LUKA

LUKA

¹ Amór Teofíló xirif. Múk yaariír iidíguú muruudá’ yaariír aa tleehharuut diirene gwaa iiár gooiro, ² adór kungura atén i alki/iít nee mukduú aáng gwa ar ar ilaaín iimír geerá wa ale, nee oo axweesantadá’ gaa alki/iit. ³ Ánuú kilá’ iidíguuwí ugwa ló’wa tsee/aariím iimír amoodár iimu/úngw wa ale. Án ngi slaá’ sleeme ka hhoo’ ngiwa kuúng i gooiim adór umuúqo gaaro ira tleehharút, ⁴ asma kuúng kawa tsahh adór tar ló’ tidá’ kuúng tuwa intsaahhatimís. ⁵ De’emaá waawutmooko yaamaá Yudea oo ta babay Herode, geeraharusmooko saalíngw múk Yahudi i deer. Umuuwós a Sakaria, oo bartá múk Abiya. Hareerós ar tlahhoó doó Haruni, umuuwós a Elisabeti. ⁶ Inooín tsaraawo a múk ganaá’ dír Munguhe, hara’ayár Aako sleémeero kana óh, nee axweesantós adoodá’ ir hariin. ⁷ Inooín na/oó ta kon i kaahh asma Elisabeti a kampeeri, nee inooín tsaraawo naa diné’. ⁸ Looarka wake Sakaria ina gadiyér tleéhh ar saaliingw geerahara dír geerá Munguhe, qoomár baalaqaasír múk bartós. ⁹ Inós tsawdo guna sleér, adoodá’ ta tleehhaahhiiti /iisí nee geeraharuusér saalíngw múk Yahudi, iwa dahi baraá Doó Aako asma garka xarángw tsuú’ koom ngiwa da/i ilahhooár Mungú wa ale. ¹⁰ Nee boo/oó muu sleémeero i tsee/aá wa firiirín, qoomár gadaádá’ xarángw tsuú’ koom kawa da/a/an. ¹¹ Malaykamoó Aako guri harati’iít, aa sihhiít bihhaá doó /iyáy awa meésadár muruudá’ xarángw tsuú’ kuwa da/a/an. ¹² Sakaria nguwa ár iri amoqwaár, dae guri eér. ¹³ Ala malaykamoodá’ guna báy, “Sakaría, ma da’ayumiitaar, asma firoorók kaa axaás, nee hareerók Elisabeti na/oó garma gu xwayluúr. Umuuwós ku beer Yohana. ¹⁴ Kuúng tay qwalá/ tay bará/, nee múk yaariír xwaylarós gay saqwalalaa/. ¹⁵ Asma uraay gu sláy dír Aakoowo. Difaái ga wahiiká laqaá umuúqo gár ooniitimisa. Inós ku hatsiis Qeeruú hhoohhooe iimír kunguwa laqwaali. ¹⁶ Múk yaariír oo Israeli gu ki/is amór Aakoó Mungúín i ale. ¹⁷ Inós in geeraawós wa hi’iit ar muunuú adór kuduú Eliya nee /uuruuwós, as munér baabi’i ngiwa warqeesi iwa amór na/’ií ki/, nee mukdá’ aa dakuus kuwa fuqurángw i haniisi, fuqurangwduú múk gan’amu, as múk Aako nguwa geerí amohhe’eesi.” ¹⁸ Sakaria malaykamo guri báy, “Kangwsíng án adór ngur tsaahh? Asma án a aako, nee harer’eé’ a aamár aa qaroó diin.” ¹⁹ Malaykamo iri oó’, “Án a Gabrieli, kudá’ geerá Mungú i dirií’. Nee aníng tina ya/aáw ngiwa dirók i oo’, nee iidíguuwí hhó’ nguwa haniis. ²⁰ Hám ga/aaweegáy, a afawasli tleehhít, axweesani a harslaaqát, ay bál deeloodá’ kaangwí i boo/i. Asma axweesante’eé’ aga ya/aandiiká. Ala inós iqo bó/ qoomaarós bira xeér.” ²¹ Mukdá’ Sakaríá daamaaraám iri waa/oó/ as tligmaawós baraá Doó Mungú wa ale. ²² Niwa ti’iít, naxés amor’ín i axweesani ngiwa aslayká, kari tsaáhh gídaabá iigu’utu gwaa sláy baraá Doó Munguhe. Iri amor’ín i dabaár axweés, iri sangw axweesántí ki/iiká. ²³ Deelór baalaqaasirós iwa fák, iri do’ós i waátl. ²⁴ Deeloodá’ iwa waaráhh, hareerós Elisabeti iri tsít, tiri lú/ slahheeraá kooane, i kat, ²⁵ “Adoorí Aako ngina án i tleéhh baraá deeloodá’ sleémeero iwa ga/ay, asma murer’eé’ ngiwa hingeesi dír muko.” ²⁶ Qoomár slahheeriwós tawa lahhoó’, malaykamo Gabrieli kuna ya/aáw nee Mungú ay gixsár Galilaya, ar ta babay Nasareti, ²⁷ amór dasír /amatlito’o tooka ta lehhiitia nee heeko ta babay Yosefu oo tlahhoó Daudi. Umuú /amatlito’oodá’ a Mariamu. ²⁸ Malaykamo iri baraá do’ós i dáh iri oó’, “Laawaay, kír tsuuqa iga sleer. Aako nee kiíng a dinkwa.” ²⁹ Inós iri ló’wa amooqwát asma /aymi’iidá’, iri baraá muunuúwós i ó’, “Laawaaywí a laawoó adoomá?” ³⁰ Malaykamo gari báy, “Ma da’ayuutaar Mariámu, asma tsuuqaá Mungú iga sleér. ³¹ Ga/aaweegáy, a tsít, na/oó garma kway laqwál. Umuuwós kway beer Yesu. ³² Kwí uraay gu sláy, ku bay Garmoó Kuduú Gawa. Nee Aakoó Mungú gu waawuti’iimár Daudi i haniis, gídaabá waawuti’iimár baabuúwós. ³³ Hhay Yakobo gan sawaawuti’ín kureerisleém, nee alhhe’eesoó waawuti’iimarós i kaahh.” ³⁴ Mariamu malaykamo guri beér, “Adoosí ta kat adór ir tleehharut, asma án taa duuxiiká.” ³⁵ Malaykamo gari báy, “Qeeruú hhoohhoó’ ni dirók i hardah, nee /uuruú Kudá’ Gawtí dirií’ kiíng i tuntuuk. Gawaá adoorihe na/oó ta laqwaali ku bay oo hhoohhoó’, Garmoó Mungú. ³⁶ Slám malé ale mar’afto’oorók Elisabeti na/oó garmaawo a tsiiháy baraá diimaywós wa ale. Slahhaangwí oo lahhoó’, inósaadá’ geeraawo tawa kaahi a kampeeri. ³⁷ Asma dír Munguhe gár ya/aamaaká i káhh.” ³⁸ Mariamu iri ó’, “Án a lawaalo’ór Aako. Adoodá’ taa ó’ daanduueene i tleehharut.” Malaykamo iri quútl dirose. ³⁹ Mariamu deeloodae iri tleér ar gaanslaay ay baraá yaamaá tlom’i ay dír gixsarka wák ar yaamaá Yudea. ⁴⁰ Iri dát baraá doó Sakaria, Elisabeti gari taaqwés. ⁴¹ Elisabeti laawoó Mariamu nguwa axás, na/oó niiná iri neét baraá guruuwós wa ale, Elisabeti kari hatsiís Qeeruú hhoohhooe. ⁴² Iri afór qwal/amaayér ar tsé’, iri ó’, “Kiíng taa tsuúq baraá /ameenaro, nee na/oó ta laqwal kwa tsuúq sleeme. ⁴³ Adoorí adór ira tleehharút laarí tam aayír Aakooeé’ niwa amor’eé’ keér? ⁴⁴ Asma afór laawaaywók án ngiwa axaás, na/oó niiná iri neét ar qwala/ baraá guruueé’ wa ale. ⁴⁵ Amohhoouso’o a inós tidá’ aa haratlinti’, asma tidá’ Aako ngaa báy i bó/.” ⁴⁶ Mariamu iri ó’, “Muunuúeé’ adór Aako kur úr gaa tsaáhh, ⁴⁷ nee qeeruueé’ in Mungú saqwalalaa/, Ba/amusmooeé’, ⁴⁸ asma lawaalo’oorós ar liitlaakw gaa gurtláy. Ga/aaweek, iimír hamihe qari sleémeero án i beer tidá’ tsuuqa gaa sleer, ⁴⁹ asma Kudá’ /uuruú koóm án iga gár úr i tleéhh. Nee umuuwós a kudá’ hhoohhoó’. ⁵⁰ Nee gurtleemuuwós i kumaamiit umuúqo qarto dír kuká’ inós ngu ilaiwawa/a’a. ⁵¹ Kángw úr gwa tleéhh ar /uuruú dakós, Kudá’ daara/aamá’ baraá inslaslángw muner’ine gaa diyaá/. ⁵² Waawitá gwa hingeés gawaá waawuti’iimar’ine. Kudá’ liitlakwen gaa uráy haniís. ⁵³ Awa qwariitá’ gaa aaxiís ar muruú hhó’, nee daqaare gaa tawó ki/ís. ⁵⁴ Lawaalmoowós Israeli ngwa alee/iisár áy. Gurtleemuuwós gwa gunqareesiiká, ⁵⁵ kudá’ aa dír baabi’iirén i axweés, ar gídaabá gurtleemuuwós i baloó faakiiká dír Abrahamuwo nee xwaylarose.” ⁵⁶ Mariamu nee inós tari alhoót afi qoomár slahheeraá tám, aluuwo iri wátl amór do’ós. ⁵⁷ Elisabeti deelór xwaylarós iwa xeér, na/oó garma gway xwayluúr. ⁵⁸ Inslaawaywós nee mar’eefoowós kari axaás gídaabá Aako gaa ló’wa gurtláy, sleémeero tari qwalalaá/ nee inós. ⁵⁹ Bál deelór dakaate tindina na/oó hheehhe’eesár áy. Umuú geera kway tsattá wa slai a Sakaria, umuú baabuúwós. ⁶⁰ Ala aayoorós iri ó’, “Á’a, uma kwisingeeká, umuuwós a Yohana.” ⁶¹ Kari báy, “Heé umuusíng i kaahh baraá mar’eefowoge.” ⁶² Tari dabaár ilawaáts amór baabuúwós i ale, ax inós umuú i slai a heemá. ⁶³ Peehhi gari firín, iri gawaadí gooín gídaabá, “Umuuwós a Yohana.” Sleémeero kari waa/oó/. ⁶⁴ Hamtidár kilae afkós axweesani gari ya/án iri axweés, Mungú gway xirfayeemiís. ⁶⁵ Múk yaamaá isaapaydá’ sleémeero dae guri eér, nee kaangwí aa tleehharuut sleémeero iri hardáh ay baraá yaamaá tlom’aá Yudea sleémeero. ⁶⁶ Muu sleémeero oo kaangwí gwa axaas, kuri baraá muner’ín i qaás, ta kaahi, “Na/aywí aluuwo a heé adoomá?” Asma /uuruú Aako i baraawós. ⁶⁷ Baabuúwós Sakaria kuri hatsiís Qeeruú hhoohhooe, iri aarín i kaahi, ⁶⁸ “Aakoó Mungú Israeli i xirfuuti, asma aa hardáh dír mukós i alé nguwa gweeri. ⁶⁹ Ba/amusmoó /uuruú koóm ngwa sláy baraá tlahhoó Daudí wa ale, lawaalmoowós, ⁷⁰ adoodaádá’ ngira qaroó oó’ ar afér aaruuseerós ar hhohho’, ⁷¹ tiwa ba/amisi dír wakuuseerene nee gawaá dabaá kudá’ sleémeero atén ti ahhiitá’. ⁷² Baabi’iirén gina gurtláy, alqadoorós tidá’ hhohho’ gari insláy, ⁷³ tidá’ aa qaroó alqadín dír baabuúrén Abrahamu, ⁷⁴ gídaabá tiwa gweeri gawaá dabaá wakuuseerene, nee kuwa sagadiyuusaan ar munér hhoohho’, nee ar ganaa’, ⁷⁵ tawa da’ayuumitaanaaká dirose deelór slafingwrén sleémeerowo. ⁷⁶ Ala ná/aay, kuúng sleeme tu bay aarusmoó Kudá’ Gawtí dirií’, asma geerá Aako in hát, luhuuwós kiwa amohhe’es, ⁷⁷ nee iidíguú ba/ama kuwa dír mukós i xu’utis ar tlakweemaaín kiwa gurtlay ⁷⁸ ar gurtleemuú Mungúrén. Kwí gwa/ateemá dooraá dahhá’ ngi diirén i hardahaas, ⁷⁹ as kudá’ baraá giwtír i diriiá’ nee kudá’ baraá mahhtír gwa’ara ngiwa i gwa/aatiya’, nee as atén tiwa gan’aasi baraá loohír amór waydí hardah.” ⁸⁰ Na/aydá’ iri uráy, /uuruuwós iri doogín oo qeeru. Iri baraá darmuú wa hoót ay bál deeloodá’ iwa amór múk Israelí ti’iít.

¹ Qoomaadae waawutmoó múk Rumi, kudá’ ta babay Augusto, hara’aya gana qaás, gídaabá umér múk baraá yaamu sleémeero ka gooin. ² Gooirí ar geera qoomár Kirenio tawa waawutmoó yaamaá Shamu. ³ Muu sleémeero tari umer’ín gooír áy, umuúqo heewo dír gixsar’ín. ⁴ Yosefu sleeme iri Galilayár wa tláy, baraá gixsár Nasaretír wa ale, iri tsa/án yaamaá Yudea, ay dír gixsár Daudi, ar ta babay Betilehemu, asma inós a oo tlahhoó Daudi, ⁵ as kuwa gooin inós sleeme. Nee Mariamu tina koné’, tidá’ aa lehhiítb nee inós a tsiiháy. ⁶ Tawa amoodí kahhi, deelór xwaylarós iri xeér, ⁷ na/oó garma guri xwayluúr oo baris. Guri tsiitís ar inqwaruú na/oó qawrír i alé. Guri qaatís baraá miringamoó gitsór hikwa ki qamaamin. Asma baraá doó dahaayeero pa/aangw kwaa slayká. ⁸ Nee baraá yaamuudae de’eamuuserka i deer ar baraá tleesantá hoot, nee bee/angw’ín kun xumxaaxún xweeraawo ar baalaqaasi. ⁹ Malaykamoó Aako giri harati’iít, xirfuú Aako gay i gwa/aát bihhe sleémeero, daér ur gay eér. ¹⁰ Malaykamo giri báy, “Ma da’ayumiitaara’, asma án kuungá’ nuna iidíguú hhó’ i huúw oo qwal/amaayér ur dír muu sleémeero. ¹¹ Asma laarí baraá gixsár Daudiwo ba/amusmoohúng kwaa laqwaál, an Krístó Aako. ¹² Layár ta aanda’ a tí, ‘U didí eerá’ na/oó qawri, oo taa tsiitiís ar inqwaruú na/oó qawri, kwaa qaatiís baraá miringamoó gitsór hikwa ki qamaamin.’ ” ¹³ Naxés qoomaadár kilae daqtá yaariir ar gawaá doori ta dinkwa nee malaykamoodá’, ta Mungú xirfayeemiis ta kaahi, ¹⁴ “I xirfuuti Mungú Gawtí dirií’, nee wayda ni baraá yaamí hardihi dír mukdá’ aa gurtleemuú i haniís.” ¹⁵ Malaykeedá’ iwa gawaá doorí kí/, de’eamuusér aáng tari axweés ta kaahi, “Gimsé’, a tlawaán ay Betilehemu, a artá awaán tidá’ aa tleehharut, Aako naa atén i oó’.” ¹⁶ Tari gaanslár tláy, Mariamu kay didí áy nee Yosefu, nee na/ayduú qawri kwaa qaatiís baraá miringamoó gitsór hikwa ki qamaamin. ¹⁷ Na/aydá’ kuwa ár, kangwdá’ kaa báy gawaá na/aywihe kuri oó’. ¹⁸ Mukdá’ aa axaas sleémeero tari waa/oó/, asma tí de’eamuuse aa ó’. ¹⁹ Ala Mariamu tí sleémeero gari baraá muunaáwós i qás, ngiwa alqaytsit. ²⁰ De’eamuuseedá’ iri kí/, ta hara Mungú xirfayeemiis, nee kuwa diidi’iimisi, as tidá’ sleémeero taa axaás nee taa ár, adoodá’ kara dir’ín i oó’ nee malaykamo. ²¹ Bál deelór dakaát, tidár hheehhe’eesarose, umuuwós kuri báy Yesu, adoodá’ malaykamo ngura oó’ iimír kuwa tsihiiká. ²² Tsiku niwa huuiyé’ adoodá’ hara’ayár Musa i kat, tari Yerusalémú káy kuwa dír Aakoó i haniisi, ²³ (adór kara gooín baraá hara’ayár Aakoowo, “Umuúqo na/oó garma oo baris dír aayoorose ku bay oo hhoohhoó’ dír Aakoowo.”) ²⁴ Gár hatlá’ sleeme a ilahhooa kawa haniisi, adoodá’ hara’ayár Aako i kat, “Hhooka tsár laqaá na/’aá tsár awa hhooka.” ²⁵ Baraadá’ Yerusalemuwo heeko i deer, umuuwós a Simeoni. Inós a heé ganaá’ oo Mungú gwa haratlintii’. Gurkwa/asár múk Israeli gan daamaarán ar haraxu’uti. Inós Qeeruú hhoohhoó’ gu kón. ²⁶ Inós kwa geerí báy nee Qeeruú hhoohhoó’ gídaabá i gwaaiiká ay dír Krístó Aako ngway ari. ²⁷ Iri baraá Doó Mungú káy, Qeeru nguwa gan’aás. Yesu xwayliteérós nguwa húp baraá doó Mungú as hariimadaá hara’aya kiwa tleehhi inós wa ale, ²⁸ Simeoni guri ilaóh ar dabaawós, Mungú guri xirfeemiís iri oó’, ²⁹ “Aáko, daxta sagadiyusmoowók ya/aámár gwa’ara ngi slay ar wayda adoodá’ kara ó’, ³⁰ asma ilaaeé’ ba/amarók ngaa ariyé’, ³¹ tidá’ taa amohhe’és dír ilaá muu sleémeerowo, ³² tawa gwa/ateemaá gwa/aatá’ dír xoorduuwo, nee tawa xirif dír mukók Israeliwo.” ³³ Baabuúwós nee aayooro kari waa/oo/amór wa ár tidá’ ta inós i kaahi. ³⁴ Simeoni giri tsuuqáy haniís, Mariamu aayír na/aay gari báy, “Ga/aaweegáy, kwí kwa qaás asma awa yaariir niwa huuiya’, nee kuqá’ niwa sihhiitiya’, baraá múk Israeliwo, nee iwa laya tleehhiti ar tar kaangaanuusi, ³⁵ asma inslawoó baraá munér múk yaariír iwa geehhoouy. Nee kiíng sleeme gurhaami a aán baraá muunaáwoge.” ³⁶ Aaruso’orka ar /ameeni i deer, umuuwós a Anár Fanueli, ar hhay Asheri. Inós a /ameenír aa diin ló’wa ale. Tana al hoót nee hhawaatuuwós kureeri faanqw alaá duuxoro. ³⁷ Daxta inós a kwaalo’ór kureeraá mibeeraá dakaát nee tsiyáhh. Baraá Doó Munguhe i ququtlaatliindaaká, aqo in saalaaliín xweera nee tlaatla/aango, iwa gwaawiwiin nee iwa firiiriin. ³⁸ Inós nina ti’ít hamtidár kilae, i Mungú sluufimís. Iidíguú na/aay guri ó’ dír kudá’ sleémeero awa harahhifor’ín ngaa qaasiye’ gawaá ba/amár Yerusalemu. ³⁹ Tidá’ sleémeero baraá hara’ayár Aakoowo taa oó’, tlehhmuuwo kawa hhe’eés, tari kií/ Galilaya ay dír gixsar’ín Nasareti. ⁴⁰ Nee na/aydá’ iri uráy, /uuru gway tleéhh, fuquraango i haats, nee i tsuuqaá Mungú kón. ⁴¹ Xwayliteérós i Yerusalémú kaakeér umuú kurko qoomár deelór ur ar Pasákuwo. ⁴² Inós qoomár kureeraá miba nee tsár ngiwa áy, tari tsa/án Yerusalemúy alé, adoodá’ ta /iimamisi. ⁴³ Deeloodá’ ur iwa waaráhh, qoomár ki/imaine, na/ay’ín Yesu iri alí meét Yerusalemúy alé. Ala xwayliteérós iidík gu koondaaká. ⁴⁴ Inooín geera kawa xui inooine ta al dinkwa nee Yesu baraá boo/ayduú aauuseero. Tari kumiít aaiiwo. Looa iwa dát kuri leelehhiít dír mar’eefooine nee dír múk ta xui. ⁴⁵ Kuwa slayká, tay kií/ Yerusalemu kuwa leelehhiiti. ⁴⁶ Alaá deelór tame kuri baraá Doó Mungú wa sláy, aa tla/ángw intsaahhatuusér i iwiít, gi iiár i qamín nee ngiwa yaahamiisi. ⁴⁷ Mukdá’ axamiís sleémeero sagalooarós kari waa/oo/amór wa ár, nee adór axweesani ngira warqeemiís. ⁴⁸ Xwayliteérós nguwa aán, tari waa/oó/, aayo guri beér, “Garmaaeé’, mista adoorí láq? Ga/aaweegáy, aníng nee baabuúwoge kuúng una leelehhahhitaán ar gurhaami.” ⁴⁹ Gari báy, “Ahaá, mihar leelehhitá’? Aga xui’ikáhe gídaabá gár án tiwa hariím, an baraá doó Baabuúeé’ wa hoót?” ⁵⁰ Ala adoodá’ ngaa báy inooín ngaa tsaahhi’iiká. ⁵¹ Tari al aweér ay Nasareti. Inós iri kumiít ilaiwa/ameero. Aayírós tí sleémeero gari baraá muunaáwós i qás. ⁵² Yesu iri kumiít iwa uraray, fuquraangós iwa doogiigin, Mungú guri qwal/aatís nee muko.

¹ Kurkú mibá nee kooán iimír Tiberio tawa waawutmoó múk Rumi, qoomár Pontio Pilato tawa ga/aawusmoó waawutmoó múk Rumi oo baraá yaamaá Yudea, Herode tawa waawutmoó yaamaá Galilaya, hhiyaawós Filipo tawa waawutmoó yaamaá Iturea nee yaamaá Trakoniti, qoomár Lisinia tawa waawutmoó yaamaá Abilene, ² qoomár geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi tawa Anasi nee Kayafa, Yohana, garmoó Sakaria, axweesantá Mungú guna i hardát baraá darmí ale. ³ Baraá yaamu sleémeero awa inslaawoó Yordani gina wa hi’iimiít, iri alki/iít iri oó’, “Hhu’u’uumé’ tundu baatimiisi, as Mungú tlakweemaahúng ngiwa gurtlay.” ⁴ Adoodá’ kara gooín baraá kitaábuú axweesantá aarusmo Isayuwo, “Afór hee iiár i qaasaak ar tseeamiim baraá darmuú wa ale, ar kah, ‘Amohhe’eesaak loohír Aako nee waarahmawós gan’aasaak. ⁵ Umuúqo wa/eeriwo ki tipi, nee umuúqo tloomaro nee gongo’oma’ ki alqoomeesi, luhaá gana’a’aaká ki gan’aasi, luhaá guhhér koomá’ ki natsatsa’aasi. ⁶ Nee umuúqo muko ba/amár Mungú ka ar.’ ” ⁷ Múk yaariír nay hardáh amór Yohana, kuwa baatimiisí, giri báy, “Kuungá’ xwaylár dayshe, heé kuungá’ naa gurbuu’ sakwasleemár hi’iit kawa ilagogoba’? ⁸ Muruú hhu’u’ungwhúng gu laqaqaám na tleehhaak, gídaabá aga warqeeré’ baraá luhuuhunge. Sleeme ma baraá munerhúng i kaahara’ gídaabá, ‘Abrahamu a baabuúrén.’ Án a kah, Mungú ga aleesláy baraá tlaa/ekae xwaylár Abrahamu ngiwa tleehhi. ⁹ Nee hám tsawo kaa hhe’eés qaasaro dír gam’ér xaai. Gawaá adoorihe umuúqo xa’anoó mamaác hho’ gi laqwaalaaká ku tsaat kway kwaahh baraá asla.” ¹⁰ Yohana kuri yaahaás nee boo/oó muu, ta kaahi, “Adór ta laqaan a adoomá ala?” ¹¹ Giri báy, “Heé tlabaá tsár gi koóm, kudá’ tlawuú koomaaká ngu qay, nee heé muruú /aymár koóm sleeme kudá’ gu koomaaká ngu qay.” ¹² Ohomuusér koódi sleeme nina hardát kawa baatimiisi, kuri yaahaás, “Intsaahhatusúmo, atén adór ta laqaan?” ¹³ Giri báy, “Gár hee ma hara/untsimaara’, aqo har hariímadá’ tinda hara’ayín kilós.” ¹⁴ Askaári sleeme guri yaahás, iri ó’, “Atén sleeme, adór ta laqaan?” Giri báy, “Hee mu hara/untsimaara’, laqaá mu sakwasleemuutara’ ar lama. Slaqwerhúng ar bu’uutaak.” ¹⁵ Ala muu kangwdá’ hardáh nguwa daamaarán ar haraxu’uti, sleémeero tay iidíguú Yoháná axweés baraá muner’ine, gídaabá inós wane a Kristo. ¹⁶ Yohana giri i ilawaáts gay báy sleémeero, “A ló’, án gár nir baatimiis a ma’aay, ala heé /uuruuwo aní baá/ ni hi’iit. Án a hariimaaká sleeme tam him’ér ya/ataawós ngiwa gweer. Inós nun baatimiis ar Qeeruú hhoohhoó’ nee asla. ¹⁷ Xooslmoowós oo haritleemis gu kón, nee dirós tidár haritleemis ga fiitsa hhe’ees, nee balaangw guri baraá kuntír i qaas, ala mundáy gun daa/ ar asltá baloó gwaa’aaká.” ¹⁸ Nee ar gurbu’úngw yaariír oo hatlae Yohana Ya/abtór hho’ gari alki/iít dír múk i alé. ¹⁹ Waawutmo Herode Herodia gana duúx. Herodia a harér hhiyaawós. Yohana Herode guna iigahhaát as tlakweemaadá’ nee tlakweemaá hatlá’ sleeme awa aa tlehhiít. ²⁰ Yohana kuri tseék nee Herode as iigahhaatadá’. Gawaá adoorihe Herode tlakweemaawós gina doók. ²¹ Qoomár muu sleémeero baatisaro kuwa hhe’eés nee Yesuwo, Yesu iwa firiirin, doori niri gweeritiyé’, ²² Qeeruú hhoohhoó’ nay aweér gawaawós i alé ar slaqsoó slaqwa adór hhooki. Afoo nay gawaá doorí wa ilawáts, “Kuúng a Garmaaeé’, sla’aarusmooeé’ oo aníng iga qwal/atis.” ²³ Yesu qoomaadae kureeriiwós a afi qoomár mibeeraá tám gadiyeérós ngiwa iimu/ún. Inós a garmoó Yosefu, adoodá’ muu ngira xuú’. Xwayliteérós adór tira harahát a adoorí Yosefu, Eli, ²⁴ Matati, Lawi, Melki, Yana, Yosefu, ²⁵ Matatia, Amosi, Nahumu, Esili, Nagai, ²⁶ Maati, Matatia, Semei, Yosefu, Yuda, ²⁷ Yoana, Resa, Serubabeli, Shealtieli, Neri, ²⁸ Melki, Adi, Kosamu, Elmadamu, Eri, ²⁹ Yoshua, Elieseri, Yorimu, Matati, Lawi, ³⁰ Simeoni, Yuda, Yosefu, Yonamu, Eliakimu, ³¹ Melea, Mena, Matata, Natani, Daudi, ³² Yese, Obedi, Boasi, Salmoni, Nashoni, ³³ Aminadabu, Admini, Aramu, Hesroni, Peresi, Yuda, ³⁴ Yakobo, Isaka, Abrahamu, Tera, Nahori, ³⁵ Serugi, Ragau, Pelegi, Eberi, Sala, ³⁶ Kenani, Arfaksadi, Shemu, Nuhu, Lameki, ³⁷ Metusela, Henoko, Yaredi, Mahaleli, Kenani, ³⁸ Enoshi, Seti, Adamu, Mungú.

¹ Yesu Qeeruú hhoohhooe i haats nay Yordanír wa kií/. Kuri huúw nee Qeeru baraá darma deelo mibeeri tsiyáhh, ² kuwa iiara’ari nee Neetlaangw. I /ayaayinká deeloodá’ sleémeerowo. Deeloodá’ iwa fák iri qwariít. ³ Neetlaangw iri oó’, “Kuúng barqo Garmoó Mungú, tlaa/anoowí i ilawatseek, i muruú /ayma tleehhiti.” ⁴ Yesu iri oó’, “Kaa gooín gidaabá, ‘Hee gár ir slafi a muruú /ayma kiloseká.’ ” ⁵ Guri gáwtí tsa/aás, guri waawuti’iimár i laqán sleémeero ar har qoomár niina. ⁶ Neetlaangw iri oó’, “Waawuti’iimarí sleémeero ngi kuúngí haniís nee xirfuuwose, asma sleémeero kinga án i haniís, nee án a aleesláw ngiwa umuúqo heé i haniis oo ngir sla’a. ⁷ Aníng kuúng bira i tumbarara’átd, sleémeero daqaní a tók.” ⁸ Yesu iri oó’, “Kaa gooín, ‘Aakoó Mungúwók na i tumbarara’ateek nee ku sagadiyús inós kilós.’ ” ⁹ Yesu kuri huúw nee Neetlaangw ay Yerusalemu, kuri qaás gawaá tsintá Doó Mungú, kuri báy, “Kuúng barqo Garmoó Mungú, ti yaamí kwahh, ¹⁰ asma kaa gooín, ‘Malaykeerós ngi ya/aaw uwa amohhe’es,’ ¹¹ nee ar gídaabá, ‘Kuúng u gagát ar dabaaín, as yaaeerók makawa tunqalaá/ nee tlaa/a.’ ” ¹² Yesu iri oó’, “Kaa oó’ gídaabá, ‘Aakoó Mungúwók mu iiara’arar.’ ” ¹³ Neetlaangw umuúqo iiara’at nguwa hhe’eés, guri geexáy ala alé. ¹⁴ Yesu iri kií/ ar /uuruú Qeeru, iri Galilayár káy. Iidíguuwós umuúqo diiro kuri axaás baraá yaamuudae. ¹⁵ Ina baraá maraá saalingw’ín wa intsaahhatimís, muu sleémeero guri diidi’iimiís. ¹⁶ Iri tláy Nasaretír i alé amoodá’ kunguwa ureés. Deelór hungu/umawo iri dáh baraá doó saaliingw adoodá’ /iisí i /imaamisi. Iri sihhiít as iwa soomuusi. ¹⁷ Kuri kitaábuú aarusmo Isáyí haniís. Kitaábu guri gweér, dír aa gweér a tí ar taa /aymi’iikí gooín, ¹⁸ “Aako aníng iga Qeeruuwós i haniís, asma inós aníng iga tsawaár, Ya/abtór hho’ ngiwa alki/iit dír narkuutero. Iga ya/aáw amór múk baraá tseegamo as iidíguú gweermor’ín nguwa ooár aw, nee taampu iwa malé qaytsitiya’, nee kudá’ ta slahhe’eemisi ngiwa amohhooár i haniis, ¹⁹ nee kurkú gurtleemuú Aako nguwa oo’.” ²⁰ Kitaábu guri tuntuúk guri ki/ís dír heedaáduú gadiyusmo. Inós iri iwiít, nee mukdá’ sleémeero oo baraá doó saalíngw i dirií’, kari dirós i dán gár i ooi. ²¹ Tidá’ i ooár wa slai gari iimu/ún, iri oó’, “Tí taa gooín diirihe kari axasé’, laarí aa bó/ dirhunge.” ²² Axweesantós giri qwal/ás, axweesantá gurtleemu kari waa/oo/amór wa ár, tidá’ aa axweés ar afkós, tay káh, “Kwí a garmoó Yosefuwookáhe?” ²³ Giri báy, “Án ngi slaá’ kuungá’ daxta i slaqsaywí beerá’ gídaabá, ‘Qwaslaármo, ti kilók hungu/us.’ Nee sleeme án ngi slaá’ i malé beerá’ gídaabá, ‘Muruudá’ sleémeero taa axaasaán aa Kapernaumú wa tleehharuut, tleehheek sleeme diirihe baraá ayaawoge.’ ” ²⁴ Iri oó’, “Án a kah, aarusmo i kaahh oo ta ya/an nee múk ayaawós. ²⁵ “Ala tí a ló’ gídaabá kwaeeli ki yaariir baraá yaamaá Israeliwo aáng qoomár Eliyawo, qoomár tluwaay iwa qwaár kureeraá tám nee slahheeraá lahhoó’, giyér ur aya nguwa eér. ²⁶ Ala Eliya kwa ya/aawiiká amór heé hatlae, aqo har dír kwaalo’oodár Sarepta ar baraá yaamaá Sidoni. ²⁷ Slám malé alé múk tiqtír tsatmit ku úr baraá yaamaá Israeliwo qoomár aarusmo Elishawo, ala oo taa hungu/uús i kaahh, aqo har Naamani, heé yaamaá Shamu.” ²⁸ Múk baraá doó saalíngw i dirií’ sleémeero tari buúhh adoorí kawa axaás. ²⁹ Tari tláy, kuri duúx baraá gixsaro, kuri gawaá kaankír tloomár i huúw, tloomadá’ taa gixsar’ín i tleéhh, as kuwa yaamí kwahhi. ³⁰ Ala inós ina baraá tla/angw’ín ar waaraáhh, iri tláy. ³¹ Iri aweér ay Kapernaumu, gixsár Galilaya, giri intsaahhatimís deelór hungu/umaawo. ³² Intsaahhatisarós kari waa/oo/amór úr wa ár, asma axweesantós i aleesleemuú koón. ³³ Baraá do’duú saaliingo heeko neetlaame aa eér i deer. Ina tseé’ ar afór ur, iri oó’, ³⁴ “Ahaá, atén nee kuúng a milá, Yesú Nasareti? Nina hardáti as atén tiwa qwaares? Án kuú xuú’ adór tar heemá, Kudá’ hhoohhoó’ oo Mungú.” ³⁵ Yesu neetlaameedá’ gari iigahhaát iri oó’, “Xasliité’, ti’iité’.” Neetlaameedá’ guri baraá tla/angw’ín i dáhh, guri geemeér, gwa slahhe’esiká. ³⁶ Sleémeero waa/oo/amo gay eér, tiri i axweesiyé’, “Kaangwí a milá? Baré ar aleesleemu nee /uuru neetlaame birnga iigahhaát, aqo in qútl.” ³⁷ Iidíguuwós iri tsiyaayaaxaát umuúqo diiro baraá yaamuudae. ³⁸ Iri tláy dír do’duú saaliingo, iri hardáh dír doó Simoni. Aayór harér Simoni naxés i ló’wa tíq ga/atanto. Yesu kuri firín as inós. ³⁹ Iri dír bihhaawós i sihhiít, ga/atani gari iigahhaát, iri hungú/ ga/atanto. Inós iri gaanslár tleér, giri sagadiyús. ⁴⁰ Looa iwa dát, muu sleémeero oo tiqtír dimbadimbé koóm, kunguri huúw nee muk’ín dír Yesu. Yesu dabaawós giri qaás gawaá umuúqo tiqtusmoowo, giri hungu/uús. ⁴¹ Múk yaariír sleeme neetlaame guri geemeér, ta tseeamín ta kaahi, “Kuúng a Garmoó Mungú.” Yesu giri iigahhaát asma matawa kumiít tawa axweesi, asma ka xuu’ adór inós tar Kristo. ⁴² Looa niwa tleér, iri quútl amór muu iwa kahhi. Boo/aay guri leelehhiít. Tari amoorós i hardáh ku ila/án, asma miwa quútl dir’ine. ⁴³ Giri báy, “Gár tiwa hariím Ya/abtór hho’ ar waawuti’iimár Mungú ngiwa alki/iit baraá gixsadaá hatlae sleeme, asma an gár án tisa ya/aáw.” ⁴⁴ Ya/abtór hho’ gari alki/iít baraá maraá saaliingw awa yaamaá Galilaya.

¹ Múk yaariír oo axweesantá Mungú axaamiís inós guna tliíq qoomár iwa sihhiít afaá tlawtá Genesaretír i alé. ² Miringére tsár gana ár, i afaá tlawi. Ala ohomuusér siyó aa ti’ít baraadae, i baratsufay’ín hamtlít. ³ Yesu iri baraá miringamoó wák i dáh oo Simoni, guri firín nguwa surukusi gár niinawe afaá tlawto. Iri gawaadí iwiít, boo/oó muu guri intsaahhatimís. ⁴ Axweesanto iwa hhe’eés, iri oó’ dír Simoni, “Miringamo surkuseek baraá tla/ángw tlawi, baratsufayhúng /aytisaak baraá ma/aay, siyó kwa oohiindá’.” ⁵ Simoni iri oó’, “Aáko, gadiyér ur tina ló’wa slaaqatís xweeraawo, ala gár taa slawaán i káhh. Ala adoosíng taa oi baratsufaay u /aytiís.” ⁶ Naxés adoodá’ kawa tleéhh, siyoó yaariír kuri sláy. Baratsufay’ín iri tsatimituú áy. ⁷ Mukdá’ nee inooín algadiyuusá’ oo baraá miringamoó hatlá’, kiri kuútl ar daba’, as kiwa alee/iisár ay. Tindiri hardáh, miringe tsaraawo kari hatsiís, iri lak /ee/etiín baraá ma’aay. ⁸ Simoni Petro adoodá’ ngiwa ár, iri tumbarara’aát dír ya’aá Yesu, iri oó’, “Aáko, dir’eene quútl, asma án a heé tlakusmo.” ⁹ Asma waa/oo/amo guna eér, nee mukdá’ sleémeero ti koomá’, asma siyoódá’ yaariír taa sláy. ¹⁰ Yakobo nee Yohana sleeme, daaqoó Sebedayo, kudá’ nee Simoni algadiyuusá’, kari waa/oó/. Yesu Simoni guri báy, “Ma da’ayumitaar, iimír hamí daxta kuúng a heé múk huuwahuúw amor’eé’ alé.” ¹¹ Miringer’ín kawa dír afaá ma’áy duúx, umuúqo gaaro kay didí geexáy, inós kway eehaár. ¹² Iwa baraá gixsár wák i dirii’i baraá gixsaduudae, heé tiqtír tsatmituú koóm i deer baraadae. Inós Yesu nguwa ár, iri dirós i tumbarara’aát, guri firín iri oó’, “Aáko, kuúng bar slá’, i aleesleér iwa hheehhe’es.” ¹³ Inós guri dakós i gan’aás, guri kwatiít iri oó’, “Án a slaá’, hhoohhoúw.” Hamtidár kilae tiqtirós tidár tsatmit iri hungú/. ¹⁴ Guri báy, “Tí ma heé bawaar, ala tláw ti laqaan dír geeraharusmoó saalíngw múk Yahudi. Ilahhooadá’ Musa aa hara’ayín asma hungu/umaawók haniiseek, tí i lamabu’uungw tleehhit amor’ine.” ¹⁵ Ala iidíguuwós iri ak tsiyaayaaxaát, boo/oó muu in burumburiimaamiit kuwa axaasi, nee tiqtir’ín kawa hungu/uumisi. ¹⁶ Ala inós siiwarkaaro gin geexaaxáy, in tlaatláy amór muu iwa kahhi, as iwa firór ay. ¹⁷ Looarka wake iwa intsaahhatimisi, múk Farisayo nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, kudá’ baraá umuúqo gixsár Galilayár dahhá’ nee yaamaá Yudea nee Yerusalemu, taa didaádí iwiít. Nee inós aleesleemuú Aako gu kón oo ir hungu/uumisi. ¹⁸ Naxés muu nina hardáh, ta heé tiqtír sol’omituú kón, ku loohiis ar hhafta. Geera kun dahaasár wa slaa’ baraá do’, kuwa huuwi dír geeraawós i alé. ¹⁹ Pa/ángw kur dahaasi baraá do’ iwa qwaár, asma daqtá muu, tari tsa/án gawaá daanduú do’, dír aweerisa kari tleéhh, kuri aweeriís ar hhaftuuwós dír tla/ángw i alé geerá Yesu. ²⁰ Inós haratlintaaor’ín ngiwa ár, guri báy, “Mulqúmo, tlakweemaawók kaa gurtláy.” ²¹ Intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo tiri yaahamiisiyé’ ta kaahi, “A heemá heewí /aymi’iiká’ gi káh, awa Mungú /ooslisliingw? A heemá oo tlakweema gurtleemuuwo gi aleesláw, a har Mungú kilosekáhe?” ²² Yesu axweesantaín gari tsaáhh, giri i ilawaáts iri oó’, “Asma milá mas axwesá’ baraá munerhunge? ²³ Gár ák inslaahh a gaalá ooaro, ‘Tlakweemaawók kaa gurtláy,’ laqaá, ‘Sihhiít, hi’iimiít’ ? ²⁴ Ala kuungá’ xuaak gídaabá Garmoó Hee aleesleemu gu kón baraá yaamuuwo oo tlakweema ngiwa gurtlay.” Heedaádá’ tiqtír sol’omituú koóm guri báy, “Án a kah, sihhiít, hhaftuuwók gagaareek, waátl amór do’ók.” ²⁵ Hamtidár kilae iri geeraaín i sihhiít. Hhaftuuwós guri gagaár, iri waátl amór do’ós, i hara Mungú xirfayeemiis. ²⁶ Sleémeero waa/oo/amo gay eér, Mungú kuri xirfayeemiís, dae giri eér ta kaahi, “Laarí muruú waa/oo/amo ugwa araán.” ²⁷ Aluuwo iri ti’iít, ohomusmoó koódi guri ár, umuuwós a Lawi, i baraá doó ohomér koódír i dirii’, guri báy, “Eeharáng.” ²⁸ Umuúqo gaaro gay geexáy, iri tláy guri eehaár. ²⁹ Lawi muruú /aymár yaariír guri tleéhh dír do’ose as Yesu. Boo/oó úr i didá’, oo ohomuusér koódi nee múk hatlá’ oo nee inooín naa al iwiitiye’ dír muruú /ayma. ³⁰ Naxés múk Farisayo nee intsaahhatuuser’ín ar hara’ayár Musa eeharuusér Yesu kari i qununuú/ ta kaahi, “Mas /ayiindá’ nee tawa al wahaanda’ nee ohomuusér koódi nee tlakuuse?” ³¹ Yesu giri báy, “Awa slaqo hho’ qwaslaarmo ngu leelehhitiaaká, aqo har tiqtuuse. ³² Aníng naa hardahiiká as gan’amuuse ngiwa ateetiim, ala nina hardáh as tlakuuse iwa hhu’u’uun.” ³³ Inooín kuri báy, “Eeharuusér Yohana i gwaawawiín daqtá yaarire, nee tawa firaarin, nee eeharuusér múk Farisayo sleeme, ala eeharuuseerók i /ayiín nee i wahaán.” ³⁴ Ala Yesu giri báy, “War/aá heé duuxuuxuúm kiwa /aymár /ita’ i aleesleerá’a, qoomaadá’ nee heedá’ duuxuuxuúm tawa dinkwár i dirii’i? ³⁵ Ala deelo i hardát ar heedaádá’ duuxuuxuúm kuwa hingeesi. Daqadá’ an qoomár inooín tawa sangw gwaawin.” ³⁶ Giri slaqsaywí báy sleeme, “Hee i kaahh oo warqamo gu tsaát gawaá inqwaarír /abén wa ale, guri qaas gawaá inqwaarír aa gwa’. Adoorí birnga tleéhh, inqwaaridá’ /aben gaa tawó tsaát, slám warqamoodá’ /abén nee inqwaaridá’ aa gwa’ ti oohiaaká. ³⁷ Tam hee i kaahh oo buurár hamhaamif ga qamaamiím baraá dahhaaroó qarén. Birnga qaás, buuradár hamhaami dahhaaráydá’ gu tsú/, buura iri ku’út, dahhaaráy iri hhitiruut. ³⁸ Ala buurár hamhaami dír ki qamaamin a baraá dahhaaroó abén. ³⁹ Hee i kaahh oo buurár aa hamat gaa wah iri ar hamhaamír ilatleeruus, asma i kaahi, ‘Tidá’ aa hamat an tidá’ ak hho’.’ ”

¹ Deelór hungu/umaawo baraá qaymór angaáno ganar waaraáhh, nee eeharuuseerós angaáno guna geqeér, guri pikimís nee kway /aáy. ² Múk Farisayo bahh’alé eeharuuse kari báy, “Adór ta tlehhita’ baré i hariindaaká deelór hungu/umaawo?” ³ Yesu giri báy, “Aga soomusi’iikáhe adoodá’ Daudi aa tleéhh qoomár iwa qwariit? Inós nee mukdá’ ti al koomá’, ⁴ tana dáh baraá Doó Mungú. Inós mikaáteedá’ taa qaás as Mungú gari /aáy, tidá’ hariimaaká /aymaaro, aqo har geeraharuusér saalíngw múk Yahudi kilooín. Nee gari haniís dír mukdá’ nee inós ti al koomá’.” ⁵ Giri báy, “Garmoó Hee an Aakoó deelór hungu/uma sleeme.” ⁶ Deelór hatlá’ ar hungu/umaawo ina dáh baraá doó saaliingw, iri intsaahhatimís. Heeko dakós oo doó /iyáy aa sol’oot i baraadí dirii’. ⁷ Intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo kuri gigidín kuwa ari, áx gu hungu/uúsi deelór hungu/umaawo, asma loohír kur sakwasleemuuti kawa slay. ⁸ Ala Yesu tidá’ ta baraá muner’ín i axweesi gari tsaáhh, heedaádá’ dakós aa sol’oot guri báy, “Tláw, baraá tla/aangw i sihhiiteek.” Iri tláy iri didaádí sihhiít. ⁹ Yesu giri báy, “Án kuungá’ nu yaahaás, xáy, i hariínda deelór hungu/umaawo gár hhoo’ tleehhamooro laqaá gár tlaakw, hee hungu/usa laqaá gaasa?” ¹⁰ Múk didaádí dirií’ sleémeero giri ilaá i duxún, heedaádá’ guri báy, “Dakók gan’aaseek.” Guri gan’aás, dakós iri hunguú/. ¹¹ Buhhta ngiri ayé’, tiri i axweesiyé’ daanduú Yesuwo gídaabá adór ku laqi. ¹² Qoomaadae iri gawaá tloomár i tláy iwa firór ay. Looa gari gawaadá’ wa tleés, iwa Mungú firiirin. ¹³ Looa niwa tleér, eeharuuseerós gari ateét. Awa miba nee tsár giri baraaín wa tsawaár, kudá’ aa báy ya/abuuse. Inooín a kuká’, ¹⁴ Simoni, kudá’ aa umuú hatlá’ i tsaát tawa Petro, nee hhiyaawós Andrea, nee Yakobo nee Yohana, Filipo nee Bartolomayo, ¹⁵ Matayo nee Tomaso, Yakobó Alfayo nee Simonudá’ yaamuuwós aleeslaáqwg, ¹⁶ Nee Yuda oo Yakobo nee Yuda Iskariote. Kwí an kudá’ Yesu gu sakií/. ¹⁷ Nee inooín tindiri gawaá tloomár wa aweér, iri sihhiít baraá xatsa. Eeharuuseerós ar yaariir i didá’, nee boo/oó úr oo muu oo yaamaá Yudea sleémeero ngi daáhh, nee Yerusalemu nee afaá tlawi yaamaá Tiro nee Sidoni. ¹⁸ Kuká’ nina hardihiyé’ nguwa axaasiya’, nee tiqtir’ín kawa hungu/uusi. Nee kudá’ neetlaame aa daawitimís kiri hungu/uús. ¹⁹ Nee boo/aay sleémeero inós guna kwatiitár wa slaá’, asma /uuruudá’ hungu/uumiís oo amoorós daáhh, kudá’ sleémeero gi hungu/uumiís. ²⁰ Iri qaytsiít amór eeharuuseerós i alé, iri oó’, “Múk amohhoó’ a kuungaásá’ narkuute, asma waawuti’iimár Mungú a toohúng. ²¹ Múk amohhoó’ a kuungaásíng qwariitá’ hamí, asma a axá’. Múk amohhoó’ a kuungaásíng /aa/amiimá’ hamí, asma a qaseendá’. ²² “Múk amohhoó’ a kuungaásíng muu burna aáhh, nee burtunda baynitiís dir’ine, tunduwa niqin, nee kuungá’ burtunda sií’ adór gár tlaákw wa ale asma Garmoó Hee. ²³ Qwalaala/é’ baalaadae, ta ni/iindá’, asma ga/aawaagáy, ar ta sleera’ gawaá dooriiwo ka ur. Asma adoosíng muu ni kuungá’ i laqan, an adoodá’ baabi’ii’ín aaruuse ngaa laqiyé’ aáng. ²⁴ Ala kuungaásingá’ awa daqaare, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’, asma qwal/amaayerhúng sleémeero aga hhe’esé’ sleemuuwo. ²⁵ Kuungaásingá’ aga axe’ hamí, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’, asma kuungá’ a qwaritá’. Kuungaásingá’ awa qaseseemá’ hamí, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’, asma kuungá’ a tsuunquumisá’ tay /aa/amiindá’. ²⁶ “Kuungá’ muu sleémeero burna xirfayeemiís, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’, asma baabi’ii’ín ngina adoosíng laqiyé’ aáng mukdá’ ti baabáw, ‘Atén a aaruuse,’ ala a loeeká.” ²⁷ “Kuungaásíng aní axamisa’a, án a kah, Wakuuserhúng sla’aak, kudá’ nu ahhiitá’ hhooeemáy tlehhiitaak, ²⁸ kudá’ kuungá’ lu’umisá’ tsuuqáy haniisaak, kudá’ kuungá’ nu slahhe’eemisá’ aleefiriiriimaak. ²⁹ Hee bura tlaaqarmo slaáhh, ku tlaaqarmoó tsár i warqés nguwa slahhi sleeme. Hee inqwaarirók birnga hayóh, tam shaáti sleeme ka hanís. ³⁰ Umuúqo heé firiiriím qaweek, heé muruuwók gu hayohahiím mu iinuusaar nguwa bui. ³¹ Adoodá’ kuungá’ ta sla’a’ muu ni kuungí tleehhi, kuungá’ adoodá’ tleehhaak sleeme dir’ine. ³² “Asma múk ta sla’a’ bar kudá’ kuungá’ nu slaá’, gár hhoo’ ar taa laqaandé’ a umós? Asma tam múk tlakuuse mukdá’ inooín gi slaá’, ngu slaiyá’. ³³ Kuungá’ bar hhooeema iga tlehhé’ dír mukdá’ kuungá’ wa hhó’, gár hhoo’ ar taa laqaandé’ a umós? Asma tam tlakuuse adoosíng ga tlehhaahhít. ³⁴ Múk kirkimeero ta ya/a/aanda’, bar kudá’ ta gaár i daamaaraanda’, gár hhoo’ ar taa laqaandé’ a umós? Asma tam tlakuuse i tlakuusér kirkít, as aluuwo kawa ki/isi hariímadá’ adoodá’ wa ale. ³⁵ Ala wakuuserhúng sla’aak, hhooeemá i tlehhiitaak, nee kirkimo ka ya/aandá’, ma ki/isár i daamaara’. Ala ar yaariir a sleerá’, kuungá’ daqaní a na/’ii awa Kuduú Gawa. Asma inós ku hhoó’ dír kudá’ sluufay wasle nee tlakuuseero. ³⁶ Gimsé’, gurtleemu koomaak, adór Baabuúhúng ir gurtleemuú kon.” ³⁷ “Muu mu sakwasleemuutara’, nee kuungá’ tundu sakwasleemuutiiká. Muu mu tawó bareetimaara’h kahhó’ kuungá’ tundu bareetinká. Muu gurtlatlaawaak, kuungá’ tundu gurtláy. ³⁸ Muruú ta koonda’a muu qaqawaak, kuungá’ tundu qáy. Ar qoomoó taa hatsiís, kway tiíl, kway /umamaa’, iri yaamí waa/, an kudá’ muu ni kuungí haniisi. Asma qoomaydá’ tar qoomeemesa’, an kudá’ tindi kuungí qoomeesi.” ³⁹ Giri slaqsaywí báy, “Heé taampa taampár hatlá’ geeraharto ga aleesláya? Tsaraawo ta al baraá bohóngw i /eétiíke? ⁴⁰ Eeharusmo uraywo intsaahhatusmoowós gur ba/iiká. Ala heé intsaahhatisa gaa faak, nee intsaahhatusmoowós tawa al qon, i ya/aán. ⁴¹ “Kuúng mas suwito’ór baraá iltá heewók an ga/eér, ala waaqaasír baraá iltók a tsatsahhaandaaká? ⁴² Adór heewók kur beer, ‘Xáda, suwito’oosír baraá iltók án ngi hingeés’, bar kuúng waaqaasír baraá iltók a tsatsahhaandaaká? Kuúng a hhaahhafusmo adoosinge. Waaqaasír baraá iltók ala geerí hingeeseek, daqaní suwito’oodár baraá iltá heewók ka sangw aluú wa hingés.” ⁴³ “Xa’anoó hhoó’ i kaahh oo na/’aá tlákw laqwaliím, laqaá xa’anoó tlaákw oo na/’aá hhó’ laqwaliím. ⁴⁴ Asma umuú xa’anoowo gár kur tsatsahhan a na/’iiwós. Asma /aantsí ka gawaá sla/atá laqayaá koomá’ wa buainaká, tam na/’aá sabiíbu ki gawaá xaa’aá laqayaá koomá’ wa buainká. ⁴⁵ Heé hhoó’ gár i axweesi a muruú hhó’ baraá daqaari’iimár hho’ ar baraá muunaáwose. Heé tlaákw gár i axweesi a muruú tlákw baraá daqaari’iimár tlaakw ar baraá muunaáwose. Adoorihe afkwá hee gár i axweesi a tidá’ muunaáwós iwa hatsi.” ⁴⁶ “Aníng mihar babeera’, ‘Aáko, Aáko,’ ala tidá’ án ni kah a tlehhita’aaká. ⁴⁷ Umuúqo heewo oo naa dir’eé’ hardah, axweesante’eé’ gaa axaas gari tleehh, slaqsaywós ngu dirhúng i laqaám. ⁴⁸ Slaqsaywós a adór heé doó tleéhh, gway yaamí foola hhe’eés, koo/irós gari tleéhh gawaá tlaa/a. Duxér ma’aay niwa wá/, ma’aay do’dá’ nguna i dahiyé’ ar /uuru, ala do’dá’ ngwaa dingisi’iiká, asma kwaa tlehhmo hhe’eés. ⁴⁹ Ala kudá’ axweesante’eé’ gaa axaas, ala gaa tleehhiiká, slaqsaywós a heé do’ gwa tleehh gawaá hhasaangw, koo/i gaa gawdeesiiká. Ma’aay niwa amoodí wa/iyé’ ar /uuru, nguri adaá dahhiyé’. Adór do’dá’ ira huú’ ka ló’wa slasla/aar.”

¹ Axweesantós sleémeero dír múk i ooaro ngiwa hhe’eés, iri tláy ay Kapernaumu. ² Lawaalmoó geeraharusmooko askaári i tiiq, i afkwá bohóngw i dirii’. Askaarmoodá’ lawaalmoowós kudá’ gu ló’wa slaa’. ³ Iidíguú Yesu nguwa axaás, bariisér múk Yahudi gari amoorós i ya/aáw, Yesu kuwa firin lawaalmoowós nguwa hungu/uusár ay. ⁴ Inooín tawa dír Yésú i hardáh, kuri ló’wa harhheehhe’eés tari oó’, “I hariín heewí adór i kaahi kawa tlehh, ⁵ asma xooroorén ga ló’wa slaa’. Nee inós a kudá’ atén taa doó saalíngw i tleehh.” ⁶ Yesu nee inooín tiri koné’. Iwa dír bihhaá dó’ i tseewúy, geeraharusmooduú askaári mulqeerós gari amoorós i ya/aáw, kuri báy, “Aáko, ma tawó daawitaar, asma aníng a hariimaaká kuúng tawa baraá dooeé’ dat. ⁷ Gawaá adoorihe sleeme ana ár gídaabá a hariimaaká niwa amoorók kaw. Ala /aymu na ooang, lawaalmooeé’ i hunguu/. ⁸ Asma aníng sleeme múk i baliít i deer, slám askaárír án ni baliit i deer. Kwí bura báw, ‘Tláw! ’ aqo in tláy, nee kwí bura báw, ‘Qwaláng!’ aqo nin hardah. Nee lawaalmooeé’ bura báw, ‘Adoorí tleehheek,’ aqo gan tleehh.” ⁹ Yesu tí ngiwa axaás, heedaádá’ guri waa/oó/, iri warqáy amór boo/aydá’ ngwa eehaar, iri oó’, “Án a kah, tam baraá múk Israeliwo haratlintaaór ur ar adór tí aga baloó ariiká.” ¹⁰ Nee mukdá’ taa ya/aáw iwa kií/ amór do’, tawa hardáh naxés lawaalmoodá’ aa hunguú/. ¹¹ Aluudae iri tláy dír gixsarka ta babay Naini. Nee eeharuuseerós tina koné’, nee boo/oó úr oo muu. ¹² Dír dahmuú gixsa kuwa áy, tuuarka kana didí áy, kingi tsee/áy loohiis. Inós a na/oó garma oo wák aayoorose, slám aayoorós a kwaalo’o. Múk yaariír oo baraá gixsa nee inós ti koná’. ¹³ Aako ngiwa ár, gari gurtláy, gari báy, “Ma /aa/amiimaar.” ¹⁴ Iri tseewúy, xaaiidá’ kingir gagarin giri kwatiít, mukdaádá’ ga loohiís tari sihhiít. Iri oó’, “Gárma, án a kah, kuúng tlawáng.” ¹⁵ Heedaáduú tuuaa iri tláy, iri iwiít, iri ilawaáts. Guri aayoorós i haniís. ¹⁶ Muu sleémeero dae guri eér, Mungú kuri xirfayeemiís ta kaahi, “Aarusmoó úr naa ayaarén wa ti’iít,” nee “Mungú naa mukós ba/amisár áy.” ¹⁷ Tí Yesu aa tleéhh iri xu’utít yaamaá Yudea sleémeerowo, nee baraá yaamu sleémeero awa inslaawaydá’. ¹⁸ Eeharuusér Yohana iidíguú kaangwí sleémeero guri amór Yohání húp. Eeharuuseerós ar tsár gari ateét, ¹⁹ gari ya/aáw amór Yesu, kuwa yaahasi gídaabá, “Kuúng an kudá’ hardáha, laqaá heé hatlá’ un daamaán?” ²⁰ Inooín tawa dirós i hardáh tari oó’, “Yohánudá’ Baatimaamiís taa amoorók i ya/aáw i kaahi, ‘Kuúng an kudá’ hardáha, laqaá heé hatlá’ un daamaán?’ ” ²¹ Nee hamtidár kilae múk yaariír oo tiqtuuse nee oo slahhahhaá’ guna hungu/uús, nee oo neetlaame aa eér, nee taampaá yaariir niri qaytsitiyé’. ²² Iri oó’ dír mukdá’ tinda ya/aáw, “Tlawsé’, tí taa aandé’ nee taa axasé’ Yohana ti beere’, gídaabá taampu i xumiisiyá’, taqooraay i hii’imiit, múk tiqtír tsatmit ku hheehhe’eemiis, múk iawásl i axamiis, tu’u ki waaslee/atimis, nee liitlakuuse ka Ya/abtór hhó’ i alki/iit. ²³ Heé amohhoó’ a kudá’ insarehhmoó koomaaká daanduueene.” ²⁴ Mukdá’ Yohana aa ya/aáw iwa tláy, Yesu kángw Yohana guri alki/iít dír boo/ayduú múk i alé iri oó’, “Tawa baraá darmuú keeré’, maga qaytsuú eeré’? Gár taa qaytsuú eeré’ a gitsoóro, tidá’ fur’a i dingimis? ²⁵ Bar gitsorooká, ala a milá? A heé taa inqwaruú hhohhó’ ar tsiitísi? Kuungá’ a xuá’ gídaabá múk inqwaruú xiríf gu koóm, nee kudá’ diihhoár /aáy, ala baré dír i dirii’i a baraá maraá waawitá. ²⁶ Ala maga qaytsuú eeré’? Ana aarusmoó artá eerí’i? A ló’, án a kah, slám a kudá’ úr ta aarusmowo. ²⁷ Kwí an kudá’ tí kasa gooín, ‘Ga/aaweek, aníng ya/abusmooeé’ u ya/aáw geeraawók wa ale, oo loohirók ga amohhe’eés geeraawoge.’ ²⁸ Án a kah, baraá múk /ameena naa laqwali, heé úr oo Yohana gu baá/ i kaahh. Ala kudá’ niiná baraá waawuti’iimár Munguhe kun úr ta inose.” ²⁹ Muu sleémeero nee ohomuusér koódiro adoorí kawa axaás, looeemá Mungú kiri ya/án, asma kiwa baatimiís ar baatiísmoó Yohana. ³⁰ Ala múk Farisayo nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa sla’aaridár Mungú daanduuine kana sií’, asma inooín baatiísmoó Yohana kwa ya/aniká. ³¹ Aako iri oó’, “Mukú de’emaaká’ slaqsoó ngur qoomees a umós? Nee gár ki slaqamís a milá? ³² Nee gár ki slaqamís a na/’aá naa iwiitiye’ dír múk yaariír, ti didá’ wa ateetiná’ ta kaahi, ‘Filimbi ngiwa ufaahhaán, aga neti’iiká, tawa tsuunqumisaán, aga /aa/i’iiká.’ ³³ Asma Yohánudá’ Baatimaamiís niwa hardáh, i mikaátér /ayiiká, tam difaái ga wahahanká, kuungá’ a kata’, ‘Neetlaame gwaa eér.’ ³⁴ Garmoó Hee niwa hardáh, i /ayín nee i wahán, kuungá’ a kata’, ‘Ga/aawaagáy, hheehhusmoowí nee xuufutusmo, mulqumoó ohomuusér koódi nee tlakuuse.’ ³⁵ Ala sagalooár Mungú adór tar ló’ kingina laqán nee mukdá’ gaa ya/an sleémeero.” ³⁶ Heeko wák oo Farisayo Yesu guna huúw, iwa dír do’ós wa /ayin. Iri dáh baraá doó heedaáduú Farisayo, iri iwiít dír muruú /aymár i alé. ³⁷ /Ameenirka wák ar baraá gixsadá’ ar tlakuso’o, ngiwa axás gídaabá i dír /aymár i dirii’ baraá doó heedaáduú Farisayo, chupiito’ór mooyaangw ar tlaa/anoó miisli ngina húp, ³⁸ iri alaá Yesú i sihhít dír ya’aawós, i /aa/amiín. I hhirhheeraá paahhamís gawaá ya’aá Yesu, nee gi se’éngw sagós ar fitsít. I ya’aá Yésú slikiín ar mooyaangw, gi hara ma’amís. ³⁹ Heedaáduú Farisayo oo Yesu gwaa dír do’ós i huuw, adoodá’ ngiwa ár, ina baraá muunaáwós i oó’, “Heewí geera bar aarusmo, /ameenirí gu kwatimiit gaa tsaáhh gídaabá a heemá nee a heé adoomá, asma a tlakuso’o.” ⁴⁰ Yesu iri ilawaáts, iri oó’, “Simóni, gár ni kuúng i ooár wa slaa’ i deer.” Iri oó’, “Intsaahhatusúmo, ooang.” ⁴¹ Guri báy, “Heeko wák peésarós kana kiriík nee múk tsár. Oo wák shilíngi tsiire kooán, kuqá’ shilíngi mibeeri kooán. ⁴² Inooín sleémeero bu’utuwo kuwa harslaaqaát, tsaraawo giri gurtláy. Baraá mukwí tsare heé inós gu ak slaá’ a heemá?” ⁴³ Simoni iri oó’, “Án ngi slaá’ a kudá’ taa peésár úr wa gurtláy.” Guri báy, “Adoosíng taa ó’ i ganá’.” ⁴⁴ Iri warqáy amór /ameenidá’, Simoni gway báy, “/Ameenirí a ga/eéra? Án nina baraá do’ók i dáh. Kuúng ma’aá ya’aaeé’ ngir slawawa/aas ngaa hanisiká, ala /ameenirí ya’aaeé’ ngaa hhirhheeriwós i taxamaamís, giri fíts ar se’éngw sagós. ⁴⁵ Án kuúng iga ma’asiká, ala /ameenirí iimír án niwa dáh, ya’aaeé’ gina ló’wa ma’amaamís. ⁴⁶ Kuúng sagw’eé’ ugwa di/itár slikiká, ala /ameenirí ya’aaeé’ gina mooyángw ar slík. ⁴⁷ Gawaá tihe án a kah, sla’aarirós tidaádá’ ur gan laqaqaán ar gídaabá tlakweemaawós awa yaariir kaa gurtláy. Ala heé taa tlakweemaá niiná wa gurtláy, sla’aarirós ka niina.” ⁴⁸ /Ameenidá’ gari báy, “Tlakweemaawók kaa gurtláy.” ⁴⁹ Mukdá’ nee inós taa al iwiit dír muruú /ayma, naxés ta baraá muner’ín i axwees ta kaahi, “Inósuuwí a heemá tam iwa tlakweemaá gurtlatlay?” ⁵⁰ Ala Yesu /ameenidá’ gari báy, “Haratlintaaoorók iga ba/amís. Tláw ar wayda.”

¹ Aluuwo iri hii’imiít baraá gixsaduú wa ale nee baraá aya, i Ya/abtór hhó’ alki/iit ar waawuti’iimár Mungú. Eeharuuseedá’ mibá nee tsár nee inós ti koná’, ² nee /ameenarka geeraawo neetlaame aa eér nee tiqti, kari hungu/uús. Umer’ín a Mariamudá’ ta babay Magdalene, tidár neetlaamér faanqw kawa hingeés, ³ nee Yohana harér Kusa, kudá’ daqaari’iimár Herode ki saayín, nee Susana nee awa hatlá’ awa yaariir. /Ameenadá’ inooín gina sagadiyús ar daqaari’iimar’ín. ⁴ Boo/oó yaariír oo muu iwa burumburiít, nee kudá’ ngwa axaasár aye’, awa baraá gixsadaá dimbadimbé dahhá’, ina dir’ín i oó’ ar slaqsaay, ⁵ “Heé dahaasiím ina tláy iwa dahaasiingós dahaasár ay. Iwa dahaasin dahaasiingw guna tsaafimiís. Nguwa tsaafimiisi, bahh’alé ina paáhh baraá loohír i alé, kuri kal/án nee muu, tsir/o guri /ák. ⁶ Oo hatlá’ ina paáhh gawaá tlaa/a. Niwa ti’iít iri káh asma hhapér kilá’ i káhh gawaadae. ⁷ Oo hatlá’ ina paáhh baraá laqaya’, nee laqaya’ niri al ti’iitiyé’, laqaya’ ngway tliiqiyé’. ⁸ Oo hatlá’ iri paáhh baraá hhapér hho’, niri ti’iít iri laqwaál oo wák tsiiru.” Kaangwí nguwa dir’ín i kaahi, ina tseé’ iri oó’, “Hee barnaxes iiaá axamis gi kón, i axaasi.” ⁹ Eeharuuse Yesu guri yaahás, “Gídaabár slaqsaywí a milá?” ¹⁰ Giri báy, “Kuungá’ xu’uti aga sleeré’ daanduú iidíguudá’ taa luú/ oo baraá waawuti’iimár Mungú. Múk hatlae an slaqsi’ír kaahaán, as gídaabá ta qaytsiiti makawa ár, nee ta axaasi ala gídaabá makawa tsaáhh.” ¹¹ “Nee gídaabár slaqsaay a tí, ‘Dahaasiingw a axweesantá Mungú. ¹² Kuduú baraá loohi an mukdá’ gaa axaas, aluuwo Neetlaangw nay hardáh, axweesantadá’ gari hingeés baraá muner’ine, kari sangw haratlinti’iiká tawa ba/an. ¹³ Kuduú gawaá tlaa/a an mukdá’ axweesani gaa axaas, kari ilaóh ar qwal/amaaye, ala dee/áruuín i kaahh. Haratlintaaor’ín ar deelór niina. Qoomár iiara’at birna xáy, kay máy. ¹⁴ Kudá’ paahh baraá laqaya’, an mukdá’ gaa axaas, baraá hotaine kiri tliíq nee daawitime nee daqaari’iima nee qwal/amaayér slafíngw baraá yaamu, axweesantadá’ mamuuwós gay hamaaresiká. ¹⁵ Kuduú baraá hhapér hho’ an mukdá’ axweesani gaa axaas, kari ooha hhe’eés ar munér ganaa’ nar hho’, iri laqwál ar qitla.’ ” ¹⁶ “Hee i kaahh oo tsaa’asi birnga hhe’eés da/ato, ga tuntuúk, laqaá ngiwa qaasi baraá guruú qatani. Aqo gan qaas dír geehhoo’, asma múk daraha daqaní do’ i gwa/aat. ¹⁷ “Umuúqo gaaro ar geehhooeeká i geehhoouúr, nee umuúqo gaaro ar taa luú/ ka xu’utis iri geehhoouúr. ¹⁸ “Gimsé’, iiár i qaasa hhe’eesaak, tidá’ ta axamisa’. Asma umuúqo heewo oo gár koóm ka dook, nee kudá’ gár koomaaká, tam tidá’ geeraawo i tós i xui ka hayoh.” ¹⁹ Aayoorós nee hhaeewós awa daaqaay tari amoorós káy, dirós i tseewuwto kana harslaaqaát asma muu kuwa úr. ²⁰ Kuri báy nee muu, “Aayoorók nee hhaeewók awa daaqaay ta tsee/aá wa sihhimiit, ta kuúng artá wa slaa’.” ²¹ Giri báy, “Aayor’eé’ nee hhaee’eé’ an kudá’ axweesantá Mungú axamiisá’, nee ngi tlehhiitá’ adoodá’ i kat.” ²² Looarka wake Yesu ina tsa/án nee eeharuuseerós gawaá miringamo. Eeharuuse gari báy, “Gusé’, a gayuuqá’ i waarahhaán.” Tari tláy. ²³ Tawa hi’iiti Yesu iri guú’. Baambao gay baraá tlawtí eér, miringamo naxés i hatsmuú slaa’ ma’aywo. Naxés ta baraá tsaxwa. ²⁴ Tari Yésú tleesár áy ta kaahi, “Aáko, Aáko, aga qwaaraán.” Iri tláy, fur’a gari iigahhaát, nee ma’aydá’ tsifaqamiitá’. Fur’a nee ma’aaywo nay xasliitiyé’, umuú gaaro iri xaslít. ²⁵ Giri báy, “Haratlintaaorhúng aa keér?” Tari da’ayuút, waa/oo/amo gay eér, ta kilooín axwees ta kaahi, “Heewí a heemá, kwí fur’a nee ma’aywo gi hara’ayiyiím, inooín ngu ilaiwawa/iyá’?” ²⁶ Tari ti’iít yaamaá kaahaar, yaamaá múk Gerasi, kudá’ naa Galiláyár ar qone’. ²⁷ Inós iwa aweér, nee heeko wák oo yaamuudá’ tina doogiyé’ oo neetlaame aa eér. Deelór yaarire tlaba’ gi tsitatitiiká, tam i doó hootiiká. Dír i hooti a baraá /aantu. ²⁸ Heedá’ Yesu nguwa ár iri tseé’, iri dír geeraawós i tumbarara’aát, afór ur ganara tseé’, iri oó’, “Aníng nee kuúng a milá, Yésu, Garmoó Mungú Gawtí dirií’? Un harhheehhe’eés, mi slahhe’eemisaar.” ²⁹ Adoodá’ gana oó’, asma Yesu neetlaameedá’ gaa iigahhaát iwa qutl. Asma daqtá yaarire gun aaeér, tam kun tsegaagiit ar qutúr daba’ nee ya’aawo, nee kun xumxaaxún. Muruudá’ kur tsegaagiti gun tlaqaqaat, neetlaame gun gusaasiín baraá darma. ³⁰ Yesu guri báy, “Umuuwók a heemá?” Iri oó’, “Umuueé’ a Daqa.” Asma neetlaamér yaariir guna eér. ³¹ Neetlaame Yesu guri harhheehhe’és mingiwa kwaáhh baraá bohóngw qwanaay. ³² Didaádane daqtá ur ar baynu i deer, ar ta deaaen gawaá tloomár wa ale. Neetlaame Yesu guri firiín baynuudá’ ngiwa eer. Iri ya/án. ³³ Neetlaame heedaádá’ guri geexeér, baynuudá’ giri eér. Daqtá baynu iri /ét ar ti’iingw, nay /e/eetiné’ baraá tlawi, niri qatliyé’ baraá ma’aay. ³⁴ Mukduú baynaá de’eém adoodá’ aa tleehharut kawa ár, tari diya/aát, tay iidíguudá’ alki/iít baraá gixsa nee baraá ayko. ³⁵ Muu iri tláy i kangwdá’ artá áy. Tawa hardáh dír Yesu, heedaáduú neetlaame kawa hingeés kuri didí áy, i iwiiwiit dír geerá Yésú wa ale, i tlabaawós kón nee fuquraangose. Tari da’ayuút. ³⁶ Nee mukdaádá’ kaangwí gwa ar, gari alki/iít adór heedaáduú neetlaame aa eér kura hungu/uús. ³⁷ Muu sleémeero kuduú yaamaá Gerásír daáhh, Yesu kuna firín iwa quutli, asma naa ló’wa da’ayuutiyé’. Yesu iri dáh baraá miringamo, iri tláy. ³⁸ Heedá’ neetlaame kawa hingeés Yesu guna firín gídaabá nee inós tiwa kona’. Ala Yesu guna ki/ís guri báy, ³⁹ “Kií/ amór doohúng, tidá’ ur Mungú naa kuúng i tleéhh alki/iiteek.” Iri tláy, kangwdá’ guri alki/iít baraá gixsa sleémeero, adór Yesu aa tleéhh dirose. ⁴⁰ Yesu niwa kií/, eemeé guri ilaót ar qwala/, asma geera kun daamaarán sleémeero. ⁴¹ Heeko wák ta babay Yairo nina hardáh. Inós a heé úr oo doó saaliingw. Ina tumbarara’aát dír ya’aá Yesu, nguwa harhheehhe’eemisi iwa baraá do’ós i dahi, ⁴² asma dasiirós i afkwá bohóngw i dirí’, tidá’ wák ayír’ine, nee kureeriiwós a mibá nee tsár. Yesu iwa amoodí tláy, muu guna ló’wa tliíq. ⁴³ Nee /ameenirka i deer ar tiqaaqiim kureeri mibá nee tsár ar tiqtír ubíngw tseerdu. Muruuwós sleémeero guna qwaslaarér i fák, ala oo gaa hungu/uus i kaahh. ⁴⁴ Ina alaá Yésúr ót, guri pasltá inqwaari kwatít, nee hamtidár kilae tseerduuwós niri qawiyé’. ⁴⁵ Yesu iri oó’, “Heé án iga kwatiit a heemá?” Umuúqo heewo iri oó’, “A aningeeká.” Petro iri oó’, “Aáko, múk yaariír kwí kuúng ugwa harweér nee ugwa tliíq. Kuúng mas malé kat, ‘Heé án iga kwatiit a heemá?’ ” ⁴⁶ Yesu iri oó’, “Hee iga kwatiít, asma aga tsaáhh gídaabá /uuruueé’ oo hungu/uumis i gadiyuus dír heekó wa ale.” ⁴⁷ /Ameenidá’ ngiwa tsáhh gídaabá lu/uto ti asleeraaká, nina hardát ar daaraxaay, iri tumbarara’át dír geerá Yésú i alé. Gídaabár ngusa kwatít gari ó’ dír geerá muu sleémeero wa ale, nee adoodá’ ira hara hungú/ hamtidá’ alé. ⁴⁸ Gari báy, “Dási, haratlintaaoorók iga hungu/ús. Tláw ar wayda.” ⁴⁹ Iwa dír axweesantadí kahhi, hee nina hardáh oo amór doó heedá’ úr oo doó saalíngw daáhh, i kaahi, “Dasiirók aa gwá’. Intsaahhatusmo mu tawó daawiitimisaar.” ⁵⁰ Ala Yesu adoorí ngiwa axaás, guri báy, “Ma da’ayumitaar, án haratlintiáng, inós i hungú/.” ⁵¹ Iwa dír doó i hardáh, inós nee Petro nee Yohana nee Yakobo nee baabuú na/aydá’ nee aayo kilooín tana dáh baraá do’, heé hatlá’ gwa dahaasiiká. ⁵² Muu sleémeero tawa na/aydá’ satsunqumiisi, giri báy, “Ma /aa/amiimara’, aa gwaiká, ina gú’.” ⁵³ Kuri ló’wa wa qasén, asma inooín ka xuu’ adór ira gwá’. ⁵⁴ Inós gari dawa óh, iri tseé’ iri oó’, “Dási, tláw.” ⁵⁵ Qeeruuwós gari i kií/, hamtidár kilae niri sihhít. Yesu giri báy, “Muruú /ayma ti hanise’.” ⁵⁶ Xwayliteérós gari ló’wa waa/ó/. Ala inós gana báy, “Kaangwí ló’ mu heé i ooara’.”

¹ Eeharuuseedá’ mibá nee tsár gari ateét, gari aleesleemuú i haniís nee /uuru, neetlaame sleémeero kawa hingeemisi nee tiqtuuse kawa hungu/uumisi. ² Gina ya/aáw waawuti’iimár Mungú kawa alki/iiti, nee tiqtuuse kawa hungu/uumisi. ³ Giri báy, “Baraá aaiihunge ma gaa huuwara’, hhara laqaá tlakwaay, laqaá muruú /ayma, laqaá peésa. Tam heé wák inqwar munguwa tsár wa huúw. ⁴ Doó taa i hardaté’ na hootaak ay dír yaamuudá’ ki geexeera’. ⁵ Múk kuungá’ na si’i, bar qutlá’ dír gixsadae, teerír ya’aahúng ka alí kukuá’, iwa lamabu’uungw tleehhit dir’ine.” ⁶ Tari tláy tari hii’imiít baraá ayko, ta Ya/abtór hhó’ alki/iit, nee muu kuwa hungu/uumisi umuúqo diiro. ⁷ Waawutmo Herode iidík sleémeero oo kangwdá’ aa tleehharuut nguwa axaás, iri amoqwaár. Asma múk yaariír ta kaahi, “Yohana naa baraá gwa’arár wa waasleé/.” ⁸ Bahh’alé ta kaahi, “Eliya nina ti’iít.” Bahh’alé ta kaahi, “Aarusmoó wák oo aaruuseedár qaro nina waasleé/.” ⁹ Herode iri oó’, “Yohana una saga tsaát, daxta heewí kaangós án ni axamiis a heemá? Guri artá wa slaá’.” ¹⁰ Ya/abuuseedá’ niwa kí/, muruudá’ taa tleéhh sleémeero kuri dír Yesú i alki/iít. Girira tláy ar sufa ay baraá gixsár ta babay Betsaida. ¹¹ Eemeé nguwa axás guri eehát. Giri dahi’ísi, iidíguú waawuti’iimár Mungú guri dir’ín i axweés. Kudá’ hungu/uumisuú sla’á’ giri hungu/uumiís. ¹² Looa iwa darat eeharuuseedá’ mibá nee tsár guri i daqeér guri beér, “Muksíng watliseek, as tawa ki/i baraá tla/ángw áykwí alé, dír qatuuín kawa leeleehhi nee muruú/ayma, asma diirí ti diriiaan a baraá darmuú tawo.” ¹³ Inós giri báy, “Muruú /aymár i haniisaak kuungá’.” Tari oó’, “Gár ta koomaan i káhh, aqo har mikaátér kooán nee siyoó tsár kilós. Muruú /ayma un tlaxór awána oo mukwí sleémeero i /ayi?” ¹⁴ Asma hhawaate kilooín a afi qoomár kumér kooán. Eeharuuseerós gari báy, “Muu iwiitisaak ar daqoo, umuúqo daqto muu mibeeri kooán.” ¹⁵ Adoodá’ kari tleéhh, sleémeero kiri iwiitiís. ¹⁶ Mikaáteedá’ kooán nee siyoódá’ tsár giri taataáhh, iri gawaá doorí qaytsiít, iri sluufiís, giri qasmiís giri eeharuuseerós i haniís, as kiwa múk i qasmiisi. ¹⁷ Tari /ayín sleémeero, tari aáx. Nee muruú /aymár aa meet kuna burumbuúr, katatoó mibá nee tsár kuri hatsiís parhheemaá naa meetii’i. ¹⁸ Qoomár iwa firiirin kilós ale, eeharuuseerós i didaádí dirí’ nee inose. Giri báy, “Muu iwa axweesi, mata kaáhi, án a heemá?” ¹⁹ Kuri báy, “Ta kaahi kuúng a Yohánudá’ Baatimaamiís. Bahh’alé ta kaahi a Eliya. Bahh’alé ta kaahi a aarusmoó wák nina waasleé/ baraá aaruuseedár aange.” ²⁰ Giri báy, “Kuungá’ ma katá’, án a heemá?” Petro iri oó’, “Kuúng a Krístó Mungú.” ²¹ Giri báy, “Kaangwí ló’ mu heé bawaara’.” ²² Iri oó’, “Garmoó Hee gár kuwa hariím a slahhe’eemisuú yaariír nguwa slay, nee kuwa siaasi’i nee bariisee, nee geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi, nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, nee kuri gaas, ba+l tame nay waaslee/.” ²³ Sleémeero giri báy, “Umuúqo heewo bar aní eehartá wa slaa’, gár kuwa hariím a sla’aarirós ngi gunqareesi, msalaábarós ngi gagaari umuú deelooro, aní eehari. ²⁴ Asma umuúqo heewo oo slafiingós gu ba/amisár wa slaá’ kilós alé, gu qwaarees. Nee heé slafiingós qwaareesaro gwa ya/an as aníng, slafiingós ku amohhoó’. ²⁵ Asma hee yaamu sleémeero timngi slaya, gár nguwa gaabuiya’, inós birta kilós qwaareés? ²⁶ Asma umuúqo heewo oo aní murér wa ara’ár nee axweesante’eé’, Garmoó Hee heé adoorí gus muruut, birna hardáh baraá xirfuuwós nee oo Baabá nee oo malaykér hhohho’. ²⁷ Tír ló’ án ngi kuungí oó’, ‘Muu i deer baraá kwí diirí wa sihhimita, oo baloó qatlaaká ay dír waawuti’iimár Mungú kay geerí ari.’ ” ²⁸ Alaá axweesantihe deelór dakaát iwa waaráhh, Petro nee Yohana nee Yakobo ginara tláy, iri firór áy gawaá tlooma. ²⁹ Iwa firiirin, slaqsoó gitsee/awós ina warqáy, tlabaawós nay /awakukuyé’, i miiri/iyá’. ³⁰ Múk tsár nee inós ta axwees. Mukwí a Musa nee Eliya. ³¹ Nina geehhoouiyé’ ar xirif. Ta iidíguú gwa’araarós axwees ar i boo/eesi baraá Yerusalémú wa ale. ³² Petro nee mukdá’ ti koomá’, gu’ute girira bá/. Ala niwa daarkiitiyé’, xirfuuwós kuri ár, nee mukdá’ tsár nee inós al sihhimiitá’. ³³ Qoomár mukdá’ tsár nee Yesu tiwa paraatliyé’, Petro iri oó’ dír Yesu, “Aáko, ka hhoo’ atén tawa diirí diriiaan. Isleeraá tám i tleehhaán. Oo wák a kók, kuquú Musa, kuquú Eliya.” Inós laatí gár i kaahi gaa xuiiká. ³⁴ Inós iwa adoorí kaahi, huunki nina ti’ít, giri geehhantés. Tari da’ayuút tawa baraá mahhtír huunkidí dáh. ³⁵ Afoo nay baraá huunkidá’ wa ilawáts, ar kah, “Kwí a Garmaaeé’, kudá’ naa tsawaár. Inós iiár i qaasaak.” ³⁶ Afoodá’ iwa xaslít, naxés Yesu a kilós. Inooín tari xasliít, kangwdá’ taa ár kwaa ooiiká dír heewo deeloodae. ³⁷ Looaytleérós niwa gawaá tloomár wa aweeriyé’, tina doogiyé’ nee boo/oó úr. ³⁸ Heeko wák baraá boo/aywo ina tseé’ i kaahi, “Intsaahhatusúmo, án kuúng u firiím, na/ay’eé’ areek. Asma an na/ay’eé’ oo kilós. ³⁹ Ga/aaweek, neetlaame gun aaeér. Qoomár burngwa eér in tseeamín, slám gu /aramiimís. Nee slooro i gawaá afkós wa ti’iimít. Neetlaameedá’ gu slahhe’eemís, slám gu gimeeraká, aqo ar ma/iís. ⁴⁰ Eeharuuseerók ana firiiriím ngiwa hinges, ala kaa harslaaqaát.” ⁴¹ Yesu iri oó’, “Kuungá’ múk de’emaaká’ oo haratlintaao wásl oo aa paasl, án nee kuungá’ ni al hootaatimaan ay xaylá?” Yesu heedaádá’ guri báy, “Na/aywók diirí huwang.” ⁴² Iwa amoodá’ kay, na/aydá’ neetlaame guri yaamí dáhh, guri pungahhamuúr, Yesu neetlaame gari iigahhaát. Na/aay guri hungu/uús, guri dír baabuúwós i ki/ís. ⁴³ Muu sleémeero tari waa/oó/ adór Mungú kur úr kawa ár. Muruuwí sleémeero Yesu aa tleéhh kuwa waa/oo/amór wa ara’ari, eeharuuseerós gari báy, ⁴⁴ “Axweesantí ooha hhe’eesaak baraá iiaahunge, ‘Garmoó Hee ku gawaá dabaá múk i qaas.’ ” ⁴⁵ Ala inooín tidá’ i kaahi kaa tsaahhiiká. Inooine kaa luú/ makawa tsaáhh. Yaahasto kuri da’ayuút, gídaabár axweesantadae. ⁴⁶ Kaangaani kari iimu/ún ar gídaabá, heé úr a heemá dir’ine. ⁴⁷ Yesu tidá’ taa baraá muner’ín i axweesi ngiwa tsaáhh, na/oó niiná guri óh, guri dír bihhaawós i qaás. ⁴⁸ Giri báy, “Heé na/aywí gwa umuueén ar ilaoh, heé aa ilaóh a aníng. Nee kudá’ aní ilaóh, kudá’ aníng iga ya/aaw guna ilaóh. Asma kudá’ ló’wa niiná dirhunge, an kudá’ úr.” ⁴⁹ Yohana iri ilawaáts, iri oó’, “Aáko, heé neetlaamér hingeemiís ar /uuruú umuuwók una araán. Kuri iigahhaataán asma inós nee atén ti koomaanaaká.” ⁵⁰ Yesu iri oó’, “Mu iigahhamiitara’. Asma heé kuungá’ nu tlaampa’aamisaaká, a oo gayuuhúng.” ⁵¹ Qoomár deeloorós ar kuwa gáwtí huuwi niwa tseewuúr, inós iri piíhh iwa Yerusalémú kay. ⁵² Muu gway geerí ya/aáw. Tari tláy tay dáh yaamaá Samaria, asma dirós kawa amohhe’eesi. ⁵³ Ala mukduú yaamuudá’ gwa ilaohiiká, asma adoodá’ iwa Yerusalémú kay. ⁵⁴ Eeharuuseerós Yakobo nee Yohana adoorí kawa ár, tana oó’, “Aáko, a slá’a asla kawa ateetaan, niwa gawaá doorí wa awet, mukwí nguwa qwaares.” ⁵⁵ Iri amor’ín i warqáy, giri iigahhaát. [Iri oó’, “Kuungá’ qeeruú ta eeharahada’ ugwa tsahhi’iiká. ⁵⁶ Asma Garmoó Hee naa hardahiiká muu nguwa qwaareesár ay, ala nina hardáh nguwa ba/amisi.”] Tari tláy tari quútl amór hatlá’. ⁵⁷ Qoomár tawa hi’iiti, heeko loohiro guna báy, “Án kuú u eehaár umuúqo dír ta keera.” ⁵⁸ Yesu guri báy, “Intsaawe i mar’ór koón, nee tsir/o i maray’ín koónj, ala Garmoó Hee tam dír sagós ngu i qaasi i káhh.” ⁵⁹ Heé hatlá’ guri báy, “Eeharáng.” Heedaádá’ iri oó’, “Aáko, ala ya/aám, baabuúeé’ ngu ala foól.” ⁶⁰ Guri báy, “Maweegáy múk adór tu’u tuaá muk’ín ngi foliitiye’. Kuúng tláw, iidíguú waawuti’iimár Mungú alki/iiteek.” ⁶¹ Heeko hatlá’ sleeme Yesu guri báy, “Aáko, án kuúng u eehaár. Ala, ya/aám ala haniisang, múk dooeé’ nguwa ala kángw baw.” ⁶² Yesu iri oó’, “Heé kurumoó doosla gwa oh, aluuwo iri alí qaytsiit, waawuti’iimár Munguhe gár i bui i káhh.”

¹ Aluuwo Aako awa mibeeri faanqw nee tsárk awa hatlá’ gina qaás. Giri ya/aáw tiwa tsár wa koomakona’, tawa geeraawós wa tlay, umuúqo didá’ inós i keemuú wa slai, baraá gixsadu nee amór hatlá’ aa slaá’ keemuuwo. ² Giri báy, “Bu’uungw ku yaariír, ala múk gadiyuús ku niiná. Ala gimsé’, heé qaymo loó’ firiimaak, múk gadiyeét ngu huuwi baraá bu’uungós i ale. ³ Tlawsé’, án kuungá’ nun ya/aáw adór deeloó bee/aangw baraá tla/ángw tawer i ale. ⁴ Peésa ma tlin’ír huuwara’, laqaá tlakwi’i, laqaá ya/ata’, loohiro hee mu taaqwesara’. ⁵ Doó ti data’a ta geerí oa’, ‘Wayda doohúng ngu ay.’ ⁶ Heé wayda gu koóm bir deer, wayduuhúng gu áy. Bir kaahh, wayduuhúng ni amorhúng i kii/. ⁷ Ta baraá do’dá’ wa hotá’, muruú /aymár dooín kwa /agá’ nee kwa wahaandá’. Asma heé gadiyuús bu’utuuwós i harín. Ma lolohiimara’ maraá hatlá’ i ale. ⁸ Umuúqo gixsár ti data’a burtunda ilaóh, muruú /aymár tinda geeraahúng i qaás kwa /agá’, ⁹ tiqtuusér dáw ka hungu/uumisá’, muu ku beera’, ‘Waawuti’iimár Mungú naa tseewuúr.’ ¹⁰ Umuúqo gixsár ti data’a ar tunduwa ilaohiiká, ta ti’itá’. Baraá luhuuwose bar hi’iitá’, ta oa’, ¹¹ ‘Tam teerír baraá gixsarhúng ar ya’aarén gaa leer, ngi kuukuuaán amorhúng i alé. Ala tí xuaak, ar gídaabá waawuti’iimár Mungú naa tseewuúr.’ ¹² Án a kah, deelór alhhe’eesoó yaamuuwo, gixsár Sodoma a tsiní sakwasleemar’ín ngiwa ilí oohiya’, ta gixsarihe.” ¹³ “Kiíng gixsár Korasini, nee kiíng gixsár Betsaida, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’. Asma muruú xuawaslén aa tleehharuut dirhunge, geera dír iwa tleehharuút bar baraá Tiro nee Sidoni, geera iimirihe naa qaroó hhu’u’uné’, nee gunyadu kay tsiít, tay iwiiwiít baraá da/ara as hhu’u’ungw’ín kuwa laqan. ¹⁴ Bál deelór sakwasleemaro Tiro nee Sidoni a tsiní, sakwasleemar’ín kawa ilí oohi, ta kuungane. ¹⁵ Nee kiíng gixsár Kapernaumu, xáy ti tsa/aási ay gawaá doori? Aasla’áy, tin /aytiis ay baraá múk aa qaatll.” ¹⁶ Iri oó’ dír eeharuuseerós, “Heé axweesantahúng gaa ya/án, axweesante’eé’ gana ya/án. Heé kuungá’ naa sii’, a án ina sií’. Oo aníng iga sii’, kudá’ án iga ya/aaw guna sií’.” ¹⁷ Kudá’ mibeeraá faanqwm nina ki/iyé’ ar qwala/, ta kaahi, “Aáko, tam neetlaame sleeme tina ilaiwawá/ as kuúng.” ¹⁸ Giri báy, “Án Neetlaangw ugwa ár, i gawaá doorí wa /e/eetín adór mankari. ¹⁹ Ga/aawaagáy, aleesleemu nguna haniís oo dayshe nee xeeraawe kiwa adarata’, nee /uuru sleémeero kuduú wakusmo, tam gár kuungá’ nu aw i káhh. ²⁰ Ala ma qwalala/aara’ as adoodá’ neetlaame nuwa ilaiwaawa/. Ala na qwalala/é’ as umerhúng kawa gooín gawaá dooriiwo.” ²¹ Hamtidár kilae Yesu kuri qwal/aás nee Qeeruú hhoohhoó’, iri oó’, “Án kuúng un sluufiís, Baabá, Aakoó doori nee yaamu, asma muruuwí ugwa laqaandiiká dír múk dahareemaá koóm nee fuquraangw, ala una laqaán dír na/’aá ninakw. Eeít, Baabá, asma an adoodá’ kuú kara slá’.” ²² Iri oó’, “Umuú gaaro kinga dabaaeén i qaás nee Baabuúeé’. Ala heé Garma gu xuú’ i kaahh, aqo har Baabá kilós. Slám heé Baabá gu xuú’ i kaahh, aqo har Garma kilós, nee kudaádá’ Garma xu’utisaro aa slaá’.” ²³ Yesu iri amór eeharuuseerós i warqáy, inooín kilooín giri i axweés iri oó’, “Múk amohhoó’ a kudá’ ngi ga/aawá’ tí kuungá’ ta ga/eera’. ²⁴ Án a kah, aaruusér yaariir nee waawitá arto kana slaá’ tí kuungá’ ta ga/eera’, ala kaa ariiká. Nee axaasaro kana slaá’ tí kuungá’ ta axamisa’, kari axaasiiká.” ²⁵ Aluuwo intsaahhatusmooko hara’ayár Musa ina sihhiít, Yesu guri yaahaás ar iiara, iri oó’, “Intsaahhatusúmo, adór ni laaq a adoomá ar slafíngw alhhe’eesay wásl ngur aal?” ²⁶ Yesu guri báy, “Gár taa gooín a milá baraá kitaabuú hara’ayaro? Kawa soomús, mi kát?” ²⁷ Intsaahhatusmooduú hara’ayár Musa iri oó’, “Ar taa gooín a tí, ‘Aakoó Mungúwók slaeek ar muunaáwók sleémeero, nee ar qeeruuwók sleémeero, nee ar /uuruuwók sleémeero, nee ar fuquraangók sleémeero’, nee ‘inslaawmoowók slaeek adoodá’ kuúng tir kilók sla’.’ ” ²⁸ Yesu guri báy, “Tisíng i qoón. Adoosíng na tleehheek, daqaní a sláf.” ²⁹ Inós tina laqaamisár wa slaá’ gawaá /aymi’iiwós kudá’ aa káh gídaabá awa ló’, iri Yésú adoorír malé yaahaás, “Ahaá, inslaawmooeé’ a heemá?” ³⁰ Yesu iri oó’, “Heeko wák nina Yerusalémú wa aweér, i Yeríkór káy. Kuri óh nee malguusen. Kway tlaba’ hingeés, kway muúx, gwa’ara ngiwa nakaá/ kway geexáy. ³¹ Naxés geeraharusmooko saalíngw múk Yahudi gitsee/awo nina aweér ar loohidá’. Heedaádá’ nguwa ár, iri bihhí paásl. ³² Nee heeko tlahhoó Lawi aa malé didaádí hardah, nguwa ár, aqo ina paásl sleeme. ³³ Ala heeko Samaria oo hhaytusmo, didaádá’ heedaádí dirii’i ngiwa áy, nguwa ár, guri gurtláy. ³⁴ Iri dír heedaádá’ taa muúx i tseewúy, inkaahhi’iiwós giri tseék, giri di/itár sliík, nee difaái. Guri gawaá daanduú daqwaywós i tsa/aás, guri huúw ay dír doó dahaaye, guri amohhe’eemiís. ³⁵ Looaytleérós shilingír tsár gay heeduú doó dahaayeér i haniís. Iri oó’, ‘Heewí amohhe’eemiseek, nee gár aa waarahh shilíngirí tsare, án birna kií/ ngi buú’.’ ³⁶ “Xáy, bar kuunge, baraá mukwí tame, inslaawmoó heedaádá’ malguuse aa ót a heemá?” ³⁷ Iri oó’, “A kudá’ gwa gurtlay.” Yesu intsaahhatusmooduú hara’ayár Musa gway báy, “Gím tláw daxta, kuúng sleeme adoodá’ na tleehheek.” ³⁸ Tawa hi’iiti, ina hardáh dír yaamuukaari. /Ameenirka umuuwós ta babay Marta, guri dír do’ós i dahi’íso. ³⁹ Inós i hho’ór koón, umuuwós a Mariamu. Mariamu ina dír Yésú i iwít, iri axweesantós axamís. ⁴⁰ Marta ina daawiimít gadiyér yaarire. Iri dír Yésú i daqeér, i kat, “Aáko, adoorí ka hhoóe kuunge, hho’or’eé’ án iwa gadiyér i geexeér, niwa kilooeé’ gadiyuus. Ádbaweegáy, aní alee/is.” ⁴¹ Aako gari báy, “Márta, Márta, an daawiimít nee tawa amoqwaqwadiin asma muruú yaariír. ⁴² Ala gár slahhaa’ a wak kilós. Mariamu gana tsawát tidaádá’ hhoo’, tidá’ ta hingeesiiká dirose.”

¹ Yesu iwa dirká wa firiirin, firooro iwa hhe’eés, kuri báy nee eeharusmoowós oo wák, “Aáko, atén ti intsaahhatis firooro, adoodá’ Yohana eeharuuseerós ngira intsaahhatís.” ² Yesu giri báy, “Qoomár bar firiiriindá’, an oa’, ‘Baabuúrén [oo baraá doorí dirií’], umuuwók i xirfuuti, waawuti’iimarók ni xeer, [Adór kuú ta sla’ i tleehharut baraá yaamuuwo, adór baraá dooriiwo ira tleehharút.] ³ Muruú /aymaarén umuúqo deelooro hanmiisang. ⁴ Tlakweemaarén gurtlaweek, asma atén sleeme umuúqo heewo oo iinarén koóm un gurtlatlawaán. Nee atén miti baraá iiara’aduú uhisar, [ala atén ti’ba/amis Kuduú tlakusmoowo].’ ” ⁵ Giri báy, “Heeko wák i deer oo mulqumoó koóm. Heewí ina daqáy dír doó mulqumoowós xweeraá dakingo, iri oó’, ‘Mulqúmo, gám u kiriík mikaátér tame, ⁶ asma dahaaymooeé’ oo mulqumo naa hardáh. Nee inós i aa’aá daahh, ala án gár ni geeraawós i duux i káhh.’ ⁷ Xáy, ka ga/eera’, heeduú baraá do’ mi oo’? I oói, ‘Án mi daawitimiisar, Aníng tleemu ngu aleeslawaaká ngiwa haniisár aw, asma aníng nee na/’iieé’ aga qaataán, slám piindo kaa qaroó hatsiís.’ ⁸ Án a kah, ala tam tleemu ngu slaiikahe ar ngiwa haniisár ay as tawa mulqumoowós, ala heedaádá’ iwa kumiiti firooro, in tláy nee gay haniisár áy hariímaarós tidá’ inós i slai. ⁹ “Aníng daxta kuungá’ nun baw, ‘Firiiriimé’ nee kuungá’ tundu qáy, leelehhiitaak nee kuungá’ a sleerá’, ateetimé’ afér maráy wa ale, nee piindo ka duux.’ ¹⁰ Asma umuúqo heé firiiriím, ku qáy, nee kudá’ leelehhiít, ga sláy, nee kudá’ afkuú doó wa ateetiím, piindo ka duux. ¹¹ Asma baraá tla/angwhunge baabá i deéro oo na/aywós [gu tlaa/anoó i haniís, mukatmo burngwa firín? Laqaá] siyó burngwa firín, dayshimo gu haniísi? ¹² Laqaá bar qanhhi gaa firín, gár i haniisi a xeerángo? ¹³ Ala kuungaásingá’ tlakw muruú hhó’ u xuá’ kuwa na/’iihúng i hanmisa’. Xáy, Baabuúduú gawaá doorí dirií’ i ak waaraáhhiíke Qeeruú hhoohhoó’ nguwa haniisi dír kudá’ ngu firiiriima’a.” ¹⁴ Yesu neetlaamér hee gwa afa qwaares gana hingeés. Nee neetlaameedá’ nguwa geemeér, heedá’ iri ilawaáts. Muu iri waa/oó/. ¹⁵ Ala múk hatlá’ iri oó’, “I neetlaamér gusiisín ar /uuruú Beelsebuli, kudá’ úr oo neetlaame.” ¹⁶ Múk hatlá’ layár gawaá dooraá daahh gana dirós i leelehhiít, as kuwa iiara’ari. ¹⁷ Yesu tidá’ ta baraá muner’ín i axweesi gari tsaáhh, giri báy, “Umuúqo waawuti’iima birti kilós tlaampa’aamís, waawuti’iimarí aqo in hhitirút. Nee múk doó wák barnaxes ti kilooín tlaampa’aamiis, múk do’dá’ aqo tin paraatl kilooín ale. ¹⁸ Neetlaangw sleeme barnaxes ti kilós i slaaqw, waawuti’iimarós adór ir sihhit a adoomá? Asma kuungá’ a kata’ aníng a neetlaamér hingeemiís ar /uuruú Beelsebuli. ¹⁹ Ala barnaxes aníng neetlaame a hingeemiís ar /uuruú Beelsebuli, mukhúng gár ngir hingeemisi a milá? Ala gawaá adoorihe mukhúnguú kilá’ kuungá’ nus kwasleemuut. ²⁰ Ala barnaxes aníng neetlaame a hingeemiís ar /uuruú Mungú, waawuti’iimár Mungú naa amorhúng i hardát. ²¹ “Heé /uuruú koóm oo xooslaarós ar slaqwara gaa amohhe’ees, bir do’ós xún, muruú do’ós sleémeero ku amohhoó’. ²² Ala heé /uuruú koóm birna hardáh oo inós gu baá/, guri /awa/awín gurir baa/, xooslaarós ar slaqwara sleémeero gari hayoh, tidá’ geeraawo ir hhawati’iimisi dír do’ose, nee muruudá’ sleémeero i dirós wa hayohi guri qasmiis. ²³ “Heé barte’eén i diriiaaká, kwí a kudá’ án iga sii’, nee kudá’ burumburiimaaká dinkwa nee aníng, inós in tsaafimiis.” ²⁴ “Neetlaame bar hee ngwa geemeér, aqo in tleér, in harweeririín baraá yaamaá kaaháará’ wa ale, as dii ngiwa leelehhit ar i hungu/us. Ala bar dii ngaa sleeriiká’, aqo in o’, ‘A kií/ amór dooeé’ kudá’ ni daahh.’ ²⁵ Barnaxes aa hardát, do’dá’ gwa aán gídaabá kwa fiíts, nee kwa parootuús. ²⁶ In tleér, neetlaamér hatlá’ faanqw gan léhh, ar ak tlakw inós ba/a. Heedá’ nguwa eer, tay al amoorós wa hoot. Nee tlehhemuú heewí in ak tlakúy ló’wa ale ta kuduú geera ba/a.” ²⁷ Yesu /aymi’iiká’ ooaro ngiwa hhe’eés, /ameenirka wák baraá dinkwadae ina tsé’, iri ó’, “Heé amohhoó’ a aayoodá’ kuúng ugwa laqwal nee ugwa du’umis.” ²⁸ Ala inós iri oó’, “Geera tsiní bar kat, ‘Múk amohhoó’ an kudá’ axweesantá Mungú ngi axamiisá’ nee ngi ilaohiimá’.’ ” ²⁹ Boo/aydá’ sleémeero qoomár iwa burumburiít dír Yésú i alé, Yesu iri oó’, “Mukú de’emaaká’ a múk tlákw, asma a múk layár leelehhiít, ala layár ta laqan i káhh, aqo har layár Yona kilós. ³⁰ Asma adoodá’ Yona ira laya tleehhiít dír múk Ninawiro, Garmoó Hee sleeme in laya tleehhiit dír mukú de’emaakae. ³¹ Bál deelór sakwasleemaro waawuto’ór basa in sihhít dinkwa nee múk de’emaaká’, nee inós gin sakwasleemút as tlakweemaaín. Asma inós amór saaw ngina wa tleér, as sagalooár Sulemani ngiwa axaasár eer. Ala diirihe heé úr i deer oo Sulemani gu baá/. ³² Slám bál deelór sakwasleemaro múk Ninawi i sihhiit dinkwa nee múk de’emaaká’, nee múk de’emaaká’ kway sakwasleemuut as tlakweemaaín nee múk Ninawi. Asma múk Ninawi ina hhu’u’ún axweesantá Mungú tidá’ Yona aa alki/iít ngiwa axaás, ala diirihe heé úr i deer oo Yona gu baá/.” ³³ “Hee i kaahh oo tsaa’asi ga daá/ nee gari qaas dír geetlaákw i alé, laqaá ngiwa tuntuuki ar xooslmo. Ala aqo gan qaas dír geehhoó’ i alé as múk daráh gwa/ateema ngiwa ari. ³⁴ Tsaa’astá slaqwa a ila. Ala bar iltók ka hhoo’, slaqwtók sleémeero i gwa/atamaayér koón, ala iltók bar ka tlaakw, slaqwtók sleeme i gíp. ³⁵ Ala ti al qaytsit, dooqa gwa/ateemaá baraawók i diriiá’ a gwa/ateemaawooká, ala an giwti. ³⁶ Ala slaqwtók bar gwa/atamaayeero i háts, tam dír giwtír koom i káhh, daqaní slaqwtók sleémeero i gwa/át, adoodár tsaa’asi ir gwa/at amoorók i alé ar gwa/atamaayeerós.” ³⁷ Yesu qoomár axweesanto iwa hhe’eés, heeko wák oo Farisayo Yesu gway dahi’ís iwa amór do’ós i hardahi as muruú /ayma. Iri dáh iri iwiít dír muruú /ayma. ³⁸ Heeduú Farisayo adoodá’ ngiwa ár, ina waa/oó/ asma Yesu daba’ gaa hamaatliiká qoomár /aymaaro. ³⁹ Aako iri oó’, “Kuungá’ múk Farisayo daanduú isaangi nee oo qware/amo in hamtlitá’, ala baraahunge gár aa hats a malgu’uuma nee tlakweema. ⁴⁰ Kuungá’ a daktana. Mungúdá’ daanda gwaa tleehh, a kudá’ baraá gura’ gaa tleéhhiíke sleeme? ⁴¹ Ala tidá’ sleémeero ar baraá isaangi nee qware/amo hanmiisaak dír narkuute, nee mura’ sleémeero dirhunge daqaní ku hhohhó’. ⁴² “Kuungá’ múk Farisayo, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’. Asma ilahhooár manákw nee sugdáyp nee da’awemo sleémeero awa naanú in duxuundá’, oo wák baraá mibaango tawa oo Mungú, amorqaáqae gan’amu nee sla’aarír Mungú aga meeré’. Gár tunduwa hariím a tír geera an tlehhá’, dinkwa nee tír tsár sleeme. ⁴³ “Kuungá’ múk Farisayo, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’, asma gár kuungá’ ta sla’a’ a an iwitá’ dír kiteeraá geera baraá maraá saaliingo, nee tunduwa laawe’eemisi dír boo/oó muu kuwa úr. ⁴⁴ A tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’, asma kuungá’ a slaqás nee /aantu, kudaádá’ awa getlakw, nee múk gawaadár waraáhh gár i xui i káhh.” ⁴⁵ Heé wák baraá intsaahhatuusér hara’ayár Musawo iri oó’ dír Yesu, “Intsaahhatusúmo, gawaá axweesanaysíng ta kata, kuúng baré atén sleeme tin tsi’imís.” ⁴⁶ Yesu iri oó’, “Tam kuungá’ intsaahhatuusér hara’ayár Musa sleeme, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’. Asma muu un huuwá iiloó i tsa/amisá’, ala kuungá’ kilá’ huuwadá’ i kwatimita’aaká ditsaahunge. ⁴⁷ A tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’, asma kuungá’ a /aantaá aaruusér parootusá’, aaruuseedá’ taa tsuú/ nee baabi’iihúng. ⁴⁸ Gawaá adoorihe an lamabu’uundá’ nee ana ya/aandé’ gadiyeédár baabi’iihúng. Asma inooín aaruuseedá’ kana tsuú/, nee kuungá’ an /aantuuín parootusá’. ⁴⁹ Gawaá adoorihe an gár Sagalooár Mungú isa ó’, ‘Ga/aawaak, aníng aaruuse nee ya/abuuse an ya/aáw amor’ín i alé, nee inooín kin tsuu/ bahh’alé, nee bahh’alé kin gusiisín,’ ⁵⁰ as tseerér aaruuse sleémeero ar aa ku’ut iimír iimu/úngw yaamuú wa ale, kawa iinuusi dír múk de’emuukí alé, ⁵¹ iimír tseerér Habili tam tseerér Sakaria sleeme, kudá’ taa gaás geerá meésaadá’ baraá matla/ángw Doó Mungú i dirii’. Án a kah, tí sleémeero ka gawaá daanduú múk de’emuukí iinuus. ⁵² “Kuungá’ intsaahhatuusér hara’ayár Musa, a tsaxwa sakwasleemarhúng kawa wa /akuta’, asma kuungá’ gweermór xu’utír mura’ aga hayoté’, ala kuungá’ kilá’ muruudá’ ugwa gaár i xui’iiká kuwa xua’, slám mukdá’ muruudá’ xu’utír wa slaá’ ugwa ila/é’.” ⁵³ Qoomár iwa ti’iít, intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo tari haratláy as kuwa yaahamiisi ar yaahamisuú yaariír, ⁵⁴ as gídaabá /aymuú kur oohi kuwa slay.

¹ Boo/oó kumér yaariír iri burumburiít tam tiri adaráh kilooín alé. Qoomaadae Yesu iri dír eeharuuseerós i axweés ala alé, gari báy, “Ti harmagahhe’ nee gár mikaáte ir sluufasluf ar múk Farisayo, gídaabárós a hhaahhafingw’ín. ² Umuúqo gaaro ar taa nahhatís ka geehhooees, nee umuúqo gaaro ar taa luú/ ka xu’utis. ³ Asma tidá’ taa katé’ baraá giwtír wa ale, ka axaas dír gwa/aát wa aleeró, slám tidá’ taa saasahhaandé’ baraá qul/áy wa ale, ka tsee’ gawaá daandeemaá maráy wa ale.” ⁴ “Kuungá’ mulqer’eé’, án kuungá’ nu baw, mi da’ayumitaara’ kudá’ slaqo ngi tsu/á’, gár aluuwo tleehhamooro i aleeslaya’ i káhh. ⁵ Ala án ngu xu’utís oo kuungá’ ta da’ayuta’. Mungú na da’ayumitaak, kudá’ aleesleemu gu koóm oo hee ngur kwahhi baraá asltá baloó gwaa’aaká, alaá gaasaro burkwa hhe’eés. Eeít, án a kah, kwí na da’ayumitaak. ⁶ “Ahaá, qawoó kooán kwa weeriísiíke ar sentír tsár. Ala tam oo wák kwa gunqareesiiká dír Munguhe. ⁷ Slám se’éngw gawaá sagerhúng sleémeero kwaa faár. Kuungá’ ma da’ayumitaara’, asma kuungá’ a tsiní ta qawoó yaarire.” ⁸ “Án a kah, heé aníng iga lamabu’un dír geerá múk wa ale, inós ku ya/án nee Garmoó Hee dír geerá malaykér Mungú wa ale. ⁹ Nee kudá’ án iga sa tlaank dír geerá múk wa ale, nee inós ku sii’ dír geerá malaykér Mungú wa ale. ¹⁰ “Umuúqo heé axweesantá Garmoó Hee gaa sii’, tlakweemaawós ki gurtláy, ala kudá’ Qeeruú hhoohhoó’ gwaa /ooslin, tlakweemaawós ki gurtlayká. ¹¹ “Kuungá’ burtunda huúw dír geerá maraá saaliingw as tunduwa sakwasleemuuti, nee dír geerá waawitá nee mukduú hara’ayár koóm, ala kuungá’ ma daawimitaara’ kawa leelehhita’ adór tir aleeslaqwa’, nee ar ta oa’ dir’ín i alé. ¹² Asma Qeeruú hhoohhoó’ kuungá’ nu intsaahhatis siiwadaádae ar hariim ooaro.” ¹³ Heeko wák baraá boo/aydaádae iri oó’, “Intsaahhatusúmo, hhiyaaeé’ ádbaweek gídaabá aalir’eé’ ngiwa qasiisi.” ¹⁴ Yesu iri oó’ dirós i alé, “Aá hee, heé án iga qaas a heemá tawa har’ohusmo dirhunge, laqaá daqaari’iimarhúng ngiwa qasmiis?” ¹⁵ Yesu giri báy, “Qaytsité’, ti harmagahhe’, ma múk qahuuse tleehhitaara’. Asma daqaari’iima tam ka yaariír dír heewo, i slafíngw hupká.” ¹⁶ Yesu slaqsaywí guri dir’ín i oó’, “Qaymór heeko daqaarmo ina ló’wa hamát. ¹⁷ Iri kilós oó’ baraá muunuúwós i alé, ‘Adór ni laaq a adoomá? Asma dír balangw’eé’ nguy qaas i káhh.’ ¹⁸ Aluuwo iri oó’, ‘Adoorí an tleéhh. Kuuntáy’eé’ un feé/, kuuntoó ak urén nguri tleéhh. Nee balangw’eé’ sleémeero ngway baraadí qaás nee muruueé’ oo hatlá’ sleeme.’ ¹⁹ Daqaní nay kilooeé’ oo’, ‘Balángw yaariír u koóm oo ni /aay kureeraá yaarire, nee muruú hatlá’ sleeme. Aníng daxta an iwiwiít, an /ayiím, an wahaám, an qwalalaá/.’ ²⁰ Ala heé aáng kuri báy nee Mungú, ‘Kuúng a daktani. Xweeraká’ laarihe kuúng a gwá’. Nee muruudá’ taa amohhe’eemaamís oo heemá?’ ²¹ “Múk daqaari’iimár baraaká’ yaamaá leelehhiít, nee laatí inooín dír geerá Munguhe gár ta kon i káhh, alhhe’eesoó slafingw’ín a adór slafíngw heewí.” ²² Yesu eeharuuseerós gari báy, “Gawaá adoorihe, án a kah, ma daawimitaara’ as slafingwhúng, tawa kata’, ‘Ma /ayaán?’ laqaá slaqoohunge, tawa kata’, ‘Ma tsiitaán?’ ²³ Asma slafiingw a gár afhhamít ta muruú /aymaaro, nee slaqwa a gár afhhamít ta tsitaywo. ²⁴ Xwa’aro ga/aawaak, i dahasiindaaká, slám i buu’uundaaká, quuroó ta kon i kaahh, tam kuuntáy sleeme. Ala Mungú ga /aymiis. Kuungá’ a ak tsiní ta tsir/ooro. ²⁵ Hee i deéro dirhunge oo slafiingós doogaro gu aleesláw tam har qoomár niina, tam ti daawiitimisi? ²⁶ Ala bar kuungá’ gár niina ar tlehhemko ta aleesleera’ i káhh, kuungá’ mahar daawiimitá’ as muruuwí hatlá’ wa ale? ²⁷ /Ayo ga/aawaak, i gadiyusaká, slám i hhutlitaká. Án a kah, Sulemani, tam daqaarmoowo ló’wa ale, inós aa tsiitinká ar hhoohhooari adór /ayorír alé. ²⁸ Ala bar Mungú /ayór yaamaá tawór wa ti’imiit gan tsiitimiis, ar laarí dáw nee matlo kari kwaahh gawaá ufú xwaansláy, xáy, kuungá’ nu ak tsiitiísiíke? Kuungá’ mustundu haratlintaao niiná. ²⁹ “Kuungá’ ma leelehhiitara’ gár ta /aga’ laqaá gár ta wata’, slám ma daawimitaara’. ³⁰ Asma múk xoordu tí sleémeero gan leelehhiit. Ala Baabuúhúng ga xuu’, gídaabá tí adór kuungá’ kar sla’á’. ³¹ Ala waawuti’iimár Mungú na leelehhiitaak, nee Mungú muruuwí sleémeero ngu dirhúng i haniis sleeme.” ³² “Ma da’ayumitaara’, kuungá’ awa daqtá niina. Asma Baabuúhúng gaa slaá’ waawuti’iimadá’ ngiwa haniisi. ³³ Muruudá’ ta koonda’ weerisaak, nee peésadá’ ta sleera’ ka hanisá’ dír narkuute. Sandadaá qaruwa’aaká hiriitaak, daqaari’iimarhúng qaasaak gawaá doori, didá’ iwa baloó /aaruuraaká, didár fisusmo iwa hardihiiká, nee babi ngiwa hhitiindaaká. ³⁴ Asma didár daqaari’iimarhúng i diri’, an didá’ munerhúng sleeme i diri’.” ³⁵ “Masók aga siinootiindé’ nee tsaa’asayhúng masók i gwa/aat. ³⁶ Nee kuungá’ masók a adór múk aakooín daamaaraám oo ni amór doó aakoó duuxór wa kií/. Nee qoomár binda hardáh nee bir ateetín, inooín piindo kawa adaá duuxi. ³⁷ Múk amohhoó’ a sagadiyuuseedá’ aakooín binda hardáh ngiwa dala’amaayér i ay. Án a kah, inós in siinootín, nee sagadiyuuseedá’ gari dahi’is dír muruú /aymár i alé, gari muruú /aymár i qasmiis. ³⁸ Inós binda hardáh xweeraá amsiwo, laqaá xweeraá dakiingo, sagadiyuuseerós binga adoodí áy, sagadiyuuseedá’ a múk amohhoó’. ³⁹ Ala tí haraxuaak gídaabá, heé do’ loó’ geera birngi xui siiwár fisusmo do’ós nguwa gaasi, fisusmoodá’ geera pa/aangw gu slayká ar do’ós nguwa gaasi. ⁴⁰ Ala kuungá’ ti amohhe’ese’, asma Garmoó Hee ni hardah siiwár kuungá’ kuwa haraxuaa’aaká.” ⁴¹ Petro iri oó’, “Aáko, slaqsaywí nguna atén kilootén i ói, laqaá tam dír muu sleémeero ugwa ó’?” ⁴² Aako iri oó’, “Sagadiyusmoó inkihhmuúq koóm nee oo sagaalooár koóm a gaalá, oo aakoowós i qaasi gawaá daanduú sagadiyuuseerós sleémeero, as muruú /aymar’ín nguwa hanmiisi qoomár hariima. ⁴³ Heé amohhoó’ a sagadiyusmoodá’ adoodá’ ga tlehhiít, nee aakoowós gway adoodí áy. ⁴⁴ Án a kah, aakoowós gu qaas daanduú muruuwós sleémeero. ⁴⁵ Ala i ya/aán sagadiyusmoodá’ iwa ooi baraá muunuúwós i alé, ‘Qaytsiít, aakooeé’ ki/imawo ni tliik.’ Ala tí ooaro binga hhe’eés, sagadiyuuseedár hhawaate nar /ameena gari muxtár áy. Inós iri /ayín nee iri wahán nee iri ooniit. ⁴⁶ Sagadiyusmoó adoorí ga tleéhh, ku adoodí áy nee aakoowós baalár inós aa haraxuiiká, nee siiwár i xuiiká. Nee inós kuri tlaaq nee kuri qaas dinkwa nee mukduú inkihhmuú koomaaká. ⁴⁷ “Nee sagadiyusmooduú sla’aarír aakoowós gaa xuu’, inós tay amohhe’eesiiká, laqaá slám gaa tleehhiiká tidá’ aakoowós i slai, inós ku muux kángw kilá’ wa ale. ⁴⁸ Ala sagadiyusmoodá’ tidár muxtár wa hariim gaa tleehh, asma ngiwa xuiiká, inós muxtaaros ka ureeká. Kudá’ muruú yaariír gwa slay, ar dirose ta slai ka yaariir. Kudá’ taa muruú yaariír i saayín, inós kuqo iinuus muruú yaarire.” ⁴⁹ “Aníng nina hardáh asla ngiwa huuw baraaká’ yaamu. Alók geeraawo masók ina qaroó ót. ⁵⁰ Ala baatiísmo u sláw oo tir baatisi. Hamí aníng a baraá slahha’amká yaariír i dirií’ ay dír i boo/i. ⁵¹ Xáy, kuungá’ ka xua’, aníng nina baraaká’ yaamí hardáhi as wayda nguwa huuw? Aasla’áy, a adoosingeeká, ala gár naa huúw a wakaari. ⁵² Asma iimír hamí baraá doó múk kooane, mukdá’ kooán ti wakaawaak. Awa tám i awa tsár tlaampa’aamisiyá’, nee kudá’ tsár i kudá’ tám tlaampa’aamisiyá’ sleeme. ⁵³ Baabá garmaawós gu sii’, nee garma baabuúwós gu sii’. Slám aayo dasiirós ga sí’, nee dasi aayoorós ga sí’. Aayo harér garmaawós ga sí’, nee harér garma aayór hhawaatuuwós ga sí’.” ⁵⁴ Yesu iri oó’ dír múk i alé sleeme, “Kuungá’ hunkoó laweei bura aandé’ a kata’, ‘Tluwaay ni hardah.’ Ala adoodá’ iri qo tleehharút. ⁵⁵ Nee bar looa kinga tawó kwaáhh matlatleero, kuungá’ a kata’, ‘Laarí siiree/i ka hatlá’.’ Ala adoodá’ iri qo tleehharút. ⁵⁶ Kuungá’ a hhaahhafuuse. Kuungá’ doori nee yaamu i tsatsahhaandá’, ala tí tleehharumiit de’emaaká’, gídaabárós mas tsatsahhaanda’aaká?” ⁵⁷ “Ala kuungá’ kiloohúng mas waagwedita’aaká tidá’ ganaa’? ⁵⁸ Nee sakwasleemusmoowók ti axweesani axase’ ar gaanslaay, qoomár tawa dinkwár i kahha’ baraá loohiro, tawa doó sakwasleemár keera’, as sakwasleemusmoowók muwa huúw amór doó sakwasleema, doó sakwasleemaro kuúng turi malé haniis dír askaarmoó i alé, inós kuúng uri dahaas baraá doó tseegamo. ⁵⁹ Án a kah, a baloó ti’itaká baraadae ay dír heelmooduú alhhe’eesaay kway bu’.”

¹ Qoomaadár kilae mukko nina hardáh, iidíguú mukko Galilaya guri oó’ dír Yesu, adór Pilato ngura tsuú/ qoomár inooín tawa hikwaá ilahhooár duxun amór Mungú, tam tseerer’ín tiri aleedók nee tidár hikwa. ² Yesu giri báy, “Mukduú Galilaya oo taa adoosír tsuú/ kuungá’ ka xua’ an ak múk tlákwe ta múk Galilaya kuduú hatlá’ sleémeerowo? ³ Aasla’áy, a adoosingeeká. Ala kuungá’ bar hhu’u’uunda’aaká, a qwadá’ adoosír kilár alé. ⁴ Laqaá mukdá’ mibá nee dakaát, kudá’ doó gawtí tleér aa i huú’, giri tsuú/, dír Siloamu, kuungá’ ka xua’, mukdá’ a ak múk tlákwe ta kuduú hatlá’ oo Yerusalemúr i diriia sleémeero? ⁵ Aasla’áy, a adoosingeeká. Ala kuungá’ bar hhu’u’uunda’aaká, a qwadá’ adoodár kilár alé.” ⁶ Yesu giri slaqsaywí báy, “Heeko wák i xa’anoó /aantsír kón, oo taa dahaás baraá qaymoorós ar xaaiikaari ta babay misabiíbu. Ina tláy iri na/’aá leelehhituú áy gawaawós i alé, ala gaa slayká. ⁷ Iri oó’ dír heé qaymoodár misabiíbu ga amohhe’emamiís, ‘Ga/aaweek, kureeriká’ tamaawo nin na/’aá leelehhituú aa’áw gawaá /aantsírí aleeró, ala gár ni slaaslaw i káhh. /Aantsírí tsateek. Gár yaamu ngihar hhitiin tawó alé a milá?’ ⁸ Ala heé qaymoodár misabiíbu ga amohhe’emamiís iri oó’, ‘Aáko, kurkí malé maweek. Án a kakaanuús nee a xaw’í qaás. ⁹ Bar na/’ii ngaa laqwál aluuwo, ka hhoo’. Ala bar ngaa laqwaliká, daqaní ka tsát.’ ” ¹⁰ Bál deelór hungu/umaawo Yesu ina intsaahhatimís baraá doó saaliingo. ¹¹ Nee /ameenirka didaádae i deer ar neetlaamér koom. Inós neetlaameedá’ iimír ngiwa eér kureeri a mibá nee dakaát. Neetlaameedá’ gari qwambitisa hhe’és, slám inós gan’aasaro ti aleesleeraká. ¹² Yesu ngiwa ár, gari ateét kari báy, “Aáyo, kiíng taa gweér baraá slahha’amaayeerók tisinge.” ¹³ Yesu dabaawós giri gawaá /ameenidá’ i qaás. Nee inós iri ganá’ hamtidár kilae, Mungú guri xirfayeemís. ¹⁴ Heedaáduú úr oo doó saaliingw iri buúhh, asma adoodá’ Yesu /ameenidá’ ngiwa hungu/uús deelór hungu/umaawo, iri oó’ dír boo/aydá’, “Deelo lahhoó’ ar gadiyeét i deer. Hardaharé’ gawaá deeloodá’ lahhooe, kuungá’ tunduwa hungu/uumisi, ala a bál deelór hungu/umaawooká.” ¹⁵ Aako iri oó’ dír heedá’ úr oo doó saaliingw, “Kuungá’ a hhaahhafuuse. Umuúqo heewo dirhunge awuuwós laqaá daqwaywós gu duúxiíke baraá matla/aangw nguwa wahaasár ay deelór hungu/umaawo. ¹⁶ Ala /ameenirí ar xwaylár Abrahamu, inós Neetlaangw gaa tseék kureeri mibá nee dakaát, ala inós i hariíndaáke kawa gweeri baraá tseegamoorihe bál deelór hungu/umaawo.” ¹⁷ Qoomár iwa axweesi, kudá’ sleémeero inós ngu tlaampa’amisá’ kiri mureekeés. Ala boo/aay sleémeero iri qwalalaá/ asma muruuduú waa/oo/amo sleémeero oo Yesu aa tleéhh. ¹⁸ Yesu iri oó’, “Waawuti’iimár Mungú gár kara slaqamís a milá? Laqaá án gár ngir slaqtis a milá? ¹⁹ Gár kara slaqamís a ilmoó xa’anooko ta babay haradaáli. Hee guna dahaás baraá qaymoorós. Niri ti’iít, iri xa’anoó úr tleehhiít, nee tsir/o maray’ínr giri gawaá haleemiiwós i tlehhít.” ²⁰ Iri malé oó’, “Waawuti’iimár Mungú gár ngir slaqtis a milá? ²¹ Kana slaqás nee gár mikaáte ir sluufasluf, ar /ameeni aa qás baraá puuruú oo har afi qoomár deebedaá tsár, tam puuruúdá’ sleémeero iri sluúf.” ²² Yesu ina waaraáhh ar baraá gixsadu nee aya, iri hara loohi intsaahhatimís qoomár iwa aaiiwós kay Yerusalemúy alé. ²³ Heeko wák Yesu guna yaahaás, “Aáko, múk ba/ám ku niináwe?” Yesu iri oó’, ²⁴ “Ilakaaharu tleehhaak tawa data’ ar afkuú iiraákws. Asma án a kah, awa yaariir dahmu ngu leelehhiyá’, ala ngu aleeslay’aaká. ²⁵ Qoomár heé do’ loó’ bira tláy, afkuú do’ burngwa tseék, kuungá’ tari sihhitá’ tsee/aá wa ale tawa ateetiinda’ tawa kata’, ‘Aáko, do’ gweereek.’ Nee kuungá’ nuri bay, ‘Amór ta dahha’ aníng a xuaaká.’ ²⁶ Kuungá’ kuri beera’, ‘Ana al/ayiimaán nee ana alwahamaán dinkwa nee kuúng, nee kuúng an intsaahhatimaamís baraá yaamuurén wa ale.’ ²⁷ Inós kuungá’ nuri bay, ‘Amór ta dahha’ aníng a xuaaká. Quutlé’ dir’eene kuungaásingá’ sleémeero awa tlakuuse.’ ²⁸ Qoomár Abrahamu nee Isaka nee Yakobo nee aaruuse sleémeero bira aandé’ baraá waawuti’iimár Mungú i alé, nee kuungá’ tunduri tsee/áy kwaahh, qoomaadae kuungá’ tari /aa/amiindá’, tari /atlaá /agá’. ²⁹ Muu nin hardah oo da/aáw daáhh nee /uwawo, nee oo /iikwaá daáhh nee basko, nee inooín tari iwiit dír muruú /ayma baraá waawuti’iimár Munguhe. ³⁰ Nee baraá kuká’ awa alaá har’a, bahh’alé ta geerí waaraahh. Nee baraá kudá’ geerá har’a, bahh’alé ta alhhe’eesáy kii/.” ³¹ Siiwadár kilae Yesu kuri i daqáy nee múk Farisayo, kuri báy, “Quútl diirihe, amór hatlá’ i tlaweek, asma Herode inós i kuúng gaasár wa slaa’.” ³² Yesu giri báy, “Tlawsé’, intsangwdá’ adbawaak gídaabá, ‘Qaytsiít, laarí nee matlo aníng a neetlaamér gusisiím, nee tiqtuuse ngiwa hungu/umiis. Ala bál tám gadiyér’eé’ a boo/eés.’ ³³ Slám gár án iwa hariím a an kumiít aaiieene laarí nee matlo nee balooqawo, asma i ya/aandaaká aarusmo kuwa dír hatlá’ i gaasi, aqo har baraá Yerusalemu. ³⁴ “Yerusalemu, Yerusalemu, kiíngadá’ aaruusér tsu/a/iim, nee kiwa tlaqwaqut ar tlaa/e kudá’ tinda amoorók ya/aáw. A sagaáwa magá’ án mukók nguwa burumburtá wa slaa’, adoodár koonki tsiioorós ngir burumburariin baraá hhaampi’iiwós, ala kuungá’ aga ya/aandi’iiká. ³⁵ Qaytsité’, Mungú doohúng gwa geexáy. Án a kah, aníng i baloó aanda’aaká daxta ay dír ti oa’, ‘I xirfuuti kudá’ hardáh ar umuú Aako.’ ”

¹ Looarka wake Yesu ina /aymár áy dír doó heeko úr oo múk Farisayo, bál tawa deelór hungu/uma. Eemeé gu hara gigidiín. ² Heeko sibaaruú koóm i didár geeraawós. ³ Yesu intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee múk Farisayo giri báy, “Hungu/umisuú muu ku hhoóe deelór hungu/umaawo, laqaá ku hhooeeká?” ⁴ Naxés taa xasliít. Yesu iri heedá’ taataáhh, gway hungu/uús, guri báy, “Quútl.” ⁵ Nguwa hhe’eés giri báy, “Dír kuungane hee i deéro oo bartaxes daqwaywós laqaá awuuwós bira /eét baraá hhalaangw, oo gu duuxaaká hamtidár kilá’ wa ale, deelór hungu/umaawo?” ⁶ Inooín axweesantí warqeesaro kaa aslayká. ⁷ Inós ngiwa tsaáhh adór mukdá’ taa dahi’ís ir kiteeraá hhó’ tsawdiiti, giri i axweés ar slaqsaay iri oó’, ⁸ “Kuungá’ burtunda dahi’ís nee heé duuxuuxuúm, kiteeraá hho’ awa taa i iwita’ mi tsawdiitara’. Wane, múk ta ak ilaiwawa/i ta kuungane i deer oo ta daamaran. ⁹ Heedá’ do’ loó’ oo kuungá’ naa dahi’is tsaraawo, birna hardáh nuri bay, ‘Kiteeriisíng geexawaak, mukwí ngi i iwiiti.’ Daqaní kuungá’ tawa iwtanángw eera’ amór kiteeraá waaqa’atiitá’, ka slasla/aar. ¹⁰ Bar dahi’isa aga sleér, iwtanángw áw amór waaqa’atiit. Daqaní heé do’ loó’ birna hardáh, iri ooi, ‘Mulqumooeé’, qwaláng amoorír geera.’ Daqaní kuúng turi tsaahh nee mukduú hatlá’ adór tar heé ta ilaiwawa/i. ¹¹ Asma heé ti ureemiís, ku niinawees. Nee kudá’ ti niinaweemiís, ku urees.” ¹² Yesu heedaádá’ gwa dír do’ós i dahi’is guri báy, “Muruú /aymaarók bura tléhh oo tlatla/aangw, laqaá oo tsiindo, mulqeerók ma ateetaar, laqaá hhaeewók, laqaá mar’eefoowók, laqaá inslaawaywók oo daqaare, as inooín muwa dahi’isiyé’ baalár hatlae as tuwa bui. ¹³ Bar muruú /ayma ugwa tléhh, narkuute na ateeteek, nee taqooraay, nee múk tiqtír sol’omit, nee taampu. ¹⁴ Kuúng daqaní amohhooa a sleér, asma kuká’ gár ur buiya’ i káhh. Bu’utuuwók a bál waasle/uú múk gan’amká koóm.” ¹⁵ Heeko wák oo aa dír muruú /aymár i iwiit, adoodá’ ngiwa axaás, iri oó’ dír Yésú i alé, “Heé amohhoó’ a kudá’ iwiít dír muruú /aymár i alé baraá waawuti’iimár Mungú.” ¹⁶ Yesu iri oó’, “Heeko wák i deer oo muruú /aymár úr gwa tleehh, múk yaariír guri iigu’uús. ¹⁷ Qoomár muruú /ayma iwa xeér, lawaalmoowós guri ya/aáw, dír mukdá’ taa iigu’uús, nguwa ádbay gidaabá, ‘Qwalaasaré’, asma mura’ sleémeero daxta kwaa amohhe’eés.’ ¹⁸ Ala sleémeero nina si’iyé’, umuúqo heewo ar gu ila/aam gay oó’. Oo geera iri oó’, ‘Aníng qaymo aga tlaáxw, ala gár tiwa hariím an qaytsuú áw. Na’ás, án gurtlawáng.’ ¹⁹ Oo hatlá’ iri oó’, ‘Aníng awér mibaangw ar doosla aga tlaáxw, hám daxta a iiartá áw, na’ás, gurtlawáng.’ ²⁰ Oo hatlá’ iri malé oó’, ‘Aníng aga duuxuúm, daxta adoorihe án daqeemu ngu aslawká.’ ²¹ “Lawaalmoodá’ iri kií/, kaangwí guri oó’ dír aakoowós i alé. Aakooduú do’ loó’ adoodá’ ngiwa axaás, iri buúhh ló’ wa ale, lawaalmoowós guri báy, ‘Tláw ar gaanslaay baraá luhuudaá uren awa baraá gixsa, nee baraá tsirxadaá gixsa, narkuute huuwang nee taqooraay nee taampu nee múk tiqtír sol’omit.’ ²² Lawaalmoodá’ iri oó’, ‘Aáko, tisíng sleémeero naa kát aa tleehharút, tam hamí ala pa/aangw i deer.’ ²³ Aakoodá’ iri oó’, ‘Tláw, ti’iít tsee/áy alé ay baraá luhuudaá uren nee baraá irwadu, muu harhhehhe’eemisang iwa dahi baraá doó i alé, asma dooeé’ iwa hatsi. ²⁴ Asma án a kah, baraá mukdá’ taa iigu’uusi oo naa daqaykahe, hee i kaahh oo muruú /aymar’eé’ gu tsaáq.’ ” ²⁵ Boo/oó yaariír qoomár tiwa alkona’ nee Yesu, Yesu inooín giri i warqáy giri báy, ²⁶ “Hee barnaxes naa hardáh amor’eé’, nee inós bar baabuúwós gwaa aahhiiká, nee aayoorós nee hareerós nee na/’iiwós, nee hhaaeewós, nee slám inós kilós birta aahhiiká, i eeharusmooeé’ tleehhiitiiká. ²⁷ Hee barnaxes msalaábarós ga gagaariiká, nee naa aluueé’ wa eeharinká, i eeharusmooeé’ tleehhiitiiká. ²⁸ “Heé wák baraá tla/angwhunge bar doó úr oo gawtí tleér gu tleehhamór wa slaa’, a in iwiítiíke ala alé, as hariímár bu’uut ngiwa faari, as ngiwa xui gídaabá hariímár bu’uuta i deéro? ²⁹ Ala do’ tlehhemuuwo burngwa iimu/ún, nee aluuwo gway harslaaqaat alhhe’eesaro, mukdá’ sleémeero oo adoodá’ ga ár, inós kun wa qasén tari ooi, ³⁰ ‘Heewí do’ tlehhemko guna iimu/ún, ala alhhe’eesaro hám gwa harslaaqaát.’ ³¹ “Laqaá waawutmoó wák barnaxes i slaqwarár slaa’ nee waawutmoó hatlá’, aqo in ala iwiítiíke, tiri ala alqaytsiit gídaabá inós nee múk kumér mibaangw ka aleesláya tawa slaqwi nee waawutmooduú hatlá’ oo múk kumér mibeeri tsár koóm, oo ni amorqá’ wa hi’iít. ³² Barnaxes ngaa ár gídaabá slaqwara ga aleeslayká, muu gun ya/aaw as wayda nguwa firin dír waawutmoodá’ amorqá’ wa hi’iít, dír ir amorqá’ i kahhi. ³³ Gawaá adoorihe baraá tla/angwhunge heé eeharusmooeé’ tleehhiít i kaahh, barnaxes muruuwós kudá’ sleémeero i kon ngwa geexayká.” ³⁴ “Diwi ka hhoo’. Ala diwi maamahhaywós bira faák, gár ki qaasi a milá ar iwa maamahh? ³⁵ Hhape ga sangw gaa wa bu’uká tam ufú xwansláy. Aqo kan kwaahh tsee/aá tawór i alé. Hee barnaxes iiaá axamis gi kón i axaasi.”

¹ Ohomuusér koódi sleémeero nee tlakuuse Yesu kuna i tseewuwúy kuwa iiár i qaasi. ² Múk Farisayo nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa tay qununuú/ ta kaahi, “Heewí mis tlakuusér dahi’iimis, slám nee inooín i al/ayiná’.” ³ Giri slaqsaywí báy, ⁴ “Heé wák baraá tla/angwhunge barnaxes bee/ángw tsiiru gu kón, bee/ír wák bira qwát, adór i laqi a idoomá? Aqo bee/ángw mibeeraá gwaleél nee gwaleél gun geexáy baraá qawo, nee iri tláy, tidá’ aa qwat gari leelehhituú áy, ay dír ngi slay. ⁵ Birnga sláy, iri qwalalaa/, gari gawaá sum’iiwós i qaas ⁶ ay dír do’. Mulqeerós gari ateet nee inslaawaywose, iri ooi, ‘Qwalala/aré’ dinkwa nee aníng, asma bee/ir’eé’ tidá’ aa qwat ngaa sláw.’ ⁷ Án a kah, gawaá dooriiwo sleeme ta adoorír qwalalaa/ as heé wák oo tlakusmo oo aa hhu’u’un, ta múk mibeeraá gwaleél nee gwaleele oo gan’amkuú koóm, oo hhu’u’uungw gu sla’aaká.” ⁸ “Laqaá /ameenír wák barnaxes i shilíngír mibángw koón, oo wák bira qwaár, adór i laq a idoomá? Aqo tsaa’asi gan dá/, do’ gway fíts, shilingmoodá’ guri leelehhít ay dír nguy sleer. ⁹ Sleemuuwo burngwa hhe’és, mulqeerós gari atét nee inslaawaywose. Giri beer, ‘Qwalala/aré’ dinkwa nee aníng, asma shilingmooeé’ kudá’ aa qwaar ugwa sláw.’ ¹⁰ Án a kah, tam malaykér Mungú sleeme i adoodár qwalalá/ as heé tlakusmo oo wák oo aa hhu’u’un.” ¹¹ Iri oó’, “Heeko wák i deer oo daaqoó tsár gu koóm. ¹² Kudá’ niiná baabá guna báy, ‘Baabá, muruuwók kudá’ aníng wa hariím qasiisang.’ Muruuwós kudí kon guri inooín i qasmiís. ¹³ Deelór niina iwa waaráhh, garmaadá’ niiná muruuwós guri dinkwár i qaás sleémeero, iri aa’aá káy baraá yaamaá saawá’. Amoodae muruuwós guri hhitaatín ar luhaá gana’a’aaká. ¹⁴ “Muruuwós sleémeero nguwa faák, giyér ur nay tleér baraá yaamuudae, inós sleeme iri waasl’amuút. ¹⁵ Inós iri tláy ay amór heeko oo yaamuudá’. Inós guri baraá qaymoorós i huúw, baynu ngiwa /aymiisi. ¹⁶ Inós qafoodá’ baynu i /ayiya’ giri ilatleeruús ngiwa qwarkós ar tsaeemisi, asma heé gwa gaár i haniis i kaahh. ¹⁷ Inós tiwa aldakuút baraá muunaáwose iri oó’, ‘Sagadiyuusér dír doó baabuúeé’ wa gadiyuus a magá’, ar gwaeemaá gixaw, nee án qwari i baraaká’ wa gaamiis. ¹⁸ A tláw, niwa amór baabuúeé’ kaw, nee ngway baw, Baabá, án aga tlakweés geerá Munguhe nee geeraawoge. ¹⁹ A hariimaaká daxta tiwa garmaawók ar ateetin. Harafaaráng amór sagadiyuuseerók i alé.’ ²⁰ Iri tláy, iri amór baabuúwós káy. “Iwa amorqá’ saáw i kahhi, kuri ár nee baabuúwós, kuri gurtláy. Baabá iri amoorós i ta’aín, guri slaqwtós i óh, guri ma’aás. ²¹ Garma iri oó’, ‘Baabá, án aga tlakweés geerá Munguhe nee geeraawoge, a hariimaaká daxta tiwa garmaawók ar ateetin.’ ²² Ala baabá lawaaleerós gari báy, ‘Inqwaarír hhoo’ huuware’ ar gaanslaay, tsiitisaak, dakós mungáy qaasaak, ya’a’ ya/atáy dahaasaak. ²³ Awuú aa wahhaar huware’, ku gasá’. Atén daqaní a /ayiimaán tay qwalala/aán. ²⁴ Asma garmaaeé’ kwí geeraawo aa gwaá’, nee hám naa waasleé/, geeraawo aa qwaár, daxta ugwa slawaán.’ Bara/ kuri iimu/ún. ²⁵ “Garmaadá’ úr i baraá qaymór i dirii’. Niwa kií/ amór doó i alé, iwa tseewúy, afór daa’aangw nee neeto gana axaás. ²⁶ Sagadiyusmoó wák guri ateét guri yaahaás, ‘Kaangwí a milá?’ ²⁷ Guri báy, ‘Hhiyaawók naa hardáh, nee baabuúwók gwa awuudá’ wahhaár i gaás, asma nguwa malé sláy iwa slafi.’ ²⁸ “Garmaadá’ iri buúhh, dahamaá baraá do’ giri sií’. Aluuwo baabá nay baraá doó wa ti’iít, gway harhheehhe’emisuú áy. ²⁹ Iri baabí ilawaáts iri oó’, ‘Ga/aaweek, án kuúng una sagadiyumamiís kureeriiká’ sleémeero, nee qoomár hara’ayarók ngiwa waaqaá’ i káhh. Ala tam deelmoó leei oo naa aní hanís i kaahh, niwa qwalala/aan nee mulqer’eé’. ³⁰ Ala garmaawók kwí niwa hardáh, oo muruuwók gwa faak dinkwa nee /ameenár tsaatuuse, ugwa awuudá’ wahhaár i gás.’ ³¹ Baabá iri oó’, ‘Garmaaeé’, án nee kuúng a dinkwa umuú deelooro, nee gár án niqo kooma a tók. ³² Ala tawa qwalala/aan nee tawa bara/aan i hariín, asma hhiyaawók kwí geeraawo aa gwaá’, hám naa waasleé/, geeraawo aa qwaár, daxta ugwa slawaán.’ ”

¹ Eeharuuseerós gari malé báy, “Daqaarmooko i deer oo daqaari’iimarós gaa heekoó i saayin. Heedaádá’ kuna dirós i sakwasleemuút ta kaahi, ‘I daqaari’iimarók hhititín.’ ² Guri ateét guri báy, ‘Kaangwí muu i kaahi daanduuwoge a umós? Xáda, faarór muruueé’ sleémeero diirí laqaamang. Asma kuúng a sangw kumitaká gadiyeésinge.’ ³ Heedaádá’ iri oó’ baraá muunaáwós i alé, ‘Adór ni laaq a idoomá? Asma daqaarmooeé’ kwí i hingeemiis baraá gadiyeérose. Doosla a aslawká. Firooro a muruumiít. ⁴ Gár ni tleehh a xuú’, asma kahhó’ bira hingeés gadiyeede, múk hatlá’ i ya/án amor’ine.’ ⁵ “Iinuusér daqaarmoowós gana ateét. Iri oó’ dír kuduú geera, ‘Gár aakooeé’ uwa iinuusi a milá?’ ⁶ Iri oó’, ‘Dahhaaroó tsiiru oo di/i.’ Guri báy, ‘Karataásirók taataahheek, mibeeraá kooán gooiimeek ar gaanslaay.’ ⁷ Oo hatlá’ guri báy, ‘Kuúng gár tuwa iinuusi?’ Iri oó’, ‘Katatoó tsiiru oo angaáno.’ Guri báy, ‘Karataásirók taataahheek,’ gooiimeek, ‘Mibeeraá dakaát.’ ⁸ “Heeduú malgusmo oo taa daqaari’iimár i saayín, kuri xirfayeés nee daqaarmoowós, asma fuqurangwdá’ aa tleéhh. Asma múk baraá yaamuuká’ ta fuqurángw kón baraá slafingw’ine, ta mukduú baraá gwa/ateemaawo. ⁹ “Án a kah, daqaari’iimár baraá yaamu ar gadiyuusaak as mulqe kawa sleera’. Daqaari’iima bira fák, mulqeedá’ daqaní nu ilaot baraá hotángw kureeriisleeme. ¹⁰ Heé inkihhmuúu koóm baraá gár niinawe, tam baraá gár ure sleeme i inkihhmuú kón. Nee heé inkihhmuú koomaaká baraá gár niinawe, tam baraá gár ure sleeme i inkihhmuú konká. ¹¹ Gawaá adoorihe, kuungá’ bar inkihhmuú koonda’aaká baraá daqaari’iimarí ar baraá yaamuukae, daqaari’iima tidár ló’ heé ngi dirhúng i saayiím a heemá? ¹² Bar inkihhmuú koonda’aaká baraá daqaari’iimár heé hatlae, toohúng heé ngi haniís a heemá? ¹³ “Heé daqaarér tsár i lawaali’iimaro ga asláw i kaahh. Asma kookoo gu aahh, kuqá’ gway slaa’, laqaá nee kookoo ti oohiyá’, kuqá’ gway waaqaqaa’. Mungú nee daqaari’iima i lawaali’iimaro i aleesleera’aaká.” ¹⁴ Mukduú Farisayo tidá’ Yesu aa oó’ sleémeero ngiwa axaás, kuna niqín, asma inooín tawa kudá’ peésár sla’á’ ló’wa ale. ¹⁵ Yesu giri báy, “Kuungá’ an kudá’ ti geehho’otimisá’ dír geerá muko, tawa kudá’ ganaa’á’. Ala Mungú munerhúng gaa xuú’ adór i diri’. Muruudá’ muu i ga/ay gídaabá tawa muruú gídaabár koóm, ala laatí dír geerá Munguhe an kudá’ tlákw. ¹⁶ “Hara’ayár Musa nee gooír aaruuse ina kumamít ay qoomár Yohánudá’ Baatimaamiís. Ala iimír qoomaadae Ya/abtór hho’ ar waawuti’iimár Mungú kay alki/iít, nee muu tin kilooín dahamiis ar /uuru baraá waawuti’iimarihe. ¹⁷ I ya/aán doori nee yaamu niwa waarahhiya’, ala i ya/aandaaká tam gár niina kawa hingeesi baraá hara’ayár Musawo.” ¹⁸ “Umuúqo heewo oo hareerós gaa guus, iri harér hatlá’ duúx, aa fuquús. Nee hee bar /ameenír hhawaatuuwós aa guús binga duúx, aa fuquús.” ¹⁹ Yesu iri oó’, “Heeko wák i deer, a daqaarmo. Inqwaruú i tsitatiiti a inqwaruú siira/atén, ku hhohhó’. Nee umuú deelooro muruú /aymár hhó’ gun /aa/aay. ²⁰ Narkutmooko ta babay Lasaro kun afkuú do’ós i haahuuw, i inkahha’aá yaariír kón. ²¹ Inós muruú /aymadá’ paáhh oo daqaarmo, gun ilatleerumamiis nguwa /ayi. Sleeme seeaawe gun i burumburumaamít, gun inkahhi’i naatsatsiínv. ²² “Narkutmoodá’ iri gwaá’, malayke guri húp ay dír geerá Abrahamu. Daqaarmoodá’ iri gwaá’ sleeme, kway foól. ²³ Iwa slahhahhai didár múk aa qaátlw wa ale, ina gáwtí qaytsiít, Abrahamu gway amorqá’ saáw i ár, Lasaro i geeraawós i dirii’. ²⁴ Daqaarmoodá’ iri tseé’ amór Abrahamú i alé iri oó’, ‘Baabá Abrahamu, án gurtlawáng. Lasaro ya/aaweek ma’aay ngi tikiisi ar diitsarós, tsifrangw’eé’ ngu tse’eesi, asma baraakae asla i ló’wa slahhe’eemís.’ ²⁵ “Abrahamu iri oó’, ‘Garmaaeé’, inslaweek gídaabá kuúng muruú hhó’ baraá yaamuuwo ugwa sleér oo slafíngw baraá yaamu, ala Lasaro gár aa sláy a liitlakwe. Daxta inós hamí i diirí, ku gurkwa/amis, kuúng tu slahhe’emiis. ²⁶ Slamí baraá tla/angwrene, atén nee kuungá’, wa/ángw aa tsar’eet i deer, as gídaabá múk gayuurén kwí waarahhmuú amoosíng munguwa aleesláy, laqaá muksíng oo gayuuhúng mindiwa gayuurén i waaraáhh.’ ²⁷ Daqaarmo iri oó’, ‘Bar adoosíng ala, án kuúng u firiím, Lasaro ya/aaweek amór doó baabuúeé’. ²⁸ Asma hhaee’eé’ awa kooán i dayá’, ngi gurbu’utá ay, asma inooín mindiwa hardihiyé’ diirí slahha’amkwá koóm i alé.’ ²⁹ “Abrahamu iri oó’, ‘Musa nee aaruuse i dayá’. Tidá’ inooín ta kaahi ka iiár i qaasi.’ ³⁰ Iri oó’, ‘Aasla’áy baabá Abrahamu, asma heé naa didár múk aa qaátl wa kii/, birnga i daqáy, ta hhu’u’ún.’ ³¹ Abrahamu iri oó’, ‘Musa nee aaruuse birka iiár i qaasiiká, tam heé naa baraá múk aa qaátl wa waaslee/ gurbu’uto gi aleeslayká.’ ”

¹ Yesu eeharuuseerós gari báy, “Muruú múk paslimís baraá loohír ganaa’a aqo in hardah, ala heedaádá’ ngu huwahuúw, a tsaxwa sakwasleemarós ngiwa wa /akuuti. ² Heewí gár kuwa hariím a tlaa/ár xoosliingw kan tseek gawaá istós, nee kuri kwaahh baraá tlawtí alé, ta oo wák baraá kuká’ ninakwe nguwa paslisi. ³ Ti harmagahhe’.” “Heewók bira dakuús, gan’aaseek. Ala bira hhu’u’ún, gurtlaweek. ⁴ Ala kuúng bura sadakuús sagaáwa faanqw baraá looár wake, nee bir naa kií/ amoorók i ale sagaáwa faanqw, bir kaahi, ‘Aga hhu’u’uúm,’ kuúng gurtlaweek.” ⁵ Ya/abuuse Aako guri beér, “Haratlintaaoorén na doogang.” ⁶ Aako iri oó’, “Haratlintaaór har qoomoó ilmoó haradaáli bar koondá’, a aleesleerá’ /aantsírí kawa beera’, ‘Quútl diirihe, ti hatltá eer baraá tlawi’, alók geera tidá’ taa oé’ /aantsí ga tléhh.” ⁷ “Slaqsaywo heé wák baraahunge i lawaalmoó kón oo qaymór doósl, laqaá oo bee/ángw de’eém. Lawaalmoowí birna harakií/ baraá qaymór wa ale, aakoowós gu báya, ‘Qwaláng ar gaanslaay, /ayiím.’ ⁸ A gun báyke, ‘Muruú /aymar’eé’ tleehhang. Ti amoohhe’es ar iwa sagadiyus qoomár án niwa /ayiim nee niwa wahaam. Daqaní kuúng ta /ayiín nee ta wahaán.’ ⁹ Xáy, lawaalmoodaádá’ gu sluufísi, asma tidá’ taa inós báy ngiwa tleéhh. ¹⁰ Gawaá adoorihe kuungá’ sleeme tleehhamooro bara hhe’esé’, tidá’ sleémeero tinda kuungá’ báy, ta oa’, ‘Atén a lawaaleedár gídaabár koomaaká. Aqo tidá’ atén wa hariím ana tleehhaán.’ ” ¹¹ Qoomár iwa loohír i dirii’i iwa Yerusalémú kay, ina waaraáhh ar baraá tla/ángw Samaria nee Galilaya. ¹² Nee qoomár iwa dáh baraá gixsarka niina, múk mibaangw oo tiqtír tsatimit nee Yesu tiri doogiyé’. Inooín tari sihhiít amorqí alé, ¹³ tari tseé’ tari oó’, “Yésu! Aáko! Atén ti gurtleer.” ¹⁴ Ngiwa ár, giri báy, “Tlawsé’ ti laqaande’ dír geeraharuusér saalíngw múk Yahudi.” Nee qoomár tawa daqay, tana hhoohhooúy. ¹⁵ Ala heé wák dir’ine ngiwa ár gídaabá aa hunguú/, iri kií/ amór Yesu, i hara Mungú xirfayeemiis ar afór ur. ¹⁶ Iri tumbarara’aát dír geerá Yesu, guri sluufiís. Nee heedaádá’ a heé tlahhoó múk Samaria. ¹⁷ Yesu iri oó’, “Kudá’ mibaangw sleémeero kaa hhoohhooeesiikáhe? Kudá’ gwaleél i amá? ¹⁸ Heé naa kii/ oo Mungú ngwa xirfí haniisár ay i káhhi? Aqo har kwí kilós oo dahaaymoówo?” ¹⁹ Yesu heedaádá’ guri báy, “Sihhiít, tláw, haratlintaaoorók ugwa hungu/ús.” ²⁰ Múk Farisayo Yesu guri yaahaás gídaabá, “Waawuti’iimár Mungú xaylá i hardát?” Yesu giri báy, “Waawuti’iimár Mungú binda hardát a aanda’aaká ar ila’. ²¹ Laqaá ta ooiiká, ‘Areng i diirí’, laqaá, ‘Handá’ i amorqá’’, asma waawuti’iimár Mungú i baraahúng i dirí’.” ²² Yesu iri oó’ dír eeharuuseerós, “Deelo i hardát, deelór wák baraá deelór Garmoó Heewo kawa ilatleerusa’ arto, ala a aanda’aaká. ²³ Slám muu i ooi, ‘Qaytsité’ amorqá’ i alé,’ laqaá, ‘Qaytsité’ amoorí alé,’ ala kuungá’ ma tlawaara’ didá’ ti dir’a’a, laqaá mi eeharaara’. ²⁴ Asma adoodár mankari ir wer’eeliin gawaá doorí wa ale, bihhiiká’ ay bihhiiqá’, an adoodár Garmoó Hee i laqi bál deeloorose. ²⁵ Ala gár geeraawo kuwa hariím a slahha’amkwá yaariír gun sláy, nee kway sii’ nee múk de’emaaká’. ²⁶ Adoodá’ aa tleehharut deelór Nuhuwo, an adoodá’ tleehharuut bál deelór Garmoó Heewo. ²⁷ Asma qoomár de’emaá Nuhuwo muu ina /ayín nee ina wahán, slám tana duuxuuxún nee kina duxuút, tam ay bál Nuhu iwa dáh baraá guruú miringamo, nee tluwoó da/atén nay hardáh, mukdá’ sleémeero guri tsuú/. ²⁸ Nee sleeme an adoodá’ qoomár deelór Lutuwo. Muu ina /ayín nee tana wahán, ina tlaxún nee tana muruú weerimiís, ina dahaasín nee tana maraá tlehhiít. ²⁹ Ala bál Lutu iwa ti’iít baraá gixsár Sodomaro, asla nina /ét gawaá doorí wa ale adór tluwaay, dinkwa nee tlaa/aá asltá koomá’, nee muu sleémeero kuri tsuú/. ³⁰ Adoorí an adoodá’ tleehharuut bál deelór Garmoó Hee burku geehhoees. ³¹ “Bál deeloodae heé gawaá daanduú doó i dirií’, nee oo xooslaarós baraá doó i dirii’, miwa aweér as ngiwa leehhi. Nee slám oo baraá qaymór i dirií’ miwa amór doó i kií/. ³² Harér Lutu inslawaak. ³³ Umuúqo heewo oo slafiingós gu ba/amisár wa slaá’ kilós alé, gu qwaarees, nee kudá’ slafiingós gu qwaareés, gu ba/amis. ³⁴ Án a kah, xweeraadae hhawaataá tsár awa gawaá qatanír wák i diriiá’, oo wák kur tláy, kuquú hatlá’ kuri geexáy. ³⁵ Nee /ameenár tsár ar dinkwár wa xoosliim, ar wák kar tláy, nee tiqár hatlá’ ka geexáy. [ ³⁶ Slám múk tsár ta baraá qaymór i dirii’, oo wák kur tláy nee kuquú hatlá’ ku geexáy.]” ³⁷ Tari oó’, “A diimá wa ale, Aáko?” Giri báy, “Dír tuuaa i diri’ an didár gwares i burumburiimiti.”

¹ Giri slaqsaywí báy as ngiwa intsaahhatisi gídaabá inooín gár kiwa hariím a Mungú ngun firiiriná’ daqisleém, tam matawa mune sií’. ² Iri oó’, “Waawutmooko baraá gixsarkaaro i deer. Inós i Mungú ilaiwa/aa/atiiká, slám inós muu gu gaár i xuiiká. ³ Nee baraá gixsadae /ameenirkar kwaalo’o i deer. Inós gun i kwasleemár aaeér, as ngiwa alee/iisi dír wakusmoowose, as ngiwa sleer tidá’ inós wa hariim. ⁴ Nee waawutmoodá’ inós iri ala sií’, aluuwo iri oó’ baraá muunaáwós i alé, ‘Aníng a Mungú ilaiwa/aa/ataaká, slám, muu u gaár i xuaaká. ⁵ Ala kwaalo’oorí aníng i daawitimís. Bira adoorír kumít, aníng alhhe’eesaywo i slaaqatís daawitimisuwo, ala gár kas hho’ aníng an alee/iís, as hariímarós ngiwa sleer.’ ” ⁶ Aako iri oó’, “Waawutmoodá’ gan’amuú tlehhiitaaká ugwa axasí’iíke adór aa káh. ⁷ Nee Mungú, xáy, mukós kudá’ aa tsawaár gu ak alee/iísiíke, hariímar’ín ngiwa slay, kudá’ inós nguy /aa/amiimá’ tlaatla/aangw nee xweeraawo? Inós i hargawdúya ngiwa alee/iisi? ⁸ Án a kah, hariímar’ín ga haniis ar gaanslaay. Ala Garmoó Hee bál bindi kii/, haratlintaao ga ári baraaká’ yaamuuwo?” ⁹ Mukko taa kilooín harafaar amór gan’ámkwí alé i deer, oo múk hatlá’ sleémeero gwa waaqaqaa’. Yesu giri slaqsaywí báy, ¹⁰ “Múk tsár ina tsa/án amór Doó Mungú i alé, ta saalíngw áy. Oo wák a heé Farisayo, nee oo tsár a ohomusmoó koódi. ¹¹ “Heé Farisayo ina sihhiít, iri adoorír firín kilós alé, ‘Mungú, án kuúng u sluufimiís, asma aníng a adór múk hatlaeeká, a adór malguuseerooká nee adór al/aymuuseerooká nee adór fuquuseerooká, laqaá a adór ohomusmoowú koódirooká. ¹² Aníng an gwaawawiím baraá wiikír wake sagaáwa tsár. A ilahhooár hanimaamiís baraá daqaari’iimar’eé’ sleémeerowo, ar wák baraá mibaango tawa ar Mungú.’ ¹³ “Ohomusmooduú koódi amorqá’ saaw gana i sihhiít. Sleeme tam iwa gáwtí qayti gaa qiitliiká, aqo har da/ewawós gina pupuxuumiís, iri oó’, ‘Mungú, án gurtlawáng! Aníng a heé tlakweemaá koóm.’ ¹⁴ Án a kah, kwí iri waátl amór do’ós, kwí kilós an kudá’ taa gan’ámkwí harafaár. Asma kudá’ ti ureemiís kilós alé, ku niinawees, nee kudá’ ti kilós niinaweemiís, ku urees.” ¹⁵ Na/’aá ninakw kina huúw amór Yésú i alé, ngiwa kwatmiiti. Ala eeharuuse adoodá’ ngiwa aán, mukdá’ na/’aá koóm guri iigahhát. ¹⁶ Ala Yesu giri ateét amoorós i alé, iri oó’, “Na/’aá ninakw mawaagáy ni amor’eé’ hardihiye’, mi ila/aamara’. Asma awa adór kuká’, waawuti’iimár Mungú a tooín. ¹⁷ Án a kah, heé waawuti’iimár Mungú gaa ya/aniká adór na/oó niinár alé, i baloó dahiiká baraá waawuti’iimarihe.” ¹⁸ Heeko úr Yesu guri yaahaás, “Intsaahhatusmoó hhoó’, adór ni laaq a adoomá ar slafíngw alhhe’eesay wásl ngur aal?” ¹⁹ Yesu guri báy, “Mis hhooeemár ateetiín? Heé hhoó’ i kaahh, aqo har Mungú kilós. ²⁰ Ahaá baré hara’aya a xú’, ‘Fuqi ma awaar, Hee mu gaasaar, Gár hee ma fiisaar, /Aysantá tawo ma tsataar, Baabuúwók nee aayo ilaiwawa/eek.’ ” ²¹ Iri oó’, “Tisíng aga boo/eés sleémeero iimír na/u’uumar’eé’ wa ale.” ²² Yesu tí ngiwa axaás, guri báy, “Tam hamí gár wák uga wa /aaruúr. Muruudá’ ta koon sleémeero weeriseek, nee peésadá’ ta sleer ka narkuutér i qasmís. Daqaari’iimarók a gawaá doorí eér. Daqadá’ na hardát, aníng i eehát.” ²³ Ala inós tí ngiwa axaás, iri ló’wa gurhaamuút, asma inós a daqaarmo ló’wa ale. ²⁴ Yesu gari tsaáhh adór ira gurhaamuút, iri oó’, “Ga/aawaak, adór daqaare kar gawít dahmaá baraá waawuti’iimár Munguhe. ²⁵ Ka inslaahh angamiía iwa waarahh ar baraá fooxár laqwa, ta daqaarmo iwa baraá waawuti’iimár Mungú i dahi.” ²⁶ Mukdá’ aa axaas tari oó’, “Ala heé ba/ama ga aleesláw a heemá adoosinge?” ²⁷ Yesu iri oó’, “Tidaádá’ dír muko ya/aamaaká, dír Munguhe i ya/aán.” ²⁸ Petro iri oó’, “Ga/aaweegáy, atén muruurén sleémeero ugwa geexawaán, kuúng uri eeharaán.” ²⁹ Yesu giri báy, “Án a kah, umuúqo heewo oo dooín gwa geexay, laqaá hareerós, laqaá hhaeewós, laqaá xwayliteérós, laqaá na/’iiwós, as waawuti’iimár Mungú, ³⁰ inós muruú yaariír gun ak sláy hám baraá yaamuukae, nee baraá yaamaá hatlae slafíngw alhhe’eesoó koomaaká gu sláy.” ³¹ Yesu eeharuuseedá’ mibá nee tsár ganara tláy, gari báy, “Ga/aawaagáy, hamí a tsa/a/amaán tawa Yerusalémú kawaan, nee tidá’ sleémeero taa gooín nee aaruuse daanduú Garmoó Heewo i bó/. ³² Asma ku qaas gawaá dabaá múk xoordaá hatlá’. Inooín kway niqín, kway ngwanjín, kway i nitsimiit, ³³ kway muux ar qaw’i, kway gaas. Deelo tám bira waaráhh nay waaslee/.” ³⁴ Ala eeharuuseerós tam /aymuú wák gwa tsahhiká baraá axweesanaydá’ aa dir’ín i kaahi. Gídaabár kaangwí kaa luú/ dir’ine. Sleeme kaa tsaahhiiká tidá’ aa alki/iít dir’ín i alé. ³⁵ Yesu iwa tseewúy Yerikór i alé, heeko wák oo taampa aa iwiít afaá loohír i alé, i múk firiirín peésaro. ³⁶ Qoomár boo/oó úr nguwa axaás iwa waaraahhi, iri yaahaás, “Gaa a milá?” ³⁷ Kuri báy, “Yesú Nasareti in waraahh.” ³⁸ Tseeo gari iimu/ún, iri oó’, “Yésu, Garmoó Daudi, án gurtlawáng.” ³⁹ Mukdá’ aa geerí tseewuy kuri iigahhaát as iwa xasliiti, ala inós tseeooro iri buúhh, “Garmoó Daudi, án gurtlawáng.” ⁴⁰ Yesu iri sihhiít iri oó’, “Huware’ amor’eé’ alé.” Qoomár iwa tseewúy dír Yésú i alé, Yesu iri oó’, ⁴¹ “Adór ta sla’ ar u laaq a adoomá?” Inós iri oó’, “Aáko, gár ni slaa’ a ilaaeé’ niwa qaytsitiya’.” ⁴² Yesu iri oó’, “Ilaawók ni qaytsitiye’. Haratlintaaoorók ugwa hungu/ús.” ⁴³ Hamtidár kilae ilaawós nay qaytsitiyé’, nee Yesu tari koné’, inós i hara Mungú xirfayeemiis. Nee muu sleémeero adoodá’ kawa ár, Mungú kuri xirfayeemiís.

¹ Yesu iwa dáh baraá gixsár Yeriko, ina waaraáhh baraá tla/angwdár alé. ² Nee heeko i deer baraadae, umuuwós ku babay Sakayo. Inós a heé wák oo úr baraá ohomuusér koódiro, nee slám a daqaarmo. ³ Heewí Yesu guna artá wa slaá’ gídaabá a heé adoomá. Ala arto gwa aleeslayká as boo/oó muu, as inós tawa heé ququmamaár. ⁴ Iri geerí ta’aín, iri tsa/án gawaá xa’anooko /aantsí, as Yesu nguwa ari, asma Yesu nin waaraahh ar loohidá’. ⁵ Nee Yesu didá’ ngiwa áy, iri gáwtí qaytsiít, iri oó’, “Sakáyo, aweeráng ar gaanslaay, asma gár án tiwa hariím laarí nin dír do’ók i hardáh.” ⁶ Sakayo iri aweér ar gaanslaay, iri Yésú dahi’ísx ar qwala/. ⁷ Muu adoodá’ ngiwa ár, sleémeero tari qununuú/, tari káh, “Aa dáh baraá doó heé tlakweemaá koóm.” ⁸ Sakayo iri sihhiít iri oó’ dír Aako, “Qaytsiít Aáko, tlaqtá daqaari’iimar’eé’ a haniís dír narkuute, nee gár hee ar naa hara/uuntsiím bir deer, a ki/ís sagaáwa tsiyáhh wa ale.” ⁹ Yesu iri oó’, “Laarí ba/ama naa hardát baraá do’wí alé, asma kwí sleeme a oo tlahhoó Abrahamu. ¹⁰ Asma Garmoó Hee nina hardáh tidá’ aa qwat ngiwa leelehhiiti nee ngiwa ba/amisi.” ¹¹ Axweesantí axaasaro kawa hhe’eés, Yesu iri axweés ar slaqsaay, asma ina tseewúy bihhaá gixsár Yerusalemu, nee inooín geera ka xui waawuti’iimár Mungú aa naká/ iwa geehhouur ar gaanslaay. ¹² Yesu iri oó’, “Heeko úr i deer oo tlahhaywós ta ilaiwawa/i. Inós ina aa’aá káy, amór yaamaá saawá’ as kuwa waawutmoó wa qaasi, nee niri kii/. ¹³ Qoomár iwa aa’aá kay, sagadiyuuseerós ar mibaangw gari ateét, bohhaá mibaangw awa peésa giri hanmiís dir’ín i alé, iri oó’, ‘Bohhuusingá’ ar halaanu’usaak ay dír án ni kii/.’ ¹⁴ Ala múk baraá yaamuudá’ heedaádá’ kuna ló’wa aáhh, muu kuri ya/aáw kuwa eehari amoodá’ inós i kay, nee tawa ooi, ‘Heewí u sla’aanaaká atén tiwa sawaawuti’i’in.’ ¹⁵ “Alaá waawuti’iimarós ngiwa sláy, niri kií/. Hara’aya gari haniís ar sagadiyuuseerós tidá’ aa bohhuú i hanmiís kawa ateeti, as ngiwa xui slaasláwár taa sláy umuúqo heewo baraá halaanu’uumarose. ¹⁶ Heé geera niri hardáh iri oó’, ‘Aáko, boohharók tidá’ wák naa aní hanís, bohhaá mibaangw ngaa sleér.’ ¹⁷ Aako iri oó’, ‘I qoón, kuúng a sagadiyusmoó hhoó’, asma kuúng a inkihhmuúy koón baraá gár niiná wa ale. Ala gawaá adoorihe án kuúng u qaás waawutmoó wa ale gawaá gixsadaá mibaangw.’ ¹⁸ Heé tsár nay hardáh iri oó’, ‘Aáko, boohharók tidá’ wák naa aní hanís bohhaá kooán ngaa sleér.’ ¹⁹ Tam inós sleeme kuna báy, ‘Aníng kuúng u qaás waawutmoó wa ale gawaá gixsadaá kooán.’ ²⁰ “Heé hatlá’ niri hardáh, iri oó’, ‘Aáko, boohharók tidá’ wák naa aní hanís, areng. Aníng ana baraá warqamoó i tseék, ngay baáts. ²¹ Asma án kuúng una da’ayuút, as kuúng tawa /akusmo. Asma kuúng an leehhihhiín didaádá’ gaa kay qaská, slám a bu’uún didaádá’ gár taa dahás iwa kahh.’ ²² Aakoodá’ iri oó’, ‘Kuúng a sagadiyusmoó tlaákw. Aníng kuúng u sakwasleemuút ar /aymi’iiwók kwisingá’. Ala kuúng bar xú’ gidaabá aníng a /akusmo, nee an leehhihhiím didaádá’ gaa ngiwa qaasiiká, slám a bu’uúm didaádá’ niwa dahaasiimiiká, ²³ ala boohhar’eé’ tidá’ gaálay kara gadiyus as slaasláw ngiwa sleer? As án birna kií/ ngiwa slaw dinkwa nee slaasláwarose.’ ²⁴ “Mukdaádá’ didá’ wa sihhimiít guri báy, ‘Boohhasíng i kon hayohaak, ka hanisá’ dír heeqá’ bohhaá mibángw koóm.’ ²⁵ Ala mukdaádá’ iri oó’, ‘Aáko, ahaá baré, inós bohhaá mibaangw gi kón.’ ²⁶ Aako giri báy, ‘Aníng kuungá’ nu baw, umuúqo heewo oo gár koóm ka haniis, nee kudá’ oo gár koomaaká, tam tidá’ niina i kon ka hayoh. ²⁷ Ala wakuuser’eé’ tidá’ diirí huuwaare’, tidá’ aníng iga si’ ngiwa sawaawuti’ii’iim. Nee ki tsu/á’ dír geeraaeé’ wa ale.’ ” ²⁸ /Aymi’iiká’ ooaro ngiwa hhe’eés, iri geerí hi’iít as iwa tsa/an Yerusalemúy alé. ²⁹ Qoomár iwa tseewúy dír gixsár Betfage nee Betania, bihhaá tloomár xaaiikaari ta babay Miseituni, eeharuuseerós ar tsár gari ya/aáw, ³⁰ gana báy, “Tlawsé’, dahé’ baraá gixsarqá’ geeraahúng i dirii’. Bara daté’, gwarendmoó daqwaay uqo aandá’ kwaa tseék, oo hee aa baloó daanda i tsa/aniká. Ngu gwedá’, ngu hubá’. ³¹ Ala hee burna yaahaás gídaabá, ‘Gwarendmo mus gweditá’?’ kuungá’ ta oa’, ‘Aako gun slaa’.’ ” ³² Eeharuuseedá’ taa ya/aáw iri daqeér, adoodá’ Yesu aa oó’ gari aán. ³³ Qoomár tawa gwarendmoó gwediiti, múk gwarendmo loó’ tari oó’, “Ahaá, mas gwarendmoó gweditá’?” ³⁴ Inooín tari oó’, “Aako gun slaa’.” ³⁵ Gwarendmoodá’ kuri huúw amór Yesu. Inqwaruuín kuri hhaáf gawaá gwarendmo, Yesu kuri tsa/aás gawaadí ale. ³⁶ Nee qoomár iwa hi’iiti, inqwaruuín kuri hhafín baraá loohír i alé. ³⁷ Qoomár iwa tseewúy Yerusalemúy alé, dír /etángw tloomár Miseituni, boo/oó úr oo eeharuuseerós Mungú kuri xirfayeemiís ar qwala/, nee ar afór ur, as tlehhema’aá uren awa taa ár, ³⁸ tari káh, “Waawutmo i xirfuuti, kudá’ hardáh ar umuú Aako, Wayda gawaá doori nee xirif dír Mungú.” ³⁹ Múk Farisayo bahh’alé oo baraá boo/aydí dirií’ tari oó’, “Intsaahhatusúmo, eeharuuseerók ádbaweek iwa xaslit.” ⁴⁰ Yesu giri báy, “Án a kah, inooín barta xasliít, tlaa/eká’ i tseeiyá’.” ⁴¹ Yesu qoomár iwa tseewúy, gixsa gana ár, gari i /aa/amín, ⁴² iri oó’, “Geeraawo masók tam kiíng muruudá’ una xú’ deelór laarihe oo wayduú huúw diroge. Ala hám daxta kwaa luú/ dír ilaawoge. ⁴³ Asma deelo i hardát ar wakuuseerók iwa slúmtí tlehh, nee tiwa harweeri nee tiwa harasaapi bihhe sleémeerowo, ⁴⁴ tiri daahh yaamí alé, kiíng nee mukók, tam tlaa/anoó gawaá kuqí meét i kaahh oo ta fee/iiká. Asma siiwadá’ Mungú iwa i hardáh aga tsahhiká.” ⁴⁵ Yesu iri dáh baraá Doó Mungú, múk muruú weerimiís guri iimu/ún gusisiingo, ⁴⁶ guri báy, “Kaa gooín gídaabá, ‘Dooeé’ a doó saaliingw.’ Hám daxta kuungá’ ugwa mar’ír malguuse tlehhé’.” ⁴⁷ Nee inós ina intsaahhatimís baraá Doó Mungú wa ale umuúqo deelooro. Ala geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa, nee múk urén oo geeraharuuse loohi kana leelehhiít ar Yesu kur gaasi. ⁴⁸ Ala ar ta tleehhi kaa slayká. Asma muu sleémeero axweesanaywós guna ló’wa slaá’ axmisuwo.

¹ Looarka wake Yesu muu guna intsaahhatimís baraá Doó Mungú wa ale, nee Ya/abtór hho’ gana alki/iít. Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee bariisee kuna i daqáy, ² kuri báy, “Ti ádbeer, muruuwí ta tlehhit, aleesleemuú kur tlehhit a gaalá, nee heé aleesleemuusíng ngwa haniis a heemá?” ³ Yesu iri oó’, “Aníng kuungá’ nu yaahaás sleeme gár wake, gídaabá, ⁴ Baatiísmoó Yohana amór naa daáhh a amór Mungúhe laqaá a amór muu? Amór naa daáhh ooare’.” ⁵ Tari kilooín axweés, ta kaahi, “Bara ooaán, ‘Amór naa daáhh a amór Mungú,’ ti bay, ‘Ahaá ala, Yohana musa haratlinti’ii’iiká?’ ⁶ Ala bara ooaán, ‘A amór muu,’ muu sleémeero ti tlaquut ar tlaa/e, asma Yohana kwaa tsaáhh adór tar aarusmo.” ⁷ Tari oó’, “Amór naa daáhh a xuaanaaká.” ⁸ Yesu inooín giri báy, “Aníng sleeme aleesleemuú muruuwí ngur tlehhiit ngu dirhúng i ooaaká.” ⁹ Yesu slaqsaywí guna ar axweés dír múk i alé gídaabá, “Heeko xaaiikaari ta babay misabiíbu gina dahaás baraá qaymoorós i alé, nee qaymo gari saayín dír doosluuse. Inós iri aa’aá káy amór yaamaá saawá’, iri amoodá’ wa hoót deelór yaarire. ¹⁰ Qoomár bu’uungw iwa xeér, sagadiyusmoowós oo wák guri ya/aáw, as bu’uungw nguwa bahh leehhi dír doosluusér i alé. Doosluuseedá’ sagadiyusmoodá’ guri múx, guri watlís, kwaa gaár i haniisiiká. ¹¹ Nee sagadiyusmoó tsár guri male ya/aáw. Tam kwí sleeme kuri muúx, kuri mureekeemiís, kuri watlís, kwaa gaár i haniisiiká. ¹² Slám sagadiyusmoó tám guri male ya/aáw. Kwí sleeme kuna tseeru’uumiís, kuri guús baraá qaymoodae. ¹³ Heé qaymoodá’ loó’ iri oó’, ‘Adór ni laaq a adoomá? Garmaaeé’ kwí oo sla’aarusmo un ya/aáw. Dooqa inós burkwa ár, ku ilaiwaa/.’ ¹⁴ Doosluuseedá’ nguwa aán, tari kilooín axweés ta kaahi, ‘Kwí a aalusmoowós. Un gaasaán, as daqaní aali tawa toorén.’ ¹⁵ Kuri duúx baraá qaymoodae, kuri gaás. “Xáy, heedaáduú qaymo loó’ doosluuseedá’ adór ngi laqi a adoomá? ¹⁶ In hardah nee doosluuseedá’ gari tsuu/, nee qaymoodá’ gari múk hatlá’ i haniis.” Iidíguuwí kuwa axaás tari oó’, “Aasla’áy, kangwsíng miwa tleehharuút.” ¹⁷ Yesu giri i qaytsiít giri báy, “Ahaá ala, gooirí gídaabárós a milá? ‘Tlaa/adá’ qwatsiruuse aa sí’, aa tlaa/ár ur tleehhít ar do’ ira gawdúy.’ ¹⁸ Umuúqo heewo oo gawaá tlaa/arí huú’, aqo in qeqetatín, nee slám tlaa/arí bar hee ngwa i hú’, aqo gun naasuúr.” ¹⁹ Intsaahhatuusér hara’ayár Musa nee geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi kana tsaáhh gídaabá gawaá slaqsayqaáqá’ aa kaahi, a inooín gin kah. Gawaá adoorihe Yesu kuna loohi leelehhiít ar kuwa oohi siiwadár kilae, ala muu kuna da’ayumiít. ²⁰ Pa/ángw qoóm kuna leelehhiít, muu kuri ya/aáw amór Yesu, nee mukdá’ tina adór mulqeerós tleéhh, as Yesu kuwa gigdin gawaá axweesanaywós kudá’ i kaahi, as /aymu kuwa slay oo kur sakwasleemuuti aluuwo dír ga/awusmoó waawutmoó múk Rumi. ²¹ Yesu kuri yaahaás kuri báy, “Intsaahhatusúmo, atén a xuaán gídaabá kuúng an kát, nee an intsaahhatimís, tidá’ ganaa’. Slám kángw uroó hee u yaahamiská, ala loohír Mungú adoodá’ ir gana’ tinar intsaahhatimís. ²² A hariímáro waawutmoó múk Rumi kuwa koódír i hanisaan, laqaá aasla’áy?” ²³ Yesu hhaahhafingw’ín kudá’ nguwa tsaáhh giri báy, ²⁴ “Xáda, peesmo laqaamare’. Slaqsaywí gawaakí dirií’ oo heemá, nee gooirihe?” Tari oó’, “Slaqsaywí oo waawutmoó múk Rumi nee gooirihe.” ²⁵ Yesu giri báy, “Ar waawutmoó múk Rumír wa hariim, amoorós ti hanise’, nee ar Mungú wa hariim, amór Mungú ti hanise’.” ²⁶ Ala gawaá /aymi’iiwós kudá’ aa kaahi, ooharo kwa aleeslayká dír geerá muko. Ilawatstós tidaádá’ kari waa/oó/ tari xasliít. ²⁷ Bahh’alé baraá mukduú Sadukayowo Yesu kuna i daqáy. Inooín a mukdá’ káh gídaabá waasle/ i kaahh. Yesu kuri báy, ²⁸ “Intsaahhatusúmo, Musa hara’ayarí ngina atén i gooín gídaabá, ‘Hee bira gwaá’, harér aa geexáy bir na/oó koondaaká, hhiyaawós ngi aali, as doó hhiyaawós iwa tlay.’ ²⁹ Hhaeekaari faanqw i dayá’. Oo geera ina duuxún, iri gwaá’, na/oó aa geexáy i kaahh. ³⁰ Oo tsár hareedaádá’ gari aál. ³¹ Oo tám sleeme gari aál, nee sleémeero faanqwamaawo kari aál, tari qaátl, ala na/oó taa geexáy i kaahh. ³² Nee alhhe’eesaywo /ameenidár kilá’ sleeme iri gwá’. ³³ Bál deelór waasle/ bira xeér, /ameenidá’ a harér heemá daxta? Asma inooínaadá’ faanqw kana aaliít.” ³⁴ Yesu giri báy, “Múk yaamuuká’ i duuxuxún nee ki duxuut. ³⁵ Ala kudá’ hariimá’ waasle/atisaro nee tawa hooti baraá slafingwdá’ hardáh wa ale, inooín ta duuxunká, slám ki duxuutiiká. ³⁶ Slám ta qatliiká malé ale, asma inooín a adór malayke, nee inooín a na/’aá Mungú, asma tawa múk naa waaslee/. ³⁷ Musa sleeme ngaa oó’ ar geehhoeema gídaabá muu i waaslee/. Dír ki gooín a dír iidíguudá’ oo kitkinti. Didaádae Aako guna oó’ ar gídaabá inós a, ‘Mungú Abrahamu nee Mungú Isaka nee Mungú Yakobo.’ ³⁸ Nee inós a Mungú tu’uwooká, ala a Mungú múk slaáf, asma sleémeero ta slaaf dirose.” ³⁹ Intsaahhatuusér hara’ayár Musa bahh’alé tari oó’, “Intsaahhatusúmo, kuúng ar ganaa’ aga ó’.” ⁴⁰ Adoorí ngina ooiyé’ asma heé yaahaasaro gwa malé qiitl i kaahh. ⁴¹ Giri báy, “Muu mis kaahi gídaabá Kristo a Garmoó Daudi. ⁴² Asma Daudi inósuú kilá’ baraá kitaábuú Wara’ato ina káh, ‘Aakoó Mungú Aakooeé’ guna báy, Iwiít bihhaaeé’ awa doó /iyáy ⁴³ tam ay dír wakuuseerók ngi baal, ay dír ngi gawaá dabaawók i qaas.’ ⁴⁴ Daudi gun Aakoowós ar ateetín, daxta adór tar garmaawós?” ⁴⁵ Nee muu sleémeero qoomár nguwa iiár i qamin, Yesu eeharuuseerós gari báy, ⁴⁶ “Ti harmagahhe’ nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa. Asma inooín barta hi’iimiit, tlabaá tlet ngi slaiyá’ dahamisuwo, nee kiwa taaqweemisi dír boo/oó muu barkaa áy. Slám inooín kiteeraá geera ngi tsawdaaditiyá’ baraá maraá saaliingo, nee maraá kiwa dahi’isi muruú /aymaaro. ⁴⁷ Slám malé alé muruú kwaeeli kun /aa/aay, nee firór yaariir kan firaarín ar hhaahhafiingw. Kuká’ sakwasleemar’ín ka ak ur.”

¹ Yesu iwa qaytsiít, daqaare gana ár iwa ilahhooar’ín qamiin baraá sandakmoó ilahhooár i alé. ² Kwaalo’orka gana ár, ar narkuto’o, sentír tsár ngiwa qás baraadí alé. ³ Iri oó’, “Ar ló’, án a kah, kwaalo’orqá’ ar narkuto’o hariímár aa qás ka ur ló’wa ale mukquú hatlá’ sleémeero ba/a. ⁴ Asma kuká’ sleémeero peésár taa qaás a baraá tidá’ aa harwaarahh afer’ine, ala kwaalo’oorí ar narkuto’o tidá’ sleémeero i koon gana qás.” ⁵ Muu iidíguú Doó Mungú guna axweés, adór kura tleéhh nee kura parootuús ar tlaa/aá hhohho’, nee ar ilahhooadaádá’ taa duxún amór Mungú i alé. Yesu iri oó’, ⁶ “Tí sleémeero ta ga/eera’, deeloorós i xeér tam tlaa/anoó gawaá kuqí meét iwa kahhi oo ta fee/iiká.” ⁷ Kuri yaahaás, “Intsaahhatusúmo, muruuwí xaylá i tleehharuuti? Nee layár kur tsaahhaan, qooma birna tseewuúr, a gaalá?” ⁸ Iri oó’, “Ti haramagahhe’, mutunduwa al/aáy. Asma múk yaariír ni hardah tiwa ateetin ar umuueé’, tawa kaahi, ‘Aníng a Kristo’, nee tawa kaahi, ‘Qooma naa tseewuúr’. Ala mi eehaarara’. ⁹ Kuungá’ iidíguú slaqwara nee gila bura axasé’, ma da’ayuutara’, asma tí niqo hardát geerí alé, ala alhhe’eesaay ni gaanslár hardihiiká.” ¹⁰ Aluuwo giri báy, “Xooro i slaqwarár eér amór xoororqá’, nee waawutmoó xooro i slaqwarár áy amór waawutmoó xoorór hatlá’. ¹¹ Kunseeloó yaariír ni ti’iit baraá yaamuuwo. Nee baraá yaamaá dimbadimbehe giyeét ni tleér, nee tiqtír pu/i ni hardát. Muruú daér koóm i tleehharuut nee tlehhema’aá waa/oo/amór koomá’ i aandá’, awa gawaá doorí wa tleehharumitá’. ¹² Ala dír muruuwí sleémeero ira tleehharuutiiká, muu kuungá’ nu uuhín nee nu slahhe’eemiis. Inooín nun huuwiyá’ amór maraá saaliingw, asma tunduwa sakwasleemuuti, nee tunduwa tsegiiti. Tundu geerá waawitá i huuw, nee geerá múk urén, as aníng. ¹³ Gaarí an pa/angwhúng oo aníng iwa lamabu’uunda’ dir’ín i alé. ¹⁴ Ala xuaak ar gídaabá ma geerí daawimitaara’ tawa kata’, ‘Gár ta ooaan a milá?’ ¹⁵ Asma aníng /ayma’aá sagaalooa ngi haniís, awa ta oa’, tam wakuuserhúng sleémeero kuungá’ tlaampa’aasaro nuy aleesleeraaká, nee sleeme axweesantahúng kay sii’iiká. ¹⁶ Kuungá’ tundu sakii/ nee xwaylitérhúng nee hhaeehúng, nee mar’eefoohúng, nee mulqerhúng. Kuungá’ bahh’alé tundu tsuu/ nee inooín. ¹⁷ Kuungá’ tundu aahh nee muu sleémeero as aníng. ¹⁸ Ala tam se’eemír wák ar gawaá sagerhúng ar qwaar i káhh. ¹⁹ Kuungá’ bara qiqitlatliindé’, a ba/aandá’.” ²⁰ “Ala barnaxes gixsár Yerusalemu aga aandé’, kaa harweér nee múk slaqwara, tsaahhaagáy gídaabá qoomár kawa hhitin naa tseewuúr. ²¹ Qoomaadae múk baraá yaamaá Yudea ta gawaá tlom’í ti’i’in, nee kudá’ baraá gixsár i diriiá’ ta tsee/áy gowi, nee kudá’ baraá qamí diriiá’ matawa dáh baraá gixsa. ²² As deeloorí tawa deelór li/aayz, as tidá’ taa gooín sleémeero iwa bo/. ²³ /Ameenár tsiihaawe nee ar na/’aá ninakw gi koom qoomaadae, a tsaxwa kaangwí nguwa wa /akuutiya’. Asma qoomaadae slahha’amkwá úr i deer baraá yaamuudae, nee Mungú sakwasleemarós ga boo/ees daanduú xooroorihe. ²⁴ Ki tsuu/ ar paánga, kiri lohatis baraá yaamuuine, kay huuw baraá xoordaá dimbadimbé. Gixsár Yerusalemu kay i iwiit nee xoordaá hatlá’ ay dír qoomár xoordu i xeer.” ²⁵ “Qoomaadae laya kingi laqán ar gawaá looa, nee slahhaangw nee tsetse/. Nee baraá yaamuuwo muu i baraá slahha’amkwá yaariír i dirii’, ta baraá daér yaariír i dirii’, asma adoodá’ tlawi i /imis iwa amoqwaqwadiin. ²⁶ Muu iri ló’wa da’ayumiit tari amoqwaqwadín, as adoodá’ yaamu i laqiya’. Asma qoomaadae doori i dingitiyá’. ²⁷ An qoomaadá’ Garmoó Hee kuwa ari niwa hardihi ar huunki ar /uuru nee xirfuú úr. ²⁸ Gimsé’, kaangwí barnaxes naa iimu/ún, ta magahhá’, ti amohhe’ese’, asma qoomaadae gweermorhúng naa tseewuúr.” ²⁹ Giri slaqsaywí báy, “Xa’anoó ti’ita ga/aawaak, nee xaa’aá hatlá’ sleémeerowo. ³⁰ Xaaiiká’ barnaxes loo/or’ín paahhaywo aa hhe’és, an tsahhá’ gídaabá qoomár tluwaay niwa hardihi naa tseewuúr. ³¹ Adoorihe muruuwí sleémeero bura aandé’ naxes naa iimu/ún, tsaahhaagáy ar gídaabá waawuti’iimár Mungú ka tseew. ³² “Án a kah, muruuwí sleémeero i boo/ dír mukuú de’emaaká’ ir kumiiti. ³³ Doori nee yaamu i waarahhiyá’, ala axweesante’eé’ i waarahhká baloó alé.” ³⁴ “Ti harmagahhe’, munerhúng miwa hhitirút ar hheehha, nee xufta, nee ma daawimitaara’ as muruú baraaká’ yaamu, deeloodár alhhe’eesaay munduwa hhaawís adór tsaxweeli. ³⁵ Asma deeloodá’ niqo hardát dír umuúqo heewo baraá yaamu sleémeerowo. ³⁶ Dalaaé’, fiririimé’ deelo sleémeero, as /uuru kuwa sleera’, oo tí sleémeero hardah kawarar ba/a’, nee tawa sihhita’ geerá Garmoó Heé i alé.” ³⁷ Deeloodane Yesu in intsaahhatimamis baraá Doó Mungú wa ale qoomár tlaatla/aango. Nee xweeraawo in qatuú aa’áy gawaá tloomár xaaiikaari ta babay Miseituni. ³⁸ Muu sleémeero matlatleero tan tseewa tlaatláy, as kuwa i daqaqay baraá Doó Mungú i alé, nee axweesantós kawa axamiisi.

¹ Deelór ur, tidár Mikátér taa sluufitisiiká, tidá’ ta babay Pasaáka, niri naká/. ² Nee geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa pa/aangw kuna leelehhiít oo Yesu kur gaasi, asma muu kuna da’ayumiít. ³ Neetlaangw Yudadá’ ta babay Iskariote guri áy. Nee inós a eeharusmoó wák baraá eeharuuseedár mibá nee tsare. ⁴ Inós iri tláy dír geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee geeraharuusér askaari, tari al axweés adór Yesu ngur dabaaín i qaasi. ⁵ Inooín tari qwalaá/, tari oó’, “Adoosíng binga tléhh, atén peésa ngi haniisaán.” ⁶ Inós iri ya/án, pa/aangw guri leelehhiít oo Yesu ngur qaasi dabaaín i alé, qoomár muu iwa kahhi. ⁷ Deeloodár ur ar Mikaátér taa sluufitisiiká niri hardát, an deeloodá’ hariim, ar deelmoó bee/i oo Pasaáka kuwa gaasi. ⁸ Yesu Petro nee Yohana giri ya/aáw giri báy, “Tlawsé’, muruú /aymár Pasaáka amohhe’eesaak as kuwa /ayaan.” ⁹ Inooín tari oó’, “Dír kuúng ta sla’ ar kuwa amohhe’eesaan a diimá?” ¹⁰ Yesu giri báy, “Ga/aawaak, bara daté’ baraá gixsár i alé, nee hhawaatuuko tiqo dogá’ oo sirwír ma’aá koóm. Nee inós ku eehadá’ nee ta datá’ dír do’daádá’ inós i dahi. ¹¹ Heé do’ loó’ ku beera’, ‘Intsaahhatusmo i kaahi, Doó dahaaye a gaalá oo aníng nee eeharuuser’eé’ muruú /aymár Pasaáka nguwa /ayaan?’ ¹² Inós goroofárza ur ngi kuungí laqán ar taa amohhe’eés. Muruú /aymár Pasaáka gawaadá’ tiwa amohhe’ese’.” ¹³ Tari tláy kari ár adoodá’ inós ngira oó’. Muruú /aymár Pasaáka kuri gawaadá’ wa amohhe’eés. ¹⁴ Tam siiwadár muruú /ayma iwa xeér, Yesu iri iwiít dír muruú /ayma dinkwa nee ya/abuuseerós. ¹⁵ Iri oó’, “Aga slaá’ kángw kilá’ wa ale muruú /aymaarí oo Pasaáka nguwa al/ayan dinkwa nee kuungá’, qoomár slahhe’emisuueé’ nira xayká. ¹⁶ Án a kah, u baloó /ayaaká ay dír i boo/i baraá waawuti’iimár Munguhe.” ¹⁷ Xooslmoó wahaangw nguwa óh, iri sluufiís iri oó’, “Oohaak, kiloohúng qasmiisaak. ¹⁸ Asma án a kah, iimír hamí ma’aá na/’aá sabiíbu i baloó wahaaká ay dír waawuti’iimár Mungú ni hardat.” ¹⁹ Mukatmo guri óh, iri sluufiís, guri parhhamiís, guri dir’ín i haniís iri oó’, “Gaarí a slaqwte’eé’ [ar tinda haniís as kuungá’. Adoorí tlehhiitaak as inslaslangw’eé’.” ²⁰ Alaá /aymaaro xooslmoó wahaangw guri adoodár óh sleeme, iri oó’, “Gár baraá xooslmoowí a alqadór /aben tidá’ Mungú aa tleéhh ar tseerer’eé’, ar taa ku’uús as kuungá’]. ²¹ “Ala qaytsité’, dákw heedaádá’ aní sakií/, i dinkwár i dirii’ nee kwe’eé’ diirír muruú /aymaaro. ²² Asma Garmoó Hee i gwa’arár áy, adoodá’ Mungú ngira tsawaár, ala heedaádá’ gu sakií/, a tsaxwa sakwasleemarós ngiwa wa /akuuti.” ²³ Ya/abuuseedá’ tiri kilooín yaahamís gídaabá, “Baraá tla/angwrene heé adoorí ga tleéhh a heemá?” ²⁴ Tari kaangaanuús kilooín alé gídaabá, heé ta uráy harafadiiti a heemá. ²⁵ Yesu giri báy, “Waawituú xoordu in waawuti’ii’ín, nee kudá’ aleesleemuú koomá’ an kudá’ ta babay gurhhouuse. ²⁶ Ala dirhunge a adoosingeeká. Ala kudá’ úr baraá tla/angwhunge, masók an adór kudá’ niiná. Nee kudá’ oo geeraharusmo, masók an adór kudá’ gi sagadiyuús. ²⁷ Ala heé úr a gaalá? A kudá’ aa iwiíti dír muruú /ayma, laqaá kudá’ gu sageqasmiís? Ahaá, a kudá’ aa iwiítiíke dír muruú /ayma? Ala án dirhunge a adór sagadiyusmo. ²⁸ “Ala kuungá’ an kudá’ aga qiqtliinde’ dinkwa nee aníng baraá iiara’aduueé’ wa ale. ²⁹ Ala aníng waawuti’iima ngin dirhúng i haniís adoodár Baabá ngira aníng i haniís, ³⁰ as tawa /ayiinda’ nee tawa wahaanda’ dinkwa nee aníng baraá waawuti’iimar’eé’ wa ale, nee tawa iwita’ baraá kiteeriidá’ awa aleesleemu, nee as kiwa sakwasleemuta’ tlahhi’iidá’ miba nee tsár awa múk Israeli.” ³¹ Yesu iri oó’, “Simóni, Simóni, ga/aaweek, Neetlaangw kuungá’ naa slaá’ nuwa hariitleesi adoodár angaáno kur haritleemamisi. ³² Ala aníng kuúng ugwa aleefiriím as haratlintaaoorók makawa ar baá/. Ala kuúng qoomár bara hhu’u’uún, hhaeewók ki kwa/ás.” ³³ Petro iri oó’, “Aáko, án bar dinkwár i dirií’ nee kuúng, án ti amohhoó’ tam niwa daqaw ay baraá doó tseegamo, laqaá tam baraá gwa’araaro.” ³⁴ Yesu iri oó’, “Pétro, án kuúng u baw, konkomo iwa uui laarí, án kuúng iga sa tlánk sagaáwa tám wa ale, gídaabá i xu’uká.” ³⁵ Yesu eeharuuseerós gari yaahaás, “Qoomár nuwa ya/aáw, peésár ta koonda’ iwa kahh, laqaá tlakwaay, laqaá ya/ata’, ala gár dirhunge aa /aaruur i deéro?” Tari oó’, “I káhh.” ³⁶ Yesu iri oó’, “Ala daxta heé peésa ga koóm, peésarós ngi huuwi, laqaá heé tlakoó koóm, tlakwaywós ngu huuwi sleeme. Nee kudá’ paángár koomaaká, inqwaarirós ngi weerisi, paánga ngi tlaxwi. ³⁷ Asma án a kah, gooirí aqo in bó/ dir’eene, ar gídaabá, ‘Kuna harafaár dinkwa nee tlakuuse.’ Tidá’ taa gooín gawaaeé’ alé aa naká/ boo/eesaro.” ³⁸ Eeharuuse iri ó’, “Qaytsiít, Aáko, diirihe paangadaá tsár i dayá’.” Giri báy, “A ido.” ³⁹ Iri tláy ay amór tloomár xaaiikaari ta babay Miseituni, adoodá’ /iisí i /imamisi. Eeharuuseerós nee inós tari alkoné’. ⁴⁰ Qoomár tawa hardáh amoodí alé, eeharuuseerós gari báy, “Fiririimé’ asma iiara’at munduwa ar baá/.” ⁴¹ Inós tiri paraátl dir’ine, iri geerí hi’iít gár niiná, iri tumbarara’aát, iri firín iri oó’, ⁴² “Baabá, kuúng bar slá’, slahha’amkwízb hingeeseek dir’eene. Ala ma tleehhaar adoodá’ án ngir slaa’, na tleehheek ar adoodá’ kuúng ta sla’.” ⁴³ Malaykamooko wák niri hardáh gawaá doorí wa ale, guri /uurí haniís. ⁴⁴ Yesu iri ló’wa kumiít as adoodá’ munnuúwós iwa gurhaamuuti ló’wa ale, tam hameerós iri adór tseere tleehhít, iri yaamí taxaán.] ⁴⁵ Firooro iwa hhe’eés iri sihhiít, iri kií/ amór eeharuuseerós. Naxés inooín taa guú’, as adoodá’ tawa baraá gurhaamír i dirii’i. ⁴⁶ Giri báy, “Ahaá, masa gué’? Tlawé’, fiririimé’ asma iiara’at munduwa ar baá/.” ⁴⁷ Qoomár iwa gawaá axweesanaydí kahhi, naxés boo/oó yaariír nina hardáh, oo tinda geerahaár nee heeko ta babay Yuda. Inós a heé wák baraá eeharuuseedár mibá nee tsare. Inós iri tseewúy dír Yesu as nguwa ma’aasi. ⁴⁸ Yesu iri oó’, “Yúda, Garmoó Hee un sakí/a ar ma’aasa?” ⁴⁹ Eeharuuseedá’ nee Yesu ti koomá’ adoodá’ aa tleehharut kawa ár, tari oó’, “I muxaána ar paánga?” ⁵⁰ Oo wák baraaine, lawaalmoó geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi, guri iiár doó /iyáy tsaát ar paánga. ⁵¹ Yesu iri oó’, “Mawaak, a ido.” Iiár heedá’ gari kwatiít, guri hungu/uús. ⁵² Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee geeraharuusér askaári nee bariisee, kudá’ ngwa i daqaye’, Yesu giri báy, “Baré nina hardaté’ ar paangadu nee guhhuli’i adór múk malgusmoó oohár áw. ⁵³ Umuú daqto án nee kuungá’ a dinkwa baraá Doó Munguhe, ala ooharo iga iiadi’iiká. Ala siiwarí a toohúng, siiwarí a siiwár waawuti’iimár giwti.” ⁵⁴ Yesu kuri óh, kuri huúw ay baraá doó geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi. Petro iri eeharirín amorqá’ saáw wa ale. ⁵⁵ Asla kari oohiís tla/ángw afeeni, tari iwiít afaá asla. Petro iri dir’ín tidí iwiít. ⁵⁶ Sagadiyuso’orka wák Petro guri aán baraá gwa/atamaayeedár asltár alé, guri ilí duxuún, iri ó’, “Heewí sleeme oo bartós.” ⁵⁷ Petro iri tlaánk iri oó’, “/Ameéni, aníng heesíng u xuaaká.” ⁵⁸ Qoomár niina iwa waaráhh, heé hatlá’ guri malé ár, iri oó’ dír Petro, “Kuúng sleeme a heé wák baraá tla/angw’ine.” Ala Petro iri oó’, “A aningeeká gán.” ⁵⁹ Qoomár niina iwa malé waaráhh, heé hatlá’ iri kumiít ooaro gídaabá, “A ló’, heewí sleeme oo bartá Yesu, asma heewí a heé yaamaá Galilaya.” ⁶⁰ Ala Petro iri oó’, “Tisíng kuúng ta kat aníng a xuaaká gán.” Qoomaadár kilá’ iwa axweesanaydá’ axweesi, konkomo iri adoodí uú’. ⁶¹ Aako iri warqáy, iri qaytsiít amór Petro. Petro /aymi’iidá’ Aako aa oó’, giri insláy gídaabá, “Laarí konkomo iwa uui, án kuúng iga sagaáwa tám wa tlánk.” ⁶² Petro iri tsee/áy ti’iít, iri /aa/amín ar gurhaami. ⁶³ Mukdaádá’ Yesu gwaa oh, Yesu kuri niqimís kuri muúx, ⁶⁴ kuri ila’ tuntukún, kuri yaahamiís kuwa babay, “Kuúngusuú aarusmo, ooangwáy, heé kuúng ugwa slaahh a heemá?” ⁶⁵ Kuri /ooslislín ar /ayma’aá hatlá’ awa yaariir. ⁶⁶ Looa niwa tleér bariisee nee geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa tari burumburiít, Yesu kunguri huúw baraá doó kwasleemar’ín, kuri babáy, ⁶⁷ “Atén ti ádbeer, kuúng a Kristówo?” Yesu giri báy, “Barnaxes án taa ooi, kuungá’ aqo baloó ya/aanda’aaká. ⁶⁸ Slám aníng burne yaahaasi, gár ni oa’ i káhh. ⁶⁹ Ala iimír hamí Garmoó Hee i iwiit dír bihhaá dákw doó /iyáy oo Mungú aleesleemuú koóm.” ⁷⁰ Sleémeero tari al oó’, “Gawaá adoorihe kuúng a Garmoó Mungúheéke?” Giri báy, “Kuungá’ kilá’ an kata’ gídaabá aníng an inós.” ⁷¹ Tari oó’, “Lamabu’úngw hatlá’ gár kus leelehhiitaan ala milá? Asma ataá kilá’ /ayma’aá afkós dahhá’ iga axaasaán.”

¹ Boo/aay sleémeero iri sihhiít, Yesu kuri huúw ay dír Pilato. ² Kuri sakwasleemuút ta kaahi, “Heewí una araán iwa xooroorén sageqwaaremisi, asma i múk ila/án oo koódír hanmiís dír waawutmoó múk Rumi, slám i kaahi, ‘Aníng a Kristo, waawutmo.’ ” ³ Pilato guri yaahaás, iri oó’, “Kuúng an waawutmoó múk Yahudíro?” Yesu iri oó’, “A adoosíng kuúng ta kat.” ⁴ Pilato geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee boo/aay giri báy, “Aníng gár heewí ngus sakwasleemuut a ara’araaká.” ⁵ Inooín tari ló’wa buúhh axweesanto, ta kaahi, “Inós i tlaahhír qamín dír muko ar intsaahhatimisuuwós, iimír Galilaya ay Yudea sleémeero ay amoorí.” ⁶ Pilato adoodá’ ngiwa axaás iri oó’, “Heewí a heé yaamaá Galilayáro?” ⁷ Nee ngiwa tsaáhh gídaabá amór i dahhi a amór yaamaá waawuti’iimár Herode, guri waarahhaás amór Herode. Asma Herode sleeme deeloodae i baraá Yerusalemúr i dirii’. ⁸ Herode Yesu nguwa ár, iri ló’wa qwalaá/, asma guna artá wa slaá’ iimír deelór yaarire, asma iidíguú yaariír gwa axamaamiís daanduú Yesuwo. Nee tlehhmuú waa/oo/amo oo Yesu i tleehhi guna haraxuú’. ⁹ Herode yaahamisuú yaariír guri yaahamiís, ala Yesu gár aa oó’ i káhh. ¹⁰ Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee intsaahhatuusér hara’ayár Musa tari sihhiít, kuri sakwasleemuút ar /ayma’aá xaraaslá’. ¹¹ Herode nee askaárirós Yesu kuri waaqaqaá’ kuri niqimís. Kuri inqwaarír hhoohhoó’ i tsiitiís, kuri ki/ís amór Pilato. ¹² Nee iimír baldá’ Herode nee Pilato mulqi’iima iri tleehharút, asma inooín geeraawo a múk ta wakawaak. ¹³ Pilato geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi nee geeraharuusér múk Yahudi nee muu giri burumbuúr, ¹⁴ giri báy, “Heewí nguna dir’eén i hubé’ as gídaabá iwa múk sageqwaaremisi. Aníng una yaahamiís dír geeraahúng wa ale, ala án dakuúsár ni ara’ar baraá muruuwí kuwa sakwasleemuta’ i káhh. ¹⁵ Tam Herode sleeme dakuúsár aa ár i káhh, asma ngwa ki/ís amor’eén i alé. Gár gwa’arár wa hariim ar aa tleéhh i káhh. ¹⁶ Ala gawaá adoorihe án u muúx, ngway gweér.” [ ¹⁷ Pilato adoorí gana oó’, asma inós gár kuwa hariím deelór ure ar Pasakuwo, a heé wák gun gweer oo taa tseék.] ¹⁸ Sleémeero tari tseeamín tari káh, “Heewí hingeeseek, nee Baraba na gweerang.” ¹⁹ Baraba inós a heé serikaáli gaa sii’, nee tam tlaahhi gari qaás baraá gixsár wa aleeró, nee muu guri tsuú/. Gawaá adoorihe inós kuri tseék. ²⁰ Pilato iri malé ilawaáts dír múk i alé, asma iwa Yésú gweerár wa slai. ²¹ Ala muu iri tsimahhuús tari káh, “Kikiieek gawaá msalaába. Kikiieek gawaá msalaába.” ²² Pilato giri i axweés malé alé sagaáwa tame, iri oó’, “Asma milá? Heewí tlakweemaá aa tleéhh a milá? Aníng gár gwa’arár wa hariim aga ariiká gawaá heewihe. Gawaá adoorihe aníng muxtaaro bura hhe’eés, u gweér.” ²³ Ala tana tseeamín ar afór ur ló’wa ale ta kaahi, “Kikiieek gawaá msalaába.” Afor’ín tidá’ iri baaliín. ²⁴ Pilato Yesu guri sakwasleemuút ar adoodá’ inooín ta slai. ²⁵ Kudá’ ta slai guri gweér dir’ín i alé, kudá’ taa tseék as tlaahhi nee tsu/uta. Ala Yesu guri dir’ín i haniís as adoodá’ kur slai kawa tleehhi. ²⁶ Yesu kurir tláy, heeko ta babay Simoni nee inooín tari doogiyé’. Inós a heé yaamaá Kirene. Inós i aykwá daahh, i baraá gixsár káy. Kuri óh, kuri msalaábár i tsa/aás as ngiwa gagaari alaá Yesú wa ale. ²⁷ Boo/oó úr oo muu guri aluú wa eehaár. Baraá tla/angw’ine /ameenarka i deer ar inós gu al/aa/amiim. ²⁸ Yesu /ameenadá’ gari i warqáy gari báy, “Aá /ameenár Yerusalému, aníng mi al/aa/amiimara’. Ala kuungá’ kiloohúng ti al/aa/amiinde’, nee na/’iihúng. ²⁹ Asma deelo i hardát ar tawa ooi, ‘Múk amohhoó’ a /ameenadár kampeéraay, tidá’ aa laqwaliká, nee ar aa du’umisiká.’ ³⁰ Nee qoomaadae muu tlom’i gi bay, ‘Atén ti i hue’,’ nee dindirma’ kay bay, ‘Atén ti tuntuke’.’ ³¹ Asma muruuwí burkuna tleéhh dír xa’anoó naá/ i alé, xáy, dír xa’anoó kaahaare gár ta may?” ³² Yesu nee múk hatlá’ tsár oo tlakuuse kiri alhuúw, as kiwa kiki’in. ³³ Nee tawa hardáh dirka ta babay “Fartá saga”, Yesu nee mukduú tlakuuse kiri alkiki’ín, oo wák dákw doó /iyáy nee kuqá’ dákw doó basáy. ³⁴ Yesu iri oó’, “Baabá, gurtlaweek, asma ar i tlehhiitiya’ ngi xuiaaká.” Tlabaawós kiri kilooín qasmiís ar loohír adór mugú’. ³⁵ Nee muu i didá’ wa sihhimiit as tidá’ tleehharuumiit ngiwa ga/ay. Mukdá’ urén Yesu guri niqimís ta kaahi, “Muu guna ba/amiimís, nee inós ti kilós ba/amisi, inós bar Krístó Munguhe, kudá’ taa tsawaár nee Mungú.” ³⁶ Askaári sleeme guna niqimís, guri harasáp, guri ma’aá qarqaár i hanís, awa taa tsoó/ gawaá na/’aá sabiíbuú wa ale. ³⁷ Kuri babáy, “Kuúng barnaxes a waawutmoó múk Yahudiro, ti ba/amis kilók alé.” ³⁸ Nee gawaá msalaábarose /aymi’iiká’ kina gawaadí gooín, “Heewí a waawutmoó múk Yahudi.” ³⁹ Nee oo wák baraá tlakuuseedae Yesu gway /ooslín, iri káh, “Kuúng a Kristówoóke? Ti kilók ba/amis, nee atene.” ⁴⁰ Ala heedaáduú tsár nee inós taa alkikií’ guri iigahhaát iri oó’, “Kuúng tam Mungú u ilaiwawa/akáhe? Nee kuúnguú kilá’ a baraá sakwasleemadár kilá’ i dirí’. ⁴¹ Asma sakwasleemarí atene a hariima. Asma tí taa slawaán a tidá’ atén wa hariim asma tlehhemi’iirén. Ala kwí gár tlaakw aa tleéhh i káhh.” ⁴² Tí ooaro ngiwa hhe’eés, iri oó’, “Yésu, án inslawáng qoomár bara dát baraá waawuti’iimarók.” ⁴³ Yesu iri oó’, “Án a kah, laarír kilá’ án nee kuúng a al dinkwa didár amohhooaro.” ⁴⁴ Qoomár looár lahhoó’ iwa xeér, yaamu sleémeero niri giwiyé’ ay looár gwaleél. ⁴⁵ Tsee/amá gwa/atamaaye gari máy. Inqwaarír baraá Doó Mungú, ar do’ gwa qasis, iri tla/a feehhít. ⁴⁶ Yesu iri tseé’ ar afór ur, iri oó’, “Baabá, qeeruueé’ ngu dabaawók i qaás.” /Aymi’iiká’ ooaro ngiwa hhe’eés, iri tsatiít. ⁴⁷ Nee geeraharusmoó askaári adoodá’ ngiwa ár, Mungú guri xirfayeemiís iri oó’, “Ar ló’, heewí a heé gan’amuú koóm.” ⁴⁸ Múk yaariír aa didí burumburiít as tidá’ tleehharuumiit kawa ga/ay. Nee tidá’ aa tleehharuut kawa ár, tari waátl, ta hara da/ewer’ín pupuxuumiis as gurhaami. ⁴⁹ /Ameenadá’ nee inós ti alkoomá’ iimír Galilayár wa ale, nee kudá’ sleémeero nee inós ti xuá’, ta sihhimiit amorqá’ saáw wa ale, muruuwí sleémeero kuri ga/áy. ⁵⁰ Nee heeko wák i deer, umuuwós a Yosefu. Inós a heé hhoó’ oo gan’amuú koóm. Inós a heé wák oo doó kwasleema, ⁵¹ ala axweesanay’ín kudá’ taa tsaát nee tlehhemuuín gwaa ya/aniká. Inós a heé yaamaá Arimataya, gixsár wák ar múk Yahudi. Nee inós waawuti’iimár Mungú gan daamaarán. ⁵² Heewí ina daqáy dír Pilato as slaqwtá Yesu ngiwa slay. ⁵³ Slaqwtadá’ gari aweeriís, gari untsuús ar inqwaarír /awaak, gari qaás baraá baa’ár taa baraá tlaa/ár i foól, ar taa baloó tuuaár i qaasiiká. ⁵⁴ Nee deeloodá’ a deelór tiwa amohhe’eemisiya’, asma looaytleérós a deelór hungu/uma. ⁵⁵ /Ameenadá’ nee Yesu ti al koomá’ iimír Galilayár wa aleeró, tari eeharín, /aanta kari ár nee adór slaqwtá Yesu kara qaás baraá /aantár i alé. ⁵⁶ Tari waátl, mooyaangw kuri amohhe’eés nee di/i. Nee bál deelór hungu/umaawo tari iwiwiít, adoodá’ kara hara’ayín.

¹ Matlatlér deelór Jumapili, looa niwa tsiiríhh, tari amór /aantár káy, mooyangwdá’ taa amohhe’eés kuri huúw. ² Naxés tawa hardáh, tlaa/adá’ kaa gwangwaraá’ amorqí alé dír /aantaro. ³ Tari dáh baraá baa’a, ala slaqwtá Aakoó Yesu kaa ariiká. ⁴ Tari amoqwaqwadín as tidá’ taa ár. Naxés múk tsár aa dír bihhaaín i sihhiít oo tlabaá miirii/á’ gaa tsiit. ⁵ /Ameenadaádá’ iri da’ayút ló’wa ale, sager’ín kari xupu’uús yaamí alé. Mukdaádá’ gari báy, “Heé slaáf gár kus leelehhita’ didár múk aa qaátl wa ale. ⁶ Diirihe i kaahh, aa waasleé/. Inslawaagáy tidá’ inós aa káh qoomár iwa baraá yaamaá Galilayár i kahhi, iwa káh, ⁷ ‘Garmoó Hee gár kuwa hariím aqo kun dabaá tlakuusér i qaas, nee kuri kikii’ gawaá msalaába, nee bál tám iri waaslee/.’ ” ⁸ Axweesanayduú Yesu kuri insláy, ⁹ tari tláy didár /aantár wa ale, tay kií/, iidíguuwí sleémeero kuri oó’ dír eeharuuseedá’ mibá nee wak, nee awa hatlá’ sleémeero. ¹⁰ Nee /ameenadá’ a ín Mariamu Magdalene, nee Yohana nee Mariamu aayór Yakobo, nee /ameenár hatlá’ ar nee inooín ti alkoomá’. Tí an tidár iidíguuwí gwa o’ dír ya/abuusér i alé. ¹¹ Ala axweesanoó /ameenarí aa kát a adór axweesanoó dakti’iima dir’ine, ala slám kaa haratlintii’iiká. ¹² Ala Petro iri tláy ar ti’iingw ay dír /aanta. Iri xupuú’ iri qaytsiít baraadí alé, nee gár aa ár a inqwaruudá’ kura uuntsuús kilós. Iri kií/ amór doó i alé, i hara loohi waa/oo/amín daanduú tidá’ aa tleehharuuti. ¹³ Baalaadár kilae awa tsár baraá tla/ángw eeharuuseero tana tláy, ta baraá gixsarka káy, ar umuuwós ta babay Emau. Saweemawós dír Yerusalemuwo a har adór kilomeétár mibá nee wak. ¹⁴ Qoomár inooín tawa loohír i dirii’i, ta axwees kilooín alé daanduú kangwdá’ aa tleehharuuti. ¹⁵ Qoomár tawa axweesi nee tiwa yaahamiisiya’ kilooín alé, Yesu inósuú kilá’ iri tseewúy dir’ín i alé, tari alhi’iít nee inooín. ¹⁶ Ala ilaaín kiri boo/eés gídaabá mukuwa tsaáhh adór tar Yesu. ¹⁷ Yesu giri báy, “Kaangwí a milá ta axwesa’ tawa hi’ita’?” Tari sihhiít, tari xumiís ar gurhaami. ¹⁸ Kookoo wák baraá tla/angw’ine, oo ta bay Kleopa, ina ilawaáts amór Yesú i alé iri oó’, “Kuúng kilók a dahaaymoówo baraá Yerusalemuwo, tam muruudá’ sleémeero aa baraadá’ wa tleehharuumiit deeloorihe, kuwa xu’uká?” ¹⁹ Giri yaahaás, “Ahaá, a muruú adoomá oo aa tleehharuut?” Kuri báy, “Iidíguú Yesú Nasareti. Inós a aarusmo. Inós i aleesleemuú kón baraá tlehhemi’iiwo nee baraá axweesanto, dír geerá Munguhe, nee dír muu sleémeerowo. ²⁰ Geeraharuusér uren ar saalíngw múk Yahudi, nee mukrén oo urén inós kuri haniís kuwa sakwasleemuuti ar sakwasleemár gwa’ara, kuri kikií’ gawaá msalaábár i alé. ²¹ Atén geeraawo inós una haraxuaán gídaabá kwí an kudá’ múk Israeli gu gweér. Slám iimír muruuwí iwa tleehharuumiít deelo laarí ar tám. ²² Nee laarí /ameenarka baraá tla/angwrene atén tina dae tsát. Inooín matlatleero nina tseewa tlayé’ amór /aantár i alé, ²³ ala naxés slaqwtós kaa ariiká. Tindiwa kií/ amoorén i alé ta kaahi, ‘Malayke ana araán. Nee malaykeedá’ i kat i slaaf.’ ²⁴ Nee slamí awa hatlá’ baraá tla/angwrene tana daqáy amór /aantár i alé, kari ár aqo adoodár /ameenadá’ ngir kat. Ala inós kwaa ariiká.” ²⁵ Yesu giri báy, “Kuungá’ a tsuwa daktana. Kuungá’ tundu tsuwa har gawdén mura’ haratlintaaooro, kudá’ sleémeero tinda alki/iít nee aaruuse. ²⁶ Ahaá, a gár xuawásle, Kristo slahha’amaayeerí ngiwa slay, nee iwa dahi baraá xirfuuwós i alé?” ²⁷ Yesu muruudá’ sleémeero Gooi i kat daanduuwose guri dir’ín i geehhoutimís, iimír kitaaba’aá Musá wa ale ay aaruuse sleémeero. ²⁸ Tari tseewúy amór gixsadá’ ta kay. Yesu ina hi’iít adór heé geerí kumiitár slaá’. ²⁹ Ala inooín kuri harhheehhe’eés ta kaahi, “Deeláng, asma looa aa dát, xweera naa xayé’.” Iri dáh as nee inooín tawa al’iwiwiiti. ³⁰ Qoomár tawa dinkwár i iwiít dír muruú /aymár i alé, mukatmo guri óh, iri sluufiís, guri parhhamiís, guri hanmiís dir’ín i alé. ³¹ Ilaaín kiri gweér, kuri tsaáhh. Inós iri qwaár dír ilaaín wa ale. ³² Tiri kilooín yaahamisiyé’ tari káh, “Ahaá, muneerén kaa kwatimiítiíke, qoomár loohiro iwa amoorén i axweesi, nee Gooi ngiwa geehhoutmisi?” ³³ Tari tláy hamtidár kilae, tari kií/ Yerusalemúy alé. Tawa hardáh eeharuuseedá’ mibá nee wak kay dinkwár i áy, taa dinkwár i burumburiít nee tidár hatlá’ nee inooín aldinku’umamisá’. ³⁴ Kuká’ niri ooiyé’, “Ar ló’, Aako naa waasleé/, Simoni nguna ár.” ³⁵ Kudá’ tsár sleeme kangwdá’ aa tleehharuut loohiro nguri kaahiyé’, nee adór Aako kura tsaáhh, qoomár mukatmo nguwa parhhamiís. ³⁶ Nee qoomár tawa iidíguuwí axweesi, Yesu inósuú kilá’ iri sihhiít tla/angw’ín i alé, giri báy, “Wayda ilaoohaak.” ³⁷ Tari kwisliít, tari ló’wa da’ayuút, asma inooín ka xui gaa a hhantamo. ³⁸ Giri báy, “Asma milá masa amoqwadé’? Nee asma milá mas xurumitá’ baraá munerhunge. ³⁹ Dabaaeé’ i qaytsitaak nee ya’aaeene. Asma a ánuú kilá’. Án kwatiitaré’ nee araaré’. Asma hhantamo i slaqwtá konká, laqaá fadu, ala aníng slaqwa nee fadu i koóm, adoorí kuungá’ ir ga/eera’.” ⁴⁰ Axweesantí ooaro ngiwa hhe’eés, dabaawós giri laqán nee ya’aawose. ⁴¹ Tam siiwadae kwaa haratlinti’iiká as qwala/, slám tari kumiít waa/oo/amooro. Yesu giri báy, “Muruú /ayma u koondá’a diirihe?” ⁴² Kuri fu’unír i haniís ar siyoó taa kikií’. ⁴³ Gari óh gari geeraaín wa /aáy. ⁴⁴ Aluuwo Yesu giri báy, “Kaangwí a kudá’ naa káh qoomár niwa dinkwár i dirii’ nee kuungá’, ar gídaabá tidá’ sleémeero taa gooín daanduueén i alé, baraá hara’ayár Musawo, nee baraá gooír aaruuse, nee baraá Wara’amto, gár iwa hariin aqo in bó/ sleémeero.” ⁴⁵ Yesu sager’ín gari gwa/atís as Gooi kawa tsaahhi. ⁴⁶ Giri báy, “Tí a tidá’ taa gooín ar gídaabá Kristo gár kuwa hariím aqo kun slahhe’eemiis, nee deelór tám bira waaráhh nay waaslee/. ⁴⁷ Nee sleeme kaa gooín ar gídaabá kaangwí ku alki/iit ar umuueé’ dír xoordu sleémeero gídaabá, ‘Hhu’u’uumé’ as gurtleemuú tlakweema kuwa sleera’.’ Kaangwí dír kuwa iimu/ún an Yerusalemu. ⁴⁸ Kuungá’ kilá’ iidíguuwí u lamabu’uundá’. ⁴⁹ Nee ga/aawaagáy, tidá’ Baabuúeé’ naa oó’ aníng ngin dirhúng i ya/aáw. Ala kuungá’ iwiwiité’ baraaká’ gixsarí wa ale, ay dír /uuruú gawtá daáhh kway sleera’.” ⁵⁰ Yesu eeharuuseerós gay geerahaár ay Betania, dabaawós gay tleés, inooín giri tsuúq. ⁵¹ Qoomár inós ngiwa tsuuqun, tiri paraátl dir’ine, kurira tláy gawaá doorí alé. ⁵² Inooín kuri i tumbarara’aát, tari kií/ ay Yerusalemu ar qwal/uú úr. ⁵³ Umuúqo siiwaro inooín tana baraá Doó Mungú wa iwiwiít, tawa Mungú xirfayeemisi.