MARKO

MARKO

¹ Gaarí a iimu/úngw Ya/abtór hho’ daanduú Yesu Kristo, Garmoó Mungú. ² Asma baraá kitaábuú aarusmo Isayuwo kaa gooín gídaabá, “Ga/aaweek, ya/abusmooeé’ u ya/aáw geeraawók wa ale, oo loohirók ga amohhe’eés. ³ Afór hee iiár i qaasaak ar tseeamiim baraá darmuú wa ale, ar kah, ‘Loohír Aako amohhe’eesaak, nee waarahhmawós gan’aasaak.’ ” ⁴ Ala Yohana iri ti’iít, iri baatimiís baraá darmuú wa ale. Iri alki/iít iri oó’, “Hhu’u’umé’ tundu baatimiisi as Mungú tlakweemaahúng ngiwa gurtlay.” ⁵ Xoorór yaamaá Yudea sleémeero nee múk Yerusalemu sleémeero kuri i daqáy, kiri baatimiís baraá yaaér Yordanír wa ale, tlakweemaaín kiwa hhu’u’ún. ⁶ Nee Yohana tsitaywós a tsitoó taa tleéhh ar se’éngw angamía, nee afeetloowós a himú kaahari, nee muruú /aymaarós a iingigi nee danú sla/a. ⁷ Iri alki/iít iri káh, “Heé aleesleemuú koóm oo án i baá/ ni hardah aluueé’ wa ale. Tam aníng a hariimaaká niwa xupuu’ as him’ér ya/ataawós ngiwa slakwekwe’ees. ⁸ Aníng nuna baatimiís ar ma’aay, ala inós nu baatimiis ar Qeeruú hhoohhoó’.” ⁹ De’emaadaádane Yesu iri hardáh, i amór gixsár Nasaretír daahh, ar baraá Galilaya, kuri baatiís nee Yohana baraá yaaér Yordanír wa ale. ¹⁰ Hamtidár kilá’ iwa ti’iít baraá ma’aywo, doori gina ár naa gweeritiyé’, nee Qeeruú hhoohhoó’ i awdiit gawaawós i alé adór hhooki. ¹¹ Afoo nay gawaá doorí wa ilawáts, i kat, “Kuúng a Garmaaeé’, sla’aarusmooeé’, oo aníng iga qwal/atis.” ¹² Hamtidá’ Yesu kuri huúw nee Qeeruú hhoohhoó’ baraá darmuú i alé. ¹³ Ina hoót baraá darmuú wa ale deelo mibeeri tsiyáhh, kuna iiara’ár nee Neetlaangw, inós i dinkwa nee makaá sla/a, nee malayke guna sagadiyús. ¹⁴ Tam alaá Yohana kuwa tseék, Yesu iri daqáy baraá Galilaya, Ya/abtór hho’ ar Mungú gari alki/iít, ¹⁵ iri káh, “Qooma aa bó/, nee waawuti’iimár Mungú naa tseewuúr. Hhu’u’umé’ nee Ya/abtór hho’ haratlintiaagáy.” ¹⁶ Yesu iwa waaraahhi dír afaá tlawtá Galilayaro, Simoni guna ár, nee Andrea hhiyaawós, ta baratsufoó kwakwaahh baraá tlawi, asma tawa ohuusér siyó. ¹⁷ Yesu giri báy, “Qwalaasé’, án eehararé’, án kuungá’ nu intsaahhatís adór muu ngur amor’eé’ huwahuba’.” ¹⁸ Hamtidá’ baratsufay’ín kuri máy, kuri eehaár. ¹⁹ Iwa geerí kumiít gár niinawe. Yakobó Sebedayo nee Yohana hhiyaawós giri ár. Inooín sleeme ta baraá miringamoa, ta baratsufay’ín amohhe’eemiis. ²⁰ Hamtidár kilá’ giri ateét, baabuúín Sebedayo kuri geexáy baraá miringamo dinkwa nee múk slaqwe, tari daqáy kuri eehaár. ²¹ Tari tláy ay Kapernaumu, nee hamtidae bál deelór hungu/umaawo iri dáh baraá doó saaliingw, iri intsaahhatimís. ²² Tari waa/oó/ intsaahhatimisuuwose, asma gina intsaahhatimís adór heé hara’ayár koóm, aa intsaahhatimisiiká adór intsaahhatuusér hara’ayár Musa. ²³ Qoomaadae baraá doó saalingw’ine heeko i deer oo neetlaame aa eér, iri tseé’, ²⁴ iri oó’, “Atén nee kuúng a milá, Yesú Nasareti? Ahaá, nina hardáti as atén tiwa qwaares? Án kuú xuú’ adór tar heemá, Kudá’ Hhoohhoó’ oo Mungú.” ²⁵ Yesu neetlaameedá’ gari iigahhaát iri oó’, “Xasliité’, ti’iité’.” ²⁶ Neetlaameedá’ hee guri pungahhamuúr, iri tsé’ ar afór ur, guri geemeér. ²⁷ Tari ló’wa waa/oó/ sleémeero, tam tiri yaahamisiyé’ tari káh, “Gár adoorí a milá? A intsaahhasár /abéne? Ahaá baré ar aleesleemuwo tam neetlaame gan hara’ayiyín, inós gway iwawá/.” ²⁸ Iidíguuwós ina tsiyaayaaxaát hamtidár kilá’ umuúqo diiro baraá yaamu sleémeero awa bihhér Galilaya. ²⁹ Nee tawa ti’iít baraá doó saaliingo, tari hardáh dír doó Simoni nee Andrea, dinkwa nee Yakobo nee Yohana. ³⁰ Naxés aayór harér Simoni i gawaá qatani, ga/atani gaa ót, nee iidíguuwós kuri oó’ dír Yesu. ³¹ Gari i tseewúy gari dawa óh gari tleés, ga/atanto iri hungú/, giri sagadiyús. ³² Qoomár tsiindo looa iwa dát, kuna múk yaariír i huwahuúw oo tiqtuuse nee oo neetlaamér koóm. ³³ Nee múk gixsa sleémeero ina burumburiít afkuú doó i ale. ³⁴ Múk yaariír oo tiqtír dimbadimbé ga koóm guri hungu/umiís, neetlaamér yaariir gari hingeemiís, sleeme neetlaame gaa mayká iwa axwes, asma gwa xú’. ³⁵ Nee matlatlér boo/e iri tláy iri ti’iít ay dír muu iwa kahhi, iri firín didaádá’ wa ale. ³⁶ Simoni nee kudá’ ti al koomá’ kway leelehhiít. ³⁷ Inooín kuwa sláy kuri báy, “Muu sleémeero i kuúng leelehhiit.” ³⁸ Inós giri báy, “Qwalaasé’ amór hatlá’, amór gixsadaá tsewen, as Ya/abtór hho’ ngiwa alki/iit amorqane sleeme, asma gaarí an gár aníng nisa hardáh.” ³⁹ Iri daqáy baraá ayaá Galilaya sleémeero, iri alki/iít baraá maray’ín awa saaliingo, nee neetlaame gari hingeemiís. ⁴⁰ Heé tiqtír tsatmit ina hardáh dirós, guri i tumbarara’aátb, guri firiirín iri oó’, “Kuúng bar slá’, án i aleesleér iwa hhehhe’es.” ⁴¹ Guri gurtláy, guri dakós i gan’aás guri kwatiít guri báy, “Án a slaá’, hhoohhooúw.” ⁴² Nee hamtidá’ tiqtirós tidár tsatmit iri qútl, inós iri hunguú/. ⁴³ Guri hara’ayín kángw kilá’ wa ale, guri quutliís hamtidár kilá’, ⁴⁴ guri báy, “Ga/aaweek, hee mu /aymuú bawaar, ala tláw ti laqaan dír geeraharusmoó saalíngw múk Yahudi. Muruudá’ Musa aa hara’ayín haniiseek asma hungu/umaawók, as tí iwa lamabu’uungw tleehhit amor’ine.” ⁴⁵ Ala heedá’ iri ti’iít, iidíguudá’ guri alki/iít ar axweesanoó yaariír, nee guri tsiyaayaaxán, tam Yesu pa/aangw gwa slayká oo iwa dahi baraá gixsa ar geehhooeema. Ala iri tsee/aá wa iwiwiít dír muu iwa kahhi, nee umuúqo diiro kuri i daqaqáy.

¹ Alaá deelór niinawe Yesu iri dáh baraá Kapernaumu malé alé, kay axaás gídaabá i doó i dirii’. ² Múk yaariír ina burumburiít, tam pa/aangw aa meetiiká afkuú do’o. Axweesantá Mungú gari dir’ín i alki/iít. ³ Muu iri hardáh oo heé tiqtír sol’omituú koóm gwa dirós i huuw, ku himbebeet nee múk tsiyáhh. ⁴ Nee i tsewuwto kuwa aleeslayká asma boo/oó muu, daanduú do’ kuri fooxiís afi qoomaadá’ inós i dirii’i. Fooxisaro kuwa hhe’eés, tiqtusmoodá’ kuri aweeriís ar hhaftuuwós. ⁵ Yesu haratlintaaor’ín ngiwa ár, tiqtusmoodá’ kuri báy, “Garmaaeé’, tlakweemaawók kaa gurtláy.” ⁶ Nee baraá tla/angw’ine intsaahhatuusér hara’ayár Musa bahh’alé i deer ar iwiwiit, ta baraá muner’ín i axwees gídaabá, ⁷ “Asma milá mis adoorí kah? I Mungú /ooslislín. Heé tlakweema gurtleemuuwo gi aleesláw a heemá? A har Mungú kilóseéke?” ⁸ Ala Yesu gari tsaáhh baraá muunuúwose gídaabá ta adoodá’ axwees baraá muner’ín i alé, giri báy, “Asma milá mas adoorí axwesá’ baraá munerhúng i alé? ⁹ Gár ák inslaahh a gaalá, ar heé tiqtír sol’omituú koóm kuwa báya, ‘Tlakweemaawók kaa gurtláy’, laqaá kuwa bay, ‘Sihhiít, hhaftuuwók gagaareek, hi’imiít.’ ¹⁰ Ala kuungá’ xuaak gídaabá Garmoó Hee aleesleemuu gu kón baraá yaamuuwo oo tlakweema ngiwa gurtlay.” Tiqtusmoodá’ guri báy, ¹¹ “Án a kah sihhiít, hhaftuuwók gagaareek, waátl amór do’ók.” ¹² Iri sihhiít, hhaftuuwós guri gagaár, iri ti’iít geerá muu sleémeero, tam muu sleémeero iri waa/oó/, Mungú kuri xirfayeemiís, tay káh, “Adoorí aga baloó araaniiká.” ¹³ Yesu iri ti’iít malé alé, iri tláy bihhaá tlawi, nee boo/aay sleémeero iri amoorós i daqáy, guri intsaahhatimís. ¹⁴ Tam qoomár iwa waaraahhi, Lawi oo Alfayo guna ár, aa iwiít baraá doó ohomér koódi. Guri báy, “Eeharáng.” Iri tláy guri eehaár. ¹⁵ Tam Yesu iwa dír muruú /aymár i iwiít dír doó Lawiwo, ohomuusér koódi ar yaariir nee tlakuuse tana al iwiít nee Yesu nee eeharuuseerós, asma múk gwa eeharahaar ku yaariír. ¹⁶ Intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo kuwa ár, iwa dinkwár wa /ayin nee ohomuusér koódi nee tlakuuse, eeharuuseerós kana báy, “Asma milá mis al /ayiná’ nee ohomuusér koódi nee tlakuuse?” ¹⁷ Yesu adoodá’ ngiwa axaás, giri báy, “Múk slaqoo hhó’ i qwaslaarmoó leelehhiitiiká, aqo har tiqtuuse. Aníng naa hardahiiká as gan’amuuse ngiwa ateetiim, ala nina hardáh as tlakuuse.” ¹⁸ Eeharuusér Yohana nee múk Farisayo tawa gwaawín, naxés muu iri hardáh dír Yesu, kuri báy, “Ahaá baré eeharuusér Yohana nee eeharuusér Farisayo i gwaawawiín, eeharuuseerók gaálay i gwaawawiin.” ¹⁹ Yesu giri báy, “War/aá garmoó duuxuxuúm mihar gwaawiná’ qoomár barta dinkwa nee garmaadá’ duuxuxuúm? Qoomaadá’ sleémeero tawa dinkwár i dirii’i nee garmoó duuxuxuúm, gár tas gwaawin i káhh. ²⁰ Ala deelo i hardát ar garmoó duuxuxuúm kuwa hingeesi, nee deeloodá’ an deelór tawa gwaawin. ²¹ “Hee i kaahh oo warqamoó /abén gu hiriít gawaá inqwaarír aa gwa’. Ala burungwa hiriít, warqamoodá’ /abén inqwaaridá’ aa gwa’ ga hhitín, nee didá’ aa feehhit i ló’wa doogiín. ²² Tam hee i kaahh oo buurár hamhaamic ga qamamiím baraá dahhaaroó qarén. Biringa qaás, buuraadá’ dahhaaráydá’ gu tsú/, buura iri ku’út, nee dahhaaráy iri hhitiruut. Ala buurár hamhaami dír ki qamamin a baraá dahhaaroó /abén.” ²³ Yesu nee eeharuuseerós tawa waaraahhi ar baraá qamaá angaáno deelór hungu/umaawo, eeharuuseerós angaáno guri pikimís. ²⁴ Yesu kuri báy nee múk Farisayo, “Ga/aaweek, eeharuuseerók baré adór hariimaaká gan tlehhít bál deelór hungu/umaawo.” ²⁵ Giri báy, “Aga soomusi’iikáhe adoodá’ Daudi aa tleéhh qoomár iwa gaa konká, nee iwa qwariít? Inós nee mukdá’ ti al koomá’ ²⁶ tana dáh baraá Doó Mungú qoomár Abiyatari tawa geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi. Inós mikaáteedá’ taa qaás as Mungú gari /aáy, tidá’ hariimaaká /aymaaro, aqo har geeraharuusér saalíngw múk Yahudi kilooín. Gari haniís sleeme dír mukdá’ nee inós ti al koomá’.” ²⁷ Giri báy, “Deelór hungu/uma kana tleéhh as hee, ala hee kwa tleehhiiká as deelór hungu/uma. ²⁸ Ala Garmoó Hee an Aakoó deelór hungu/uma sleeme.”

¹ Yesu iri dáh malé alé baraá doó saaliingw, nee baraadane heeko i deer oo dakós aa sol’oot. ² Kuri gigidín gídaabá kuwa ari, áx heedaádá’ gu hungu/uúsi deelór hungu/umaawo, as kuwa sakwasleemuuti. ³ Heedaádá’ dakós aa sol’oot guri báy, “Baraá tla/aangw i sihhiiteek.” ⁴ Giri yaahaás, “I hariínda deelór hungu/umaawo gár hhoo’ tleehhamooro laqaá gár tlaakw, hee hungu/usa Iaqaá gaasa?” Tari xasliít. ⁵ Iri gurhaamuút asma gawdeemaá muner’ín, giri ilá i duxún bihhe sleémeero ar buhhta, heedaádá’ guri báy, “Dakók gan’aaseek.” Inós dakós guri gan’aás, dakós iri hunguú/. ⁶ Hamtidár kilae múk Farisayo iri ti’iít, ta kwasleemár tlehhiit daanduú Yesu dinkwa nee múk Herode, adór kur gaasi. ⁷ Yesu tiri paraátl, inós nee eeharuuseerós, iri tláy amór tlawi, kuri eehaár nee boo/oó yaariír oo muu. Mukwí sleémeero amór i dahhi a amór yaamaá Galilaya nee yaamaá Yudea, ⁸ nee gixsár Yerusalemu nee yaamaá Idumaya nee gayuú Yordani nee bihhér Tiro nee Sidoni. Mukwí Yesu guri i daqáy asma iidíguú muruudá’ sleémeero aa tlehhiít, kwaa axaás. ⁹ Eeharuuseerós gari báy, “Miringamo tseweesare’ dir’eé’ ale, asma boo/aay miwa tliíq.” ¹⁰ Asma múk yaariír guna hungu/uumiís, tam sleémeero awa slahha’amuú dimbadimbé ngu koomá’ kuri i tseewúy ar tliqa as kuwa kwatitár wa slai. ¹¹ Nee mukduú neetlaame aa eér umuúqo siiwaro Yesu burkwa ár, in tumbarara’aamiit dír geeraawós i alé, tan tseeamín ta kaahi, “Kuúng an Garmoó Mungú.” ¹² Giri ló’wa hara’ayín gídaabá, “Án mi xu’utisara’.” ¹³ Yesu iri tsa/án gawaá tlooma, kudá’ inós aa slaá’ giri ateét, kuri i daqáy. ¹⁴ Múk mibá nee tsár guri tsawaár as tawa dinkwa nee inós, nee nguwa ya/aawi alki/ituú axweesantá Mungú wa ale, ¹⁵ slám /uuru nguwa kona’ oo neetlaame hingeemis. ¹⁶ Eeharuuseedá’ mibá nee tsár gana qaás. Inooín a kuká’, Simoni, kudá’ aa umuú hatlá’ i tsaát tawa Petro, ¹⁷ Yakobo garmoó Sebedayo, nee Yohana hhiyoó Yakobo, giri umuú hatlá’ i tsaát, a Boanerge, gídaabárós a daaqoó tsimaahhuuse, ¹⁸ Andrea, nee Filipo, nee Bartolomayo, nee Matayo, nee Tomaso, nee Yakobó Alfayo, nee Tadayo, nee Simonudá’ yaamuuwós aleeslaáqwd. ¹⁹ Nee Yuda Iskariote, kudá’ Yesu gu sakií/. ²⁰ Aluudae Yesu iri waátl amór do’. Boo/aay iri burumburiít malé alé, tam inooín pa/ángw muruú /ayma kur /ayi kwaa slayká. ²¹ Múk dooín iidík nguwa sláy iri ti’iít as kuwa oohi, asma ta kaahi, “Fuquraangós aa /aarúy.” ²² Nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, tidá’ naa amór Yerusalemú wa awet ina kát, “Inós kwaa áy nee Beelsebuli, kudá’ úr oo neetlaame, nee i neetlaamér gusiisín ar /uuruuwós.” ²³ Muu guri ateét guri i axweés ar slaqsi’i, iri oó’, “Neetlaangw kilós hingeesaro ti aleesláya? ²⁴ Nee waawuti’iima birti tlaampa’aamís kilós ale, waawuti’iimadá’ sihhiita ga aleesleeraaká. ²⁵ Nee do’ birti tlaampa’aamiis kilós ale, do’dá’ sihhiita ga aleeslayká. ²⁶ Nee Neetlaangw bar inós kilós taa i haratláy bir slaaqw, sihhiita ga aleeslayká, alá iqo harki/isoó kón. ²⁷ “Heé dahamu gu aleesláw baraá doó heé /uuruú koóm i kaahh, xoosla gay hayoh, barnaxes heedaádá’ /uuruú koóm gwa tseegiiká ala alé, daqaní do’dá’ gway sangw /awa/awín. ²⁸ “Án a kah, tlakweema sleémeero awa muu ki gurtláy, nee /ooslislingw’ín sleémeero oo Mungú kuwa /ooslislin, ²⁹ ala heé Qeeruú hhoohhoó’ gwa /ooslin, tlakweemaawós ki baloó gurtlayká, aqo tlakweemaawós nin iwiwitiyá’ daanduuwós wa ale ay kureeraá kureér.” ³⁰ Inós adoorí gana oó’ asma adoodá’ inooín tawa kaahi, “Neetlaame gwa eér.” ³¹ Aayoorós nee hhaeewós awa daaqaay tari hardáh, tari tsee/áy sihhiít, hee kuri ya/aáw inós nguwa ateeti. ³² Nee boo/aay aa iwiít, inós kwa harweér kuri báy, “Ga/aaweek, aayoorók nee hhaeewók ta tsee/áy dirii’, ta kuúng leelehhiit.” ³³ Giri i ilawaáts iri oó’, “Aayor’eé’ nee hhaee’eé’ a ín heemá?” ³⁴ Mukdá’ aa iwiit guri i qaytsiít, kudá’ gwa harweer bihhe sleémeero, iri oó’, “Ga/aawaak, aayor’eé’ nee hhaee’eé’ a kuká’. ³⁵ Asma umuúqo heewo oo sla’aarír Mungú ga tleéhh, kudá’ an hhiyaaeé’ nee hho’or’eé’ nee aayor’eé’.”

¹ Yesu iri malé iimu/ún intsaahhatimisuuwo afaá tlawtá wa ale. Boo/oó yaariír guri i burumburiít. Inós iri tsa/án gawaá miringamooko baraá tlawtí dirií’, as tliqa, iri iwiít. Nee boo/aydá’ sleémeero gwa i burumburiit i afaá tlawtí dirii’ amór yaamaá kaahaar. ² Muruú yaariír guri intsaahhatimís ar slaqsi’i. Qoomár iwa intsaahhatimisi iri oó’, ³ “Iia qaasaak, dahaasusmo ina dahaasíngw áy. ⁴ Nee qoomár iwa dahaasin, dahaasiingw bahh’alé ina paáhh afaá loohi. Tsir/o niri hardát, dahaasingwdá’ guri /ák. ⁵ Dahaasíngw hatlá’ ina paáhh gawaá tla/u, didaádár hhapér yaariir iwa kahh. Nari ti’iít ar gaanslaay, as hhapér bu’uut iwa kahh gawaá daanduú tla/uudae. ⁶ Nee tam tsee/amá iwa gwa/aát iri káh, asma dír dee/ár nguy sihhi i káhh. ⁷ Dahaasíngw hatlá’ iri paáhh baraá laqaya’, laqayaadá’ niri uraarayé’, dahaasingwdá’ kuri tliíq, iri laqwaaliiká. ⁸ Dahaasíngw hatlá’ iri paáhh dír hhapér hho’. Dahaasingwdá’ niri ti’iít, iri uraaráy, iri laqwaál, oo wák mibeeri tám, nee oo wák mibeeri lahhoó’, nee oo hatlá’ tsiiru.” ⁹ Iri oó’, “Heé iiaá axamis gi koóm, i axaasi.” ¹⁰ Boo/aydá’ yaariír sleémeero iwa quútl, Yesu iri kilós meét. Nee mukdá’ didí meet guri i daqáy dinkwa nee eeharuuseedá’ miba nee tsár, iidíguú slaqsi’iidá’ kuri yaahaás. ¹¹ Yesu giri báy, “Kuungá’ xu’uti aga sleeré’ daanduú iidíguudá’ taa luú/ oo baraá waawuti’iimár Mungú, ala dír mukdá’ hatlá’ oo tsee/aawo kan kah ar slaqsi’i, ¹² gídaabá, ‘Ta qaytsiti makawa ár, ta axaasi, ala gídaabá makawa tsaáhh, Mungú mukuwa i warqáy nee gurtleemuú tlakweema munguwa slayé’.’ ” ¹³ Giri yaahaás, iri oó’, “Kuungá’ slaqsaywí u xua’akáhe? Ala slaqsi’i sleémeero adór kir tsahha’? ¹⁴ Dahaasusmoodá’ gár i dahaasin a axweesantá Mungú. ¹⁵ Axweesantá Mungú tidá’ aa pahh baraá loohi, an mukdaádá’ gaa axaas, nee Neetlaangw iri hardáh, gay hingeés tidá’ taa dahaás baraá muner’ín i alé. ¹⁶ Tidá’ taa dahaás gawaá tlaa/a an mukdá’ axweesantadá’ gaa axaas, nee gari ilaóh ar qwala/. ¹⁷ Ala dee/ár i kaahh baraaine, nee tan hoot qoomár niinawe. Aluudaádae slahha’amaaye laqaá gusisiingw binda ti’iít as daanduú axweesantadá’, tari dukuutse. ¹⁸ Nee axweesantadá’ taa dahaás baraá laqaya’ an mukdá’ gaa axaas, ¹⁹ nee tari daawimiit as muruú slafiingw oo baraaká’ yaamu. Daqaari’iimár yaamu gina uurúx, nee ilatleerír muruú dimbadimbé oo baraaká’. Gawaá adoorihe axweesantadá’ pa/ángw ir laqwal gwa sleeriiká. ²⁰ Nee axweesantadá’ taa dahaás baraá hhapér hho’ an mukdá’ axweesantadá’ gaa axaas, nee gari ilaóh. Axweesantadá’ irí laqwál baraá muner’ín i alé, oo wák mibeeri tám, nee oo wák mibeeri lahhoó’, nee oo hatlá’ tsiiruú wák.” ²¹ Giri báy, “A adoomá? Hee i deéro oo tsaa’asi ga dír geetlákw i qaás, laqaá guruú qatani? Dír kay qamamin a dír geehhoo’. ²² Umuúqo gaaro ar geehhooeeká i geehhoouúr, nee umuúqo gaaro ar taa luú/, ka geehhooees. ²³ Hee barnaxes iiaá axamis gi kón i axaasi.” ²⁴ Giri báy, “Qaytsité’, har qoomaydá’ kuungá’ tar qoomaamesa’, kungu kuungár qoomeemees, nee slamtí kungu har waarahhaas. ²⁵ Umuúqo heewo oo gár koóm ka dook, nee kudá’ gár koomaaká, tam tidá’ niina i kon ka hayoh.” ²⁶ Iri oó’, “Waawuti’iimár Mungú slaqsaywós a adór heé aa dahaasin. ²⁷ Dahaasingwdaádá’ niri ti’iít, iri uraaráy umuúqo deeloóro ar adór inós i xuiiká, asma inós xweeraawo in guu’, tlaatla/ango in gadiyeeduuwós i tláy. ²⁸ Asma balaangw ina baraá hhapér wa kilós /aluús, haywi niri ti’ít, aluuwo hhaansli, aluuwo tari balaangw. ²⁹ Balaangw iwa haamaár, tsataay guri óh, asma bu’uungw aa xáy.” ³⁰ Iri oó’, “Waawuti’iimár Mungú gár kar slaqsan a milá? Laqaá slaqsoó kar qoomeesaan a umós? ³¹ Waawuti’iimarí a adór ilmoó xa’anooko ta bay haradaáli. A ilmoó niiná ló’wa ale baraá dahaasiingw sleémeerowo. ³² Ala burkwa dahaás in uráy, iri kiintuú úr tleehhiit oo xaa’aá gauuwós sleémeero gi baá/. Haleemaá uren gay tleehh, tam tsir/o maray’ínf giri tlehhít baraá mahhatírós i alé.” ³³ Axweesantós gana alki/iít dir’ín i alé ar slaqsa’aá yaariir awa adoorí, qoomár har inooín axaasaro taa aleesláy. ³⁴ Umú gár aa dir’ín i axweesi, gana axweés ar slaqsi’i, ala dír eeharuuseerose sleémeero gana gwa/atís qoomár tawa kilooín. ³⁵ Baalaadár kilae tsiindo niwa xayé’, eeharuuseerós gari báy, “A gayuuqá’ i waarahhaán.” ³⁶ Mukduú hatlá’ kuri geexáy, tay al tláy ar miringamoodá’ inós i dirii’i, nee miringér hatlá’ tay koné’. ³⁷ Fur’ár ur gina baraá tlawtí eér, ma’aay fur’a giri leexwanduúr, nay tsifaqamiitiyé’ baraá miringamoó i alé, nee miringamo iri lak haáts ma’aywo. ³⁸ Yesu inós i guu’ baraá miringamoó wa ale amór alu, sagós gwa gawaá geeohomaár i qaás. Kuna tleés kuri báy, “Intsaahhatusúmo, a gaarookáhe diroge atén tawa qwaaraan?” ³⁹ Ina tláy, fur’a gari i gahhaát, tlawi gari báy, “Xasliít, amohhooúw.” Hamtidár kilae fur’a iri xaslít, tlawi iri ló’wa amohhoouúr. ⁴⁰ Giri i ilawaáts, “Mas adoosír da’ayumitá’? Haratlintaaorhúng i káhha?” ⁴¹ Daér ur giri eér, tari kilooín axweés, tari oó’, “Heewí a heé adoomá? Asma fur’a nee tlawi tidá’ ngaa báy ngi tlehhiitiyá’.”

¹ Tari hardáh gayuú tlawi baraá yaamaá múk Gerasi. ² Hamtidár kilae niwa gawaá miringamoó wa aweér, tina doogiyé’ nee heeko neetlaame aa eér, i amór /aantaá daahh, ³ asma inós amoodár /aantu gan hootaatín. Tam heé ila/aro gwa aleeslay i kaahh, tam tseegamooro. Tam qutúr sleeme ila/aro guna harslaaqaát. ⁴ Asma daqtá yaarire ku tseegaagiit ar qutúr daba’ nee ya’aawo, ala gun tlaqaqaat. Tam heé /uuruuwo gwa aleeslay i kaahh. ⁵ Nee deelo slémeero xweera nee tlaatla/aango amoodár /aantu gin wa iwaawiit, nee gawaá tlom’i. Nee slám in tseeamaamín nee tin tlaaqaaqán ar tlaa/e. ⁶ Heedaádá’ Yesu nguwa amorqá’ saáw i ár, guna i ta’aín, guri i tumbarara’aát, ⁷ iri tseé’ ar afór ur i kaahi, “Yésu, Garmoó Mungú Gawa, án nee kuúng a milá? Un firiím ar umuú Mungú, mi slahhe’eemisaar.” ⁸ Asma geeraawo Yesu neetlaame gana báy, “Kuungá’ neetlaáme, dír heesíng geexawaak.” ⁹ Yesu guri yaahaás, “Umuuwók a heemá?” Iri oó’, “Umuueé’ a Daqa, asma atén ti yaariír.” ¹⁰ Heeduú neetlaamér koóm Yesu guri ló’wa harhheehhe’eemiís, asma neetlaameedá’ mingiwa huúw baraá ayaá hatlá’. ¹¹ Nee daqtá ur ar baynu i deer didaádae ar ta de’en bihhaá tloomár wa ale. ¹² Neetlaameedá’ Yesu guna harhheehhe’eemís guri beér, “Atén ti hup amór baynu asma kiwa awaan.” ¹³ Yesu iri ya/án. Neetlaameedaádá’ heedaádá’ guna geexeér, baynu giri eér. Daqtadár baynu sleémeero iri /ét ar ti’iingw baráy alé, iri /ét baraá tlawi. Daqtadá’ iri baraadí qátl, faaroorós a kume tsár. ¹⁴ De’eamuusér baynu iri góp, iidíguudá’ guri alki/ít baraá gixsár wa ale nee inslaawaydae. Muu niri ti’iít kawa ari gadá’ aa tleehharut. ¹⁵ Tari daqáy amór Yesú i alé, heedaádá’ geeraawo neetlaamér koóm kuri ár, aa iwiít, i tlabaawós kón, nee fuquraangose. Inós an kudaádá’ geeraawo daqtadá’ koóm. Tari da’ayuút. ¹⁶ Nee mukdaáduú tlehhemi’iidaádá’ gaa geerí ar, kari alki/iít gár heedaádá’ neetlaamér koóm gwa eer geeraawo, nee iidíguú baynu. ¹⁷ Yesu kuri firín iwa quutli didár ayaaine. ¹⁸ Qoomaadá’ inós iwa tsa/a/an gawaá miringamoó i alé, heedaáduú geeraawo neetlaamér koóm guri firín as tiwa kona’ nee inós. ¹⁹ Ala Yesu gwa ya/aniká nee inós tiwa kona’. Guri báy, “Tláw amór doohúng nee amór mukók, gár afhhamít ar Aako naa kuúng i tleéhh alki/iiteek dir’ín i alé, nee adór inós ura gurtláy.” ²⁰ Iri tláy baraá yaamaá Gixsadaá Mibaangw, muruudá’ slahhaá’ oo Yesu aa inós i tleéhh guri iimu/ún alki/ituuwo. Muu sleémeero guri waa/oo/amór wa ár. ²¹ Qoomár Yesu niwa gayuuqá’ wa kií/ ar miringamo, múk yaariír guna i barumburiít qoomár iwa afaá tlawtí dirii’i. ²² Heeko úr oo doó saaliingw guri didí áy. Umuuwós a Yairo. Inós Yesu nguwa ár, iri tumbarara’aát dír ya’aawós i alé, ²³ guri ló’wa firín iri oó’, “Dasir’eé’ tooka niina i afkuú bohóngw i dirí’. Xa qwaláng, dakók i qaaseek, i hungu/, miwa gwá’.” ²⁴ Tiri koné’ nee inós. Mukdá’ yaariír guri eehaár ar tliqa. ²⁵ Nee /ameenirka i deer ar tiqaaqiim kureeri mibá nee tsár ar tiqtír ubíngw tseerdu. ²⁶ Slahhe’emisuú yaariír gwa slaasleér ar dabaá qwaslaarér yaariir. Muruuwós sleémeero iri faák, sleeme aa gaa buiiká, aqo har tiqtirós gana albúhh. ²⁷ - ²⁸ Iidíguú Yesu nguwa axás, iri baraá tla/ángw múk ar ót ay alaá Yesu, iri baraá muunaáwós i ó’, “Inqwaarirós kilós bara sangw kwatiít, a hunguú/.” Inqwaarirós gari kwatít. ²⁹ Hamtidár kilae tseerduuwós nay qawiyé’, gari kilós tsáhh baraá slaqwtose gídaabá aa hungú/. ³⁰ Hamtidár kilae Yesu gari tsaáhh gídaabá /uuruuwós oo hungu/umis i gadiyuus dír heekó wa ale. Iri amór múk i warqáy iri oó’, “Heé inqwaarir’eé’ gaa kwatiit a heemá?” ³¹ Eeharuuseerós guri beér, “Múk yaariír adór ur tliqiít u qa/eerakáhe? Kuúng mas malé yaahamís gídaabá, ‘Heé án iga kwatiit a heemá?’ ” ³² Iri qaytsiít bihhe sleémeero, asma heé adoodá’ gaa tleehh nguwa artá wa slai. ³³ /Ameenír aáng iri daaraxát daeero, asma gaa xú’ gár ga wa tleehharut, iri hardát amór Yesu, iri dír ya’aawós i tumbarara’át, looeema sleémeero giri dirós i alki/ít. ³⁴ Yesu gari báy, “Dasir’eé’, haratlintaaoorók kiíng iga hungu/ús, tláw ar wayda, adoosíng tara hungú/ koomeek.” ³⁵ Iwa baraá axweesantadí kahhi, mukko nina hardáh, i amór doó heedaádá’ úr oo doó saalíngw daahh, ta kaahi, “Dasirók aa gwá’, gár Intsaahhatusmo kus malé daawitimiisaan daxta i káhh.” ³⁶ Yesu axweesantadá’ ngiwa axaás kawa axweesi, heé úr oo doó saaliingw guri báy, “Ma da’ayumiitar, án haratlintiáng.” ³⁷ Tam heé aa ya/án i kaahh oo nee inós ti koomá’, a har Petro nee Yakobo nee Yohana, hhiyoó Yakobo. ³⁸ Tari hardáh dír doó heedaádá’ úr oo doó saaliingw. Yesu múk yaariír guri ár oo aa amoqwaar. Inooín ta /aa/amín nee ta tsuunquumiis ló’wa ale. ³⁹ Iwa baraá doó i dáh, gina báy, “Masa amoqwadé’? Nee mas /aa/amiindá’? Dasi aa gwaiká, in gú’.” ⁴⁰ Kuri wa qaseesén ló’wa ale. Inós mukduú hatlá’ nguwa hhe’eés tsee/áy duuxaro, baabuú dasiidaádá’ nee aayír’ín ginara tláy, nee mukdá’ nee inós ti koomá’, tari dáh amoodár dasi i diri’. ⁴¹ Dasiidá’ gari dawa óh, gari báy, “Talita kum,” gídaabárós, “Dási, án a kah tláw.” ⁴² Dasi iri sihhít, iri hii’imít, asma a dasír kureeraá mibá nee tsár gaa eer. Adoodá’ kari waa/oo/amór úr wa ár. ⁴³ Giri hara’ayín ló’wa ale gídaabá, “Kaangwí mu dír heé i ooara’.” Giri báy, “Dasi muruú /aymár i haniisaak.”

¹ Yesu nina tláy amoodá’ wa ale iri kií/ ayaaín, nee eeharuuseerós ti koná’. ² Bál deelór hungu/umaawo múk yaariír guna intsaahhatimís baraá doó saalíngw wa ale. Inooín intsaahhatimisuuwós kuri waa/oo/amór wa ár, tari oó’, “Kwí amór tí sleémeero ngiwa sláy a amá? Sagalooarí taa heewí haniís a sagalooár adoomá? Nee muruú xuawásl kwí i tlehhiiti a milá? ³ Kwí a kudá’ oo maraá tlehhahhitakáhe? Aayoorós a Mariamu, hhaeewós a Yakobo nee Yose nee Yuda nee Simoni. Hhaeewós awa dasu a kudá’ ayaarén i diriiá’áke?” Kuri insareéhh. ⁴ Yesu giri báy, “Aarusmo dír kuwa ilaiwawa/iiká i káhh, aqo har dír ayaawós nee dír mar’eefoowós nee dír múk dooín.” ⁵ Ala inós gár aa tleéhh iri káhh baraá muruú xuawaslene baraá ayaadaádae, aqo har tiqtuusér niina gana dabáy qaás, gari hungu/uús. ⁶ Inós iri ló’wa waa/oó/ as haratlintaaor’ín wasle. Yesu iri baraá inslaawaydá’ wa hi’iimiít iwa intsaahhatimisi. ⁷ Eeharuuseedá’ mibá nee tsár gari ateét gari iimu/ún ya/abitooro tiwa tsár wa koomakona’, gari /uuruú i haniís oo neetlaame hingeemis. ⁸ Giri hara’ayín gídaabá, “Bar aa’aá keerá’ gaa ma huuwara’, aqo har hhara kilós. Muruú /ayma mu huuwara’, tam tlakwaay, tam peésár baraá tlin’i. ⁹ Ya/ata’ dahaasaak, inqwar mu tsadér wa huuwara’.” ¹⁰ Giri báy, “Umuúqo diiro bara hardaté’, dír doó wák wa hootaak ay dír deelorhúng i fak didae. ¹¹ Dír kuungá’ tunduwa ilaohiiká, nee axweesantahúng kawa slaiká axaasaro, quutlé’, didá’ geexawaak, teeri ka alí kukuá’, adór gurbua dir’ine.” ¹² Tari tláy Ya/abtór hho’ ar Mungú kawa alki/iiti gídaabá muu iwa hhu’u’un. ¹³ Neetlaamér yaariir kari hingeemiís, tiqtuusér yaariir kari sliík di/itár alé, kari hungu/uumiís. ¹⁴ Waawutmo Herode iidíguuwí guna axaás, asma iidíguú Yesu umuúqo diiro kwaa axaás. Muu i kaahi, “Yohanudá’ Baatimaamiís naa waasleé/, gawaá adoorihe /uuruuwí in baraawós wa gadiyuus.” ¹⁵ Bahh’alé ta kaahi, “A Eliya.” Bahh’alé ta kaahi, “Kwí a aarusmo adór aaruuseedár bál geera.” ¹⁶ Ala Herode tí ngiwa axaás iri oó’, “Heesíng a Yohana kudá’ naa saga tsaát nina waasleé/.” ¹⁷ Asma Herode inós muu guna ya/aáw, Yohana kuri óh, kuri tseék. Gár adoorí ngisa tleéhh a as Herodia, harér Filipo hhiyoó Herode, tidá’ Herode aa duúx. ¹⁸ Asma Yohana Herode guna báy, “Adoosíng i gan’aaká ar harér hhiyaawók kawa dux.” ¹⁹ Herodia loohi gana leelehhít ar Yohana ngur gas, ala gaa sleeriiká. ²⁰ Asma Herode Yohana gu da’ayumiit, asma ga xuu’ gídaabá a heé gan’amká koóm, oo hhoohhoó’ dír Munguhe. Inós guna amohhe’eemiís asma mukuwa gaás. Axweesantá Yohana gana axamiís ar qwal/amaaye, ala axweesantadaádá’ inós guri sakwasleemút. ²¹ Herodia deelór pa/aangw nguwa sleér, an deeloodá’ ur ar xwaylár Herode kawa inslaslay. Baldae Herode múk yaariír guna dír do’ós i dahi’ís, waawituú baraá gixsadár ayaawós nee múk urén oo askaári, nee múk urén oo yaamaá Galilaya. ²² Dasír Herodia niri hardát iri nét, Herode guri qwala/ás, nee mukdá’ didí dirií’ sleeme. Waawutmo Herode dasiidá’ gari báy, “Án firiimáng umuúqo gár ta sla’a, án ngi haniís.” ²³ Lo’o gari huúw iri oó’, “Umuúqo gár ta sla’a ngi haniís, tam waawuti’iimar’eé’ qasisaro a ya/aám.” ²⁴ Dasi iri tleér ay amór aayir’ín, gari yaahás gídaabá, “Gár ni firiim a milá?” Aayo gari beér, “Ságw Yohanudá’ Baatimaamiís na firiimeek.” ²⁵ Hamtidár kilá’ dasi nina kí/ ar gaanslaay ay dír waawutmo, guri firiín gídaabá, “Gár ni slaa’ a ságw Yohanudá’ Baatimaamiís hamír kilá’ baraá xooslmoó i qaasang.” ²⁶ Waawutmo iri gurhaamuút ló’wa ale. Ala si’ima gaa aslayká as lo’odá’ aa huúw, nee as mukdá’ didá’ wa /ayiím. ²⁷ Hamtidár kilae waawutmo askaarmo guri ya/aáw ságw Yohana kuwa leehhi. Askaarmo iri tláy baraá doó tseegamo. Yohana guri saga tsaát, ²⁸ sagós nguri huúw ar baraá xooslmo, guri dír dasiidí haniís. Dasi guri dír aayir’ín i hanís. ²⁹ Eeharuusér Yohana iidíguuwí nguwa axás tari tláy, slaqwtá Yohana kari leéhh, kari foól. ³⁰ Yesu ya/abuuseerós guri i burumburít, tidá’ sleémeero ar naa tleehhiyé’, nee tidá’ taa intsaahhatimís kari dirós i alki/iít. ³¹ Giri báy, “Qwalaasé’ kuungá’ kiloohúng amór muu iwa kahhi. Hungu/usé’ gár niinawe.” Asma múk yaariír i hardarah nee kuqá’ i tlatláy, inooín pa/ángw tar /ayin sleeme iri qwaár. ³² Tari tláy gawaá miringamo inooín kilooín amoodá’ muu iwa kahhi. ³³ Tawa tláy, múk yaariír giri tsaáhh, tari amoodí tláy ar gaanslaay ar ya’a’ baraá gixsadu sleémeero, tari giirín hardahamuuwo. ³⁴ Inós iwa gawaá miringamoó wa aweér, múk yaariír guri ár, guri gurtláy, asma ngiwa ár a adór bee/ángw de’eamusmoó koomaaká. Muruú yaariír guri intsaahhatimís dir’ín i alé. ³⁵ Looa iwa niinawuúr eeharuuseerós guri i daqeér guri beér, “Yaamuukaáká’ a darmuú tawo. Hám daxta looa aa dát, ³⁶ mukwí geemaweek i tlay, ta áykwí ki/i, nee baraá gixsadu, asma ta /aymár ay.” ³⁷ Yesu giri báy, “Muruú /aymár i haniisaak kuungá’.” Kuri báy, “Muruú /aymár shilíngi tsiire tsár un tlaxór awána kway haniisaán kuwa /ayi?” ³⁸ Giri yaahaás, “Kuungá’ mikaáte ka koonda’ a magá’? Tlawsé’ araak.” Arto kawa hhe’eés tari oó’, “Mikaáte kooán nee siyoó tsár.” ³⁹ Giri báy, “Muu iwitisaagáy gawaá gitsór naa/, múk niiná dirqá’, kuqá’ dirqá’.” ⁴⁰ Tari iwiít ar daqooraay, diirí mibeeri kooán, tiqá’ tsiiru. ⁴¹ Mikaáteedá’ kooán nee siyoódá’ tsár giri óh, iri gawaá doorí qaytsiít iri sluufiís, mikaáteedá’ gari qasmiís dír eeharuuseerós i alé kawa múk i hanmiisi. Nee siyoódá’ tsár guri qasmiís dír muu sleémeero. ⁴² Muu sleémeero iri /ayín tay aáx. ⁴³ Eeharuuse katatoó mibá nee tsár guri dalá/ parhheemaá naa meeti’i dír mikaátér wa ale nee siyó. ⁴⁴ Múk aa /ayin sleémeero a kume kooán, hhawaate kilooín. ⁴⁵ Eeharuuseerós gari báy, “Tsa/amé’ gawaá miringamoó i alé, geerí hi’iité’ ay gayuú Betsaida.” Qoomaadae inós i deelór kah dír boo/ayduú múk i alé. ⁴⁶ Deelo ooaro ngiwa hhe’eés, iri firór áy gawaá tlooma. ⁴⁷ Tsiindo niwa xayé’, miringamo i baraá tla/ángw tlawi. Yesu a kilós amór yaamaá kaahare. ⁴⁸ Eeharuuseerós gari ár i baraá tlawtá wa daawimít, asma miringamo gan’aasa ga ya/a/anká asma fur’a gu ila/aán. Qoomár ságwlooa tleemu iwa xeér, inós i gawaá ma’áy wa hi’iimiit, i amor’ín káy. Qoomár iwa lak waaraahhi, ⁴⁹ kuwa ár i hi’iimiit gawaá ma’áy wa ale, inooine a hhantamo. Tari uú’. ⁵⁰ Asma inooín sleémeero inós kuwa ár, tari amoqwaár. Inós giri báy, “Ma amoqwaqwadiimara’, hee a aníng. Dae mawaak.” ⁵¹ Iri gawaá miringamooín kudí tsa/án, fur’a iri xaslít. Tari waa/oó/ baraá muner’ín i alé, ⁵² asma kaa tsaahhiiká gídaabár mikaáteedá’ a umós, asma muner’ín adoodá’ gaa ya/aandiiká. ⁵³ Tlawi kingiwa faák tari hardáh yaamaá Genesareti, miringamo kuri tseék. ⁵⁴ Inooín tindiwa aweér gawaá miringamoó wa ale. Yesu kuri tsaáhh nee muu. ⁵⁵ Tari haratláy sleémeero, yaamuudá’ kiri harweér, tiqtuuse kari huwahuúw umuúqo dír kwi axaasi. ⁵⁶ Nee umuúqo dír aa kay baraá gixsaduuwo nee tla/ángw ayko tiqtuuse kana dinkwár i qaás. Kuri harhheehhe’eemiís kuwa kwatiiti tam pasltá inqwaarirós. Nee kudá’ sleémeero ngwa kwatimiitiye’ tari hungaaguú/.

¹ Múk Farisayo tana geeraawós i burumburiít dinkwa nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa bahh’alé, tidá’ Yerusalemú daahh. ² Eeharuuseerós kari ár bahh’alé ta /ayín ar dabaá taa hamatliiká ar adoodá’ unuú múk Farisayo i kaahiya’, gídaabá daba’ ki hamaatli bar ta /ayín. ³ Asma múk Farisayo nee múk Yahudi sleémeero daba’ birka hamatliiká ar adoodá’ unuuín i kaahiya’, ta /ayinaká, asma unuuín awa iimír múk urén. ⁴ Tam barta baraá boo/oó daahh, ta ayinaká ay dír ti hamtlin. Nee muruú hatlá’ sleeme ku tlehhahhiit, oo taa hara’ayín dir’ine, adór xooslár muruú /ayma kawa hamtliti, nee dahhaaráy, nee xooslár muqsla. ⁵ Mukdaáduú Farisayo nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa kuri yaahaás gídaabá, “Ahaá, eeharuuseerók unaá múk urén misngi eeharahatká, masta /ayín ar dabaá taa hamatliiká?” ⁶ Giri báy, “Tidá’ Isaya aa aarír wa oó’ daanduú hhaahhafingwhúng a ló’, adoodá’ kara gooín gídaabá, ‘Mukwí aníng i ilaiwawaa/ ar afe, ala muner’ín ka saaw dir’eene. ⁷ Inooín aníng i tawó xirfeemisiyá’. Gár ta intsaahhatimisi a hara’aydaá muu hariimár axweesantá Mungú wa ale.’ ⁸ “Kuungá’ hara’ayár Mungú ana meeré’, unaá muu kiri eehadé’.” ⁹ Giri báy, “Ka hhoo’. Mungú ugwa sié’ asma unuuhúng kiwa ota’. ¹⁰ Asma Musa ina oó’, ‘Baabuúwók nee aayoorók ilaiwawa/eek. Heé baabuúwós gu /ooslisliím laqaá aayo, gár kuwa hariím a gwa’ara.’ ¹¹ Ala kuungá’ a kata’, ‘Hee baabuúwós laqaá aayo birnga báy, gadaádá’ án tiwa hariím kuungá’ i haniisaro daxta ngi haniisaaká, asma aga Mungú i haniís as tawa Korbani. Daqaní tari naagáy.’ Korbani gídaabárós a gár taa Mungú i haniís. ¹² Gawaá adoorihe kuungá’ ugwa ila/é’ ar baabuúwós nee aayo ngiwa alee/iisi. ¹³ Axweesantá Mungú kari warqesé’, as unuuhúng kuwa intsaahhatimisa’, kudá’ taa ilaoté’ amór múk urén wa ale. Muruú hatlá’ oo yaariír sleeme i deer oo ta tlehhahhita’ oo adór kwí.” ¹⁴ Boo/aydá’ guri ateét malé alé guri báy, “Sleémeero iiár i qaasaré’ nee ka tsahhá’. ¹⁵ Gár hee i /ayi, gway slasla/arés, i káhh, aqo har tidá’ baraá muunuú heé daahh, an tidá’ gu slasla/arees. [ ¹⁶ Hee barnaxes iiaá axamis gi kón, i axaasi.]” ¹⁷ Dír muu ngiwa geexáy iri dáh baraá do’, eeharuuseerós guri yaahás iidíguú slaqsaydae. ¹⁸ Giri báy, “Tam kuungá’ sleeme gár ta xua’ i káhha? A xua’aakáhe gídaabá gár hee aa /aáy muunuúwós gu slasla/areská, ¹⁹ asma i datká baraá muunuú heé i alé, aqo har baraá gura’ kilós, aluuwo nin ti’ít, kari kwaahh.” Axweesantihe gari xu’utís gídaabá umuúqo gár /ayma i hariín kawa /ayi. ²⁰ Giri báy, “Tidá’ baraá muunuú heé daahh an tidá’ gu slasla/arees. ²¹ Asma inslaslángw tlákw ám ni dahhi a baraá muunuú hee, kudá’ oo hee iwa fuqtá ay, iwa fiisór ay, iwa tsu/tár ay, ²² iwa tsaatusmo tleehhiti, iwa qahusmo tleehhiti, iwa muruú tlákw tlehhiiti, iwa al/agin, iwa heé mure wásl tleehhiti, iwa iltá tlaákw ar xuumiisi, iwa daanduú heé kaantin, iwa daara/an nee iwa daktu’uuti. ²³ Muruuwí tlákw sleémeero dír i dahhi a baraá muunuú hee, nee an muruudaádá’ oo hee gu slasla/areés.” ²⁴ Yesu iri tláy didae ay amór yaamaá inslaawoó gixsár Tiro nee Sidoni. Iri dáh baraá do’, asma dír i dirii’i muu mingiwa tsaáhh, ala lu/uto taa aslayká. ²⁵ /Ameenirka dasiirós neetlaame aa eér, iidíguuwós nguwa axás, iri amoorós i daqeér, iri tumbarara’át dír ya’aawós i alé. ²⁶ Nee /ameenidá’ ar tlahhoó Yunani, ar bartá múk Sirofoinike. Inós Yesu guna harhheehhe’és neetlaameedá’ ngiwa hingeesi dír dasiirose. ²⁷ Gari báy, “Lakiít na/’íi i ala aaxiye’, asma i hariindaaká muruú /aymár na/’ii kuwa seeawér i kwahhi.” ²⁸ Inós guri beér, “Adoosíng a ló’, Aáko, ala tam seeawér dír muruú /aymár wa xumiis, muruú /ayma kudá’ na/’ii i paahhamisiya’ baré guqo /ák.” ²⁹ Gari báy, “As adoosíng taa oi, kiíng tláw, dasiirók neetlaameedá’ gaa geemeér.” ³⁰ Iri do’ós i wátl, dasiirós gari qatí eér, neetlaame gaa geemeér. ³¹ Yesu iri tláy malé alé baraá yaamaá inslaawoó Tiro, iri waaraáhh ar Sidoni ay tlawtá Galilaya, tla/ángw yaamaá Gixsadaá Mibaangw gunara óh. ³² Heé iia wásl nee afa wásl kuri dirós i huúw, Yesu kuri harhheehhe’eés nguwa dákw i qaasi as nguwa hungu/uusi. ³³ Yesu heedá’ gurira quútl dír muko, ditsaawós giri baraá iiaá heedaádí qaás, iri tsuúq, guri tsifrangw kwatiít. ³⁴ Iri gawaá doorí qaytsiít, adoodá’ gana huwá wa ár, guri báy, “Efata,” gídaabárós a “Gweeriít.” ³⁵ Hamtidár kilae iiaawós niri axaasiyé’, nee tsifrangós iri wanana’aát, axweesani gari aleesláy. ³⁶ Muu guri báy, “Kangwsíng mu heé i ooara’.” Ala inós timnga adoodá’ bayi, tana ak ilakaaharúy alki/ituuwo. ³⁷ Waa/oo/amooro tari harwaaraáhh, tari káh, “Mura’ sleémeero tlehhemuuwo gwa qoomeés. Múk iia wásl axamis gwa aleesláy, nee múk afe wásl axweesani gaa aleesláy.”

¹ Qoomaadae boo/oó úr ina malé burumburiít. Muruú /ayma iwa faák, Yesu eeharuuseerós gari ateét gari báy, ² “Aga gurhaamuút asma boo/aywí wa ale, asma deeloorí tamaawo án nee inooín a dinkwár i diriaán, ala daxta muruú /ayma aa faák. ³ Án bira geemáw tawa watli ar qwari, /ara/eeri gi loohír i eér, asma bahh’alé amór ta dahhi ka saaw.” ⁴ Eeharuuseerós guri beér, “Mikaátér bu’uut mukwí /aymisiro heé ga sláw a heemá baraá darmuuwihe?” ⁵ Gari yaahaás, “Mikaáte ka koonda’ a magá’?” Tari oó’, “A faanqw.” ⁶ Giri báy, “Boo/aay iwiitisaak.” Mikaáteedá’ faanqw gari óh. Mungú guri sluufiís, mikaáte gari parhhamiís, gay eeharuuseerós i hanmiís kawa múk i qasmiisi. ⁷ Sleeme siyoó ninákw ku kón oo niiná. Iri malé sluufiís siyoó wa ale, giri báy, “Dír múk i qasmiisaak sleeme.” ⁸ Tari /ayín tari aáx. Alaá /aymaaro tawa hhe’eés, parhheemaá naa meetiye’ kiri sleés, katatoó faanqw iri haáts. ⁹ Múk aa /ayin a afi qoomár kume tsiyáhh. Giri deelór i oó’. ¹⁰ Inós nee eeharuuseerós tari gawaá miringamoó i tsa/án, tari tláy ay yaamaá ta babay Dalmanuta. ¹¹ Múk Farisayo niri hardáh, nee inós kuwa yaahamiisi asma layár gawaá dooraá daahh kawa dirós i slai, as kuwa tlaampa’amiisi. ¹² Iri /iíf gurhaamiro, iri oó’, “A milá mukú de’emaaká’ mis layár leelehhiit? Án a kah, layár ta laqan i káhh dír mukú de’emaakae.” ¹³ Giri geexáy iri tsa/án malé alé gawaá miringamo, iri gayuuqá’ i waaraáhh. ¹⁴ Eeharuuse muruú /ayma gwa gunqaarés huwto, aqo har mukatmoó wák kilós kun kón gawaá miringamoowo. ¹⁵ Giri gurbuú’ giri báy, “Ga/aawaak, ti harmagahhe’ nee gár mikaáte ir sluufasluf ar múk Farisayo nar múk Herode.” ¹⁶ Tay kilooín axweés gídaabá, “Gár adoorí ngisa oó’ asma mikaáte kawa koomanaaká.” ¹⁷ Yesu tidá’ ta axweesi gari tsaáhh, giri báy, “A milá muruusíng ta axwesa’ daanduú mikaáte kawa koonda’aaká? Tam hamí a xua’aakáhe, sleeme aga tsahhi’iikáhe? Tundu sage wásle? ¹⁸ A ilaá koondá’, a xumisa’aakáhe? A iiaá koondá’, a axamisa’aakáhe? Sleeme a inslalseera’aakáhe ¹⁹ tidá’ mikaáte kooán ngiwa parhhamiís nee ngiwa haniís dír múk kumér kooán? Katatoó taa hatsisé’ parhheemaá naa meeti’i a magá’?” Kuri báy, “A mibá nee tsár.” ²⁰ “Nee mikaáteedá’ faanqw naa múk kumér tsiyáhh i haniís, katatoó taa hatsisé’ parhheemaá naa meeti’i a magá’?” Kuri báy, “A faanqw.” ²¹ Giri báy, “Aga tsahhi’iikáhe tam hamí?” ²² Tawa hardáh gixsár Betsaidaro, heé taampa kuna amoorós i huúw. Yesu kuri harhheehhe’eés nguwa kwatiiti. ²³ Yesu heeduú taampa guri dawa óh, gurira quútl baraá gixsaro, guri ila’ i tsuúq, guri dabaawós i qaás, guri yaahaás, “A xumísa daxta?” ²⁴ Heeduú taampa iri qaytsiít, iri oó’, “Muu u ga/áw mak alé, ala a adór xaai tawa hi’iimiti.” ²⁵ Yesu ilaá heedá’ giri malé kwatiít, heé taampa iri qaytsita hhe’eés, ilaawós niri ganaaiyé’ xumsooro, umuúqo gaaro iri geehhoouwa hhe’és. ²⁶ Guri báy, “Waátl amór do’ók, tam baraá gixsa mar oohaar.” ²⁷ Yesu nee eeharuuseerós tari tláy amór gixsadaá Kaisaria Filipi. Tawa hi’iiti loohiro eeharuuseerós gana yaahaás gídaabá, “Muu iwa axweesi mata kaáhi, án a heemá?” ²⁸ Kuri báy, “Ta kaahi kuúng a Yohanudá’ Baatimaamiís. Bahh’alé ta kaahi a Eliya, bahh’alé ta kaahi a aarusmoó wák baraá aaruuseedár aange.” ²⁹ Inós inooín giri yaahaás gídaabá, “Kuungá’ ma katá’, án a heemá?” Petro iri ilawaáts guri báy, “Kuúng an Kristo.” ³⁰ Giri báy, “Tí ló’ ma heé bawara’.” ³¹ Giri iimu/ún intsaahhatimisuuwo gídaabá, “Garmoó Hee gár kuwa hariím a slahhe’emisuú yaariír gun sláy, nee kuwa siasii’i nee bariisee nee geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi, nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, kuri gaas, deelór tám bira waaráhh i waaslee/.” ³² Inós axweesantí gana gwa/atís ooaro. Yesu kurir bihhí suruúk nee Petro, guri iigahhaát. ³³ Yesu iri amór eeharuuseerós i warqáy, Petro guri iigahhaát guri báy, “Tláw, aluueé’ ki/eek, kuúng a Neetlaangw, asma inslawaywók oo Munguheeká, oo múk tawo.” ³⁴ Boo/ayduú muu guri ateét, nee eeharuuseerose, giri báy, “Umuúqo heewo bar aní eehartá wa slaa’, gár kuwa hariím a sla’aarirós gan gunqarees, msalaábarós ngi gagaari, aní eehaari. ³⁵ Asma umuúqo heewo oo slafiingós gu ba/amisár wa slaá’ kilós ale, gu qwaarees. Nee heé slafiingós qwaaresaro gwa ya/an as aníng, nee as Ya/abtór hho’, kwí slafiingós ku amohhoó’. ³⁶ Asma hee yaamu sleémeero timngi slay, gár ngwa gaabuiya’ a milá bar slafiingós oo amór Mungú aa qwaár? ³⁷ Laqaá hee gár i duuxi a umós, ar slafiingós ngur ki/isi? ³⁸ Asma umuúqo heewo oo murumiít as aníng, nee as axweesante’eé’, baraá mukú de’emaakae oo fuquuse nee tlakuuseero, heé adoorí ku sii’ nee Garmoó Hee, qoomár Garmoó Hee birna hardáh ar xirfuú Baabuúwós dinkwa nee malaykér hhohho’.”

¹ Giri báy, “Án a kah, baraá tla/ángw mukwihe múk gwa’ara ga araaká i deer, ay dír ki ari gídaabá waawuti’iimár Mungú naa hardát ar /uuru.” ² Tam alaá deelór lahhoó’ iwa waaráhh, Yesu ginara tláy Petro nee Yakobo nee Yohana, girira tláy ay gawaá tloomár tleer inooín kilooín. Slaqsaywós iri warqáy dír ilaaín wa ale. ³ Tlabaawós nay /awakukuyé’ ló’wa ale, niri miririi/iyé’ adoodá’ hee baraá yaamuuwo ngir aleeslayká /awakeesaro timngi hhuúnts. ⁴ Eliya nee Musa niri didaádá’ wa ti’iitiyé’, naxés ta axwees nee Yesu. ⁵ Petro Yesu guri báy, “Intsaahhatusúmo, atén a diirí diriiaán, ka hhoóeéke isleeraá tám bira tleehhaán, oo wák a kók, kuquú Musa, kuquú Eliya.” ⁶ Asma sleémeero niwa da’ayuutiyé’, tam Petro iwa axweesi gár i kaahi ga xuuiiká. ⁷ Naxés hunki nina ti’ít, giri geehhantés. Afoo nay baraá hunkidá’ wa ilawáts i kat, “Kwí a Garmaaeé’, sla’aarusmooeé’, inós iiár i qaasaak.” ⁸ Nee hamtidár kilae tawa qaytsiít, naxés heé dir’ín i dirií’ i kaahh, aqo har Yesu kilós. ⁹ Niwa gawaá tloomár wa awditiya’ gina báy, “Tidá’ taa aandé’ ma heé i ooara’ ay dír Garmoó Hee ni baraá /aantár wa waaslee/i.” ¹⁰ Tidá’ ngaa báy kari gawaá sager’ín i óh tiwa kilooín yaahamisiya’, ta kaahi, “Gídaabárós a milá tiqá’ iwa kaahi, ‘Garmoó Hee ni baraá /aantár wa waaslee/?’ ” ¹¹ Kuri yaahaás ta kaahi, “Ahaá baré intsaahhatuusér hara’ayár Musa ta kaahi, ‘Eliya ni ala geerí hardah?’ ” ¹² Giri báy, “A ló’ gídaabá Eliya ni ala geerí hardah, nee mura’ sleémeero nguwa /abeemaá i ki/isi. Ala tam adoorihe, adór taa gooín a adoomá gawaá daanduú Garmoó Heewo gídaabá, slahhe’eemisuú yaariír gu sláy nee kuwa waaqaqai? ¹³ Án a kah, Eliya naa qaro hardáh, inooín adoodá’ ta slai sleémeero kari inós i tleéhh, adoodá’ Gooi i kat.” ¹⁴ Tawa dír eeharuusér i hardáh, taxés ti tlaampamisiyá’ ar axweesani nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, boo/oó yaariír oo muu inooín gaa harweér. ¹⁵ Boo/aay sleémeero nguwa ár, tari waa/oó/ tari amoorós i ta’aín sleémeero, kuri taaqweés. ¹⁶ Giri yaahaás, “Gár tiwa tlaampa’amisa’ nee inooín a umós?” ¹⁷ Heeko wák baraá boo/aydane Yesu guri i ilawaáts iri oó’, “Intsaahhatusúmo, garmaaeé’ ngwa dirók i huúw, neetlaame gwa afa qwaarés. ¹⁸ Nee umuúqo neetlaame burngwa eér, gun yaamúr sláhh, slooro nay afkós wa ti’ít, nee i sihhinaá qirirtliimiis, nee inós sleeme i kaahakah. Eeharuuseerók ana ádbáw as neetlaameedá’ ngiwa hinges, ala kaa aslayká.” ¹⁹ Giri báy, “Kuungá’ múk de’emaaká’ oo haratlintaao wásl, án nee kuungá’ ta al hotaatimaan ay xaylá? Nee nu hubaabiim ay xaylá? Garmaasíng amor’eé’ huware’.” ²⁰ Kuri dirós i huúw. Neetlaameedá’ Yesu nguwa aán, garma guri /araamís guri yaamí dáhh, iri gwangwara’amiít yaamuú wa ale, slooro i gawaá afkós wa ti’imít. ²¹ Yesu baabuú garmaadá’ guri yaahaás, “Gaarí ngwa eér a iimír xaylá?” Iri oó’, “Iimír tawa na/aay. ²² Nee daqtá yaarire gu dararáhh baraá asla, nee baraá ma’aay, as ngwa gaasár wa sla’. Adór ta aleesleer bir deer, ti gurtleer nee ti alee/is.” ²³ Yesu guri báy, “Mas kat, Bar aleesleér! Umuúqo gaaro i ya/aán dír kudá’ haratlintaaór kooma.” ²⁴ Baabuú garmaadá’ iri gáwtí tseé’ iri oó’, “Aga haratlintií’, alee/isáng asma haratlintaaor’eé’ ka niina.” ²⁵ Yesu ngiwa ár gídaabá boo/oó muu aa tlaáhh didae, neetlaameedá’ gari iigahhaát gari báy, “Neetlaamér afa wasli nar iia wasli, án a kah, quutlé’ dír heewihe, slám mu baloó i ki/ara’.” ²⁶ Neetlaameedá’ iri /á/, guri ak pungahhamuú úr ar eér, iri qútl, inós naxés a ád heé aa gwaa’ daxta. Múk yaariír tariqo oó’, “Aa gwaá’.” ²⁷ Ala Yesu guri dawa óh guri tleés, iri sihhiít. ²⁸ Iwa baraá doó i dáh, eeharuuseerós guri yaahás qoomár nee inós tawa kilooín, “Ahaá, atén neetlaameedá’ hingeesaro masa aleeslawaniiká?” ²⁹ Giri báy, “Neetlaamér adoorí taworo quutlma gi ya/aandaaká, gár ga aleeslaw a har /uuruú firog.” ³⁰ Tari tláy, Galilaya kanara waaraáhh, nee inós gaa slaiiká amór ta kay hee ngiwa xui, ³¹ asma inós i eeharuuseerós intsaahhatimis. Gana báy, “Garmoó Hee ku qaas gawaá dabaá múk xoordaá hatlá’, inooín kway gaas. Bar gaasaro kwa hhe’eés, deelór tám bira waaráhh i waaslee/.” ³² Eeharuuseerós intsaahhastí gaa tsahhiká, ala kuri da’ayuút yaahasto. ³³ Tari hardáh Kapernaumu. Tawa baraá doó i dáh, giri yaahaás, “Gadaádá’ a milá ta kaangaanusa’ baraá loohiro?” ³⁴ Tari xasliít, asma tawa hi’iiti gár ta kaangaanuusi a gídaabá, heé úr a heemá dir’ine. ³⁵ Iri yaamí iwiít, kudá’ mibá nee tsár giri ateét giri báy, “Heé dirhunge uroó slaá’, gár kuwa hariím tin niinawees muu sleémeero ba/a, nee muu sleémeero nguwa sagadiyuusi.” ³⁶ Na/oó niiná guri dír tla/angw’ín i huúw, guri slaqwtós i óh, giri báy, ³⁷ “Hee bar na/oó wák oo adór kwí gwa ilaóh ar umuueé’, aníng iga ilaóh. Nee hee bar aníng iga ilaóh, a gídaabaheeká án kilooeé’ ina ilaóh, nee kudá’ aníng iga ya/aaw guna ilaóh sleeme.” ³⁸ Yohana iri Yesú i ilawaáts, “Intsaahhatusúmo, heé neetlaamér hingeemiís ar /uuruú umuuwók una araán. Kuri iigahhataán asma inós nee atén ti koomanaaká.” ³⁹ Yesu giri báy, “Mu iigahhamitara’, asma hee oo muruú xuawásl gu tleéhh ar umuueé’ i kaahh, aluuwo iwa malé muruú tlákw daanduueén i axweesi. ⁴⁰ Asma heé atén ti tlaampa’amiisaaká i gayuurén i dirii’. ⁴¹ Án a kah, umuúqo heewo oo kuungá’ na wahaas ar ma’aay asma tawa múk Kristo, xuaak, hariímarós ga sláy.” ⁴² “Heé na/oó wák gwa paslis baraá loohír ganaa’a baraá na/’iiká’ ninakwe, kuká’ án iga haratlinti’ii’i, a tsiní inose tlaa/ár xoosliingw kawa gawaá istós i tseegi, kway kwaahh baraá tlawi. ⁴³ Dakók bar kuúng u paslimis baraá loohír ganaa’a, tsateek. A tsiní slafiingw kuwa sleer dakók tawa wak, ta tawa baraá asltá baloó gwaa’aaká keer ar dabaá tsár. [ ⁴⁴ Baraadaádane naanagah i qatlká, asla sleeme i gwa’aká baloó ale.] ⁴⁵ Yaaeerók bar kuúng u paslimís baraá loohír ganaa’a, tsateek. A tsiní slafiingw kuwa sleer yaaeerók tawa wak, ta tuwa kwahhi baraá asltí alé tawa ya’aawók koon tsaraawo. [ ⁴⁶ Baraadaádane naanaga i qatlká, asla sleeme i gwa’aká baloó ale.] ⁴⁷ Iltók bar kuúng u paslimís baraá loohír ganaa’a, tu/eek ka kwáhh. A tsiní tawa dat baraá waawuti’iimár Mungú tawa heé ila wák, ta tuwa kwahhi baraá asltí alé tawa ilaawók koon tsaraawo. ⁴⁸ Baraadaádane naanaga i qatlká, asla sleeme i gwa’aká baloó ale. ⁴⁹ “Asma umuú heewo ku asltí qaas hariímár diwtá wa ale. ⁵⁰ “Diwi ka hhoo’. Ala diwi bar maamahhaywós aa faák, a sangw diwtooká. Gár ki qasa’ a milá maamahhaywós iwa ki/i. “Adór diwi tleehhité’ kuungá’ baraá munerhunge, kuungá’ kiloohúng ta waydúr hotá’.”

¹ Didaádane iri tláy iri hardáh yaamaá Yudea ay gayuú Yordani. Boo/oó yaariír guri i burumburiít malé alé, giri intsaahhatimís adoodá’ /iisí i /imamiisi. ² Múk Farisayo guri yaahastá áy ar iiara, tari oó’, “A hariímaáro hee hareerós ngiwa talaákár i haniisi?” ³ Giri báy, “Gár Musa naa hara’ayín dirhunge a milá?” ⁴ Tari oó’, “Musa ya/aama gana haniís ar hee hareerós ngiwa talaákár i haniisi.” ⁵ Yesu giri báy, “Gár hara’ayasíng ngisa gooín a asma munerhúng kawa gawdén. ⁶ Ala iimír iimu/uungo Mungú yaamu ngiwa tleéhh, hhawaata nee /ameeni gina tleéhh. ⁷ Gawaá adoorihe, hee baabuúwós nee aayoorós gin geexáy tiri haragwaaiyá’ nee hareerós. ⁸ Kukaáká’ tsár tari wák tleehhiít. Daxta kuká’ tsár a sangw tsareeká, a adór heé wák. ⁹ Ala bar adoorí, kuká’ Mungú aa haragaás hee mingiwa paraátl.” ¹⁰ Tawa amór doó i waátl eeharuuseerós axweesantadá’ gari yaahás. ¹¹ Giri báy, “Umuúqo heewo oo hareerós gaa guus, iri harér hatlá’ duúx, hareerós gaa sadakuús as fuqi. ¹² Nee hare hhawaatuuwós burngwa geexeér, iri duuxór eér dír heé hatlá’, inos aa fuqús.” ¹³ Na/’aá ninakw kina amoorós i huúw ngiwa kwatimiiti. Eeharuuseerós mukdá’ na/’aá koóm guri iigahhát. ¹⁴ Yesu adoodá’ ngiwa ár, iri ló’wa buúhh, giri báy, “Na/’aá ninakw mawaagáy i amor’eé’ hardihiye’, mi ila/aamara’. Asma awa adór kuká’ waawuti’iimár Mungú a tooín. ¹⁵ Án a kah, heé waawuti’iimár Mungú gaa ya/aniká adór na/oó niinár ale, i dahiiká baraá waawuti’iimarihe.” ¹⁶ Yesu na/’iidá’ giri slaqwtós i óh, giri dabaawós i qaás, giri tsuúq. ¹⁷ Qoomár iwa baraá aaí tlatlay, heé wák guna i daqáy ar gaanslaay guri i tumbarara’aát, guri yaahaás, “Intsaahhatusmoó hhoó’, adór ni laaq ar slafíngw alhhe’eesay wásl ngur aal?” ¹⁸ Yesu guri báy, “Mis hhooeemár ateetiín? Heé hhoó’ i kaahh, aqo har Mungú kilós. ¹⁹ Ahaá baré hara’aya a xú’, ‘Hee muu gaasaar, Ma fuquusaar, Ma fisisiimaar, Lamabu’úngw lama ma kaahaar, Ma al/agiimaar, Baabuúwók nee aayo ilaiwawa/eek.’ ” ²⁰ Iri oó’, “Intsaahhatusúmo, tisíng aga boo/eés sleémeero iimír na/u’uumar’eé’ wa ale.” ²¹ Yesu guri i qaytsiít, guri slaá’, guri báy, “Gár wák uga wa /aaruúr. Tláw, muruudá’ ta koon weeriseek sleémeero, ku narkuutér i hanmís. Tók ar yaariir a gawaá doorí eér. Bara hhe’és, na hardát, aníng ir eehát.” ²² Ala inós iri boo/áy as adoodá’ Yesu ngwa báy, iri tláy ar gurhaami, asma inós a daqaarmo ló’wa ale. ²³ Yesu yaamu sleémeero giri xuuxuú’, eeharuuseerós gari báy, “Ga/aawaak adór kar gawít múk daqaare tawa dahi baraá waawuti’iimár Mungú.” ²⁴ Eeharuuseerós axweesantós gari waa/oo/amór wa aán. Yesu giri malé i ilawaáts, giri báy, “Muk’eé’, ga/aawaak dahmaá baraá waawuti’iimár Mungú idór kir gawít. ²⁵ Angamía iwa dat ar baraá fooxár laqwa, ka inslaahh ta daqaarmo iwa baraá waawuti’iimár Mungú i dahi.” ²⁶ Inooín tari ló’wa waa/oó/, kuri báy, “Ala heé ba/ama ga aleesláw a heemá adoosinge?” ²⁷ Yesu giri i qaytsiít iri oó’, “Dír muko aleesleemuuwós i kaahh, ala dír Munguhe a adoosingeeká, asma dír Munguhe umuúqo gaaro i ya/aán.” ²⁸ Petro Yesu guri báy, “Ga/aaweegáy hamí, atén muruurén sleémeero ugwa geexawaán, kuúng uri eeharaán.” ²⁹ Yesu iri oó’, “Án a kah, umuúqo heewo oo dooín ngwa geexay, laqaá hhaeewós, laqaá aayo, laqaá baabá, laqaá na/’ii, laqaá qamu, as aníng nee as Ya/abtór hho’, ³⁰ inós tí sleémeero hám baraá yaamuukae ga sláy sagaáwa tsiiruú wa ale, maraay nee hhae, nee amu, nee na/’ii, nee qamu, inós tumku slahhe’eemisi. Aluuwo baraá yaamaá hatlae slafíngw alhhe’eesoó koomaaká gu sláy malé alé. ³¹ Ala awa yaariir kudá’ geerá hará’ ta alhhe’eesáy kii/, nee kudá’ alaá hará’ ta geerí waaraahh.” ³² Tawa tsa/a/an Yerusalemú i alé, Yesu gina geerahaár loohiro. Eeharuuse gari waa/oo/amór wa aán, nee mukdá’ nee inooín ti al koomá’ tari da’ayuút. Eeharuuseedá’ mibá nee tsár gari ateét, adór inós ku laqi nee muu gari dir’ín i oó’. ³³ Giri báy, “Ga/aawaagáy hamí a tsa/a/amán tawa Yerusalemú kawaan, nee Garmoó Hee ku qaas gawaá dabaá geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa. Inooín ku sakwasleemuut as kuwa gaasi. Sakwasleemaro burkwa hhe’eés kway haniis amór múk xoordu. ³⁴ Inooín kway niqín, kway i tsuuqún, kway muux ar qaw’i, kway gaas. Deelór tám bira waaráhh nay waaslee/.” ³⁵ Yakobo nee Yohana, daaqoó Sebedayo, kuri i daqáy kuri báy, “Intsaahhatusúmo, gár ta dirók i firór wa sla’aan i deer, xá ya/ameek.” ³⁶ Giri báy, “Gár ta sla’a’ ar ni tleehh a milá?” ³⁷ Kuri báy, “Atén ti ya/aan tawa al iwiitaan nee kuúng baraá xirfuuwoge, heeko dakók oo doó /iyáy, kuqá’ dakók oo doó basáy.” ³⁸ Yesu giri báy, “Gár ta firiiriinda’ a xua’aaká. Slahha’amkwái án ni slaw kuungá’ u qitlá’a sleemuuwo? Laqaá didaádá’ aníng ti dahaasi kuungá’ idahamawo a qitlá’a?” ³⁹ Kuri báy, “Adoosíng a aleeslawaán.” Yesu giri báy, “Slahha’amkwá án ni slaw, u sleerá’, nee slahha’amkwá án ti dahaasi, kuungá’ tundu dahaas. ⁴⁰ Ala kángw kuungá’ tawa iwita’ heeqá’ dakw’eé’ oo doó /iyáy, kuqá’ dakw’eé’ oo doó basáy, kangwsíng a kwe’eeneeká. Heé kangwsíng a Mungú. Mungú kiteeriidá’ gi haniis dír mukdá’ ngisa amohhe’eés.” ⁴¹ Eeharuuseedár hatlá’ mibaangw kaangwí nguwa axás, Yakobo nee Yohana kiri i buúhh. ⁴² Yesu giri ateét giri báy, “A xuá’ mukduú adór waawituú urén baraá múk xoorduwo tan waawuti’ii’ín ar /uuru, nee inooínadá’ uren muu nguwa baliitiya’. ⁴³ Ala kuungane a adooriheeká. Heé uraay gu slaá’ baraahunge, gár kuwa hariím a kuungá’ nun sagadiyuus. ⁴⁴ Nee hee baraahunge oo gadiyér kuungá’ nuwa geeraharahari ga slaá’, gár kuwa hariím in lawaalmoohúng tleehhiit. ⁴⁵ Asma Garmoó Hee inós naa hardihiiká as inós kuwa sagadiyuusi, nina hardáh muu nguwa sagadiyuusi, nee iwa gwaai as múk yaariír nguwa gweeri.” ⁴⁶ Tari hardáh Yeriko. Inós nee eeharuuseerós tari malé tláy Yerikó wa ale, dinkwa nee boo/oó úr oo muu. Bartimayo, garmoó Timayo, kuna afaá loohír i áy, i iwiwiit. Inós an kudaáduú taampa oo múk firaariím. ⁴⁷ Inós ngiwa axaás gídaabá a Yesú Nasareti in waaraahh, tseeo gari iimu/ún i kaahi, “Yésu, Garmoó Daudi, án gurtlawáng.” ⁴⁸ Múk yaariír guna iigahhamiít as iwa xasliiti, ala inós tseeoro iri ak buúhh, “Garmoó Daudi, án gurtlawáng.” ⁴⁹ Yesu iri sihhiít iri oó’, “Ateetare’.” Heedaáduú taampa kuri ateét, kuri báy, “Dae maweek, sihhiitáng, Yesu u ateetín.” ⁵⁰ Inqwaarirós gari amorqá’ i kwaáhh, iri tláy ar gaanslaay amór Yesu. ⁵¹ Yesu guri báy, “Adór ta sla’ ar u laaq a adoomá?” Heedaáduú taampa iri oó’, “Intsaahhatusmooeé’, gár ni slaa’ a ilaaeé’ niwa qaytsitiya’.” ⁵² Yesu guri báy, “Tláw gimáy, haratlintaaoorók ugwa hungu/ús.” Hamtidár kilae ilaawós nay qaytsitiyé’, nee Yesu tari koné’.

¹ Tawa tseewúy Yerusalemú i alé, inslaawoó gixsoó Betfage nee Betania, bihhaá tloomár xaaikaari ta babay Miseituni, eeharuuseerós ar tsár gay ya/aáw, ² gina báy, “Tlawsé’ ay amór gixsarqá’ geraahúng i dirii’. Bara hardaté’, gwarendmoó daqway uqo aandá’, kwaa tseék, oo hee aa baloó daanda i tsa/aniká. Ngu gwedá’ ngu hubá’. ³ Hee burna yaahaás gídaabá, mas adoosíng /imisá’, ta oa’, ‘Aako gwarendmo gun slaa’, ngu gaanslár ki/is aluuwo.’ ” ⁴ Tari tláy, gwarendmoó daqway kuri afkuú doó i áy, kwaa tseék dír afkuú do’ tsee/aá wa ale, afaá loohír ur. Kuri gweér. ⁵ Mukko taa didí áy, tari oó’, “A milá, gwarendmo mus gweditá’?” ⁶ Adoodá’ Yesu ngaa báy kari dir’ín i oó’. Inooín tari ya/án, gwarendmo kway haniís. ⁷ Gwarendmoodá’ kuri huúw amór Yesu, inqwaruuín kuri hhaáf gawaá daanduuwós, Yesu iri gawaadí iwiít. ⁸ Múk yaariír inqwaruuín guri hhaafín baraá loohír i alé, nee bahh’alé loo/o ngina tlaaqiyé’ baraá sla/atá wa ale, ngiri hhaafiné’. ⁹ Nee mukdaádá’ geerá wa hi’iít no aluuwo ta tseeamín, ta kaahi, “Hosana, i xirfuuti kudá’ hardáh ar umuú Aako. ¹⁰ I xirfut waawuti’iimadá’ hardah ar baabuúrén Daudi. I xurfuuti Mungú gawaá doori.” ¹¹ Yesu iri dáh Yerusalemú i alé ay baraá Doó Mungú. Nee umuúqo gaaro arto ngiwa hhe’eés, naxés looa sleeme aa dát, iri ti’iít, tari tláy Betania nee eeharuuseedá’ mibá nee tsár. ¹² Looaytleér niwa Betaniár wa kií/, qwari guri loohír i áy. ¹³ /Aantsír loo/ór koom gari amorqí ár, iri amoodá’ káy asma ngiwa ari wane i na/’aá koón. Iwa didí hardáh, naxés gár aa ár i káhh, aqo har loo/o kilós. Asma qoomár hamnoó /aantsí aa xeeriiká. ¹⁴ /Aantsídá’ gari báy, “Iimír laarí hee na/’iiwók mingiwa baloó /aáy.” Eeharuuseerós i axamís. ¹⁵ Tari Yerusalemú i hardáh. Yesu iri dáh baraá Doó Mungú i alé, mukdá’ muruú weerimiís nee kudá’ tlaxuúm baraá Doó Mungú wa ale guri iimu/ún gusisiingo. Meesadaá mukdá’ peésár gaamiís, nee kiteeraá mukdaáduú hhookár weerimiís, giri warqeemiís. ¹⁶ Tam heé gár koóm gwaa mayká iwa baraá Doó Mungúr waaraahhi. ¹⁷ Giri intsaahhatimís iri oó’, “Kaa gooinkáhe ar gídaabá, ‘Dooeé’ ku babay a doó saaliingw dír xordu sleémeerowo.’ Hám daxta kuungá’ ugwa mar’ír malguusej tlehhé’.” ¹⁸ Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa iidíguudá’ kuri axaás, loohi kari leelehhiít ar Yesu kur gaasi. Asma kuna da’ayuút as adoodá’ boo/aay sleémeero intsaahhatimisuuwós nguwa waa/oo/amór wa ár. ¹⁹ Looa iwa dát iri quútl baraá gixsaro. ²⁰ Nee matlatleero tawa waaraahhi, /aantsídá’ kawa ár, naxés aa kát iimír baraá gamnángw wa ale. ²¹ Petro iidíguudá’ guri insláy, Yesu guri báy, “Ga/aaweegáy intsaahhatusúmo, /aantsídá’ taa lu’ús aa kát.” ²² Yesu guri báy, “Mungú haratlintieek. ²³ Án a kah, heé baraá muunaáwose xurér koomaaká, tloomarí ga aleesláy ngiwa bay, ‘Quútl, ti kwahh baraá tlawi’. Birnga haratlintií’ gídaabá tidá’ i kaahi i tleehharút, i tsuwá tleehharút. ²⁴ Gawaá adoorihe nun baw, umuúqo gaaro ar ta firiiriinda’ baraá saalingwhunge, haratlintiaak ar gídaabá aga sleeré’, nee a toohúng. ²⁵ Kuungá’ umuúqo bara sihhité’ tawa saaliinda’, barnaxes gár hee nuwa sadakuús bir deer, gurtlawaak, as Baabuúhúng oo gawaá doori tlakweemaahúng ngiwa gurtlay. [ ²⁶ Barnaxes kuungá’ tlakweemaá muu i gurtleera’aaká, tam Baabuúhúng oo gawaá doori tlakweemaahúng sleeme gi gurtlayká.]” ²⁷ Tari Yerusalemú i hardáh malé ale. Qoomár iwa hi’iimiiti baraá Doó Mungú wa ale, geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee bariisee guna i daqeér, ²⁸ guri beér, “Muruuwí aleesleemuú kur tlehhit a gaalá, nee heé aleesleemu ngwa kuúng i haniis oo muruuwí kur tlehhit a heemá?” ²⁹ Yesu giri báy, “Gár wák ngi dirhúng i yaahaás, kuungá’ nga oá’. Daqaní aníng ngi dirhúng i oó’ aleesleemuú muruuwí ngur tlehhiit. ³⁰ Baatiísmoó Yohana amór naa daáhh a amór Mungúhe laqaá a amór muu? Amór naa daáhh ooare’.” ³¹ Tiri kilooín i warqayé’ tari káh, “Ma ooaán? Bara ooaán, ‘Amór naa daáhh a amór Mungú’, ti bay, ‘Ahaá ala, musa haratlinti’ii’iiká?’ ³² An ooána, ‘Amór naa daáhh a amór muu’? ” Ala tay da’ayuút adoodá’ ooaro asma múk yaariír Yohana gwaa tsaáhh adór tar aarusmoó ló’. ³³ Yesu kuri báy, “A xuanaaká.” Yesu giri báy, “Tam án sleeme aleesleemuú muruuwí ngur tlehhiit ngu dirhúng i ooaaká.”

¹ Iri dir’ín i axweés ar slaqsi’i, iri oó’, “Heeko xaaikaari ta babay misabiíbu gina dahaás, giri yaáw. Bohoongw guri foól oo ma’aá na/’aá xaaidá’ ngiwa tsoo/iti. /Aampár xuuma gari tleéhh. Qaymoorós gari dír múk i saayín, kay al’axweés gídaabá bu’uungw ku qasmiis. Inós iri aa’aá káy. ² Qoomár bu’uungw iwa xeér, lawaalmoowós guri ya/aáw amór mukdá’ aa qaymór i saayín, asma hariímár heedaádá’ qaymo loó’ kawa haniisi. ³ Kuri óh, kuri muúx, kwa gaár i haniisiiká, kuri guús. ⁴ Lawaalmoowós oo hatlá’ guri malé ya/aáw amor’ín i alé. Kwí kway saga tliqiís kway murekeemiís, kway baramaanuús. ⁵ Lawaalmoó hatlá’ guri ya/aáw. Kwí kway gaás. Nee awa hatlá’ awa yaariir bahh’ale kina muúx, bahh’ale kina tsuú/. ⁶ Garmaawós kuduú sla’aarusmo an heé aa meet, nee kwí sleeme alhhe’eesaywo gway ya/aáw, i kaahi, ‘Inós ku ilaiwaa/ asma tawa garmaaeé’.’ ⁷ Ala mukdá’ taa qaymór i saayín tari axweés ta kaahi, ‘Kwí an aalusmo, gaasare’, aali daqaní a toorén.’ ⁸ Kuri óh, kuri gaás, kuri tsee/áy kwaáhh baraá qaymór misabiíbuuwo. ⁹ “Xáy daxta, adór i laqi heeduú qaymór misabiíbu ka loó’? Inós in hardah, mukdá’ aa qaymór i saayín nguwa tsu/i, qaymoodár misabiíbu gari múk hatlá’ i saayín. ¹⁰ Tam gooirí aga soomuusi’iiká, xáy? Tí kah gídaabá, ‘Tlaa/adá’ qwatsiiruuse aa sí’, aa tlaa/ár ur tleehhít ar do’ ira gawdúy. ¹¹ Axweesantí amór i dahh a amór Aako, ala a waa/oo/amo diirene.’ ” ¹² Adoo kay leelehhiít ar kur oohi, asma kana tsaáhh gídaabá slaqsaydá’ ira axweés, a inooín. Ala boo/aay kuna da’ayuút, kuri máy tari tláy. ¹³ Múk Farisayo bahh’alé nee oo Herode kuri amoorós i ya/aáw as kuwa yaahamiisi ar iiara, as kuwa oohár wa slai. ¹⁴ Tawa dirós i hardáh, kuri báy, “Intsaahhatusúmo, a xuaán gídaabá kuúng a heé ló’, tam kángw uroó hee u yaahamisaká, tam hhohhoartós, ala loohír Mungú adoodá’ ir gana’ tinar intsaahhatimís. Xáy, i ganá’a waawutmoó múk Rumi kuwa koódír i hanisaan, laqaá i gan’aká? ¹⁵ A hanisána, laqaá a hanisanaaká?” Nee inós hhaahhafingw’ín nguwa tsaáhh, giri báy, “Ahaá a milá, mihar iiara’adá’? Peesmo huware’, án u ár.” ¹⁶ Kunguri huúw. Giri báy, “Slaqsaywí oo gawaaká’ nee gooirihe awa heemá?” Tari oó’, “Awa waawutmoó múk Rumi.” ¹⁷ Yesu giri báy, “Ar waawutmoó múk Rumi amoorós ti hanise’, nee ar Mungú amór Mungú ti hanise’.” Kuri ló’wa waa/oó/. ¹⁸ Mukduú Sadukayo káh, waasle/ i kaahh, kuna i daqáy kway yaahaás ta kaahi, ¹⁹ “Intsaahhatusúmo, Musa ngina atén i gooín gídaabá, ‘Hee bira gwaá’, harér aa geexáy bir na/oó koondaaká, hhiyaawós ngi aali, as doó hhiyaawós iwa tlay.’ ²⁰ Hhaeekaari faanqw i dayá’. Oo geera ina duuxún iri gwaá’, na/oó aa geexáy i kaahh. ²¹ Oo tsár hareedaádá’ gari aál, iri gwaá’ malé alé. Na/oó aa dír hareedí geexáy i kaahh. Oo tám aqo male adoodá’. ²² Tam inooínadá’ faanqw sleémeero hareedá’ ngina aaliitiyé’, ala aa laqwaliká. Alhhe’eesaywo hareedá’ iri gwá’. ²³ Bál waasle/uuwo daxta a harér heemá? Asma inooínadá’ faanqw sleémeero taa al hoót nee inós.” ²⁴ Yesu giri báy, “Aga qwadi’iikáhe adoosinge, asma tidá’ taa gooín a xua’aaká, tam aleesleemuú Mungú sleeme u xua’aaká. ²⁵ Asma alaá waasle/uuwo muu a adór malaykér gawaá doori, slám duuxo i káhh. ²⁶ Gawaá daanduú iidíguú múk aa qaatl iwa waaslee/i aníng nu yaahaás, ‘Aga soomuusi’ikáhe baraá kitaábuú Musawo, didár iidíguú kitkintiro?’ Didae gár taa gooín a tí, Mungú Musa guna báy, ‘Aníng a Mungú Abrahamu nee Mungú Isaka nee Mungú Yakobo.’ ²⁷ Inós a Mungú tu’uwooká, ala a Mungú múk slaáf. Adoorihe kuungá’ aga qwadé’ ló’wa ale.” ²⁸ Heeko wák baraá intsaahhatuusér hara’ayár Musawo ina hardáh, giri axaás tawa kaangaanusi, gari tsaáhh gídaabá gina i ilawaáts ar adór ganaa’. Guri yaahaás, “Baraá hara’aya sleémeero ar ak afhhamít a gaalá?” ²⁹ Yesu guri báy, “Ar ak afhhamít a tí, ‘Iia qaasaak, múk Israeli, Aakoó Mungúrén, inós kilós an Aako. ³⁰ Nee kuúng Aakoó Mungúwók na slaeek ar muunaáwók sleémeero, nee ar qeeruuwók sleémeero, nee ar fuquraangók sleémeero, nee ar /uuruuwók sleémeero.’ ³¹ Ar tsár ar slahhaa’ a tí, ‘Inslaawmoowók slaeek adoodá’ tir kilók sla’.’ Hara’ayár hatlá’ ar afhhamít ar tí tsár ga baa/ i káhh.” ³² Intsaahhatusmoodá’ oo hara’ayár Musa guri báy, “A ló’, Intsaahhatusúmo, tisíng taa ó’ i ganá’ gídaabá Mungú a wak, oo hatlá’ i kaahh, aqo har inós. ³³ Nee hee inós nguwa slai ar muunaáwós sleémeero, nee ar fuquraangós sleémeero, nee ar /uuruuwós sleémeero, nee inslaawmoowós nguwa slai adoodá’ inós tir kilós slai, adoorí in ganá’ ta hikwaá adoodá’ koomá’ kiwa ilahhooár wa da/i, laqaá umuúqo ilahhooár hatlae.” ³⁴ Yesu ngiwa tsaáhh ar gídaabá guna i ilawaáts ar sagalooa, guri báy, “Kuúng tu ak saweeká dír waawuti’iimár Munguhe.” Aluudae heé gwa qiitl yaahasto i kaahh malé ale. ³⁵ Qoomaadae Yesu iwa intsaahhatimisi baraá Doó Mungú wa ale, ina ilawaáts iri oó’, “Intsaahhatuusér hara’ayár Musa masta kaahi, Kristo kudá’ taa qaás nee Mungú waawutmoó wa ale, a Garmoó Daudi. ³⁶ Daudi inósuú kilá’ ina oó’ ar aleesleemuú Qeeruú hhoohhoó’, ‘Mungú Aakooeé’ guna báy. Iwiít bihhaaeé’ awa doó /iyáy tam ay dír wakuuseerók ngi baal, ay dír ngi gawaá dabaawók i qaas.’ ³⁷ Daudi inósuú kilá’ gun Aakoowós ar ateetín. Daxta adór tar garmaawós?” Axweesantá Yesu boo/oó yaariír gana axamiís ar qwala/. ³⁸ Gár aa intsaahhatimís a tí, “Ti harmagahhe’ nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, kudá’ tlabaá tlet dahamisuuwo ngi sla’á’ barta hi’iimiit, nee ngi sla’á’ kiwa taaqwemisi dír boo/oó muu barkaa áy. ³⁹ Inooín kiteeraá geera ngi tsawdaditiyá’ baraá doó saaliingo nee doó kiwa dahi’isi muruú /aymaaro. ⁴⁰ Slám malé alé muruú kwaeeli kun /aa/aay, nee firór yaariir kan firaarín ar hhaahhafiingw. Kudá’ sakwasleemar’ín ka ur.” ⁴¹ Inós iri iwiít dír bihhaá sandakmoó ilahhooa, adór ilahhooa ngir hanimisiya’ gana ga/áy. Daqaarér yaariir peésár yaariir gana qamiín. ⁴² /Ameenirka wák ar kwaalo’o, slám a narkuto’o, niwa hardát, sentír tsár gana qás, hariímarós a adór sentimoodá’ niiná. ⁴³ Yesu eeharuuseerós gari ateét gari báy, “Án a kah, kwaalo’orqá’ ar narkuto’o hariímár aa qás ka ur ló’wa ale mukquú hatlá’ sleémeero ba/a, ⁴⁴ asma kuqá’ sleémeero peésár taa qaás a tidá’ aa harwarahh afer’ine, ala /ameenirí ar narkuto’o tidá’ sleémeero i koon gana qás, tidá’ geera ar muruú /aymaarós.”

¹ Qoomár Yesu niwa baraá Doó Mungú wa ti’imiiti, eeharusmoowós oo wák guna báy, “Intsaahhatusúmo, ga/aaweek tlaa/eeká’, nee adór do’wí kura tleéhh.” ² Yesu guri i ilawaáts guri báy, “Adór do’wí úr kura tleéhh a ga/eéra? Tlaa/anoó gawaá kuqí meét i kaahh oo ta fee/iiká.” ³ Tam qoomár Yesu iwa iwiít gawaá tloomár xaaikaari ta babay Miseituni, iwa amór Doó Mungú i xuumiisi, Petro nee Yakobo nee Yohana nee Andrea tawa kilooín, kuri yaahaás kway báy, ⁴ “Atén i ooang, kangwsíng i tleehharuuti a xaylá, nee layár ta ari a umós, qoomár kaangwí birna tseewúy?” ⁵ Yesu alki/ituuwo gari iimu/ún dir’ín i ale gídaabá, “Ti harmagahhe’, hee munduwa al/aáy. ⁶ Múk yaariír ni hardah tiwa ateetin ar umuueé’, tawa kaahi, ‘Aníng a Kristo.’ Ala inooín múk yaariír ku al/aay. ⁷ Kuungá’ iidíguú slaqwara bura axasé’, nee tsimaahhír slaqwara, ma da’ayuutara’, asma tí niqo hardát geerí alé, ala alhhe’eesaay aa xayká. ⁸ Asma xooro i slaqwarár eér amór xoororqá’, nee waawutmoó xooro i slaqwarár áy amór waawutmoó xoorór hatlá’. Yaamaá yaarire kunseeli i ti’ít, slám giyeét ni tleér. Tí sleémeero an iimu/úngw slahha’amu. ⁹ “Kuungá’ ti harmagahhe’ asma tundu huwahuuw baraá maraá tawa múk sakwasleemuuti, nee baraá maraá saaliingo tundu muux. Kuungá’ sleeme tundu huwahuuw dír mukduú kwasleemár múk tlaáq, nee geerá waawitá asma aníng, as iwa lamabu’uunda’ dir’ín i ale. ¹⁰ Ala Ya/abtór hho’ aqo kan geerí alki/iit baraá xoordu sleémeero deelór alhhe’eesaay niwa hardata. ¹¹ Nee kuungá’ burtunda uhín, tunday huúw as tunduwa sakwasleemuuti, gár ta ooa’ ma geerí leelehhiitara’, ala tidá’ siiwadaádae tindi haniisi na ooaak. Asma heé axweés qoomaadaádae a kuunganeeká, a Qeeruú hhoohhoó’. ¹² Nee hhiya’ hhiyaawós gu sakii/ kuwa gaasi, nee baabá na/aywós gu sakii/, na/’ii nee xwaylitér’ín ti dakusiyá’ sleeme, xwaylité kay tsuu/. ¹³ Kuungá’ tundu aahh nee muu sleémeero asma aníng. Ala heé aa qiitl ay alhhe’eesaay an kudá’ ba/ám.” ¹⁴ “Kudá’ tlaákw oo Hhiturusmo bura aandé’, aa sihhiít didaádá’ iwa harinaká” (heé soomuús gídaabárós ngi tsaahhi), “qoomaadae múk yaamaá Yudeár i dirií’ ta ta’ain gawaá tlom’i. ¹⁵ Heé gawaá doó i dirií’ miwa aweér as gár baraá do’ ngiwa leehhi, ¹⁶ nee heé baraá qaymór i dirií’ miwa kií/ iwa tlabaawós leehhi. ¹⁷ Ala /ameenár tsiihaawe nee ar na/’aá ninakw gi koom qoomaadae, a tsaxwa dir’ine kaangwí nguwa wa /akuutiya’. ¹⁸ Firiiriimé’ ala kaangwí mindiwa ti’iít qoomár tluwoó úr i alé. ¹⁹ Asma slahha’amkwá deeloodá’ ku úr adór taa baloó ariiká baraá yaamuuwo iimír iimu/uumaro Mungú yaamu ngiwa tleéhh ay laarí, slám i baloó ki/iiká slahha’amkwá adór kwí ki/isaro. ²⁰ Ala Aako bar deeloorí gaa /aareesiiká geeraawo, heé geeraawo ba/ám i kaahh. Ala inós deeloodá’ gana /aareés as mukdá’ inós aa tsawaár. ²¹ “Nee qoomaadae heeko burna báy, ‘Kristo areengw i diirí,’ laqaá bira oó’, ‘I amorqá’,’ ma ya/aamara’. ²² Asma múk ni ti’iít i deer oo káh, ‘Aníng a Kristo,’ nee kookoo i kaahi, ‘Aníng a aarusmo,’ ala a loeká. Inooín laya ka tleehh, nee muruú waa/oo/amo, as múk yaariír kuwa al/ayi, barnaxes ka aleesláy kiwa al/ayi tam kudá’ Mungú aa tsawaár. ²³ Ala kuungá’ ti harmagahhe’, asma án kuungá’ naa gurbuú’ geerí ale mura’ sleémeerowo.” ²⁴ “Ala deeloodaádae alaá slahha’amko looa i gíp, nee slahhaangw i gwa/aatiiká. ²⁵ Tsatse/uú gawaá doori i paahh, nee /uuruudá’ doori gi koóm ku dingiís. ²⁶ An qoomaadá’ Garmoó Hee kuwa ari niwa hardihi ar hunkáy, ar /uuruú úr nee xirif, ²⁷ nee malayke ngiwa ya/aawi, mukós kudá’ aa tsawaár kuwa burumbuuri umuúqo diiro baraá yaamuuwo, /uwa nee da/aawe, /iiya nee basko.” ²⁸ “Slaqsoó ti’ita nu intsaahhatisi. Qoomár loo/orós bira páhh, ar /aben nay harmá/, a xuá’ gídaabá tluwaay naa tseewúy. ²⁹ Nee kuungá’ sleeme muruuwí bura aandé’ naxes naa iimu/ún, tsaahhaagáy ar gídaabá qoomár alhhe’eesaay aa xeér. ³⁰ Án a kah, muruuwí sleémeero i boo/ dír mukú de’eemaaká’ ir kumiiti. ³¹ Doori nee yaamu i waarahhiyá’, ala axweesante’eé’ i waarahhká baloó ale.” ³² “Ala iidíguú siiwadá’ nee baalaarós heé gu xuú’ i kaahh, tam malaykér gawaá doori, tam Garma, aqo har Baabá. ³³ Dalaaé’ ti harmagahhe’, asma qoomár siiwadá’ niwa hardat a xua’aaká. ³⁴ Slaqsaywós a adór heé aa aa’aá kay, oo do’ós gwa dír lawaaleerós i geexay, nee umuúqo heewo gwa gadiyeérós i haniís. Heé afkuú doó xuúm guri hara’ayín do’ nguwa xun. ³⁵ Gimsé’, ti harmagahhe’, asma a xua’aaká qoomár heé do’ loó’ niwa hardihi, tam tsiindo, tam amsi, tam ságw loaytleemu, tam matlatle. ³⁶ Ti harmagahhe’ munduwa hhaawiís nuwa gu’utér i ay. ³⁷ Nee tí naa kuungá’ i káh ar gídaabá ti harmagahhe’, an káh sleeme dír muu sleémeerowo.”

¹ Deelo aa mét tsár deelór ur ar Pasakuwo nee deeloodár Mikaátér taa sluufitisiiká kawa /ayi. Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa loohi kana leelehhiít ar Yesu kur oohi ar naaqo, nee kuwa gaasi. ² Tana oó’, “Tí a tleehhanaaká deeloorí ure, as muu muwa tlaahhír ar awaán.” ³ Inós iwa Betaniár i dirii’i, dír doó Simonú tiqtír tsatmituú koóm, iwa dír muruú /aymár i iwiít, /ameenirka nina hardát. /Ameenidá’ i chupiito’ór koón ar taa tleéhh ar tlaa/anoó miisli. Chupiito’o i mooyángw koón, mooyángw ta babay nardo, kudá’ tlaxo gawít. Chupiito’oodá’ gari gás, mooyangwdá’ guri adaá wa ku’ús gawaá ságw Yesu. ⁴ Mukko iri buúhh ta kaahi, “Asma milá, mooyangwqá’ musku adooqár hhitín? ⁵ Asma geera mooyangwqá’ burkwa weeriís, tam shilíngi tsiire tám nee afiiri ga sláy, narkuute kay qáy.” /Ameenidá’ kari i gilín. ⁶ Yesu iri oó’, “Mawaak, gár kahar daawitimisa’? Gadiyér hhoo’ nga aníng i tléhh. ⁷ Narkuute nee kuungá’ a dinkwa umuúqo daqto, nee bar alee/isár wa sla’á’, umuúqo siiwaro a aleesleerá’ kawa alee/isa’. Ala án nee kuungá’ umuú deelooro a dinkwarooká. ⁸ /Ameenirí adoodá’ aa asleér gaa tléhh. Slaqwte’eé’ gaa geerí slík ar mooyaangw, asma gana amohhe’és asma deelór foolar’eé’ wa ale. ⁹ Ala án a kah, umuúqo diiro baraá yaamu sleémeerowo ar Ya/abtór hho’ kawa alki/iiti, nee tí /ameenirí aa tléhh sleeme ka alki/aa/iit inslaslaangós wa ale.” ¹⁰ Eeharusmoodá’ ta bay Yuda Iskariote, oo wák baraá eeharuuseedár miba nee tsár, iri tláy amór geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi as Yesu nguwa dabaaín i qaasi. ¹¹ Inooín adoorí kawa axaás, tay qwalaá/ kuri báy, “Peésa ngi haniisaán bar adoosíng ngi tléhh.” Loohi gari leelehhiít ar ngur dabaaín i qaasi, nee qoomár ádhho’. ¹² Bál iimu/úngw deelór ur ar Mikaáteedá’ taa sluufitisiiká, nee ar deelmoó bee/i oo Pasaáka kuwa gaás, eeharuuse Yesu guna yaahás, guri beér, “Dír ta sla’ a diimá ar ta amohhe’eesaan ar muruú /aymár Pasaáka kuwa /ak?” ¹³ Eeharuuseerós ar tsár gari ya/aáw gari báy, “Tlawsé’ baraá gixsa. Nee heeko tiqo dogá’ oo sirwír ma’aá koóm, ku eehadá’. ¹⁴ Nee do’dá’ inós i dahi, heé do’dá’ loó’ kwa beera’, ‘Intsaahhatusmo i kaahi, doó dahaaye gaálaay oo aníng ni dah, oo aníng nee eeharuuser’eé’ muruú /aymár Pasaáka nguwa /ayaan.’ ¹⁵ Inós doó úr oo goroófak ngu kuungá’ i laqán ar taa amohhe’eés. Muruú /ayma kwa gawaadá’ wa amohhe’esá’.” ¹⁶ Eeharuuse iri qútl, iri tleér baraá gixsa. Adoodádá’ kaa báy iri bó/. Muruú /aymar’ín oo Pasaáka kuri baraadá’ wa amohhe’eés. ¹⁷ Qoomár tsiindowo Yesu nay hardáh nee eeharuuseedá’ mibá nee tsár. ¹⁸ Inooín tawa /ayin, Yesu giri báy, “Án a kah, heé wák dirhunge oo nee aníng al/ayiimá’, án i sakii/.” ¹⁹ Tari gurhaamuút. Umuúqo heewo gway yaahamiís gídaabá, “A anínge?” ²⁰ Giri báy, “A heé wák baraá kuungaáká’ mibá nee tsare, oo nee án altikimiisá’ baraá isaangi. ²¹ Asma Garmoó Hee i amór gwa’arár i hii’iit adoodá’ kara gooín, ala heedá’ Garmoó Hee gu sakií/, a tsaxwa sakwasleemarós ngiwa wa /akuuti. Inós tsiní alók geera burkwa laqwaliiká.” ²² Qoomár tawa /ayin Yesu mukatmo guna óh, iri sluufiís, guri parhhamiís, guri eeharuuseerós i haniís, iri oó’, “Oohaak, gaarí an slaqwte’eé’.” ²³ Xooslmoó wahaangw guri óh, iri sluufiís, guri haniís, sleémeero tari wahán. ²⁴ Giri báy, “Gaarí a tseerer’eé’ ar alqado ar ku’uut as múk yaariír. ²⁵ Án a kah, ma’aá sabiíbu i baloó wahaaká ay bál deeloodá’ awa /aben ngiwa wah baraá waawuti’iimár Munguhe.” ²⁶ Tawa hhe’eés daa’ángw alaá /aymaaro, tari tsa/án gawaá tloomár xaaikaari ta babay Miseituni. ²⁷ Yesu giri báy, “Kuungá’ sleémeero insareehhi nu eér, nee aníng iri geexeerá’. Asma kaa gooín gídaabá, ‘De’eamusmoó bee/aangw u slaáhh, bee/aangw iri diya/aat.’ ²⁸ Ala bar waasle/atisaro taa hhe’eés, án a geerí tláw Galilayár i alé.” ²⁹ Petro iri oó’, “Tam sleémeero insareehhi gi eera, ala án i eeraaká.” ³⁰ Yesu guri báy, “Án a kah, xweeraaká’ laarihe konkomoó tsár iwa uui, án kuúng iga tlánk sagaáwa tám wa ale.” ³¹ Petro iri ak kumiít axweesanto i kaahi, “Barnaxes gár tiwa hariím a tawa alqatlaan nee kuúng, tam adoorihe u baloó tlaankaaká.” Kudá’ hatlá’ sleémeero adoodá’ kay ooín. ³² Tari hardáh ay dirka ta bay Getsemane, eeharuuseerós gari báy, “Diirí iwiitaak ay dír firooro ni hhe’ees.” ³³ Petro nee Yakobo nee Yohana girira tláy. Gurhaamír ur guri iimu/uún baraá muunaáwose, iri amoqwaár daawitimeero. ³⁴ Giri báy, “Muunuúeé’ gurhaamír ur gwa eér ar hariímár gwa’ara. Diisíng wa iwiwiitaak, dalaaé’.” ³⁵ Iri geerí kumiít gár niinawe, iri tumbarara’aát, iri firiirín gídaabá qoomaarír slahha’amu ngu wa pa/, barnaxes i ya/aán. ³⁶ Iri oó’, “Baabuúeé’, Baabuúeé’, kuunge umuúqo gaaro i ya/aán. Slahha’amkwíl hingeeseek dir’eene. Ala ma tleehhar ar adoodá’ án ngir slaa’, na tleehheek ar adoodá’ kuúng ta sla’.” ³⁷ Niwa kií/ naxés taa guú’. Petro guri báy, “Ahaá Simóni, aga gúi? Aga aleesleeriikáhe tawa dala’ tam qoomár niinawe? ³⁸ Dalaaé’, firiiriimé’, mutunduwa arbaá/ iiara’aduuwo. Muuná ku hhoó’, ala slaqwa i /uuruú koondaaká.” ³⁹ Iri firór áy malé ale, /aymi’i aqo kudá’ kilá’ gina inkií/. ⁴⁰ Niwa kií/, naxés naa malé guiyé’, asma ilaaín naa il’u’uyé’. Gár ku bay sleeme kaa xuuiiká. ⁴¹ Niwa sagaáwa tám wa kií/, giri báy, “A kumitá’a gu’uteero asma tawa hungu/usa’? A ido. Qooma aa xeér. Ga/aawaagáy, Garmoó Hee ku qaas gawaá dabaá múk tlakuuse. ⁴² Tlawaré’, diirí geexaware’. Ga/aawaagáy, kudá’ aníng i sakií/ naa tseewúy.” ⁴³ Qoomaadár kilae iwa adoodí kahhi, Yuda nay hardáh, oo wák baraá eeharuuseedá’ mibá nee tsare. Boo/oó yaariír oo pangadá koóm, nee guhhuli’i, nee inós ti koná’. Tindi amór geeraharuusér urén daahh ar saalíngw múk Yahudi, nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, nee bariisee. ⁴⁴ Kudá’ inós gu sakií/, gaa layár i laqán gídaabá, “Kudá’ án ni ma’aas an inós. Ku otá’, ku hubá’, ku harmagahhá’.” ⁴⁵ Inós niwa hardáh iri amoorós i huwís, iri oó’, “Intsaahhatusúmo.” Guri ma’aás. ⁴⁶ Inooín tindiri haratláy, kuri óh. ⁴⁷ Heeko dír bihhaadá’ wa sihhimiít paángarós gana duúx, lawaalmoó geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi guri slaáhh, gway iia tsaát. ⁴⁸ Yesu iri oó’, “Misna hardaté’ amor’eéní ale ar pangadu nee guhhuli’i adór múk malgusmoó oohár áw? ⁴⁹ Umuúqo deelooro án a dirhúng i dirií’ baraá Doó Munguhe, niwa intsaahhatimaamis, ala kuungá’ i uhahiinda’aaká. Ala tí in tleehharút asma Gooi iwa bo/.” ⁵⁰ Eeharuuseerós guri geexeér, sleémeero tari goów. ⁵¹ Garmaako inqwaarír /awaak gaa tsiit, Yesu guri eehaár. Kuri óh. ⁵² Inós kuwa óh, inqwaarirós gari geexáy, iri /akuút ar /aankwets. ⁵³ Inooín Yesu kuri huúw ay amór geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi. Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi, nee bariisee, nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa sleémeero tari burumburiít. ⁵⁴ Petro iri eeharín amorqá’ saáw wa ale, iri dáh baraá afeenír doó geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi. I asltá axwaanemiis nee múk dír do’dá’ wa gadiyuús. ⁵⁵ Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee múk dír kwasleema sleémeero lamabu’uungw kway leelehhiít daanduú Yesuwo, as kuwa gaasár wa slai. Ala lamabu’úngw ló’ taa sláy i kaahh. ⁵⁶ Asma awa yaariir lamabu’úngw naa alki/iitiyé’ a oo lama, nee lamabu’ungw’ín a dimbadimbé, taa slayká. ⁵⁷ Bahh’alé tana sihhiít kuwa lamabu’úngw lámtí kaahi, ta kaahi: ⁵⁸ “Atén ugwa axaasaán i kaahi, ‘Doó Mungú kwí taa tleéhh ar daba’, án un feé/, nee baraá deelór tame doó hatlá’ u sihhitís oo taa dabaár tleehhiiká.’ ” ⁵⁹ Tam hamí lamabu’ungw’ín taa slayká. ⁶⁰ Geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi niri tláy, iri tla/ángw múk i sihhiít, Yesu guri báy, “Masa xaslít? Mukwí gár daanduuwoge i kaahi a umós?” ⁶¹ Ala inós aqo ina xasliít, aa ilawatsiiká. Geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi guri malé yaahaás, “Kuúng a Kristówo, Garmoó Mungú Xiríf?” ⁶² Yesu iri oó’, “Aníng an inós. Kuungá’ sleeme Garmoó Hee u aandá’ aa iwiít dákw doó /iyáy oo /Uuru, ni hardah ar hunkoó gawaá doori.” ⁶³ Geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi inqwaruuwós guri feehhimiís i kaahi, “Lamabu’úngw ta leelehhitaan oo milá malé alé. ⁶⁴ Aga axasí’iíke adór ir Mungú /ooslislin. Xáy ma katá’?” Sleémeero kwasleema kay tsaát gídaabá gár kuwa hariím a gaasa. ⁶⁵ Bahh’alé kuri iimu/ún i tsuuquungo, kuri ila’ tuntuúk, kway tuu’uút ar kundi’i, ku babay, “Ooang, heesíng u tuu’uút ar kunday a heemá?” Tam mukduú gadiyuuse sleeme tlaaqarmaawós giri muúx. ⁶⁶ Nee Petro iwa baraá afeenidí kahhi, /ameenirka wák niri hardát. Inós a sagadiyuso’ór doó geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi. ⁶⁷ Petro guri aán iwa asltá axwaanemiisi, guri ló’wa xuuxú’ iri ó’, “Kuúng sleeme toomák a dinkwa nee Yesu, kuduú Nasareti.” ⁶⁸ Petro iri tlaánk, i kaahi, “U xuaaká, tam kangwsíng kiíng ta kat u tsatsahhaamaaká.” Iri tláy didae amór gara/áym alé. Konkomo iri uú’. ⁶⁹ /Ameenidá’ guri malé aán. Mukko didá’ wa sihhimiít guri beér, “Kwí a heé wák dír mukdá’ nee Yesu ti kooma’a.” ⁷⁰ Iri malé tlaánk. Qoomár niina iwa waaráhh, mukdá’ didaádá’ wa sihhimiít Petro kuri báy, “Ar ló’, kuúng a heé wák dír mukdá’ nee Yesu ti kooma’a, asma kuúng sleeme a heé Galilaya.” ⁷¹ Iri oó’, “Án heesíng ta kata’ burqo xuú’, ni gwaá’.” ⁷² Naxés hamtidár kilae konkomoó tsár iri uú’. Petro adoodá’ Yesu ngwa báy geeraawo gari insláy gídaabá, “Konkomoó tsár iwa uui, án kuúng iga tlánk sagaáwa tám wa ale.” Adoodá’ ngiwa insláy, hhirhheeri gay ku’uús.

¹ Looa niwa tleér matlatleero hamtidae geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi kwasleema kari tleéhh nee bariisee, nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, nee mukdaáduú kwasleemár wa hariím sleémeero oo kwasleemár ur. Yesu kuri tseék, kuri huúw, kway dabaá Pilató i qaás. ² Pilato guri yaahaás, “Kuúng a Waawutmoó múk Yahudíro?” Inós guri báy, “A adoosíng ta kat.” ³ Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi ngwa sakwasleemuutiyé’ muruú yaarire. ⁴ Pilato guri malé yaahaás, “Mas ilawatsaká? Muruú yaariír oo tuwa sakwasleemuuti u ga/eéraáke?” ⁵ Ala Yesu aa malé ilawatsiiká. Tam Pilato gay waa/oo/amór wa ár. ⁶ Umuúqo deelór ur ar Pasákuwo heé wák baraá múk taa tsegiiti kun gweer, kudá’ muu i gweerár wa slai. ⁷ Heeko ta bay Baraba kuna tseék dinkwa nee múk hatlá’, asma tana slaáqw asma axweesantá serikáli kawa sií’, muu kuri tsuú/. ⁸ Boo/oó muu niri hardáh dír Pilato, kari iimu/ún kawa firin ngiwa tleehhi adoodá’ aa intsaáhh. ⁹ Pilato iri ilawaáts iri oó’, “Xáy, a sla’á’a Waawutmoó múk Yahudi nguwa gweer?” ¹⁰ Asma inós gana geerí xuú’ gídaabá geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi kuna huúw amoodí alé asma da/itá tawór wa ale. ¹¹ Ala geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi boo/oó muu gway fuqunáy qás gídaabá Baraba kungu gweeri. ¹² Pilato giri báy malé alé, “Ala kwí ta babeera’ a Waawutmoó múk Yahudi adór ngu laaq?” ¹³ Tari tseé’ ta kaahi, “Kikiieek gawaá msalaába.” ¹⁴ Pilato ngiwa yaahaás gídaabá, “Gár aa tlakweés a milá?” tari kumiít tseeoro ló’wa ale gídaabá, “Kikiieek gawaá msalaába.” ¹⁵ Pilato Baraba guri gweér, asma adoodá’ muu i slai gana slaá’ tleehhamooro. Yesu kuri muúx ar qaw’i, guri haniís kuwa kikii’i gawaá msalaábár i alé. ¹⁶ Askaári guri húp ay baraá boómár ur. Askaári sleémeero kari didí burumbuúr. ¹⁷ Kuri tsiitiís ar inqwaarír siira/aat, slamángw laqaya’ kuri tlaatlaáw kuri qaás gawaá sagós. ¹⁸ Kuri taaqweemiís ta kaahi, “Laawaay, Waawutmoó múk Yahudi.” ¹⁹ Kuri saga muúx ar daa’a, kuri i tsuuqún ta geeraawós i tumbarara’amiít, as ilaiwa/amer’ín kawa laqaqan ar niqaay. ²⁰ Niqaywo kuwa hhe’eés, inqwaarirós tidá’ siira/aat kari hingeés, kuri tlabaawós i ki/ís. Kuri tsee/áy huúw as kuwa kikiiár ay gawaá msalaábár i alé. ²¹ Loohiro heeko wák oo baraá gixsár káw kuna /uurutís as msalaabár Yesu ngiwa gagaari. Umuuwós a Simonú ayaá Kirene, baabuúín Iskanda nee Rufo. ²² Yesu kuri huúw ay dirka ta babay Golgota, gídaabárós a “Fartá saga”. ²³ Muruuko wahaangw oo taa garka ta bay manemánér i qaás, kuna mak haniís nguwa wahi, ala guri sií’. ²⁴ Kuri gawaá msalaábár i kikií’. Inqwaruuwós kuri qasmiís ar loohír adór mugú’, as gídaabá umuúqo heewo gár i slay a umós. ²⁵ Kuwa kikií’ a looár tám. ²⁶ Gadá’ kusa sakwasleemuút kaa didí gooín ar /aymi’iiká’, “Waawutmoó múk Yahudi.” ²⁷ Malguusér tsár nee inós kina alkikií’ gawaá msalaabadu, kookoo dakós oo doó /iyáy, kuqá’ dákw doó basáy. [ ²⁸ Gooi iri bó/, tidá’ kah, “Kuna tla/ángw tlakuusér i harafaár.”] ²⁹ Múk yaamuudae waraáhh Yesu guri tloqomiís, ta hara sager’ín muumukuumiis, ta kaahi, “Aháee, kuúngudá’ oo Doó Mungú gu feé/, kway tléhh baraá deelo tám i alé, ³⁰ kár ti /is gimáy, ti aweeris gawaá msalaábaro.” ³¹ Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi sleeme kuna niqín, inooín dinkwa nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, ta kaahi, “Awa hatlá’ gina /iimiís, ga/aaweek, kilós /iisaro ti aleeslayká. ³² Kristo, Waawutmoó múk Israeli, daxta ni aweeri gawaá msalaábaro, atén ku araán, daqaní u haratlintiaán.” Tam mukdá’ nee inós taa alkikií’ sleeme inooín kuri tloqomiís. ³³ Looár lahhoó’ iwa xeér, iimi iri gíp yaamu sleémeero ay looár gwaleél. ³⁴ Looár gwaleele Yesu iri tseé’ ar afór ur, “Eloi, Eloi, laama sabaktani”, gídaabárós a “Mungúeé’, Mungúeé’, misa meér?” ³⁵ Múk dír iisaapaydá’ wa axamiís iri oó’, “Ga/aawaagáy, i Eliyá ateetín.” ³⁶ Heeko wák niri amorqá’ wa ta’aín, warqamooko guri tikiís ar ma’aá qarqará’ awa taa tsoó/ baraá na/’aá xaaí wa ale, guri siíhh gawaá afkwá daai, Yesu guri wahaás ar warqamoodá’ i kaahi, “Mawaagáy, daxta a araán, Eliya gu aweeriísi?” ³⁷ Yesu iri tseé’ ar afór ur, iri gwaá’. ³⁸ Inqwaarír baraá Doó Mungú, ar do’ gwa qasis, iri tla/a feehhít gawtá wa ale ay baraay. ³⁹ Geeraharusmoó askaári, kudá’ inós gura qon aa geeraawós i sihhiit, adoodá’ ira gwaá’ ngiwa ár, iri oó’, “Ar ló’ heewí a tsuwá Garmoó Mungú.” ⁴⁰ /Ameenarka amorqá’ saáw wa xuumiis i deer. A ín Mariamu Magdalene nee Mariamu aayor’ín Yakobodá’ niiná nee Yose, nee tooka a Salome. ⁴¹ Kuká’ an kudá’ nee inós ti komkakoomá’ Galilayaro, nee ngu alee/iimamisá’. Nee /ameenár hatlá’ ar yaariir i deer, tidá’ nee inós naa al Yerusalemú i tsa/ane’. ⁴² Baldá’ a deelór tiwa amohhe’eemisiya’, asma loaytleérós a deelór hungu/uma. Qoomár tsiindowo. ⁴³ Yoséfú Arimatayár daáhh nina hardáh. Inós a heé ilaiwa/amér koóm oo doó kwasleema, nee inós sleeme i waawuti’iimár Mungú daamaarán. Inós guruuwós guna gawdeés iri dáh ay amór Pilato, slaqwtá Yesu gari firín. ⁴⁴ Ala Pilato gari waa/oo/amór wa ár asma iwa tseewa gwaá’, geeraharusmoó askaári guri ateét, gway yaahaás iri oó’, “Aaqo gwaái?” ⁴⁵ Geeraharusmoó askaári iwa oó’, “Aa gwaá’”, Pilato iri ya/án slaqwtá Yesu ngiwa haniisi. ⁴⁶ Yosefu inqwaarír /awaak gari tlaáxw, guri gawaá msalaábár wa aweeriís, guri untsuús ar inqwaaridá’, guri qaás baraá baa’ár taa foól gawaá tlaa/a. Tlaa/ár hatlá’ gari gwangwaraá’ gari afkuú baa’ár ar tuntuúk. ⁴⁷ Ín Mariamu Magdalene nee Mariamu aayór Yose didá’ Yesu kway qaás kari xuuxuú’.

¹ Deelór hungu/uma iwa waaráhh, Mariamu Magdalene nee Salome nee Mariamu aayór Yakobo mooyaangw kuna tlaáxw oo slaqwtá Yesu kar sliki. ² Matlatleero bál deelór geera ar wiiki tari amór /aantár káy qoomár looa niwa tsiiríhh. ³ Loohiro ta axwees kilooín ale ta kaahi, “Heé tlaa/adár gawaá afkwá baa’a ga gwangwaraá’ a heemá?” ⁴ Tawa qaytsiít, kana ár naxés tlaa/adá’ kaa gwangwaraá’, nee inós ka ló’wa yangaariir. ⁵ Tari dáh baraá baa’ár i alé, masoomoó inqwaarír /awaák koóm kuri ár, aa iwiít bihhaá doó /iyáy alé, tari waa/oó/. ⁶ Inós giri báy, “Ma waa/oo/amimara’. Heé ta leelehhita’ a Yesú Nasareti, kudá’ taa gawaá msalaábár i kikií’. Aa waasleé/. Diirihe i kaahh. Ga/aawaak, didá’ geeraawo kway qaás a diirí. ⁷ Ala tlawsé’, Petro ádbawaak, nee eeharuuse sleémeero, gídaabá, ‘Aa geerí tláy Galilayár i alé. Amorqae u aandá’ adoodá’ ngira geerí oó’.’ ” ⁸ Tari tsee/áy ti’iít, tari ta’aín dír /aantaro, asma daaraxaay gina áy nee waa/oo/amo. Taa sangw heé i ilawatsiiká asma taa da’ayuút. [ ⁹ Inós iwa waasleé/ matlatlér bál deelór geera ar wiikiro, heé aa geerí harati’iít a Mariamu Magdalene, tidár aáng neetlaamér faanqw ngiwa hingeés. ¹⁰ Inós mukdá’ geeraawo nee Yesu dinkwa guri ádbeemuú eér. Inooín qoomaadae ta kumiit tsuunqumisuuwo nee /aa/ee. ¹¹ Inooín kawa axaás gídaabá Yesu i slaaf, nee ar gídaabá inós ngwa aán, taa ya/aniká. ¹² Alaá tihe múk tsár guri harati’iít baraaine ar slaqsoó dimbé. Inooín qoomaadae ta loohír i dirii’ ta aykwí waatl. ¹³ Nee kuká’ nay tlayé’, iidík kuri haniís amór kudá’ hatlá’. Ala naa malé ya/ani’iiká. ¹⁴ Alhhe’eesaywo eeharuuseedá’ mibá nee wak giri harati’iít qoomár tawa /ayin. Giri i gilín asma haratlintaaoowasler’ín nee munér gawden, asma inooín axweesantá mukdá’ inós gwa ar, alaá inós niwa baraá /aantár wa waasleé/, kaa haratlintii’iiká. ¹⁵ Giri báy, “Tlawsé’ baraá yaamu sleémeero, Ya/abtór hho’ alki/iitaak dír muu sleémeero. ¹⁶ Oo gaa haratlintatii’ kway baatiís ba/ama ga sláy. Oo gaa haratlinti’iiká ku sakwasleemuut. ¹⁷ Nee layuuká’ ti koná’ nee mukdá’ gaa haratlintii’: Neetlaame ka hingeemiis ar /uuruueé’, ta axwees ar tsifrír /aben, ¹⁸ dayshe tamka ohín, laqaá gár tsu/uut barka wáh, gár gi aw i káhh tam ar niiná. Dabaaín birka gawaá tiqtuusér i qaás, ta hunguu/.” ¹⁹ Aako Yesu inooín i axweesanto iwa hhe’eés, kurira tláy gawaá doori, iri iwiít dákw doó /iyáy oo Mungú. ²⁰ Inooínadá’ tari tláy, Ya/abtór hho’ kari alki/iít umuúqo diiro. Aako nee inooín tay al gadiyuús, /uuruú axweesantós guri geehhoo’otís ar layaá naa tleehharumiitiye’ qoomaadae.]