YAKOBO

YAKOBO

¹ Anuú Yakobo, lawaalmoó Mungú nee oo Aako Yesu Kristo barwaárí ngina gooiím amór tlahha’aá mibá nee tsár awa naa diyaya/aatiye’ baraá yaamaá dimbadimbé. Laawaay. ² Hhaee’eé’, kuungá’ iiara’aduú dimbadimbé bura sleeré’, kuungá’ harafaaraak tawa qwal/uú úr dirhunge. ³ Asma kuungá’ a xuá’ gídaabá haratlintaaorhúng barka iiara’ár, gár i huwahup a qiqtliingw. ⁴ Ala qiqtliingw gadiyér ganaa’ ngi tleehhi, as kuungá’ masók a múk ganaá’ baraá umuúqo gaaro, nee tam tawa múk qoóm, slám kuungá’ a /aaruura’aaká. ⁵ Ala baraá tla/angwhunge hee barnaxes sagaalooa gu wa /aaruúr, gár kuwa hariím a Mungú gun firín, kudá’ muu sleémeero gu tsuuqaá i hanmiís ar yaareema, slám i gahhamiitiiká. Inós sagaalooa ngi haniis. ⁶ Ala i firin ar haratlintaao ar xure wasle. Asma heé xurumiít a adór gwaanduú ma’aay oo baraá tlawi, kudá’ ta gusiisin nee fur’a nee kuwa kwakwaahhi umuúqo bihhiwo. ⁷ Asma heé adór kwí inós miwa haraxuú’ dír Aakoowo gídaabá iwa gaa slay. ⁸ Asma inós a heé badu tsár oo baabaqaamiís baraá lohuduuwós sleémeerowo. ⁹ Hhiya’ kudá’ uroó koomaaká i qwalaa/i asma kwaa uráy i haniís nee Mungú. ¹⁰ Nee kuduú daqaarmo, inós i qwalaa/i asma kwaa niinaweés. Asma daqaarmo in adór /ayór sla/atá wa qwaar. ¹¹ Asma tsee/amuú xaraásl sla/a gan da/aa/án, gari kaahas, /ayorós iri hú’, hhoohhooartós iri fák. Tam daqaarmo sleeme aqo in adoodár /oots iri qwaar baraá daawitimeerós sleémeerowo. ¹² Heé amohhoó’ an kudá’ iiara’at gu sa qiqtliím. Asma iiara’at bungura ar baá/, aluuwo slamaangw gu sláy. Slamaangwí an slafingwdá’ Mungú aa al’axweés nguwa haniisi dír kudá’ sleémeero awa inós ngu sla’á’. ¹³ Hee burku iiara’ar, miwa káh, “Aníng tin iiara’ar nee Mungú.” Asma Mungú ku baloó iiara’ariiká nee tlakweema. Slám inósuú kilá’ hee gu baloó iiariiká. ¹⁴ Ala umuúqo heewo kun iiara’ar nee ilatleerirós ar kilá’, tidá’ tlakw, kun uuruxún nee kun al/agín. ¹⁵ Aluuwo ilatleerirós bira tsít, iri laqwál tlakweema. Nee tlakweemaadá’ binda kwa/iyé’, gwa’ara ngiri laqwaaliyá’. ¹⁶ Hhaee’eé’ awa sla’aaruúse, mutunduwa al/aáy. ¹⁷ Umuúqo gár hhoo’ nee umuúqo gár ganaa’ amór kingiwa hanmiisi a gawaá doori. Amór Mungú ngin dáhh, kudá’ gwa/ateemaá gawaá doori gaa tleehh. Asma inós i warqaaqayká, slám atén ti baraá giwtír i geexayká. ¹⁸ Gawaá sla’aarirose inós atén tina laqwaál ar axweesantá looeema. Adoorí gana tleéhh as atén tawa adór bu’uungós tleehhitaan, kudá’ aa giirin, baraá muruuwós kudá’ sleémeero oo aa tleehhi. ¹⁹ Hhaee’eé’ awa sla’aaruúse, tí xuaak gídaabá, umuúqo heewo masók ku inslaáhh gaa axaasaro, ala miwa gaanslín ilawatsto, laqaá buhhtaawo. ²⁰ Asma buhhtaá hee gan’amuú Mungú ngu tlehhiitiaaká. ²¹ Gawaá adoorihe, slasla/aru sleémeero hingeesaak, nee tlakweema sleémeerowo, nee axweesantadá’ tinda dahaás baraá munerhúng i alé kawa ilaota’ ar tsatsa’areema, axweesantadá’ ba/amisaro ga aleeslaw. ²² Kuungá’ adoodá’ axweesani i kat na tlehhiitaak, ala ma tawó axamiisara’, nee tin kiloohúng al/agiindá’. ²³ Asma hee bar axweesani ga tawó axamiis, ala gár i tlehhiiti i káhh, heé adoorí a adór heé gitsee/aawós gaa i qaytsiit ar baraá looa. ²⁴ Tina i qaytsiít, ala iri tláy, tiri gunqaarees adoodá’ i dirii’i. ²⁵ Ala heé hara’ayár ganaa’ gaa i qaytsiit, tidár muu gu gweer baraá lawaali’iimaaro, nee iri baraadá’ wa hoot, heedaádá’ tidá’ aa axaás ga gunqareesiiká, ala a gan tlehhiit. Heewí daqaní a heé amohhoó’ baraá tidá’ sleémeero i tlehhiiti. ²⁶ Hee bir kaahi, “Aníng a diínír koóm,” ala inós tsifraangós gu il/anká, heewí a muunuúwós kilós gun al/agín. Diínír heé adoorí i hariindaaká. ²⁷ Diínír hhoohhoo’, ar slasla/areeká dír geerá Mungú Baabahe, a tí, panaay nee /ameenár kwaeeli kiwa qaytsuú aeera’ baraá slahha’amuuine, nee tiwa harmagahha’ nee tlakweemaá yaamu.

¹ Hhaee’eé’, kuungá’ Aakoorén Yesu Kristo ugwa haratlintié’, kudá’ baraá xirfuú wa hoót. Gawaá adoorihe kuungá’ bar alhotá’ nee muu, barqaanti ma tlehhiitara’. ² Gawaá slaqsaywo múk tsár bar naa hardáh baraá doohúng oo saaliingw. Oo wák inqwaruú hhohhó’ ngwa tsiít, nee munga’aá miiri/á’ ngaa dahaás. Oo tsár a liitlakusmo, slám inqwaruú naa dahaás ku slasla/arén. ³ Kuungá’ heedaáduú inqwaruú hhohhó’ ngwa dahaas, una ilaiwa/é’, kuri beera’, “Qwaláng, diirí hhoohhoo’ i iwiiteek.” Ala heedá’ oo liitlakusmo kuri beera’, “Kuúng diisíng i sihhiiteek,” laqaá, “Qwaláng, diirír ya’aaeé’ i iwiiteek.” ⁴ Ala kuungá’ adoorí bara tlehhé’, a barqaanti ana tlehhé’ baraá tla/angwhunge, sakwasleemár ganaa’aaká kay tlehhé’ ar sla’aarirhúng tidá’ tlakw taa eehadé’. ⁵ Hhaee’eé’ awa sla’aaruúse, iia qaasaak. Ahaá, Mungú liitlakuusér baraaká’ yaamu gaa tsawaáriíke, tawa daqaarér haratlintaao, nee aaluusér waawuti’iima, tidá’ aa al’axweés haniisaro dír mukdá’ inós gu slaá’. ⁶ Ala kuungá’ liitlakusmo una murekesé’. Múk kuungá’ nu slahhe’eemiís nee tunduri huwahuuw amór maraá kwasleema, a daqaareéroóke? ⁷ Slám múk umuuhúng gu /ooslisliím a inooíneéke, umuuhúng kwisíng hhoohhoó’ oo Mungú naa haniís. ⁸ Ala bar kuungá’ dabeedár waawuti’iima aga boo/esé’, tidá’ taa gooín gídaabá, “Inslaawmoowók slaeek, adoodár kuúng tir kilók sla’,” kuungá’ daqaní adór hhoo’ aga tlehhé’. ⁹ Ala bar kuungá’ muu ugwa barqaantusé’, tlakweema iga tlehhé’, nee dabe nuri sakwasleemút, kuungá’ tawa múk dabe gaa sii’ eeharto. ¹⁰ Hee bar dabe sleémeero gaa óh, ala hara’ayár wák gari sií’, inós dabe sleémeero gaa sií’. ¹¹ Asma kudaádá’ aa oo’, “Ma fuquusaar,” a kudaádá’ aa oo’, “Hee mu gaasaar” sleeme. Ala kuúng tam aga fuqusiká, ala bar aga tsu/út, kuúng dabe sleémeero aga sí’. ¹² Axweesanayhúng nee tlehhemi’iihúng masók a adór mukdá’ ta sakwasleemuuti ar dabeedár muu gu gweer baraá lawaali’iimaro. ¹³ Asma sakwasleema i gurtleemuú koondaaká dír heedaádá’ gurtleemu gwa tleehhiikahe. Ala heedaádá’ gurtleemu gwa tleehh, gár i da’ayumiiti i káhh dír geerá kwasleemaro. ¹⁴ Hhaee’eé’, hee bir kaahi, “Aníng a haratlintaaór koóm,” ala barnaxes tlehhema’aá haratlintaaór laqaaqaamá’ gi konká, haratlintaaoodá’ gár i bu’ a milá? Xáy, haratlintaaoodá’ gu ba/amísa? ¹⁵ Gawaá slaqsaywo an ooaan gídaabá hhiyaako wák laqaá hho’orka wák gár aa tsít a inqwaruú slaxareemo, nee muruú /ayma gu koondaaká. ¹⁶ Ala heé wák baraá tla/angwhunge binga báy, “Tláw ar wayda, inqwaruú tsaaqwa ga ilaá/ tsiiteek, /ayma aweek,” ala barnaxes gár taa hanisé’ i káhh ar slaqwtós ga gaa wa buu’, alee/isoó aa sleér a milá daqaní? ¹⁷ Haratlintaao sleeme a adoosíng. Barnaxes haratlintaao aa geehhoouuriiká ar baraá tlehhemi’i, haratlintaaoodá’ a gár aa gwa’. ¹⁸ Laqaá daqtakaaro heeko i ooi, “Kuúng gár ta koon a haratlintaao, aníng gár ni koom a tlehhemi’i.” Ala gár án ni oo’ a tí gídaabá, “Haratlintaaoorók tidá’ tlehhema’aá koomaaká laqaamang, gídaabá tawa haratlintaaór ló’, nee daqaní aníng haratlintaaor’eé’ ngi laqaám ar loohír tlehhemi’i, gídaabá tawa ar ló’.” ¹⁹ Kuúng a haratlintaatí’ gídaabá Mungú a wak. Adoosíng i qoón. Tam neetlaame sleeme adoosíng ga haratlintaatí’, nee ta daararaax sleeme as dae. ²⁰ Kuúng a daktani. Kuúng a xu’ukáhe gídaabá haratlintaaór tlehhema’aá koomaaká, gár i bu’ i káhh. ²¹ Ahaá, baabuúrén Abrahamu kuwa gan’amuú i harafaár, gár kusa gan’amuú i harafaár a tlehhemi’iiwookáhe, qoomár garmaawós nguwa ilahhooár wa haniís. ²² A ga/eéraáke, haratlintaao gadiyeét gana tléhh dinkwa nee tlehhemi’iiwós, nee ar gídaabá haratlintaaoorós iri bó/ ar loohír tlehhemi’i. ²³ Gawaá adoorihe Gooidá’ iri bó/, tidá’ aa kat gídaabá, “Abrahamu Mungú guna haratlintií’, inós kuri gan’amuú i harafaár as haratlintaao,” slám inós kuri báy a mulqumoó Mungú. ²⁴ Gawaá adoorihe a ga/eéraáke adór hee kur gan’amuú i harafadiiti as tlehhemi’i ala as haratlintaao kiloseká. ²⁵ Tam Rahabu sleeme, tidár tsaatuso’o, an adoodá’. Inós ya/abuuseedár aáng gana dahi’ísa nee gari dúx ar loohír hatlá’. Inós kaa gan’amuú i harafaáriíke as tlehhemi’iidá’? ²⁶ Asma muuná bira /eét, slaqwa aa gwá’. Gawaá adoorihe tlehhemi’i bir kahhiyá’ sleeme, haratlintaao aa gwá’.

¹ Hhaee’eé’, múk yaariír baraahunge matawa intsaahhatuuse tleehhimiít, asma a xuá’ gídaabá ateéká’ intsaahhatuuse sakwasleemarén ka gawit ló’wa ale ta tidár múk hatlae. ² Asma atén sleémeero a dakumaamiisaán baraá muruú yaarire. Heé dakumiisaaká baraá axweesanto, inós a heé ganaá’, a heé slaqwtós sleémeero ila/aro ga aleesláw, nee geeraharto. ³ Atén him’e a qamiimaán gawaá taqeesamá faras, as geerahartarén ngiwa ya/ana’, gawaá adoorihe slaqooín sleémeero warqeesaro i aleeslawaán. ⁴ Slám malé alé miringamoób úr ga/aawaak, ala tam ku ure, nee tam ku huwahuwi nee fur’ár xaraasla, ala ku aleesláy warqeesaro nee xooslmoodá’ niiná oo madit amoodár geeraharusmo ngur slai huwto. ⁵ Tsifraangw sleeme an adoorí. Inós tam xooslmoó niinawe, ala muruú inós tir xirfeemisi ku ló’wa urén. Qaytsité’ tsitiito’ór niina ar asla adór gartá ur ló’wa ale ngir ohaahiin. ⁶ Nee tsifraangw a adór asla. Inós a adór yaamaá naa hatsiye’ tlakweemaawo. Inós i baraá slaqoorén i dirii’, an kudá’ slaqwa sleémeero ga tlakweemár a’áw, slafiingw sleémeero guri oohiis ar asla, nee inósuú kilá’ asltós amór i dahh a baraá asltá daqisleém. ⁷ Asma umuúqo makaá dimbadimbehe, nee tsir/o, nee ya’aawasle nee makaá baraá tlawtí diriiá’, de’eengo ki aleesláy, slám kaa qaroó de’én nee muu. ⁸ Ala heé tsifraangw de’eengo gu aleesláw i kaahh. Inós a adór tlakweemaá lakiita’aaká, inós aa haáts qarkwá gwa’arár huwahuwa. ⁹ Atén Mungú, kudaáduú Aako nee Baabá, un diidi’iimisaán ar tsifraangwí. Slám ar tsifraangwí oo kilae mukdá’ taa tleéhh ar slaqsoó Mungú un lu’umisaán. ¹⁰ Gawaá afkwihe gár ti’imiit a tsuuqa nee lo’o. Gawaá adoorihe hhaee’eé’, muruú adór kwí miwa tleehharuút. ¹¹ Kutli i káhh ar ma’aá tsuuá’ duxuum, iri ma’aá qarqará’ dúx sleeme baraá tsinqár wák wa ale. ¹² Hhaee’eé’, /aantsí i deéro ar mamaá miseituni gi laqwaal? Laqaá xa’anoó sabiíbu i deéro oo /aantsí ga laqwaál? Gawaá adoorihe sleeme kutltá ma’aá diwtá koom, ma’aá tsuuá’ ngi duxká. ¹³ Baraá tla/angwhunge heé sagaalooár koóm nee oo xu’utír koóm i deéro? Ala bir deer, inós gár kuwa hariím i hooti ar hotángw hhoohhoó’, nee sagaalooarós ngi laqan ar tlehhemi’i, ar tsatsa’areemaadá’ baraá sagaalooár dahhá’. ¹⁴ Ala kuungá’ barnaxes da/itá tlarara/aay a koondá’ baraá munerhunge, nee barnaxes ti kiloohúng sla’á’, ma daara/aamara’ tiwa kiloohúng xirfayeemisa’ ar lama, looeema kari siá’. ¹⁵ Sagaalooarí a tidá’ naa gawaá doorí wa awetká, ala a tidár baraá yaamu, a ar qeeruuwooká ala ar Neetlaangw. ¹⁶ Asma didár da/i iwa deér, nee muu tiwa kilooín slai, tlaahhi i kahhká, nee umuúqo tlehhema’aá tlakw i dayá’ didaádae. ¹⁷ Ala sagaalooadá’ gawaá dooraá daahh a adoorí, gár har geerá ka hhoohhoo’. Slám i wayduú koón, nee ka tsatsa’aar. Nee slám axweesanoó muu gu huwaahúp. Nee slám fola i kaahh dirose, laqaá hhaahhafiingw. ¹⁸ Mukduú loo/ír qamiím ar wayda, gadiyér’ín gár i huwahup a gan’amu.

¹ Slaqwararí sleémeero nee gilaká’ sleémeero baraá tla/angwhunge amór i dahhiya’ a amá? A baraá ilatleerirhúngeéke, tidá’ slaaqw baraá slaqoohúng wa ale. ² A ilatleeruusá’, ala gár ta koonda’ i káhh. A tsu/utá’ nee a da/itá ara’aandá’, ala gár ta slasleera’ i káhh. A mak slaqwá’ nee a muxutá’. Gár ta koonda’ i káhh asma a firiiriinda’aaká. ³ A mak firiiriindá’, ala a slasleera’aaká asma firorhúng ka tlakw. Asma an firiiriindá’ as ilatleerirhúng kawa boo/esa’. ⁴ Kuungá’ tunda inkihhimuc wásl! Kuungá’ a xua’aakáhe gídaabá, hee bar mulqumoó múk aa haratlintii’iiká, inós a wakusmo dír Munguhe. Gawaá adoorihe heedaádá’ ga slaá’ tawa mulqumoó múk aa haratlintii’iiká, inós tin wakusmo tleehhiit dír Munguhe. ⁵ Laqaá kuungá’ ka xua’ Gooi in tawó axwésa, tidá’ kah gídaabá, “Mungú qeeruudá’ aa baraarén i qaás, gun ilatleeruus ló’wa ale, as masók tawa kós kilós.” ⁶ Ala tam adoorihe tsuuqaadá’ ni atén i hanmiisi ki ak ló’wa ur. Gawaá adoorihe Gooi i malé kat, “Mungú múk daara/aám gu sii’, ala mukdá’ ti niinaweemiís gu gurtláy.” ⁷ Gawaá adoorihe Mungú ilaiwawa/aak, Neetlaangw na siiaak, nee inós kuungá’ nuqo ilagoow. ⁸ Mungú na haratseewuwaak, daqaní inós kuungá’ nu haratseewúy. Dabaahúng hhoohhooeesaak, kuungaásingá’ tlakuuse. Nee munerhúng hamaatlaak, kuungaásingá’ badu tsarét. ⁹ Gurhaamuuté’, nee tsuunqumisé’, nee /aa/amiimé’. Qasengwhúng i warqay tawa tsuunqumis, nee qwal/uuhúng i warqay tawa gurhaami. ¹⁰ Ti niinaweese’ dír geerá Aakoowo, nee daqaní inós kuungá’ nu ureemiis. ¹¹ Hháe, miti /aysanáy i tlaaqara’. Heé hhiyaawós gu /aysantí tlaáq, laqaá gu sakwasleemuút, heewí a hara’aya gan /aysantí tlaaq laqaá gan sakwasleemuut. Ala kuúng hara’aya bara sakwasleemút, kuúng a heé hara’ayár eeharaharaaká, ala aga sakwasleemusmo tleehhít. ¹² Kudá’ hara’aya gaa haniis nee kuduú sakwasleemusmo a wak kilós. Inós an kudá’ hee ba/amisaro gu aleesláw, laqaá nguwa qwaareesi. Kuúng a heemá tam heé hatlá’ kuwa sakwasleemut? ¹³ Ala iia qaasaak. Bahh’alé baraahunge a kata’, “Laarí laqaá matlo a dahaán baraá gixsarka, nee tari hootaán baraadá’ wa ale kurkú wake, halaanu’uuma kari tleehhaán nee slaasláwár yaariir kari slawaán.” ¹⁴ Ala tam adoorihe kuungá’ a xua’aaká ar matlo tleehharuut. Slafingwhúng a gár milá? Asma kuungá’ a adór wahaamuú qoomár niina, ala siiwár niina bira waaráhh iri ilaá wa qwaar. ¹⁵ A tsiní geera bar kata’, “Aako biringa slaá’, a slafaán nee adoorí ngay tleehhaán, laqaá tí.” ¹⁶ Ala hám daxta kuungá’ a daara/aandá’, nee ti kiloohúng xirfayeemisá’. Ala daara/aangw sleémeero oo adór kwí ku tlaákw. ¹⁷ Heedaádá’ gár hhoo’ tleehhamooro ga xuú’, ala gari tleehhiiká, heedaádá’ tlakweema gaa tleéhh.

¹ Iia qaasaak, kuungaásingá’ daqaare, /aa/é’, tsuunqumiisé’, as slahha’amuuwí kuungá’ ta sleera’. ² Daqaari’iimarhúng aa díx, nee tsitayhúng kwaa /aáy nee sisbú. ³ Miislirhúng nee lapiyárhúng kuútu gaa óh. Kuútusíng in lamabu’uungw tleehhiit oo kuungá’ nu sakwasleemuút. Asma kuútusíng fu’unaá slaqoohúng gi /aay adór asltá wa ale. Kuungá’ daqaari’iima ana qasé’ qoomaarír alhhe’eesoó yaamuuwo. ⁴ Kuungá’ slaqwér mukdá’ aa bu’un baraá qamuuhúng wa ale aga bui’iiká. Slaqwér mukwí i tseeamiín, nee /aa/aá mukdá’ aa bu’un naa dahiyé’ baraá iiaá Aakoó xoordu. ⁵ Kuungá’ baraá slafingwhunge ana hoté’ ar hheehha nee ar qwal/uú ilatleeri. Kuungá’ munerhúng ana wahhaareemisé’ deeloodár tsu/utaaro. ⁶ Kuungá’ heedá’ gan’amuú koóm una sakwasleemuté’ kuri gasé’, ala inós kilós taa aleekal/anká. ⁷ Gawaá adoorihe, hhaee’eé’, qiqtliimé’ ay dír hardahamuú Aako. Qaytsiité’, dooslusmo adór ir qiqtlaatlin qoomár bu’uungós oo gídaabár koóm nguwa daamaaran baraá qaymoorós i alé. In qiqtlaatlín iimír tluwoó saxi ay tluwoó buhaare. ⁸ Kuungá’ sleeme qiqtliimé’, munerhúng gawdeemisaak, asma hardahamuú Aako naa nakaá/. ⁹ Hháe, kuungá’ miti sa qununu/aara’ as mutunduwa sakwasleemuút. Qaytsiité’, sakwasleemusmo naa hardáh, aa sihhiít afkuú doó i alé. ¹⁰ Hháe, aaruuseedá’ aa axwes ar aleesleemuudá’ Aako aa dir’ín i haniís, inooín masók a slaqsaay dirhunge, as adoodá’ niwa qiqtliné’ qoomár slahha’amu nguwa slayé’. ¹¹ Ga/aawaak, múkdá’ aa qiqtlaatlin ay alhhe’eesaay atén un babawaan a múk amohhoó’. Kuungá’ iidíguú qiqtlíngw Ayubu ugwa axasé’, nee aga aandé’ tidá’ Aako aa tleéhh dír Ayubú i alé alhhe’eesaywo. Aako guruuwós i tlatláy nee inós i haats gurtleemuuwo. ¹² Ala alaá tí sleémeerowo, hhaee’eé’, kuungá’ lo’o ma huwahuwaara’. Miti lu’umisaara’ ar doori, laqaá ar yaamu, laqaá miti lu’umisaara’ ar umuúqo gaaro. “Ka hhoó’” bara oé’, masók an “Ka hhoó’,” nee “Aasla’áy” bara oé’, masók an “Aasla’áy,” as sakwasleemár Mungú kuungá’ munduwa sleér. ¹³ Hee baraahunge slahha’amu bunga sláy, inós Mungú ngu firin. Hee bir qwalalaa/, inós Mungú ngu diidi’iimisi. ¹⁴ Hee baraahunge bir tiiq, inós bariisér múk Kríshaanáy ngi ateeti, nee inooín ngu aleefirine’, nee nguwa slikiya’ ar di/i ar aleesleemuudá’ Aako aa dir’ín i haniís. ¹⁵ Aleefiroorír hararlintaaór koom tiqtusmoodá’ gu alee/ís, nee Aako heedaádá’ guri hungu/uus. Nee bar tlakweema ngaa tleéhh, ki gurtláy. ¹⁶ Gawaá adoorihe, kuungá’ ti kiloohúng i hhu’u’uunde’, nee ti kiloohúng aleefiriiriinde’ as tunduwa hungu/uusi. Firór heé gan’amuú koóm i ló’wa gaa bú’. ¹⁷ Eliya inós a heé adór atén. Inós ina ló’wa firiirín as tluwaay miwa tluúw. Nee tluwaay niri taxaatiiká yaamí alé har qoomár kureeraá tám nee slahheeraá lahhooe. ¹⁸ Aluuwo iri malé firín, tluwaay iri tluúw, yaamu niri laqwaaliyé’. ¹⁹ Hhaee’eé’, heehúng bira qwaár baraá looeemaawo, nee bar heé hatlá’ ngwa ki/ís, ²⁰ kuungá’ xuaak gídaabá, heé heé tlakusmo ngwa ki/is, nee niri kií/ baraá loohír qwanáy wa ale, inós qeeruú tlakusmoodá’ gwa ba/amís baraá gwa’arár wa ale, slám tlakweemaá yaariir awa heedaádá’ kaa gurtláy as inós.