioxh, yeꞌkax tachva ibꞌanax u paav. Yeꞌxhkam nitoksa achaꞌv kꞌatz aanima tiꞌ ibꞌanax u paav majte. 14 Pek u tachaꞌv atkoꞌxh u aanima nipiton ok tiꞌ ibꞌanaxeꞌ. Anat niaqꞌon tzii saiqꞌol bꞌen tu u paav. 15 Tan aꞌ nicheek u paav tu u tachvaleꞌ. Utz aatz tek maꞌt ibꞌanax u paav, kamyu u aanima vatz u Tioxh.
16 Ech yeꞌ koꞌxh sotz ekꞌuꞌl unhermanos. 17 Tan aatz kajay qꞌu kam qꞌuꞌl tiira bꞌaꞌn utz, txꞌanel nikukꞌuleꞌ, aꞌ nikꞌaskuꞌl xeꞌ u kuTat vaꞌl bꞌanon qꞌu txijtxubꞌal tu amlika; aꞌ nioyan. Utz yeꞌxhkam nijalpu u Tioxh tziꞌ, jatu koj sichꞌexpu vitxumbꞌal. 18 Utz aꞌ vaꞌl iꞌan itxumbꞌal qiꞌ aas taqꞌ kutiichajil tiqꞌaqꞌal kunimat viyolbꞌal, vaꞌl inujul. Ech oꞌ siatz qꞌu techalla bꞌaxa vatz chikobꞌeꞌm nitoksal siatz.+ 1:18 Choktaj u Bꞌaxa Uꞌ Itzꞌibꞌa U Luꞌ 1.23. Aatz motx ikꞌasuꞌl qꞌu Israeel tu Egipto, alax te tu u Tioxh kam samotxiꞌaneꞌ. Taqꞌ mantaar te tiꞌ vivatz qꞌuꞌl ichikobꞌeꞌm, echaꞌ nital u Eexodo 23.16-19. Aꞌ nichus te niyolonka aas echen sakꞌamabꞌel tu qꞌu aanima tiꞌ qꞌu vatz ichikobꞌeꞌm nitaqꞌax tu u Tioxh. Ech nichiꞌan nimla qꞌii tiꞌ u vatz triigo, tetz cebada utz, tetz uuva. Choktaj u Eexodo 34.22, 26; u Deuteronoomio 18.4; 26.10. Aatz qꞌu bꞌaxa chaj vatz chikobꞌeꞌm. Ayaꞌ qꞌu oya nitaqꞌax tu u Tioxh. Aꞌ vaꞌl nikꞌam tiꞌ u Santiago tzaꞌ aas: “Echaꞌ oꞌ bꞌaxa vatz chikobꞌeꞌm”. Chia.
Vikꞌuchax tu kubꞌanoneꞌaas nikunima u Tioxh
19 Echixeꞌat unhermanos, itzꞌ chit exichin kajay ex, oora setabꞌi qꞌu kam. Pek bꞌuuch sayolonex. Utz bꞌuuch saul ekꞌaꞌnal. 20 Tan aatz u aanima vaꞌl oora koꞌxh tul ikꞌaꞌnal, yeꞌxhkam niꞌan vijikomal vaꞌl isaꞌ u Tioxh. 21 Ech tokeꞌ majtaj etibꞌ tiꞌ ibꞌanax kajay qꞌu kam qꞌuꞌl yeꞌxtxoj vatz u Tioxh, qꞌu paav kajayil qꞌuꞌl kaana bꞌioj. Tuchꞌ maanxhoil senima u yolbꞌal Tioxh vaꞌl alaxnaj tek sete utz, oknajop tetaanima. Tan aꞌ vaꞌl saiqꞌonbꞌenex tu u tiichajil tu bꞌenqꞌii bꞌensaj.
22 Utz bꞌantajex bꞌanol tetz vaꞌl nital u yolbꞌal Tioxh. Yeꞌ koꞌxh ebꞌana aas ex koꞌn abꞌin tetz. Tan oj ech sebꞌaneꞌ, ex atkoꞌxh nesotzsa jeꞌ ekꞌuꞌl. 23 Tan aatz u aanima vaꞌl loqꞌ koꞌxh abꞌin tetz u yolbꞌal Tioxh utz, yitꞌ bꞌanol koj tetz, ela tuchꞌ u aanima atziꞌ vaꞌl nisaji ivatz tu espejo. 24 Nitileꞌ kam bꞌanel tu vivatz, pek nikoꞌnisotz sikꞌuꞌl aas nibꞌenaꞌ, nitel vatz u espejo. 25 Pek aatz u aanima vaꞌl tinujul nitaqꞌ yakꞌil tiꞌ inimal u yolbꞌal Tioxh, yeꞌ nisotz sikꞌuꞌl vaꞌl nitabꞌi. Chiꞌbꞌebꞌal saelku tu qꞌu kam siꞌaneꞌ. Tan aꞌ tii ninima vimantaar u Tioxh vaꞌl nichitpunoꞌ tu u paav.
26 Ech oj atil maꞌj aanima texoꞌl aas tiira atoꞌk kꞌatz u Tioxh nitaleꞌ, kam koj satxakunka untzꞌoj yeꞌxh bꞌoj nimaj vitziꞌ tiꞌ talax yeꞌxtxojla yol. Sotznaj ikꞌuꞌl atziꞌ. 27 Tan aatz u kam vaꞌl tiira bꞌaꞌn utz, techal vatz u Tioxh, u kuTat, ayaꞌ vaꞌl salochax qꞌu aanima qꞌuꞌl yeꞌkan itxutx ibꞌaal. Utz salochax qꞌu txakay ixoj aas nipaal tu meꞌbꞌiꞌl tu tzaꞌl. Utz sauch kuentaibꞌ tiꞌ u paav tu u vatz amlika txꞌavaꞌ tzaꞌ.+ 1:27 Choktaj u Isaias 1.16-17.
2U yeꞌxtxojla txumbꞌalaas at tel aanima
1 Nival sete hermanos, yeꞌ koꞌxh ebꞌana aas atil tel aanima sevatz tu venimat u techalla kuBꞌaal Jesucristo. 2 Tan echaꞌ tzuta. Bꞌaꞌn siꞌaneꞌ aas tuul molel etibꞌ, soꞌokoꞌp maꞌj txꞌiiol iqꞌii texoꞌl, aꞌ bꞌoj bꞌaꞌnla qꞌan chꞌichꞌ ixkol qꞌabꞌ atoꞌk taqꞌo utz, bꞌaꞌnla oksaꞌm atoꞌk taqꞌo majte. Ech taꞌxh setileꞌ aas techal qꞌu toksaꞌm, txꞌanel setileꞌ. Utz setal te ech tzaꞌ: —Niꞌaxh, kuꞌen tu u bꞌaꞌnla kꞌujlebꞌal tzuta.— Chajex te. Tuul soꞌokoꞌp vaꞌt aanima aas meꞌbꞌaꞌ, qꞌaꞌl oksaꞌm. Utz setal te ech tzaꞌ: —Niꞌaxh, txakach koꞌxh bꞌoj tzuta.— Chajex te. Oj yitꞌ iꞌ utz: —Kꞌujach kuꞌen vatz txꞌavaꞌ.— Chajex te. 4 Uncheeꞌ atil tel aanima sevatz texoꞌl tu vaꞌl nebꞌaneꞌ atziꞌ. Utz netaqꞌ bꞌen etibꞌs txꞌolol tetz inujul aanima tiꞌ qꞌu tatineꞌ. Loqꞌ onkonil atil tetxumbꞌal.
5 Hermanos, tiiꞌin setiꞌ utz, nival sete aas antu vetitxaa qꞌu meꞌbꞌaꞌ u Tioxh tu u vatz amlika txꞌavaꞌ tzaꞌ. Ech txꞌiiol iqꞌii tu vikꞌujeꞌ ikꞌuꞌl tiꞌ u Tioxh siꞌaneꞌ kꞌuxh yeꞌk maas ipuaj. Utz samotxetzan tiꞌ viQꞌesalail u Tioxh, ayaꞌ vaꞌl alaꞌtziꞌimal tu qꞌuꞌl tzꞌejel taanima tiꞌ.+ 2:5 Choktaj U Lucas 6.20; u Isaias 66.2.6 Utz aatz ex, aal neteesa iqꞌii qꞌu meꞌbꞌaꞌ tu vaꞌl nebꞌaneꞌ tziꞌ, kꞌuxh qꞌu txꞌiiol iqꞌii qꞌuꞌl niyuchꞌunex. Aꞌ qꞌuꞌl nixochonex, nijuxunbꞌenex vatz qꞌu qꞌatol tzii. 7 Aꞌ qꞌuꞌl niyoqꞌon vibꞌaꞌnla bꞌii u Jesuus majte. Ayaꞌ u bꞌii vaꞌl vetꞌokꞌex tiꞌ inimaleꞌ.
8 Pek tiira bꞌaꞌn oj nojchit senima vimantaar u Tioxh vaꞌl tzꞌibꞌamalka nital ech tzaꞌ:
—Tiiꞌaxh tiꞌ qꞌu aanima echat koꞌxhtuꞌ naꞌan saiꞌ.— Chia.+ 2:8 Choktaj u Leviitico 19.18.
9 Ech oj atil tel aanima sevatz, tu paav nikuꞌkꞌex. Utz atil epaav vatz u Tioxh tiꞌ iqelax vimantaar. 10 Tan oj atil maꞌj aanima aas tiira ninima kajay qꞌu mantaar, pek tuchꞌ koꞌxh maꞌj sayolpika, vetiqellu qꞌu mantaar kajayil atziꞌ. 11 Tan aatz u Tioxh vaꞌl alon aas: —Eteesach etibꞌ tu bꞌey tuchꞌ aanima yitꞌ ekꞌulel koj.— Chia. Ankoꞌxh vaꞌl alon aas: —Yatzꞌonichꞌex.— Texh majte. Ech tokeꞌ kꞌuxh yeꞌk sateesa tibꞌ maꞌl aanima tu bꞌey tuchꞌ aanima yitꞌ ikꞌulel koj, pek sayatzꞌoni, vetiqellu u mantaar atziꞌ.+ 2:11 Choktaj u Eexodo 20.13-14.12 Ech kuentaꞌex tiꞌ vaꞌl netaleꞌ utz, vaꞌl nebꞌaneꞌ. Tan saꞌnaltxꞌolax kunujul vatz u mantaar tetz chitpichil vaꞌl atilkꞌoꞌ. Tan chitpinajtekꞌoꞌ cheel. 13 Utz aatz u aanima vaꞌl yeꞌxh bꞌoj txumu vatz tzixeꞌ, saꞌkojtxumlu bꞌoj iatz majte aas latxꞌolax inujul kajay qꞌu aanima tu u Tioxh. Tan aatz qꞌu aanima qꞌuꞌl nitxum iatz imol, bꞌaꞌn saelku vatz qꞌuꞌl taꞌxh nitxꞌol inujul ipaav aanima.
Vibꞌanax qꞌu bꞌaꞌnil oj nojchit ninimal u Jesuus
14 Hermanos, yeꞌxhkam satxakunka kꞌuxh kꞌujlel ikꞌuꞌl maꞌl aanima tiꞌ Tioxh sataleꞌ, oj yeꞌ nikꞌuch tu vibꞌanoneꞌ. Yitꞌ tuchꞌ koꞌnkoxh vikꞌujeꞌ ikꞌuꞌl saꞌtekchitpu tu qꞌul ipaav. 15 Tan echaꞌ tziꞌ. Atil maꞌj niman tetz u Jesuus siyaꞌta toksaꞌm, oj techbꞌubꞌal majte tetz jun qꞌii utz, yeꞌxhkam chit maꞌj setaqꞌ te tu vaꞌl niyaꞌta. 16 Pek aal sakoꞌnetal te: —Kuxh txꞌanel abꞌenaꞌ. Jal ooksaꞌm utz, noj atzujbꞌe iibꞌ.— Chajkoꞌnex te. Kam koj satxakunka. 17 Oj yeꞌ nikukꞌuch tuchꞌ kubꞌanoneꞌ aas nojchit kꞌujlel kukꞌuꞌl tiꞌ inimal u Tioxh, paat yeꞌxhkam nikꞌujeꞌ kukꞌuꞌl tiꞌ u Tioxh atziꞌ. Echaꞌ kamnaj qatin vatz Tioxh.
18 Utz kamal atil maꞌj saꞌalon: —Aatz axh, taꞌxh naꞌaneꞌ vaꞌl kꞌujlel akꞌuꞌl tiꞌ u Jesuus. Pek aatz in, kꞌujlel unkꞌuꞌl tiꞌ utz, nunbꞌan qꞌu kam bꞌaꞌn. Ech ¿kaniꞌch bꞌoj viltaꞌ aas kꞌujlel akꞌuꞌl tiꞌ u Jesuus oj yeꞌ sakꞌuch tu vabꞌanoneꞌ? Pek saveeti sunkꞌuch see tu vunbꞌanoneꞌ aas nojchit kꞌujlel unkꞌuꞌl tiꞌ u Jesuus.— Chaj. 19 Ech yitꞌ chuspi koꞌnkoxhtuꞌ sanima aas atil Tioxh, aas maꞌl koꞌn Tioxh atile. Bꞌaꞌn vaꞌl naꞌaneꞌ aas nanima. Pek loqꞌ aatz qꞌu txꞌiꞌliꞌinaj tan, ninima majte aas maꞌl koꞌn Tioxh atile. Utz nitꞌuntꞌuꞌlan siatz tu xoꞌval tan, yeꞌxhkam niꞌan vitxumbꞌal. 20 Pek ¡okoj taviꞌ, txoxkinla aanima, aas yeꞌxhkam sayolonka oj taꞌxh saꞌan vaꞌl sakꞌujeꞌ akꞌuꞌl tiꞌ u Tioxh utz, yeꞌk sakꞌuch tabꞌanoneꞌ aas kꞌujlel akꞌuꞌl tiꞌ Tioxh! 21 Echaꞌ u kukꞌuy kumam Abrahaam tan, tu vibꞌanoneꞌ ikꞌuchva aas kꞌujlel ikꞌuꞌl tiꞌ u Tioxh. Siꞌchiyatzꞌ jeꞌ vikꞌaol tiꞌ toksal txꞌoloꞌm vatz u Tioxh. Echixeꞌat aqꞌax bꞌens bꞌaꞌn tu u Tioxh.+ 2:21 Choktaj u Geenesis 22.1-14.22 Ikꞌuch tu vibꞌanoneꞌ aas nojchit kꞌujlel ikꞌuꞌl tiꞌ u Tioxh. Ech tzꞌajel vikꞌujeꞌ ikꞌuꞌl u Abrahaam tiꞌ u Tioxh iꞌana. 23 Utz nojchit vaꞌl nital u Yolbꞌal Tioxh tiꞌ ech tzaꞌ: —Tiira kꞌujeꞌ ikꞌuꞌl u Abrahaam tiꞌ u Tioxh, echixeꞌat aqꞌax bꞌens jikom tu u Tioxh.— Chia. “Tamiigo Tioxh” chu tek teꞌl u Abrahaam tiꞌ.+ 2:23 Choktaj u Geenesis 15.6; u Isaias 41.8.
24 Ech at noj bꞌenku sete tan, nitaqꞌ bꞌens bꞌaꞌnla aanima u Tioxh tiꞌ vibꞌanon majte; yitꞌ taꞌn koꞌn koj tiꞌ vikꞌujeꞌ ikꞌuꞌl tiꞌ.
25 Ech pajeꞌ u Rahaab; ayaꞌ u aa paavla ixoj. Aqꞌax bꞌens bꞌaꞌn tu u Tioxh tiꞌ vaꞌl iꞌana. Tan taqꞌ iposaada unjolol qꞌu chaj. Iloch tiꞌ ikoltu tibꞌ. Utz ichok vaꞌt ibꞌey telabꞌal.+ 2:25 Choktaj u Josuee 2.1-21; 6.17, 23.26 Ech yeꞌk itxaꞌk oj taꞌxh nikubꞌaneꞌ vaꞌl kꞌujlel kukꞌuꞌl tiꞌ u Tioxh utz, yeꞌxhkam nikukꞌuch tu kubꞌanoneꞌ. Ela tuchꞌ u chiꞌl atziꞌ aas kamnaj oj yeꞌk taanxelal.
3Qꞌu yuchꞌuꞌm niꞌan u qaqꞌ
1 Hermanos, yeꞌ koꞌxh ebꞌana aas sibꞌal sete sabꞌens chusul. Tan etootzajle aas aal saꞌxhalax ikuꞌ choobꞌal qiꞌ, abꞌiste oꞌ nikuchusuneꞌ oj kam koꞌxh nikubꞌaneꞌ.
2 Tan kajay oꞌ nikuyolpeꞌ. Pek oj abꞌil maꞌl yeꞌ niyolpu tiyoloneꞌ, tiira tzꞌajel atziꞌ. Utz nitxꞌol imajtu tibꞌ tiꞌ kajay qꞌu kam yeꞌxtxoj majte. 3 Tan echaꞌ vaꞌl nikubꞌan tu qꞌu chee aas niqoksa ifreno titziꞌ. Niqoleꞌ tiꞌ iqꞌipl iviꞌ taqꞌo. Utz ech niqiqꞌo bꞌen u chee til kusaꞌ. 4 Ech pajeꞌ qꞌu vaarko tan, maꞌl koꞌn tal olibꞌ tetz niiqꞌon ibꞌey tu u olin tetz. Ech til koꞌxh nitiqꞌov bꞌen, kꞌuxh sibꞌ chit ichꞌiieꞌ utz, kꞌuxh kaana ikꞌoꞌpil tu mam kajiqꞌ. 5 Utz ech vaꞌl bꞌanel tu u qaqꞌ majte. Kꞌuxh chꞌoo koꞌxhtuꞌ tan, mam yansaꞌm niꞌaneꞌ. Kaana koꞌxh tꞌeꞌsla chaj kam nitaleꞌ. ¡Ela tuchꞌ maꞌj tal xamal aas soꞌoleꞌ tiꞌ taqꞌax bꞌen bꞌolobꞌ tu maꞌj mam xoꞌl tzeꞌ! 6 Ela tuchꞌ maꞌl xamal u qaqꞌ. Mamaꞌla bꞌanol paav tatin sukukꞌatza. Aal niꞌxhtoleꞌ tiꞌ ibꞌoyax tereꞌn u kuchiꞌl tu paav. Utz u xamal, u choobꞌal paav nilochon u qaqꞌ tiꞌ talax onkonil. Utz kam koꞌn kam niyansa tu u vatz kuqꞌii kusaj.+ 3:6 Choktaj u Proveerbios 16.27.
7 Aal nitoleꞌ qꞌu aanima tu u vatz amlika txꞌavaꞌ tiꞌ imajlu kajay qꞌu mamaj txokop. Nitaqꞌ kuꞌ imaanxhoil, kꞌuxh chiꞌolla txokop, kꞌuxh xichꞌomla txokop, kꞌuxh txꞌiꞌla txokop utz, kꞌuxh txokop tu aꞌ. 8 Pek ech koj u qaqꞌ tan, yeꞌxhabꞌil maꞌj nitoleꞌ tiꞌ imajleꞌ. Maꞌl onkonla kam aas yeꞌk chit ijutzeꞌaꞌ. Echaꞌ yatzꞌolla veneno u tatin sukukꞌatza. 9 U qaqꞌ nikubꞌanbꞌe tiꞌ toksal iqꞌii u kuTioxh, u kuTat tu Amlika. Utz aꞌ paj nikubꞌanbꞌe tiꞌ iyoqꞌax qꞌu aanima, qꞌuꞌl aꞌ en eesamal u Tioxh taqꞌo. 10 Maꞌl koꞌn niꞌelkuꞌl qꞌu yeꞌxtxojla yol utz, qꞌu bꞌaꞌnla yol, ayaꞌ u qaqꞌ. Utz yitꞌ bꞌaꞌn koj vaꞌl ech tziꞌ hermanos. 11 Tan echaꞌ tu maꞌj chun aꞌ. ¿Tzꞌoj tzik nichee kꞌayla aꞌ utz, chiꞌla aꞌ tuul? 12 Ech pajeꞌ u viikuxh. ¿Tzꞌoj tzik sataqꞌ vatz olivo? Utz nikoꞌxh u tzeꞌil uuva saꞌkojtaqꞌ viikuxh. Echat koꞌxhtuꞌ u chun aꞌ. Yeꞌxhkam nichee atzꞌamil aꞌ tuul tuchꞌ nojla aꞌ.+ 3:12 Choktaj u Proveerbios 18.21.
Qꞌu nojla bꞌaꞌnla txumbꞌal
13 Oj atil maꞌj aa txumbꞌal texoꞌl, aas atil tootzajibꞌal, ikꞌuch tu vibꞌanoneꞌ. Maanxho vitxumbꞌal siꞌan tu u tootzajibꞌal atile. 14 Pek yeꞌk setal txubꞌaꞌl setibꞌilaj, nikoꞌxh sejeꞌsa etibꞌ tiꞌ qꞌu kam inujul. Kꞌuxh kaana chiꞌnaꞌnkꞌuꞌlil tetaanima utz, vikꞌaybꞌe kꞌuꞌl, yeꞌxh bꞌoj itxaꞌk emol sete. 15 Tan aatz u txumbꞌal vaꞌl ech tziꞌ, yitꞌ xeꞌ Tioxh koj nikꞌaskuꞌl. Pek txumbꞌal koꞌn tu u vatz amlika txꞌavaꞌ tzaꞌ; txokop txumbꞌal tetz u txꞌiꞌliꞌinaj. 16 Tan til atik chiꞌkꞌulaibꞌ utz, til atik chꞌaꞌo, kaana txabꞌkin atile utz, jatvatzul koꞌn paav atil majte. 17 Pek aatz qꞌu aanima qꞌuꞌl atil vitxumbꞌal u Tioxh kꞌatza, oksan paas tu xoꞌl, tiira jik, maanxho, txumul vatz, bꞌaꞌnla chaj txumbꞌal nikꞌucheꞌ.+ 3:17 Choktaj U Santiago 1.5. Yitꞌ kaꞌl koj ikꞌuꞌl utz, yitꞌ kaꞌvatz koj. Sikꞌuch tu vibꞌanoneꞌ aas niman Tioxh. 18 Tan aatz qꞌuꞌl aꞌ nititzꞌa u paas, aꞌ nitoksa u paas tu xoꞌl. Ech aꞌ iqꞌaqꞌal sikꞌuleꞌ vijikomal.
4U xaanich ok kꞌatz u Tioxhtiꞌ imajax u paav
1 Aatz qꞌu chꞌaꞌo tuchꞌ qꞌu yaaibꞌ nichee texoꞌl, ankoꞌxh nicheek tetaanima. Tan aꞌ atik qꞌu achva yeꞌxtxoj tuul. Aꞌ vaꞌl kexh ijuchꞌnaꞌn tetaanima. 2 Netachva sachee maꞌj etetz. Utz aatz yeꞌ nicheeaꞌ, nitekeyatzꞌon tiꞌ. Nitekichiꞌnaꞌn ekꞌuꞌl tiꞌ emol. Ech neyaa etibꞌ tiꞌ. Aatz yeꞌ netoleꞌ tiꞌ ichee vaꞌl esaꞌ, nitekechꞌaꞌoin tiꞌ. Loqꞌ kꞌuxh yeꞌk etetz, tiꞌ yeꞌ nejaj tu u Tioxh. Yeꞌ nikꞌujeꞌ ekꞌuꞌl tiꞌ. 3 Utz kꞌuxh nejaj te, yeꞌxhkam nitaqꞌ sete tan, bꞌaꞌn koj vaꞌl nejajeꞌ. Onkonil atil tetaanima tiꞌ. Tan aꞌ esaꞌ maꞌl u kam vaꞌl sakoꞌnebꞌuch tiꞌ ibꞌanax qꞌu yeꞌxtxojla chaj etachaꞌv. 4 ¡Tiira ex qelol, elnajex tu bꞌey! Tan yeꞌ koj etootzaj aas oj bꞌaꞌn uchchil tuchꞌ u yeꞌxtxoj tu u vatz amlika txꞌavaꞌ tzaꞌ, bꞌaꞌn koj uchchil tuchꞌ u Tioxh. Utz kaꞌvaꞌl tiqꞌol sebꞌan netxumeꞌ. Ech abꞌil qꞌuꞌl aꞌ isaꞌ bꞌaꞌn tuchꞌ u yeꞌxtxoj tu u vatz amlika txꞌavaꞌ, ikoontra u Tioxh niꞌenka.+ 4:4 Choktaj u Isaias 1.21; u Jeremias 3.6-10; u Oseas 2.2.5 Tan loqꞌ koꞌnkoxh nital u Yolbꞌal Tioxh aas:
—Aatz u Tioxhla Espiiritu vaꞌl oksamal kukꞌatza tu u Tioxh, nojchit tiira aꞌ isaꞌ aas saqoksa tetz vitxumbꞌal.— Chia.
6 Ech u Tioxh salochonoꞌ, oꞌ niman tetz. Saꞌxhtaqꞌ vimam bꞌaꞌnil qe. Tan nital tu viYolbꞌal ech tzaꞌ:
—Yeꞌ isaꞌ qꞌu tꞌanbꞌaꞌnibꞌ u Tioxh;
pek niloch qꞌuꞌl maanxho.— Chia.+ 4:6 Choktaj u Proveerbios 3.34.
7 Ech oksataj etibꞌ tiꞌ inimal u Tioxh. Yeꞌ qeonex tu u txꞌiꞌliꞌinaj utz, toj oojoj bꞌen sekꞌatza atziꞌ. 8 Xaanojokꞌex kꞌatz u Tioxh, ech saxaan ok sekꞌatza majte. Aqꞌtajka qꞌu paav nebꞌaneꞌ. Bꞌantaj txꞌaatxꞌoch tatin qꞌul etaanima siatz, abꞌiste ex kaꞌl tiqꞌol sebꞌan netxumeꞌ. 9 Ilinojex tiꞌ qꞌu paav nebꞌaneꞌ. Utz kꞌaybꞌojex. Vatzil etzeꞌneꞌ; oqꞌojex tiꞌ ikꞌaxaleꞌ. Vatzil etxuqꞌtxuneꞌ; txumunojex. 10 Aqꞌtaj kuꞌ etibꞌ vatz u Tioxh; ech sitꞌanbꞌaꞌex.+ 4:10 Choktaj U Tio 23.12; Bꞌaxa Uꞌ Itzꞌibꞌa U Luꞌ 5.6.
Yitꞌ bꞌaꞌn koj u teesal iqꞌii aanima
11 Hermanos, yeꞌ koꞌxh ebꞌana aas yeꞌxtxoj eyolon tiꞌ emol. Tan iqꞌii vimantaar u Tioxh niteesa abꞌil aꞌ yeꞌxtxoj iyolon tiꞌ maꞌj niman tetz u Jesuus. Utz niteesa iqꞌii. Tan nipaasa tibꞌ siiꞌ vimol. Utz oj ech niꞌaneꞌ, yitꞌ niman tereꞌn koj tetz vimantaar u Tioxh; pek nitektaqꞌ bꞌen tibꞌ xeenal tiꞌ tilaxeꞌ nitzikinimaleꞌ. 12 Utz u Tioxh aqꞌonnaj tetz u mantaar. Ech taꞌxh vaꞌl satxꞌolon inujul qꞌu kam. Taꞌxh vaꞌl sachitpuni utz, sataqꞌ bꞌen uchchil tu u choobꞌal paav. Pek aatz ex, yeꞌxhkam etijleꞌm tu u Tioxh aas aꞌ setileꞌ abꞌil niniman u yolbꞌal Tioxh.
U toksal tiqꞌabꞌ u Tioxhvaꞌl saqitzꞌa ibꞌanaxeꞌ
13 Utz abꞌitaj u yol tzaꞌ abꞌiste ex qꞌatel chit tiꞌ vetiempo setaqꞌo. Tan netaleꞌ: —Cheel oj qꞌejal seꞌenoꞌ tu u tenam tzaꞌ. Utz maꞌl yaꞌbꞌ sakubꞌan tziꞌ. Salakonoꞌ utz, saꞌxhtxꞌakonoꞌ.— Cheꞌex. 14 Loqꞌ aal yeꞌxh bꞌoj etootzaj kan chaj sayaꞌkꞌex qꞌejal. Tan aatz u vatz eqꞌii esaj tu u vatz amlika txꞌavaꞌ tzaꞌ, ech kuꞌen aꞌ maꞌj sibꞌ. Nichee unmuꞌkꞌoj utz, oora koꞌxh nisotzeꞌ.+ 4:14 Choktaj u Proveerbios 27.1.15 Pek oksataj qꞌu kam tiqꞌabꞌ Tioxh. Ech setal tzaꞌ: —Oj atil kutiichajil tu u kuBꞌaal, sakubꞌan vaꞌl tzaꞌ oj vaꞌt vaꞌl.— Chajex. 16 Pek yeꞌxtxoj oj taꞌxh nipaal etetz. Etootzajitaj aas yitꞌ bꞌaꞌn koj u tꞌanbꞌaꞌibꞌ. Yeꞌxtxoj. 17 Utz tu paav nikuꞌk u aanima vaꞌl tootzajle abꞌiste u bꞌaꞌn, pek yeꞌ niꞌaneꞌ.
5Vitxakunsal qꞌu txꞌiibꞌal qꞌii
1 Utz ¡abꞌitaj vaꞌl tzaꞌ, ex txꞌiiol iqꞌii! Qꞌeqꞌunojex tu oqꞌel tiꞌ u choobꞌal paav vaꞌl sakuꞌ setiꞌ. 2 Saqꞌee qꞌu txꞌiibꞌal eqꞌii. Utz sakꞌuxlu qꞌul ebꞌaꞌnla chaj oksaꞌm tu pokꞌ. 3 Sayan qꞌul ebꞌaꞌnla chaj qꞌan chꞌichꞌ puaj tuchꞌ qꞌul ebꞌaꞌnla chaj saj chꞌichꞌ. Aꞌ u techlal vepaav vaꞌl satxakun tiꞌ itxꞌolax inujul ebꞌen tu choobꞌal paav; aꞌ saoksanex tu u xamal. Kꞌuxh mamaj txꞌiibꞌal qꞌii vetemol taabꞌaul tzaꞌ, aꞌ texh qꞌu yaꞌtebꞌal.+ 5:3 Choktaj U Tio 6.19.4 Tan jeꞌyoꞌp isichꞌin qꞌu aanima qꞌuꞌl nitaqꞌonin tzexeꞌ, xeꞌ u Mam Tioxh u ilol tetz qꞌu kam kajayil. Tan nesubꞌeꞌ, yeꞌ nechoo qꞌu jaꞌmel iqꞌii tiꞌ imoltu qꞌu vatz echikobꞌeꞌm. Ech abꞌili tu u Tioxh tu viqꞌilat isikꞌlet setiꞌ. 5 Maꞌxh ebꞌanlu qꞌul etachaꞌv tu u vatz amlika txꞌavaꞌ tzaꞌ. Kaana jeꞌnajla chaj kam nebꞌanbꞌe. Yeꞌxhkam nemaj etibꞌ tiꞌ ibꞌanax qꞌu kam. Maꞌxh tzaqꞌyex, echaꞌ itzaqꞌ tooro vaakaxh aas oponyu u qꞌii saꞌtekpaqꞌaxi. 6 Tan vetexoch jikomla chaj aanima. Utz vetetal ikameꞌ kꞌuxh yeꞌk ipaav. Taꞌxh netileꞌ aas yeꞌxhkam nikꞌulelaneꞌ; nikoꞌxhitxꞌajmi.
U tiqꞌot tibꞌ qꞌu niman tetzu Jesuus tibꞌilaj siꞌaneꞌ
7 Pek aatz ex hermanos, atoj epaciensia tiꞌ qꞌu kam; qꞌiꞌtaj ul nal u kuBꞌaal Jesuus. Ech sebꞌaneꞌ u chikol aas niꞌxhichꞌia teluꞌl ivatz vichikobꞌeꞌm vaꞌl nitaqꞌ kuꞌ tu txꞌavaꞌ. Ninalichꞌia ikuꞌ u bꞌaxa jabꞌal tuchꞌ u kaꞌbꞌ jabꞌal. 8 Ech atoj chit epaciensia utz, tii txaklojex. Tan tul texh u kuBꞌaal Jesuus.
9 Yeꞌ koꞌxh motx exoch etibꞌ hermanos, ech yeꞌk sitxꞌol enujul u Tioxh. Tan aꞌ u txꞌolol tetz inujul qꞌu kam utz, tul texhtuꞌ. Atil tek vatz jubꞌal. 10 Hermanos, iltaj el etetz kꞌatz qꞌu oꞌtla alol tetz u yolbꞌal Tioxh qꞌuꞌl ul tibꞌii u kuBꞌaal tan, iqꞌiꞌ qꞌu tzaꞌl motx paalka. Atich ipaciensia, kꞌuxh yeꞌ nichisaꞌl tiꞌ u yolbꞌal Tioxh. 11 Utz aatz sukuvatz, tiira chiꞌbꞌebꞌal tetz tu u Tioxh, qꞌuꞌl iqꞌiꞌ qꞌu tzaꞌl. Abꞌimal setaqꞌo atziꞌ kam vaꞌl paalku u Job. Tan tiira iqꞌiꞌ qꞌu tzaꞌl. Utz yeꞌ koj netileꞌ kam u bꞌaꞌnil paasalik tu u Tioxh. Tan tiira txumul vatz u Tioxh; mam bꞌaꞌnil atil tzixeꞌ.+ 5:11 Choktaj u Job 1.21-22; 2.10; u Salmos 103.8; 111.4.
12 Nipajval vaꞌt kam ibꞌoꞌqꞌol sete hermanos. Oj kam setalaꞌtziꞌi tu u Tioxh, yeꞌ koꞌxh etoksa ibꞌii maꞌj kam tuul; nikoꞌxh u Amlika utz, nikoꞌxh u vatz txꞌavaꞌ; yeꞌxhkam maꞌj kam. Taꞌxhtzii oj “saꞌi” chajex utz, saꞌi atziꞌ. Pek oj “yeꞌka” chajex utz, yeꞌk majte. Ech yeꞌk saꞌalax ikuꞌ choobꞌal paav setiꞌ.+ 5:12 Choktaj U Tio 5.34-37.
13 Untzꞌoj atil maꞌj nitilin sete, iqꞌila isikꞌle Tioxh. Utz abꞌil maꞌj nitxuqꞌtxuneꞌ, ibꞌitza bꞌitzal tetz Tioxh. 14 Oj atil maꞌj yaꞌv, isikꞌle qꞌu ansiano tu totztioxh. Ech siqꞌila isikꞌle Tioxh tiꞌ, tibꞌii u kuBꞌaal Jesuus. Sataqꞌ jeꞌ aseite tiviꞌ.+ 5:14 Choktaj U Kuxh 6.13; U Lucas 10.34.15 Utz siꞌan bꞌaꞌn u yaꞌv atziꞌ, oj tiira kꞌujlel ekꞌuꞌl tu veqꞌilat esikꞌlet Tioxh tiꞌ. Saꞌaqꞌax itiichajil tu u Tioxh. Utz sakuyax qꞌul ipaav oj kuꞌnaj tu paav. 16 Echixeꞌat altaj setibꞌilaj kam tiꞌ nekꞌaxbꞌixsav etibꞌ utz, kuytaj etibꞌ. Qꞌilataj sikꞌletaj Tioxh setibꞌilaj, ech samotxebꞌan bꞌaꞌn. Tan niꞌxhinujun viqꞌilat isikꞌlet Tioxh u jikomla aanima.+ 5:16 Choktaj u Reyes I 17.1; 18.1.
17 Echaꞌ u Elias, u alol tetz u yolbꞌal Tioxh. Aqꞌax te kam vaꞌl ijaja, kꞌuxh aanima kuꞌen echaꞌ oꞌ tzaꞌ. Loqꞌ tuchꞌ taanima iqꞌila isikꞌle u Tioxh. Ijaja aas yeꞌk sakuꞌ jabꞌal. Ech oxvaꞌl yaꞌbꞌ tuch unnikꞌamte yeꞌt kuꞌ jabꞌal.+ 5:17 Choktaj u Reyes I 18.42-45.18 Utz xamtel tuul, iqꞌila isikꞌle paj Tioxh aas sakuꞌ jabꞌal. Utz anchituꞌ. Xeꞌt paj ikuꞌ u jabꞌal. Ech paj xeꞌt ivatzin qꞌu chikobꞌeꞌm.
19 Hermanos, oj soꞌoleꞌex tiꞌ iqꞌaavoꞌk maꞌl aanima kꞌatz vinujul aas maꞌtich telka bꞌanel, bꞌaꞌn vaꞌl sebꞌaneꞌ. 20 Tan echaꞌ u yol alelka aas: —Abꞌil vaꞌl nitoleꞌ tiꞌ telka u aa paav tiꞌ vibꞌey, ela koꞌxh tuchꞌ maꞌl aanxel veteteesal vatz u kamchil. Utz aal sakuylu sibꞌal paav taqꞌo majte.— Chu u yol.+ 5:20 Choktaj u Proveerbios 10.12.