MATAYO

MATAYO

¹ Kaangwí an iidíguú tlahhoó Yesu Kristo. Inós oo tlahhoó Daudi, Daudi oo tlahhoó Abrahamu. ² Abrahamu Isaka guri laqwaál. Isaka Yakobo guri laqwaál. Yakobo Yuda guri laqwaál, nee hhaeewós. ³ Yuda Peresi nee Sera giri laqwaál, aayír’ín a Tamari. Peresi Esromu guri laqwaál. Esromu Aramu guri laqwaál. ⁴ Aramu Aminadabu guri laqwaál. Aminadabu Nashoni guri laqwaál. Nashoni Salmoni guri laqwaál. ⁵ Salmoni Boasi guri laqwaál, nee aayírós a Rahabu. Boasi Obedi guri laqwaál, nee aayírós a Ruti. Obedi Yese guri laqwaál. ⁶ Yese waawutmo Daudi guri laqwaál. Daudi Sulemani guri laqwaál, nee aayírós a harér Uria. ⁷ Sulemani Rehoboamu guri laqwaál. Rehoboamu Abiya guri laqwaál. Abiya Asa guri laqwaál. ⁸ Asa Yehoshafati guri laqwaál. Yehoshafati Yoramu guri laqwaál. Yoramu Usia guri laqwaál. ⁹ Usia Yotamu guri laqwaál. Yotamu Ahasi guri laqwaál. Ahasi Hesekia guri laqwaál. ¹⁰ Hesekia Manase guri laqwaál. Manase Amoni guri laqwaál. Amoni Yosia guri laqwaál. ¹¹ Yosia Yekonia nee hhaeewós giri laqwaál, qoomár múk Israeli kuwa loohotís baraá yaamaá Babelír i alé. ¹² Nee alaá muu kuwa loohotís amór Babeli, Yekonia Shealtieli guri laqwaál. Shealtieli Serubabeli guri laqwaál. ¹³ Serubabeli Abihudi guri laqwaál. Abihudi Eliakimu guri laqwaál. Eliakimu Asori guri laqwaál. ¹⁴ Asori Sadoki guri laqwaál. Sadoki Akimu guri laqwaál. Akimu Eliudi guri laqwaál. ¹⁵ Eliudi Eleasari guri laqwaál. Eleasari Matani guri laqwaál. Matani Yakobo guri laqwaál. ¹⁶ Yakobo Yosefu guri laqwaál, hhawaatuú Mariamu aayír Yesu kudá’ ta babay Kristo. ¹⁷ Gawaá adoorihe iimír iimu/úngw xwaylár Abrahamu ay Daudi a qari mibá nee tsiyáhh. Nee iimír xwaylár Daudi ay qoomár loohotimisuú muu baraá yaamaá Babelír i alé a qari mibá nee tsiyáhh. Nee iimír loohotimisuú muu baraá yaamaá Babelír i alé ay Kristo kuwa laqwaál a qari mibá nee tsiyáhh. ¹⁸ Xwaylár Yesu Kristo a adoorí. Mariamu, aayór Yesu, Yosefu gana lehhiíta. Nee ala qoomár inooín tiwa i tseewuy’iiká, Mariamu naxés kari tsaáhh tawa tsiiháy ar /uuruú Qeeruú hhoohhoó’. ¹⁹ Yosefu, hhawaatuú Mariamu, inós a heé ganaá’, nee ga slaiiká ngiwa mureekeesi. Iri baraá muunuúwós i oó’, “A qawtí máw.” ²⁰ Ala iwa kaangwí axweesi malaykamoó Aako guna i daqáy ar baraá tlata, guri báy, “Yoséfu oo tlahhoó Daudi, ma da’ayuutaar Mariamu kawa dux, tawa hareerók, asma tsiihaywós oo Qeeruú hhoohhoó’. ²¹ Inós na/oó garma gu xwayluúr, nee umuuwós kway beer Yesu, asma inós mukós gu ba/amis baraá tlakweemaaine.” ²² Tí sleémeero ina tleehharút, as tidá’ Aako aa oó’ ar loohír aarusmo iwa bo/, ar gídaabá, ²³ “Ga/aaweek, /amatliito’o i tsít, na/oó garma gu xwayluúr, ku umí tsaat, ku bay Imanueli” gídaabárós, “Mungú nee atén dinkwa.” ²⁴ Yosefu qoomár niwa tláy baraá gu’uteero, tidá’ malaykamo ngwa báy gari tleéhh, hareerós gari duúx. ²⁵ Nee ala taa hara tseewuy’iiká tam ay qoomár garmaawós nguwa xwayluúr. Umuuwós guri tsaát guri báy Yesu.

¹ Yesu kuna laqwaál baraá gixsár Betilehemu ar baraá yaamaá Yudea qoomár waawutmo tawa Herode. Qoomaadae xu’utuuserka ar tsatse/ nina da/aáw wa hardát ay Yerusalemu. ² Tari oó’, “Waawutmooduú múk Yahudi oo taa laqwaál i amá? Asma atén tsatsee/irós ana araán da/aáw wa ale. Nee atén nguna xirfayeemisuú awaán.” ³ Herode adoorí ngiwa axaás iri kwisliít, tam múk Yerusalemu sleémeero iri kwisliít. ⁴ Herode geeraharuusér uren sleémeero ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa gari ateét gari yaahamiís gídaabá, “Kristo dír kuy laqwaali a diimá?” ⁵ Inooín kuri báy, “Baraá gixsár Betilehemu ar baraá yaamaá Yudea, asma aarusmo adoorí gana alki/iít gídaabá, ⁶ ‘Kiíng gixsár Betilehemu ar baraá yaamaá Yuda, kiíng ti baloó niinaweeká baraá gixsadaá Yudawo, asma waawutmo i ti’iit baraawoge oo muk’eé’ kú Israeli gu de’eém.’ ” ⁷ Aluuwo Herode mukduú xu’utuusér tsatse/ gari dimbé ateét ar sufa, iidík guri dir’ín wa sláy oo tsatsee/idá’ iimír kawa ár. ⁸ Giri ya/aáw ay Betilehemu, giri báy, “Tlawsé’, iidíguú na/aay ku yaahasa hhe’esá’. Nee bura aandé’, iidíguusíng ngu hubá’ amor’eé’ alé, as aníng sleeme nguwa xirfayeemisuú aw.” ⁹ Inooín axweesanoó waawutmo kuwa axaás, tari tláy, nee tsatsee/idá’ taa da/í ár giri geerahát, iri sihhít didár do’duú na/aay i dirii’i. ¹⁰ Tsatsee/idá’ kawa ár, tari qwalaá/ kángw kilá’ wa ale. ¹¹ Tari dáh baraá doó i alé, na/aydá’ kuri ár nee Mariamu aayoorose. Kuri i tumbarara’aátb kuri xirfayeemiís. Nee inooín ilahhooar’ín kari gweér kari haniís dír na/aay. Muruú taa hanimiís a kwí Miisli nee garka xarángw tsuú’ koom qoomár barka daá/, nee mooyangwko ta babay manemane. ¹² Inooín kiri gurbuú’ nee Mungú ar baraá tlata ar gídaabá, “Ma dír Herodér ki/aara’.” Nee inooín tari kií/ ar loohír hatlá’. ¹³ Xu’utuuseedár tsatse/ iwa qútl, malaykamoó Aako iri hardáh dír Yosefu ar baraá tlata, iri oó’, “Na/aay ar guweek, nee aayo, ay baraá yaamaá Misri, hoót amoodá’ wa aleeró ay dír án kuúng uy ateet. Asma Herode i na/oó leelehhiit as nguwa gaasi.” ¹⁴ Qoomár xweeraawo Yosefu na/aay nee aayo girir tláy ay yaamaá Misri. ¹⁵ Iri amoodá’ wa hotaatín ay qoomár Herode iwa gwaá’. Adoorí ina tleehharút as /aymuudá’ Aako aa oó’ ar afkwá aarusmo, iwa boo/i gídaabá, “Garmaaeé’ una ateét yaamaá Misrír i alé.” ¹⁶ Herode ngiwa ár gídaabá kwa al/aáy nee xu’utuuseedár tsatse/, iri ló’wa buúhh, muu guri ya/aáw na/’aá daaqaay sleémeero kiwa tsu/i, awa baraá gixsár Betilehemu nee inslaawaywós, awa har kureeraá tsár nee awa kureeraá tsár ngaa ay’iiká sleémeero, ar adoodá’ ngira yaahamiís dír xu’utuuseedár tsatse/uú wa ale. ¹⁷ Gawaá adoorihe /aymi’iidá’ aarusmo Yeremia aa oó’ niri boo/iyé’ gídaabá, ¹⁸ “Afoo kana baraá Ramár i axaás, /aa/ee nee tsuunqusmoó yaariír, Raheli na/’iiwós gin al/aa/amiín. Gurkwa/asa gaa ya/aandiiká asma iwa kahhiya’.” ¹⁹ Herode iwa gwaá’, malaykamoó Aako iri hardáh baraá Misri dír Yosefu ar baraá tlata, iri oó’, ²⁰ “Tláw, na/aay nee aayo ar quutleek, ta kí/ ay baraá yaamaá Israeli. Asma mukdaádá’ na/oó gaasár wa slaá’ aa qaátl.” ²¹ Yosefu iri tláy, na/aay nee aayo girir kií/ ay yaamaá Israeli. ²² Ala Yosefu ngiwa axaás gídaabá Arkelao a waawutmoó yaamaá Yudea, kitángw Herode wa ale, baabuúwós, iri da’ayuút amoodá’ keemuuwo. Ala inós gurbu’utá baraá tlataawo kuwa hhe’eés, iri tláy ay yaamaá Galilaya. ²³ Iri hoót baraá gixsár Nasaretír wa ale. Adoorí ina tleehharút as /aymuudá’ aaruuse aa ó’ iwa boo/i, iwa oó’, “Inós ku bay a heé Nasareti.”

¹ De’emaadaádae Yohanudá’ Baatimaamiís nina hardáh, axweesantá Mungú gana alki/iít baraá darmuú Yudeár wa ale, iri káh, ² “Hhu’u’umé’, asma waawuti’iimár Mungú naa naká/.” ³ Asma kwí an kudá’ taa axweés nee aarusmo Isaya gídaabá, “Afór hee iiár i qaasaak ar tseeamiim baraá darmuú wa ale, ar kah, ‘Amohhe’eesaak loohír Aako, nee waarahhmawós gan’aasaak.’ ” ⁴ Nee Yohana tlawuú aa tsiít a oo taa tleéhh ar se’éngw angamía, nee afetlowós a himuú kaahari, nee muruú /aymaarós a iingigi nee danuú darma. ⁵ Múk Yerusalemu nee yaamaá Yudea sleémeero nee yaamaá bihhaá Yordani kuri i daqáy. ⁶ Tlakweemaaín kiwa hhu’uu’ún, giri baatimiís baraá yaaér Yordanír wa ale. ⁷ Múk yaariír oo Farisayo nee oo Sadukayo kuna i daqáy, as ngiwa baatimiisi. Yohana ngiwa ár giri báy, “Kuungá’ xwaylár dayshe, heé kuungá’ naa gurbuu’ sakwasleemár hi’iit kawa ilagogoba’? ⁸ Tleehhaak muruú hhu’u’ungwhúng gu laqaqaám, gídaabá aga warqeeré’ baraá lohuhunge. ⁹ Sleeme ma kaahara’ baraá munerhunge gídaabá, ‘Abrahamu a baabuúrén.’ Án a kah, Mungú xwaylár Abrahamu ga aleesláy ngiwa tleehhi baraá tlaa/ekae. ¹⁰ Nee tsawo kaa hhe’eés qaasaro baraá gam’ér xaai. Gawaá adoorihe umuúqo xa’ano oo na/’aá hho’ gi laqwaalaaká, ku tsaat, kway kwaahh baraá asla. ¹¹ Ar ló’, aníng gár kuungá’ nur baatimiis a ma’aay as hhu’u’uúngw. Ala kudá’ aluueé’ wa hardáh, inós i /uuruú kón ta aninge. Tam aníng a hariimaaká ar ya/ataawós ngiwa gagaar. Inós nun baatimiis ar Qeeruú hhoohhoó’ nee ar asla. ¹² Impeerós ar haritleemis ga kón, nee dirós tidár haritleemis ga fiitsa hhe’ees, nee balaangw guri baraá kuuntír i qaas, ala muundáy gun daa/ ar asltá baloó gwaa’aaká.” ¹³ Qoomaadae Yesu nina tláy amór Galilayár wa aleeró ay amór Yordani, dír Yohana, as kuwa baatisi nee Yohana. ¹⁴ Ala Yohana aa lak ya/aniká, iri oó’, “Án gár ni slaa’ bar án kuúng in baatís, kuúng adór nir hardat amor’eé’?” ¹⁵ Yesu iri oó’, “Adoorí na ya/aameek, asma gár atén tiwa hariím, tí an tleehhaán as gan’amuú Mungú kuwa boo/eesaan.” Yohana iri ya/án. ¹⁶ Yesu baatiismoowo kuwa hhe’eés, hamtidár kilae iri ti’iít baraá yaaeero. Doori nay gweeriitiyé’, Qeeruú Mungú guri ár iwa gawaawós i awdiiti adór hhookír wa ale. ¹⁷ Afoo nay gawaá doorí wa ilawáts iri ó’, “Kwí a Garmaaeé’, sla’aarusmooeé’ oo aníng iga qwal/atis.”

¹ Yesu kuri huúw nee Qeeruú hhoohhoó’ ay baraá darma, as kuwa iiaraa’ari nee Neetlaangw. ² Iri gwaawín deelo mibeeri tsiyáhh tlaatla/aangw nee xweeraawo, iri qwariít. ³ Neetlaangw guri i daqáy guri báy, “Kuúng barqo Garmoó Mungú, tlaa/anoowí i ilawatseek i muruú /ayma tleehhiti.” ⁴ Ala Yesu iri oó’, “Kaa gooín gídaabá, ‘Hee gár ir slafi a muruú /ayma kiloseeká, ala aqo har umuúqo axweesantá amór Mungú daahh.’ ” ⁵ Yesu kuri huúw nee Neetlaangw ay baraá Gixsár Hhoohhoo’ ar Yerusalemu, kuri qaás gawaá tsintá Doó Mungú. ⁶ Kuri báy, “Kuúng barqo Garmoó Mungú, ti yaamí kwahh, asma kaa gooín, ‘Malaykeerós ngi amoorók i ya/aaw. Kuúng u gagát ar dabaaín, as yaaeerók makawa tunqalaá/ nee tlaa/a.’ ” ⁷ Yesu guri báy, “Ala tí sleeme kaa gooín, ‘Aakoó Mungúwók mu iiaraa’araar.’ ” ⁸ Neetlaangw Yesu guri malé gawtí tsa/aás gawaá tloomár tleer ló’wa ale, guri waawuti’iimár yaamuú i laqán sleémeero, nee xirfuuwose, ⁹ guri báy, “Muruuwí sleémeero aning ngu kuúng i haniís, aníng bira i tumbarara’át.” ¹⁰ Yesu iri oó’, “Neétlaangw, quútl. Asma kaa gooín, ‘Aakoó Mungúwók na i tumbarara’ateek, nee ku sagadiyús inós kilós.’ ” ¹¹ Neetlaangw guri geexáy, malayke nay hardát, guri sagadiyús. ¹² Yesu ngiwa axaás gídaabá Yohana kwa tseék, iri kií/ ay yaamaá Galilaya. ¹³ Iri lóh dír gixsár Nasaretír wa ale, iri hotángw áy gixsár Kapernaumu. Kapernaumu a gixsár afaá tlawtá Galilayár i dirii’, didár yaamaá Sabuloni nee Naftali. ¹⁴ Adoorí ina tleehharút asma /aymuuwí aarusmo Isaya aa oó’ iwa boo/i, ¹⁵ “Yaamaá Sabuloni nee yaamaá Naftali, yaamaá bihhaá tlawtí tseew, gayuú Yordani, Galilayár bartá xoordaá hatlá’, ¹⁶ mukdá’ aa hoot baraá giwtír wa ale gwa/ateemaá ur kaa ár. Nee kudá’ naa yaamaá geehhaantamoó gwa’arár wa hootiye’, gwa/ateema ngaa i gwa/aatiyé’.” ¹⁷ Iimír qoomaadá’ Yesu axweesantá Mungú gari alki/iít, iri káh, “Hhu’u’umé’ asma waawuti’iimár doori naa naká/.” ¹⁸ Yesu iwa waaraahhi dír afaá tlawtá Galilayaro, hha’aá tsár giri ár. Kookoo a Simoni, kudá’ ta babay Petro, nee hhiyaawós Andrea, ta baratsufoó kwakwaahh baraá tlawi, asma tawa ohuusér siyó. ¹⁹ Yesu giri báy, “Qwalaasé’, án eeharaaré’, án kuungá’ nu intsaahhatís adór muu ngur amor’eé’ huwahuba’.” ²⁰ Baratsufay’ín kuri geexáy, kuri eehaár. ²¹ Iwa geerí kumiít hha’aá tsár awa hatlá’ giri ár. Inooín a Yakobo nee Yohana, daaqoó Sebedayo. Inooín ta baraá miringamooínc i dirii’ dinkwa nee baabuúín Sebedayo, ta baratsufay’ín amohhe’eemiis. Giri ateét. ²² Hamtidár kilae miringamooín nee baabuúín kiri geexáy, Yesu kuri eehaár. ²³ Yesu ina hi’iimiít baraá yaamaá Galilaya sleémeero, iri intsaahhatimís baraá maraá saalíngw wa ale, nee Ya/abtór hho’ ar waawuti’iimár Mungú gari alki/iít. Múk tiqtuuse guri hungu/uumiís nee kudá’ slaqo tlakwen sleémeero. ²⁴ Iidíguuwós iri tsiyaayaaxaát baraá yaamaá Shamu sleémeero. Múk tiqtír dimbadimbé kunguri huúw dirós i alé, nee kudá’ slahha’amuú koomá’, múk neetlaame aa eér, múk /araraám, nee múk tiqtír sol’omit, giri hungu/umiís. ²⁵ Yesu kway eehaár nee boo/oó yaariír oo amór Galilayár daáhh, nee yaamaá Gixsoó Mibaangw nee Yerusalemu nee yaamaá Yudea nee gayuú Yordani.

¹ Yesu boo/oó muu nguwa ár, iri tsa/án gawaá tlooma, iwtanaango iwa hhe’eés eeharuuseerós guri i daqeér. ² Giri iimu/ún intsaahhasto, iri oó’, ³ “Múk amohhoó’ a kudá’ narkuú qeeruuín tsatsahhaamá’, asma waawuti’iimár doori a tooín. ⁴ Múk amohhoó’ a kudá’ gurhaamuút, asma inooín gurkwa/asa ngi slayá’. ⁵ Múk amohhoó’ a kudá’ tsaén, asma inooín yaamu ki aal. ⁶ Múk amohhoó’ a kudá’ gan’amuú ak leelehhiít ta muruú hatlae, asma inooín gan’amu ngu slayá’. ⁷ Múk amohhoó’ a kudá’ gurtleemuú koóm, asma inooín Mungú gi gurtláy. ⁸ Múk amohhoó’ a kudá’ mune hhohhó’, asma inooín Mungú ngu ariyá’. ⁹ Múk amohhoó’ a kudá’ wayduú tlehhiít, asma inooín ki na/’aá Mungú báy. ¹⁰ Múk amohhoó’ a kudá’ ta slahhe’eemisi as gan’amu, asma waawuti’iimár doori a tooín. ¹¹ “Kuungaásingá’ an múk amohhoó’, burtundu niqimiis, nee burtundu gusiisín, nee burtundu tli/imis ar /ayseeno asma aníng. ¹² Qwalaala/é’ nee baraa/é’, asma slaqwerhúng ka ur gawaá dooriiwo. Asma adoosíng an adór aaruuseedár aáng kaa /imiís.” ¹³ “Kuungá’ a diwi nee gwa/ateemaá yaamu. Ala diwi bira hhitarút, gár ki qaasi a milá iwa maamahh? I sangw gaa bu’uká, aqo kan kwaahh tsee/áy alé, kari adarah nee muu. ¹⁴ “Kuungá’ a gwa/ateemaá múk baraaká’ yaamu. Gixsár gawaá tloomár i dirii’, ti lu/uká. ¹⁵ Muu bar tsaa’asi ngaa daá/, ga tuntuukiiká ar lakwaanti, ala gan qaas didá’ kawa geehhoó’, asma múk baraá doó i dirií’ sleémeero nguwa i gwa/at. ¹⁶ Gawaá adoorihe gwa/atamaayerhúng i gwa/at dír geerá muko, as tlehhemi’iihúng awa hhohho’ kiwa ari, nee Baabuúhúng kuduú gawaá doorí dirií’ kuwa xirfayeesi.” ¹⁷ “Ma kaahaara’ gídaabá, án nina hardáh as hara’ayár Musa nee gooír aaruuse ngina warqeesár áw. Aasla’áy, án naa hardahiiká ngiwa warqees, ala nina hardáh as ngiwa boo/ees. ¹⁸ Án a kah, ay dír doori nee yaamu i waarahhiya’, ala tam gár wák ar niiná laqaá tam gár niiná ar tí ba/a baraá gooír aaruuseero i baloó waarahhká ay dír sleémeero kay boo/eesi. ¹⁹ Gawaá adoorihe, hee bar hara’ayár wák gaa geeqáy tam hara’ayaadá’ niina, nee muu guri adoodár intsaahhatimís, inós a heé niiná ló’wa ale baraá waawuti’iimár dooriiwo. Ala heé hara’ayaarí gaa boo/ees, nee muu guri adoodár intsaahhatimis, inós a heé úr ló’wa ale baraá waawuti’iimár dooriiwo. ²⁰ Án a kah, slafingwhúng barnaxes ku hhohhoeeká ta slafíngw intsaahhatuusér hara’ayár Musawo nee múk Farisayo, kuungá’ a baloó data’aaká baraá waawuti’iimár dooriiwo.” ²¹ “Kuungá’ aga axasé’ bariisér bál geera adór kara báy, ‘Hee mu gaasaar. Hee bar hee ngwa gaás, gár kuwa hariím a sakwasleema.’ ²² Ala án kuungá’ nu baw, ‘Umuúqo heewo oo hhiyaawós gwa i buuhh, gár kuwa hariím aqo sakwasleema.’ Umuúqo heewo oo hhiyaawós gu babáw, ‘Kuúng a gan’aká,’ gár kuwa hariím kun sakwasleemuut baraá doó sakwasleemár wa ale. Nee umuúqo heewo oo hhiyaawós gu babáw, ‘Kuúng a daktani’, gár kuwa hariím aqo in dah baraá asltá baloó gwaa’aaká. ²³ Ala barnaxes kuúng ilahhooarók ngaa húp geerá meésár Aako, didaádae naxés aga insleér gídaabá hhiyaawók i /aymuú kón daanduuwoge, ²⁴ ilahhooarók ala geexaweek dír geerá meésár Aakoó i alé, daqaní ta daqeér dír hhiyaawók, tiwa ala axweesani axasa’, daqaní ta ki/, ilahhooarók ka hanís. ²⁵ “Nee sakwasleemusmoowók ti axweesani axase’ ar gaanslaay, qoomár tawa dinkwár i dir’a’ baraá loohiro, sakwasleemusmoowók inós kuúng muwa huúw amór doó sakwasleema, doó sakwasleemaro kuúng turi malé haniís dír askaarmoó i alé, inós kuúng uri dahaas baraá doó tseegamo. ²⁶ Ar ló’ án a kah, a baloó ti’itaká baraadae ay dír heelmooduú alhhe’eesaay kway bu’.” ²⁷ “Aga axasé’ adór taa káh gídaabá, ‘Fuqi ma awaar’. ²⁸ Ala án a kah, umuúqo heewo oo /ameeni gaa alqaytsiit ar ilatleeri aa fuquús nee /ameenidá’ baraá muunaáwose. ²⁹ Nee iltók ar doó /iyáy bar kuúng u paslimís baraá loohír ganaa’a, tu/eek, ka kwáhh amór saáw i alé. A tsiní dír wák ar slaqwtók iwa qwat, ta slaqwtók sleémeero kawa kwahhi baraá asltá baloó gwaa’aaká. ³⁰ Nee dakók oo doó /iyáy bar kuúng u paslimis baraá loohír ganaa’a, tsateek, ku kwáhh amór saáw i alé. Asma a tsiní dír wák ar slaqwtók iwa qwat, ta ak slaqwtók sleémeero kawa kwahhi baraá asltá baloó gwaa’aaká.” ³¹ “Kaa oó’ sleeme gídaabá, ‘Hee bar hareerós gaa guús, ngi talaákár i haniisi.’ ³² Ala án a kah, hee bar hareerós gaa guús, as tlehhemuú fuqtooká, /ameenidá’ aa fuqús as hhawaatuudá’. Nee heé /ameenidá’ taa guús gaa duux, heedaádá’ sleeme aa fuquús.” ³³ “Slám aga axasé’ bariisér bál geera adór kara báy gídaabá, ‘Lo’o bara húp geerá Munguhe, al’axweesani kawa boo/es, al’axweesantadá’ ma mawaar boo/eesaro.’ ³⁴ Ala án nu baw, lo’o ma baloó huwaara’, tam tawa kata’, ‘Doori i slahhiye’’, asma doori a kitángw aleesleemuú Mungú. ³⁵ Laqaá lo’o ma huwaara’ ar yaamu, tawa kata’, ‘Balángw kurkí muwa /aáy’, asma yaamu a kitángw ya’aá Mungú. Laqaá lo’o ma huwaara’ ar gixsár Yerusalemu, asma a gixsár Waawutmoó úr. ³⁶ Laqaá lo’o ma huwaar ar sagók, asma tam se’eemír wák kawa /awaakes laqaá kawa boo/es a aleesleeraaká. ³⁷ Ala axweesantahúng masók a ‘Ka hhoo’,’ laqaá ‘Aasla’áy’. Axweesantá dír tihe aa waarahh, a tidá’ amór Kudá’ tlaákw daahh.” ³⁸ “Aga axasé’ adór kara káh gídaabá, ‘Hee bura ila gaás, kuúng inós ila gaaseek sleeme, nee hee bura sihhino kwaáhh, kuúng inós sihhino kwahheek sleeme.’ ³⁹ Ala án kuungá’ nu baw, miti tlaampa’aamisaara’ nee heé tlaákw. Heé tlaaqarmoowók oo doó /iyáy gwa slaahh, nee tlaaqarmoó tsár warqeeseek nguwa slaahhi sleeme. ⁴⁰ Nee heé kuúng ugwa sakwasleemuut nee shaátirók gari hayóh, inqwaarirók ti geexeer sleeme. ⁴¹ Heé kuúng uga harakees kuwa haydoohis kilomeétár wake, haydoohiseek ay kilomeétár tsár. ⁴² Heé kuúng u firiím mu /itaar, nee heé kuúng u kirkiít mu /itaar.” ⁴³ “Aga axasé’ adór kara káh gídaabá, ‘Inslaawmoowók na slaeek nee wakusmoowók na aahheek.’ ⁴⁴ Ala án nu baw, wakuuserhúng sla’aak, nee kudaádá’ kuungá’ nu buhhtimiisá’ aleefiriiriimaak, ⁴⁵ as kuungá’ tawa na/’aá Baabuúhúng kuduú gawaá doori tleehhitá’. Asma inós tsee/amá gun gwa/atimis dír múk tlákw nee kudá’ hhoe, slám tluwaay gun hanmiis dír kudá’ gan’amuú koomá’ nee dír kudá’ gan’amuú kooma’aakahe. ⁴⁶ Asma kuungá’ bira slaé’ kudaádá’ kuungá’ nu sla’á’, slaasláwár ta sleera’ a umós? Tam mukduú ohomér ohiím adoosíng ga tlehhaahhítiíke? ⁴⁷ Slám kuungá’ barnaxes hhaeehúng kilooín in laaw’eemisá’, gár kuungá’ taa tlehhé’ a milá ta múk hatlae? Tam múk xoordaá hatlá’ sleeme adoosíng ga tlehhaahhiítiíke? ⁴⁸ Gawaá adoorihe kuungá’ masók a múk ganaá’, adoodár Baabuúhúng kuduú gawaá doori ir ganaai.”

¹ “Gimsé’, hhooeemaahúng mi tlehhiitara’ dír ilaá múk wa ale as tunduwa ga/ay nee inooín. Asma adoosíng bara tlehhé’ slaasláwár ta sleera’ i káhh dír Baabuúhúng kuduú gawaá dooriiwo. ² “Kuúng bar gaa a heé i haniisár wa slá’, ma tsimahhuusaar as muu ngiwa xui, adór múk hhaahhafuuse i tlehhaahhiiti baraá maraá saaliingo nee baraá lohu. Inooín gár ta slai masók kin xirfayeemiis nee muu. Án a kah, bu’utuuín ngwa qaroó slayé’. ³ Ala kuúng bar hee u alee/isár wa slá’, tam dakók oo doó basáy mingiwa xuú’ gár dákw doó /iyáy i tlehhiiti. ⁴ Alee/isaywók masók oo baraá lu/aaráy. Nee Baabuúwók kudá’ lu/aaroó xuú’, inós kuúng u qáy.” ⁵ “Slám kuungá’ bar Mungú firiiriindá’, masók a adór hhaahhafuuseerooká. Asma inooín tan firiirín tawa sihhimiiti baraá maraá saaliingo, nee baraá afaá lohuwo, as muu ngiwa ara’ari. Án a kah, slaasláwar’ín kaa qaroó sláy. ⁶ Ala kuúng bar firiiriín, dáh baraá do’ók kudá’ tawa kilók; nee afkuú do’ bura hhe’és tseegaro, firiím dír geerá Baabuúwók kudá’ geehhooeká. Nee Baabuúwók kudá’ lu/aaroó xuú’, kuúng u qáy. ⁷ “Kuungá’ bar Mungú firiiriindá’, /ayma’aá yaariir mir firiiriimaara’ adór múk xoordaá hatlá’. Asma inooín ngi xuiya’ ki iiár i qaas nee Mungú asma /aymi’ii’ín kudá’ yaariir. ⁸ Kuungá’ ma adór inooín tleehhitaara’, asma Baabuúhúng gár kuungá’ ta sla’a’ ga xuu’ iimír kuungá’ kuwa firiindi’iikahe. ⁹ Kuungá’ bar firiiriindá’, ta oa’, ‘Baabuúrén oo gawaá doorí dirií’, umuuwók i xirfuuti, ¹⁰ waawuti’iimarók ni xeer, adór kuúng ta sla’ i tleehharut baraá yaamuuwo, adór gawaá dooriiwo ira tleehharút. ¹¹ Muruú /aymaarén oo laarí haniisang. ¹² Tlakweemaarén gurtlaweek, adór atén múk tis dakumaamiís kur gurtlaatlawaan. ¹³ Atén miti baraá iiara’aduú uhisar, ala atén ti ba/amis kuduú tlakusmoowo. [ Asma waawuti’iima a tók, nee aleesleemu, nee xirif, ay alhhe’eesay wasle. Amin.]’ ¹⁴ “Asma kuungá’ tlakweemaá muu bira gurtlatleeré’, daqaní Baabuúhúng oo gawaá doori tlakweemaahúng gi gurtláy. ¹⁵ Ala kuungá’ tlakweemaá muu bira gurtlatleeri’iiká, tam Baabuúhúng tlakweemaahúng ngi gurtlayká.” ¹⁶ “Slám kuungá’ bar gwaawaawiindá’, gitsee/erhúng ma quy’uumisaara’, adór múk hhaahhafuuse. Asma inooín adoorí kan tlehhiit as muu ngiwa ari adór tara gwaawín. Án a kah, inooín bu’utuín kwaa qaro hhe’eés sleemuuwo. ¹⁷ Ala kuúng bara gwaawiín, sakók slikeek di/ito, nee gitsee/aawók ki hamátl. ¹⁸ Asma muu mingiwa tsaáhh adór kuúng tara gwaawiín. Ala heé ga tsaáhh masók a Baabuúwók kudá’ geehhooeeká. Ala Baabuúwók kuduú lu/aaroó xuú’, kuúng u qáy.” ¹⁹ “Daqaari’iimarhúng ma baraaká’ yaamí qamiimara’, didár babi nee kútu ngiwa hhitina’, nee fisuuse ngiwa hara dat nee gari fís. ²⁰ Ala daqaari’iimarhúng gawaá doori ti qamiinde’, didaádár babi ngiwa hhitiindaaká, nee kútu, slám fisuuse i datká ngiwa fis. ²¹ Asma didár daqaari’iimarhúng i diri’, an didá’ munerhúng sleeme i diri’.” ²² “Tsaa’astá slaqwa a ila. Ala iltók bar ka hhoohhoo’, slaqwtók sleémeero i gwa/át. ²³ Ala iltók bar ka tlaakw, slaqwtók sleémeero i gíp. Ala gwa/atamaayeedá’ baraawók i dirii’ bir gíp, gaasíng a umú giwtirooká.” ²⁴ “Heé daqaarér tsár sagadiyeede ga aleesláw i kaahh, asma kookoo gu aahh, kuqá’ gway slaa’. Laqaá nee kookoo ti oohiyá’, kuqá’ gway waaqaa’. Mungú nee daqaari’iima tsaraawo kiwa sagadiyusa’ i aleesleera’aaká.” ²⁵ “Gawaá adoorihe, án a kah, ma daawimitaara’ as slafingwhúng, tawa kata’, ‘Ma /ayaán nee ma wahaán?’ Laqaá slaqoohunge, tawa kata’, ‘Ma tsiitaán?’ Asma slafiingw a gár afhhamíteéke ta muruú /aymaaro? Nee slaqwa a gár afhhamíteéke ta tsitaywo? ²⁶ Tsir/o ga/aawaak, i dahaasiindaaká, i bu’uundaaká, tam muruú /aymár i burumburiin baraá kuuntáy i kaahh. Baabuúhúng oo gawaá doori inós gan /aymiis. Kuungá’ a ak tsiníheéke ta tsir/ooro. ²⁷ Hee i deéro dirhunge oo slafiingós doogaro gu aleesláw tam har qoomár niiná, tam ti daawiitimiisi. ²⁸ “Nee tlaba’ gár ki har daawiimita’? /Ayo ga/aawaak, i gadiyuská, slám i hhutlitká. ²⁹ Án a kah, Sulemani tam daqaarmoowo ló’wa ale, inós aa tsiitinká ar hhohhoaari adór /ayoorír alé. ³⁰ Bar Mungú /ayór baraá qamu gan adooqár tsiitimiis, ar laarí dáw nee matlo kari kwaahh gawaá ufú xwaansláy, xáy, kuungá’ nu ak tsiitísiíke, kuungaásingá’ haratlintaaór niina. ³¹ Gimsé’, ma daawiimitaara’ tawa kata’, ‘Ma /ayaán?’ laqaá ‘Ma wahaán?’ laqaá ‘Ma tsiitaán?’ ³² Asma múk xoordaá hatlá’ tí sleémeero gan leelehhiit. Ala Baabuúhúng oo gawaá doori ga xuu’ tí sleémeero adór kar sla’á’. ³³ Waawuti’iimarós na geerí leelehhitaak, nee gan’amkós, muruuduú hatlá’ daqaní kungu aluú wa dook. ³⁴ Muruú matlo mu sadaawimitaara’. Kángw matlo looarós ngus tleér. Umuúqo deelo i daawiitimeerós koón ar buu’uut.”

¹ “Muu mu sakwasleemuutara’ as kuungá’ mutunduwa sakwaaleemuút. ² Asma sakwasleemadá’ kuungá’ muu kura sakwasleemuté’, kingi kuungár sakwasleemuut. Harqoomaydá’ ta qoomeemesa’, kungu kuungár qoomeemees sleeme. ³ Kuúng mas suwito’ór baraá iltá heewók an ga/eér, ala waaqaasír baraá iltók a tsatsahhaandaaká? ⁴ Laqaá adór heewók kur beer, ‘Xáda, suwito’oosír baraá iltók án ngi hingeés’, bar waaqaasi i baraá iltók i dirí’. ⁵ Kuúng adoosinge a hhaahhafusmo. Waaqaasír baraá iltók ala geerí hingeeseek. Daqaní suwito’oodár baraá iltá heewók i dirii’ a tsaahha hhe’és nee kawa hinges. ⁶ “Gár hhoohhoo’ ma seeaawér i hanmiisara’, asma inooín kuungá’ nu i warqayá’ nuwa kikiihhiya’. Slám miisli ma baynuú i kwakwaahhara’, asma inooín mingiwa yaamí adaraahiyé’.” ⁷ “Firiiriimé’, nee kuungá’ tundu qáy, leelehhiitaak nee kuungá’ a sleerá’, ateetimé’ afér maráy wa ale, nee piindo ka duux. ⁸ Asma umuúqo heé firiiriím, ku qáy, nee kudá’ leelehhiít, ga sláy, nee kudá’ afkuú doó wa ateetiím, piindo ka duux. ⁹ Baraá tla/angwhunge hee i deéro oo na/aywós gu tlaa/anoó i haniís mukatmo burngwa firín? ¹⁰ Laqaá siyó burngwa firín, dayshimo gu haniísi? ¹¹ Ala kuungaásingá’ tlakw muruú hhó’ u xuá’ kuwa na/’iihúng i hanmisa’. Xáy, Baabuúhúng oo gawaá doorí dirií’ i ak waaraáhhiíke muruú hhó’ nguwa haniisi dír kudá’ inós ngu firiiriimá’. ¹² “Gawaá adoorihe umuúqo gaaro ar kuungá’ ta sla’a’ muu ni kuungí tleehhi, kuungá’ adoodá’ tleehhaak sleeme dir’ine. Asma hara’ayár Musa nee gooír aaruuse adoorí gan kát.” ¹³ “Daraahé’ ar waarahhamuú afkuú iiraákwd, asma afkuú iintlaáxw nee loohír iintlaaxw an tidár baraá qwanoó kaw. Nee múk loohidá’ ga óh ku úr. ¹⁴ Ala afkuú iiraákw nee loohír iiraakw an tidár baraá slafíngw kaw. Nee múk loohidá’ ga ár ku niiná.” ¹⁵ “Ti harmagahhe’ nee mukdá’ káh, ‘Atén a aaruuse,’ ala a loeeká, kudá’ tlabaá bee/aangw nga tsiitiye’, ala laatí baraaine a tawerú xaraásl. ¹⁶ Mukwí uqo tsahhá’ ar muruudá’ taa tleehhi. Xáy, muu sabiíbu gu gawaá xaa’aá laqayaá wa búi? ¹⁷ Gawaá adoorihe umuúqo xa’anoó hhoó’ na/’aá hho’ gin laqwaal. Nee xa’anoó tlaákw na/’aá tlakw gin laqwaal. ¹⁸ Xa’anoó hhoó’ na/’aá tlakw gi laqwaaliiká. Slám xa’anoó tlaákw na/’aá hho’ gi laqwaaliiká. ¹⁹ Umuú xa’anoó na/’aá hhó’ laqwaliimaaká, kun tsaat, kway kwaahh baraá asltí ale. ²⁰ Gawaá adoorihe kuungá’ mukdaádá’ u tsahhá’ ar tlehhmi’ii’ín kudá’ ta tlehhiiti.” ²¹ “Heé aní tawó babáw, ‘Aáko, Aáko,’ i dahiiká baraá waawuti’iimár dooriiwo. Heé dáh a kudá’ sla’aarír Baabuúeé’ oo gawaá doorí dirií’, ga tlehhiít. ²² Baldá’ múk yaariír aníng i bay, ‘Aáko, Aáko, aaru’uuma aga tleehhániíke, nee neetlaame aga gusisimániíke, tam muruú yaariír oo waa/oo/amo ugwa tlehhiitániíke ar /uuruuwók kudá’ naa atén i hanís.’ ²³ Aluuwo án ngiri baw ar gwa/ateema, ‘Án kuungá’ nu baloó xuaaká. Quutlé’ dir’eene, kuungaásingá’ muruú tlákw tlehhahhitá’.’ ” ²⁴ “Umuúqo heé axweesanay’eé’ kwí gwa axaas nee gway tleéhh, a slaqás nee heé fuqurángw koóm, oo do’ós gwa tleehh gawaá daanduú tlaa/a. ²⁵ Tluwaay iri tluúw, yau niri wa/iyé’ amór doó i alé, nee fur’a guri i fukuukú’, ala do’dá’ aa huuiiká, asma koo/irós kaa tleéhh gawaá daanduú tlaa/a. ²⁶ “Nee heé axweesanay’eé’ kwí gwa axaas, ala gway tleehhiiká, a slaqás nee heé daktani, oo do’ós gwa tleehh gawaá daanduú hhasaangw. ²⁷ Tluwaay iri tluúw, yau nay wa/iyé’ amór doó i alé, nee fur’a guri i fukuukú’, do’dá’ guri diingís iri huú’. Nee adór do’dá’ ira huú’ ka ló’wa slasla/aar.” ²⁸ Yesu /aymi’iiká’ ngiwa hhe’eés axweesanto, boo/oó yaariír oo muu ina waa/oó/ ló’wa aleeró asma intsaahhatimisuuwós. ²⁹ Asma gina intsaahhatimís adór heé hara’ayár koóm, tam a adór intsaahhatuusér hara’ayár Musawooká.

¹ Yesu iwa gawaá tloomár wa aweér, boo/oó úr oo muu guri eehaár. ² Heé tiqtír tsatimituú koóm iri amoorós i hardáh, guri i tumbarara’aát, iri oó’, “Aáko, kuúng bar slá’, i aleesleér iwa hhehhe’es.” ³ Yesu guri dakós i gan’aás guri kwatiít, guri báy, “Án a slaá’, hhoohhooúw.” Hamtidár kilae tiqtirós tidár tsatimit iri hungú/. ⁴ Yesu iri oó’, “Ga/aaweek, tí ma heé bawaar, ala tláw, ti laqaan dír geeraharusmoó saalíngw múk Yahudi. Muruudá’ Musa aa hara’ayín haniiseek, tí i lamabu’uungw tleehhit dir’ine.” ⁵ Yesu iwa dáh baraá gixsár Kapernaumu, geeraharusmooko askaári iri hardáh dír Yesu, iri oó’, ⁶ “Aáko, lawaalmooeé’ i dír dó’ wa tiiq, tiqtír sol’omituuwo, i ló’wa slahhaa’.” ⁷ Yesu iri oó’, “Án ni hardáh, ngu hungu/uusár áw.” ⁸ Geeraharusmooduú askaari iri oó’, “Aáko, aníng a hariimaaká ar kuúng niwa dat baraá dooeé’ alé. Ala kuúng /aymu na ooeek, nee lawaalmooeé’ i hunguu/. ⁹ Asma aníng sleeme múk i baliít i deer, slám askaárír án ni baliit i deer. Kwí bura báw, ‘Tláw,’ aqo in tláy, nee kwí bura báw, ‘Qwaláng,’ aqo nin hardah. Nee lawaalmooeé’ bura báw, ‘Adoorí tleehheek,’ aqo gan tleehh.” ¹⁰ Yesu /aymi’iidá’ ngiwa axaás, iri waa/oó/, iri oó’ dír mukdá’ nee inós ti alkoomá’, “Án a kah, haratlintaaór ur ar adór tí aga baloó ariiká tam dír heé wake baraá múk Israeliwo. ¹¹ Án a kah, múk yaariír ni hardah, oo da/aá daáhh nee /uwaawo. Inooín ta al iwiit dír muruú /ayma dinkwa nee Abrahamu nee Isaka nee Yakobo baraá waawuti’iimár dooriiwo. ¹² Ala mukduú waawuti’iimarí kun kwaahh tsee/áy alé baraá giwti, an didá’ tawa /aa/amin nee sihhina’ kiwa qirirtliimisi.” ¹³ Ala Yesu geeraharusmooduú askaari guri báy, “Tláw waátl, tisíng taa haratlintí’ i tleehharut diroge.” Lawaalmoowós kudá’ iri hunguú/ siiwaadár kilae. ¹⁴ Yesu iri hardáh dír doó Petro. Aayór harér Petro gari didí áy, i gawaá qatani, i tíq ga/atanto. ¹⁵ Yesu dákw aayoodá’ guri kwatiít. Ga/atanto iri huungú/, iri tleér, guri sagadiyús. ¹⁶ Qoomár tsiindoowo múk yaariír oo neetlaamér koóm kuna huwahuúw dír Yesu. Inós neetlaameedá’ gari hingeemiís ar /aymi’iiwós, muu sleémeero guri hungu/uumiís oo tiqtír dimbadimbé. ¹⁷ Asma /aymuudá’ aarusmo Isaya aa káh iwa boo/i, gídaabá, “Inósuú kilá’ slaqwaatlakweerén gana óh, nee tiqtirén gari gagaár.” ¹⁸ Yesu ngiwa ár gídaabá boo/oó úr oo muu ngwa harweér, iri oó’, “A gayuuqá’ i waaraahhaán.” ¹⁹ Intsaahhatusmooko wák oo hara’ayár Musa guri i daqáy guri báy, “Intsaahhatusúmo, án kuúng u eehaár umuúqo dír ta keera.” ²⁰ Yesu iri oó’, “Intsaawe i mar’ór koón, nee tsir/o i maray’ín koóne, ala Garmoó Hee tam dír sagós ngu i qaasi i káhh.” ²¹ Eeharusmoowós oo hatlá’ ina oó’, “Aáko, ala ya/ám, baabuúeé’ ngu ala foól.” ²² Ala Yesu guri báy, “Án eeharáng. Mawaagáy múk adór tu’u, tuaá muk’ín ngi foliitiye’.” ²³ Yesu iri tsa/án gawaá miringamo, eeharuuseerós guri eehát. ²⁴ Fur’a tlawi gari ló’wa leexwaanduúr, tam ma’aay niri tsifaqamiitiyé’ baraá miringamoó i alé. Ala Yesu qoomaadae aa guú’. ²⁵ Eeharuuseerós guri i daqeér, guri tlés guri beér, “Aáko, atén ti ba/amis, aga qwaaraán.” ²⁶ Giri báy, “Mas da’ayumitá’, kuungaásingá’ haratlintaaór niina.” Hamtidár kilá’ iri tláy, fur’a nee tlawi giri iigahhaát, umuúqo gaaro iri xaslít. ²⁷ Mukdá’ iri waa/oó/, tari oó’, “Heewí a heé adoomá, asma tam fur’a gu ilaiwaawá/ nee tlawto.” ²⁸ Yesu iri gayuuqá’ i waaraáhh, baraá yaamaá múk Gerasi. Nee múk tsár oo neetlaame tiri doogiyé’, i baraá /aantaá dahhiyá’. Slám a múk xaraásl. Tam hee waarahhamaá loohidá’ gi qiitliiká. ²⁹ Tari tseé’, tari oó’, “Atén nee kuúng a milá, Garmoó Mungú? Nina hardáti as atén tiwa slahhe’eemis dír qoomaarén ira xeeriiká?” ³⁰ Daqtaka yaariir ar baynu i deer ar qaw, dir’ín tidaádae ka saaw. ³¹ Neetlaameedá’ Yesu guri harhheehhe’és, iri ó’, “Atén birta gús, ti meer, atén a dahamaá awaán baraá daqtá baynuuqá’.” ³² Gari báy, “Tlawsé’.” Tari ti’iít, tari dahamaá áy baraá baynuudá’. Naxés daqtá baynuudá’ sleémeero iri /e/eetiín ar gaanslaay ay baraá tlawi, iri baraá ma’áy qátl. ³³ Ala de’eamuusér baynuudá’ iri ta’aiín, tari tláy ay baraá gixsa. Iidíguudá’ sleémeero kuri alki/iít, nee iidíguú neetlaameedá’ sleeme. ³⁴ Múk gixsadá’ tindiri ti’iít as Yesu nguwa artá ay. Nee qoomár kuwa ár, kuri harhheehhe’eés iwa quutli baraá ayaaine.

¹ Yesu iri tsa/án gawaá miringamoó i alé, iri waaraáhh ar baraá tla/ángw tlawi, iri hardáh ay baraá gixsadá’ inós i hooti. ² Heé tiqtír sol’omit kuri huúw dír Yesú i alé, aa qaát gawaá qatani. Nee Yesu haratlintaaor’ín ngiwa ár, iri oó’ dír heedaáduú tiqtír sol’omit, “Ma da’ayumiitaar, garmaaeé’. Tlakweemaawók kaa gurtláy.” ³ Intsaahhatuusér hara’ayár Musa bahh’alé ta baraá muner’ín i kaahi, “Heewí i Mungú /ooslislín.” ⁴ Ala Yesu tidá’ ta baraá muner’ín i axweesi gari tsaáhh, iri oó’, “Muruusíng tlákw mus axwesá’ baraá munerhunge? ⁵ Gár ák inslaahh a gaalá, a tawa oói, ‘Tlakweemaawók kaa gurtláy’, laqaá tawa ooi, ‘Sihhiít, hi’iít’? ⁶ Ala kuungá’ xuaak gídaabá Garmoó Hee aleesleemu gu kón baraá yaamuuwo oo tlakweema hingeesa.” Tiqtusmoodá’ guri báy, “Sihhiít, qatanirók gagaareek, waátl amór do’ók.” ⁷ Iri sihhiít, iri waátl amór do’ós. ⁸ Boo/aydá’ didí dirií’ adoodá’ ngiwa ár iri da’ayuút. Mungú kuri xirfayeemiís, oo aleesleemuú adoorí gwa haniis dír múk i alé. ⁹ Yesu iri tláy didaádae. Qoomár iwa waraahhi heeko guna ár, oo aa iwiit dír doó ohome. Umuuwós a Matayo. Yesu iri oó’, “Án eeharáng.” Iri tláy guri eehaár. ¹⁰ Nee qoomár Yesu iwa iwiít dír muruú /ayma dír doó Matayo, ohomuusér koódi ar yaariir nee múk tlakuuse tari hardáh, tari iwiít dinkwa nee Yesu nee eeharuuseerós. ¹¹ Múk Farisayo adoodá’ ngiwa ár, eeharuusér Yesu kari báy, “Ahaá, asma milá, intsaahhatusmoohúng mis /ayín dinkwa nee ohomuusér koódi nee tlakuuse?” ¹² Yesu axweesanay’ín kudá’ nguwa axaás giri báy, “Múk slaqo hhó’ i qwaslaarmoó leelehhiitiiká, aqo har tiqtuuse. ¹³ Ala tlawsé’, gídaabár /aymi’iiká’ aldakuutaak, ‘Gár ni slaa’ a ilahhooarooká, ala a kuungá’ tiwa kiloohúng gurtleera’.’ Aníng naa hardahiiká asma múk gan’amuuse nguwa ateetiim, ala a múk tlakuuse.” ¹⁴ Qoomaadae eeharuusér Yohana Yesu guri i daqeér iri ó’, “Ahaá, atén nee múk Farisayo mas gwaawawimaán, ala eeharuuseerók gaálay i gwaawawiin?” ¹⁵ Yesu gari báy, “War/á heé duuxuuxuúm adór ir tsuunqumiisiya’ a idoomá, qoomár bar ta dinkwár i dirii’ nee heedaádá’ duuxuuxuúm? Ala deelo i hardát ar heedaádá’ duuxuuxuúm kuwa hingeesi. Daqadá’ an qoomár inooín tawa sangw gwaawin. ¹⁶ “Hee i kaahh oo warqamo gu tsaát gawaá inqwaarír /abén wa ale, guri qaas gawaá inqwaarír aa gwa’. Asma warqamoodá’ /abén taa qaás, inqwaaridá’ qaren ga hhitín, nee didaádá’ aa fox iri tláhh. ¹⁷ Tam muu buurár hamhaamif ga qamaminká baraá dahhaaroó qarén. Ala birnga qaás, buuraadár hamhaami dahhaaráydá’ gu tsú/, buura iri ku’út, nee dahhaaráydá’ iri hhitiruut. Ala buurár hamhaami dír ki qamamin a baraá dahhaaroó /abén, daqaní muruuwí tsaraawo ku amohhoó’.” ¹⁸ Tí ngiwa dir’in i kaahi, naxés heeko úr oo múk Yahudi nina hardáh, guri i tumbarara’aát, iri oó’, “Dasir’eé’ hamír kilá’ aa gwá’, ala kuúng qwaláng, dakók i qaaseek, inós daqaní i sláf.” ¹⁹ Yesu iri tláy, guri eehaár, inós nee eeharuuseerose. ²⁰ Hamtidae /ameenirka wák nina hardát, ar tiqaaqiim kureeri mibá nee tsár ar tiqtír ubíngw tseerdu. Aluuwós nginara ót, pasltá inqwaarirós gay kwatít. ²¹ Asma ina baraá muunaáwós i ó’, “Pasltá inqwaarirós bara sa kwatiít, a hunguú/.” ²² Yesu iri alí warqáy, gari ár, gari báy, “Mune hhe’eés, dasir’eé’, haratlintaaoorók iga hungu/ús.” Siiwadár kilae /ameenidá’ iri hungú/. ²³ Yesu iwa dír doó waawutmoodí hardáh, múk filimbó ifhhaám guna didí áy, nee boo/oó muu oo tsuunquumiís. ²⁴ Giri báy, “Quutlé’, asma dasiirí aa gwaiká, in gú’.” Kuri ló’wa wa qasén. ²⁵ Ala boo/aydá’ kuwa quutliís, Yesu ina dáh, dasiidá’ gari dawa óh, iri sihhít. ²⁶ Iidíguuwí iri xu’utiít baraá yaamuudá’ sleémeerowo. ²⁷ Yesu iri didá’ wa tláy. Iwa geerí kumiít, múk tsár oo taampu gway eehaár, iri tseeamín i kaahi, “Atén ti gurtleer, Garmoó Daudi.” ²⁸ Yesu iwa hardáh doó i alé, taampuudá’ nguri i daqayé’. Yesu giri báy, “Kuungá’ aga haratlinti’í’i gídaabá aníng tlehhamuú adoosíng u aleesláw?” Tari oó’, “Eeít, Aáko.” ²⁹ Ilaaín giri kwatimiít, iri oó’, “Tisíng taa haratlintié’, i tleehharut dirhunge.” ³⁰ Ilaaín niri qaytsitiyé’. Ala Yesu giri ló’wa gurbuú’ gídaabá, “Iidíguuwí mu baloó heé bawaara’.” ³¹ Ala inooín tari tláy, iidíguuwí kuri tsiyayaáx baraá yaamuudá’ sleémeerowo. ³² Tam mukwí qoomár iwa ti’imiiti, heé afa wásl oo neetlaamér koóm kunguri huúw dír Yesu. ³³ Neetlaameedá’ kawa hingeés, heedá’ afa wásl iri axweés. Boo/oó muu iri waa/oó/ iri káh, “Gár adoorí aga araaniiká qooma sleémeerowo baraá Israeliwo.” ³⁴ Ala múk Farisayo tana oó’, “I neetlaamér gusiisín ar /uuruú kuduú úr oo neetlaame.” ³⁵ Yesu ina hi’iimiít gixsadu sleémeero wa ale nee ayeemo. Iri intsaahhatimís baraá maraá saalingw’ín wa ale. Ya/abtór hho’ ar waawuti’iimár Mungú gari alki/iít, nee tiqti sleémeero gari hungu/uumiís, tam slaqwaatlakwér dimbadimbé. ³⁶ Yesu boo/oó muu nguwa ár, iri gurhaamuút, asma boo/aydá’ aa slaaqamiít nee taa diyaayaa/aát adór bee/ángw de’eamusmo wásl. ³⁷ Yesu eeharuuseerós gari báy, “Bu’uungw ku yaariír, ala múk gadiyeét ku niiná. ³⁸ Ala gawaá adoorihe Aakoó bu’uungw na firiimaak as múk gadiyeét nguwa ya/aawi baraá bu’uungós.”

¹ Ya/abuuseedá’ mibá nee tsár gari ateét, gari aleesleemuú i haniís oo neetlaame kawa gusiisin, nee tiqti sleémeero kawa hungu/uumisi, nee slaqwaatlakwér dimbadimbé. ² Nee umér ya/abuuseedár mibá nee tsár a tí. Oo geera a Simoni, kudá’ ta babay Petro, nee Andrea hhiyaawós; Yakobó Sebedayo nee Yohana hhiyaawós; ³ Filipo nee Bartolomayo; Tomaso nee Matayo, kuduú ohomusmoó koódi; Yakobó Alfayo nee Tadayo; ⁴ Simonudá’ yaamuuwós aleeslaáqwg, nee Yuda Iskariote. Kwí an kudá’ Yesu gu sakií/. ⁵ Eeharuuseerí mibá nee tsár Yesu gari ya/aáw, gari hara’ayár i haniís, iri oó’, “Yaamaá múk xoordaá hatlá’ mi i daqawara’, tam ma dahaara’ baraá umuúqo gixsár múk Samariawo. ⁶ Ala múk Israeli na i daqawak, kudá’ aa qwaar adór bee/ángw wa ale. ⁷ Baraá aaiihunge alki/iité’, tawa kata’, ‘Waawuti’iimár doori naa naká/.’ ⁸ Tiqtuuse hungu/utimisaak, múk aa qaatl waasle/atimisaak, múk tiqtír tsatimit hhoohhooeemisaak. Neetlaame gusisimaak. Aga tawó sleeré’, hanmiisaak tawo alé. ⁹ Baraá tlin’iihunge sahaábu ma huuwaara’, laqaá peésár /awak, laqaá sentír da/aten. ¹⁰ Tam tlakoó aai mu huuwaara’, tam inqwaruú tsár, tam ya/ata’, laqaá tam hhara. Asma heé gadiyuús i harín muruú /ayma nguwa slay. ¹¹ “Umuúqo gixsaro laqaá yaamuuwo awa ta i data’aa, heé inkihhimuú koóm leelehhiitaak, ta dír do’ós wa hotá’ ay dír ti qutla’. ¹² Kuungá’ bara daté’ baraá do’, oé’, ‘Wayda dirhúng.’ ¹³ Nee múk do’dá’ bir wayduú wa harín, wayduuhúng i dir’ín wa hooti. Ala mukdá’ bir wayduú wa harinaká, wayduuhúng i amorhúng i ki/i. ¹⁴ Nee hee barnaxes nu dahi’iimisiiká, laqaá axweesanayhúng gu axamiisiiká, bar ti’imitá’ baraá do’dae, laqaá baraá gixsadae, teerír baraá ya’aahúng alí kuukuuaak. ¹⁵ Án a kah, deelór alhhe’eesoó yaamuuwo gixsár Sodoma nee Gomora a tsiní sakwasleemar’ín ngiwa ilí oohiya’, ta gixsadae.” ¹⁶ “Qaytsité’, án kuungá’ nu ya/aáw adór bee/aangw baraá tla/ángw tawer, ala sagalooa koomaak adór dayshe, slám kuungá’ masók a múk tsatsaa’arén adór hhooka. ¹⁷ Ti harmagahhe’ nee muu, asma kuungá’ tundu huuw baraá maraá kwasleema, nee dír maray’ín kudá’ awa saaliingw, tunduri muux. ¹⁸ Kuungá’ tundu huuw dír geerá ga/awuuse nee dír waawitá as aníng, asma lamabu’uungw kuwa dir’ín i oa’, nee dír múk xoordaá hatlá’. ¹⁹ Ala qoomár barnaxes kuungá’ tundu huwahuuw, ma daawimitaara’ gár ta oa’, asma qoomaadae gár ta oa’ kingi haniis. ²⁰ Asma heé axweés a kuungaeeká, ala a Qeeruú Baabuúhúng oo axweés baraahúng wa ale. ²¹ “Hhiya’ hhiyaawós gu sakii/ as kuwa gaasi, nee baabá na/aywós gu sakii/, nee na/’ii xwaylitér’ín ngi i tlayá’, ngay tsu/iyá’. ²² Kuungá’ muu sleémeero nu aahh as aníng. Ala heedaádá’ aa qiitl ay alhhe’eesaay, an kudá’ ba/ám. ²³ Kuungá’ bartunda guús baraá gixsarí wa ale, ta gobá’ baraá gixsár hatlá’. Asma án a kah, gixsadaá múk Israeli i fak’aaká tam ay dír Garmoó Hee nay ki/i. ²⁴ “Eeharusmo intsaahhatusmoowós gur ba/iiká, laqaá tam lawaalmo aakoowós gur ba/iiká. ²⁵ Ala i ya/aán eeharusmo tawa adór intsaahhatusmoowós, tam lawaalmo tawa adór aakoowós sleeme. Bar heé do’ loó’ kuna ateetín ar Beelsebuli, xáy tí a ak ba/átoóke dír kudaádá’ awa dír do’ós i diriia’a.” ²⁶ “Inooín mi da’ayumitaara’. Asma umuúqo gaaro ar taa tuntuúk, ka waatlees, nee umuúqo gaaro ar taa luú/, ka geehhooees. ²⁷ Tidá’ án naa dirhúng i axweés baraá giwtír wa ale, kuungá’ na ooaak dír gwa/aát wa aleeró. Nee tidá’ taa axamisa’ ar saasahhaangw, kuungá’ alki/itaak gawaá daanduú maráy wa ale. ²⁸ Mi da’ayumitaara’ kudá’ awa slaqwa ngi gaasá’, ala qeeru gaasaro ngu aleeslay’aaká. Ala Mungú na da’ayumiitaak, kuduú aleesleemu gu koóm oo slaqwa ngiwa qwaareesi nee qeeru sleeme, baraá asltá baloó gwaa’aaká. ²⁹ Ahaá, qawoó tsár kwa weerísiíke ar sentimoó wák. Ala tam ar wák i yaamí hu’uká didá’ Baabuúhúng ngiwa xuiiká. ³⁰ Nee kuungá’, tam se’éngw gawaá sagerhúng sleémeero kwaa faár. ³¹ Gawaá adoorihe, ma da’ayumitaara’, kuungá’ a ak tsiní ta qawoó yaarire.” ³² “Heé aníng iga lamabu’un dír geerá múk wa ale, aníng inós u ya/aám dír geerá Baabuúeé’ kuduú gawaá dooriiwo. ³³ Ala umuúqo heewo oo án iga sa tlaank dír geerá múk wa ale, aníng inós u sií’ dír geerá Baabuúeé’ kuduú gawaá dooriiwo.” ³⁴ “Kuungá’ ma kaahaara’ gídaabá án nina hardáh as wayda nguwa huuw baraaká’ yaamuuwo. Aasla’áy, ala án gár naa huúw a slaqwara. ³⁵ Asma án nina hardáh as tlaahhi ngiwa qaas dír hee nee baabuúwós, nee dasi nee aayoorós, nee aayo nee harér garmaawós. ³⁶ Wakuusér hee a mukduú baraá do’ós i dirií’. ³⁷ “Heé baabuúwós nee aayo gi slaá’ ta aninge, i aníng wa harinaká. Slám heé garmaawós gu slaa’ laqaá dasiirós, ta aninge, i aníng wa harinaká. ³⁸ Hee barnaxes msalaábarós ga gagaariiká nee naa aluueé’ wa eeharinká, inós i aníng wa harinaká. ³⁹ Umuúqo heewo oo slafiingós gu amohhe’eemiís, gu qwaarees, nee heé slafiingós gu qwaareés as umuueé’, gun amohhe’eemiis.” ⁴⁰ “Heé kuungá’ naa ilaoh, a án ina ilaóh, nee heé án iga ilaoh, a kudá’ án iga ya/aaw guna ilaóh. ⁴¹ Heé aarusmo gwa ilaoh as tawa aarusmo, bu’utú adór kuduú aarusmo gu sláy. Nee heé heé ganaá’ gwa ilaoh as tawa heé ganaá’, bu’utú adór kuduú heé ganaá’ gu sláy. ⁴² Án a kah, umuúqo heewo oo heé wák gwa wahaas, baraá kuká’ ninakwe, tam ma’aá niiná awa tsá’, as tawa eeharusmooeé’, bu’utuwós i qwaariiká.”

¹ Yesu eeharuuseerós tidá’ mibá nee tsár hara’ayaaro ngiwa hhe’eés, iri tláy didae, iri intsaahhatimisuú áy, nee iidíguú Ya/abtór hho’ guri alki/iít baraá gixsaduuín wa ale. ² Yohana iidíguú tlehhema’aá Kristo aa tleéhh nguwa axaás, baraá doó tseegamór wa ale, eeharuuseerós gari ya/aáw amór Yesu as kuwa yaahasi gídaabá, ³ “Kuúng a kudá’ hardáha, laqaá heé hatlá’ un daamaán?” ⁴ Yesu iri ilawaáts giri báy, “Tlawsé’ tí taa aandé’ nee taa axasé’ Yohana ti beere’, gídaabá, ⁵ ‘Taampu i xumisiyá’, taqooraay i hi’iimiit, múk tiqtír tsatmit ku hheehhe’eemiis, múk iia wásl i axamiis, tu’u ki waasle/atimis nee liitlakuuse ka Ya/abtór hhó’ i alki/iit. ⁶ Heé amohhoó’ a kudá’ insarehhmoó koomaaká daanduueene.’ ” ⁷ Eeharuusér Yohana iwa tleér, Yesu kángw Yohana guri alki/iít dír boo/ayduú múk i alé, iri oó’, “Kuungá’ tawa baraá darmuú keeré’, maga qaytsuú eeré’? Gár taa qaytsuú eeré’ a gitsoóro, tidá’ fur’a i dingimis? ⁸ Bar gitsoorooká, ala a milá? A heé taa inqwaruú hhohhoár tsiitísi? Múk inqwaruú hhohhó’ gu tsitatiít ala baré dír i dirii’i a baraá maraá waawitá. ⁹ Maga qaytsuú eeré’, ala? Ana aarusmoó artá eerí’i? A ló’, án a kah, slám a kudá’ úr ta aarusmoowo. ¹⁰ Kwí an kudá’ tí kasa gooín, ‘Ga/aaweek, aníng ya/abusmooeé’ u ya/aáw geeraawók wa ale, oo loohirók ga amohhe’eés geeraawoge.’ ” ¹¹ “Án a kah, baraá múk /ameena naa laqwali, heé úr oo Yohanudá’ Baatimaamiís gu baá/ i kaahh. Ala kudá’ niiná baraá waawuti’iimár dooriiwo kun úr ta inose. ¹² Iimír de’emá Yohanudá’ Baatimaamiís ay hamí waawuti’iimár doori kan i qwatliit ar /uuru, nee múk /uuruú koóm ga hayohín ar /uuru. ¹³ Asma aaruuse sleémeero gana aaririín, nee hara’ayár Musawo, ay qoomár Yohana niwa ti’iít. ¹⁴ Ala kuungá’ bar sla’á’ haratlintaaooro, inós an Eliyadá’ hardáh. ¹⁵ Heé iia gi koóm, ngi axaasi. ¹⁶ “Mukuú de’emaaká’ gár ngur qoomees a milá? Gár ngur qoomees a na/’aá naa iwiitiye’ dír muu kuwa yaariír, i didá’ wa na/’aá hatlá’ ateetiná’, ¹⁷ ta kaahi, ‘Filimbi ngiwa ufaahhaán, aga neti’iiká, tawa tsuunqumisaán, aga /a/i’iiká.’ ¹⁸ “Asma Yohana niwa hardáh, i /ayinaká, slám i wahanká, tari oó’, ‘Kwí i neetlaamér kón.’ ¹⁹ Garmoó Hee nina hardáh i /ayín nee i wahán, tari oó’, ‘Kwí a hheehhusmo, xuufiitusmo, mulqumoó ohomuusér koódi nee múk tlakuuse.’ Ala sagalooár Mungú adór tar ló’ kingina laqán nee tlehhemi’iiwós.” ²⁰ Yesu muruú xuawaslén oo yaariír guna tlehhiít baraá gixsaduukae, ala múk baraá gixsaduuká’ aa hhu’u’unká. Gawaá adoorihe Yesu gixsaduuká’ giri naanaáq iri oó’, ²¹ “Kiíng gixsár Korasini, nee kiíng gixsár Betsaida, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’. Asma muruudá’ xuawaslén aa tleehharumiit dirhunge geera bar ina tleehharuút baraá Tiro nee Sidonír wa ale, geera taa qaroó hhu’u’ún, nee gunyadu kay tsiit tay iwiit gawaá da/ara as hhu’u’ungw’ín kuwa laqan. ²² Án kuungá’ nun baw, bál deelór sakwasleemaro Tiro nee Sidoni a tsiní sakwasleemar’ín kawa ilí oohi, ta kuungane. ²³ Nee kiíng gixsár Kapernaumu, xáy, ti tsa/aási ay gawaá doori? Aasla’áy, tin /aytiis ay baraá múk aa qaatlh. Asma muruú xuawaslén aa tleehharuut diroge, geera dír iwa tleehharuút bar baraá Sodoma, geera Sodoma i deer ay laarí. ²⁴ Án kuungá’ nun baw, bál deelór sakwasleemaro yaamaá Sodoma a tsiní sakwasleemar’ín ngiwa ilí oohiya’, ta kiinge.” ²⁵ Qoomaadae Yesu iri axweés iri oó’, “Aníng kuúng u sluufiís, Baabá, Aakoó doori nee yaamu, asma muruuwí ugwa laqaandiiká dír múk dahareemá koóm nee fuquraangw, ala una laqaán dír na/’aá ninakw. ²⁶ Eeít, Baabá, asma an adoodá’ kuúng kara slá’.” ²⁷ Iri oó’, “Umuú gaaro kinga dabaaeén i qaás nee Baabuúeé’. Ala heé Garma gu xuú’ i kaahh, aqo har Baabá kilós. Slám heé Baabá gu xuú’ i kaahh, aqo har Garma kilós nee kudá’ Garma xu’utisaro aa slaá’. ²⁸ “Qwalaasé’ amor’eé’ kuungá’ sleémeero awa daawimiitá’ nee awa huuwa aa al iilouúr, án kuungá’ nu hungu/uús. ²⁹ Ingitir’eé’ gawaá sum’ihúng i qaasaak, dir’eé’ wa intsatsahhaak. Asma aníng ti tsatsa’aár, nee muunuúeé’ ku gurhhoó’. Daqaní kuungá’ amohhooa a sleerá’ baraá munerhunge. ³⁰ Asma ingitir’eé’ i natsatsá’ nee huuwar’eé’ ka inslaahh.”

¹ Qoomaadae Yesu ina waaraáhh ar baraá tla/ángw qamaá angaáno bál deelór hungu/umaawo. Eeharuuseerós iri qwarít, angaáno guri pikimís guri/ák. ² Múk Farisayo adoodá’ ngiwa ár, tari oó’ dír Yesu, “Ga/aaweek, eeharuuseerók gár i tlehh a gár hariimaaká deelór hungu/umaawo.” ³ Yesu giri báy, “Aga soomusi’iikáhe adoodá’ Daudi aa tleéhh, qoomár iwa qwariít? Inós nee mukdá’ ti alkoomá’ ⁴ tana dáh baraá Doó Mungú. Inós mikaáteedá’ taa qaás as Mungú gari /aáy, tidá’ inós wa hariimaaká /aymaaro, tam mukdá’ nee inós ti alkoomá’ sleeme, aqo har geeraharuusér saalíngw múk Yahudi kilooín. ⁵ Slám aga soomusi’iikáhe baraá hara’ayár Musawo? Baraadae kaa gooín gídaabá geeraharuusér saalíngw múk Yahudi hara’ayár deelór hungu/uma gan giqaaqeér baraá Doó Munguhe bál hungu/umaawo, ala tam adoorihe taa dakuusiiká. ⁶ Ala án nu baw, diirihe heé ak úr i deer ta Doó Munguhe. ⁷ Kaa gooín gídaabá, ‘Gár ni slaa’ a ilahhooarooká, ala a kuungá’ tiwa kiloohúng gurtlatleera’.’ Kuungá’ gídaabár /aymi’iiká’ geeraawo bar xuá’, múk tlakweemaá koomaaká geera u sakwasleemuta’aaká. ⁸ Asma Garmoó Hee an Aakoó deelór hungu/uma.” ⁹ Yesu iri amoodá’ wa tláy, iri dáh baraá dooín oo saaliingw. ¹⁰ Nee heeko dakós aa sol’oot i baraadí dirii’. Yesu kuri yaahaás, tari oó’, “Xáy, i hariínda muu kuwa hungu/uumisi deelór hungu/umaawo?” Adoorí kana oó’ as kuwa sakwasleemár wa slai. ¹¹ Yesu giri báy, “Dirhunge hee a heemá oo bee/irós ar wák aa /et baraá bohóngw i aleeró, oo ga máw duuxaro as tawa deelór hungu/uma. ¹² Hee i ak slahhaaiikáhe ta bee/iro. Gawaá adoorihe hhooeema kiwa tleehhi deelór hungu/uma i hariná’.” ¹³ Aluuwo heedaádá’ guri báy, “Dakók gan’aaseek.” Dakós guri gan’aás, iri hunguú/, iri hhooáy adór kuduú tsár wa ale. ¹⁴ Ala mukduú Farisayo tari ti’iít, tari kwasleemár tlehhiít daanduú Yesuwo adór kur gaasi. ¹⁵ Yesu adoodá’ ngiwa tsaáhh, iri tláy didaádae, nee múk yaariír guri eehaár. Sleémeero giri hungu/uumiís. ¹⁶ Yesu mukdá’ guri báy, “Tí ma heé bawaara’.” ¹⁷ Asma /aymuudá’ aarusmo Isaya aa oó’ iwa boo/i, kudá’ iwa oó’, ¹⁸ “Ga/aaweek, sagadiyusmooeé’ kudá’ naa tsawaár a sla’aarusmooeé’ kudá’ muunaáeé’ gwa qwal/atis. Qeeruueé’ u dirós i haniís. Iidíguú sakwasleema gu alki/iit dír múk xoordu sleémeero. ¹⁹ Inós i kaantinká, nee i tseeiiká ar afór ur. Slám hee afoorós ga axaasiiká loohiro. ²⁰ Daaír aa qwaambit ga geeqayká, slám taambír quuír duxuum ga gaasiiká, ay dír gan’amuú inós i huuwi i baalin. ²¹ Nee múk xoordu inós guri haraxuu’.” ²² Qoomaadae heé neetlaamér koóm kunguri huúw amór Yesu. Heedaádá’ a taampa, slám a heé afa wásl. Yesu guri hungu/uús, heedá’ afa wásl iri axweés, nee iri xumiís. ²³ Boo/aydá’ sleémeero iri waa/oó/, tari káh, “Heewí a Garmoó Daudiwoóke?” ²⁴ Ala múk Farisayo adoodá’ ngiwa axaás tari oó’, “Kwí bir neetlaamér gusiisín, gár ngir gusiisin a /uuruú Beelsebuli, kudá’ úr oo neetlaame.” ²⁵ Ala Yesu inslaway’ín nguwa tsaáhh giri báy, “Umuúqo waawuti’iimaro birti tlaampa’aamís kilós alé, i hhitirút. Slám gixsa, laqaá umuúqo do’o birti kilós tlaampa’aamiis, do’dá’ i sihhitiiká. ²⁶ Nee Neetlaangw bir Neetlángw hingeemiis, inós ti kilós gusiisín. Ala waawuti’iimarós adór ir sihhit a adoomá? ²⁷ Nee aníng barnaxes a neetlaamér gusiisiím ar /uuruú Beelsebuli, xáy, mukhúng /uuruú ngir gusisina’ a /uuruú heemá? Ala gawaá adoorihe mukhúngú kilá’ kuungá’ nus kwasleemuut. ²⁸ Ala aníng bar neetlaamér gusiisiím ar Qeeruú Mungú, waawuti’iimár Mungú naa qaroó amorhúng i hardát. ²⁹ “Hee dahamu gu aleesláya baraá doó heé /uuruú koóm, heedaádá’ /uuruú koóm burungwa tseegiiká ala alé. Ala burungwa tseék, daqaní do’ós hayoharo gu aleesláy. ³⁰ “Heé barte’eén i diriiaaká, kwí a án iga sii’, nee kudá’ burumburiimaaká dinkwa nee aníng, inós in tsaafimiis. ³¹ Gawaá adoorihe, án nu baw, muu ku gurtláy umuúqo tlakweemaawo nee umuúqo /aymuú /ooslimto. Ala kuduú Qeeruú hhoohhoó’ gwa /ooslin, ku gurtlayká. ³² Umuúqo heewo oo /aymuú /ooslima gu oó’ daanduú Garmoó Heewo ku gurtláy. Ala umuúqo heewo oo /aymuú /ooslima gu oó’ daanduú Qeeruú hhoohhooe, ku baloó gurtlayká baraá yaamuukae, tam baraá yaamuudá’ xaw’a.” ³³ “Xa’ano burku hhoó’, na/’iiwós ki hho’, laqaá xa’ano burku tlaákw, na/’iiwós sleeme ki tlakw. Asma xa’ano gár kur tsaahhi a na/’iiwós. ³⁴ Kuungá’ xwaylár dayshe, kuungaásingá’ tlakw, adór axweesanoó hhó’ kur axwesá’? Asma hee gár i axweesi a tidá’ muunaáwós iwa hatsi. ³⁵ Heé hhoó’ gár i hanmiisi, a muruú hhó’ baraá daqaari’iimarós tidá’ hhoe. Heé tlaákw gár i hanmiisi, a muruú tlákw baraá daqaari’iimarós tidá’ tlakwe. ³⁶ “Ala án a kah, umuúqo axweesantá gídaabár koomaaká ar muu i ooi, faarór axweesantadá’ ka haniis bál deelór sakwasleemaro. ³⁷ Asma kuúng tu gan’amí harafaar as axweesanaywók kudá’ taa axwés, laqaá kuúng tu sakwasleemuut as axweesanaywók kudá’ taa axwés.” ³⁸ Qoomaadae intsaahhatuusér hara’ayár Musa bahh’alé nee múk Farisayo kuri báy, “Intsaahhatusúmo, atén laya a sla’aán arto ar kuúng ta tlehh.” ³⁹ Giri báy, “Qartá tlakw nee ar tsaatuuse i layár leelehhít. Ala layár ta slay i káhh, ala a har layár aarusmo Yona kilós. ⁴⁰ Asma adoodá’ Yona ira hoót baraá guruú siyó wa ale deelo tám, tlaatla/aangw nee xweeraawo, Garmoó Hee sleeme in hoot baraá guruú yaamuú wa ale. ⁴¹ Bál deelór sakwasleemaro múk Ninawi i sihhiit dinkwa nee múk de’emaaká’. Ala múk de’emaaká’ ku sakwasleemuut as tlakweemaaín nee múk Ninawi. Asma múk Ninawi ina hhu’u’ún, axweesantá Mungú tidá’ Yona aa alki/iít ngiwa axaás. Ala diirihe heé úr i deer oo Yona gu baá/. ⁴² Bál deelór sakwasleemaro waawuto’ór basa i sihhít dinkwa nee múk de’emaaká’, nee inós gin sakwasleemút as tlakweemaaín. Asma inós amór saaw ngina wa tleér, as sagalooár Sulemani ngiwa axaasár eer. Ala diirihe heé úr i deer oo Sulemani gu baá/.” ⁴³ “Neetlaame bar hee ngwa geemeér, aqo in tleér in harweeriiriín baraá yaamaá kaahaár wa ale, as dii ngiwa leelehhit ar i hungu/us, ala ga sleeraaká. ⁴⁴ Iri ó’, ‘Aníng a kií/ amór dooeé’ kudá’ ni daahh.’ Ala binda kí/, do’dá’ burungwa aán, ku kaahaár, slám kwa fiíts nee kwa parootuús, ⁴⁵ in tleér, neetlaamér hatlá’ faanqw gan léhh, ar ak tlakw inós ba/a. Nee tari dah, tari baraadá’ wa hoot. Nee tlehhemuú heewí in ak tlakúy ló’wa ale ta kuduú geera ba/a. Adoorí an adoodá’ mukwí tlákw oo de’emaaká’ ku laqi.” ⁴⁶ Qoomár iwa axweesi nee boo/aay, aayoorós nee hhaeewós naxés ta tsee/aá wa sihhimiit, ta axweesantá slaa’ nee inós. ⁴⁷ Heeko wák iri oó’, “Aayoorók nee hhaeewók ta tsee/aá wa sihhimiit, kuúng tu artá wa slaa’.” ⁴⁸ Iri oó’ dír heedaádá’ iidík ngwa huuw, “Aayor’eé’ a heemá, nee hhaee’eé’ a ín heemá?” ⁴⁹ Diitsa gari looloqoós amór eeharuuseerós, iri oó’, “Ga/aaweek aayor’eé’ nee hhaee’eé’. ⁵⁰ Asma umuúqo heewo oo sla’aarír Baabuúeé’ kuduú gawaá doori ga tleéhh, an hhiyaaeé’ nee hho’or’eé’ nee aayor’eé’.”

¹ Baalaadae Yesu ina dír doó wa tláy, iri iwiít afaá tlawi. ² Boo/oó yaariír oo muu guri i burumburiít, tam Yesu iri gawaá miringamoó i tsa/án, iri iwiít gawaadí alé. Boo/ayduú muu sleémeero iri afaá tlawtí sihhiít. ³ Yesu muruú yaariír guri dir’ín i axweés ar slaqsi’i, iri káh, “Dahaasusmo ina tláy iri dahaasíngw áy. ⁴ Nee qoomár iwa dahaasin, dahaasiingw bahh’alé ina paáhh afaá loohi. Tsir/o niri hardát, dahaasingwdá’ guri /ák. ⁵ Dahaasíngw hatlá’ ina paáhh gawaá tla/u, didaádár hhapér yaariir iwa kahh. Nari ti’iít ar gaanslaay, as hhapér bu’uut iwa kahh gawaá daanduú tla/uudae. ⁶ Nee tam tsee/amá iwa gwa/aát iri káh, asma dír dee/ár nguy sihhi i káhh. ⁷ Dahaasíngw hatlá’ ina paáhh baraá laqaya’, laqayaadá’ niri uraarayé’, dahaasingwdá’ kuri tliíq. ⁸ Nee dahaasíngw hatlá’ iri paáhh dír hhapér hho’, iri laqwaál, oo wák tsiiru, nee oo wák mibeeri lahhoó’, nee oo hatlá’ mibeeri tám. ⁹ “Heé iiaá axamis gi koóm, i axaasi.” ¹⁰ Eeharuuse nari hardát, Yesu guri beér, “Asma milá, mas axwés nee inooín ar slaqsi’i?” ¹¹ Yesu giri i ilawaáts, giri báy, “Kuungá’ xu’uti aga sleeré’ ar lu/aaroó waawuti’iimár doori kuwa xue’. Ala inooín xu’uti kaa slayká. ¹² Asma umuúqo heewo oo gár koóm, ka dook. Slám kay tlahhaasa hhe’ees. Ala umuúqo heewo oo gár koomaaká, tam tidá’ niina i kon ka hayoh. ¹³ Gawaá adoorihe an gár nis axwees ar slaqsi’i nee inooín. Asma inooín barta xumiis, gár ta ara’ari i káhh, nee barta axamiis, gár ta axamiisi i káhh, slám gár ta tsatsahhan i káhh sleeme. ¹⁴ Nee /aymuú aarusmo Isaya aa boó/ dir’ine, kudá’ iwa káh, ‘Axaasaro a axasá’, ala a tsahha’aaká. Qaytsitaro a qaytsitá’, ala a aanda’aaká. ¹⁵ Asma munér mukwí ka gawden, nee iiaawo i ak axamiisiaaká, nee ilaaín kaa gumamaá’, as makawa ár ilaaine, matawa axaás iiaaine, makawa tsaáhh ar muner’ín, mindiwa warqayé’, nee aníng miwa hungu/uús.’ ¹⁶ “Ala kuungá’ a múk amohhoó’, asma ilaahúng ngi ga/ayá’, nee iiaahúng i axamiisiyá’. ¹⁷ Án a kah, aaruusér yaariir nee gan’amuuse gana slá’ arto tidá’ kuungá’ ta ga/eera’, ala gaa aandiiká. Nee gari slá’ axaasaro tidá’ kuungá’ ta axamisa’, ala gaa axasiká.” ¹⁸ “Ala kuungá’ slaqsoó dahaasusmo iiár i qaasaak. ¹⁹ Umuúqo heewo oo axweesantá waawuti’iima gaa axaas, nee gídaabárós birnga tsaahhiiká, kudá’ tlaákw nin hardah, nee /aymuudá’ taa dahaás baraá muunuú heé i alé guri hingees. Kwí an kudá’ aa paahh afaá loohi. ²⁰ Nee kudá’ aa paahh gawaá tla/u, an mukdá’ axweesani gaa axaas, nee axweesantadá’ kari ilaóh ar qwala/. ²¹ Ala dee/árú ta kon i kaahh, nee deelór tawa hooti ka ureeká. Slahha’amu binda ti’iít as axweesantadá’, laqaá gusiisiingw, axweesantadá’ kari máy. ²² Nee kudá’ aa paahh baraá laqaya’, an mukdá’ axweesantadá’ gaa axaas, ala daawitimér yaamu nee al/aymár daqaari’iima axweesantadá’ gari tlíq, axweesantadá’ iri laqwaliká. ²³ Nee kudá’ aa paahh baraá hhapér hho’, an mukdá’ axweesantadá’ gaa axaas, nee gídaabárós gari tsaáhh. Axweesantadá’ iri laqwál baraá muner’ín i alé, oo wák tsiiru, nee kuqá’ mibeeri lahhoó’, nee oo hatlá’ mibeeri tám.” ²⁴ Yesu gina slaqsoó hatlá’ báy, iri oó’, “Waawuti’iimár doori aa slaqamiimís nee heé dahaasíngw hhó’ gwa dahaas baraá qaymoorós i alé. ²⁵ Qoomár xweeraawo tawa guú’ sleémeero, wakusmooko wák nina hardáh, sla/a gari dahaás baraá tla/ángw angaáno, iri quútl. ²⁶ Qoomár angaáno iwa hapapaa’amiít nee iwa /uuntluumisi, sla/a sleeme iri geehhoouúr. ²⁷ Lawaalér heedaáduú qaymo loó’ guri i daqeér, guri yaahás ar gidaabá, ‘Ahaá, baré kuúng dahaasíngw hhó’ una dahás, ala sla/ataqá’ i dáhh?’ ²⁸ Inós giri báy, ‘Wakusmooko wák adoosíng gana tleéhh.’ Inooín kuri yaahaás, ‘A slá’a sla/atadá’ ngiwa burumburtá awaan?’ ²⁹ Inós iri oó’, ‘Aasla’áy, mawaak, asma aluuwo dahaasingwdá’ hhó’ u sla/atá altu/uundá’. ³⁰ Mawaagáy sleémeero ay dír i uraaraya’ nee dír qoomár bu’uungw ni xeer. Qoomár bu’uungo daqadá’ aníng kaangw u oó’ dír kudá’ bu’uuma’a, sla/a ala tu/aak, daqada’ ka dinkwár i tsegá’, nee ka kwahhá’ baraá asltí alé. Daqani angaano ku burumbudá’ baraá meewér’eé’ i alé.’ ” ³¹ Yesu slaqsoó hatlá’ guri dir’ín i káh, iri oó’, “Waawuti’iimár doori a slaqás nee ilmoó xa’anooko ta bay haradaáli, oo hee aa dahaás baraá qaymoorós i alé. ³² Nee ilmoodá’ ku ló’wa niiná ta dahaasíngw hatlá’ sleémeerowo. Ala binda ti’iít, ku ló’wa úr xaa’aá mamui sleémeero ba/a. Iri xa’aanoó úr tleehhiit. Tam tsir/o iri hardát, maray’ínj giri gawaá haleemiidí tlehhít.” ³³ Yesu slaqsoó hatlá’ guri dir’ín i káh, iri oó’, “Waawuti’iimár doori a slaqás nee gár mikaáte ir sluufaasluf, ar /ameeni aa qás baraá puuruú, oo har afi qoomár deebedaá tsár, tam puuruúdá’ sleémeero iri sluúf.” ³⁴ Tí sleémeero Yesu gana axweés dír boo/oó múk i aleeró ar slaqsaay. Umuúqo gár aa dir’ín i axweesi, gana axweés ar slaqsi’i, ³⁵ as /aymuuduú aarusmo Isaya aa oó’ iwa boo/i, kudá’ iwa káh, “Aníng an axweés ar slaqsi’i, an tseé’ ar afór ur tidaádá’ taa luú/ iimír tlehhmuú yaamuú wa ale.” ³⁶ Yesu boo/aay guri deelór i oó’, iri dáh baraá doó i alé. Eeharuuseerós guri i daqeér, guri beér, “Slaqsaywú sla/atadá’ baraá qaymo, gídaabárós atén i ooang.” ³⁷ Yesu iri oó’, “Heedaádá’ dahaasíngw hhó’ gwa dahaas a Garmoó Hee. ³⁸ Qaymoodá’ a yaamu. Dahaasingwdá’ hhó’ a mukdá’ baraá waawuti’iimár Mungú i dirií’. Nee sla/atadár baraá qaymo a mukdá’ tlákw. ³⁹ Wakusmoodá’ aa dahaasi a Neetlaangw. Bu’uungw a alhhe’eesoó yaamu. Nee mukdá’ bu’uúm a malayke. ⁴⁰ Ala adoodá’ sla/a kar burumburin nee kari daa/ baraá asltí alé, an adoodá’ bál deelór alhhe’eesoó yaamuuwo tleehharuut. ⁴¹ Garmoó Hee malaykeerós ngi ya/aaw, nee malaykeedá’ mukdá’ sleémeero aa dukuutse tleehhiit nee mukdá’ tlakweema gaa tleehh, guri burumbút guri hingés baraá waawuti’iimár Garmoó Heewo. ⁴² Nee kuri kwaahh baraá asltá baloó gwaa’aaká. Nee didaádá’ an dír /aa/ee nee sihhina’ kiwa qirirtliimisi. ⁴³ Mukdá’ gan’amuú koóm qoomaadae i gwa/aat adór tsee/amaá wa ale baraá waawuti’iimár Baabuúine. Heé iiaá axamis gi koóm, i axaasi.” ⁴⁴ “Slám waawuti’iimár doori a slaqás nee peésár taa foól baraá qaymorka. Nee hee ngiwa ár, gari luú/, iri tláy ar qwala/, nee muruuwós kudá’ sleémeero i kon dír do’ guri weerisár áy, nee qaymoodá’ gari tlaáxw.” ⁴⁵ “Slám waawuti’iimár doori a slaqás nee heé halaanu’uumár tlehhiít, oo miislír hhoohhoo’ ga leelehhiít. ⁴⁶ Nee inós miislirka wák ngiwa ár, ar tlaxór ur, iri tláy, muruuwós kudá’ i kon guri weeriís sleémeero, miislidá’ gari tlaáxw.” ⁴⁷ “Slám waawuti’iimár doori a slaqás nee baratsufoó taa kwaáhh baraá tlawtí ale. Nee baratsufaydá’ siyoó umuúqo daa’awi ngway ohín. ⁴⁸ Nee baratsufaydá’ iwa haáts, kuri uuruúx afaá tlawi. Tari yaamí iwiít, siyoódá’ kuri partliít baraá baratsufaydá’ wa ale, kuri amohhe’eés. Ala siyoódá’ tlákw kuri kwaáhh. ⁴⁹ Adoorí an adooda’ tleehharuut bál deelór alhhe’eesoó yaamuuwo. Malayke nin hardát, nee giri partlít kudá’ tlakw amór saáw i alé dír kudá’ gan’amuú kooma’a. ⁵⁰ Nee kudá’ tlakw kiri kwaahh baraá asltá baloó gwaa’aaká. Nee didaádá’ an dír /aa/ee nee sihhina’ kiwa qirirtliimisi.” ⁵¹ Yesu giri yaahaás iri oó’, “Tí sleémeero aga tsahhí’i?” Tari oó’, “Eeít.” ⁵² Yesu giri báy, “Gawaá adoorihe umuúqo intsaahhatusmoó hara’ayár Musawo, oo sagalooá waawuti’iimár doori ga koóm, a slaqás nee heé do’ loó’, oo muruuwós kudá’ /abén gu hanmiís, nee kudá’ qarene.” ⁵³ Yesu slaqsi’iiká’ axweesanto ngiwa hhe’eés, iri ti’iít iri tláy. ⁵⁴ Nee iwa amór ayaawós i hardáh, muu guri intsaahhatimís baraá doó saalingw’ín wa ale, tam mukdá’ iri waa/oó/, tari káh, “Kwí sagalooarí dír ngiwa sláy a diimá, nee muruuwí oo xuawaslén oo i tlehhiiti. ⁵⁵ Kwí a garmoó heedá’ maraá tlehhahhítaáke? Nee aayoorós a tidá’ ta babáyke Mariamu? Hhaeewós awa daaqaay a Yakobo nee Yosefúwoóke, nee Simoni nee Yuda? ⁵⁶ Nee hhaeewós awa dasu i ayaarén i dirii’iíaáke? Ala kwí tí sleémeero amór ngiwa sláy a amá?” ⁵⁷ Yesu kuri insareéhh. Yesu giri báy, “Aarusmo dír kuwa ilaiwawa/iiká i káhh, aqo har dír yaamuuwós nee dír do’ósuú kilá’.” ⁵⁸ Ala inós muruú xuawaslén oo yaariír gwa tleehhiiká amoodae, asma inooín kuwa haratlinti’iiká.

¹ Qoomaadae waawutmo Herode iidíguú Yesu guri axaás, lawaaleerós gari báy, ² “Kwisíng an Yohanudá’ Baatimaamiís. Nina waasleé/ baraá múk aa qaátl wa ale. Gawaá adoorihe /uuruuduú baraawós i dirií’ in gadiyér tleehh.” ³ Asma Herode inós Yohana aáng guna óh guri tseék, guri dahaás baraá doó tseegamo as Herodia, harér Filipo hhiyoó Herode. ⁴ Asma Herode kuna báy nee Yohana, “A hariímarooká kuúng harér hhiyaawók kawa dux.” ⁵ Ala Herode Yohana guna gaasár wa slaá’, ala muu guri da’ayuút. Asma muu Yohana guna tsaáhh adór tar aarusmo. ⁶ Tam qoomár deeloodá’ ur ar Herode kuwa laqwaál niwa xeér, dasír Herodia ina nét dír geerá múk wa aleeró, nee Herode guri qwal/atís. ⁷ Tam Herode al’axweesani gari haniís ar lo’o, ar gídaabá, “Umuúqo gaaro ar kiíng ta sla’ firiimang.” ⁸ Dasi iri ó’, “Gár án ni slaa’ a ságw Yohanudá’ Baatimaamiís baraá xooslmoó i qaasang.” Ala gár dasi adoorí ngisa ó’, a aayír’ín ngina adoorí beér. ⁹ Waawutmo Herode iri gurhaamuút, ala as lo’odá’ aa huúw, nee as mukdá’ didá’ wa /ayiima, hara’aya gari haniís saga kuwa haniisi. ¹⁰ Hee guri ya/aáw, ságw Yohana kuri tsattá áy baraá doó tseegamór i alé. ¹¹ Sagwdá’ kunguri xooslmór huúw, kuri haniís dír dasiidá’, nee dasiidá’ guri húp amór aayír’ín. ¹² Ala eeharuusér Yohana niri hardát, slaqwtá Yohana garir tleér, kari foól. Nee aluuwo tari tláy, iidíguuwí kuri xu’utisár áy dír Yesu. ¹³ Nee Yesu adoodá’ ngiwa axaás, iri tláy ar miringamo ay dír muu iwa kahhi. Nee boo/oó muu adoodá’ ngiwa axaás, kuri eehaár ar ya’a’ amór gixsaduuín wa ale. ¹⁴ Yesu niwa ti’iít baraá miringamoó wa ale, boo/oó muu oo yaariír guri ár, guri gurtláy. Tiqtuuser’ín gari hungu/uumiís. ¹⁵ Tsiindo niwa xayé’, eeharuuseerós guri i daqeér guri beér, “Diirí tay diriiaan a baraá darma, nee slám looa aa dát. Boo/oó muu deelór i ooeek as tawa ki/i baraá gixsaduuín as muruú /aymar’ín kuwa tlaxór ay.” ¹⁶ Yesu giri báy, “Gár tas quutli i káhh, muruú /ayma kuungá’ hanisaak.” ¹⁷ Kuri báy, “Gár ta koomaan i káhh, ala a har mikaátér kooán nee siyoó tsár.” ¹⁸ Iri oó’, “Diirí huuware’.” ¹⁹ Hara’aya gari haniís, boo/aay iwa iwiiti gawaá gitso. Mikaáteedá’ kooán nee siyoódá’ tsár giri óh, iri gawaá doorí qaytsiít, iri sluufiís, giri eeharuuseerós i haniís. Eeharuuse giri boo/aydí hanmís. ²⁰ Sleémeero tari /ayín tari aáx. Parhheemaá naa meetiye’ kiri sleemiís, katatoó mibá nee tsár iri haáts. ²¹ Nee múk aa /ayin a hhawaate kume kooán, ala /ameena nee na/’ii kaa harafaariiká. ²² Hamtidár kilae eeharuuseerós gari báy, “Tsa/amé’ gawaá miringamo, ta geerí waarahhá’ ay gayuuqá’, dír án nir deelór kah dír boo/aay.” ²³ Deelo ooaro ngiwa hhe’eés, iri tsa/án gawaá tlooma, iri firór áy dír muu iwa kahhi. Nee qoomár axweesuwo i gawaadí dirii’ inós kilós. ²⁴ Nee miringamoodá’ i tla/ángw tláwtí dirii’, ku daawitimiis kángw kilá’ wa ale nee gwaanduú ma’aay. Asma fur’a i ló’wa xarásl. ²⁵ Qoomár dakiingo Yesu giri i hardáh, i gawaá daanduú tlawtár hi’iimiit. ²⁶ Eeharuuse nguwa aán i gawaá tlawtár hi’iimiit, tari da’ayuút tari káh, “Gaa a geehhaantamo.” Tari uú’ ar dae. ²⁷ Yesu iri ilawaáts giri báy, “Mune gawdeesaak. Hee a aníng. Ma da’ayumitaara’.” ²⁸ Petro iri ilawaáts iri oó’, “Aáko, hee bar kuúng, án ateetáng, ni hardáh amoorók i alé, ar gawaá daanduú ma’aay.” ²⁹ Yesu iri oó’, “Qwaláng.” Petro iri aweér gawaá miringamoó wa ale, iri hi’iít ar gawaá daanduú ma’aay, as iwa amór Yesú kay. ³⁰ Ala Petro fur’aadá’ ngiwa ár iri da’ayuút, naxés i /e/etín baraá ma’aay, iri uú’, iri oó’, “Aáko, aníng ba/amisáng.” ³¹ Hamtidár kilae Yesu dakós guri gan’aás, dákw Petro guri óh, guri báy, “Kuúng haratlintaaoorók ka tsuwa niina. Asma milá masa xurút?” ³² Nee qoomár inooín tawa tsa/an gawaá miringamoó i alé, fur’a iri xaslít. ³³ Nee kudá’ baraá miringamoó i diriiá’, Yesu nguri i tumbarara’atiyé’, tari oó’, “Ar ló’, kuúng a Garmoó Mungú.” ³⁴ Qoomár tawa waaraáhh baraá tlawto, tari hardáh baraá yaamaá Genesareti. ³⁵ Nee múk yaamuudá’ Yesu kuwa tsaáhh, muu kuri ya/aáw amór yaamaá bihhiidí tseewá’, tiqtuuse sleémeero kingiri huúw dír Yesu. ³⁶ Kuri firín gídaabá tam pasltá inqwaarirós kilós ngi kwatiitiye’. Nee mukdá’ sleémeero pasltá inqwaarirós gaa kwatiit, tari hunguú/.

¹ Qoomaadae múk Farisayo nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa Yesu kuri i daqáy, ta amór Yerusalémúr daahh, kuri báy, ² “Ahaá baré eeharuuseerók i unaá múk urén giqeér. Asma daba’ ki hamtliitiiká qoomár barta /ayín.” ³ Yesu iri ilawaáts giri báy, “Ahaá, baré kuungá’ a hara’ayár Mungú giqeerá’ as unuuhúng. ⁴ Asma Mungú ina oó’, ‘Baabuúwók nee aayoorók ilaiwawa/eek.’ Nee, ‘Heé baabuúwós gu /ooslisliím, laqaá aayo, gár kuwa hariím a gwa’ara.’ ⁵ Ala kuungá’ a kata’, ‘Hee baabuúwós laqaá aayo birnga báy, gadaádá’ geeraawo aníng iwa hariím kuungá’ i haniisaro, aníng aga Mungú i haniís, ⁶ heewí daqani baabuúwós nee aayoorós gár ngis ilaiwawa/i i káhh.’ Gawaá adoorihe kuungá’ axweesantá Mungú ana warqesé’ as unuuhúng. ⁷ Kuungá’ a hhaahhafuuse. Adoodá’ aarusmo Isaya aa aarín as kuungá’ i qoón, tidá’ iwa kaahi, ⁸ ‘Mukwí aníng in ilaiwawaa/ ar afér tawo, ala muner’ín ka saaw dir’eene. ⁹ Inooín aníng in tawó xirfayeemisiyá’, ala gár ta intsaahhatimisi a hara’aydaá muu hariímár axweesantá Mungú wa ale.’ ” ¹⁰ Yesu boo/aay guri ateét guri báy, “Iia qaasaak nee tsaahhaak. ¹¹ Gár hee i /ayi gu slasla/areská, ala tidá’ afkwá heé wa ti’imiit, an tidá’ gu slasla/arees.” ¹² Eeharuuseerós guri i daqeér guri beér, “Kuúng aga tsáhhi, múk Farisayo /aymuudá’ nguwa axaás adór tara buúhh?” ¹³ Iri ilawaáts iri oó’, “Umuúqo dahaasíngw baabuúeé’ oo gawaá doori aa dahaasiiká ku tuu/. ¹⁴ Mawaagáy. Muksíng a taampu oo tampaá hatlá’ geeraharahaár. Taampa bar taampár hatlá’ ngi geeraharahát, tsaraawo ta al /e/etín baraá bohoongw.” ¹⁵ Petro iri oó’, “Gídaabár slaqsaysíng ooang.” ¹⁶ Yesu iri oó’, “Kuungá’ sleeme fuquraangw i káhhi tam hamí? ¹⁷ Aga tsahhi’iikáhe gídaabá, gár hee i /ayi ar afa, in waaráhh ar baraá gura’, kari kwaahh baraá bohóngw i alé. ¹⁸ Ala muruú afkwá heé wa ti’imiít, amór i dahhi a baraá muuná, an muruudá’ hee gu slasla/aareés. ¹⁹ Asma baraá muunuú heewo gár ti’imiit a inslawoó tlákw, tsu/uta, fuqi, tsaatu’uuma, fiiso, lamabu’úngw lama, nee /ooslisliingw. ²⁰ Muruuwí an muruudá’ hee gu slasla/areés. Ala hee daba’ birnga hamaatliiká qoomár /aymaaro, i slasla/aruyká.” ²¹ Yesu iri tláy didae ay amór yaamaá inslaawoó gixsár Tiro nee Sidoni. ²² Nee /ameenirka ar tlahhoó Kananayo, ar yaamuudá’ hoot, Yesu guri i daqeér, iri tsé’ ar afór ur, guri beér, “Aáko, Garmoó Daudi, án gurtlawáng. Dasir’eé’ neetlaame gaa ló’wa slahhe’eemís.” ²³ Ala Yesu gár ngaa báy i káhh. Eeharuuseerós guri i daqeér, guri firiiriín, guri beér, “Maweek, i tleer, asma ti daawitimís ar tsimaahhi.” ²⁴ Yesu iri ilawaáts, giri báy, “Aníng dír taa i ya/aáw a dír múk Israeli kilós, kudá’ aa qwaar adór bee/ángw wa ale.” ²⁵ /Ameenidá’ nay hardát, guri i tumbarara’át, guri beér, “Aáko, alee/isáng.” ²⁶ Yesu gari báy, “I hariindaaká muruú /aymár na/’ii kuwa seeaawér i kwahhi.” ²⁷ Inós iri ó’, “Aáko, ala seeaawe tam muruú /aymár aakooín i paahhamiisi, baré guqo /ák sleeme.” ²⁸ Yesu gari báy, “Aáyo, haratlintaaoorók ka ló’wa ur. Tidaádá’ ta sla’ i tleehharut.” Nee qoomaadár kilae dasiirós iri hungú/. ²⁹ Yesu iri tláy didaádae, iri hardáh bihhaá tlawtá Galilaya. Iri tsa/án gawaá tlooma, iri gawaadí iwiít. ³⁰ Boo/oó muu oo yaariír guri i daqáy. Nee múk aa sol’omiit kunguri huúw amoorós i alé, nee taampu nee múk afewaslén, nee taqooraay, nee awa hatlá’ awa yaariir. Kiri qaás dír ya’aá Yesu, giri hungu/uumiís. ³¹ Tam boo/aydá’ iri waa/oó/ múk afewaslén kuwa ár, iwa axweesi, nee múk aa sol’omiit aa hhoáy, múk taqooraay iwa hi’iimiiti, nee taampu iwa xumiisiya’. Boo/aydá’ Mungú múk Israeli kuri xirfayeemiís. ³² Yesu eeharuuseerós gari ateét, gari báy, “Aníng guruueé’ i tlatláy boo/aywihe, asma deeloorí tamaawo án nee inooín a dinkwár i dir’aitaán, ala muruú /ayma ku konká. Aníng a sla’aaká ngiwa geemaw tawa watli ar qwari, as matawa /ara/eerimiít loohír i alé.” ³³ Eeharuuseerós guri beér, “Mikaátér yaariir dír kawa slawaan a diimá baraá xanxaywihe ar boo/oó yaariír kwí kur aaxiisi.” ³⁴ Yesu giri báy, “Mikaátér ta koonda’ a magá’?” Tari oó’, “A faanqw, nee siyoó niiná kilós.” ³⁵ Hara’aya gari haniís boo/aydá’ iwa iwiiti. ³⁶ Mikaáteedá’ faanqw gari óh, nee siyoódae, iri sluufiís, giri parhhamiís, giri eeharuuseerós i haniís. Nee eeharuuse giri qasmís dír boo/aydí alé. ³⁷ Sleémeero tari /ayín, tari aáx. Parhheemaá naa meetiye’ kiri sleemiís, katatoó faanqw iri haáts. ³⁸ Nee múk aa /ayin a hhawaate kume tsiyáhh, ala /ameena nee na/’ii kaa harafaariiká. ³⁹ Boo/aydá’ guri deelór i oó’. Inós iri tsa/án gawaá miringamo, iri tláy amór yaamaá Magadani.

¹ Múk Farisayo nee múk Sadukayo Yesu kuri i daqáy as kuwa iiari, kuri firín laya ngiwa laqan ar gawaá dooraá daahh. ² Yesu giri báy, “Looa bir darát, kuungá’ a kata’, ‘Matlo, doori ki /awaak, asma doori kiwa daa/aát.’ ³ Looa binda tleér a kata’, ‘Laarí tluwaay i tluuw, asma doori ki daa/aat, slám i hunkoó koná’.’ Kuungá’ a hhaahhafuuse. Afaá doori tsatsahhaango i aleesleerá’, ala layár de’emuuká’ tsatsahhaango mas aleesleera’aaká. ⁴ Qartá tlakw nee ar tsaatuuse i layár leelehhít. Ala layár ta slay i káhh, aqo har layár Yona kilós.” Giri geexáy iri quútl. ⁵ Eeharuuse iri tleér iri waaráhh ay gayuuqá’. Mikaáte kari gunqaareés huwto. ⁶ Yesu iri oó’, “Qaytsité’, ti harmagahhe’ nee gadá’ mikaáte ir sluufaasluf ar múk Farisayo nee múk Sadukayo.” ⁷ Eeharuuseedá’ iri kilooín tlánk tari káh, “Gár adoorí ngisa oó’ asma adoodá’ mikaáte ngiwa gunqareesaán.” ⁸ Ala Yesu inslaway’ín guri tsaáhh giri báy, “Ahaá, ma kiloohúng tlankusá’, kuungá’ awa haratlintaaór niina. Asma adoosíng mikaáte kawa koonda’aakáhe? ⁹ Aga tsahhi’iikáhe tam hamí? Slám a insleera’aakáhe mikaáteedá’ kooán, tidá’ múk kumér kooán aa /aáy, katatoó taa hatsisé’ a magá’? ¹⁰ Nee slám mikaáteedá’ faanqw, tidá’ múk kumér tsiyáhh aa /aáy, katatoó urén taa hatsisé’ a magá’? ¹¹ Ala mas insleera’aaká ar gídaabá gár adoorí án ngisa oó’ a mikaáteerooká. Ala ti harmagahhe’ nee gadá’ mikaáte ir sluufaasluf ar múk Farisayo nee múk Sadukayo.” ¹² Nee qoomaadae eeharuuse gari sangw tsáhh ar gídaabá, gaa ádbayká tiwa harmagahhiya’ nee gadaádár mikaáte ir sluufaasluf, ala gina adoodá’ báy as tiwa harmagaahhiya’ nee intsaahhatimisuú múk Farisayo nee múk Sadukayo. ¹³ Yesu iri tláy amór yaamaá Kaisaria Filipi. Eeharuuseerós gari yaahaás gari báy, “Muu gár i kaahi a milá daanduú Garmoó Heewo, inós a heemá?” ¹⁴ Eeharuuse iri ó’, “Ta kaahi kuúng a Yohanudá’ Baatimaamiís. Bahh’alé ta kaahi a Eliya, nee bahh’alé ta kaahi a Yeremia, laqaá aarusmoó wák baraá aaruuseedár aange.” ¹⁵ Yesu iri oó’, “Ala kuungá’ ma kata’ daanduueene, aníng a heemá?” ¹⁶ Simoni Petro iri oó’, “Kuúng a Kristo, Garmoó Mungú kudá’ slaáf.” ¹⁷ Yesu iri oó’, “Simóni, garmoó Yona, kuúng a heé amohhoó’, asma kaangwi heé ngwa dirók i xu’utis i kaahh, ala aqo Baabuúeé’ kuduú gawaá doorí dirií’. ¹⁸ Ala aníng kuúng u baw, kuúng a Petro, gidaabárós a tlaa/a. Gawaá tlaa/arihe aníng mukdá’ aníng iga haratlintii’ u gawdeemiís. Tam gwa’ara sleeme muk’eé’ kwí gu aleesleeraaká arba/ato. ¹⁹ Nee aníng gweermór waawuti’iimár doori ngi haniís dirók i alé. Nee umuúqo gaaro ar kuúng ta tsek baraaká’ yaamuuwo, gawaá dooriiwo sleeme kaa tseék. Slám umuúqo gaaro ar kuúng ta gwet baraaká’ yaamuuwo, gawaá dooriiwo sleeme kaa gweér.” ²⁰ Siiwadár kilae eeharuuseeros gari hara’ayín ló’wa ale gari báy, “Kaangwí mu hee bawaara’ gidaabá án tawa Kristo.” ²¹ Iimír qoomaadae Yesu eeharuuseerós gurbu’uungo gari iimu/ún gídaabá, “Aníng gár tiwa hariím an Yerusalemúr káw, nee slahhe’eemisuú yaariír nguri sláw dir bariisér wa ale, nee geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, nee tiri gaas. Ala bál tame niri waaslee/.” ²² Yesu kurir bihhí suruúk nee Petro kuri iigahhaát, kuri báy, “Aasla’áy Aako, tisíng kuung muwa ar sleér.” ²³ Yesu iri warqáy amór Petro, iri oó’, “ Quútl dir’eene Kuúng a Neetlaangw. Kuúng a dukutsmo dir’eene. Asma inslawoó kuúng ta inslasleer oo Munguheeká ala a oo Neetlaangw.” ²⁴ Qoomaadár kilae Yesu eeharuuseerós gari báy, “Umuuqo heewo oo aníng i eehartá wa slaá’ gar kuwa hariím a sla’aarirós gan gunqarees, nee msalaábarós gari gagaar, aníng iri eehaar. ²⁵ Asma heé slafiingós gu ba/amisár wa slaá’, gun qwaarees. Nee heé slafiingós qwaareesaro gwa ya/an as aníng, a gun ba/amis. ²⁶ Ala hee yaamu sleémeero tim ngi slaya, gár i bu’uya’ a milá, bar slafiingós oo amór Mungú aa qwaár? Laqaá hee gár i duuxi a umós ar slafiingós ngur ki/isi? ²⁷ Asma Garmoó Hee i hardah ar baraá xirfuú Baabuúwós dinkwa nee malaykeerós. Qoomaadá’ an qoomár umuú heewo nguwa bui ar qoomoó tlehhemi’iiwós. ²⁸ Án a kah, muu i deer baraá tla/ángw mukwí sihhimiita, oo gwa’ara ga baloó araaká, ay dír Garmoó Hee kway ari birna hardáh ar baraá waawuti’iimarós.”

¹ Alaá deelór lahhoó’ iwa waaráhh, Yesu Petro nee Yakobo nee Yohana hhiyaawós girira tláy ay gawaá tloomár tleer kilooín ale. ² Slaqsaywós iri geeraaín wa warqáy. Gitsee/awós niri gwa/aatiyé’ adór looár wa ale. Inqwaruuwós iri ló’wa /awakúy iri miriirií/. ³ Inooín kiri harati’iít nee Musa nee Eliya. Yesu nee Musa nee Eliya tari axweés. ⁴ Petro Yesu gway báy, “Atén tawa diirí wa hootaan ka hhoóeéke? Isleeraá tám ngi diirí tleéhh. Kookoo a kók, nee kookoo oo Musa, kuquú Eliya.” ⁵ Qoomár tawa axweesi, hunkír /awaak gina mahhtír i tléhh. Afoo nina baraá hunkidá’ wa ilawáts i kat, “Kwí a Garmaaeé’, sla’aarusmooeé’ oo aníng iga qwal/atis. Inós iiár i qaasaak.” ⁶ Eeharuuseedá’ ngiwa axás, tari ló’wa da’ayuút, tari yaamí slar/amiít. ⁷ Yesu nay hardáh giri kwatmiít, iri oó’, “Tlawaaré’, ma da’ayumitaara’.” ⁸ Tawa qaytsiít, heé ta ara’ari naxés i kaahh, aqo har Yesu kilós. ⁹ Niwa gawaá tloomár wa awditiya’, Yesu eeharuuseerós gari báy, “Iidíguú kaangwí taa aandé’ mu baloó heé bawaara’ ay dír Garmoó Hee i waaslee/i baraá múk aa qaátl wa ale.” ¹⁰ Eeharuuseerós guri yaahás iri ó’, “Ahaá, intsaahhatuusér hara’ayár Musa mis kat gídaabá, Eliya gár kuwa hariím aqo nin geerí hardah.” ¹¹ Yesu iri oó’, “Ar ló’, Eliya nin geerí hardah. Nee inós sleémeero gari amohhe’ees. ¹² Ala án kuungá’ nu baw, Eliya naa qaroó hardáh, ala muu inós gwaa tsaahhiiká. Ala inooín tidá’ taa slaá’ tleehhamooro, kana tleéhh dirós i aleeró. Garmoó Hee sleeme kun adoodár wa slahhe’eemiis nee inooín.” ¹³ Qoomaadae eeharuuse gari tsáhh gídaabá iidíguú aa dir’ín i káh a iidíguú Yohanudá’ Baatimaamiís. ¹⁴ Tindiwa hardáh dír boo/aay, heeko wák Yesu guri i daqáy, guri i tumbarara’aát, ¹⁵ iri oó’, “Aáko, na/ay’eé’ gurtlawang, asma inós i /araraarán, nee ku ló’wa slahhe’eemaamiis. Umuúqo daqto i huuhuaaín baraá asla nee baraá ma’aay. ¹⁶ Una huúw dír eeharuuseerók, ala inooín hungu/uusaro kwa aleeslayká.” ¹⁷ Yesu iri oó’, “Kuungaásingá’ qartá haratlintaao wasl, tidá’ aa qwat. Án nee kuungá’ ta alhotaatimaan ay xaylá? Án kuungá’ nu alqiqtlaatliim ay xaylá? Na/aay amor’eé’ huuware’.” ¹⁸ Yesu neetlaame gari iigahhaát, neetlaameedá’ na/aay guri geexeér. Na/aydá’ iri hunguú/ qoomaadár kilae. ¹⁹ Eeharuuse Yesu guri i daqeér qoomár inós tawa kilós, guri beér, “Ahaá, atén neetlaameedá’ masa harslaaqataán hingeesaro?” ²⁰ Yesu iri oó’, “Asma haratlintaaorhúng ka /aár. Án a kah, haratlintaaór har qoomár ilmoó haradaáli bar koondá’, a aleesleerá’ tloomarí kawa beera’, ‘Quútl diirihe, tláw amorqá’,’ alók geera tidá’ taa oé’ i tleehharút. Tam /aymuú ta harslaaqata’ tleehhamooro i kaahh. [ ²¹ Ala neetlaamér adoorí gár hingeesaro ga aleeslaw i káhh, aqo har firo nee gwaawito.]” ²² Qoomár tawa harweeririn amór Galiláyár wa ale, Yesu eeharuuseerós gari báy, “Garmoó Hee daxta ku qaas baraá dabaá muu, ²³ nee kuri gaas, ala bál tame kuri waaslee/atis.” Eeharuuse adoorí ngiwa axás iri ló’wa gurhaamút. ²⁴ Tawa Kapernaúmí hardáh, mukdá’ ohomér ohiím ar Doó Mungú Petro kuri i daqáy kuri báy, “Intsaahhatusmoowók ohomér Doó Mungú ga hanmaamisiikáhe?” ²⁵ Petro iri oó’, “Ga hanmaamiis.” Petro iwa baraá dó’ i dáh, qoomár iwa gaa ooiiká, Yesu iri geerí yaahaás, iri oó’, “A idoomá Simóni, waawituú baraaká’ yaamu koódi ngiwa ohin, laqaá ohome, dír ngiwa ohin a dír muu gaalá? A dír na/’ii’íne, laqaá a dír dahaaye?” ²⁶ Petro iri oó’, “A dír dahaaye.” Yesu iri oó’, “Ala bar adoosíng, na/’ii ki amohhoó’. ²⁷ Ala atén ohomuuseerí a sla’aanaaká kawa buhhtisaan. Gawaá adoorihe kuúng tláw, baratsufi kwahheek baraá tlawi, siyoódá’ ni geerí hardáh ooheek. Nee afkós bura gwét, shilingmo uqo aán. Daqaní ku húp, ku hanís ohomér wa ale as daanduueé’ nee kók.”

¹ Qoomaadae eeharuuse Yesu guna i daqeér guri beér, “Heé úr baraá waawuti’iimár dooriiwo a heemá?” ² Yesu na/oó wák guri ateét, guri tla/angw’ín i huúw, ³ iri oó’, “Án a kah, kuungá’ barnaxes a warqeera’aaká nee tawa adór na/’ii tleehhita’, a baloó data’aaká baraá waawuti’iimár dooriiwo. ⁴ Heé úr baraá waawuti’iimár dooriiwo an kudá’ taa kilós niinawees adór na/aywí wa ale. ⁵ Hee bar na/oó wák oo adór kwí gwa ilaóh ar umuueé’, a aníng iga ilaóh.” ⁶ “Ala heé na/oó wák gwa paslis baraá loohír ganaa’a baraá na/’iiká’ ninakwe, kuká’ án iga haratlinti’ii’i, gár kuwa hariím tlaa/ár ur ar xoosliingw kawa gawaá istós i tseegi, kway /aytiis baraá iltá tlawi. ⁷ Múk baraaká’ yaamu, a tsaxwa sakwasleemar’ín kawa wa /akuuti, asma muruú yaariír i deer oo múk paslimís baraá loohír ganaa’a. Muruú paslimís inqo tawó deer, ala heedaádá’ ngu huwaahuúw, a tsaxwa sakwasleemarós kawa wa /akuuti. ⁸ “Dakók bar kuúng u paslimis baraá loohír ganaa’a, laqaá yaaeerók, tsateek, kwahheek amór saáw i ale. A tsiní slafiingw kuwa sleer dakók tawa wak, laqaá yaae, ta tawa dabaá koonda, laqaá ya’a’, tuwa kwahhi baraá asltá baloó gwaa’aaká. ⁹ Nee iltók bar kuúng u paslimís baraá loohír ganaa’a, tu/eek, kwahheek amór saáw i alé. A tsiní slafiingw kuwa sleer tawa heé ila wák, ta tuwa kwahhi baraá asltí alé tawa ilaawók koon tsaraawo.” ¹⁰ “Ti harmagahhe’, tam oo wák mu waaqa’ara’ baraá kuká’ ninakwe. Asma án a kah, malayker’ín umuú deelooro gawaá dooriiwo i dír geerá Baabuúeé’ dirí’, kuduú gawaá doori. [ ¹¹ Asma Garmoó Hee nina hardáh as tidá’ aa qwat ngiwa ba/amisi.] ¹² “Xáy, hee barnaxes bee/ángw tsiiru gu kón, nee bee/ír wák iri qwát, bee/angwdá’ mibeeri gwaleél nee gwaleél gu geexaykáhe, iri tláy gawaá tlooma as bee/idá’ aa qwat ngiwa leelehhituú ay? ¹³ Ala arto binga hhe’eés, án a kah, bee/idá’ ga saqwalaalaa/ ta bee/angwdá’ mibeeri gwaleél nee gwaleél, kudá’ aa qwaariiká. ¹⁴ Sleeme tam Baabuúhúng kudá’ gawaá doorí dirií’, ga slaiiká tam heé wák iwa qwaari baraá kuká’ ninakwe.” ¹⁵ “Hhiyaawók kuúng bura sadakuús, tláw gurbueek, kuúng nee inós kiloohúng. Kuúng bura iiár i qaás, hhiyaawók ugwa sleér. ¹⁶ Ala bar kuúng ugwa iiár i qaasiiká, tláw nee heé wák ti malé koonde’, laqaá múk tsár, as umuúqo axweesanto ka tsati ar afér lamabu’uusér tsár laqaá tám. ¹⁷ Nee inooín barnaxes gaa malé iiár i qaasiiká, haratlintaauuse xu’utiseek. Nee haratlintaauuse barnaxes gaa malé iiár i qaasiiká, heé adoosíng diroge masók a adór heé xoordaá hatlá’ nee heé ohomér ohaahiím.” ¹⁸ “Án a kah, umuúqo gaaro ar taa tsegé’ baraaká’ yaamuuwo, gawaá dooriiwo kaa tseék sleeme. Nee umuúqo gaaro ar taa gwedé’ baraaká’ yaamuuwo, gawaá dooriiwo sleeme kaa gweér. ¹⁹ “Slám án a kah gídaabá, múk tsár baraaká’ yaamuuwo bar taa al’axweés baraá umuúqo gár ta firina’, ka haniis nee Baabuúeé’ kuduú gawaá doori. ²⁰ Dír múk tsár laqaá tám i dirii’i, barnaxes taa burumburiít as aning, án a didár tla/angw’ín i dirií’.” ²¹ Aluudae Petro iri amoorós i daqáy guri báy, “Aáko, hhiyaaeé’ án bir sadakumiis, ngu gurtlaw a sagaáwa magá’? Tam ay sagaáwa faánqwe?” ²² Yesu iri oó’, “Án a ooaaká, tam ay sagaáwa faanqw, ala a tam faanqw sagaáwa mibeeri faanqw. ²³ Adoorihe waawuti’iimár doori aa slaqamís nee waawutmooko wák oo faarór muruuwós gaa slaa’ dír lawaaleerós i ale. ²⁴ Faaro ngiwa iimu/ún, kuna heekó i huúw oo ta shilingír kumér kúm i iinuusi. ²⁵ Heewí gár daqaarmoowós ngur bui iwa kahh, daqaarmo iri oó’, ‘Inós weerisaak, nee hareerós nee na/’iiwo nee umuúqo gár i kona, as iinaadá’ kawa bui.’ ²⁶ Lawaalmoodá’ iri tumbarara’aát geerá daqaarmoodí alé, guri harhheehhe’eemiís i kaahi, ‘Aáko, qiítl gár niinawe, án muruuwók sleémeero ngu buú’.’ ²⁷ Heeduú daqaarmo guruuwós iri tláy, lawaalmoodá’ guri gweér, guri gurtláy iinaadae. ²⁸ “Lawaalmoodá’ iwa tláy, lawaalmooko nee inós al gadiyumamiisá’ guna ár, oo iinaarós koóm ar shilíngi tsiiruú wák. Guri óh, guri tsaweér, guri báy, ‘Iinar’eé’ ay dír ngi bu’ laarí.’ ²⁹ Iinusmoowós kudá’ iri tumbarara’aát geeraawós i alé, guri harhheehhe’eemiís iri oó’, ‘Gám qiítl gár niinawe, án iinaarók sleémeero ngi buú’.’ ³⁰ Ala inós kangwdá’ gwa ya/aniká, guri tseegár áy, ay dír iinaadá’ ngi bui. ³¹ Lawaaleedár hatlá’ kaangwí nguwa aán, tari ló’wa gurhaamuút, kaangwí sleémeero kway ooár áy dír daqaarmooín kudá’. ³² Daqaarmo lawaalmoodá’ aáng aa gurtláy, guri ateét guri báy, ‘Kuúng a lawaalmoó tlaákw. Iinar’eé’ sleémeero ta koon ana gurtláw án kuúng iwa harhheehhe’és. ³³ Kuunge daxta i hariindaakáhe ar iinusmoowók kuwa gurtleer, adoodá’ án kuúng ura gurtláw?’ ³⁴ Daqaarmoowós kudá’ iri buúhh, guri huúw dír múk gu slahhe’eemiís ay dír iinaadá’ sleémeero ngi faaki bu’utuuwo.” ³⁵ Yesu iri oó’, “Adoorí an adór Baabuúeé’ oo gawaá doori kuungá’ nu laqi, barnaxes umuúqo heewo hhiyaawós gu gurtlatlayká ar muunuú ló’.”

¹ Yesu axweesanaywí axweesanto nguwa hhe’eés, iri tláy yaamaá Galilayár wa ale iri hardáh ay Yudea, amór gayuú Yordani. ² Yesu kuri eehaár nee boo/oó yaariír oo muu, nee inós guri amoodá’ wa hungu/uumiís. ³ Yesu kuri i daqáy nee múk Farisayo as kuwa iiari, kuri báy, “Xáy, hee hareerós ngiwa geexay as umuúqo gaaro a hariímáro?” ⁴ Yesu iri oó’, “Ahaá, aga soomusi’iikáhe adór kara gooín gídaabá, ‘Tleehharusmoó muu iimír iimu/uungo hhawaata nee /ameeni gina tleéhh,’ ⁵ iri oó’, ‘Gawaá adoorihe hee baabuúwós nee aayoorós gin geexáy nee tay hoot nee hareerós, nee kuká’ tsár tari slaqwtá wák tleehhiit.’ ⁶ Gawaá adoorihe inooín a tsareeká, ala a wak. Múk Mungú aa haragaás, hee munguwa paraátl.” ⁷ Tari oó’, “Ala Musa adór hara’ayaarí ngira haniís a idoomá, ar hee talaáka ngiwa haniisi dír hareerós, nee hareedá’ gari guus?” ⁸ Yesu iri oó’, “Musa ya/aámár /ameena kawa gusisiinda’ ngina haniís as gawdeemaá munerhúng, ala aáng iimu/uungo a adoosingeeká. ⁹ Án a kah, umuúqo heewo oo hareerós gaa guus, ala as fuqtooká, harér hatlá’ gari duux, kwí aa fuquús. Nee heé hareedá’ taa guús gaa duux, inós aa fuquús sleeme.” ¹⁰ Eeharuuse iri ó’, “Kángw hee nee hareerós bar qo adoosíng, a tsiní duuxo bar kaa máy.” ¹¹ Yesu giri báy, “Múk axweesantí ilaooharo ga aleesláw, a sleémeeroowooká, aqo har kudá’ taa aleesleemuú i haniís. ¹² Asma muu i deer oo duuxo ga aleeslawaaká, asma kuna adoodár tleéhh iimír kuwa laqwaali. Múk hatlá’ i deer oo duuxo ga aleeslawaaká asma kuna adoodár tleéhh ar dabér muu. Kookoo sleeme duuxo ga máy asma waawuti’iimár doori. Múk intsaahhastí ilaooharo ga aleesláw ngi ilaoohi.” ¹³ Hamtidár kilae na/’aá ninakw kingiri huúw amoorós i alé as dabaawós ngiwa gawaaín i qaasi nee ngiwa aleefirin. Eeharuuse mukdá’ na/’ii ngaa huuw guri iigahhát. ¹⁴ Ala Yesu iri oó’, “Na/’aá ninakw mawaagáy, ni amor’eé’ hardihiye’, mi ila/aamara’. Asma awa adór kuká’, waawuti’iimár Mungú a tooín.” ¹⁵ Dabaawós giri gawaaín i qaás, iri quútl didae. ¹⁶ Heeko wák ina hardáh amor Yesu, iri oó’, “Intsaahhatusúmo, gár hhoo’ ar ni tleehh a milá ar slafíngw alhhe’eesay wásl nguwa slaw?” ¹⁷ Yesu iri oó’, “Asma milá mas iidíguú hhooeemaá yaahamís dir’eé’. Oo hhoó’ a wak. Kuúng bar dahmaá slá’ baraá slafiingw, hara’aya na ooheek.” ¹⁸ Heedaádá’ iri oó’, “Hara’aya a gaalá?” Yesu iri oó’, “A tí, ‘Hee mu gaasaar, Ma fuquusaar, Gár hee ma fiisaar, /Aysani ma tsataar, ¹⁹ Baabuúwók nee aayo ilaiwawa/eek, nee Inslaawmoowók slaeek adoodá’ kuúng tir kilók sla’.’ ” ²⁰ Masoomoodá’ iri oó’, “Tisíng sleémeero aga qaro óh, ala gár iga wa /aaruur a male milá?” ²¹ Yesu iri oó’, “Kuúng barnaxes a heé ganaá’ tlehhitár wa slá’, tláw, muruudá’ ta koon weeriseek, ku hanís dír liitlakuuse, daqaní kuúng daqaari’iimarók a gawaá doorí eér. Daqaní aníng ir eehát.” ²² Masoomoodá’ /aymuudá’ nguwa axaás, iri quútl ar gurhaami, asma inós daqaari’iimár yaariir ga kón. ²³ Yesu eeharuuseerós gari báy, “Án a kah, ka gawit daqaarmo iwa dahi baraá waawuti’iimár dooriiwo. ²⁴ Slám nu malé baw, ka inslaahh angamía iwa dat baraá fooxár laqwa, ta daqaarmo iwa baraá waawuti’iimár Mungú i dahi.” ²⁵ Eeharuuse adoodá’ ngiwa axás, iri waa/ó/ ló’wa ale, iri ó’, “Barqo adoosíng ala heé ba/ám a heemá?” ²⁶ Yesu eeharuuse gari i qaytsiít gari báy, “Dír muko adoosíng i ya/aandaaká, ala dír Munguhe umuúqo gaaro i ya/aán.” ²⁷ Petro iri oó’, “Qaytsiít, atén mura’ sleémeero ugwa geexawaán, kuúng uri eeharaán, daqaní gár atén ta slawaan a milá?” ²⁸ Yesu giri báy, “Án a kah, kuungaásingá’ aníng iga eehade’, baraá yaamuudá’ /aben, kudá’ Garmoó Hee i iwiiti baraá kitangwduú xirfuuwós, kuungá’ daqaní sleeme a iwitá’ baraá kiteeriidá’ mibá nee tsár, tlahhi’iidá’ mibá nee tsár awa múk Israeli kiri sakwasleemutá’. ²⁹ Slám malé alé umuúqo heewo oo do’ós gwa geexay, laqaá qaymo, laqaá hhiya’, laqaá hho’o, laqaá baabá, laqaá aayo, laqaá na/’ii, as aníng, muruuwí sleémeero gu ilaoh sagaáwa tsiiru, nee slafíngw alhhe’eesay wásl guri aal. ³⁰ Ala baraá kudá’ geerá hara’a, awa yaariir i alí ki/iyá’, nee kudá’ alaá hará’, ta geerí waaraahh.”

¹ “Waawuti’iimár doori a slaqás nee heé qaymór misabiíbuú koóm. Inós ina tseewa ti’iít doosluuse ngiwa leelehhituú ay, ngiwa huuwi baraá qaymoorós ar misabiíbu. ² Tana al’axweés nee inós, umuú heewo nguwa bui ar shilingmoó wák tlaatla/aangw sleémeerowo. Giri huúw ay baraá qaymoorós ar misabiíbu. ³ Iri malé ti’iít matlaatleero qoomár looár tám, múk hatlá’ guna ár i sihhimiit baraá sokoónír wa ale, i gadiyér kon’aaká. ⁴ Inós giri báy, ‘Tlawsé’ kuungá’ sleeme, gadiyeét awaagáy baraá qaymor’eé’ ar misabiíbu. Bu’utuuhúng oo hariím án ngu haniís.’ ⁵ Tari daqáy. Iri malé ti’iít looár lahhoó’ nee looár gwaleél, aqo adoodár kilá’ gana tleéhh malé alé. ⁶ Looár mibá nee wake iwa malé ti’iít, awa hatlá’ gina malé ár baraá sokoónír i alé, ta sihhimiit tawó alé. Giri báy, ‘Baré a tawó sihhimitá’ diirí wa ale, tlaatla/aangw sleémeero, slám a gadiyér koonda’aaká.’ ⁷ Kuri báy, ‘Asma heé atén taa gadiyeét i haniis i kaahh.’ Giri báy, ‘Kuungá’ sleeme tlawsé’ ay baraá qaymór misabiíbu.’ ⁸ “Qoomár looa iwa dát, aakooduú qaymo loó’ sageesihhitusmoowós guri báy, ‘Doosluuse ateeteegáy, bu’utuuín haniiseek. Bu’utu ku iimu/uún dír kudá’ naa aluú wa hardah, nee daqadá’ ku alhhe’és tam ay dír kudá’ naa geerí hardah.’ ⁹ Mukdaáduú gadiyeét gaa iimu/un qoomár looár mibá nee wak, umuúqo heewo aqo shilingmoó wák guna sláy. ¹⁰ Kudá’ aáng gadiyeét ngaa geerí iimu/un, inooín tindiwa hardáh, inooín geera ngiwa xuiya’, bu’utuú úr kun kár sláy. Ala umuúqo heewo gár aa sláy aqo shilingmoó wák. ¹¹ Qoomár ooharo kuwa hhe’eés, tari qununuú/ dír heedaáduú qaymo loó’ i alé. ¹² Tari oó’, ‘Mukwí naa aluú wa hardah, gadiyeét kana tleéhh ar qoomár looár wák kilós, ahaá kuúng bu’utuuín musa alqoomés nee koorén, ateédá’ tsee/amá ugwa qiqtlaatlimaan tlaatla/aangw sleémeero?’ ¹³ “Inós heé wák dir’ine guri báy, ‘Mulqúmo, án kuúng ugwa /aytimiiká. Aníng nee kuúng gár taa al’axweesaán a shilingmoówoóke? ¹⁴ Ooheegáy tidá’ kuúng wa hariím, waátl. Aníng aga slaá’ bu’utuú kudá’ naa aluú wa hardah nguwa alqoomees nee kók. ¹⁵ I hariindakáhe aníng muruueé’ nguwa ar gadiyuus ar adór án ngur slaa’. Laqaá daxta kuúng da/i an ara’aánda asma aníng tiwa hhoó’?’ ” ¹⁶ Yesu iri ilawaáts giri báy, “Gawaá adoorihe, kudá’ alaá hará’ ta geerí waaraahh, nee kudá’ geerá hará’ ta alhhe’eesáy kii/.” ¹⁷ Qoomár Yesu iwa tsa/aa/an iwa Yerusalémúr kay, eeharuuseedá’ mibá nee tsár kilooín gari huúw dinkwa nee inós. Tawa loohír i dirii’i, gari báy, ¹⁸ “Ga/aawaagáy, hamí a tsa/aa/amaán tawa Yerusalémúr kawaan, nee Garmoó Hee ku qaas baraá dabaá geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa. Inooín kuri sakwasleemuut ar kuwa gaasi. ¹⁹ Aluuwo kuri qaas baraá dabaá múk xoordaá hatlá’ as kuwa niqimisi, nee kuri kikii’ gawaá msalaába, nee bál tám kuri waaslee/atis.” ²⁰ Aayór doó Sebedayo Yesu guri i daqeér dinkwa nee daaqaywós, guri i tumbarara’át, guri firiín /aymuuwo. ²¹ Yesu gari báy, “Gár ta sla’ a milá?” Aayoodá’ iri ó’, “Na/’iieé’ kuká’ tsár ya/aameek niwa iwiitiya’ oo wák dakók oo doó /iyáy, kuqá’ dakók oo doó basáy baraá waawuti’iimaroge.” ²² Yesu iri oó’, “Gár ta fiririinda’ a xua’aaká. Slahha’amkwák án ni slaw, kuungá’ u qitlá’a?” Kuri báy, “Adoosíng a aleeslawaán.” ²³ Yesu giri báy, “Slahha’amkwá án ni slaw, uqo sleerá’, ala kángw kuungá’ tawa iwita’ heeqá’ dakw’eé’ oo doó /iyáy, kuqá’ dakw’eé’ oo doó basáy, kangwsíng a kwe’eeneeká. Ala kiteeridá’ ki haniis dír mukdá’ kisa amohhe’ees nee Baabuúeé’.” ²⁴ Nee eeharuuseedár mibaangw adoodá’ ngiwa axás, hhaeedá’ tsár giri i búhh. ²⁵ Ala Yesu eeharuuseedá’ gari ateét gari báy, “A xuá’ gídaabá waawitú xoordu in waawuti’ii’ín ar /uuru, nee muk’ín oo aleesleemuú koóm gun hara’ayiiyín. ²⁶ Ala dirhunge a adoosingeeká. Ala umuúqo heewo oo uroó slaá’ dirhunge, masók a sageegadiyusmoohúng. ²⁷ Nee umuúqo heewo dirhunge oo geerí warhhamaá slaá’, masók a lawaalmoohúng. ²⁸ Asma tam Garmoó Hee sleeme naa hardahiiká as kuwa sagadiyuusi, ala nina hardáh as muu nguwa sagadiyuusi nee as slafiingós nguwa haniisi as múk yaariír nguwa gweeri.” ²⁹ Qoomár tawa tláy Yerikór wa ale, Yesu kuri eehaár nee boo/oó úr oo muu. ³⁰ Nee mukko tsár oo taampu aa iwiít afaá loohír i alé. Inooín ngiwa axaasiyé’ gídaabá Yesu in waaraahh, tari tseé’ ar afór ur, tari oó’, “Aáko, Garmoó Daudi, atén ti gurtleer.” ³¹ Mukduú taampu kuri iigahhaát nee boo/oó muu as iwa xasliitiya’, ala inooín tseeamooro tari ak buúhh tari oó’, “Aáko, Garmoó Daudi, atén ti gurtleer.” ³² Yesu iri sihhiít, mukduú taampu guri ateét, iri oó’, “Adór ta sla’a’ ar nu laaq a adoomá?” ³³ Kuri báy, “Aáko, gár ta sla’aan, masók ilaarén in qaytsitiyá’.” ³⁴ Yesu guruuwós iri tláy, ilaaín giri kwatiít. Hamtidár kilae ilaaín niri qaytsitiyé’, Yesu kuri eehaár.

¹ Tari tseewúy Yerusalemú i alé, tari hardáh Betfage, dír tloomár xaaiikaari ta babay Miseituni. Yesu eeharuusér tsár gari ya/aáw, ² gari báy, “Tlawsé’ ay amór gixsarqá’ geeraahúng i dirii’. Bara hardaté’ daqwaay uqo aandá’, kwaa tseék, nee gwarendmoó daqwaay nee inós dinkwa. Gweerare’, ngi hubá’ amor’eé’ alé. ³ Bar hee naa /aymuú báy, ku beera’, ‘Aako gan slaa’.’ Daqadá’ inós ngi geemáy.” ⁴ Tí sleémeero ina tleehharút as tidá’ aarusmo aa oó’ iwa bo/, ⁵ “Múk gixsár Sayuni bawaak. Waawutmoohúng naa hardáh dirhúng. Inós ku tsá’. Aa tsa/án gawaá daqwaay, gwarendmoó daqwaay.” ⁶ Eeharuusér aáng iri tleér, adoodá’ Yesu ngira hara’ayín kari tleéhh. ⁷ Daqwaydá’ nee gwarendmoó daqwaay kiri huúw, inqwaruuín kuri hhaáf gawaá daandeemaá daqwaayeedá’, Yesu iri iwiít gawaadí alé. ⁸ Múk yaariír baraá boo/aydae inqwaruuín guri hhafín baraá loohír i alé, bahh’alé haleemaá xaai ngiri tlaaqiyé’, ngiri hhafiné’ baraá loohi. ⁹ Nee boo/aydá’ geerá wa hi’iít, no alu, ta tseeamín ta kaahi, “Hosana, Garmoó Daudi, i xirfuuti kudá’ hardáh ar umuú Aako, i xirfuuti Mungú gawaá doori.” ¹⁰ Qoomár iwa dáh baraá Yerusalemú i alé, muu sleémeero oo baraá gixsadá’ i dirií’ iri amooqwaqwadín, tari káh, “Heewí a heemá?” ¹¹ Boo/aydá’ Yesu gwa eehaar iri oó’, “Heewí a aarusmo, Yesu oo baraá Nasaretír Galilayár daáhh.” ¹² Yesu iri dáh baraá Doó Mungú, muu sleémeero guri gusiisín, kudá’ muruú weerimiís nee kudá’ muruú tlaxuúm baraá Doó Mungú wa ale. Meesadaá múk peésár gaamiís giri warqeemiís, nee kiteeraá múk hhookár weerimiís. ¹³ Iri oó’, “Kaa gooín, ‘Dooeé’ ku bay a doó saaliingw.’ Ala hám daxta kuungá’ ugwa mar’ír malguusel tlehhé’.” ¹⁴ Yesu kuri i daqáy nee múk taampu nee oo taqooraay, qoomár iwa baraá Doó Mungú i dirii’i, giri hungu/uumiís. ¹⁵ Ala geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa tari buúhh asma muruuduú waa/oo/amo oo Yesu aa tleéhh, nee asma na/’ii niwa tseeaminé’ ar afór ur baraá Doó Mungú wa ale, iwa kaahiya’, “Hosana, Garmoó Daudi i xirfuuti.” ¹⁶ Yesu kuri báy, “Aga axási adór i kaahiya’?” Yesu iri oó’, “Eeít, aga axaás. Kuungá’ aga soomusi’iikáhe gídaabá, ‘Kuúng xirfuuwók ugwa amohhe’és as kuwa boo/eesi ar afér na/’aá ninakw nar na/’aá du’uumá’.’ ” ¹⁷ Yesu giri didí geexáy, iri ti’iít tsee/aá gixsár i aleeró ay Betania, iri amoodá’ i deél. ¹⁸ Matlatleero looa niwa tleér, Yesu iwa baraá gixsár kay, ina qwariít. ¹⁹ /Aantsírka wák ar afaá loohír i dirii’ gari ár, gari i hardáh. Ala na/’aá /aantsí i kahhiyá’, aqo har loo/o kilós. /Aantsídá’ gari báy, “Iimír laarí na/’aá /aantsí mikiwa sláy gawaawoge baloó alé.” /Aantsídá’ iri /óts siiwadár kilae. ²⁰ Eeharuuse adoodá’ ngiwa aán, iri waa/ó/, iri ó’, “Adoorí a milá, /aantsírí misa gaanslár /óts?” ²¹ Yesu iri oó’, “Án a kah, kuungá’ bar haratlintaao a koondá’, nee a xuruumita’aaká, ar ta tlehha’ a tír /aantsí kiloseká. Tam tloomarí sleeme bara beeré’, ‘Quútl, tláw ti kwahhtá eer baraá tlawi,’ adoorí i tleehharút. ²² Slám umuúqo gár ta firiinda’a baraá firorhunge, bar aga haratlintié’, a sleerá’.” ²³ Yesu iri dáh baraá Doó Mungú. Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee bariisér múk Yahudi Yesu guri i daqeér qoomár inós iwa intsaahhatimisi, tari oó’, “Muruuwí aleesleemuú kur tlehhit a gaalá? Nee heé aleesleemuuwí ngwa kuúng i haniis a heemá?” ²⁴ Yesu giri báy, “Aníng sleeme gár wák ngi dirhúng i yaahaás, kuungá’ nga oá’. Daqaní sleeme aníng ngi dirhúng i oó’ aleesleemuú muruuwí ngur tlehhiit. ²⁵ Baatiísmoó Yohana amór naa daáhh a amá? A amór Mungúhe laqaá a amór muu?” Tari kilooín axweés ta kaahi, “Bara ooaán, ‘Amór naa daáhh a amór Mungú,’ ti bay, ‘Ahaá ala, Yohana musa haratlinti’ii’iiká?’ ²⁶ Ala bara ooaán, ‘Amór muu,’ boo/aay u da’ayumiitaán. Asma muu sleémeero Yohana gwaa tsaáhh adór tar aarusmo.” ²⁷ Yesu kuri báy, “A xuanaaká.” Yesu inooín giri báy, “Aníng sleeme aleesleemuú muruuwí ngur tlehhiit ngu dirhúng i ooaaká.” ²⁸ “Kuungá’ ma katá’ daanduú iidíguuwihe? Heeko wák daaqoó tsár gu kón. Garmoó úr guri i daqáy, guri báy, ‘Garmaaeé’, tláw gadiyeét aweek laarí baraá qaymór misabiíbu.’ ²⁹ Garmaadá’ iri oó’, ‘Ka hhoo’, aáko.’ Ala aa daqayká. ³⁰ Aakoodá’ iri daqáy dír garmoó niiná, guri adoodá’ báy sleeme. Ala garmoó niiná iri oó’, ‘Án a daqawká.’ Aluuwo iri hhu’u’ún, iri daqáy. ³¹ Xáy, baraá daaqaywí tsare heé sla’aarír baabuúín gaa tleehh a gaalá?” Tari oó’, “A kudá’ niiná.” Yesu iri oó’, “Án a kah, ohomuusér koódi nee tsaatuuse ta geeraahúng i waaraahh tawa dahi baraá waawuti’iimár Mungú. ³² Asma Yohana nina dirhúng i hardáh ar loohír gan’amu, kuungá’ kuri haratlinti’ii’iiká. Ohomuusér koódi nee tsaatuuse guri haratlintí’. Kuungá’ adoodá’ kawa aandé’ tam sleeme aga hhu’u’uundi’iiká as kuwa haratlintia’.” ³³ “Slaqsoó hatlá’ iiár i qaasaak. Heeko i deer oo do’ós koóm. Nee inós misabiíbu guna dahaás baraá qaymoorós. Qaymo gari yaáw. Bohoongw guri foól baraá tla/ángw qaymo, oo ma’aá na/’aá xaaiidá’ ngiwa tsoo/iti. /Aampár xuuma gari tleéhh. Qaymo gari saayín dír doosluuse, iri aa’aá káy. ³⁴ Qoomár bu’uungw iwa naká/, sagadiyuuseerós gari ya/aáw amór doosluuseedá’, as bu’uungós kuwa leehhi. ³⁵ Doosluuseedá’ sagadiyuuseedá’ gari ohiín, oo wák kuri muúx, oo hatlá’ kuri gaás, nee kuqá’ kuri tlaquút ar tlaa/e. ³⁶ Sagadiyuusér hatlá’ gari malé ya/aáw ar yaariir tam tidá’ geera ba/a. Kari malé adoodá’ laáq. ³⁷ Alhhe’eesaywo garmaawós guri amor’ín i ya/aáw, iri oó’, ‘Garmaaeé’ ku ilaiwaa/.’ ³⁸ Ala doosluuseedá’ garmaadá’ nguwa aán, inooín kilooín tari axweés tari oó’, ‘Kwí a aalusmoowós. Un gaasaán, as daqaní aali tawa toorén.’ ³⁹ Kuri óh, kuri tsee/áy kwaáhh baraá qaymór misabiíbuwo, kuri gaás. ⁴⁰ “Xáy, aakoó qaymo loó’ birna hardáh, doosluuseedá’ adór ngi laqi a adoomá?” ⁴¹ Tari oó’, “Mukdá’ tlákw gu ló’wa qwaarees. Nee qaymór misabiíbu gari doosluusér hatlá’ i saayín, doosluusér bu’uungós gu haniis ar qoomár hariim.” ⁴² Yesu giri báy, “Aga soomusi’iikáhe baraá Gooiro, gídaabá, ‘Tlaa/adá’ qwatsiiruuse aa sí’, aa tlaa/ár ur tleehhít ar do’ ira gawdúy. /Aymuuwí amór i dahhi a amór Aako. Nee slám a waa/oo/amoóro dír ilaarene?’ ⁴³ “Gawaá adoorihe án kuungá’ nu baw, ‘Waawuti’iimár Mungú ka hingees dirhunge, nee kari haniis dír múk xoorór hatlá’ oo tlehhema’aá waawuti’iimadá’ wa hariím gi tlehhiít.’ [ ⁴⁴ Umuúqo heewo oo gawaá tlaa/arí huú’, aqo in qeqetaatín, nee slám umuúqo heewo oo tlaa/arí i i hu’, aqo gun naasuúr.]” ⁴⁵ Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee múk Farisayo slaqsi’iiwós kiwa axaás, kari tsaáhh gídaabá a inooín gin kah. ⁴⁶ Gawaá adoorihe Yesu kuna loohi leelehhiít ar kuwa oohi, ala boo/oó muu kuri da’ayuút, asma Yesu kwaa tsaáhh nee muu adór tar aarusmo.

¹ Yesu iri malé axweés ar slaqsi’i, iri oó’, ² “Waawuti’iimár doori slaqsaywós a adór waawutmooko wák oo muruú /aymár úr gwa tleehh as garmaawós oo duuxuuxuúm. ³ Lawaaleerós gana ya/aáw amór mukdá’ taa dahi’ís i alé, nguwa ateetiya’ as niwa hardihiya’ amór doó duuxór i alé. Tari sií’ daqeemuuwo. ⁴ Lawaalér hatlá’ gari male ya/aáw, iri oó’, ‘Mukdá’ taa dahi’ís bawaagáy gídaabá, ga/aawaagáy, muruú /aymar’eé’ ugwa amohhe’eés, awee nee damaay kudaádá’ wahhaará’ iga hhe’eés tsu/utaaro, nee mura’ sleémeero aa hhooáy. Qwalaasaré’ amór doó duuxo.’ ⁵ Ala inooín kaa gaár i xuiiká. Tana tlatláy, kookoo ina tláy baraá qaymoorós i alé, kookoo ina tláy baraá halaanu’uumarós. ⁶ Nee mukdá’ aa meet, lawaaleedá’ gari ohín, gari muúx, gari tsuú/. ⁷ Waawutmoodá’ iri ló’wa buúhh, daqtá askaári gari ya/aáw, mukdaádá’ aa tsu/uut kuri tsuú/, nee gixsar’ín kari daá/. ⁸ Waawutmoodá’ lawaaleerós gari báy, ‘Muruú /ayma aa hhooáy, ala mukdá’ taa dahi’ís aa harinká. ⁹ Ala tlawsé’, tsa/amé’ amór luhuudá’ warangi, muu sleémeero kudá’ taa aandé’ ateetare’ amór doó duuxór i alé.’ ¹⁰ Lawaaleerós tidá’ iri tleér baraá loohír ur, muu sleémeero kuri burumbuúr, kudá’ taaqo ari, múk tlákw nee múk hhoe. Doó duuxo iri haáts. ¹¹ “Waawutmo iri dáh baraá do’, as dahaayeerós ngiwa taaqweesi. Heeko guri ár baraadae oo tlabaá duuxo gi koomaaká. ¹² Guri báy, ‘Mulqumooeé’, adór tara dát baraá do’wí aleeró? Baré tlabaá duuxo i koondaaká.’ Inós iri xasliít. ¹³ Waawutmo lawaaleerós gari báy, ‘Heewí daba’ tseegaak nee ya’aawo, kwahhtá awaak tsee/aá i alé baraá giwti, dír tawa /aa/amin nee sihhina’ kiwa qirirtliimisi.’ ¹⁴ “Asma múk taa ateét ku úr, ala kudá’ taa tsawaár ku niiná.” ¹⁵ Múk Farisayo iri tláy tari al’axweés adór Yesu kur oohi ar /aymi’iiwós. ¹⁶ Eeharuuser’ín kari ya/aáw amoorós i alé dinkwa nee múk Herode, tari oó’, “Intsaahhatusúmo, atén a xuaán gídaabá kuúng a heé ló’, nee loohír Mungú adoodá’ ir gana’ tinar intsaahhatimís, tam kángw uroó hee u yaahamisaká, asma hhohhoartá muu a ga/eeraaká. ¹⁷ Tí atén i ooang, ‘Xáy, ka ga/eer, a hariímáro waawutmoó múk Rumi kuwa koódír i haniisaan, laqaá aasla’áy?’ ” ¹⁸ Ala Yesu tlakweemaaín kudá’ giri tsaáhh, iri oó’, “Ahaá, án mis iiara’adá’, kuunngá’ hhaahhafuúse. ¹⁹ Xáda, peesmoó koódi laqaamare’.” Peesmo kunguri huúw. ²⁰ Giri báy, “Slaqsaywí gawaakí dirií’ oo heemá, nee gooirihe?” ²¹ Tari oó’, “Slaqsaywí oo waawutmoó múk Rumi, nee gooirihe.” Yesu giri báy, “Ar waawutmoó múk Rumi wa hariim, amoorós ti hanise’, nee ar Mungú wa hariim, amór Mungú ti hanise’.” ²² Adoorí kawa axaás tari waa/oó/, kuri geexáy tari quútl. ²³ Baalaadae múk Sadukayo, mukdá’ káh gídaabá waasle/ i kaahh, Yesu kuri i daqáy, kuri yaahaás, ²⁴ tari oó’, “Intsaahhatusúmo, Musa tina báy gídaabá, ‘Hee bira gwaá’, harér aa geexáy bir na/’aá koondaaká, hhiyaawós ngi aali, as doó hhiyaawós iwa tlay.’ ²⁵ Hhaeekaari faanqw i dayá’. Oo geera ina duuxún, iri gwaá’, na/oó aa geexáy i kaahh. Hareerós gari geexáy dír hhiyaawós as ngiwa aali. ²⁶ Oo tsár sleeme gari aál, nee oo tame, ay sleémeero faanqwamaawo kari aál. ²⁷ Alhhe’eesaywo hareedá’ sleeme iri gwá’. ²⁸ Bál deelór waasle/ bira xeér, /ameenidá’ a harér heemá baraá mukdá’ faanqwe? Asma inooínaadá’ sleémeero kana aliít.” ²⁹ Yesu giri báy, “Aga qwadé’ adoosinge, asma tidá’ taa gooín a xua’aaká, tam aleesleemuú Mungú sleeme u xua’aaká. ³⁰ Asma alaá waasle/uuwo muu i duuxuxunká, nee /ameena ka duxuutiiká. Asma inooín a adór malaykér gawaá doori. ³¹ Slám daanduú iidíguú múk aa qaatl iwa waaslee/i, kuungá’ aga soomusi’iikáhe /aymuudá’ Mungú aa oó’ gídaabá, ³² ‘Aníng a Mungú Abrahamu nee Mungú Isaka nee Mungú Yakobo.’ Mungú a Mungú tu’uuwooká, ala a Mungú múk slaáf.” ³³ Boo/oó muu adoodá’ ngiwa axaás, iri ló’wa waa/oó/ as intsaahhatimisuuwós. ³⁴ Múk Farisayo ngiwa axaás gídaabá Yesu múk Sadukayo gwaa xasltís, tari dinkwár wa axweés. ³⁵ Oo wák baraá tla/angw’ine, nee inós a intsaahhatusmoó hara’ayár Musa, Yesu guri yaahaás ar iiara, iri oó’, ³⁶ “Intsaahhatusúmo, baraá hara’ayaro, hara’ayár ak ur a gaalá?” ³⁷ Yesu iri oó’, “ ‘Aakoó Mungúwók na slaeek ar muunuúwók sleémeero, nee ar qeeruuwók sleémeero, nee ar fuqurangók sleémeero.’ ³⁸ Tí an hara’ayadá’ ur, slám ar afhhamít. ³⁹ Nee hara’ayár hatlá’ ar nee tisí slaqás a tí, ‘Inslaawmoowók slaeek adoodá’ kuúng tir kilók sla’.’ ⁴⁰ Ala hara’ayár Musa sleémeero nee gooír aaruuse iimu/uungós a hara’ayaarí tsár.” ⁴¹ Múk Farisayo iri burumburiít, Yesu giri yaahaás iri oó’, ⁴² “Kuungá’ ka ga/eera’, Kristo a garmoó heemá?” Kuri báy, “A Garmoó Daudi.” ⁴³ Giri yaahaás, “Ala Daudi musngwa Aakoowós ar ateetín, ar baraá aleesleemuú Qeeru, iwa kaahi, ⁴⁴ ‘Aakoó Mungú Aakooeé’ guna báy, iwiít bihhaaeé’ awa doó /iyáy, tam ay dír wakuuseerók ngi baal, ay dír ngi gawaá dabaawók i qaas.’ ⁴⁵ “Bar Daudi gun Aakoowós babáy, ala daxta adór tar garmaawós?” ⁴⁶ Ala heé /aymu ooaro gwa aleeslay i kaahh. Tam iimír baldá’ heé yaahasaro gwa qiitl i kaahh.

¹ Yesu iri oó’ dír boo/oó muu nee eeharuuseerós, ² “Intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo taa iwiít gawaá kitángw Musa as hara’ayaarós kawa alki/iiti. ³ Gawaá adoorihe umuúqo gaaro ar ni kuungá’ i ooiya’, oohaak nee ka tlehhá’. Ala tlehhemi’iidá’ inooín ta tlehhiiti, mi tleehhara’. Asma inooín tidá’ ta kaahi ka tlehhiitiiká. ⁴ Inooín huuwaá ilo’ ki tsegiit nee kiri tsa/amiis gawaá sum’aá muu. Nee inooín tam kwatiitár diitsaro ka slaiiká. ⁵ Asma tlehhemi’ii’ín sleémeero kin tlehhiit as muu ngiwa ga/ay. Inooín slambaré/uuín kuduú firo ngun dogiitiyá’ nee hirituú tsaafoó inqwaruuín ngun ureemisiyá’. ⁶ Kiteeraá geera ngin tsawdaaditiyá’ doó kiwa dahi’isi, nee baraá maraá saaliingo sleeme. ⁷ Inooín kan slaa’ kiwa taaqweemisi dír boo/oó muu barkaa áy. Slám ka slaa’ muu ngiwa intsaahhatuusér ar ateetin. ⁸ Ala kuungá’ mutunduwa intsaahhatuusér ar ateetín asma Intsaahhatusmoohúng a wak, nee kuungá’ sleémeero a hhae. ⁹ Kuungá’ hee mu baabá ar ateetimaara’ baraá yaamuuwo, asma Baabuúhúng a wak, inós an kuduú gawaá doorí dirií’. ¹⁰ Slám kuungá’ mutunduwa geeraharuusér ateetín, asma geeraharusmoohúng a wak, inós an Kristo. ¹¹ Nee heedaádá’ úr dirhunge, masók inós a sagadiyusmoohúng. ¹² Umuúqo heewo oo ti kilós ureemiís ku niinawees, nee kudá’ ti kilós niinaweemiís, ku urees. ¹³ “Kuungá’ hhaahhafuúse, intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’. Asma kuungá’ afkuú doó waawuti’iimár Mungú una tsegé’ as muu miwa dáh. Gím kuungá’ kilá’ a ak data’aaká, slám mukdá’ daráh u ak geemeera’aaká iwa dahi. [ ¹⁴ Kuungá’ hhaahhafuúse, intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’. Asma kuungá’ muruú kwaeeli un /aa/agá’, nee firór yaariir a firaariindá’ ar hhaahhafiingw. Gawaá adoorihe sakwasleemarhúng ka ak ur.] ¹⁵ “Kuungá’ hhaahhafuúse, intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’. Asma kuungá’ an harweeririindá’ baraá tlawtá wa ale nee baraá yaamaá kaahare as heé wák kuwa eeharusmoohúng tlehha’. Ala bura eeharusmo tlehhé’, kuri heé tlaákw tlehhá’, oo kwahhtá baraá asltá daqisleém wa hariím, sagaáwa tsár ta kuungae. ¹⁶ “Kuungá’ geeraharuúse, kuungaásingá’ taampu, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’, kuungaásingá’ kaahá’ gídaabá, ‘Hee birtaa lu’umís ar Doó Mungú, gaarós i káhh. Ala hee bir taa lu’umís ar miislidár Doó Mungú, lo’oodá’ gu eér.’ ¹⁷ Kuungá’ a daktana nee a taampu. Asma gár ak ur a gaalá? A miislidáe, laqaá a Doó Mungú oo miislidá’ ga hhehhe’eemiís? ¹⁸ Slám kuungá’ a kata’, ‘Hee bir taa lu’umís ar meésaadár baraá Doó Mungú, gaarós i káhh, ala hee bir taa lu’umís ar ilahhooár daanduú meésaadá’ i dirii’, lo’oodá’ gu eér.’ ¹⁹ Kuungá’ a taampu. Asma gár ak ur a milá? A ilahhooadaádae, laqaá a meésaadár Doó Mungú, tidá’ ilahhooadá’ gaa hhehhe’ees? ²⁰ Gawaá adoorihe, heé ti lu’umís ar meésadár baraá Doó Mungú, aqo tin lu’umis ar meésaadá’ nee ar muruudá’ sleémeero oo gawaadá’ i dirií’. ²¹ Nee heé ti lu’umís ar Doó Mungú, aqo tin lu’umis ar do’dá’, nee ar kudá’ baraadá’ hoót sleeme. ²² Nee heé ti lu’umís ar doori, aqo tin lu’umis ar kitángw aleesleemuú Mungú, nee ar kudá’ aa gawaadí iwiit. ²³ “Kuungá’ hhaahhafuúse, intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’. Asma kuungá’ ilahhooár manákw nee daantláy nee piripíri an hanmaamisá’, ar wák baraá mibaango tawa ar Mungú, ala muruú urén oo hara’aya ugwa meeré’, gídaabá sla’aari nee gurtleemu nee haratlintaao. Gár kuungá’ tunduwa hariím aqo muruuwí un tlehhá’, ala muruuquú hatlá’ sleeme mu mawaara’. ²⁴ Ala kuungá’ geeraharuúse, kuungaásingá’ taampu, kuungá’ a mak ineerár hingeemisá’, ala a angamíár gu/uundá’. ²⁵ “Kuungá’ hhaahhafuúse, intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’. Asma kuungá’ daanduú isaangi nee oo qwaree/amo in hamtlitá’, ala baraadae gár aa hats a malgu’uuma nee har qoomay wasle. ²⁶ Kuúng heé Farisayo oo taampa, guruú isaangi ala hamaatleek, as daanduú isaangi sleeme iwa hhoohhoouy. ²⁷ “Kuungá’ hhaahhafuúse, intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’, kuungá’ a slaqás nee /aantaá taa sliík ar chokaá’a. Bira tsee/aá wa aán, ki hhohho’, ala baraadane gár aa hats a fadaá múk aa qaatl nee slasla/areema sleémeero. ²⁸ Kuungá’ sleeme an adoodá’, asma burtundu tsee/aá wa ga/áy nee muu, kuungá’ a múk ganaá’, ala gár baraahúng a hhaahhafiingw nee dee/aanu. ²⁹ “Kuungá’ hhaahhafuúse, intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’. Asma kuungá’ /aantaá aaruuse in tlehhitá’ nee dír /aantaá múk ganaá’ kari parootuusé’ as inslaslangw’ín. ³⁰ Slám a kata’ gídaabá, ‘Atén geera qoomaadár baabi’iirene bar an dawaán, atén geera a kahhaán gawaá tseereedár aaruuse ku’uusaro.’ ³¹ Gawaá adoorihe kuungá’ ti kiloohúng lamabu’uundá’ gídaabá kuungá’ a na/’aá mukdá’ aaruuse gaa tsuu/. ³² Gimsé’, qoomayduú baabi’iihúng hatsiisaak. ³³ Kuungá’ a dayshe, slám a na/’aá daysheedá’ uren. Kuungá’ sakwasleemár baraá asltá baloó gwa’aaká adór kar ilagoba’ a adoomá?” ³⁴ Yesu iri oó’, “Gawaá adoorihe xumiisé’. Án aaruuse ngi amorhúng i ya/aáw nee múk sagaloene, nee intsahhatuusér hara’aya. Inooín bahh’alé kuungá’ i tsuu/á’, bahh’alé i kiki’iindá’, bahh’alé i muxá’ baraá maraá saalingwhunge, nee kiwa gusisiinda’ umuúqo baraá gixsaro. ³⁵ Gawaá adoorihe tseerdu sleémeero nu i ki/iyá’, kudá’ taa yaamí ku’uús, awa múk tlakweemaá koomaaká, iimír tseerér Habili, kudá’ tlakweemaá koomaaká, tam tseerér Sakariú Barakia, kudá’ taa gasé’ didá’ hhoohhoo’ ar baraá Doó Mungú. ³⁶ Án a kah, kaangwí sleémeero ni hardah gawaá múk qartí.” ³⁷ “Yerusalému, Yerusalému, kiídá’ aaruusér tsu/aa/iim, nee kudá’ tinda amoorók i ya/aáw kiwa tlaqwaaqut ar tlaa/e. A sagaáwa magá’ án mukók nguwa dinkwár i burumburtá wa slaá’, adoodár koonki tsiioorós ngir dinkwár i burumburaariin baraá hhaampi’iiwós i alé, ala kuungá’ aga ya/aandi’iiká. ³⁸ Ga/aawaak, kuungá’ tundu dewa’aamér i geexáy. ³⁹ Asma án a kah, aníng i baloó aanda’aaká daxta ay dír ti oa’, ‘I xirfuuti kudá’ hardáh ar umuú Aako.’ ”

¹ Yesu iri quútl, iri ti’iít baraá Doó Munguhe. Eeharuuseerós guri i daqeér as tlehhmuú Doó Mungú nguwa laqaan. ² Yesu eeharuuseerós gari báy, “Tí sleémeero a ga/eerá’a? Án a kah, tlaa/anoó gawaá kuqí meét i kaahh oo ta fee/iiká.” ³ Tam qoomár Yesu iwa iwiít gawaá tloomár xaaiikaari ta babay Miseituni, eeharuuseerós guri i daqeér qoomár tawa kilooín, tari oó’, “Atén i ooang, kangwsíng i tleehharuuti a xaylá? Nee layár ta araan a gaalá ar hardahamuuwók nee ar alhhe’eesoó yaamu?” ⁴ Yesu iri oó’, “Magaahhé’, hee munduwa al/aáy. ⁵ Asma múk yaariír ni hardah tiwa ateetin ar umuueé’, tawa kaahi, ‘Aníng a Kristo.’ Nee inooín múk yaariír ku al/aay. ⁶ Kuungá’ iidíguú slaqwara’ uqo axasá’, nee tsimaahhír slaqwara’. Ala ma da’ayuutara’. Asma tí gár kawa hariím aqo in geerí hardát, ala alhhe’eesaydá’ aa xayká. ⁷ Asma xooro i tleér iwa slaqwarár eer amór xoororqá’. Nee waawutmoó xooro i slaqwarár áy amór waawutmoó xoorór hatlá’. Slám giyeét ni tleér. Nee yaamaá yaarire kunseeli i ti’ít. ⁸ Tí sleémeero an iimu/úngw slahha’amu.” ⁹ “Qoomaadae muu kuungá’ nu sakii/ as slahha’amu kuwa sleera’, nee nuri tsuu/. Nee kuungá’ tunduri ahhiit nee xoordu sleémeero as aníng. ¹⁰ Kaangwí iri dukutsmo tleehhiit dír múk yaarire, tiri kilooín sakikii/iyá’ nee tiri ahhiitiyá’. ¹¹ Múk yaariír ni hardah, oo káh, ‘Atén a aaruuse’, ala a loeeká. Inooín múk yaariír kuri al/aay. ¹² Qoomaadae dee/aanu i tlaahh, gawaá adoorihe sla’aarír múk yaariír i tsauúr. ¹³ Ala heé ba/ám a kudá’ qiítl ay alhhe’eesaay. ¹⁴ Slám iidíguú hhó’ oo waawuti’iimár Mungú ku alki/iit baraá yaamu sleémeerowo as iwa lamabu’uungw tleehhiiti dír xoordu sleémeerowo. Daqaní alhhe’eesaydá’ in sangw hardah.” ¹⁵ “Qoomár kudá’ tlaákw oo Hhiturusmo bura aandé’ aa sihhiít didaádár hhoohhoó’ i alé, kudaádá’ aaursmo Danieli aa oó’ (heé soomuús gídaabárós ngi tsaahhi), ¹⁶ qoomaadae múk baraá yaamaá Yahudír i dirií’ ta ta’aain gawaá tlom’i. ¹⁷ Nee heé gawaá daanduú doó i dirií’ miwa aweér as muruú baraá do’ nguwa leehhi. ¹⁸ Laqaá heé baraá qaymór i dirií’ miwa kií/ as tlabaawós ngiwa leehhi. ¹⁹ Ala /ameenár tsiihaawe nee ar na/’aá ninakw gi koom qoomaadae, a tsaxwa dir’ine kaangwí nguwa wa /akutiya’. ²⁰ Firiirimé’ as guwayhúng mindiwa hardáh qoomár tluwoó úr i alé, laqaá deelór hungu/uma. ²¹ Asma slahha’amkwá deeloodá’ ku úr adór taa baloó ariiká iimír iimu/úngw yaamuuwo ay laarí, slám slahha’amkwá adór kwí i baloó ki/iiká. ²² Ala deeloodá’ barka /aareesiiká geeraawo, heé geeraawo ba/ám i kaahh. Ala asma kudá’ taa tsawaár deeloodá’ ka /aarees. ²³ “Qoomaadae hee burna báy, ‘Kristo arengw i diirí,’ laqaá bira oó’, ‘I amorqá’,’ ma ya/aamara’. ²⁴ Asma múk ni ti’iít i deer oo káh, ‘Aníng a Kristo,’ nee kookoo i kaahi, ‘Aníng a aarusmo,’ ala a loeká. Inooín laya ka tleehh nee muruú waa/oo/amo as múk yaariír kuwa al/ayi, barnaxes ka aleesláy kiwa al/ayi tam kudá’ Mungú aa tsawaár. ²⁵ Ga/aawaagáy, aníng kuungá’ naa geerí gurbuú’. ²⁶ “Laqaá burtunda báy, ‘Hanoosáy, i baraá darma,’ ma daqawara’. Laqaá bira oó’, ‘I dír do’,’ ma ya/aamara’. ²⁷ Asma adoodá’ mankari ir da/aáw wa gwa/at, tam /uwaawo kay ar, adoorí an adór Garmoó Hee ir hardihi. ²⁸ “Asma dír tuuaa i diri’ an dír gwares i burumburiiti.” ²⁹ “Slahha’amkwá deeloodá’ bira waaraáhh, qoomaadár kilae, Tsee/amá iri giiw, nee slahhaangw iri gwa/aatiiká, tsatse/uú gawaá doori iri paahh, nee /uuruudá’ doori gi koóm kuri dingiis. ³⁰ Daqaní layár Garmoó Hee iri geehhouúr gawaá doori, nee xoordu sleémeero awa baraá yaamu tari tsuunqumiis. Nee Garmoó Hee kuri ar, niwa hardahi ar gawaá hunkoó doori, i /uuruú kón nee xirfuú yaariír. ³¹ Qoomár tarumbeéta barkaa ufaáhh ar afór ur, inós malaykeerós ngin ya/aaw, mukós oo taa tsawaár gun burumbút amór bihhér yaamu tsiyahhaawo, iimír alhhe’eesaywú doorí wa ale ay alhhe’eesayqá’.” ³² “Slaqsoó ti’ita nu intsaahhatisi. Qoomór loo/orós bira páhh, ar /aben nay harmá/, a xuá’ gídaabá tluwaay naa tseewúy. ³³ Nee kuungá’ sleeme muruuwí bura aandé’ naxés naa iimu/ún, tsaahhaagáy ar gídaabá qoomár alhhe’eesaay aa naká/. ³⁴ Án a kah, muruuwí sleémeero i boo/ dír mukú de’emaaká’ ir kumiiti. ³⁵ Doori nee yaamu i waaraahhiyá’, ala axweesante’eé’ i waarahhká baloó alé.” ³⁶ “Ala iidíguú siiwadá’ nee baalaarós heé gu xuú’ i kaahh, tam malaykér gawaá doori, tam Garma, aqo har Baabá kilós. ³⁷ Asma adoodá’ aa tleehharuut qoomár Nuhuwo, an adoodá’ tleehharuut sleeme bál hardahaamuú Garmoó Heewo. ³⁸ Asma qoomaadár tluwoó da/atén iwa tluúw, muu ina /ayín nee ina wahán, slám tana duuxuxún nee kina duxuút, tam ay deeloodá’ Nuhu iwa dáh baraá miringamo. ³⁹ Gár taa tsaáhh i káhh gawaá tidá’ aa tleehharuti ay qoomár ma’aay niwa wa/iyé’, muu sleémeero kuri hayóh nee ma’aay. Adoorí an adoodá’ tleehharuut bál hardahamuú Garmoó Heewo. ⁴⁰ Qoomaadae múk tsár ta baraá qaymór i dirii’, oo wák kuri ar tláy, kuqá’ kuri geexáy. ⁴¹ Nee /ameenár tsár i dinkwár wa alxoosliín, ar wák kari ar tláy nee tiqá’ kari geexáy. ⁴² “Gawaá adoorihe dalaaé’, asma baalár Aakoohúng iwa hardahi a xua’aaká. ⁴³ Slám /aymuuwí na xuaak gídaabá, heé do’ loó’ geera barnaxes ngaa xuú’ gídaabá fisusmo i do’ós gaasár áy, geera alók aa dalaá’. Do’ós geera gwa mayká kuwa gaasi. ⁴⁴ Gawaá adoorihe kuungá’ ti amohhe’ese’, asma qoomaadá’ kuungá’ ta haraxua’aaká, an qoomaadá’ Garmoó Hee niwa hardahi.” ⁴⁵ “Sagadiyusmoó inkihhimuúm koóm nee oo sagaloó’ a gaalá, oo aakoowós i qaasi daanduú do’ós i aleeró, as múk doó aakoowós nguwa muruú /aymár i hanmiisi ar qoomár hariima. ⁴⁶ Heé amohhoó’ a sagadiyusmoó adoodá’ tleéhh nee aakoowós guri adoodí áy. ⁴⁷ Án a kah, aakoowós guri qaas daanduú muruuwós sleémeero. ⁴⁸ Ala sagadiyusmoó tlaákw a kudá’ káh baraá muunuúwós i alé gídaabá, ‘Aakooeé’ naa tliík.’ Iri tláy, ⁴⁹ sagadiyuusér hatlá’ ar aakoowós gari muxtár áy, nee iri /ayín nee iri wahán dinkwa nee ooniituuse. ⁵⁰ Sagadiyusmoodá’ aakoowós gu adoodí áy baalaadá’ nee siiwadá’ i xuiiká. ⁵¹ Sagadiyusmoodá’ guri tla/a tsaat, nee guri haragaas dír hhaahhafuuse. An didá’ tawa /aa/amin nee sihhina’ kiwa qirirtliimisi.”

¹ “Qoomaadae waawuti’iimár doori slaqsaywós a adór dasú mibaangw oo taa’aduuín gaa oh, tari tláy as heé duuxuuxuúm kuwa al’awér ay. ² Dasú kooán a daktana, nee oo kooán a fuquruuse. ³ Kuduú daktana taa’aduuín ngiri taataahhiyé’, ala di/i ngaa huuwi’iiká. ⁴ Ala kudá’ fuquruuse di/i ngi koná’ baraá xooslar’ine dinkwa nee taa’aduuín. ⁵ Heedá’ duuxuuxuúm niwa adaá/, sleémeero tari gufmiís, tari guú’. ⁶ “Qoomár dakiingo naxés gaa tsimaahhi, ‘Xaysé’, heedá’ duuxuuxuúm hanoos, tlawsé’ ti’iité’, al’awaak.’ ⁷ Dasú aáng iri tláy sleémeero ar gaanslaay, taa’aduuín kiri amohhe’eés. ⁸ Kudá’ daktana kudá’ fuquruuse ngiri bayé’, ‘Di/itá niinawe ti qeere’, asma taa’aduurén i gwagwa’aná’ as di/i iwa fák.’ ⁹ Ala kudá’ fuquruuse tari oó’, ‘Aasla’áy, di/tí atén nee kuungane ti bu’uká. A tsiní bara tlaxwtá eeré’ dír mukdá’ di/itá weerimiís.’ ¹⁰ Inooín tawa tláy, tawa di/itá tlaxór áy, heedá’ duuxuuxuúm nay hardáh. Nee kudá’ taa amohhe’eesiye’ nee inós tari al dáh baraá duuxór i alé. Piindo kari qaás. ¹¹ “Aluuwo dasuduú hatlá’ nay hardáh tari oó’, ‘Aáko, Aáko, do’ duuxeek.’ ¹² Giri i ilawaáts giri báy, ‘A ló’, án a kah, án kuungá’ nu xuaaká.’ ” ¹³ Naagáy Yesu iri oó’, “Dalaaé’, asma deelo a xua’aaká laqaá siiwa.” ¹⁴ “Slaqsaywós a adór heé aa’aá káw. Lawaaleerós gari ateét, daqaari’iimarós gari saayín dabaá lawaaleedí alé. ¹⁵ Gari qasmiís ar har qoomoó aleesleemuú umuúqo heewo. Oo wák guri talaántár kooán i haniís, nee oo tsár guri talaántár tsár i haniís, nee kuduú tám guri talaántár wák i haniís, iri aa’aá káy. (Talaánta gídaabárós a peesmooko taa tleéhh ar miislír tlaxo ur ló’wa ale.) ¹⁶ Kudá’ taa talaántár kooán i haniís, iri tláy hamtidár kilá’, gari ar halaanuús, talaántár kooán ar hatlá’ gari sláy. ¹⁷ Tam kudaáduú talaántár tsár gaa slay, inós sleeme gari ar halaanuús, talaántár tsár ar hatlá’ gari sláy. ¹⁸ Ala kudaáduú talaántár wák gaa slay, iri tláy, bohoongw guri foól, peésár aakoowós gari tiíp baraadí alé. ¹⁹ “Deelór yaariir iwa waaráhh, aakoó lawaaleedá’ niri waátl, faaro kari altleéhh nee lawaaleedá’. ²⁰ Kuduú talaántár kooán gaa slay niri hardáh, talaántár kooán ar hatlá’ ngiri huúw, iri oó’, ‘Aáko, kuúng talaántár kooán ngina hanís. Qaytsiít, talaántár kooán ar hatlá’ ngaa sláw baraá halaanu’uumaro.’ ²¹ Aakoowós iri oó’, ‘I qoón, kuúng a lawaalmoó hhoó’ nee oo inkihhimuún koóm baraá tidá’ niina tuy saayini. Án kuúng u muruú yaariír i saayiím daxta. Qwál daháng baraá qwal/uueé’.’ ²² “Kudaáduú talaántár tsár gaa slay niri hardáh, iri oó’, ‘Aáko, kuúng talaántár tsár ngina dir’eén i hanís. Qaytsiít, talaántár tsár ar hatlá’ ngaa sláw baraá halaanu’uumaro.’ ²³ Aakoowós iri oó’, ‘I qoón, kuúng a lawaalmoó hhoó’ nee oo inkihhimuú koóm. Kuúng a inkihhimuú koón baraá tidá’ niina tuy saayini. Án kuúng u muruú yaariír i saayiím daxta. Qwál daháng baraá qwal/uueé’.’ ²⁴ “Kuduú talaántár wák gaa slay niri hardáh sleeme, iri oó’, ‘Aáko, án kuúng u xuú’ adór tar /akusmo. A bu’uún didaádá’ gár taa dahás iwa kahh, nee an burumburiín didaádá’ gár taa intlát iwa kahh. ²⁵ Aníng ana da’ayuút, talaántarók ngiri yaamí foól. Areek, talaántarók tidá’ ooheek.’ ²⁶ “Aakoowós iri oó’, ‘Kuúng a lawaalmoó tlaákw nee oo tli/usmo. Kuúng bar xú’ gídaabá aníng a bu’uúm didaádá’ gaa ngiwa dahaasiiká, nee a burumburiím didaádá’ gaa ngay intlahiiká, ²⁷ kuúng gár uwa hariím geeraawo a peésar’eé’ an ar halaanús, as án binda kií/, peésar’eé’ ngiwa slaw, dinkwa nee slaasláwarose.’ ²⁸ Iri oó’, ‘Talaántasíng i kon hayoohaak, hanisaak dír heeqá’ oo talaántár mibángw koóm. ²⁹ Asma umuúqo heewo oo gár koóm, ka haniis, nee kari dooga hhe’ees. Ala kudá’ oo gár koomaaká, tam tidá’ niina i kon ka hayoh. ³⁰ Nee lawaalmooduú gídaabár koomaaká amór saaw ti i kwahhe’, baraá giwtír tsee/a. Didaádá’ an dír tawa /aa/amin nee sihhina’ kiwa qirirtliimisi.’ ” ³¹ “Garmoó Hee ni hardah ar baraá xirfuuwós nee malayke sleémeero tidá’ hhohho’ dinkwa nee inós. Qoomaadae iri iwiit gawaá kitaangós kuduú xirfuú koóm, ³² nee xoordu sleémeero giri burumbuur dír geeraawós i alé, giri partliit adór de’eamusmo bee/aangw nee aara ngir partlatliti. ³³ Bee/aangw guri qaas amór dakós oo doó /iyáy. Nee aara giri qaas amór dakós oo doó basáy. ³⁴ “Waawutmo iri ooi dír mukduú dákw doó /iyáy, ‘Qwalaasé’, kuungaásingá’ awa taa tsuúq nee Baabuúeé’. Waawuti’iima aalaak, tidá’ taa qaroó amohhe’eés kuungá’ wa ale, iimír tlehhmuú yaamu. ³⁵ Asma qoomár án niwa qwariit, kuungá’ iga /aymisé’. Qoomár án niwa waxiit, iga wahasé’. Qoomár án tawa dahaaymo, iga dahi’isé’. ³⁶ Qoomár án tawa /aankwets, iga tsiitisé’. Qoomár niwa tiiq, iga neetleesi eeré’. Nee qoomár tiwa tseék, iga artá eeré’.’ ³⁷ “Mukduú gan’amuú koóm tari ooi, ‘Aáko, ahaá a xaylá kuúng tawa qwarit, uri /aymiisaán? Laqaá tawa waxit uri wahaasaán? ³⁸ Slám a xaylá uwa araán tawa dahaaymo, uri dahi’isaán? Laqaá tawa /aankwets uri tsiitisaán? ³⁹ Nee a xaylá uwa araán tawa tiq, uri neetleesi awaan, laqaá tawa baraá doó tseegamo, uri artá awaán?’ ⁴⁰ Nee waawutmo iri ooi, ‘Án a kah, umuúqo gaaro ar taa tlehhé’ dír oo wák baraá hhaee’eé’ kudá’ ninakwe, a ngina aníng i tlehhé’.’ ⁴¹ “Aluuwo mukdá’ dákw doó basáy i dirií’ guri báy, ‘Quutlé’ dir’eene, kuungaásingá’ tunda lu’ús, tlawsé’ baraá asltá baloó gwaa’aaká, tidá’ taa amohhe’eés as Neetlaangw nee malaykeerós. ⁴² Asma qoomár án niwa qwariit, iga /aymisi’iiká. Nee qoomár niwa waxiit, iga wahasi’iiká. ⁴³ Qoomár tawa dahaaymo, iga dahi’isi’iiká. Nee qoomár tawa /aankwets, iga tsiitisi’iiká. Qoomár niwa tiiq, iga neetleesi eeri’iiká, nee qoomár niwa baraá doó tseegamo, iga artá eeri’iiká.’ ⁴⁴ “Mukdá’ sleeme iri ooi, ‘Ahaá Aáko, a xaylá atén kuúng uwa araán tawa qwarit, laqaá tawa waxit, laqaá tawa dahaaymo, laqaá tawa /aankwets, laqaá tawa tiq, laqaá tawa baraá doó tseegamo, ar uwa sagadiyusaniiká?’ ⁴⁵ Inós iri ooi, ‘Án a kah, umuúqo gaaro ar taa tlehhi’iiká dír oo wák baraá hhaee’eé’ kuká’ ninakwe, a ngina aníng i tlehhi’iiká.’ ⁴⁶ Nee kukaáká’ niri tlayá’, niri dahamaá ayá’ baraá sakwasleemár alhhe’eesay wasl. Ala mukdá’ ganaá’ tan dahamaá áy baraá slafíngw alhhe’eesay wásl.”

¹ Yesu axweesanaywí sleémeero ooaro nguwa hhe’eés, iri oó’ dír eeharuuseerós: ² “A xuá’ gídaabá deelór tsár bira waaráhh, daqaní a deeloodár ur ar Pasaáka, nee Garmoó Hee ku sakii/ as kuwa kikii’i.” ³ Qoomaadae geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee bariisér muu tari burumburiít baraá afenír doó geeraharusmoó saalíngw múk Yahudi, kudá’ umuuwós ta babay Kayafa. ⁴ Tari dinkwár wa axweés as Yesu kuwa qawti oohi, nee kuwa gaasi. ⁵ Ala tari oó’, “Adoosíng a tleehhanaaká deeloorí ure, as muu muwa tlaahhír awaán.” ⁶ Qoomár Yesu iwa Betaniár i dirii’i dír doó Simónú tiqtír tsatimituú koóm, ⁷ /ameenirka nina hardát. /Ameenidá’ i chupiito’ór mooyángw koón, ar tlaa/anoó miisli. Mooyangwdá’ tlaxoorós ka ur. Iri tseewuúr dír Yesu, chupiito’oodá’ gari ku’ús gawaá ságw Yesú i alé, qoomár Yesu iwa dír muruú /aymár i dirii’i. ⁸ Eeharuuse adoodá’ ngiwa aán, tari buúhh tari oó’, “Gár mooyangwqá’ kus adooqár hhitin a milá? ⁹ Asma geera burkwa weeriís, peésár yaariir ga sláy, kari haniis dír liitlakuuse.” ¹⁰ Yesu axweesanay’ín nguwa tsaáhh, iri oó’, “Asma milá /ameenirí mas daawitimisá’? Gadiyeérí naa aníng i tléhh ka hhoo’. ¹¹ Asma liitlakuuse nee kuungá’ a dinkwa umuúqo daqto, ala án nee kuungá’ umuú deelooro a dinkwaarooká. ¹² Inós mooyaangw nguna ku’ús gawaá slaqwte’eé’, as slaqwte’eé’ ngiwa geerí slik, as amohhe’eesár bál foolar’eé’. ¹³ Án a kah, umuúqo diiro baraá yaamu sleémeerowo ar Ya/abtór hho’ kawa alki/iiti, nee tí /ameenirí aa tléhh sleeme ka alki/iit as inslaslaangós wa ale.” ¹⁴ Eeharusmoó wák baraá kudá’ mibá nee tsare, kudá’ ta babay Yuda Iskariote, iri hardáh dír geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi. ¹⁵ Iri oó’, “Án barnaxes ngu dirhúng i sakií/, gár ni hanisa’ a milá?” Shilíngi mibeeri tám kay haniís dirós i alé. ¹⁶ Iimír qoomaadá’ Yuda pa/aangw guri leelehhiít oo Yesu ngur saki/i. ¹⁷ Bál deelór geera ar deeloodá’ ur ar Mikaátér taa sluufitisiiká, Yesu eeharuuseerós guri i daqeér guri beér, “Dír kuúng ta sla’ a diimá ar muruú /aymár Pasaáka ku i amohhe’eesaan?” ¹⁸ Yesu iri oó’, “Tlawsé’ baraá gixsa, dír doó heeko, ku beera’, ‘Intsaahhatusmo i kaahi, Qoomar’eé’ aa tseewuúr. Án muruú /aymár Pasaáka u dír do’ók wa /aáy, dinkwa nee eeharuuser’eé’.’ ” ¹⁹ Eeharuuse adoodá’ Yesu ngira hara’ayín gari tléhh. Muruú /aymár Pasaáka kuri amohhe’eés. ²⁰ Qoomár tsiindowo, tawa iwiít dír muruú /ayma dinkwa nee eeharuuseedá’ mibá nee tsár, ²¹ qoomár tawa /ayin, Yesu iri oó’, “Heé wák baraá tla/angwhunge aníng i sakii/.” ²² Eeharuuse iri ló’wa gurhaamuút. Tiri wakeetiné’ yaahamisuwo gídaabá, “A anínge, Aáko?” ²³ Yesu iri oó’, “Heé nee aníng aga altsaakwaan baraá isaangi, an kudá’ aníng i sakií/. ²⁴ Ala Garmoó Hee inqo amór gwa’arár i hii’iit, adoodá’ kara gooín daanduuwose. Ala heedá’ Garmoó Hee gu sakií/, hhintluuwós ku gawít. Inós a tsiní geera bur kwa laqwaaliiká.” ²⁵ Yudadá’ Yesu gu sakií/ iri oó’, “Intsaahhatusúmo, a anínge?” Yesu iri oó’, “Kuúng aga ó’.” ²⁶ Qoomár tawa /ayin, Yesu mukatmo guna óh, iri sluufiís, guri parhhamiís, guri eeharuuseerós i haniís, iri oó’, “Oohaak, /ayaak, gaarí a slaqwte’eé’.” ²⁷ Xooslmoó wahaangw guri óh, iri sluufiís, guri haniís, iri oó’, “Kuungá’ sleémeero baraá xooslmoowí wahaak. ²⁸ Asma gaarí a tseerer’eé’ ar alqado, ar ku’uut as múk yaariír as hingeemisuú tlakweema. ²⁹ Án a kah, ma’aá sabiíbu i baloó wahaaká ay bál deeloodá’ awa /aben ngiwa wah dinkwa nee kuungá’ baraá waawuti’iimár Baabuúeene.” ³⁰ Tawa hhe’eés daa’aango, tari tsa/án gawaá tloomár xaaiikaari ta babay Miseituni. ³¹ Yesu eeharuuseerós gari báy, “Xweeraaká’ laarihe kuungá’ sleémeero insereehhi nu eér as aníng, nee aníng iri geexeerá’. Asma kaa gooín gídaabá, ‘De’eamusmoó bee/aangw u slaáhh, nee daqtá bee/aangw iri diya/át.’ ³² Ala án binda waasleé/, án a geerí tláw Galilayár i alé.” ³³ Petro iri oó’, “Tam sleémeero insereehhi gi eera as kuúng, ala án i baloó eeraaká.” ³⁴ Yesu guri báy, “Án a kah, konkomo iwa uui xweeraaká’ laarihe, án kuúng iga tlánk sagaáwa tám wa ale.” ³⁵ Petro iri oó’, “Barnaxes gár tiwa hariím a tawa alqatlaan nee kuúng, tam adoorihe u baloó tlankaaká.” Eeharuuse sleémeero adoorí sleeme gay ó’. ³⁶ Yesu nee eeharuuseerós tari tláy ay dír asalmooko ta bay Getsemane. Eeharuuseerós gari báy, “Diirí iwiitaak, daa aníng a amorqá’ i firór áw.” ³⁷ Petro gurir tláy dinkwa nee daaqaydá’ tsár oo Sebedayo. Gurhaamír ur guri iimu/uún, nee iri amoqwaqwadín. ³⁸ Giri báy, “Muunuúeé’ gurhaamír yaariir gwa eér ar hariímár gwa’ara. Diirí wa iwiiwitaak, dalaaé’ dinkwa nee aníng.” ³⁹ Iri geerí kumiít gár niinawe, giti gari yaamúr óh, iri firín iri oó’, “Baabuúeé’, barnaxes i ya/aán, qoomaarír slahha’amuo aníng i wa pa/. Ala ma tleehhaar ar adoodá’ án ngir slaa’, na tleehheek ar adoodá’ kuúng ta sla’.” ⁴⁰ Yesu iri kií/ dír eeharuuseerós, naxés naa guiyé’. Iri oó’ dír Petro, “Ahaá, aga aleesleeri’iikáhe tawa dal’a’ dinkwa nee aníng tam qoomár niinawe? ⁴¹ Dalaaé’, firiiriimé’, mutunduwa ar baá/ iiara’aduuwo. Muuná ku hhoó’ ala slaqwa i /uuruú koondaaká.” ⁴² Yesu iri malé kií/ sagaáwa tsare, iri firín iri oó’, “Baabuúeé’, barnaxes slahha’amuuwíp hingeesaro i ya/anaká, barqo ay dír ngway slaw, sla’aarirók i bo/.” ⁴³ Yesu nay malé kií/, naxés naa guiyé’, asma ilaaín naa il’uu’uyé’. ⁴⁴ Yesu eeharuuseerós gari malé didí geexáy, iri tláy iri malé firín sagaáwa tame, /aymi’i aqo kudá’ kilá’ gina inkií/. ⁴⁵ Yesu iri kií/ dír eeharuuseerós, gari báy, “A kumitá’a gu’uteero asma tawa hungu/usa’? Ga/aawaagáy, qooma aa xeér, Garmoó Hee ku qaas gawaá dabaá múk tlakuuse. ⁴⁶ Tlawaré’, diirí geexawaare’. Ga/aawaagáy, kudá’ aníng i sakií/ naa tseewúy.” ⁴⁷ Qoomár Yesu iwa baraá axweesanaydí kahhi, naxés Yuda, oo wák baraá eeharuuseedár mibá nee tsare, niri hardáh nee boo/oó úr oo muu. I pangadaá koná’ nee guhhuli’i. Mukwí amór i dahhi a amór geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee bariisér muu. ⁴⁸ Yudadá’ Yesu gu sakií/ laya gaa qaro geerí haniís gídaabá, “Heedaádá’ án ni ma’aas an inós, ku otá’.” ⁴⁹ Yuda niri hardáh dír Yesu, iri oó’, “Intsaahhatusúmo laawaay.” Guri ma’aás. ⁵⁰ Yesu iri oó’, “Mulqúmo, tidá’ nisa hardát tleehheek.” Mukdá’ ngwa oohár ay niri hardáh, Yesu kuri hara /akuút, kuri óh. ⁵¹ Nee heeko wák oo nee Yesu ti koomá’, paángarós gari óh, gari duúx baraá qawáy wa ale, lawaalmoó geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi guri iia tsaát. ⁵² Yesu iri oó’, “Paángarók ki/iseek baraá qaway, asma mukdá’ slaáqw ar pangadu, ta qwaar ar pangadu. ⁵³ Kuúng ka xu’, aníng Baabuúeé’ u aleeslawaakáhe firooro, ar slawá mibá nee tsár awa malayke, tam awa ak yaariir sleeme, ngiwa haniisi hamír kilá’? ⁵⁴ Ala án adoorí bara tleéhh, adór Gooi ir bo/ a adoomá, tí kah gídaabá muruuwí gár kuwa hariím aqo in tleehharuut.” ⁵⁵ Hamtidár kilae Yesu boo/aay guri báy, “Ahaá baré nina ti’ité’ amor’eéni alé ar pangadu nee guhhuli’i, adór múk malgusmoó oohár áw. Umuúqo deelooro aníng a baraá Doó Mungú wa iwaawiít niwa intsaahhatimaamis, ala kuungá’ i uhahiinda’aaká. ⁵⁶ Ala tí sleémeero in tleehharút as gooír aaruuse iwa bo/.” Eeharuuseerós sleémeero guri geexeér, tari goów. ⁵⁷ Yesu kuri óh, kway huúw amór Kayafa, geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi. Diirí an dír intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee bariisee i burumburít. ⁵⁸ Petro iri eehararín ar saaweema ay dír afenír doó geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi. Iri dáh baraá do’, iri iwiít dinkwa nee sagadiyuusér do’dá’, as alhhe’eesaydá’ nguwa ari. ⁵⁹ Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee múk doó kwasleema sleémeero lamabu’úngw lama kuri leelehhiít daanduú Yesuwo as kuwa gaasi. ⁶⁰ Ala lamabu’úngw taa sláy i kaahh, tam lamabu’uusér yaariir ar lama naa ti’iti. Aluuwo múk tsár niri hardáh, ⁶¹ tari káh, “Heewí ina oó’, ‘Án do’wí oo Doó Mungú fee/aro u aleesláw nee nguri tleéhh deelo tám.’ ” ⁶² Geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi iri sihhiít iri oó dír Yesu, “Masa xaslít? Mukwí gár daanduuwoge i kaahi a umós?” ⁶³ Ala Yesu aa ilawatsiiká. Geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi Yesu guri báy, “Án kuúng u báw, lo’o huuweek ar Mungúdá’ slaáf. Atén ti ádbeer kuúng barnaxes aqo Kristo, Garmoó Mungú.” ⁶⁴ Yesu iri oó’, “Kuúng aga ó’. Ala án a kah, iimír hamí Garmoó Hee u aandá’ aa iwiít dákw doó /iyáy oo kudá’ aleesleemuú koóm, nee nay kii/ ar gawaá hunkoó doori.” ⁶⁵ Geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi inqwaruuwós guri feehhamiís, iri oó’, “I Mungú /ooslislín. Gár lamabu’úngw hatlá’ ngus ala leelehhiitaan a milá? Qaytsité’, /ooslisliingós kwí hám ugwa axasé’. ⁶⁶ Xáy, ma katá’ kuungá’?” Tari oó’, “Gár iwa harin a gaasa.” ⁶⁷ Kuri gitsee/a i nitsimiít, kuri tuu’uút ar kundi’i. Nee bahh’alé nguri tlaaqarma’ muxiyé’, ⁶⁸ tari káh, “Aá Krísto, atén i ooang, heé kuúng ugwa muux a heemá?” ⁶⁹ Petro i iwiwiit dír afenír doó geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi. Sagadiyuso’orka wák guna i daqeér, iri ó’, “Kuúng a heé wák dír mukdá’ nee Yesú Galilaya ti kooma’a.” ⁷⁰ Petro iri tlaánk geerá muu sleémeero wa ale, iri oó’, “Gár kiíng ta kat án a xuaaká.” ⁷¹ Petro iwa tsee/aá i ti’iít, iwa afkuú do’ i hardáh, dasír hatlá’ guri aán. Dasiidá’ mukko didaádí dirií’ guri beér, “Kwí i dinkwár i dirii’ nee Yesú Nasareti.” ⁷² Petro iri malé tlaánk ar lo’o, iri oó’, “Heesíng án u xuaaká.” ⁷³ Deelór niiná iwa gwá’, mukdaádá’ naa baraadí hardah Petro kuri i daqáy, kuri báy, “Ar ló’, kuúng a heé wák dir’ine. Asma tam axweesanaywók sleeme kuúng u laqaqán.” ⁷⁴ Petro lo’o gari huúw iri oó’, “Án heesíng burqo xuú’ ni gwaá’.” Hamtidár kilae konkomo iri uú’. ⁷⁵ Petro /aymuudá’ Yesu aa oó’ guri insláy, kudá’ iwa káh, “Konkomo iwa uui, án kuúng iga tlánk sagaáwa tám wa ale.” Petro iri ti’iít tsee/aá i alé iri /aa/amín ar gurhaami.

¹ Looa niwa tleér geeraharuusér uren sleémeero ar saalíngw múk Yahudi nee bariisér múk Yahudi tari al’axweés adór ta laqi daanduú Yesuwo as kuwa gaasi. ² Yesu kuri tseék, kuri huúw ay amór Pilato, ga/awusmoó Kaisari. ³ Yuda, kudá’ Yesu gwa sakii/, ngiwa ár gídaabá Yesu kwa qaro sakwasleemuút, iri gurhaamuút. Shilingidá’ mibeeraá tám gari ki/ís dír geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee bariisee, ⁴ iri oó’, “Aga dakuús, asma heé tlakweemaá koomaaká nguwa sakií/.” Inooín tari oó’, “Gár atén ti huuw gawaá tisinge a milá? Kangwsíng a kók.” ⁵ Peésadá’ gari kwaáhh baraá Doó Mungú, iri quútl, iri tláy, tiri tareereeár áy. ⁶ Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi peésaadá’ kari taataáhh, tari oó’, “A hariímarooká peésaarí kawa qaasaan baraá sandakmoó ilahhooa, asma a peésár tseere.” ⁷ Tari al’axweés, Qaymór tleeusmo kari tlaáxw ar peésadá’, tawa dír folituú dahaaye. ⁸ Gawaá adoorihe qaymoodá’ kari báy “Qaymór tseere” tam ay laarí. ⁹ - ¹⁰ Gawaá adoorihe /aymuudá’ aarusmo Yeremia aa oó’ iri boó/, kudá’ iwa káh, “Shilingidá’ mibeeri tám kari taataáhh. Qaymór tleeusmo kari tlaáxw ar peésaadá’, adoodár Aako ngira hara’ayín. Hariímarí a tidá’ taa axweés nee múk Israeli asma weerisár heedaádá’.” ¹¹ Yesu iri sihhiít dír geerá ga/awusmoó Kaisari. Ga/awusmo Yesu guri yaahaás iri oó’, “Kuúng a waawutmoó múk Yahudíro?” Yesu iri oó’, “Kuúng an kát.” ¹² Ala qoomár kuwa sakwasleemuút nee geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee bariisee, gár aa oó’ i káhh. ¹³ Pilato iri oó’, “Kuúng a axamisakáhe mura’ a magá’ oo tindi daanduuwók i kaahi?” ¹⁴ Ala Yesu tam /aymuú wák gwa tlaxwiiká. Tam ga/awusmo iri ló’wa waa/oó/. ¹⁵ Umuúqo deelór Pasákuwo ga/awusmo heé wák gun gweer baraá múk taa tsegiiti, heedá’ muu i gweerár wa slai. ¹⁶ Deeloodae heeko taa tseék i deer, inós a heé taa xuú’ nee muu, umuuwós ku babay Baraba. ¹⁷ Boo/aydá’ iwa burumburiít, Pilato iri oó’, “Heé ta sla’a’ a gaalá, Barabáwo laqaá Yesu, kudá’ ta babay Kristo?” ¹⁸ Asma inós gaa xuú’ gídaabá gár Yesu kungu sa duúx a da/i. ¹⁹ Nee Pilato iwa iwiít gawaá kitaangós kuduú kwasleema, hareerós hee nguri ya/áp, guri beér, “Kángw heesíng gan’amuú koóm mu i dahaar. Asma laarí xweeraawo án taa slahhe’eemaamiís ar baraá tlata as inós.” ²⁰ Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee bariisee boo/aay kuri harakeemiís as Baraba kunguwa duuxi nee Yesu kuwa gaasi. ²¹ Ala ga/awusmo iri oó’, “Heé ni gweer baraá mukwí tsare a heemá?” Tari oó’, “A Baraba.” ²² Pilato iri oó’, “Ala Yesuwí ta babay Kristo án adór ngu laaq a adoomá?” Sleémeero tari oó’, “Kikieek gawaá msalaába.” ²³ Pilato iri oó’, “Asma milá? Gár aa tlakweés?” Boo/aydá’ tsimaahhiro iri ak buúhh, tari oó’, “Kikieek gawaá msalaába.” ²⁴ Pilato ngiwa ár gídaabá gár i bui i káhh, ala a tsimaahhi in tlahhaatláhh, ma’aay giri taataáhh, dabaawós giri hamaátl dír geerá múk wa ale, iri oó’, “Aníng tlakweemaá ni koom i kahhiyá’ gawaá daanduú heewí gan’amuú kooma. Ala kangwsíng a koohúng.” ²⁵ Muu sleémeero iri oó’, “Tseereerós atén ti /ak, nee na/’iirene.” ²⁶ Pilato Baraba guri gweér. Nee Yesu muxtár qaw’iwo nguwa hhe’eés, guri dabaaín i qaás as kuwa kikii’i gawaá msalaába. ²⁷ Yesu kuri huúw baraá boomár ur nee askaárír Pilato. Nee askaárír yaariir guri i burumburít. ²⁸ Inqwaruuwós kuri duúx, kuri tsiitiís ar inqwaarír siira/aat. ²⁹ Slamángw laqaya’ kuri tlaatlaáw, kuri dahaás gawaá sagós. Daai kari haniís dákw doó /iyáy i alé. Tari tseeamín geeraawós wa aleeró kuwa niqimisi, tari káh, “Waawutmoó múk Yahudi, laawaay.” ³⁰ Kuri i nitsimiít, daaidá’ kari taataáhh dakós wa ale, kuri saga muúx. ³¹ Niqimisuuwo kuwa hhe’eés, inqwaaridá’ kari hingeés, kuri inqwaruuwósú kilá’ i dahaás. Kurir tláy, kuri kikiiár áy gawaá msalaába. ³² Qoomár tawa ti’imiiti, heeko kuri ár oo yaamaá Kirenér daáhh, umuuwós a Simoni. Heewí kuri harakeés as msalaábár Yesu ngiwa gagaari. ³³ Tawa hardáh didár ta babay Golgota, gídaabárós a “Fartá saaga ”, ³⁴ difaír taa garka qarqaár i aleedoók kari haniís. Ala ngiwa tsaáq, gay sií’ wahto. ³⁵ Kikiiaro kuwa hhe’eés, inqwaruuwós kuri qasmiís ar loohír adór mugú’. ³⁶ Tari iwiít yaamí alé as kuwa xun. ³⁷ Nee gawaá ságw msalaábarose gadá’ kusa sakwasleemuút kari gooín gídaabá, “Heewí a Yesu, waawutmoó múk Yahudi.” ³⁸ Qoomaadae mukko tsár oo malguuse kuri al kiki’ín nee inós, oo wák dákw doó /iyáy, nee kuqá’ dákw doó basáy. ³⁹ Nee múk loohidae waraáhh Yesu kuri tloqomiís ta hara sager’ín muumukuumiis, ⁴⁰ ta kaahi, “Kuúnguudá’ Doó Mungú gu feé/, nee kuri tléhh deelo tame, ti kilók alee/is, kuúng barnaxes aqo Garmoó Mungú, aweeráng gawaá msalaábaro.” ⁴¹ Slám geeraharuuseedár saalíngw múk Yahudi guri niqimís, nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, nee bariisee, kuri babáy, ⁴² “Múk hatlá’ guna alee/iimiís, ala inós kilós alee/iisaro ti aleeslayká. Inós a waawutmoó múk Israeli. Axáy, i aweeri gawaá msalaábár wa ale hamír kilá’, daqaní atén u haratlintiaán. ⁴³ Inós Mungú gwa haratlintatií’. Barnaxes Mungú inós ngu slaa’, a ngu ba/amisi hamí. Asma inós ina káh, ‘Aníng a Garmoó Mungú.’ ” ⁴⁴ Slám mukduú malguuse oo nee Yesu taa al kiki’ín, nguna adoodár /ooslisliné’ sleeme. ⁴⁵ Looár lahhoó’ iwa xeér, iimi iri gíp yaamu sleémeero ay looár gwaleél. ⁴⁶ Looár gwaleele Yesu iri tseé’ ar afór ur, iri oó’, “Eloi, Eloi, laama sabaktani.” Gidaabárós a “Mungúeé’, Mungúeé’, án misa meér.” ⁴⁷ Múk didaádí dirií’ bahh’alé adoodá’ ngiwa axaás, tari oó’, “Heewí i Eliyá ateetín.” ⁴⁸ Hamtidár kilae heeko wák dir’ine iri ta’aín, warqamooko guri tikiís ar ma’aá qarqará’ awa taa tsoó/ baraá na/’aá xaaí wa ale, guri siíhh gawaá afkwá, daai, Yesu guri wahaás ar warqamoodá’. ⁴⁹ Mukduú hatlá’ iri oó’, “Xáda xáy, a araán, Eliya ngu aweeriisár áya?” ⁵⁰ Yesu iri malé tseé’ ar afór ur, iri gwaá’. ⁵¹ Inqwaarír baraá Doó Mungú, ar do’ gwa qasis, iri tla/a feehhít gáwtá wa ale ay baraay. Yaamu nay daaraxaatiyé’ as kunseeli, tla/u nay feehhamitiyé’, ⁵² /aantu nay kisiitiyé’ nee múk yaariír oo hhohhó’ oo aa qaatl nari waasleé/, ⁵³ baraá /aantu ngay geexáy. Nee alaá Yesu niwa waasleé/ niri dahiyé’ baraá Gixsadá’ Hhoohhoo’ nee múk yaariír giri ara’ár. ⁵⁴ Geeraharusmooduú askaári nee mukdá’ nee inós Yésú xuumá’, kunseelidá’ kawa ár, nee muruudá’ aa tleehharuuti, tari ló’wa da’ayuút, tari oó’, “Ar ló’, heewí a tsuwá Garmoó Mungú.” ⁵⁵ Nee/ameenarka yaariir i amorqá’ saáw wa xumís. Inooín an kudá’ Yesu ngwa eehariye’ amór Galilayár wa ale, nee nguri sagadiyusiyé’. ⁵⁶ Nee baraaine heé dáw a Mariamu Magdalene, nee Mariamu aayór Yakobo nee Yosefu, nee aayór doó Sebedayo. ⁵⁷ Qoomár tsiindo niwa xayé’, heeko daqaarmo nay hardáh. Inós a heé yaamaá Arimataya. Umuuwós a Yosefu. Nee slám inós a eeharusmoó Yesu. ⁵⁸ Heewí nina hardáh dír Pilato as slaqwtá Yesu ngiwa firin. Pilato iri ya/án. ⁵⁹ Yosefu slaqwtá Yesu gari aweeriís, gari untsuús ar inqwaarír /awaak. ⁶⁰ Gari qaás baraá baa’aarós ar /aben, tidá’ aa foól gawaá tlaa/ár i aleeró. Tlaa/ár yangaariir gari gwangwaraá’ gawaá afkwá /aantaadá’ i aleeró, iri quútl. ⁶¹ Ín Mariamu Magdalene nee Mariamu tidár tsár i didá’ wa iwiwiitiyá’, ta amór /aantaadá’ ga/áy. ⁶² Tam bál tsár, an deeloodár alaá deelór amohhe’eemisuú deelór ur ar Pasaáka. Baldá’ geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee múk Farisayo Pilato kuri i burumburiít, ⁶³ tari oó’, “Aáko, aga inslawaán gídaabá heedaáduú al/aymusmo qoomár iwa slafi ina oó’ gídaabá, ‘Deelór tám bira waaráhh án ni waasleé/.’ ⁶⁴ Ala gawaá adoorihe hara’aya haniseek gídaabá /aanta kawa xun tam ay bál tám. Asma eeharuuseerós munguwa fiisór eér nee muu guri beer gídaabá, ‘Aa waasleé/ baraá múk aa qaátl wa ale.’ Nee al/aymár alhhe’eesaay tidár geera gari bá/.” ⁶⁵ Pilato iri oó’, “Askaári a koondá’. Tlawsé’, /aanta xuumaak adoodá’ kar xua’.” ⁶⁶ Tari tláy, duguno kuri qaás gawaá tlaa/adá’, askaári kari qaás as /aantadá’ ngiwa xuun.

¹ Tam deelór hungu/uma iwa fák, matlatlér boo/ ar deelór geera ar wiiki, Mariamu Magdalene nee Mariamu tidár tsár tana /aantár qaytsuú áy. ² Nee kunseelír ur niri hardát. Asma malaykamoó Aako nina aweér gawaá doorí wa aleeró. Inós tlaa/adá’ gari gwangwaraá’ gawaá afkwá /aantaaro, iri gawaadí iwiít. ³ Nee gitsee/aá malaykamoodá’ a adór mankari, nee inqwaruuwós ku ló’wa /awák adór tlaa/aá tluwaay. ⁴ Mukdá’ /aantár xuúm tari da’ayuút, daaraxaay giri áy, tari adór múk aa qaatl. ⁵ Malaykamoodá’ gari báy, “Kuungá’ ma da’ayumitaara’. Aníng a xuú’ heé kuungá’ ta leelehhita’ a Yesu, kudá’ taa kikií’ gawaá msalaába. ⁶ Diirihe i kaahh, asma aa qaroó waasleé/ adoodá’ inós ngira oó’. Qwalaasé’, dír kway qaatiís artá awaare’. ⁷ Nee kuungá’ tlawsé’ ar gaanslaay, eeharuuseerós ka beera’, ‘Aa waasleé/ baraá múk aa qaátl wa ale. Nee hamí inós aa geerí tláy Galilayár i alé. Amoodae u aandá’.’ Hám daxta naa ádbáw.” ⁸ Tari tláy ar gaanslaay dír /aantár wa ale, ar dae nee qwal/ uú úr. Tari ta’aín, eeharuuse kari ádbeemuú áy. ⁹ Naxés Yesu nee inooín tiri doogiyé’, iri oó’, “Laawaay.” Tari tseewúy dirós i alé, kuri ya’a’ óh, kuri i tumbarara’aát. ¹⁰ Yesu iri oó’, “Ma da’ayumitaara’. Tlawsé’, hhaee’eé’ ádbawaak, i Galiláyár i tlaye’, amoodaádae aníng i ariyá’.” ¹¹ Qoomár /ameenadá’ iwa tleér, askaáridá’ /aantár xuum bahh’alé tari hardáh baraá gixsa. Muruuwí sleémeero aa tleehharuut kuri xu’utís dír geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi. ¹² Tari burumburiít dinkwa nee bariisee, tari al’axweés. Askaári kari peésár yaariír i haniís, ¹³ kari báy, “Kuungá’ ta oa’ gídaabá, ‘Eeharuuseerós nina hardát xweeraawo, guri fís qoomár atén tawa guaán.’ ¹⁴ Nee ala iidíguuwí ga/awusmo burngwa axaás, daqaní atén nee inós a axweesaán. Kuungá’ ma da’ayumitaara’ iidíguusíng wa ale.” ¹⁵ Askaáridá’ peésar’ín gari ót, adoodá’ kaa báy gari tléhh. Gawaá adoorihe axweesanaydá’ iri tsiyaayaaxaát dír múk Yahudiro tam ay laarí. ¹⁶ Nee eeharuuseedá’ mibá nee wak tari tláy ay yaamaá Galilaya, ay dír tloomadá’ Yesu aa dir’ín i hara’ayín. ¹⁷ Inooín kuwa ár, kuri i tumbarara’aát. Ala bahh’alé baraaine nina xuruumitiyé’. ¹⁸ Yesu iri tseewúy dir’ín i alé, giri báy, “Aleesleemu sleémeero oo gawaá doori nee oo baraá yaamu kunga aníng i haniís. ¹⁹ Ala tlawsé’, xoordu sleémeero eeharuuse tleehhaak, ki baatimisá’ ar umuú Baabá nee oo Garma nee oo Qeeruú hhoohhoó’, ²⁰ nee ki intsaahhatimisá’ kawa oohi tidá’ sleémeero naa kuungí hara’ayiím. Nee ga/aawaak, aníng nee kuungá’ a dinkwa deelo sleémeero ay alhhe’eesoó yaamu.”