RUMI

RUMI

¹ Ánuú Paulo barwaárí ngina gooiím. Aníng a lawaalmoó Kristo Yesu. Aníng tina ateét tawa ya/abusmo, nee tiri tsawaár as Ya/abtór hho’ ar Mungú ngiwa alki/iit. ² Ya/abtoorí hho’ Mungú aa al’axweés iimír aáng wa ale ar afér aaruuse, kaa gooín baraá Gooír hhohho’. ³ Ya/abtoorí a iidíguú Garmaawós, Aakoorén Yesu Kristo. Inós an hee, nee tlahhaywós oo baraaká’ yaamu a tlahhoó Daudi. ⁴ Slám inós ku hhoohhoó’ adór Mungú wa ale, asma inós an Garmoó Mungú. Gaarí kaa laqán qoomár inós kuwa waasle/atís baraá múk aa qaátl wa ale. ⁵ Mungú aníng ina tsuuqaá i haniís ar niwa ya/abusmo tleehhiit as Kristo. Adoorí gana tleéhh ar loohír Kristo, as aníng múk xoordu sleémeero nguwa geerahaar amoorós i alé, as nguwa haratlintii’iya’, nee nguwa ilaiwawa/iya’. ⁶ Baraá tla/angw’ine kuungá’ sleeme a deer, kuungaásingá’ taa ateét amór Yesu Kristo. ⁷ Barwaárí ngina gooiím amorhúng i alé, kuungaásingá’ baraá gixsár Rumi, kuungaásingá’ sleémeero awa taa slaá’ nee Mungú, nee tunduri ateét tawa múk hhohhó’ oo Mungú. Mungú Baabuúrén nee Aakoorén Yesu Kristo kuungá’ nu tsuuqi nee nu waydí haniisi. ⁸ Gár har geera Mungúeé’ un sluufimiís baraá Yesu Kristo ar alé as kuungá’ sleémeero. Asma umuúqo diiro baraá yaamu sleémeerowo haratlintaaorhúng ka alki/iit. ⁹ Mungú ga xuu’ adór kuungá’ án nur aleefiririím umuúqo daqto. Mungú aníng un sagadiyuús ar muunuúeé’, ar Ya/abtór hho’ ngiwa alki/iit ar iidíguú Garmaawós. ¹⁰ Án Mungú un fiririím umuúqo daqto hardahamuú amorhúng nguwa aleeslaw barnaxes a sla’aarír Mungú. ¹¹ Asma án kuungá’ nu artá wa slaá’ ló’wa ale, as tsuuqaá Qeeru ngiwa haniis as kuungá’ tunduwa gawdeesi baraá haratlintaaooro. ¹² Gídaabár’eé’ a tí, “Gár ni slaa’ masók a aníng tin /uuruú i haniis dinkwa nee kuungá’ ar loohír haratlintaaoorén tidá’ ta koomaan, haratlintaaorhúng nee haratlintaaor’eé’.” ¹³ Hhaee’eé’, gár án dirhunge ni xu’utisár wa slaa’ a tí gídaabá, aníng aga slaá’ daqtá yaarire niwa amorhúng i hardah. Ala taa il/án tam ay hamí. Gár nisa daqeemuú slaá’ amorhúng i alé, a gídaabá, masók múk ni amór Yesu i huuw, nguwa slaw dirhunge, adoodá’ muu ngura sláw dír múk xoordaá hatlá’ sleémeerowo. ¹⁴ Aníng ti iinuus nee múk Yunani, tam múk Yunanirooká sleeme. Aníng ti iinuus nee múk sagalooár koóm, nee mukduú sagalooár koomaaká sleeme. ¹⁵ Gawaá adoorihe aníng a ló’wa slaá’ Ya/abtór hho’ ngiwa alki/iit dirhunge sleeme, kuungaásingá’ baraá gixsár Rumír hootá’. ¹⁶ Aníng Ya/abtór hho’ a murér wa ara’araaká. Asma Ya/abtór hho’ an /uuruú Mungú kudá’ ba/amár huwahuúw dír umuúqo heewo oo aa haratlintii’i, har geeraawo a dír heé Yahudi, nee tam dír heé Yunani sleeme. ¹⁷ Asma baraá Ya/abtór hhoe loohír Mungú kaa geehhooutís ar hee nguwa gan’amkú i harafaari as haratlintaao. Nee loohirí i haratlintaaór huwaahúp sleeme. Asma Gooi i kat gídaabá, “Heé gan’amuú koóm gár ir slafi a haratlintaao.” ¹⁸ Asma Mungú xarasleemaawós gina geehhooutís gawaá doorí wa ale daanduú múk tlakuuse nee oo aa dee/aanuut, kudá’ looeema gaa sii’ ar tlakweemaaín. ¹⁹ Mungú mukwí gár nguwa i xaraásl, asma muruuduú Mungú aa xu’utiít dir’ine, kudá’ hee xu’utiro i aleeslay. Asma Mungú muruudá’ gwa qaroó dir’ín i geehhooutís. ²⁰ Aleesleemuú Mungú oo alhhe’eesay wásl, nee mungu’iimarós, muruuwí hee gu ariiká ilaawo. Ala tam adoorihe muruuwí aa geehhooúy iimír Mungú yaamu ngiwa tleéhh. Asma tlehhemi’iiwós kudá’ aa tleéhh muruuwí ngwa laqaaqané’. Gawaá adoorihe gár tar tlaanki i káhh. ²¹ Inooín tam Mungú ngwa tsaahhi’i, ala inooín ngwa xirfayeesi’iiká gídaabá tawa Mungú, nee slám ngwa sluufimiisi’iiká. Ala inslaway’ín iri daktu’uút, nee muner’ín tidá’ sagalooár koomaaká iri ak gíp. ²² Inooín ta kaahi, “Atén a sagalooár koomaán,” ala laatí inooín tari daktu’uút. ²³ Inooín Mungúduú slafíngw alhhe’eesay wásl koóm kwaa xirfayeemisiiká. Ala gár inooín taa xirfayeemiís a munga’aá muqsla, kudá’ taa tleéhh ar slaqsa’aá múk qaátl nee awa tsir/o, nee awa makaay, nee awa makaydá’ ya’a’ waslen. ²⁴ Gawaá adoorihe Mungú inooín giri máy, as muruudá’ slasla/arén oo ta slai baraá muner’ine nguwa tleehhiya’. Nee tam inooíná kilá’ slaqooín ngiri murekeemisiyé’. ²⁵ Inooín looeemaá Mungú ngina waa’alhané’ nee lama. Inooín gadaádá’ taa tleéhh nee Mungú, kan ilaiwawaa/, nee kari xirfayeemiis, ala Mungú inósuú kilá’, kuduú Tleehharusmo, kwaa xirfayeemisiiká. Inós an kudá’ ta xirfayeemisi ay alhhe’eesay wasle. Amin. ²⁶ Gawaá adoorihe Mungú inooín giri máy, as ilatleerir’ín ar mure wasl kawa eehari. Tam /ameena tlehhemuuín kudá’ hariím, gídaabá tawa alhooti nee hhawaate, guri warqés. /Ameena iri fuqús nee /ameena. ²⁷ Hhawaate sleeme tlehhemuuín kudá’ hariím, gídaabá tawa alhooti nee hare, kuri máy, tiri kilooín ilatleeruusiyé’ ló’wa ale. Hhawaata iri hhawaatuú hatlá’ ilatleeruús ló’wa ale. Hhawaata tlehhema’aá hariima’aaká, awa murér koomá’, giri tlehhiít dír hhawaatuú hatlá’. Bu’utuudá’ inooín wa hariím as tlehhemuuín kuduú qwanaay, kuri sláy gawaá slaqooín wa ale. ²⁸ Inooín xu’utidár Mungú kuwa xui, inooín kana gaár i xuiiká. Gawaá adoorihe Mungú sleeme inooín giri máy baraá inslaway’ín kudá’ aa hhitiruut, as muruudá’ hariimaaká kuwa tleehhi. ²⁹ Inooín tari haáts muruudá’ hariimaakahe, nee tlakweemaawo, ilatleerír peésa, sagagawdeema. Tari haáts da/ito, tsu/uta nee gila, al/ayma nee fola. Tari kaantín, ³⁰ tari /ayseenaá tlaáq, Mungú kuri aáhh. Inooín tari siduuse tleehhiít, nee daara/uuse, nee múk ti kilooín xirfayeemiís, múk lohuudaá tlehhema’aá tlákw leelehhiít, múk xwaylitér’ín iialooeemisaaká, ³¹ múk fuquraangw wásl, múk inkihhimuúa koomaaká, múk muk’ín gu sla’aaká, nee múk gurtleemuú koomaaká. ³² Mukwí sakwasleemár ganaa’ ar Mungú ga ló’ wa xuu’, gídaabá heé muruuwí gu tlehhahhiít, gár kus hariím a gwa’ara. Ala tam adoorihe inooín muruuwí ku tlehhiit. Nee gár ak tlaakw a tí gídaabá inooín mukdá’ muruuwí gu tlehhiít ku aleeya/aa/án sleeme.

¹ Kuúng, mulqumooeé’, kuúng a múk hatlá’ sakwasleemúta? Ala bar adoorihe, kuúng tam heemahe, kuúng gár ta tlank i káhh. Qoomár kuúng bar múk hatlá’ sakwasleemút, a kuúng tin kilók sakwasleemút. Asma kuúng muruú ta tlehhit a kuduú kilá’ oo kuúng ta sakwasleemut. ² Ala atén a xuaán gídaabá Mungú adór ganaa’ gaa tleéhh, múk tlehhema’aá adoorí bur ngwa sakwasleemuút. ³ Mulqumooeé’, kuúng múk tlehhemi’iiká’ gi tlehhahhiít un sakwasleemút. Ala kuúng kilá’ baré tlehhemi’iikaáká’ in tlehhaahhít. Kuúng ka xu’, sakwasleemár Mungú a báqa? ⁴ Laqaá kuúng hhooeemaá Mungú kudá’ yaariir nee qiqtliingós nee daamaaraangós, in waqaaqá’a? Slám a xu’ukáhe gídaabá hhooeemaá Mungú kuúng un uuruxuná’ as tawa hhu’u’un. ⁵ Ala kuúng muunuúwók ku gawít, nee slám muunuúwók hhu’u’uungw gu slaiiká. Ala gawaá adoorihe kuúng xarasleemaá Mungú in gawaawók i tlahhamís ay bál sakwasleemár Mungú, baldá’ sakwasleemár ganaa’ ar Mungú kawa geehhoeesi. ⁶ Asma Mungú umuúqo heewo gu buu’ ar hariímár tlehhemi’iiwós. ⁷ Ala bahh’alé xirif nee ilaiwa/ame nee hhitiru’uuma wasle ngina leelehhiitiyé’ ar qiqtliingw baraá tlehhema’aá hhoe. Mungú slafíngw alhhe’eesay wásl gu haniis dír múk adoorí. ⁸ Ala awa hatlá’ a múk qahuuse. Inooín looeema ngina si’iyé’ as muruú ganaa’aaká nguwa eeharahariya’. Mungú buhhtaawós nee xarslamaayeerós ga ku’uus gawaá múk adoorí. ⁹ Muu sleémeero oo tlakweemaá tlehhaahhiít, gusisiingw nee slahha’amaaye gi sláy. Múk giiriím a múk Yahudi, ala tam múk Yunani sleeme. ¹⁰ Ala mukdá’ sleémeero oo hhooeemaá tlehhahhiít, Mungú gun xirfuú i haniis, nee ilaiwa/ame nee wayda. Múk giiriím a múk Yahudi, ala tam múk Yunani sleeme. ¹¹ Asma barqaanti i káhh dír Munguhe. ¹² Mukdá’ hara’ayár Musa ga xuaaká, ala tlakweema kay tleéhh, inooín ki sakwasleemuut, ala tam hara’aya ka xuiikahe. Mukdá’ hara’ayár Musa ga xuú’, ala tlakweema kay tleéhh, inooín ki sakwasleemuut ar hara’ayaadá’. ¹³ Asma múk ta gan’amuú i harafaari nee Mungú, a gídaabáheeká an kudá’ hara’aya gaa axaas, ala múk ta gan’amuú i harafaari, an kudá’ adoodá’ hara’aya i kat gaa tlehhiít. ¹⁴ Asma tam múk xoordaá hatlá’, kudá’ hara’ayár Musa ngi kooma’aaká, inooín baraá tlehhemi’ii’ine gár ta tleehhi a tidá’ hara’ayár Musa i kat. ¹⁵ Slafingw’ín ga laqaaqán gídaabá muruudá’ hara’aya i kat kwaa gooín baraá muner’ín i alé. Asma tam muner’ín nee inslaway’ín adoorí ngi laqaaqaná’. Asma inslaway’ín oo kilá’ inooín gin sakwasleemuut, laqaá gin aleekal/án. ¹⁶ Adoorí an adoodá’ tleehharuut bál Mungú bar lu/aaroó baraá munér muu gu sakwasleemuut ar baraá Yesu Kristo. Gaarí an adoodá’ Ya/abtór hho’ i kat, tidá’ aníng ni alki/iit. ¹⁷ Xáy kuúng a adoomá? Kuúng a daara/aán asma kuúng tawa heé Yahudi. Kuúng gár ta i tliintí’ a hara’ayár Musa. Nee slám kuúng an daara/aán tawa kat, “Aníng a heé Mungú.” ¹⁸ Kuúng taa intsaahhatimís hara’ayár Musawo. Gawaá adoorihe gár Mungú i slai aga tsáhh, nee muruú tlákw nee oo hhó’ tsaahharo u aleesleér. ¹⁹ Kuúng ti kilók xú’, adór tar geeraharusmoó taampu, nee gwa/atamaayér múk baraá giwtír i dirií’, ²⁰ geeraharusmoó múk gár xuaaká, nee intsaahhatusmoó na/’aá ninakw, asma kuúng xu’uti sleémeero nee looeemaawo i koón baraá hara’ayár Musawo. ²¹ Kuúnguudá’ múk hatlá’ intsaahhatimisuú wa slaá’, ahaá kuúng mis ti kilók intsaahhatimisaká? Kuúnguudá’ múk hatlá’ intsaahhatimís gídaabá, “Gár hee ma fiisaar,” ahaá kuúng kilá’ mas fisisiín ala? ²² Kuúnguudá’ káh gídaabá, “Ma fuquusaar,” ala kuúng kilá’ baré a fuqús? Kuúnguudá’ munga’aá hatlá’ waaqaqaá’, ahaá ala kuúng kilá’ mas fisisiín baraá maray’ín wa ale. ²³ Kuúnguudá’ ti kilók xirfayeemiís as hara’ayár Musa, ahaá ala kuúng kilá’ hara’ayadá’ mas eeharahatká? ²⁴ Asma Gooi i kat, “Umuú Mungú ku waaqaaqaa’ nee múk xoordaá hatlá’ as kuungá’.” ²⁵ Kuúng barnaxes hara’ayár Musa aga sa iialooés, daqaní al/utloorók i gídaabár koón. Ala kuúng barnaxes hara’ayár Musa aga sí’, daqaní al/utloorók gár i bu’ i káhh. ²⁶ Heé xoorór hatlá’ oo taa al/utliiká, inós barnaxes hara’aya gaa eehaár, kwí ku harafaáriíke gídaabá a heé taa al/uútl, ala tam kwaa al/utliikahe. ²⁷ Gawaá adoorihe kuúng heé Yahudi tu sakwasleemuut nee múk xoordaá hatlá’. Asma kuúng hara’aya tam a koonda baraá gooiro, nee kuúng tam taa al/utli, ala kuúng hara’aya a eeharahatká. Ala inooín hara’aya ka iialooeemiis, inooín tam kaa al/utliniikahe. ²⁸ Asma hee barnaxes a heé Yahudi baraá muruú tlehhema’aá slaqwa kilós, inós a heé Yahudír kil’eeká. Slám al/utlo tidá’ taa tleéhh gawaá slaqwa, a al/utlór kil’eeká. ²⁹ Ala heé Yahudi oo kilá’, an kudá’ Yahudi’iimarós baraá muuná i dirii’. Nee al/utlór kilá’ a tidár muuná kuwa al/utli. Al/utloorí kan tleehh nee Qeeruú hhoohhoó’, slám kaa tleehhiiká nee hara’aya. Heé adoorí xirfuuwós amór i dahhi a amór mukooká, ala a amór Mungú.

¹ Ala gawaá adoorihe heé Yahudi gár i ak kon a milá? Nee al/utlo gár i bu’ a milá? ² Gár i bu’ i ló’wa deer umuúqo barto. Gár har geera a Mungú axweesantós gana dír múk Yahudír i saayín. ³ Ala baraaine bar bahh’alé i inkihhimuúb kona’aaká, adoorí daqaní a adoomá? A gídaabáhe inkihhimuú Mungú in kahhuúti daxta as inkihhimuuín wasle? ⁴ Aasla’áy, adoosingeeká. Ala gár ta warqeesiiká a tí gídaabá, Mungú inós a inkihhimusmo, umuúqo hee baraá yaamuuwo tam lamusmoowo. Asma kaa gooín gídaabá, “Kuúng bar axwés, axweesanaywók masók ku tsaahhi gídaabá, a axweesanoó ganaa’, nee kuúng tawa baaliin baraá kwasleemaro.” ⁵ Ala bar tlakweemaarén gan’amuú Mungú ngun geehhooeemisiyá’, atén gár ta ooaan a milá? A gídaabáhe Mungú gár ganaa’aaká gaa tleéhh, as sakwasleemarós ngiwa huúw daandeemoorén i alé? (Gaarí ana axweés ar adoodá’ muu ir axweemaamisi.) ⁶ Aasla’áy. Asma Mungú geera bar gan’amusmoowooká, geera muu sakwasleemaro adór ngur aleeslay a adoomá? ⁷ Ala lamte’eé’ barnaxes gár i laqaqaan a looeemaá Mungú, inós kuri xirfayeés as lamte’eé’, aníng daqaní gár tis sakwasleemuuti tlakusmoó wa ale. ⁸ Ala bar adoosíng, an ooána gídaabá, “Tlakweema i tleehhaán as hhooeema iwa hardahiya’.” Múk atén ti kaantiím bahh’alé gaa káh sleeme gídaabá, atén gár ta intsaahhatimisaan a tí. Inooín ki sakwasleemuut ar sakwasleemár hariim. ⁹ Ala ateéká’ múk Yahudi gár tsiní ar ta koomaan i deéro ta múk xoordaá hatlae? Ala i káhh. Asma aga qaroó ooaán gídaabá muu sleémeero, bar múk Yahudi laqaá múk xoordaá hatlá’, sleémeero ta baraá waawuti’iimár tlakweemaá i dirii’. ¹⁰ Adór kara gooín gídaabá, “Heé ganaá’ i kaahh tumu wák. ¹¹ Heé sagalooár koóm i kaahh, slám heé Mungú leelehhiít i kaahh. ¹² Muu sleémeero aa paásl baraá loohír Munguhe, sleémeero naa qwaariyé’. Heé hhooeema gi tlehhiít i kaahh tumu wák. ¹³ Hhehhuuín a adór /aantár piintsiyaá/. Al/ayma kan axwees ar tsifreeri’ín. Gawaá afer’ine gár ti’imiit a qarkwá dayshe. ¹⁴ Baraá afer’ine gár aa hats a lu’umis nee qarqaraay. ¹⁵ Ya’aaín i gaansliná’ as tseerdaá muu kiwa ku’uusi. ¹⁶ Hhitiru’uuma nee slahha’amaaye i deer baraá lohuuine, didá’ inooín nira waarahhii’i. ¹⁷ Slám loohír wayda inooín ka xuiiká. ¹⁸ Slám ilaiwa/amér Mungú kuwa ilaiwawa/i i káhh dir’ine.” ¹⁹ Ala a xuaán gídaabá axweesanaydá’ sleémeero hara’aya i kat, kwaa oó’ dír mukdá’ sleémeero oo baraá waawuti’iimár hara’ayár wa hoót. Gár axweesanaywí oo hara’aya kusa oó’, a gídaabá umuúqo heewo kuwa xasltisi, nee muu sleémeero kuwa sakwasleemuuti nee Mungú. ²⁰ Asma heé ta gan’amkuú i harafaari dír geerá Munguhe i kaahh, ar loohír tlehhema’aá hara’aya, asma hara’aya gár i bu’ dír heewo, a tlakweemaawós gin laqaaqaán as ngiwa tsaahhi. ²¹ Ala daxta loohír hatlá’ kaa geehhooeés, ar Mungú hee nguwa gan’amkú i harafaari. Gan’amuuwí ku slayká ar hara’aya. Gan’amuuwí an kudá’ Musa nee aaruuse aáng naa lamabu’uné’. ²² Mungú gan’amuuwí gun hanmiis dír umuúqo heewo oo Yesu Kristo gwa haratlintii’. Ku hanmiis dír umuúqo heewo as haratlintaao. Asma barqaanti i káhh. ²³ Asma muu sleémeero tlakweema gaa tleéhh, nee xirfuú ta kon i kaahh dír geerá Munguhe. ²⁴ Mungú gina tawó gan’amuú i harafaár ar gurtleemuuwós. Gár adoorí ngira tleéhh a gadiyér gwedit, tidá’ Yesu Kristo aa tleéhh ar muu kuwa gweeri. ²⁵ Mungú Yesuwí nguna haniís, as gurtleemuú tlakweema inós nguwa múk i slay ar gwa’araarós. Hee gurtleemuuwí gun sláy bar Yesu ngwa haratlintií’. Mungú adoorí gana tleéhh as loohirós ngiwa laqan ar hee nguwa gan’amkú i harafaari. Asma aáng Mungú tlakweemaá muu gina sa qiqtlín, baraá qartadá’ aa waarahhi. ²⁶ Ala gawaá qoomaarihe loohirós gan laqaamár wa slaa’, ar hee nguwa gan’amkú i harafaari. Inós gár i slai a kun tsaahh iwa gan’amuú kon, nee heé Yesu gwa haratlintii’, nguwa gan’amuú i harafaari. ²⁷ Gár tas daara/aamaan a milá ala? Gár tas daara/aamaan i káhh. Asma milá? Gár adoorí ga laqaaqaam a hara’aya gaalá? A hara’ayár tlehhemi’iíwo? Aasla’áy, gár adoorí ga laqaaqaam a hara’ayár haratlintaao. ²⁸ Asma aga araán gídaabá, hee kun gan’amuú i harafaar ar haratlintaao, ala ar tlehhema’aá hara’ayarooká. ²⁹ Laqaá Mungú an Mungú múk Yahudi kilóse? Ahaá, a Mungú múk xoordaá hatlaeekáhe sleeme? Eeít, inós a Mungú múk xoordaá hatlá’ sleeme. ³⁰ Asma Mungú a wak. Inós múk Yahudi kudá’ taa al/utlín, gun gan’amuú i harafadiit as haratlintaaor’ín. Nee múk xoordaá hatlá’ sleeme, kudá’ taa al/utlinká, gun gan’amuú i harafadiit ar loohír haratlintaaor’ín. ³¹ Gawaá adoorihe atén hara’aya an warqeemisaána ar haratlintaaoorí? Aasla’áy. A warqeemisaanaaká ala an gawdeemisaán.

¹ Ala gár ta ooaan a milá daanduú Abrahamuwo, baabuúrén oo baraá tlahhaay? Inós gár aa sláy a milá? ² Asma bar Abrahamu kuna gan’amuú i harafaár as tlehhemi’iiwós, inós i harín tiwa xirfayeemisi. Ala dír geerá Munguhe gár tis xirfayeemisi i káhh. ³ Gooi gár i kat a milá? “Abrahamu Mungú guna haratlintií’. Haratlintaaoorós kari gan’amuú i harafaár amoorós i alé.” ⁴ Ala dír heedaádá’ gadiyér tleéhh, slaqweerós tidá’ ka harafaariiká tawa tawo qeemu. Ala an hariímarós. ⁵ Ala a gár diimbé dír heedaádá’ oo tlehhema’aá koomaakahe, ala gár i kon a Mungú guna haratlintií’, Mungúdá’ heé tlakusmo gu gan’amuú i harafaár. Heé adoorí Mungú gun gan’amkuú i harafaar as haratlintaaoorós. ⁶ Gaarí an gár Daudi sleeme ngisa oó’ gídaabá, heé amohhoó’ an kudá’ Mungú aa gan’amkuú i harafaár oo tlehhema’aá koomaaká, ⁷ “Múk amohhoó’ an kudá’ dakuúsar’ín taa gurtláy, nee awa tlakweemaaín taa tuntuúk. ⁸ Heé amohhoó’ a kudá’ Aako i tlakweemaá i harafadiitiiká.” ⁹ Xáy, amohhooarí dír kay káh a dír mukdá’ taa al/utlíni, laqaá tam dír mukdá’ taa al/utlinká sleeme? Asma adoodá’ Gooi i kat ana qaroó ooaán gídaabá, “Abrahamu Mungú guna haratlintií’. Haratlintaaoorós kari gan’amuú i harafaár amoorós i alé.” ¹⁰ Adór kura harafaár gan’amuú i alé a adoomá? A qoomár inós kuwa al/uútli, laqaá a qoomár inós kuwa al/utliiká? Abrahamu kuna gan’amuú i harafaár qoomár inós kuwa al/utliiká, ala a alaá al/utloorooká. ¹¹ Aluuwo kuri al/uútl. Al/utloorós a layár taa haniís nee Mungú gídaabá inós kwa gan’amuú i harafaár as haratlintaaoodá’ i kon qoomár inós kuwa al/utliiká. Gawaá adoorihe Abrahamu iri baabuúín tleehhiít, mukdá’ sleémeero oo taa al/utliniiká, kudá’ haratlintaatiiá’, as inooín sleeme kiwa gan’amuú i harafaari. ¹² Slám inós a malé baabuú mukdá’ taa al/utlín. Ala a as al/utlo kiloseeká, ala a asma inooín baraá slafingw’ine haratlintaaoodár Abrahamu ngaa eehariyé’, tidá’ Abrahamu i kon iimír inós kuwa al/utliiká. ¹³ Mungú al’axweesani gana haniís dír Abrahamu nee xwaylarós gídaabá inooín a aaluusér yaamu. Al’axweesantí kaa haniisiiká asma Abrahamu hara’aya ngiwa eehaár, ala kana haniís as adoodá’ inós kuwa gan’amuú i harafaár nee Mungú as haratlintaao. ¹⁴ Asma mukdá’ hara’ayár eeharahaár, bar inooín a aaluuse, daqaní haratlintaao gídaabárós i káhh, nee al’axweesantá Mungú kaa hingeés. ¹⁵ Asma hara’aya sakwasleemár Mungú gan huwaahúp, ala didár hara’aya iwa kahh, dakuús sleeme i káhh. ¹⁶ Gawaá adoorihe muruudá’ Mungú aa axweés dír Abrahamú i aleeró, sleemuuwós gár i ga/ay a haratlintaao. Gawaá adoorihe hee bir haratlintaaór kón, Mungú muruuwí guqo tawó haniis. Al’axweesantí a dír xwaylár Abrahamu sleémeerowo. Ala a dír kudá’ kilooineeká awa hara’ayár Musa koomá’, ala tam dír kudá’ haratlintaaór Abrahamú koomá’ sleeme. Asma inós dír atén sleémeerowo a baabá, ¹⁷ adoodá’ kara gooín gídaabá, “Án kuúng ugwa qaás tawa baabuú xoordaá yaariir.” Gawaá adoorihe inós an baabuú xoordaá yaariir dír geerá Munguhe, Mungúdá’ inós aa haratlintií’. Mungúwí an kudá’ múk aa qaatl gu slafíngw i hanimiís, slám an kudá’ mura’ sleémeero kudá’ kaáhh gu ateetiím tawa adór muruú dáw. ¹⁸ Qoomár haraxu’uti iwa kahh, inós ina haratlintií’ ar haraxu’uti gídaabá, inós i baabuú xoordaá yaariir tleehhiit, adoodá’ kura ádbáy gídaabá, “Adoorí an adór xwaylarók ir yaaruur.” ¹⁹ Abrahamu inós kureeriwós tsiiruú wake naa nakaa/iyé’. Inós slaqwtós gari alqaytsiít gídaabá gwa’araaro aa nakaá/. Nee slám gídaabá xwaylár Sara aa tsatít. Ala tam adoorihe Abrahamu aa mune si’iiká baraá haratlintaaoorose. ²⁰ Inós al’axweesantá Mungú gaa xurér wa ariiká baloó ale. Ala haratlintaaoorós kana /uuruú i doók, Mungú guri xirfayeemiís. ²¹ Nee slám al’axweesantá Mungú gari haraxuú’ gídaabá Mungú ga aleesláy tleehhamooro, tidá’ naa dir’eén i al’axweés. ²² Gawaá adoorihe haratlintaaoorós kari gan’amuú i harafaár amoorós i alé. ²³ Axweesanaywí gooi i kat gídaabá, “Haratlintaaoorós kari gan’ amuú i harafaár amoorós i alé.” Axweesanaywí kwaa gooinká as inós kilós, ²⁴ ala kuna gooín as atén sleeme. Asma tam atén sleeme ti gan’amuú i harafaar as haratlintaao, asma atén Mungú un haratlintaatiaán, kudá’ Yesu, Aakoorén, ngwa waasle/atis baraá múk aa qaátl wa ale. ²⁵ Yesu inós kuna haniís as iwa gwaai as tlakweemaarén, nee kunguri waaslee/atís as atén tiwa gan’amuú i harafaari.

¹ Hám daxta atén taa hhe’eés gan’amuú i harafaarooro ar loohír haratlintaao. Gawaá adoorihe atén a wayduú koomaán dír Munguhe ar baraá Aakoorén Yesu Kristo. ² Baraá Yesu Kristowo sleeme atén pa/aangw ugwa slawaán oo gurtleemuuwí nguwa i hardahaan. Atén hamí an baraá gurtleemuuwí wa iwiwiitaán. Slám atén a qwalala/aán asma haraxu’utirén tidá’ ta koomaan ar xirfuú Mungú kuwa slawaan. ³ Ala a har adoorí kiloseeká, ala an qwalala/aán tam baraá slahha’amaayeero sleeme. Asma a xuaán gídaabá slahha’amaaye gár ni huwahup a qiqtliingw. ⁴ Nee qiqtliingw gár ni huwahuwi a muunuú gawít, nee muunuú gawít gár ni huwahuwi a haraxu’uti. ⁵ Nee haraxu’uti atén ti dae tlaqká. Asma sla’aarír Mungú kinga qaroó ku’uús baraá muneerén i aleeró nee Qeeruú hhoohhoó’, kudá’ tinda amoorén i haniís. ⁶ Asma qoomár atén tawa múk tlakuuse, qoomaadá’ Mungú aa qaás iwa bó/, Kristo iri gwaá’ as daandeemaá múk tlakuuse. ⁷ Asma a gár gawit ló’wa ale hee iwa gwaai as daanduú heé gan’amuú koóm. Ala dooqa hee ga aleesláy iwa qiitli gwa’araaro as heé hhoó’. ⁸ Ala Mungú inós u kilá’ sla’aarirós ngina laqán diirén i aleeró asma Kristo ina gwaá’ as daandeemoorén qoomár atén tawa tlakuuse. ⁹ Ala hamí atén taa gan’amuú i harafaár ar tseereerós. Gawaá adoorihe a ak xuaán ló’wa ale gídaabá atén a ba/amán ar inós dír sakwasleemár Munguhe. ¹⁰ Qoomár atén tawa wakuuse dír Munguhe atén tiri haraki/ís dirós i alé ar tseerér Garmaawós. Gawaá adoorihe atén haraxu’uti a ló’wa koomaán gídaabá, hám daxta alaá haraki/isarene atén ti ba/amis ar slafiingós. ¹¹ Ala a har adoorí kiloseká, ala atén Mungú un sa qwalala/aán sleeme baraá Aakoorén Yesu Kristo, kudá’ atén taa haraki/is dír Mungú i alé. ¹² Tlakweema nina dahiyé’ baraá yaamuú i alé ar loohír heé wák, nee tlakweemaadá’ gwa’ara ngiri huuwiyé’. Gawaá adoorihe aluuwo gwa’ara iri hardát ay dír muu sleémeero, asma muu sleémeero tlakweema gaa tleéhh. ¹³ Tam qoomár hara’ayár Musa kingiwa haniisiikahe, tlakweema i qaroó daadayá’ baraá yaamuuwo. Ala dír hara’aya iwa kahh tlakweema ki harafaariiká. ¹⁴ Ala iimír qoomár Adamu ay qoomár Musa tlakweema naa baaliné’ daanduú muu sleémeeroowo, tam daanduú kudá’ naa dakuusi’iikahe adoodár Adamu ira dakuús, hara’ayár wák ngiwa máy eeharto. Adamu inós a slaqsoó kudá’ hardáh aluú wa ale. ¹⁵ Ala tlakweemaadá’ Adamu aa tleéhh nee gurtleemuudá’ Mungú naa haniís a dimbadimbé ló’wa ale. Asma tam heewí wák, Adamu, inós tam gwa’ara ngaa huwi ar tlakweemaawós dír múk yaariír i alé, ala heewí wák, Yesu Kristo, gurtleemuú yaariír oo Mungú nguna ak ló’wa huúw dír múk yaariír i alé ar loohír tsuuqaá Mungú. ¹⁶ Gurtleemuudá’ Mungú naa haniís, nee gadá’ tlakweemaá wák naa huwiyé’, aa slaqasiká. Asma tlakweemaadá’ wák gár naa huwiyé’ aa sakwasleemár Mungú. Ala gurtleemuú Mungú, kudá’ Mungú naa haniís as tlakweemaá múk yaariír, gurtleemuudá’ gár naa huúw a muu kuwa gan’amuú i harafaari. ¹⁷ Asma gwa’ara pa/aangw guna sleér oo ir waawuti’ii’iin as heedaádá’ wák, asma inós ina huú’ baraá tlakweemaá i alé. Gawaá adoorihe mukdá’ gurtleemuú Mungú gwa slay, in ak slaaf nee iwa waawuti’ii’in ar loohír kudá’ wák Yesu Kristo. Asma inooín kaa gan’amuú i harafaár as gurtleemuudá’ ló’wa úr oo Mungú. ¹⁸ Gídaabárós a tí, tlakweemaá heé wák sakwasleema ngina huwiyé’ dír muu sleémeeroowo. Adoorí an adór tlehhmuú gan’amuú koóm oo heé wák sleeme, gár naa huúw a muu kuwa gan’amuú i harafaari nee slafiingw kuwa slay. ¹⁹ Asma adoodá’ mukdá’ yaariír ira tlakuuse tleehhiít as dee/aanuú heé wák, adoorí sleeme an adoodá’ mukdá’ yaariír kur gan’amkuú i harafaari as iialooeesár heedá’ wák. ²⁰ Hara’aya nina hardát as dakuúsadá’ iwa doogiin ak alé. Ala tlakweema niwa tlahhiyé’, gurtleemuú Mungú iri ak ló’ wa doogín sleeme. ²¹ Gawaá adoorihe, adoodá’ tlakweema nira baaliné’ ar loohír gwa’ara, adoorí an adór gurtleemuú Mungú ir baalin ar loohír gan’amu, slafíngw alhhe’eesay wásl nguri huuw ar loohír Yesu Kristo, Aakoorén.

¹ Gár ta ooaan ala? An kumiitána baraá tlakweema as gurtleemu iwa ak doogin. ² Aasla’áy a adoosingeeká. Ateéká’ aga qatlaan dír tlakweemaawo, ala adór atén tar malé hootaan baraá tlakweemaá wa ale a adoomá? ³ Kuungá’ kaangwí u xuá’aáke gídaabá, qoomár atén tiwa baatimiís as tawa dinku’uumisaan nee Kristo, a tina baatimiís as tawa dinku’uumisaan nee gwa’araarós. ⁴ Atén tina baatimiís as tiwa haragaasi nee Kristo, nee gwa’araarós kawa dinku’uusaan. Ala ar loohír baatiísmoorene atén tina al foól nee inós, gwa’arár inós ira gwaá’ an toorén, as atén ta hootaán ar slafíngw /abén, adór Kristo kungura waaslee/atís baraá gwa’arár wa ale ar aleesleemuú Mungú nee xirfuuwós. ⁵ Asma adoodá’ atén tira haragaasaán nee inós, qoomár tawa qatlaán ar adoodá’ inós ira gwaá’, atén tiqo malé haragaasaán nee inós ar tawa waaslee/aan sleeme ar adoodá’ inós ira waasleé/. ⁶ A xuaán gídaabá muneerén tidár aáng kaa kikií’ dinkwa nee Kristo gawaá msalaábár i alé. Gaarí gár isa tleehharút a as /uuruuduú tlakweema oo baraarén i dirií’ masók ku hhitín, as atén mawa lawaalér tlakweema tleehhitaán malé ale. ⁷ Asma heé aa gwaa’, inós kwaa gweér baraá lawaali’iimár tlakweemaawo. ⁸ Ala atén barnaxes aga qatlaán dinkwa nee Kristo, a haratlintatiaán gídaabá atén a slafaán sleeme dinkwa nee inós. ⁹ Nee slám a xuaán gídaabá, Kristo, alaá waasle/uuwose inós i gwaaiiká malé ale, slám inós i malé dahiiká baloó alé baraá /uuruú gwa’araaro. ¹⁰ Asma inós iwa gwaá’, a gídaabá ina gwaá’ sagaáwa wák wa ale as daanduú tlakweema. Nee slafingwdá’ hamí ir slafi, an in slaaf as Mungú wa ale. ¹¹ Gawaá adoorihe kuungá’ sleeme masók tin harafaditá’ tawa múk aa qaatl dír tlakweemaawo, nee tawa múk slaáf dír Munguhe baraá Kristo Yesuwo. ¹² Kuungá’ ma ya/aamara’ tlakweema slaqoohúng kuká’ qatlá’ ngiwa baaliya’, nee ilatleerír slaqwa kawa eeharahada’. ¹³ Nee slám kuungá’ slaqoohúng mi hanmiisara’ as kiwa ar gadiyuusi nee tlakweema, tawa adór xooslár tlehhema’aá ganaa’a’aaká. Ala kuungá’ ti kiloohúng hanise’ dír gadiyér Mungú i alé, as kuungá’ Mungú kuwa sagadiyusa’ ar slaqoohúng, slaqoohúng tawa adór xooslár tlehhema’aá ganaa’á’. ¹⁴ Asma kuungá’ tlakweema nu aleeslay’aaká nuwa sa waawuti’ina’. Asma kuungá’ dír tay dir’a’ a baraá waawuti’iimár hara’ayarooká, ala kuungá’ a baraá waawuti’iimár gurtleemu. ¹⁵ Adoorí gídaabárós a milá? A gídaabáhe tlakweema in tleehhaán as adoodá’ atén tawa baraá waawuti’iimár hara’ayarooká, ala tawa baraá waawuti’iimár gurtleemu. Aasla’áy, adoosingeeká. ¹⁶ Kuungá’ kaangwí u xuá’aáke? Gídaabá kuungá’ bir taa kiloohúng hanisé’ amór aakookoo as kuwa sagadiyusa’, nee kuwa iialooeemisa’, kuungá’ daqaní a lawaalér heedaádá’ ta iialooeemisa’. Kuungá’ bar lawaalér tlakweema, lawaali’iimarí gár i hup a gwa’ara, ala bar lawaalér iialooeemis, lawaali’iimarí gár i hup a gan’amu. ¹⁷ Ala Mungú ku xirfayeesi. Asma kuungá’ aáng a lawaalér tlakweema. Ala hamí intsaahhasadá’ taa ilaoté’, aga iialooesé’ ló’wa ale ar mune sleémeero. ¹⁸ Hám kuungá’ tunda gweér baraá lawaali’iimár tlakweemaá wa ale, nee daxta kuungá’ a lawaalér gan’amu. ¹⁹ Tí ana oó’ ar slaqsoó slafíngw muu, asma kuungá’ kawa tsatsahhaanda’aaká. Kuungá’ aáng slaqoohúng ina hanisé’ kiwa ar gadiyuusi nee slasla/aaru’uuma nee dee/aanu. Tlehhemuú adoorí dee/aanu nguri huúw baraá slafingwhunge. Ala hám daxta kuungá’ slaqoohúng na haniisaak kiwa ar gadiyuusi nee gan’amu. Tlehhemuú adoorí gár ni huwi a hhoohhooeesa. ²⁰ Qoomár kuungá’ tawa lawaalér tlakweema, qoomaadaádae kuungá’ gan’amu ugwa sagadiyusi’iiká. ²¹ Qoomaadaádae gár taa sleeré’ a milá? Gár taa sleeré’ a muruuwí hám ta sa murumitá’aáke. Ala alhhe’eesoó muruuwí a gwa’ara. ²² Ala hamí, kuungá’ bar tunda gweér baraá lawaali’iimár tlakweemaawo nee tunduri lawaalér Mungú tleéhh, gár ta sleera’ a muruudá’ hhoohhooeesár huwahuúw. Nee alhhe’eesaywós a slafíngw alhhe’eesay wásl un sleerá’. ²³ Asma slaqwér tlakweema a gwa’ara, ala gár Mungú atén tir qay a slafíngw alhhe’eesay wásl baraá Kristo Yesu Aakoorén.

¹ Hhaee’eé’, kuungá’ hara’aya a xuá’, nee slám a xuá’ gídaabá hara’aya i aleesleemuú koón daanduú heewo, qoomár hee bir slaaf. ² /Ameenír taa duúx, inós kaa tseék nee hara’aya, dír hhawaatuú i alé, qoomár hhawaata bir slaaf. Ala hhawaata bira gwaá’, inós daqaní kaa gweér baraá hara’ayaadá’ inós gaa tsek dír hhawaatuuwo. ³ Ala barka óh dír hhawaatuú hatlá’, qoomár hhawaatuuwós bir slaaf, inós daqaní ka bay a /ameenír tsaatuso’o. Ala bar hhawaatuuwós aa gwaá’, inós daqaní kaa gweér baraá hara’ayaro, nee inós tam ka duuxi nee hhawaatuú hatlá’, hara’ayár duuxo gaa meeriiká eeharto. ⁴ Kuungá’ sleeme a adoosíng, hhaee’eé’. Asma adoodár Kristo ira gwaá’, kuungá’ sleeme ana qatlé’, nee slám kuungá’ a baraá waawuti’iimár hara’ayár i dir’a’aaká. Kuungá’ a múk heé hatlá’, kudá’ naa waaslee/ baraá múk aa qaátl wa ale. Gawaá adoorihe tlehhema’aá hhohho’ in tleehhaán awa Mungú ngu qwal/atisá’. ⁵ Qoomár atén tawa warqawaniiká, ilatleerír tlakweema tidá’ taa tleemiís nee hara’aya, ina gadiyús baraá slaqoorén wa ale, tam atén tlehhema’aá gwa’arár huwahuwá’ kiri tleehhaán. ⁶ Ala hám atén taa gweér baraá hara’ayaaro, asma atén aga qatlaán dír hara’ayaadá’ atén taa tsegi. Hám daxta atén Mungú un sagadiyuusaán ar loohír /aben, gídaabá ar Qeeruú hhoohhoó’, ala ar loohír aangeeká, tidár hara’ayaadá’ taa gooín kawa eeharaharaan. ⁷ Ala atén gár taa ooaan a milá? Hara’aya a tlakweemaáwo? Aasla’áy a tlakweemaawooká. Ala án geeraawo tlakweema tsaahharo i aleeslawaaká hara’aya bir káhh. Án geeraawo ilatleeri a tsaahhaaká bar hara’aya iga beeriká, “Ma ilatleeruusaar.” ⁸ Tlakweema hara’aya ngina ar gadiyuusiyé’, ilatleerír dimbadimbé ngiri tleesiyé’ baraaeé’ wa ale. Asma hara’aya bir káhh, tlakweema naa gwaaiyé’. ⁹ Aníng aáng a slaáf, niwa hara’ayár koomaaká. Nee hara’aya niwa hardát tlakweema niri slafiyé’, ¹⁰ ala aníng niri gwaá’. Gawaá adoorihe hara’ayaadá’ slafiingw geera ngu huuw, gár naa húp dir’eene an gwa’ara. ¹¹ Asma hara’aya niwa hardát, tlakweema pa/aangw nguri slayé’, aníng iri al/ayiyé’, iri gaasiyé’ ar hara’ayaadá’. ¹² Gawaá adoorihe hara’ayár Musa ka hhoohhoo’, nee hara’aya sleeme ka hhoohhoo’, slám i ganá’ nee ka hhoo’. ¹³ Ala hara’ayaarí hhoo’ gwa’ara ngina húbi dir’eene? Aasla’áy a hara’ayaarooká, a tlakweema gwa’ara ngina huwiyé’. Ala tlakweema hara’ayaadá’ hhoo’ ngina ar gadiyusiyé’, as aníng iwa gaasiya’. Gawaá adoorihe hara’aya tlakweema ngina laqaán gídaabá a gár tlaakw ló’wa ale. ¹⁴ Atén a xuaán gídaabá hara’aya loohirós a ar baraá qeeru. Ala aníng a heé slaqwa, tina weeriís adór lawaalmoó tlakweema. ¹⁵ Asma muruuwí án ni tlehhahhiit aníng u tsatsahhaamaaká. Muruudá’ ni slaa’ tleehhamooro u tleehhaaká, ala muruudá’ naa aáhh, an kudá’ ni tlehhiit. ¹⁶ Ala barnaxes aníng muruudá’ ni sla’aaká un tlehhiít, aníng an ya/a/aám gídaabá hara’aya ka hhoo’. ¹⁷ Gawaá adoorihe heé muruuwí tlehhahhiít a aningeeká, ala a tlakweemaadá’ baraaeé’ wa hootá’. ¹⁸ Asma aníng aga xuú’ gídaabá, gár hhoo’ ar baraaeé’ wa hoot i káhh, gídaabá baraá slaqwte’eé’. Tidá’ hhoo’ ngiwa tleehh a slaá’, ala tleehhamooro a aleeslawaaká. ¹⁹ Asma tidá’ hhoo’ ni tleehhamór wa slaa’ a tlehhiitaaká, nee tidá’ tlaakw ar ni tleehhamór wa sla’aaká, an tidá’ ni tlehhiit. ²⁰ Ala tidá’ ni tleehhamór wa sla’aaká, bar an tidá’ ni tlehhiit, heé ga tlehhiít a aningeeká, ala a tlakweemaadá’ baraaeé’ wa hootá’. ²¹ Gawaá adoorihe aníng aga tsaáhh gídaabá hara’ayaarí aníng in sa waawuti’iín gídaabá, tidá’ hhoo’ a slaá’ tleehhamooro, ala gár aníng i iihardarah an tidá’ tlaakw. ²² Asma aníng baraá muunuúeene hara’ayár Mungú an sa qwalalaá/. ²³ Ala baraá slaqwte’eene gár naa ár a hara’ayár hatlá’. Hara’ayaarí i sláqw nee hara’ayaadá’ baraá muunuúeén i dirii’. Asma hara’ayár tlakweema i gadiyús baraá slaqwte’eé’ wa ale, aníng iri tsék. ²⁴ Gawaá adoorihe aníng a liitlakusmo. Ador’eé’ tí ka ló’wa gawit. Heé aníng i ba/amís dír slaqwtír gwa’araaro a heemá? ²⁵ Mungú i xirfuuti. Ba/amusmo u koóm, Yesu Kristo Aakoorén. Ala barnaxes a adoorí, ánuú kilá’ hara’ayár Mungú an sagadiyuús ar muunuúeé’, nee hara’ayár tlakweema an sagadiyuús baraá slaqwte’eene.

¹ Gawaá adoorihe sakwasleema i káhh dír mukdaádá’ oo baraá Kristo Yesu i diriia. ² Asma hara’ayaadár Qeeruú Mungú, an tidár slafíngw huwahuuw. Hara’ayaarí baraá Kristo Yesuwo aníng iga gwét dír hara’ayaadár tlakweemaawo nee dír gwa’araaro. ³ Asma muruudá’ hara’aya i aleesleeraaká tlehhamuuwo, muruudá’ Mungú guna tleéhh. Asma hara’aya i /uuruú koondaaká, as adoodá’ slaqoorén iwa tlakweemaá slaiya’ tlehhmuuwo. Ala Mungú Garmaawós oo kilá’ nguna ya/aáw. Inós slaqwa gari sláy ar slaqás nee tidár múk tlakweemaá koóm. Gawaá adoorihe Mungú tlakweema giri sakwasleemuút baraá slaqoorén awa tlakweemaá koomá’. ⁴ Mungú adoorí gana tleéhh as muruudá’ hara’aya i hara’ayiyiin iwa boo/i baraarén wa ale. Asma atén ti sa waawuti’ii’inká nee heeuumár tlakweemaá koom, ala nee Qeeru. ⁵ Asma mukdá’ ta sa waawuti’ii’in nee heeuumar’ín ar tlakweema, inooín muruú ta eeharahari a muruú slaqwa. Ala mukdá’ taa sa waawuti’ii’in nee Qeeru, inooín muruú ta eeharahari a muruú Qeeru. ⁶ Asma muruudá’ hee i slai baraá heeuumarose, gár ni huuwi a gwa’ara. Ala muruudá’ Qeeru i slai, gár ni huuwi a slafiingw nee wayda. ⁷ Asma heé heeuumarós ar tlakweema ga eeharahaár, inós nee Mungú a wakaari. Asma heeuumarós hara’ayár Mungú ga iialooeemisiiká, nee slám ga aleeslayká iialooeesaro. ⁸ Mukdá’ heeuumar’ín ar tlakweema ga eeharahaár, inooín Mungú sla’atisaro ku baloó aleeslayká. ⁹ Ala kuungá’ tundu sa waawuti’ii’inká nee heeuumár tlakweema, ala nee Qeeru, barnaxes a ló’ gídaabá Qeeruú Mungú i baraahúng wa hoot. Heedaáduú Qeeruú Kristo gu koomaaká, inós a heé Kristowooká. ¹⁰ Barnaxes Kristo i baraahúng wa hoot, daqaní slaqwtahúng aa gwá’ as tlakweema, ala qeeruuhúng i slaaf as kuungá’ tunda gan’amuú i harafaár. ¹¹ Mungú Yesu guna waaslee/atís baraá múk aa qaátl wa ale ar Qeeruuwós. Nee Qeeruuwós bir baraahúng wa hoot, inós slaqoohúng sleeme, kudá’ gwa’ara, gi waaslee/atis ar Qeeruudá’ baraahúng wa hoót, ar adoodá’ Kristo ngura waaslee/atís. ¹² Gawaá adoorihe, hhaee’eé’, heeuumarén ar tlakweema gár atén tiwa iinus i káhh, nee atén gár kawa eeharaharaan i káhh baraá slafingwrene. ¹³ Asma kuungá’ barnaxes aga eehadé’, kuungá’ a qatlá’. Ala kuungá’ barnaxes tlehhemi’iidá’ tlakw awa slaqwa iga tsu/é’ ar Qeeruú Mungú, daqaní kuungá’ a slafá’. ¹⁴ Mukdá’ sleémeero oo Qeeruú Mungú i geeraharahari, inooín a na/’aá Mungú. ¹⁵ Asma kuungá’ qeeruú lawaali’iima ugwa sleeri’iiká, ala qeeruú taa sleeré’, an kuduú muunuú na/’uuma. Gawaá adoorihe atén an tseeamiimaán, “Baabá, Baabá.” ¹⁶ Qeeru i lamabu’ún dinkwa nee qeeruurén gídaabá atén a na/’aá Mungú. ¹⁷ Nee atén barnaxes a na/’ii, atén a aaluuse. Atén a aaluusér Mungú, nee a aaluuse dinkwa nee Kristo. Barnaxes a ló’ gídaabá a slahhaahha’aán dinkwa nee inós. Daqaní atén xirif u slawaán sleeme dinkwa nee inós. ¹⁸ Aníng slahha’amaayér qoomaarír hamí a gaár i fadiitaaká ta xirfuudá’ tindi amoorén i geehhooeesi qoomaadae. ¹⁹ Nee mura’ sleémeero sleeme kudá’ Mungú aa tleéhh, ku daamaarán ar haraxu’uti, gídaabá na/’aá Mungú ki geehhooeesi baraá xirfuú wa ale. ²⁰ Asma mura’ sleémeero sleeme kuna baraá hhitiru’uumár i qaás. Ala a gídaabaheeká inooín kana slaá’. Ala a Mungú adoorí gana slaá’. Ala tam adoorihe haraxu’uti i deer. ²¹ Asma mura’ sleémeero kudá’ Mungú aa tleéhh, ku gweer baraá lawaali’iimadár hhitiru’uumaro. Nee tam inooín amohhooa ngiri slayá’, qoomaadár na/’aá Mungú xirfuuín bunga slayé’. ²² Asma atén a xuaán gídaabá tam ay laarí mura’ sleémeero kudá’ taa tleéhh i /iif baraá slahha’amaayér wa ale adór /ameenír asltá xwayla gaa da/. ²³ Ala a muruudá’ taa tleéhh kiloseeká. Ala tam atén sleeme a /ifaán baraá muneerene, ateéká’ Qeeru ugwa slawaan. Qeeru inós an mamaá geera awa Mungú amoorene. Atén sleeme an ló’wa haraxuaán qoomaadá’ Mungú atén tiwa na/’iiwós awa kilá’ tleehhi, nee slaqoorén kiwa gweeri baraá lawaali’iimaro. ²⁴ Asma atén ana ba/amán ar baraá haraxu’uti. Ala gadá’ taa haraxuaán barnaxes aga araán gídaabá kaa boo/eés, gadá’ daqaní a haraxu’utirooká. Asma hee gadaádá’ i ga/ay adór ngir haraxui? ²⁵ Ala barnaxes a haraxuaán gár ta ga/aawanaaká, gadaádá’ an daamaaramaán ar qitla. ²⁶ Adoorí an adoodá’ Qeeru atén tir alee/iimisi, asma atén gár ta aleeslawaan i káhh. Asma atén gár ta firimaan a xuanaaká ar atén wa hariím firooro, ala Qeeru inósuú kilá’ atén ti aleefiriirín dír Munguhe ar /ifór uren, tidá’ ooaro ta aleeslayká. ²⁷ Nee Mungú kudá’ munér muu ga xuuxu’uúm, inós gaa tsaáhh gídaabá gár Qeeru i slai a milá. Asma muruudá’ Qeeru i firiirin as múk hhohhó’ oo Mungú, ti slasláy nee sla’aarír Mungú. ²⁸ Atén a xuaán gídaabá dír mukdá’ Mungú slaá’, mura’ sleémeero ti alee/iimiis, as mukdá’ nguwa muruú hhó’ i slaslay. Mukwí an kudá’ Mungú aa ateét ar sla’aarirós ar kilá’. ²⁹ Asma iimír aáng, qoomár inooín kiwa tleehhiiká, Mungú inooín gaa qaroó xuú’, slám gaa qaroó tsawaár iwa warqaya’, as tawa slaqamís nee Garmaawós. Gawaá adoorihe Garmaawós masók an garmoó baris dír hhaeewós awa yaariir. ³⁰ Nee kudá’ iimír aange aa qaroó tsawaár, giri ateét, nee kudá’ aa qaroó ateét, giri gan’amuú i harafaár. Nee kudá’ aa gan’amuú i harafaár, giri xirfayeés. ³¹ Ala ma ooaán gawaá daanduú tihe? Mungú bir bartarén i dirii’, heé atén ti tlaampa’aás a heemá? ³² Mungú tam Garmaawós gwa ilaa/iiká, ala nguri haniís iwa gwaai as atén sleémeero. Ala Mungúwí mura’ sleémeero ngu atén i haniísiíke dinkwa nee inós. ³³ Heé mukdaádá’ Mungú aa tsawaár gu sakwasleemuút a heemá? Mungú an kudá’ gi gan’amuú i harafadiít. ³⁴ Gawaá adoorihe heé inooín gi sakwasleemuút a heemá? Yesu Kristo inós ina gwaá’, nee slám a tí kiloseeká, inós nina waasleé/ baraá múk aa qaátl wa ale. Nee inós hamí i dákw /iyáy oo Mungú, i atén aleefiriirín. ³⁵ Heé atén ti paraátl dír sla’aarír Kristowo a heemá? Gár paraatlaro ti aleeslaw a slahha’amaayeéro? Laqaá a daeéro? Laqaá a gusisiíngo? Nee a qwárko, laqaá a liitlákwe? Nee a tsaxwaáwo, laqaá tsu/utár paánga? ³⁶ Asma kaa gooín gídaabá, “Atén tin tsuu/ umuúqo siiwaro as kuúng, tin harafadiit tawa adór bee/ángw tsu/uta.” ³⁷ Ala baraá muruuwí sleémeerowo arba/ati a ló’wa slawaán ar kudá’ atén taa slaa’. ³⁸ Asma aníng a ló’wa xuú’ gídaabá gár aníng paraatlaro i aleeslaw dír sla’aarír Munguhe i káhh. Gwa’ara i aleesleeraaká paraatlaro, laqaá slafiingw, laqaá malayke, nee tam kudá’ aleesleemuú koomá’ baraá yaamaá qeeruuwo i aleeslay’aaká paraatlaro, nee tam muruudá’ dáw, laqaá tam muruudá’ sangw hardáh, laqaá tam kudá’ /uuruú koomá’, ³⁹ laqaá muruuduú gawtí dirií’, laqaá kuduú baraá guruú yaamu, laqaá umuúqo gár taa tleehhi i aleesleeraaká paraatlaro dír sla’aarír Munguhe, tidár baraá Kristo Yesu Aakoorén.

¹ Aníng gaarí ni kah ar ló’, asma an káh ar baraá Kristo, slám lama a ooaaká. Muunuúeé’ nee Qeeruú hhoohhoó’ a lamabu’uuse dinkwa nee aníng ar gídaabá, ² Aníng gurhaamír yaariir a koóm ar slahhe’eemiis ló’wa ale baraá muunuúeene umuúqo daqto. ³ Án geeraawo gár ni slaa’ masók tin lu’us nee tiwa paraatli dír Kristowo, adoorí geera bir alee/isoó huba dír hhaee’eene, kudá’ tlahhay’eé’. ⁴ Inooín a múk Israeli. Kina harafadiít tawa na/’aá Mungú. Inooín xirfuú Mungú nguna ariyé’. Slám Mungú gina alqadoorós i haniís, nee hara’ayaaro. Nee slám dabér saalíngw Doó Mungú kana amor’ín i haniís, nee al’axweesantá Munguhe. ⁵ Inooín a laqwalór baabi’iidá’ aáng. Nee Kristo dír naa daáhh a baraá tlahhay’ín xwaylár slaqwto. Inós a Mungú mura’ sleémeero. Inós i xirfuuti ay alhhe’eesay wasle. Amin. ⁶ Gaarí a gídaabaheeká axweesantá Mungú ina warqeér. Asma múk xoorór Israeli sleémeero a múk Israeli oo kil’eeká. ⁷ Nee slám a gídaabaheeká xwaylár Abrahamu sleémeero a na/’aá Abrahamu. Asma kaa gooín gídaabá, “Na/’aá Isaka an kudá’ ta babay na/’iiwók.” ⁸ Gídaabárós a tí, tlahhoó hee hee gu na/oó Mungú tleehhiiká. Ala na/’iidá’ taa laqwalín as al’axweesantá Mungú, kudá’ an na/’aá Abrahamu. ⁹ Asma /aymuuduú al’axweesani a kwí, “Aníng ni kii/ kurko qoomár adoorihe, Sara na/oó garma gwa laqwál.” ¹⁰ Ala a har adoorí kiloseeká. Rebeka daaqoó tsár guna laqwál dír hhawaatuú wák wa ale, inós an Isaka, baabuúrén. ¹¹ - ¹² Qoomár daaqaywí kuwa laqwalinká, qoomár gár hhoo’ laqaá gár tlaakw ar taa tleéhh iwa kahh, qoomaadaádae Mungú Rebeka gari báy, “Garmoó úr garmoó niiná gu sagadiyuus.” Adoodá’ Mungú aa slaá’, nee adoodá’ aa tsawaár, an adoodá’ warqawaaká. Asma tsawdór Mungú gár i eeharahat a tlehhema’aá mukooká, ala gár i eeharahat a ateetamór Mungú. ¹³ Asma kaa gooín gídaabá, “Aníng Yakobo una slaá’, ala Esau una aáhh.” ¹⁴ Ala gár ta ooaan a milá gawaá daanduú tihe? Ar Mungú i tlehhiiti a tidá’ gan’amuú koomaakáhe? Aasla’áy, a adoosingeeká. ¹⁵ Asma Mungú Musa guna báy, “Án hee bur gurtleemuú wa slaá’, u gurtláw. Nee kudá’ guruueé’ iwa tlatlay, u gurtleemuú i tleéhh.” ¹⁶ Ala gawaá adoorihe gurtleemuú Mungú a gídaabaheeká kun slasláy as adoodá’ hee i slai, laqaá as ilakaaharuú qwaatloorós, ala kun slasláy as adoodá’ Mungú i slai daanduú heewo, Mungúdá’ gurtleemuú hanmiís. ¹⁷ Asma baraá Gooiro Mungú i kaahi dír Farao gídaabá, “Án kuúng gár usa waawutmoó wa qaás a tí gídaabá, /uuruueé’ nguwa gawaawók i laqaam, nee as iidíguueé’ kuwa alki/iiti baraá yaamu sleémeerowo.” ¹⁸ Ala bar adoorí, Mungú barnaxes hee gu gurtleemuú wa slaa’, guqo gurtláy, nee barnaxes hee gu muuná gawdeesár wa slaa’, guqo muuná gawdees. ¹⁹ Án ngi slaá’ daxta kuúng i yaahás gídaabá, “Bar adoosíng, Mungú adór i kaahi gídaabá dakuús amór naa dáhh a amór hee. Asma heé sla’aarír Mungú ilaa/aro ga aleesláw a heemá?” ²⁰ Ala kuúng hee, kuúng a heemá, tiwa tlaampa’aamisa’ nee Mungú? Gár taa tleéhh, tleehharusmoowós gunqo beéra gídaabá, “Aníng misa adoorír tléhh?” ²¹ Ahaá, tleeusmo i aleesleemuú kónke daanduú tleeiro, tam baraá /aarmoó wák oo tleeiro xooslmoó wák guri tleehh oo hhoohhoó’, nee oo hatlá’ oo hhoohhooeeká. ²² Mungú xaraasleemawós gi laqaamár wa slaa’, nee aleesleemuuwós nguwa laqan. Ala Mungú xaraasleemawós gaa alqiítl ala alé, nee xooslaadá’ taa qwanáy wa tleéhh, gana máy ala alé ar qitluú yaariír, as mingiwa hhitín. ²³ Adoorí gana tleéhh as xooslaadá’ gurtleemuú slaw ngiwa xirfuuwós oo yaariír i geehhooeesi. Kuká’ an kudá’ aa amohhe’eés as xirif kuwa slay. ²⁴ Tam atén sleeme tina ateét tawa xooslár adór tí. Ala múk taa ateét a har múk Yahudi kiloseeká, a múk xoordaá hatlá’ sleeme. ²⁵ Tí an tidá’ Mungú aa oó’ baraá kitaábuú aarusmo Hoseawo, gídaabá, “Mukdá’ aáng kwe’eeneeká, un baw, Kuungá’ a muk’eé’. Nee /ameenidá’ aáng naa sií’, an baw, Sla’aaruso’or’eé’. ²⁶ Nee didaádá’ aáng inooín kiwa báy gídaabá, ‘Kuungá’ a muk’eeneeká,’ didár kilae kin bay, ‘Kuungá’ a na/’aá Mungú kudá’ slaáf.’ ” ²⁷ Nee aarusmo Isaya ina axweés sleeme daanduú múk Israeliwo, iri tseé’ iri oó’, “Múk Israeli tam ku yaariír adór hhasángw baraá afaá tlawi, ala múk ba/ám baraaine ku niiná. ²⁸ Adoodá’ Mungú aa oó’ gídaabá ga tleehh, inós adoodá’ ga tleehh ar gaanslaay, axweesantós gari boo/ees baraá yaamuuwo.” ²⁹ Nee slám Isaya gaa qaroó geerí oó’ gídaabá, “Aakoó Aleesleemusmo geera bar xwayla ngaa meetisiiká amoorén i alé, atén geera a adór Sodoma, geera taa alqoomeés nee Gomora.” ³⁰ Ala gár ta ooaan a milá daanduú tihe? Mukduú xoordaá hatlá’ oo gan’amu gwa leelehhitiiká dír Munguhe, inooín kaa gan’amuú i harafaár ar loohír haratlintaao. ³¹ Ala múk Israeli hara’aya gana leelehhiít as gan’amu kuwa slay, ala inooín kaa gan’amuú i harafaariiká. ³² Asma milá? Asma gan’amu kuna leelehhiít ar tlehhemi’i, slám a ar haratlintaaoorooká. Inooín tari dukuúts gawaá tlaa/anooduú dukuutsmo. ³³ Adoodá’ kara gooín gídaabá, “Qaytsiít, aníng tlaa/anoó dukuutsmo u qaás baraá Sayuni, nee tlaa/ár muu gu daraahh. Ala umuúqo heewo oo inós gwaa haratlintii’ ku murekeesiiká.”

¹ Hhaee’eé’, aníng gár ni slaa’ ar muunuúeé’ sleémeero, nee gár ni fiririim dír Munguhe, as inooín, a gídaabá masók inooín kin ba/amis. ² Asma aníng a lamabu’uúm gídaabá, inooín ilakaaharu ngu ló’wa koná’ as Mungú, ala xu’uti ngi kona’aaká. ³ Asma inooín gan’amuuduú amór Mungú daáhh ngu xuiaaká. Inooín gan’amuuín ngun kilooín leelehhiitiyá’. Gawaá adoorihe inooín taa qaasi’iiká baraá gan’amuuduú amór Mungú daáhh. ⁴ Asma Kristo hara’aya gan boo/eemiis. Gawaá adoorihe umuúqo heewo oo gwa haratlintii’ ku gan’amuú i harafaar. ⁵ Asma Musa ina gooín daanduú gan’amuudá’ ta slaslay ar hara’aya kawa eeharahari, iri oó’, “Heé adoodá’ hara’aya i kat ga tlehhiít, inós i hoot ar adoodá’.” ⁶ Ala gan’amuudá’ ta slaslay ar haratlintaao, gár i kaahi a tí, “Kuúng ma kaahaar baraá muunuúwók i alé gídaabá, ‘Heé gawaá doorí tsa/ám a heemá?’ ” (Gídaabárós Kristo kunguwa baraá yaamuú i huuwi.) ⁷ “Laqaá ma kaahaar, ‘Heé aweér amór múk aa qaátl i alé a heemá?’ ” (Gídaabárós a Kristo kunguwa gawtí huuwi baraá múk aa qaátl wa ale.) ⁸ Ala gan’amuudá’ gár i kaahi an tí gídaabá, “Axweesani ka dirók i tseew, i gawaá afkók, slám i baraá muunuúwók.” Axweesantí an axweesantadár haratlintaao, tidá’ atén ta alki/iitaan. ⁹ Asma kuúng Yesu bura ya/aán ar afkók, gídaabá inós a Aako, nee bara haratlintí’ ar muunuúwók gídaabá, inós Mungú nguna waasle/atís baraá múk aa qaátl wa ale, daqaní kuúng a ba/aán. ¹⁰ Asma hee in haratlintaatii’ ar muuná, tam kuri gan’amuú i harafaar dír geerá Munguhe, nee afkose iri ya/án tam ba/ama gari sláy. ¹¹ Asma Gooi i kat gídaabá, “Heé inós gwa haratlintii’ ku murekeesiiká.” ¹² Asma baraá kaangwihe gár dimbé i káhh dír heé Yahudi nee dír heé Yunaniro. Asma sleémeero Aakooín a wak. Nee daqaari’iimarós i bu’út dír umuúqo heewo, kudá’ inós gu ateetima. ¹³ Asma Gooi i kat gídaabá, “Umuúqo heewo kudá’ umuú Aako gu ateetiím i ba/án.” ¹⁴ Ala adór kur ateeti kudaádá’ inooín ta haratlintati’iiká. Nee slám adór kur haratlintii’i kudaádá’ iidíguuwós inooín taa axaasiiká. Nee iidíguuwós adór kur axaasi, bar heé gu alki/iít i kaahh. ¹⁵ Nee slám hee adór ngur alki/iiti burkwa ya/aawiiká. Asma Gooi i kat gídaabá, “Mukdá’ Ya/abtór hho’ alki/iít hardahamuuín ku slaa’ ló’wa ale.” ¹⁶ Ala a mukdá’ sleémeerowooká oo Ya/abtoodá’ gaa iialooees. Asma Isaya i kaahi, “Aáko, ya/abtoodá’ inooín naa axaasiyé’ diirén wa ale, heé gaa haratlintii’ a heemá?” ¹⁷ Gawaá adoorihe gár haratlintaaór huwahuuw, a Ya/abtoodá’ ta axaás, nee Ya/abtoodá’ baraá axweesantá Kristo gan dáhh. ¹⁸ Ala aníng an yaahaás gídaabá, “Inooín Ya/abtoodá’ kaa axaasiikáhe?” Aasla’áy, inooín kaa axaás, asma Gooi i kat, “Afor’ín kaa axaás baraá yaamu sleémeeroowo, nee axweesanay’ín aa hardáh ay alhhe’eesoó yaamu.” ¹⁹ Ala aníng a malé yaahaás gídaabá, “Dooqa múk Israeli Ya/abtoodá’ gana tsaahhiiká?” Tam qoomár aáng ar Musawo Mungú ina qaroó oó’, “Kuungá’ gur’ee nu ót as múk xoorór hatlá’, mukdá’ kuungá’ ta harafadita’aaká gídaabá tawa múk kilá’. Heé adoorí ga tleéhh a aníng. Slám kuungá’ tari buhhá’ dír múk xu’utír koomaaká as aníng.” ²⁰ Nee Isaya inós aa qiítl /aymi’iiká’ ngiwa oó’, “Múk aníng leelehhiitaaká, aníng ina sláy, nee múk aníng yaahamiisaaká, aníng tina geehhooeés dir’ín i alé.” ²¹ Ala daanduú múk Israeliwo i kaahi, “Tlaatla/aangw sleémeerowo aníng dabaaeé’ ina gan’aás dír múk iialooeemisaaká nee oo sageegawdén.”

¹ Gawaá adoorihe aníng an yaahaás, “Mungú mukós gwa sií’i?” Aasla’áy. Gwa sii’iiká. Asma tam ánuú kilá’ a heé Israeli, oo baraá xwaylár Abrahamu, oo tlahhoó Benyamini. ² Mungú mukós kudá’ aa qaroó tsawaár iimír aáng wa ale, gwa sii’iiká. Ahaá, kuungá’ a xua’aakáhe adoodá’ Gooi i kat daanduú Eliyawo, qoomár inós iwa sihhiít dír geerá Mungú i alé, as múk Israeli nguwa sakwasleemuuti. ³ Inós iri oó’, “Aáko, inooín aaruuseerók kaa tsuú/, nee meesaduuwók awa ilahhooa kaa feé/. Heé aa meet a aníng kilooeé’, nee hamí inooín aníng i gaasár wa slaiyá’.” ⁴ Ala Mungú gár inós ngwa báy a milá? Guna báy, “Aníng múk kumér faanqw u koóm tam hamí oo Baali gwa i tumbarara’atiikác.” ⁵ Adoorí an adór hám ta i diriiaan qoomaarihe. Tam hamí múk niiná i deer oo aa meet, kudá’ Mungú aa tsawaár as gurtleemuuwós. ⁶ Mungú inooín gina tsawaár as gurtleemu, ala a gídaabaheeká as tlehhema’aá inooín naa tleehhiyé’. Asma geera bar gina tsawaár as tlehhemi’i, geera gurtleemuuwós a tawo. ⁷ A adoomá daxta? Gadaádá’ múk Israeli aa leelehhiít, gaa slayká. Ala mukdá’ taa tsawaár gaa sláy. Awa hatlá’ kiri mune gawdeés, ⁸ adoodá’ kara gooín gídaabá, “Mungú muner’ín gari iilooeés, ilaaín giri taampúy, nee inooín giri iiawasleés. Nee adoorí an adoodá’ inooín tay dirii’i tam ay laarí.” ⁹ Nee Daudi sleeme i kaahi, “Muruú /aymar’ín masók i tsaaxweeli tleehhiit amor’ine, nee dukuutsmo, as inooín tawa dukuutsi nee slaasláwar’ín ngiri slayá’. ¹⁰ Ilaaín i giiwiye’ as gídaabá matawa gaa ár. Nee daandeemooín i koongaagooiye’ ay alhhe’eesoó slafingw’ín.” ¹¹ Gawaá adoorihe aníng an yaahaás gídaabá, inooín tana dukuútsi as tawa huui? Aasla’áy, a adoosingeeká. Ala múk Israeli iwa huú’, ba/ama niri hardát dír múk xoordaá hatlá’. Adoorí ina tleehharút as masók múk Israeli gur’ee nguwa ohiin. ¹² Huu’umaá múk Israeli tsuuqaá yaariir ngaa huwiyé’ dír múk baraá yaamu sleémeerowo. Nee as adoodá’ múk Israeli iwa /aarúy, múk xoordaá hatlá’ tsuuqa gay sláy. Ala gawaá adoorihe, faarór múk Israeli bira bó/, tsuuqa daqaní ki ak ur ló’ wa ale. ¹³ Kuungá’ múk xoordaá hatlá’, án daxta an axweés nee kuungá’. Aníng a Ya/abusmoó Mungú amór múk xoordaá hatlá’. Aníng ilakaaharu un tlehhiít baraá gadiyér’eé’ tihe. ¹⁴ Asma aníng gár ni slaa’ a masók múk xooror’eé’ gur’ee gun ót, as bahh’alé ngiwa ba/amis. ¹⁵ Asma inooín qoomár kiwa sií’, muu sleémeero kuna haraki/ís dír Mungú i alé. Ala qoomár inooín birka ya/án nee Mungú, adoorí gár ni hup a milá? Gár ni hup a slafiíngoóke dír mukdá’ aa qatli? ¹⁶ Mukatmoodá’ taa geerí tleéhh barnaxes ku hhoohhoó’, as adoodá’ kuwa haniís amór Mungú i alé, xwaanteedár mikaáte kara tleéhh sleémeero ka hhoohhoo’. Nee dee/aruú xa’ano barnaxes ku hhoohhoó’, haleemo sleeme ki hhohho’. ¹⁷ Ala daxta a adoorí, múk Yahudi a adór xa’anoó mseituúni kudá’ taa dahaás, nee múk xoordaá hatlá’ a adór xa’anoó mseituúni oo baraá sla/a, oo hee aa dahaasiiká. Haleemo bahh’alé awa xa’anoodá’ taa dahaás kina tlaáq. Haleemaá hatlá’ awa xa’anooduú sla/a, kiri haátl baraá xa’anoodá’ taa dahaás i alé, nee di/itá xa’anoodá’ taa dahaás ngiri /ayiyé’. Kuungá’ a adór haleemiidá’ taa haátl. ¹⁸ Ala kuúng birti xirfayeemís dír haleemiidá’ hatlae, inslaweek gídaabá kuúng dee/aruú xa’ano u gagariindaaká, ala a kuúng dee/aruú xa’ano un gagarín. ¹⁹ Kuúng a kat, “Haleemiidá’ kina tsaát as án tiwa hatli didaádá’ i alé.” ²⁰ Ar ló’, inooín kina tlaáq, ala gár kisa tlaáq a haratlintaaoowasler’ín. Ala kuúng a gawaá xa’anoodá’ taa dahaás i dirí’ as haratlintaao. Gawaá adoorihe, kuúng ma daara/aamaar, ala masók an da’ayumít. ²¹ Mungú haleemaá xa’anooduú kilá’ gaa mayká tsatto. Kuúng ka xu’, kuúng un máya tsatto? ²² Gawaá adoorihe ana araán gídaabá Mungú i xaraasl, nee slám ku hhoó’. Inós i xaraasl dír mukdá’ aa huui baraá tlakweema. Ala diroge ku hhoó’, kuúng bar kumaamít baraá hhooeemaawós wa ale. Ala bar kumaamitká, kuúng sleeme tu tsaat adór haleemiidá’ wa ale. ²³ Ala múk Yahudi sleeme, inooín barnaxes loohir’ín tidár haratlintaao wasl bar kaa máy, inooín ki ki/is didá’ kiwa tlaáq. Asma Mungú gi aleesláy ló’wa ale ngiwa malé hatli. ²⁴ Asma kuungá’ múk xoordaá hatlá’ tunduna tsaát gawaá xa’anoó sla/atá wa ale, tunduri haátl gawaá xa’anoó taa dahaás i alé. Múk Yahudi a adór haleemiidá’ kilá’ awa xa’anoodá’ taa dahaás. Ala a gár ak inslaahh haleemiidá’ taa tsaát kiwa ki/isi gawaá xa’anoodá’ i dahhiya’, ta haleemiidá’ xa’anoó sla/ato. ²⁵ Hhaee’eé’, án gár ni slaa’ a lu/aaráywí un xuá’, as kuungá’ miti kiloohúng xirfayeemisaara’ as sagalooarhúng. Ala lu/aaráy a kwí. Múk Israeli bahh’alé muner’ín aa gawduuduúr, ala ar har qoomár niina, ay dír múk xoordu sleémeero i dahi, kudá’ ba/ám. ²⁶ Daqaní múk Israeli sleémeero i ba/án. Asma kaa gooín gídaabá, “Ba/amusmo naa hardáh, amór i dahhi a amór Sayuni. Inós dee/anu sleémeero gu hingees dír xwaylár Yakobowo. ²⁷ Alqadoorí an alqadoodá’ aníng ni tleehh nee inooín, qoomár tlakweemaaín ngiwa hingees.” ²⁸ Múk Israeli a wakuusér Mungú asma Ya/abtór hho’ kawa sií’. Adoorí ina tleehharút as kuungaásingá’ múk xoordu. Ala múk Yahudi a múk taa tsawaár nee Mungú. Gawaá adoorihe inooín Mungú gi slaa’ as baabi’ii’ín. ²⁹ Asma Mungú gurtleemuú aa haniís gu alki/iiká, nee slám hee bar ngwa tsawaár, gu si’iiká aluuwo. ³⁰ Kuungá’ múk xoordu, kuungá’ aáng ana dee/aanuté’ dír Munguhe, ala hám daxta gurtleemuú Mungú ugwa sleeré’, as adoodá’ múk Yahudi iwa dee/aanuút. ³¹ Múk Yahudi sleeme a adoodá’. Inooín hám naa dee/aanuutiyé’ as adoodá’ kuungá’ tawa gurtleemuú sleeré’. Nee adoorí ina tleehharút as inooín sleeme gurtleemu kuwa slay aluuwo. ³² Asma Mungú muu sleémeero gwa máy kiwa tseegiti baraá dee/aanuú wa ale, as inós daqaní sleémeero ngiwa gurtlay. ³³ Ga/aaweek, xáy, daqaari’iimár Mungú adór kar úr, nee sagalooarós nee xu’utiro. Heé sakwasleemarós tsaahharo ga aleesláw a heemá? Heé lohuduuwós leelehhituuwo gi aleesláw a heemá? ³⁴ Asma Gooi i kat, “Heé inslawoó Aako gu xuú’ a heemá? Heé inós gu hara’ayiiyiím a heemá? ³⁵ Heé inós gwa gaár i haniis a heemá as inós kuwa bui aluuwo?” ³⁶ Asma mura’ sleémeero inós guna tleéhh, slám i kumiit as aleesleemuuwós, nee in deer as inós. Inós i xirfuuti ay alhhe’eesaay wasle. Amin.

¹ Gawaá adoorihe hhaee’eé’, aníng kuungá’ nun harhheehhe’eés as gurtleemuú Mungú, kuungá’ slaqoohúng na haniisaak iwa ilahhooár slaáf tleehhitiya’, tidá’ hhoohhoo’ ar Mungú gu qwal/atimis. Gaarí an sluufimisuuhúng kudá’ gídaabár koóm. ² Kuungá’ baraá slafingwhunge ma hootara’ ar adoodá’ múk baraaká’ yaamu ir hooti. Ala masók kuungá’ tundun warqees baraá inslawayhunge, ar inslawayhúng kuwa /abeemiisi, as kawa tsahha’ gídaabá Mungú gár i slai a milá. Asma gár i slai a tidá’ hhoo’, tidá’ inós gu qwal/atimis, nee tidá’ qoom. ³ Mungú aníng ina aleesleemuú i haniís. Gawaá aleesleemuuwí án naa slawi, án umuúqo heewo dirhunge un ádbabáw gídaabá, “Kuúng miti kilók harafadiitaar tawa heé gídaabár koóm ta adoodá’ kuúng ti dir’a. Ala kuúng masók fuquraangók unar inslasleér, umuúqo heewo masók ti kilós ga/áy ar harqoomoó haratlintaaoodá’ taa haniís nee Mungú dír umuúqo heewo.” ⁴ Atén slaqwa a koomaán, a wak, ala diqaywós ku yaariír. Ala umuúqo diqto i gadiyeérós ar dimbé koón. ⁵ Gawaá adoorihe atén sleémeero a adór slaqwtá wák baraá Kristowo, nee umuúqo heewo baraarene a diqtá kudá’ hatlá’ sleémeero. ⁶ Atén aleesleemuú Qeeru oo dimbadimbé u koomaán, ar harqoomoó tsuuqaadá’ Mungú naa atén i haniís. Gawaá adoorihe heé aleesleemu gu koóm oo ya/abtór amór Mungú daahh kawa alki/iiti amór múk i alé, inós ngi alki/iiti ar harqoomayduú haratlintaaoorós. ⁷ Hee aleesleemuú i kon bar oo muu alee/iimis, heewí muu ngu alee/iimisi. Heé aleesleemuú intsaahhatimis gu koóm, i intsaahhatimisi. ⁸ Nee heé aleesleemuú gurbu’uungw gu koóm, muu ngu gurbu’un. Heé muruuwós hanmiís, ngu hanmiisi ar muunuú /awaák. Heé múk hatlá’ sageesihhimiít, muu ngu sagesihhimiiti ar ilakaaharu. Heé gurtleemuú koóm, muu ngu gurtlatlay ar qwal/amaaye. ⁹ Sla’aarirhúng masók i hhaahhafíngw koondaaká. Tidá’ tlaakw aahhaak, nee tidá’ hhoo’ eeharaak. ¹⁰ Kuungá’ ti kiloohúng ló’wa sla’aaslae’ ar sla’aarír hhae, nee ti kiloohúng tlaampa’aamise’ tiwa ilaiwawa/a’. ¹¹ Gadiyeét na tleehhaak ar ilakaaharu, ala ar tli/itooká. Kuungá’ baraá munerhunge masók a múk ilakaaharuú koóm, Aako na sagadiyuusaak. ¹² Kuungá’ qwalala/é’ baraá haraxu’utír wa aleeró, qiitlé’ baraá slahha’amaayerhunge, kumiité’ baraá firooro. ¹³ Kuungá’ sleeme múk hhohhó’ oo Mungú kuduú liitlakuuse alee/iimisaak, nee muu na dahi’iimisaak umuúqo daqto. ¹⁴ Mukdá’ kuungá’ nu gusiisiím, tsuuqumaak. Kuungá’ tsuuqumé’, ala ma lu’umisaara’. ¹⁵ Qwalala/é’ dinkwa nee mukdá’ qwalalaá/. /Aa/amiimé’ dinkwa nee mukdá’ /aa/amiím. ¹⁶ Kuungá’ masók ti kiloohúng axweesani slasleerá’. Kuungá’ uraay mu leelehhiitara’, ala masók tin niinaweemisá’. Kuungá’ miti kiloohúng harafadiitara’ gídaabá tawa múk sagalooár koóm. ¹⁷ Tlakweema mi kuqár bu’uumara’. Ala tidá’ hho’ na tleehhaak dír geerá muu sleémeerowo. ¹⁸ Kuungá’ umuúqo loohír ya/aam leelehhiitaak ar tawa hota’ ar wayda nee muu sleémeero, ar adoodá’ kuungá’ kar aleesleera’. ¹⁹ Sla’aaruuser’eé’, li/aayd mu bu’uumara’, ala bu’utuú li/aay dír Mungú i mawaak. Asma kaa gooín gídaabá, “Aako i kaahi, li/aay a daanduueé’, aníng li/aay u buú’.” ²⁰ Ala Gooi i malé kat gídaabá, “Wakusmoowók bir qwariit, /aymiiseek. Nee bir waxiit, wahaaseek. Asma adoorí bar aga tléhh, kuúng daqaní gil’o aga gawaá sagós i dalá/.” ²¹ Kuúng tlakweema muwa ar ba/iyé’, ala kuúng tlakweema na ar ba/eek ar hhooeema.

¹ Umuúqo heewo múk aleesleemuú úr gu koóm ngu ilaiwawa/i, asma aleesleemuú amór Mungú dahhaaká i kaahh, nee aleesleemuudá’ dáw kuna hara’ayín nee Mungú. ² Gawaá adoorihe heé heedá’ aleesleemuú koóm gu waaqaá’, hara’ayár Mungú gan siaasii’. Nee kudá’ siasiiá’ ti sakwasleemár i slayá’. ³ Asma kudá’ waawuti’ii’imá’, ta múk dae tlaaqiiká tawó alé as tlehhema’aá hho’, ala a as tlehhema’aá tlakw. Xáy, kuúng a slá’a ar heé aleesleemuú koóm kuwa da’ayumitká? Gimáy, kuúng hhooeema na tleehheek, daqaní kuúng ilaiwa/ame a sleér dirose. ⁴ Asma inós a sagadiyusmoó Mungú, as hhooeema ngiwa kuúng i tleehhi. Ala bar tlakweemaá tleehhít, da’ayuút, asma tsataay gu tawó konká, ala a as tawa sagadiyusmoó Mungú oo li/oó bu’uúm dír mukdá’ muruú tlákw tlehhiita. ⁵ Gawaá adoorihe, ilaiwa/ame i hariín, as li/aay kilós kuwa da’ayumita’aaká, ala as afoodár baraá munerhúng wa axwees. ⁶ Gaarí an gár kuungá’ tas koódír bu’uundá’. Asma mukdá’ aleesleemuú koóm a sagadiyuusér Mungú, qoomár hariímár gadiyér’ín kawa boo/eemisi. ⁷ Umuúqo heewo tidá’ inós wa hariím haniisaak. Heé koódi, koódír i haniisaak, heé ohome, ohomér i haniisaak, kudá’ daér wa hariím, da’ayuumitaak, kudá’ ilaiwa/amér wa hariím, ilaiwawa/aak. ⁸ Hee muwa iinuús tam gár wake, ala gár uwa iinuusi aqo har sla’aari kilós. Asma heé heeqá’ slaá’, hara’aya gaa boo/eés. ⁹ Hara’ayarí kah, “Fuqi ma awaar, hee mu gaasaar, gár hee ma fiisaar, gár hee ma ilatleeruusaar,” hara’ayaarí nee hara’ayár hatlá’ sleémeero kana haragaás baraá hara’ayaarí wák gídaabá, “Inslaawmoowók slaeek adoodá’ kuúng tir kilók sla’.” ¹⁰ Heé sla’aarír koóm ga slaiiká hee nguwa gár tlaákw i tleehhi. Gawaá adoorihe sla’aari a boo/eemisuú hara’aya. ¹¹ Adoorí tleehhaak ar ilakaaharu, asma kuungá’ qoomaarí ta koomaan a xuá’. Slám a xuá’ gídaabá kuungá’ gár tunduwa hariím, hamí an tleerá’ baraá gu’uteero. Asma ba/ama hamí naa naká/ diirén i alé, ta ak qoomaadá’ atén haratlintaao kawa iimu/uumani. ¹² Xweera naa harafaakiyé’, tlaatla/aangw naa haranakaá/. Gawaá adoorihe tlehhemi’iidá’ ki mawaán, nee xosluudá’ slaqwara kiwa oohaan, kudá’ gwa/atamaaye. ¹³ Atén masók an hootaán ar adoodá’ hariim, adór qoomár tlaatla/ángw wa ale. Ala a gídaabaheeká an hootaán ar hheehha nee xufta, laqaá ar tsaatu’uuma nee ar slafíngw slasla/arén. Nee slám a gídaabaheeká an hootaán ar gila nee da/i. ¹⁴ Ala kuungá’ Aako Yesu Kristo na oohaak tawa xosluuhúng awa baqamoó, nee slám slaqoohúng mi ga/aawara’ as ilatleerír slaqwa makawa tleemiís.

¹ Heedaádá’ haratlintaao niiná alee/iisaak, ala mu sakwasleemuutaara’ as inslawaywós kudá’. ² Daqtakaaro heeko i haratlintaaór kón tam mura’ sleémeero gu /aay. Ala kudá’ haratlintaaór niina ga koóm, gár i /ayi a naanú kilós. ³ Ala heedaádá’ mura’ sleémeero gu /aáy, kudá’ /ayiimaaká munguwa waaqaqaá’. Laqaá tam heedaádá’ /ayiimaaká, kudá’ mura’ sleémeero gu /aáy munguwa sakwasleemuút, asma Mungú heedaádá’ mura’ sleémeero gu /aáy gwa ya/án. ⁴ Kuúng a adór heemá tawa sagadiyusmoó heé hatlá’ sakwasleemut? Asma sagadiyusmoodá’ bira huú’, laqaá bira huuiiká, kaangwí a daanduú sagadiyusmoodá’ nee daqaarmoowós. Ala sagadiyusmoodá’ i sihhiit, asma Aako aleesleemu gu kón oo sagadiyusmoodá’ iwa kumiiti sihhitanooro. ⁵ Baraá slaqsaywo heeko deelorka dirose a deelór gídaabár koom ta deelór hatlae. Ala dír kookoowo deelo sleémeero a gár wák. Ala umuúqo heewo haraxu’uti masók ga kón gídaabá, adoodá’ inós i xui ar ló’. ⁶ Asma heedaádá’ deelorka ga xuú’ gídaabá i gídaabár koón, adoodá’ gan tleehh as Aako. Nee slám heedaádá’ mura’ sleémeero gu /aáy, gun /aay as Aako, asma i Mungú sluufimiis. Nee kudaádá’ /ayiimaaká, /ayma gaa máy as Aako, nee inós sleeme i Mungú sluufimiis. ⁷ Asma baraá tla/angwrene heé hoót as inós kilós i kaahh, laqaá heé gwaá’ as inós kilós i kaahh sleeme. ⁸ Asma atén bar hootaán, an hootaán as Aako, nee bar qatlaán, an qatlaán as Aako. Ala atén bar hootaán laqaá bar qatlaán, atén a múk Aako. ⁹ Gaarí an gár Kristo isa gwaá’ nee iri waasleé/, as iwa Aakoó múk aa qaátl tleehhiti, nee oo kudá’ slaáf sleeme. ¹⁰ Ahaá ala, kuúng mas hhiyaawók sakwasleemút? Nee kuúng mas hhiyaawók waaqaqá’? Asma atén sleémeero a sihhiitaán dír geerá kitangwduú sakwasleema oo Mungú. ¹¹ Asma Gooi i kat, “Aako i kaahi. Adoodá’ aníng nir slaaf, umuúqo heewo i geeraaeé’ tumbarara’aat, nee umuúqo tsifraango Mungú guri xirfayees.” ¹² Gawaá adoorihe umuúqo heewo baraá tla/angwrene iidíguú slafiingós gu alki/iit dír geerá Mungú i alé. ¹³ Ala gawaá adoorihe atén kilootén mitiwa sakwasleemuutaán. Ala masók sakwasleemarhúng a adoorí gídaabá. Hee hhiyaawós munguwa dukuutsmoó i qaás, laqaá munguwa daáhh baraá tlakweemaá i alé. ¹⁴ Aníng a xuú’, nee slám taa ló’wa xu’utisa hhe’eés nee Aako Yesu gídaabá, gár slasla/aar i káhh baraá tleehhamoorose. Ala dír heedaádá’ ga ga/aawa gídaabá, gaarí ka slasla/aar, dirose gadaádá’ ka slasla/aar. ¹⁵ Kuúng barnaxes hhiyaawók ugwa gurhaamír i qás as muruú /aymár ta /ak, daqaní kuúng a baraá sla’aarír wa hotká. Muruú /aymaarók hhiyaawók munguwa qwaareés, asma Yesu hhiyaawók kudá’ guna sa gwaá’. ¹⁶ Gawaá adoorihe kuungá’ ga/aawaak, muruudá’ hhohhó’ oo kuungá’ ta koonda’, masók ku waaqaaqaaiiká nee muu. ¹⁷ Asma waawuti’iimár Mungú a /ayma nee wahaangooká, ala a gan’amu nee wayda nee qwala/, kudá’ amór Qeeruú hhoohhoó’ daáhh. ¹⁸ Asma heedaádá’ Kristo gu sagadiyuús ar loohír adoorí, inós Mungú gu qwal/atimis, nee slám inós ku xirfayees nee muu. ¹⁹ Ala bar adoosíng, gár atén tiwa hariím an tleehhaán tidá’ wayduú huwaahuuw tla/angwrene, nee tidá’ haratlintaaór umuúqo heewo ga kwa/amis. ²⁰ Gadiyér Mungú ma hhitiimaar as muruú /ayma. Ar ló’ mura’ sleémeero ku hhohhó’. Ala muruudá’ hee burngwa /aáy, inós adór tlaakw ga tleehh barnaxes muruuduú /ayma aa dukuutsmo tleehhiít. ²¹ Gawaá adoorihe a tsiní fu’unaay bira meér /aymaaro, laqaá difaái bara meér wahaango, laqaá umuúqo gaaro ar hhiyaawók gu dukuutsmoó i huwaahuuw. ²² Kuúng haratlintaaoorók a koón daanduú muruuwihe. Kuúng haratlintaaoorók tisíng kilók koomeek dír geerá Munguhe. Heé amohhoó’ a kudá’ ti kilós sakwasleemuutaaká baraá muunuúwose gawaá muruudá’ aa tsawdiiti tleehhamooro. ²³ Ala heedaádá’ xuruumiít, gawaá gadaádá’ i /ayi inós kwaa sakwasleemuút. Asma inós gadaádá’ gaa /ayiiká ar haratlintaao. Umuúqo gaaro ar baraá haratlintaaór dahhaaká a tlakweema.

¹ Ateéká’ /uuruú koomá’ baraá haratlintaaooro, atén gár tiwa hariím a mukdá’ haratlintaao niiná un alee/iimisaán ar daqaatlakwér haratlintaaor’ín kawa gagaaraan. Ala a gídaabaheeká atén kilootén tin sla’atimisaán. ² Umuúqo heewo baraá tla/angwrene masók inslaawmoowós gun sla’atimis as hhooeema ngiwa slay, nee as iwa kwa/i baraá haratlintaaoorose. ³ Asma Kristo sleeme inós taa kilós sla’atisiiká. Ala inós gooirí gana boo/eés, tí kah gídaabá, “Niqimisuudá’ kuúng tura niqimiís nee muu, aníng una sláw.” ⁴ Ala Gooi sleémeero tidá’ taa qaroó gooín, kana gooín as atén tiwa intsaahhatimis. Asma atén qitla nee gurkwa/amis u slaslawaán baraá Gooiro. Gawaá adoorihe a gawduwaán baraá haraxu’utirene. ⁵ Qitla nee gurkwa/amis amór i dahhi a amór Mungú. Gawaá adoorihe Mungú kuungá’ nu alee/iisi as tawa hota’ ar muunuú wák, ar Yesu Kristo kuwa eeharahada’ ar adoodá’ inós ira hoót. ⁶ Daqaní kuungá’ a aleesleerá’ Mungú, Baabuú Aakoorén Yesu Kristo, kuwa xirfayeemisa’ ar muunuú wák nee ar afór wák. ⁷ Gawaá adoorihe kuungá’ ti kiloohúng dah’iimise’e adoodá’ Kristo inós atén tira dahi’ís, as Mungú iwa xirfuuti. ⁸ Án kuungá’ nun baw gídaabá Kristo inós aa sagadiyusmoó múk Yahudi tleehhiít, as ngiwa laqan gídaabá Mungú muruudá’ aa oó’ oo ló’. Inós al’axweesantadá’ aa dír baabi’iirén i oó’ ga boo/ees. ⁹ Nee slám Kristo niri hardáh as múk xoordaá hatlá’ Mungú nguwa xirfayeesi as gurtleemuuwós. Asma kaa gooín gídaabá, “Gawaá adoorihe aníng kuúng u sluufimiís tla/ángw múk xoorduú wa ale, aníng umuuwók u sa daá’.” ¹⁰ Nee slám kaa malé gooín gídaabá, “Kuungá’ múk xoordaá hatlá’, qwalala/é’ dinkwa nee múk Mungú.” ¹¹ Nee malé alé, “Kuungá’ múk xoordu sleémeero, Aako xirfayeemisaak, kuungá’ múk tlahhi’i sleémeero inós diidi’iimisaak.” ¹² Nee slám aarusmo Isaya i kaahi gídaabá, “Heé baraá tlahhoó Yesé daáhh ni hardah. Inós i sihhiit as xoordu sleémeero ngiwa sawaawuti’ii’in. Inós an kudá’ xoordu i haraxuiya’.” ¹³ Mungú, kudá’ haraxu’uti sleémeero i diri’, inós kuungá’ nu hatsiisi qwala/ sleémeerowo nee wayda ar loohír haratlintaao, as haraxu’utirhúng i ló’wa doogiín ar baraá /uuruú Qeeruú hhoohhoó’. ¹⁴ Hhaee’eé’, aníng a xuú’ gídaabá kuungá’ a hatsá’ hhooeemaawo. Nee slám kuungá’ xu’uti sleémeero a koondá’, nee a aleesleerá’ kuungá’ kiloohúng tiwa gurbu’uunda’. ¹⁵ Ala baraá barwaárihe bartakaaro aníng kuungá’ nuna i gooiím ar xaraasleema, as nuwa inslawtis daanduú iidíguudá’ taa qaroó axasé’. Adoorí aníng ana tleéhh as aleesleemuudá’ án naa sláw dír Mungú wa ale. ¹⁶ Asma án Mungú ina geeraharusmoó saalíngw wa tleéhh dír múk xoordaá hatlá’. Gadiyeérí ar geeraharusmoó saaliingw aníng an tlehhiít ar Ya/abtór hho’ ar Mungú ngiwa alki/iit dír múk xoordaá hatlá’, as inooín tawa ilahhooa tleehhiti, tidá’ Mungú aa ya/án, tidá’ taa hhoohhooeés ar Qeeruú hhoohhoó’. ¹⁷ Ala baraá Yesu Kristowo aníng gár tis xirfayeemiis a gadiyeédár Mungú ni tlehhahhiit. ¹⁸ Ala aníng gár ooaro ni qiitl i káhh daanduú gár hatlae, ala aqo har tidá’ Kristo aa tleéhh kilós, ar loohír aníng, as múk xoordaá hatlá’ nguwa amór Mungú i huuwi, as inooín Mungú kuwa iialooeemisi. Gadiyeérí aníng ana tleéhh ar axweesani nee ar tlehhemi’i, ¹⁹ ar layaá /uuruú koomá’ nee ar tlehhema’aá waa/oo/amór koomá’, nee ar /uuruú Qeeruú Mungú. Gawaá adoorihe aníng alki/ituú Ya/abtór hho’ ar Kristo ugwa hhe’eés iimír Yerusalemú wa ale, niri harweeriím ay dír yaamaá Iliriko. ²⁰ Umuúqo daqto aníng gár ni leelehhiit a Ya/abtór hho’ ngiwa alki/iit dír umuú Kristo kuwa axaasiiká, as iimu/úngw taa qaás nee heé hatlá’ aníng masók muwa i tleehhiít. ²¹ Asma Gooi i kat gidaabá, “Mukdá’ iidíguuwós gwa i hardahiiká, gu ar, nee mukdá’ iidíguuwós gwa axaasiiká, gu tsaahh.” ²² Gaarí an gár aníng tisa ilaá/ daqtá yaarire niwa hardah amorhúng i alé. ²³ Ala daxta gadiyér’eé’ aa fák baraá yaamuukae. Nee slám aníng aga ló’wa slaá’ kureeraá yaarire niwa amorhúng i hardah. ²⁴ Gawaá adoorihe hamí aníng ni dirhúng ar waaraáhh, qoomár án bar yaamaá Spaniár káw. Asma aníng gár ni slaa’ a kuungá’ nun ár baraá aaiieene, as aníng niwa qwalalaa/ dinkwa nee kuungá’ har qoomár niinawe. Nee slám a haraxuú’ gídaabá, kuungá’ aníng i alee/isá’ niwa kumiit baraá aaiieene. ²⁵ Ala hamirihe aníng a Yerusalémúr káw, as mukdá’ hhohhó’ oo Mungú nguwa sagadiyuus. ²⁶ Asma múk Kríshaanáy, kudá’ oo baraá yaamaá Makedoníár i dirií’, nee oo baraá yaamaá Akaya, inooín kaa slaá’ ohome kawa ya/aawi as múk hhohhó’ oo Mungú, kudá’ liitlakwén, oo baraá Yerusalemúr i dirií’, kuwa alee/iisi. ²⁷ Inooín kilooín adoorí kana al’axweés, ala tam adoorihe inooín gár kiwa hariím aqo kin alee/iis. Asma mukduú Yahudi inooín múk xoordaá hatlá’ nguna alee/iisiyé’ muruú baraá qeeruuwo. Gawaá adoorihe múk xoordu daxta inooín gár kiwa hariím a múk Yahudi ngun alee/iisiyá’ sleeme muruú slaqoowo. ²⁸ Ala bar gadiyeérí aníng ngaa hhe’eés, nee bar peésarí sleémeero aga haniís, tidá’ taa uhín as inooín, daqaní aníng a tláw ay yaamaá Spania, niri amorhúng ar waaraáhh. ²⁹ Aníng a xuú’ gídaabá án binda hardáh, nin hardáh ar tsuuqa sleémeero kudá’ yaariir awa Kristo. ³⁰ Hhaee’eé’, án kuungá’ nu firiím ar baraá Aakoorén Yesu Kristo, nee ar sla’aaridá’ amór Qeeruú hhoohhoó’ daahh, ilakaaharu tleehhaak dinkwa nee aníng ar iwa aleefiriiriinda’ geerá Munguhe. ³¹ Firiirimé’ gídaabá aníng tiwa ba/amisi dír dabaá mukdá’ aa haratlinti’iikahe, kudá’ baraá yaamaá Yahudír i dirií’. Nee slám firiirimé’ gídaabá, gadiyér’eé’ tidá’ nis Yerusalémúr kaw, ka ya/an nee mukdá’ hhohhó’ oo Mungú. ³² Adoorí bira hhooeér, aníng niqo hardáh amorhúng ar qwala/, Mungú birnga slaá’, niri hungu/uús dirhúng wa ale. ³³ Mungúduú wayduú hanmiís masók i dinkwa nee kuungá’ sleémeero. Amin.

¹ Hho’oorén tí ta babay Fibi ngi dabaahúng i saayiím. Inós a sagadiyuso’ór Kríshaanoó yaamaá Kenkrea. ² Inós ilaoohaak tawa Krishanto’ór adór kuungá’. Ilaoohaak ar adoodá’ múk Mungú wa hariim. Inós umuúqo gár i sla’a dirhunge alee/iisaak. Asma inós múk yaariír gwa alee/iimaamís, tam aníng sleeme. ³ Priska nee Akila intsihhiisaak. Inooín a sagadiyuuse dinkwa nee aníng ar baraá Kristo Yesu. ⁴ Inooín kina lak sage tlaáq as slafingw’eé’ nguwa ba/amisiya’. Aníng inooín in sluufimiís. Ala a aníng kilooeeneeká, ala tam Kríshaanáy sleémeero dír múk xoorduuwo inooín gin sluufimiis. ⁵ Múk Kríshaanáy kudá’ baraá dooín wa saalaaliím intsihhiisaak sleeme. Epaineto, sla’aarusmooeé’, intsihhiisaak. Inós a heé geera oo Kristo gwa ya/an baraá yaamaá Asiaro. ⁶ Mariamu intsihhiisaak. Inós ina ló’wa daawimít as kuungá’. ⁷ Androniko nee Yunia intsihhiisaak. Inooín a múk Yahudi adór aníng wa ale, kudá’ aáng taa tseék dinkwa nee aníng. Inooín ki ló’wa xiríf baraá ya/abuuseero. Nee slám inooín nina giiriné’ Kristo haratlintaaooro ta aninge. ⁸ Ampliato intsihhiisaak. Inós a sla’aarusmooeé’ baraá Aakoowo. ⁹ Urbano intsihhiisaak. Inós a sagadiyusmo dinkwa nee atén baraá gadiyér Kristowo. Nee Stakisi sleeme intsihhiisaak, sla’aarusmooeé’. ¹⁰ Apele intsihhiisaak, kudá’ taa ya/án baraá Kristowo. Aristobulo intsihhiisaak, nee múk do’ose. ¹¹ Herodioni intsihhiisaak, inós a heé tlahhay’eé’. Nee múk doó Narkiso sleeme intsihhiisaak, kudá’ Kristo ngwa haratlinti’iye’. ¹² Trifaina nee Trifosa intsihhiisaak. Inooín gadiyér Aako ngina tlehhiitiyé’ ar ilakaaharu. Persisi intsihhiisaak. Inós a sla’aarusmooeé’ oo gadiyér Aako gaa ló’wa tleehh. ¹³ Rufo intsihhiisaak. Inós a heé taa tsawaár baraá Aakoowo. Nee aayírós sleeme. Inós a adór aayír’eé’ sleeme. ¹⁴ Asinkrito intsihhiisaak, nee Flegoni nee Herme, Patroba nee Herma, nee hhaeedá’ nee inooín dinkwa. ¹⁵ Filologo nee Yulia intsihhiisaak, nee Nerea nee hho’oorós, nee Olimpa, nee múk hhohhó’ oo Mungú sleémeero kudá’ dinkwa nee inooín. ¹⁶ Kuungá’ kiloohúng ti intsihhiimise’ ar ma’amisuú hhohhó’, ar adoodá’ múk hhohhó’ oo Mungú tir ma’amamisi. Múk Kríshaanáy sleémeero oo umuúqo diiro kuungá’ nu intsihhiimiis. ¹⁷ Hhaee’eé’, án kuungá’ nu harhheehhe’eés, ti harmagahhe’ dír mukdá’ foliita, kudá’ dukuutsér qamiím. Asma inooín intsaahhasadár haratlintaao ar kuungá’ taa sleeré’ kaa sií’. Kuungá’ ti paratle’ dir’ine. ¹⁸ Asma múk adór kwí Aakoorén Yesu Kristo gu sagadiyuusiiká, ala a gur’er’ín kilós kan sagadiyuus. Inooín múk xu’uti waslén ngun al/aginá’ ar axweesanay’ín oo tsatsaa’arén nee oo sla’atimís. ¹⁹ Umuúqo heewo iidíguuhúng gwa axaás gídaabá, kuungá’ a múk iialoén dír Ya/abtór hhoe. Gawaá adoorihe aníng a qwalalaá/ as kuungá’. Ala aníng gár ni slaa’ a kuungá’ masók a múk sageloén baraá muruú hhoe, nee an daktana baraá muruudá’ tlakwe. ²⁰ Nee Mungúduú wayduú hanmiís, inós kuungá’ nu /uuruú i haniis oo Neetlaangw kuwa nakaa/aruura’ ar gaanslaay baraá tsa/a’aá ya’aahúng i alé. Aakoorén Yesu Kristo kuungá’ nu tsuuqi. ²¹ Timoteo, kudá’ nee aníng algadiyuusá’, inós kuungá’ nu intsihhiimiis. Nee Lukio nee Yasori nee Sosipato sleeme nu intsihhiimisiyá’. Inooín a múk tlahhay’eé’. ²² Anuúwí Tertio barwaárí ngaa gooiim, nu intsihhiimiís ar baraá Aako. ²³ Gayo kuungá’ nu intsihhiimiis sleeme. Aníng a dahaaymoowós, nee múk Kríshaanáy sleémeero in dír do’ós wa saalaalín. Erasto nu intsihhiimiis. Inós a saayusmoó peésa oo baraá gixsarí. Nee hhiyaarén Kwarto sleeme kuungá’ nu intsihhiimiis. [ ²⁴ Aakoorén Yesu Kristo kuungá’ nu tsuuqi. Amin.] ²⁵ Mungú i xirfuuti. Inós ga aleesláy kuungá’ nuwa gawdeesi baraá haratlintaaooro ar Ya/abtór hho’, tidár daanduú Yesu Kristo, tidá’ aníng ni alki/iit, nee ar lu/aaráydá’ taa luú/ iimír aáng wa ale kuwa geehhooeés. ²⁶ Ala hamí lu/aaráydá’ kwaa geehhooeés ar baraá gooír aaruuse. Nee lu/aaráydá’ kwaa alki/iít dír múk xoordu sleémeero ar hara’ayaadár Mungúduú alhhe’eesay wásl, as múk xoordu sleémeero masók Ya/abtoodá’ hho’ ga iialooees kawa haratlintii’i. ²⁷ Mungúwí, inós kilós an Mungú sagalooár koóm. Inós i xirfuuti ar baraá Yesu Kristo ay alhhe’eesay wasle. Amin.