EBRANIA

1

1 Mungú aáng aa axweés dír baabi’iirén ar afér aaruuse ki/imaá yaarire nee slám ar adór dimbadimbé. 2 Ala de’emaarén kuká’ alhhe’eesayhe aa diirén i axweés ar Garmaawós, kudá’ aa aalusmoó wa qaás oo mura’ sleémeero, slamí mura’ sleémeero guna baraá inós ar tleéhh. 3 Inós an gwa/ateemaadá’ miiri/a’ awa xirfuú Mungú. Inós an slaqsoó Mungú kilá’. Inós mura’ sleémeero gun amohhe’eemaamiis ar axweesantós tidá’ aleesleemuú koom. Inós tlakweema hamaatlaro ngiwa hhe’eés, iri iwiít bihhaá dákw doó /iyáy oo Mungú Alesleemusmo gawaá dooriiwo. 4 Iri ló’wa xirfuút malayke ba/a, as umuudá’ aa aál oo tawa Garma kuwa ló’wa xirif ta ak oo malaykeero. 5 Asma Mungú tam iimír aange aa ooiiká dír malaykamo tam oo wák gídaabá, “Kuúng a Garmaaeé’, án kuúng laarí una laqwaál.” Nee slám aa ooiiká gídaabá, “Aníng a baabá tleehhiít dirose, nee inós dir’eene tari Garma.” 6 Nee malé alé qoomár Garmaawós oo baris nguwa huwtá wa slai baraá yaamuú i alé, ina oó’, “Malaykér Mungú sleémeero ngu i tumbarara’at.” 7 Nee daanduú malaykeero i kaahi, “Malaykeerós gaa tleéhh ar adór fur’a, nee sagadiyuuseerós ar adór tsángw asla.” 8 Ala dír Garmaawo i kaahi, “Mungú, kitaangók oo waawuti’iima ku alhhe’eesay wásl, nee waawuti’iimarók a waawuti’iimár gan’amu. 9 Kuúng gan’amu una slá’ nee dee/anu una sí’. Gawaá adoorihe, Mungú, inós a Mungúwók, inós kuúng ugwa qwal/uú i haniís oo tuwa qaás waawutmoó alé ta hhaeewoge.” 10 Nee slám i malé kaahi, “Kuúng, Aáko, iimír iimu/uungo yaamu ina ihháf, nee doori a gadiyér dabaawók. 11 Muruuwí i hhitiruut, ala kuúng a kumít. Muruuwí sleémeero i qarúy adór inqwaruú wa ale. 12 Kuúng u mutuutúk adór inqwaruú wa ale. Muruuwí sleémeero ku kwaahh adór inqwaruú aa qaátl wa ale, as inqwaruú /abén kuwa tsiiti. Ala kuúng a baloó warqeeraaká, nee kureeriiwók hartsatitar’ín i káhh.” 13 Asma Mungú tam iimír aange aa ooiiká dír malaykamoowós tam oo wák gídaabá, “Iwiít bihhaá dakwe’eé’ oo doó /iyáy ay dír wakuuseerók ngay qaas baraá dabaawók i alé.” 14 Gawaá adoorihe malayke sleémeero a qeeru. Inooín kaa ya/aáw nee Mungú as mukdá’ ba/ama ga sláw nguwa sagadiyuusiya’.

2

1 Gawaá adoorihe atén gár tiwa hariím ya/abtoodá’ taa axaasaán an ak alqaytsimiitaán ló’wa ale, as gídaabá atén mawa paslaán baraá loohirene. 2 Asma tam Axweesantadá’ taa oó’ nee malayke, a Axweesantá /uuruú koom. Nee umuúqo hee oo axweesantadá’ gaa eeharahaariiká, laqaá oo gaa ilaiwawa/iiká, inós sakwasleema gari sláy adoodár inós wa hariím. 3 Gawaá adoorihe atén sakwasleemaro adór tar /uwaan a adoomá, bar ba/amár ur ar adór tí a gaár i xuanaaká. Ba/amarí geeraawo kana alki/iít nee Aako inósuú kilá’. Nee aluuwo kingiri diirén i xu’utís nee kudá’ nga axaasiye’ gídaabá ar ló’. 4 Tam Mungú inósuú kilá’ sleeme ba/amarí gari lamabu’ún ar loohír laya nee muruú waa/oo/amo nee tlehhema’aá dimbadimbé awa /uuruú koomá’, nee ar aleesleemuú dimbadimbé oo Qeeruú hhoohhoó’ kuwa hanmiisi ar adoodá’ inós i slai. 5 Iidíguú diirihe ta axweesaan a iidiguú yaamuudá’ xaawá’. Mungú yaamuudá’ gaa dabaá malaykér i qaasiiká as ngiwa sa waawuti’ii’iin. 6 Adoorí heeko wák gaa lamabu’ún baraá Gooiro gídaabá, “Hee a gár milá, tam kuúng kuwa inslasleer? Laqaá na/oó hee a gár milá, tam kuúng inós kuwa sa daawimit? 7 Qoomarka niinawe inós una qás tawa heé niiná dír malaykeero. Kuúng una slamángw i dahás oo xirif nee oo ilaiwa/ame. 8 Mura’ sleémeero una gawaá dabaawós i qás.” Qoomár Mungú mura’ sleémeero nguwa dabaawós i qaás, gár aa geexáy i káhh qaasaro, ala mura’ sleémeero kuna gawaá dabaawós i qaás. Ala atén mura’ sleémeero ugwa araaniiká gídaabá kwaa dabaawós i qaás. 9 Ala heé taa araán a Yesu. Inós qoomarka niinawe kuna qaás tawa heé niiná dír malaykeero, ala hamí kwaa slamángw i dahaás oo xiríf nee oo ilaiwa/ame, as slahha’amuuduú gwa’ara aa sláy. Mungú adoorí gana tleéhh as Yesu gwa’ara ngiwa tsaqi as daanduú umuúqo heewo. 10 Mungú inós an kudá’ mura’ sleémeero gwa tleehh, nee slám inós an kudá’ mura’ sleémeero gu amohhe’eemiís. Slám Mungú gana slaá’ na/’aá yaariir ngiwa hardahaasi dír xirfuú i alé. Gawaá adoorihe, dirose a gár hariím Yesu nguwa boo/eesi ar loohír slahha’amaaye. Asma Yesu an kudá’ muu gu geerahaár amór ba/amár i alé. 11 Inós muu gu hhoohhooeemiis tlakweemaaine. Inós nee mukdá’ taa hhoohhooeemiís Baabuúín a wak. Gawaá adoorihe inós i murumiitiiká inooín ngiwa hhaeewós ar ateetin. 12 I kaahi, “Aníng umuuwók u alki/iít dír hhaee’eene. Aníng kuúng u xirfayeemiís ar daa’aangw baraá tla/ángw mukók wa ale.” 13 Nee i malé kaahi, “Aníng Mungú un haratlintií’.” Nee malé alé i kaahi, “Aníng a diirí dirií’ dinkwa nee na/’iidá’ Mungú naa aníng i haniís.” 14 Na/’ii tseerer’ín a wak, nee slaqwtaín a wak. Gawaá adoorihe inós sleeme muruuwí guna sláy adór inooín wa ale. Adoorí gana tleéhh as gwa’ara ngiwa slay. Asma ar loohír gwa’araarose inós gár i slai a /uuruú Neetlaangw nguwa hhitin, kudá’ úr oo gwa’ara. 15 Gawaá adoorihe inós gár i slai a muu nguwa gweeri, kudá’ taa tsegiít baraá lawali’iimár daér gwa’ara baraá slafingw’ín sleémeerowo. 16 A gár geehhoo’ gídaabá inós naa hardahiiká as malayke ngiwa alee/iisár ay. Ala gár nisa hardáh a xwaylár Abrahamu ngina alee/iisár áy. 17 Gawaá adoorihe inós gár kuwa hariím, a inós kuwa adór hhaeewós tleehhi baraá mura’ sleémeerowo. Gár kusa adoorí laáq a inós masók a geeraharusmooín oo úr oo saaliingw, kudá’ gurtleemuú koóm nee inkihhimua baraá kángw Munguhe, as tlakweemaá mukós ngiwa hingeesi. 18 Asma inósuú kilá’ kwaa slahhe’eemiís nee kuri iiara’ár. Gawaá adoorihe inós kudá’ sleémeero awa ta iiara’ari gi aleesláy alee/iisaro.

3

1 Hhaee’eé’, kuungá’ awa hhohho’, kuungá’ sleeme tunda ateét nee Mungú. Yesu ga/aawaak. Inós an ya/abusmo nee an geeraharusmoó úr oo saaliingw, kudá’ atén ta lamabu’uumaan gídaabá u haratlintiaán. 2 Inós i inkihhimuúb kón dír Munguhe, kudá’ inós gwa qaas baraá gadiyeérós i alé. Adoodár Musa sleeme ira inkihhimuút baraá doó Mungú sleémeerowo. 3 Yesu i xirfuú kón ló’wa ale ta Musawo. Asma umuúqo heé doó tleéhh, xirfuuwós ku úr ta xirfuú do’dá’ aa tleehhi. 4 Umuúqo do’o i tleehharusmoowós kón, ala Mungú inós mura’ sleémeero guna tleéhh. 5 Musa inós a heé inkihhimuú koóm baraá doó Munguhe, asma inós tawa sagadiyusmo. Inós muruudá’ Mungú i alki/iiti aluuwo guna lamabu’ún. 6 Ala Kristo inós i inkihhimuú kón asma inós tawa Garma. Inós kwaa qaás gawaá daanduú doó Mungú sleémeerowo as nguwa baali. Atén an do’ós, barnaxes a kumiitaán baraá pihhu’uumarene nee haraxu’utirene, haraxu’utirén kawa diidi’iimisaan ay alhhe’eesaay. 7 Gawaá adoorihe Qeeruú hhoohhoó’ i kaahi, “Laarí bar afór Mungú aga axasé’, 8 munerhúng ma gawdeesara’, adoodá’ taa tlehhé’ qoomár aníng iwa sié’ baraá xanxáy wa ale, qoomár iwa iiara’adé’. 9 Baabi’iihúng tlehhemi’iieé’ ngaa ariyé’, kudá’ naa baraá xanxáy wa tlehhiít kureeraá mibeerá tsiyahhe. Ala tam adoorihe inooín aníng ina iiara’ariyé’ nee iri daawitisiyé’. 10 Gawaá adoorihe aníng qartadá’ ana i buúhh, niri oó’, ‘Mukwí deelo sleémeero a múk muner’ín aa qwat, nee slám loohir’eé’ kaa baloó xuiiká.’ 11 Aníng ana buúhh, lo’o ngiri huúw gídaabá, ‘Inooín i baloó dahiaaká baraá amohhooar’eéní alé.’ ” 12 Hhaee’eé’, ga/aawaak. Tam heé wák baraá tla/angwhunge miwa deeruút oo muunaá tlaákw nee oo haratlintaao wásl, tam iri qwaar as Mungúdá’ slaáf nguwa geexáy. 13 Ala kuungá’ umuúqo deelooro ti gurbu’uunde’ dír /aymuuwí “laarí” ir kumiiti, as tam heé wák baraá tla/angwhunge miwa ya/án kuwa al/ayi nee tlakweema, nee iri gawdúy. 14 Asma atén sleémeero a alqaatuusér Kristo, barnaxés atén aga kumiitaán ar pihhu’uumarén tidá’ ta koomaan iimír iimu/uungo. 15 Gaarí an gár Gooi is kat, “Laarí bar afór Mungú aga axasé’, munerhúng ma gawdeesara’ adoodá’ taa tlehhé’ qoomár aníng iwa sié’.” 16 Múk afór Mungú gaa axaas, inós kuri sií’, a ín heemá? A mukdáeéke sleémeero oo Misrír daáhh, kudá’ taa geeraharahaár nee Musa. 17 Mungú múk aa i buhhabuúhh kureeraá mibeeraá tsiyahhe a ín heemá? Múk aa i buhhabuúhh a kudáeéke tlakweema nga tleehhiye’, kudá’ aa qaatl baraá xanxáy i alé. 18 Nee slám múk Mungú aa lu’ús gídaabá i dahiiká baraá amohhooarós i alé, a ín heemá? Ar ló’, a mukdá’ inós gwa sii’. 19 Gawaá adoorihe aga araán gídaabá dahmu ngwa aleeslay’iiká, asma Mungú ngwa haratlinti’ii’iiká.

4

1 Tam hamí al’axweesantadá’ i deer gídaabá tawa dahaan baraá amohhooár Mungú. Gawaá adoorihe, atén ti harmagahhaán, as heé wák baraahunge miwa deeruút gídaabá amohhooarí gaa dakuús. 2 Asma Ya/abtór hho’ diirene kinga alki/iít adoodá’ kara alik/iít dír mukduú aange. Ala Ya/abtoodá’ inooín gár ngiwa gaa bú’ i káhh. Asma kaa axaás, ala kaa haratlintii’iiká baraá muner’ine. 3 Ala ateéká’ aga haratlintiiaan, atén a dahaán baraá amohhooadá’ i alé. Asma Gooi iidíguú amohhooarí gu kát gídaabá, “Aníng aga buúhh, lo’o ngiri huúw gídaabá, ‘Mukwí i baloó dahiiká baraá amohhooar’eene.’ ” Mungú adoorí gana oó’, tam gadiyeérós sleémeero gaa geehhooeesi iimír yaamu kiwa tleehhi. 4 Asma dirkaaro adoorí gana oó’ daanduú deelór faanqw gídaabá, “Bál faanqw Mungú ina hungu/uús baraá gadiyeeduuwós sleémeerowo.” 5 Diirihe sleeme kaa gooín gídaabá, “Mukwí i baloó dahiiká baraá amohhooar’eene.” 6 Gawaá adoorihe a gár xu’utír koom gídaabá múk dáh baraá amohhooarí i alé i deer. Ala mukdá’ Ya/abtór hho’ gaa geerí axaas, inooín dahmu ngwa aleeslay’iiká, asma Ya/abtór hho’ nga haratlinti’ii’iiká. 7 Gawaá adoorihe Mungú deelór hatlá’ gari qaás, deeloodá’ gari báy “Laarí”. Iidíguú deeloorí guna alki/iít ar afór Daudi alaá kureeraá yaariir niwa waarahhiyé’. Iidíguuwí kwa gooín baraá gooirí taa qaroó ooaán gídaabá, “Laarí bar afór Mungú aga axasé’, munerhúng ma gawdeesara’.” 8 Yoshua geeraawo bar muu ngwa dahaás baraá amohhooár i alé, Mungú geera iidíguú deelór hatlá’ ngwa ooiiká. 9 Gawaá adoorihe amohhooár deelór hungu/uma i deer, ar taa amohhe’eés as múk Mungú. 10 Asma heé aa dah baraá amohhooár Mungú, inós aa hungu/uús baraá gadiyeérose, adoodár Mungú sleeme ira hungu/uús baraá gadiyeeduwose. 11 Ala atén gár tiwa hariím a ilakaaharu un tleehhaán tawa dahaan baraá amohhooadá’ i alé, nee umuúqo heewo dahma mingiwa dakuús baraá amohhooadá’ i alé as dee/aanu, adoodá’ inooín tara dee/aanuút. 12 Asma axweesantá Mungú i sláf. Nee slám i /uuruú koón. Nee i xarásl ló’wa ale tam paángár afe tsár ga bá/. Axweesantá Mungú i dát baraá heé i alé, qeeru nee muuná giri parátl, tam fadu nee waeemoowós giri parátl sleeme. Nee slám axweesantá Mungú inslawoó hee gu sakwasleemút, nee umuúqo gár i slai baraá muunaáwose. 13 Umuúqo gaaro ar Mungú i harslaaqati arto i káhh. Mura’ sleémeero i kístí dirii’, nee ku geehhoó’ dír ilaawose, nee dír geeraawose atén sleémeero faaro a tleehhaán daanduú slafingwrene. 14 Gawaá adoorihe atén haratlintaaoorén tidá’ ta koomaan masók an ló’wa oohaán. Asma atén Geeraharusmoó úr oo saaliingw u koomaán. Inós aa waaraáhh ar tla/ángw doori ay dír geerá Mungú i alé. Inós an Yesu, Garmoó Mungú. 15 Geeraharusmoorén kudá’ úr oo saaliingw, inós atén ti gurtleemuú wa ara’ar baraá liitlakweerene. Asma inósuú kilá’ kuna iiara’ár adór atén wa aleeró baraá mura’ sleémeerowo, ala tlakweema gaa tleehhiiká. 16 Gawaá adoorihe atén masók an tseewuwaán ar pihhu’uuma amór kitángw Mungú, didá’ tsuuqaá Mungú kiwa slay, as tíwa gurtleemuú i haniisi, nee /uuru kuwa slawaan, kudá’ atén ti alee/iimiís qoomár hariím wa ale.

5

1 Umuúqo geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi kun tsawaar baraá tla/ángw múk wa ale. Kuri qaas tawa heé Mungú sagadiyuús daandeemooín wa ale. Inós muruudá’ muu naa ilahhooár wa huúw guri huuw dír geerá Mungú, nee hikwaadá’ tinda huúw sleeme, kudá’ ta tsu/i as tlakweema. 2 A gár ya/aam inós tawa heé tsatsa’aár dír mukdá’ liitlakwene nee oo aa dakuus. Asma inósuú kilá’ ku liitlaákw baraá muruú yaarire. 3 Gawaá adoorihe gár inós kuwa hariím, ilahhooa gan haniis as tlakweemaawós kilós sleeme, ala a as tlakweemaá muu kilooineeká. 4 Hee i kaahh oo ilaiwa/ameerí ga óh, tawa geeraharusmoó úr oo saaliingw. Ala aqo har kudá’ taa ateét nee Mungú, adoodár Haruni kura ateét. 5 Tam Kristo sleeme inós taa kilós xirfeesiiká tiwa Geeraharusmoó úr oo saaliingw tleehhi. Ala a Mungú guna ilaiwa/ameerí haniís, iri oó’, “Kuúng a Garmaaeé’, aníng kuúng laarí una laqwaál.” 6 Slám dír hatlae i malé kaahi, “Kuúng a geeraharusmoó saaliingw ay alhhe’eesay wasle, ar adoodár Melkisedeki.” 7 Qoomár Yesu iwa baraaká’ yaamuú wa hoót, Mungú guna i /aa/amín ar afór ur, nee ar hhirhheeri, guri firiirín nee nguwa ateetin. Asma Mungú inós gu aleesláy nguwa ba/amisi baraá gwa’araaro. Inós kuri iiár i qaás nee Mungú asma adoodá’ tiwa niinaweés, nee adoodá’ Mungú nguwa ilaiwawaá/. 8 Inós a Garmoó Mungú. Ala tam adoorihe inós iia looemis guna intsaatsaáhh, as adoodá’ kuwa slahhe’eemiís. 9 Gawaá adoorihe inós kuri bu’uutiís nee Mungú. Bu’uutisaro kuwa hhe’eés, inós tari heé ba/amár alhhe’eesay wásl ngaa huuw dír mukdá’ sleémeero oo inós ngu iia looemisa’a. 10 Nee slám Mungú guri Geeraharusmoó úr báy oo saaliingw ar adoodár Melkisedeki. 11 Gawaá daanduú kaangwihe atén /ayma’aá yaariir i koomaán awa ni dirhúng i kaahaan. Ala ooaro a gár gawit, asma kuungá’ tundu gawdén gaa tsaahharo. 12 Dirhunge geera a gár hariím kuungá’ tawa intsaahhatuuse, asma deeloorí sleémeero aa waarahh iimír kuungá’ tunduwa ba/amís. Ala kuungá’ hamí a intsaahhatuusér sla’á’ malé ale, ar nu intsaahhatimis muruuduú geera baraá axweesantá Munguhe. Kuungá’ geera gár tundus hariím a muruú /aymár gawdén, ala hám daxta kuungá’ gár ta sla’a’ a ilwa. 13 Umuúqo heewo oo ilwaá slaá’, inós a na/aay, nee iidíguú gár ganaa’ nee ar tlaakw ga tsaahhiiká. 14 Ala muruú /aymár gawdén a oo múk urén. Asma inooín muruú hhó’ nee oo tlákw kwaa intsaáhh tsatsahhaango.

6

1 Gawaá adoorihe intsaahhasadá’ sleémeero ar iimu/uuma daanduú Kristowo masók an alí geexawaán, nee tari geerí kumiitaán baraá intsaahhasadár hee gu kwa/as baraá slafíngw qeeruuwo. Atén a sla’aanaaká kawa malé inki/aan intsaahhasadár iimu/uuma, gídaabá, hee iwa hhu’u’un as tlehhma’aá slafa’aaká ngiwa may, nee Mungú nguwa haratlintii’i; 2 nee intsaahhasár daanduú baatiísmo nee ar dákw i qaasa; nee intsaahhasár daanduú waasle/ nee sakwasleemár alhhe’eesay wásl. 3 Ala ta tihe, atén gár tiwa hariím an geerí hi’iitaán. Adoorí an tleehhaán, bar Mungú ngaa slaá’. 4 Asma múk aa qaroó alí kii/, adór kungur ki/isi baraá hhu’u’úngw i alé a adoomá? Asma inooín kingina dahaás baraá gwa/ateemaá Mungú i alé, tsuuqaá Mungú kudá’ gawaá dooraá dahhá’ kiri tsaáq, Qeeruú hhoohhoó’ kuri én, 5 axweesantá Mungú kari tsaáq, adór kar hhoó’, nee /uuruú yaamuudá’ xaawá’ kuri tsaáhh. 6 Nee aluuwo tari alí kií/. I ya/aandaaká múk adoosíng kuwa ki/isi baraá hhu’u’úngw i alé, asma inooín Garmoó Mungú ku malé kiki’ín gawaá msalaábár i alé, nee ku murekeemiis geerá múk wa ale. 7 Yaamaá ta du’umiís nee tluwaay daqtá yaarire, nee bu’úngw hhó’ nguri laqwaaliyé’, oo gídaabár koóm dír dooslusmoowo, yaamaá adoorí tsuuqaá Mungú ngi slayá’. 8 Ala yaamuudá’ gár naa laqwaliyé’ bar laqaya’ nee fuquráy, gár i buiya’ i káhh. Yaamaá adoorí kaa nak/aás lu’usaro nee Mungú. Alhhe’eesaywo ki da/a/án baraá asla. 9 Ala atén tam adoorí kaahana, sla’aaruuser’eé’, atén a xuaán daandeemoohunge gídaabá, kuungá’ a tsiní, nee kuungá’ ba/ama a harahi’itá’. 10 Asma Mungú inós i ganaa’. Slám gadiyérhúng tidá’ taa tlehhé’ ga gunqareesiiká, nee sla’aarirhúng tidá’ taa dirós i geehhooesé’ ar loohír múk hhohhó’ oo Mungú kuwa sagadiyusé’ nee slám tam hamí a kumitá’ kuwa sagadiyusa’. 11 Gár atén ta ló’wa sla’aan masók umuuqo heewo dirhunge in adoodár kumiit ar inkihhimu ay alhee’eesaay, as muruudá’ ta haraxua’ kuwa sleera’. 12 Atén a sla’aanaaká kuungá’ tawa tli/uuse, ala kuungá’ masók a adór mukdá’ aa haratlintii’, kudá’ qiqtliím, nee kawa sleera’ tidá’ Mungú naa al’axweés. 13 Qoomár Mungú al’axweesani ngiwa oó’ dír Abrahamu, lo’o gari huúw gídaabá tidá’ aa oó’ i tleehharút. Lo’oodá’ gari huúw ar umuuwós inósuú kilá’, asma oo úr oo inós gu baá/ i kaahh, oo lo’o ngir huwi. 14 Ina oó’, “Ar ló’, án kuúng u tsuúq, nee u xwaylár yaariír i haniís.” 15 Gawaá adoorihe Abrahamu iri qiqtlín, nee gadaádá’ Mungú aa al’axweés, gari sláy. 16 Hee barnaxes lo’o ga huuw, lo’oodá’ gan huuw ar umuú kudá’ úr oo inós gu baá/. Gawaá adoorihe kaangaani sleémeero dír muko gár ga tsaat a lo’o. 17 Gawaá adoorihe Mungú sleeme lo’o gana huúw qoomár al’axweesantós ngiwa gawdeesár wa slaá’ dír mukdá’ al’axweesnatadá’ ga aál, gídaabá inós i baloó warqayká baraá tidá’ aa al’axweesi. 18 Gawaá adoorihe Mungú muruuwí tsár gwa huúw, al’axweesantós nee lo’o. Muruuwí i baloó warqayká, nee Mungú lama ga baloó ooiiká daanduú muruuwihe. Ateéká’ inós ugwa i guwaan, muruuwí atén tin ló’wa gurkwa/amis, as kawa oohaan haraxu’utidá’ geeraarén i dirii’. 19 Haraxu’utirí a toorén. Haraxu’utirí muneerén gaa ló’wa ót as miwa qwát. Adoodár miringamo kur baraá ma’áy i ila/aa/an ar tlaa/a, as mukuwa tliw/ín nee gwaanduú ma’aay. Haraxu’utirén tí alhhe’eesaywós dír kay tseék a gawaá doori, dír ira waaráhh a dír baquú baraá doó Mungú i dirií’. 20 Yesu ina dáh baraadí alé tawa heé giiriím dír atene, nee tawa saayusmoorén. Asma inós an geeraharusmoorén oo saaliingw ar adoodár Melkisedeki ay alhhe’eesay wasle.

7

1 Melkisedeki inós a waawutmoó Salemu. Slám inós a geeraharusmoó saaliingw oo Mungúduú gawtí dirií’. Melkisedeki Abrahamu guna al’áy qoomaadár Abrahamu iwa slaqwarár dahhi, waawitá nguwa tsuú/. Abrahamu kuna tsuúq nee Melkisedeki. 2 Abrahamu ilahhooa gari haniís dír Melkisedeki. Gár aa haniís a gár wák baraá umuúqo muruú mibaango kudá’ i kona. Umuú Melkisedeki gídaabárós ar geera a “Waawutmoó Gan’amu.” Nee slám inós a waawutmoó Salemu, gídaabárós an “Waawutmoó Wayda”. 3 Inós i baabuú konká, slám i aayór konká, slám tlahhaywós i kaahh. Iimu/úngw deeloorós i kaahh, slám alhhe’eesoó slafiingós i kaahh. Ala inós a adór Garmoó Mungú. Inós a geeraharusmoó saaliingw ay alhhe’eesay wasle. 4 Ga/aawaak heewí adór kur úr. Asma baabuúrén Abrahamu ilahhooa gana haniís amór heewí i alé. Baraá muruudá’ sleémeero naa hayohi, gár wák gana haniís baraá muruú mibaango. 5 Baraá na/’aá Lawiwo bahh’alé a geeraharuusér saaliingw. Inooín hara’aya gaa ádbeér gídaabá ilahhooa ka ohín, gár wák baraá umuúqo muruú mibaango, dír múk wa ale. Muruuwí dír kuwa ohin a dír hhaeeín, ala tam inooín a xwaylár Abrahamuwo. 6 Melkisedeki inós a heé baraá tlahhaydá’ dahhaaká. Ala tam adoorihe inós ilahhooa gana óh dír Abrahamú wa ale, gár wák baraá umuúqo muruú mibaango. Slám inós Abrahamu guri tsuúq, kudá’ al’axweesantá Mungú gaa slay. 7 Ala gaarí a gár taa si’iiká gídaabá kudá’ tsuuqa gi hanmiís ku úr ta kudá’ taa tsuuqi. 8 Na/’aá Lawi inooín i ilahhooár ohiná’ ar gár wák baraá umuúqo muruú mibaango. Ala tam adoorihe inooín a múk qaátl. Ala Melkisedeki inós a heé taa lamabu’un nee Gooi gídaabá inós tam hamí i slaaf. 9 Slám i ya/aán ooaro gídaabá Lawi sleeme, kudá’ ilahhooár ohaahiím, inósuú kilá’ ilahhooa gaa haniís sleeme, gár wák baraá umuúqo muruú mibaango, qoomár Abrahamu ilahhooa ngiwa haniís. 10 Asma qoomár Abrahamu kuwa al’áy nee Melkisedeki, Lawi qoomaadae i baraá slaqwtá Abrahamú i kaahh. 11 Ala hám daxta hara’aya sleémeero, tidá’ taa amór múk i haniís, iimu/uungós a hara’ayaadá’ taa haniís daanduú geeraharu’uumadár saaliingw ar tlahhoó Lawi. Ala gár yaahasár slaa’ i deer diirihe. Barnaxes geeraharu’uumarí ar saaliingw ar tlahhoó Lawi bir gan’amuú huwahúp, geeraharusmoó saaliingw oo adór hatlá’ gár nisa hardáh a milá? Asma geeraharusmoowí a adór Haruniwooká, ala a adór Melkisedeki. 12 Asma geeraharu’uumár saaliingw bira warqeér, hara’aya sleeme gár kawa hariím aqo in warqeér. 13 Heé taa axweesantí káh an Aako Yesu. Nee inós a heé tlahhoó hatlá’. Slám baraá tlahhaywose heé gadiyér meésár ilahhooa gaa tleehh i kaahh. 14 A gár xu’utiit gídaabá Aakoorén tlahhaywós a tlahhoó Yuda. Slám Musa iidíguú geeraharuusér saaliingw nguwa axweés, gár aa oó’ i káhh gawaá daanduú tlahhaywihe. 15 Gaarí kaa geehhooesa hhe’eés ar adoorí gídaabá, Geeraharusmoó saaliingw oo diimbé naa ti’iít. Inós a adór Melkisedeki. 16 Inós gár isa geeraharusmoó saaliingw tleehhiít a hara’ayár mukooká, tidár daanduú tlahhaay. Ala gár isa geeraharusmoó saaliingw tleehhiít a /uuruú slafingwdá’ baloó warqawaaká. 17 Asma Gooi iidíguuwós gu kát gídaabá, “Kuúng a geeraharusmoó saaliingw ay alhhe’eesay wasle, ar adór Melkisedeki.” 18 Gawaá adoorihe hara’ayaadár geera kaa hingeés, asma i /uuruú koondaaká, slám gár i bu’ i káhh. 19 Asma hara’ayaadár Musa gár aa aleesleér i káhh boo/eesaro. Ala daanduú hara’ayaadae haraxu’utír ak hho’ kingina haniís. Ar loohír haraxu’utirihe a aleeslawaán Mungú kuwa i hardahaan. 20 Gaarí iwa tleehharút, Mungú lo’o gana huúw. Geeraharuuseedár saaliingw ar aáng kawa qamín, Mungú lo’ór aa huúw i káhh. 21 Ala Yesu kuna geeraharusmoó saalíngw wa qaás ar lo’o. Asma Mungú guna adoorí báy, “Aako lo’o gana huúw, slám ga baloó amohhu’unká, ‘Kuúng a geeraharusmoó saaliingw ay alhhe’eesay wasle.’ ” 22 Gawaá adoorihe alqadoorí ka ló’wa hhoo’ ta tidár aange, as adoodá’ Yesu tawa lamabu’usmoowós. 23 Nee slám gár hatlá’ ar dimbé i deer. Geeraharuuseedár saaliingw ar aáng, inooín ki yaariir, asma inooín kumiita ngaa aleeslay’iiká as adoodá’ inooín tawa múk qaátl. 24 Ala Yesu inós i slaaf ay alhhe’eesay wasle, nee geeraharu’uumarós ar saaliingw ka baloó haniisiiká heé hatlá’ i alé. 25 Ala gawaá adoorihe kudá’ Mungú ngu i daqaqawá’ ar loohír inós, inós gi ló’wa aleesláy ba/amisaro, asma inós i slaaf daqisleém as ngiwa aleefiriirin. 26 Gawaá adoorihe Yesu an geeraharusmoó úr oo saaliingw oo atén ti gaa wa buú’. Asma inós ku hhoohhoó’. Nee slám inós i tlakweemaá konká, nee xaslxaanslír i kon i káhh. Nee slám kwaa paraátl dír tlakuuseero, nee kwaa tsa/aás ay gawaá daanduú doori. 27 Inós a adór geeraharuuseedár hatlaeeká ar saaliingw. Asma inós ilahhooa gár ngis duxun umuúqo deelooro i káhh, adoodá’ geeraharuuseedá’ aáng ngira duxuún. Inooín ilahhooa kana geerí duxún, as tlakweemaaín awa kilá’, aluuwo as tlakweemaá muu. Ala inós ilahhooár wák kilós gana haniís sagaáwa wák wa ale qoomár inós kilós tiwa haniís. 28 Asma hara’ayár Musa muu gun qamiín, tawa geeraharuusér saaliingw, inooín tam a múk tlakweemaá kooma. Ala axweesantadá’ taa haniís ar lo’o, slám kana haniís alaá hara’ayár Musa wa aleeró, axweesantí Garma guna qás geeraharusmoó saalíngw wa ale, kudá’ taa bu’uutiís ay alhhe’eesay wasle.

8

1 Gár ak ur baraá muruuwí taa axweesani a tí gídaabá, atén geeraharusmoó úr oo saaliingw oo adoorí hamí u koomaán. Inós aa iwiít dákw doó /iyáy oo kitángw aleesleemu oo Mungúduú aleesleemuú koóm oo gawaá doori. 2 Inós an geeraharusmoó úr oo saaliingw. Dír iwa gadiyuusi an didá’ ak hhoohhoo’, gídaabá baraá heémaadár ló’, tidá’ Aako aa tleéhh. Slám a gár hee aa tleehhiiká. 3 Umuúqo geeraharusmoó úr oo saaliingo kwaa qaás as ilahhooa ngiwa hanmiisi dír Munguhe, tam hikwa ngiwa tsu/i ilahhooár wa ale. Gawaá adoorihe geeraharusmoorén kwí sleeme gár kus hariím masók gár i duuxi in deer as ngiwa duuxi ilahhooár wa ale. 4 Inós geera barnaxes in baraaká’ yaamu, geera alók inós a geeraharusmoó saaliingooká. Asma geeraharuusér saaliingw i deer, ar ilahhooár hanmamiis ar taa hara’ayín adoodár hara’ayár Musa i kat. 5 Inooín gadiyeét ngin tleehhiyá’. Gadiyér’ín tidá’ an adór slaqsaay nee hhaantamo oo muruú gawaá doori. Gawaá adoorihe inooín an adór Musa. Asma Musa heéma ngiwa tleehhamór wa slaá’, kuna hara’ayín nee Mungú gídaabá, “Ga/aaweek, umuúqo gaaro kawa tlehh ar adór slaqsaydá’ taa kuúng i laqán gawaá tloomár wa ale.” 6 Ala hám daxta gadiyér geeraharu’uumár saaliingw, tidá’ Yesu aa sláy, ka ló’wa hhoo’ ta tooine. An adoodá’ alqadoodá’ inós aa tleéhh, sleeme ka ak hhoo’ ta tidár geeraawo, asma alqadoorí kaa qaás gawaá al’axweesantá ak hho’. 7 Alqadoodá’ geeraawo barnaxes i dakuúsár koondaaká, geera alók alqadór hatlá’ gár kas leelehhiiti nee Mungú i káhh. 8 Asma Mungú gaa ár gídaabá mukós aa dakuús, iri oó’, “Aako i kaahi. Ga/aawaak, deelo i hardát ar aníng alqadór /aben ngiwa tleehh nee múk Israeli, tam nee múk tlahhoó Yuda sleeme. 9 Alqadoorí a adór tidár aangeeká, tidá’ naa alqadiím dír baabi’iihúng, qoomár ngiwa duúx ar dakw’eé’ baraá yaamaá Misrír wa ale. Asma inooín alqador’eé’ kaa eeharahariiká. Gawaá adoorihe aníng inooín ngiri máw sadaawimituuwo. Axweesanaywí Aako guna káh. 10 Aako i malé kaahi. Hám daxta, alqadoorí an tidá’ ni tleehh nee múk Israeli alaá deeloorihe, gídaabá. Aníng hara’ayar’eé’ an qaás baraá inslaway’ín i alé, nee ngiri gooiím baraá muner’ín i alé. Slám aníng tari Mungúín nee inooín tari muk’eé’. 11 Hee i kaahh oo inslaawmoowós gu intsaahhatimís, laqaá hhiyaawós, nguwa bay gídaabá, ‘Aako na xueek.’ Asma sleémeero án ti xuu’, iimír heé niiná tam ay heé úr. 12 Asma aníng tlehhmi’ii’ín awa tlakw i gurtláw, nee tlakweemaaín ngiri baloó inslawaaká.” 13 Diirihe Mungú iidíguú alqadór /aben gwa axweés. Gawaá adoorihe gídaabárós gár i laqaqaan a alqadoodár geera ina diín. Ala gaa barnaxes aa qaruúr, nee aa diín, gadaádá’ qwanaywo aa naká/.

9

1 Alqadoodár geera inós i dabeerós koón gawaá daanduú saaliingo. Slám dirós tidá’ hhoohhoo’ ar saaliingw i deer ar taa tleéhh nee muu. 2 Heémarka i deer ar matla/eerdaá tsár koom. Matla/aangós oo geera a kudá’ ta babay Didá’ Hhoohhoo’. Muruú baraadí dirií’ an tsaa’asi nee meésa, nee mikaáteedá’ taa qaás as Mungú. 3 Alaá baquuwo matla/ángw hatlá’ i deer, oo ta babay Didá’ ak ló’wa Hhoohhoo’. 4 Baraadane meésa i deer ar taa tleéhh ar miisli. Meésaarí gadiyeérós a kan ilahhooár i qamaamín ar muruú xarángw tsuú’ koóm kuwa da/a/an. Gár hatlá’ baraadane a sandakmooduú alqado, oo taa tuntuúk ar miisli umuúqo barto. Muruú baraá sandakmoowihe dáw, an sirwír miisli, tidá’ muruudá’ ta babay maána ga koom, nee hhartá Haruni, tidá’ naa harma/, nee tlaa/eedá’ tsár awa taa axweesantá alqadór i gooín. 5 Gawaá daanduú sandakmoowihe kitángw gurtleemu i deer, nee gawaawose malaykér tsár ar xirfayen i deer, ar taa tleéhh ar slaqsaay, nee ar kitángw gurtleemu gwa tuntuk ar hhampe’eeri’ín. Malaykeerí gár i laqaqaan a gídaabá Mungú i deer diirihe. Ala daxta pa/aangw i kaahh oo umuúqo gaaro kawa wakeetimaan alki/ituuwo. 6 Adoorí an adór muruuwí sleémeero kura qamín. Nee geeraharuusér saaliingw in dararát umuúqo daqto baraá matla/angwduú geera oo heéma, as gadiyér’ín ar saaliingw kawa tleehhi. 7 Ala baraá matla/amgwduú tsár oo heémaaro, heé daraaráh a geeraharusmoó úr oo saaliingw kilós. Slamí in dah sagaáwa wák wa ale gawaá kurkú wake. Slám i dahiiká tawó alé barnaxes tseere i káhh. Tseereerí gan duux dír Mungú as daanduuwós nee as daanduú tlakweemaá muu, kudá’ taa xuiiká. 8 Gawaá adoorihe Qeeruú hhoohhoó’ gaa laqaaqán gídaabá, loohír tar dahi baraá matla/angwduú tsár oo heéma oo ta babay Didá’ ak Hhoohhoo’ kaa gweeriiká, asma ay hamí matla/angwduú geera oo heéma i kumiit. 9 Gaarí a slaqsaay oo qoomaarí ga laqaqaám. Gídaabárós a tí, ilahhooár ta harmiisi dír Mungú i alé ar loohirí, nee hikwaá ilahhooa, muunuú heedaádá’ saaliím hhoohhooeesaro gu aleesleeraaká. 10 Asma hara’ayár loohirí an hara’ayár tlehhema’aá slaqo kilós, daanduú muruú /ayma nee wahaangw nee hamtlór slaqwa. Hara’ayarí kana duúx ay dír qoomaadá’ Mungú loohír /aben ngi qaasi. 11 Ala Kristo inós naa hardáh. Inós an geeraharusmoó úr oo saaliingw as muruudá’ hhó’, kudá’ ni hardáh. Inós ina waaraáhh ar baraá heémaadá’ ak ur, tidá’ ak qoom, heémaadá’ taa tleehhiiká ar dabér muu. Gídaabárós a heémár baraá yaamuuwooká. 12 Slám inós aa dahiiká baraá heémár i alé ar tseerér gurtaawe nee ar damaay, ala ina dáh sagaáwa wák kilós baraá didár hhoohhoó’ i alé ar tseereerós ar kilá’. Gawaá adoorihe ba/amár alhhe’eesay wásl gana tleéhh. 13 Asma tseerér gurtaawe nee ar awee, nee da/arár damaá hikwa barnaxes kaa tsifaqamiís gawaá slaqwaá mukdá’ ta har meetín i alé, mukdá’ guri hhoohhooés, 14 xáy, tseerér Kristo tí ga ló’wa bá/áke? Asma inós tina kilós haniís dír Mungú i alé ar /uuruú qeeruú alhhe’eesay wásl as tawa ilahhooár xaslxaansli wasl. Tseereerós muneerén ga hamátl nee tlehhema’aá slafíngw kooma’aaká, as masók atén Mungúdá’ slaáf kuwa sagadiyuusaan. 15 Asma aáng Mungú al’axweesani gana haniís dír múk i alé gídaabá aalír alhhe’eesay wásl kawa slay. Ala muu Mungú guna sadakuús qoomár alqadoodár geeraawo. Kristo iri gwaá’ as muu nguwa gweeri dír tlehhemi’ii’ín kudae. Gawaá adoorihe Kristo an haraki/isusmoó alqadór /aben, as mukdá’ taa ateét nee Mungú al’axweesantadá’ Mungú aa oó’ kawa slay ar adoorí. 16 Gídaabárós a tí, alqadoorí a adór alqadór aali. Alqadór aali bir deer, al’axweesantadár aali kawa haniisi i /uuruú koondaaká ay dír gwa’arár heedaádá’ alqadoodá’ gaa oo’ i xu’utit. 17 Asma qoomár inós bir slaaf, alqadoodá’ i /uuruú koondaaká. 18 Gawaá adoorihe tam qoomár alqadoodár aáng kawa alqadín, tseere i deer. 19 Asma Musa adoorí gana tleéhh, gár har geerá a hara’ayár Mungú sleémeero gana alki/iít dír mukdá’ aa burumburiit. Aluuwo tseerér damaay nee ar gurtaawe gari taataáhh, dinkwa nee ma’aay, tseere gari tsifaqamiís ar se’éngw bee/aangw oo da/atén nee loo/ór hisoópo, dír Kitaábu nee dír muu sleémeerowo, 20 iri káh, “Gaarí a tseerér alqadoodá’ Mungú naa hara’ayín dirhúng i alé.” 21 Slám tseere gari malé tsifaqamiís dír heémaadá’ nee dír xoosla sleémeero ar tara gadiyuús baraá saaliingo. 22 Slám hara’aya i kat gídaabá, mura’ sleémeero kun hhoohhooeemiis ar tseere. Ala bar tseere aa ku’utiká, gurtleemu i kaahh. 23 Muruuwí a slaqsoó muruuduú gawaá doori. Gawaá adoorihe gár kuwa hariím aqo kun hhoohhooees ar ilahhooadá’ ak hhoo’. 24 Asma Kristo inós aa dahiiká baraá doó hhoohhoó’ i alé, oo taa tleéhh ar dabaá muu. Asma do’wí taa tleéhh ar daba’, an slaqsoó do’duú kilá’ oo hhoohhoó’. Ala inós ina dáh gawaá dooraá kilá’, as tiwa laqaaqan hamí dír geerá Mungú i alé as atén. 25 Slám Kristo inós aa darahiiká daqtá yaarire as tiwa haniisi, adoodár geeraharusmoó úr oo saaliingw ir dararahi umuúqo kurko ar tseerér hikwaá ilahhooa. 26 Asma geera barnaxes a adoorí, geera Kristo gár kuwa hariím a gwa’araarós gan inkaakii/ daqtá yaarire iimír yaamu kiwa tleéhh. Ala hamí qoomaarír alhhe’eesaywo inós nina hardáh baraaká’ yaamu sagaáwa wák kilós as tlakweema ngiwa hingeesi ar gwa’araarós, tiwa kilós haniís ilahhooár wa ale. 27 Muu gár kuwa hariím a in qaatl sagaáwa wák wa ale, nee alaá gwa’araaro tari sakwasleema. 28 Adoorí an adoodár Kristo sleeme ku laqi. Inós kuna ilahhooár wa haniís sagaáwa wák wa ale as tlakweemaá múk yaariír ngiwa hingeesi. Inós nin malé ti’iit baraaká’ yaamuuwo sagaáwa tsár wa ale. Ala gár nis hardahi a tlakweema hingeesarooká, ala a mukdá’ inós gu daamaaraám nguwa ba/amisi.

10

1 Hara’ayár Musa a geehhantamoó tawo oo muruudá’ hhó’ oo hardáh, ala a muruudá’ oo kil’eeká. Asma hikwaá ilahhooa kin adoodá’ ar harmamiis umuúqo kurko. Ala gawaá loohír adoorihe hara’ayár Musa muu boo/eesaro gu aleesleeraaká, kudá’ ilahhooadá’ ga hanmamiís. 2 Ala geera bar ngi aleesleeér, geera alók inooín ilahhooadá’ kaa qaroó máy hanmisuuwo. Asma mukdá’ ilahhooár makaay ga hanmiís, geera barnaxes tlakweemaaín kaa qaro hamaátl sagaáwa wák wa ale, geera alók tlakweemaá hamaatlár sla’á’ i kahhiyá’ baraá muner’ine. 3 Ala ilahhooarí ar hikwa hanmisuwo a muu gun inslawtimís umuúqo kurko iidíguú daanduú tlakweemaawo. 4 Asma tseerér awee nee ar gurtaawe tlakweema hingeesaro gi baloó aleesleeraaká. 5 Gawaá adoorihe, qoomár Kristo niwa dahmaá slai baraaká’ yaamí alé, iri oó’ dír Mungú gídaabá, “Kuúng gár ta sla’ a ilahhooarooká, laqaá hikwaá ilahhooarooká. Ala slaqwa ngina aníng i hanís. 6 Kuúng ilahhooa aga slaiká, tidár hikwaá ilahhooa kiwa adoodá’ alda/i gawaá meésár ilahhooár i aleeró. Slám ilahhooaduudá’ ta hanmamisi as tlakweema iga slaiká. 7 Ala aníng niri oó’, ‘Mungú, aníng a deer, as tidá’ kuúng ta sla’ ngiwa tleehh adoodá’ kara gooín daanduueé’ wa ale baraá kitaábuú hara’ayár Musawo.’ ” 8 Gár geeraawo aa oó’ a tí, “Kuúng ilahhooa a sla’aká, slám hikwaá ilahhooa sleeme i sla’aká, laqaá hikwaá ilahhooa awa ta adoodá’ alda/i, laqaá ilahhooár taa hanmiís as tlakweema. Ilahhooarí sleémeero kuúng u sla’atimiská.” Inós adoorí gana oó’, ilahhooarí sleémeero tam ka hanmamiisi ar adoodá’ hara’ayár Musa i kat. 9 Inós iri malé oó’, “Mungú, aníng a deer, as tidá’ kuúng ta sla’ ngiwa tleehh.” Gawaá adoorihe Kristo ilahhooadár geera ar hikwa gana hingeés, as tidá’ /aben ngiwa qaasi ar tiwa kilós haniisi. 10 Yesu Kristo gana tleéhh tidá’ sleémeero ar Mungú aa slaá’. Gawaá adoorihe atén taa hamaátl as adoodá’ Yesu Kristo slaqwtós ngiwa ilahhooár wa haniís sagaáwa wák wa ale. 11 Umuúqo geeraharusmoó saalíngw múk Yahudiro gadiyeérós gan tlehhahhiit umuúqo deelooro ar ilahhooadá’ ar kilá’ ngiwa hanmaamisi umuúqo daqto. Ala ilahhooarí tlakweema hingeesaro gi baloó aleesleeraaká. 12 Ala Kristo ilahhooár wák kilós gana haniís as tlakweema. Ilahhooarí an tidá’ hoot ay alhhe’eesay wasle. Adoorí tlee hhamooro ngiwa hhe’eés, iri iwiít bihhaá dákw /iyáy oo Mungú. 13 Diirí an didár wakuuseerós ngiwa daamaaran kawa baali nee Mungú, nee kawa baraá dabaawós i qaasi. 14 Asma ar ilahhooár wák kilós, tidá’ aa haniís, inós mukdá’ aa hhoohhooeés gwa múk ganaá’ tleéhh ay alhhe’eesay wasle. 15 Asma Qeeruú hhoohhoó’ sleeme i lamabu’ún. Geeraawo gár i kaahi a tí, 16 “Aako i kaahi, Gaarí an alqadoodá’ án ni tleehhamór wa slaa’ nee inooín alaá deeloodá’ sleemeerowo. Aníng hara’ayar’eé’ an baraá muner’ín i qaás, nee an baraá inslaway’ín i gooiím.” 17 Nee iri malé oó’, “Aníng tlakweemaaín nee tlehhemi’ii’ín kudá’ tlakw i baloó inslawaaká.” 18 Gawaá adoorihe, tlakweema barnaxes kaa gurtláy, ilahhooár tlakweema gár kas malé haniisi i káhh daqaní. 19 Gawaá adoorihe, hhaee’eé’, atén a aleeslawaán tawa dahaan ar pihhu’uuma ay Didá’ ak Hhoohhoo’ ar tseerér Yesu. 20 Inós slaqwtós ngiwa haniís, loohír /aben gana gweér ar slafíngw koom. Atén an waaraahhaán ar loohirí, ar baraá baquuduú doó Mungú ay amór Mungú. 21 Atén geeraharusmoó úr oo saaliingw u koomaán oo múk doó Mungú sleémeero gu ga/áw. 22 Tlakweemaá muneerén kaa hamaátl, nee muneerén kaa hhoohhooeés. Slám slaqoorén kaa hamaátl ar ma’aá hhohho’. Gawaá adoorihe atén Mungú ku haratseewuwaán ar haratlintaaór ló’, ar xure wasl. 23 Haraxu’utirén tidá’ taa lamabu’uumaán ka oohaán nee mawa baloó geexawaán. Asma Mungú al’axweesantós ngaa haniís, nee inós i inkihhimuúc kón. 24 Atén masók ti kilootén ga/aawaán nee ti alee/iimisaán as tawa hootaan ar sla’aari nee ar tlehhema’aá hho’. 25 Slám atén dinku’uumarén mawa mamaawaán, adoodá’ muu bahh’alé i tlehhahhiti, ala masók tin kilootén harakeemisaán, ak alé as deeloodá’ kawa tsahha’ gídaabá naa naká/. 26 Atén xu’uti barnaxes aga slawaán daanduú iidíguú looeema, aluuwo tlakweemaá sidoót kiri malé tleehhaán, ilahhooár tlakweemaadá’ gi hingees i káhh daqaní. 27 Ala aqo an daamaaraamaán ar daér ur, ay qoomár sakwasleema nee buhhtaá Mungú awa xaraaslá’. Buhhtaadá’ umuúqo heewo oo Mungú gwa sii’ ngu /ayiyá’ adór astlá wa ale. 28 Heé hara’ayár Musa gaa sii’, inós gár kuwa hariím a in gwaa’, ku gurtlayká, barnaxes múk tsár, laqaá tám, tlakweemaawós ngaa lamabu’uné’. 29 Ala heé Garmoó Mungú gwa kalaa/ a adoomá? Sakwasleemarós ka ak ureéke? Asma inós tseerér alqadór Mungú gaa waaqaá’, tidá’ inós gwa hhoohhooes, nee inós Qeeruú Mungú guri malé /oosliislín, kudá’ tsuuqa gi hanmaamiís. 30 Asma inós u xuaán kudá’ aa oo’, “Li/aayd a daanduueé’, aníng li/aay u buú’.” Nee aa malé oó’, “Aako mukós gu sakwasleemuut.” 31 A gár dae tlaaq kángw kilá’ wa ale bara huuaán baraá dabaá Mungú slaáf i alé. 32 Kuungá’ inslawaak muruudá’ taa sleeré’ aáng. Asma qoomár kuungá’ gwa/ateemaá Mungú kiwa sangw sleeré’, qoomaadae ana ló’wa qiqtlaatliindé’ baraá tlaampa’amisuú urene, nee slahha’amaayér yaariir ar taa sleeri’i. 33 Daqtakaaro kuungá’ kilá’ tunduna niqimís, tunduri slahhe’eemiís, nee tunduri /oosliislín dír geerá múk wa ale. Nee siiwarkaaro kuungá’ ana dinku’umisé’ nee múk hatlá’ oo taa adoorí laqán. 34 Kuungá’ ana slahhahhaé’ dinkwa nee mukdá’ taa tsegiít. Slám muu muruuhúng nguwa hayohín, kuungá’ adoodá’ ana ya/aandé’ ar qwal/amaaye. Asma kuungá’ aga xué’ gídaabá daqaari’iimarhúng ar hatlá’ i deer, tidá’ baloó faakaaká. 35 Gawaá adoorihe, pihhu’uumarhúng ma qwaareesara’, asma gídaabár ak ur ga koón. 36 Kuungá’ gár tunduwa hariím a an qiqtliindá’, as adoodá’ Mungú aa slaá’ kawa tlehhita’, nee gadaádá’ inós aa oó’ baraá al’axweesantose kawa sleera’. 37 Asma Gooi i kat, “Alaá deelór niinawe kudá’ hardáh niqo hardah, inós i kwahhaasiiká. 38 Ala hee’eé’ kudá’ gan’amkú koóm, inós gár ir slafi a haratlintaao. Ala barnaxes aa alí kií/, muunuúeé’ i qwalala/iiká as inós.” 39 Atén a kahhaán baraá tla/ángw mukdá’ alí kikii/a, tari qwaaraán. Ala atén dír tay diriiaan a baraá tla/ángw mukdá’ haratlintaaór koóm, tari ba/amán.

11

1 Haratlintaao bar koomaán a ló’wa xuaán gídaabá gadá’ ta haraxuaan i tleehharút, slám a tsaahhaán gídaabá muruudá’ ta araanaaká i deer. 2 Baabi’iirén awa aáng kaa hhooeemaá i lamabu’ún asma haratlintaaor’ín. 3 Haratlintaao bar koomaán a tsaahhaán gídaabá, yaamu kina tleéhh ar axweesantá Mungú. Muruudá’ gehhoó’ kuna tleéhh ar muruú gehhooeeká. 4 Habili Mungú guna haratlintií’, ilahhooár ak hhoo’ ta tidár Kainiwo gari amór Mungú i haniís. Mungú ilahhooár Habili gari ya/án, gari ilaóh. Gawaá adoorihe Mungú Habili gway lamabu’ún as haratlintaaoorós, gídaabá a heé ganaá’. Habili tim aa gwaai ala tam laarí inós i kumiit axweesanto ar haratlintaaoorós. 5 Henoko sleeme a heé haratlintaaór koóm. Gawaá adoorihe kuna loohatís nee Mungú ay baraá slafíngw hatlá’, nee aa gwaaiiká. Kaa gooín gídaabá, “Kwaa ariiká malé alé, asma Mungú gura tláy.” A xuaán gídaabá gaarí ina tleehharút asma haratlintaaoorós. Asma Gooi i malé kat gídaabá, qoomár inós kuwa ar tlayká, inós Mungú gwa qwal/atís. 6 Ala heé haratlintaaór koomaaká, Mungú qwal/atisaro gu aleeslayká. Asma heé amór Mungú káw, gár kuwa hariím a in haratlintii’ gídaabá Mungú i deer, nee gídaabá Mungú mukdá’ inós gu leelehhiít, gu slaasláwár i haniis. 7 Nuhu inós a heé haratlintaaór koóm. Inós kuna gurbuú’ nee Mungú daanduú iidíguú muruú hardáh oo geetlaákw qoomaadae. Adoodá’ Mungú aa oó’ gari ilaiwawaá/, miringamo guri tleéhh as múk do’ós nguwa ba/amisi. Múk aa haratlintii’iiká kuna sakwasleemuút as haratlintaaorós. Inós gan’amu guri sláy as haratlintaaoorós. 8 Abrahamu sleeme inós a heé haratlintaaór koóm. Inós kuwa ateét, ateetamór Mungú gari iiár i qaás, iri tláy dír yaamuuwós wa ale, iri hardáh ay dír yaamuudá’ Mungú aa al’axweés dirós i alé gídaabá i sleér. Slám iri tláy yaamuuwós wa ale, ala amór i kay gaa xuiiká. 9 Iri hoót ar haratlintaao baraá yaamuudá’ Mungú aa amoorós i al’axweés. Ala inós a adór dahaaymo baraá yaamuudae. Ina hoót baraá heémár wa ale dinkwa nee Isaka nee Yakobo. Inooín sleeme al’axweesantadá’ Mungú aa oó’ kaa sláy. 10 Asma Abrahamu inós gár i haraxui, a gixsadá’ Mungú aa geerí aldakuút gídaabá ngiwa tleehh, nee gari tleéhh, gixsadá’ ihhafiirír hhoo’ ga koom. 11 Tam Sara sleeme inós i haratlintaaór koón. Gawaá adoorihe inós /uuru guri sleér, iri tsít, inós tam aa diindi. Asma inós al’axweesantadá’ Mungú aa dirós i oó’ gana haratlintí’, gídaabá inós ga boo/ees. 12 Gawaá adoorihe Abrahamu xwayla gari sláy, inós tam a adór heé aa gwaai. Nee heewí wák xwaylarós ka yaariir tam faarooro ka aleeslayká. Faaroorós a adór tsatse/uú gawaá doori nee adór hhasángw baraá afaá tlawi. 13 Mukwí sleémeero ina qaátl, tawa baraá haratlintaaór i dirii’i. Ala muruudá’ Mungú aa al’axweés inooín kwaa slayká. Kuna ár amór saáw i alé, kuri sa qwalaalaá/. Nee tari ya/án gídaabá inooín a dahaaye nee aauuse baraá yaamuuwo. 14 Múk axweesantá adór tí ga axweemaamiís, ga laqaqán gídaabá inooín ayaaín oo kilá’ ku leelehhiit. 15 Geeraawo bar yaamaá ta leelehhiiti an kudá’ ta dahhi, geera alók pa/aangw ku sláy oo tar ki/i. 16 Ala a yaamuudaeeká. Ala yaamaá inooín ta leelehhiiti an yaamuudá’ ak hhoo’, an yaamaá gawaá doori. Gawaá adoorihe Mungú i murumiitiiká kuwa babay a Mungúín. Asma inós gixsár inooín ta hooti gaa tleéhh. 17 Abrahamu inós a heé haratlintaaór koóm, tam garmaawós oo kilós Isaka guri ilahhooár wa haniís, qoomár Mungú Abrahamu nguwa iiár, Abrahamu inós an kudá’ Mungú aa al’axweesantós i haniís. Ala Abrahamu ina ya/án garmaawós oo kilós nguwa ilahhooár wa haniisi, 18 kudá’ Mungú aa i axweés aáng iwa oó’, “Xwaylár Isaka an tidá’ ta babay xwaylarók.” 19 Asma Abrahamu ga xuu’ gídaabá, Mungú i /uuruú kón oo hee nguwa waaslee/atisi baraá múk aa qaátl wa ale, nee ar ló’, Isaka nguwa malé sláy a adór heé naa sláy baraá waasle/uú wa ale. Adoorí ina tleehharút ar slaqsaay. 20 Isaka sleeme inós a heé haratlintaaór koóm, tam Yakobo nee Esau giri tsuúq. Asma tsuuqaadá’ aa al’axweés a daanduú muruudá’ aluú wa hardáh. 21 Yakobo i haratlintaaór kón. Qoomár inós iwa afkwá gwa’arár i dirii’i, na/’aá Yosefu giri tsuúq tsaraawo, ságw hhartós guri i tlintií’, iri Mungú sluufimiís. 22 Tam Yosefu sleeme a heé haratlintaaór koóm. Qoomár gwa’araarós iwa naká/, inós iidíguú ti’inángw múk Israeli baraá yaamaá Misriro guri alki/iít, hara’aya gari haniís daanduú faduuwose gídaabá adór ki laqi. 23 Xwaylitér Musa a múk haratlintaaór koóm. Na/ay’ín Musa kuri luú/ har afi qoomár slahheeraá tám alaá xwaylarose. Asma na/aay kuri tsaáhh gídaabá a na/oó hhoohhoó’ kángw kilá’ wa ale. Gawaá adoorihe taa da’ayuutiiká tam hara’ayár waawutmo si’imaawo. 24 Musa sleeme inós a heé haratlintaaór koóm. Inós qoomár tawa heé úr, iri sií’ kuwa ateetin gídaabá a na/oó dasír Farao. 25 Iri tsawdín slahha’amaaye ngiwa slaslay dinkwa nee múk Mungú, ta iwa qwalaala/i ar har qoomár niina baraá tlakweemaá wa ale. 26 Inós gana ár gídaabá, niqimis kuwa slay as Kristo, a gár gídaabár koom ló’wa ale ta daqaari’iimár Misri sleémeerowo. Asma inós gár i haraxui a bu’utuudá’ i aluú wa slay. 27 Musa ina yaamaá Misrír wa tláy ar haratlintaao, tam xaraasleemaá waawutmo gaa da’ayuutiiká. Asma ina kumiít ar pihhu’uuma adór heé Mungúdá’ geetlaákw gu ga/áw. 28 Musa deelmoó Pasaáka guri gaás ar haratlintaao, muu guri hara’ayín gídaabá tseere ka sliki gawaá duuxuute, as malaykamoodá’ tsu/uút na/’aá baris baraá múk Israeliwo mingiwa tsuú/. 29 Tari waaraáhh ar haratlintaao ar baraá tla/ángw tlawtá Shamu adór yaamaá kaahaár wa ale. Múk Misri adoodá’ múk Israeli aa tleéhh kawa iiár eeharto, kiri guú/ nee ma’aay. 30 Múk Israeli koo/ír gixsár Yeriko kana harwediít. Alaá deelo faanqwe koo/idá’ iri hú’ as haratlintaaoodá’. 31 Rahabu, /ameenidár tsaatuso’o, inós sleeme i haratlintaaór koón. Inós kaa gaasiiká dinkwa nee mukdá’ aa dee/aanuut. Asma inós mukdá’ aa tsee/aaríngw ay guna dahi’íse ar wayda. 32 A adoomá, gár án ni dook a milá daxta? Asma qooma i bu’utaká ar iidíguú Gideoni nguwa alki/iit, nee iidíguú Baraáka nee Samsoni nee Yefta nee Daudi nee Samweli nee iidíguú aaruuse. 33 Mukwí a múk haratlintaaór koóm. Inooín waawituú yaamaá hatlá’ ngurir ba/iyé’, adór ganaa’ ngiri tleehhiyé’, ngiri tsaahhiyé’ gídaabá al’axweesantá Mungú kaa boo/eés. Slám inooín afér direeri ngiri tseegiyé’, 34 aslaá xaraaslá’ kiri tsuú/, nee slám inooín tana ba/án pangadaá xaraasla’a as mikiwa tsuú/. Inooín a múk slaqootlakwén, aluuwo /uuru nguri slayé’ as haratlintaao. Tari slaqwaruusér xaraasl tleehhiít, slaqwaruusér hooma kari gusiisín. 35 /Ameena bahh’alé muk’ín kudá’ aa qaatl guna sleér, tinda waasleé/ baraá múk aa qaátl wa ale. Bahh’alé kiri slahhe’eemiís kángw kilá’ wa ale, tam kiri tsuú/, ala kaa slaiiká kiwa ba/amisi asma gár ta slai a waasle/uudá’ ak hhoó’ kun sláy. 36 Nee bahh’alé iiara’aduú niqimis nguna slayé’ nee muxta, tam kiri tsegiít ar píngu, kiri dahamiís baraá doó tseegamo. 37 Kina tlaquút ar tlaa/e, nee kina siiqiít ar masumenadu, kina iiara’ár nee kiri tsuú/ ar pangadu. Inooín tana harweeriirín tawa tlabaá bee/ángw dahamiisi nee tlabaá aara. Inooín a múk liitlakwén oo ta slahhe’eemiisi nee oo ta muruú tlákw i tlehhiiti. 38 Yaamuuká’ i harina’aaká mukwí nguwa kona’. Inooín tana harweeriirín didá’ muu iwa kahhi nee gawaá tlom’i. Tana hoót baraá mar’o nee baraá boh’ee. 39 Mukwí sleémeero kuna ya/án nee Mungú as haratlintaaor’ín, ala gadaádá’ Mungú aa al’axweés ngaa slay’iiká. 40 Asma Mungú gár ak hhoo’ gaa amohhe’eés iimír aáng wa ale as atén. Inós gár i slai a boo/eesár axweesantós inooín makawa i giirín hardahamuuwo ta atene, ala masók an al i hardahaán.

12

1 Ala atén taa harweér nee lambu’uuseerí yaariir adór hunkár alé. Gawaá adoorihe atén sleeme gár tiwa hariím a muruudá’ sleémeero oo atén ti iilooeemiís un kwahhaán, nee tiwa paratlaan nee tlakweemaadá’ sleémeero awa atén taa oohiye’, nee slám atén tawa geerí ta’aaiman ar qitla baraá qwaatloodá’ taa dír geeraarén i qaasi. 2 Atén gár tiwa hariím masók a Yesu un ga/aawaán umuúqo siiwaro. Asma inós an iimu/úngw haratlintaaoorén, nee slám inós haratlintaaoorén ga boo/ees. Inós qwal/uudá’ inós gu daamaaraám guna ár. Gawaá adoorihe gwa’arár msalaába gari qiqtlín, tam murér gwa’arár adoorí ga gaár i xuiiká. Nee hamí aa iwiít bihhaá dákw doó /iyáy oo kitangwduú aleesleemu oo Mungú. 3 Kuungá’ inós inslawaak, adór inós tlaampa’amisuú xaraásl oo múk tlakuuse ngura sa qiqtlín. Gawaá adoorihe kuungá’ ma slaaqataara’ nee ma mune siaara’. 4 Kuungá’ an slaqwá’ nee tlakweema, ala tam hamihe heé taa gaás i kaahh baraahunge as slaqwaraarí. 5 Ahaá, axweesantadá’ Mungú ar gurkwa/amisuú koom, kuungá’ aga gunqaresí’i, tidá’ tinda amorhúng i gooín as kuungá’ tawa na/’iiwós, axweesantadá’ kah, “Garmaaeé’, gurbu’utá Aako maa waaqa’aar, nee slám ma mune siaar burtu iigahhamiit nee inós. 6 Asma Aako umuúqo heé i slai aqo gun iigahhamiit, nee umuúqo garmoó aa slaá’ aqo gun muux.” 7 Kuungá’ gár tunduwa hariím a slahha’amaayeerí an saqiqtliindá’ as tunduwa intsaahhatimisi nee Mungú. Asma Mungú kuungá’ nun adoorí laqán as kuungá’ tawa daaqaywós. Garma i deéro oo ta muxiiká nee baabuúwós? 8 Ala kuungá’ burtundu muxiiká, ar adoodá’ umuúqo heewo is harin, daqdá’ kuungá’ a na/’aá doroowáy, slám a na/’aá kil’eeká. 9 Baabi’iirén awa slaqwa atén tina muxiyé’, nee atén inooín ngiri ilaiwawa/aán. Ala gawaá adoorihe a tsiníheéke Baabuúduú muneerén bura ak ilaiwawa/aán, nee tari slafaán. 10 Baabi’iirén awa slaqwa baraaká’ yaamuwo atén tin muxaxiná’ as slafiingwí oo har qoomár niina. Slám tina muxiyé’ ar har adoodá’ inooín taa ár. Ala Mungú inós atén tin muux ar adoodá’ atén ti gaa waa buu’, asma inós gár i slai masók atén hhohhoaarirós tidá’ an slawaán. 11 Qoomár hee burku muux, muxta dirose a gár qwal/uú koomaaká, ala a gár gurhaamír koom. Ala aluuwo muxtaadá’ gár ni hup a slafíngw ganaá’ oo wayduú koóm dír heedaádá’ muxtaadá’ gaa slayi. 12 Gawaá adoorihe, daberhúng tidá’ aa wananaut gawtí gan’aasaak, nee gurunge’eerihúng kudá’ /uuruú kooma’aaká kwa/asaak. 13 Lohudaá ya’aahúng qwatsaak, as yaaeedá’ aa sol’ot miwa qét, ala masók a kan hungu/uus. 14 Wayda leeleehhaak, tawa hota’ ar wayda nee muu sleémeerowo. Nee hhoohhooeema leelehhitaak, asma heé Mungú gu ár i kaahh, hhoohhooeema bir kahhiyá’. 15 Ga/aawaak, hee tsuuqaá Mungú mingiwa sií’. Slám ga/aawaak, magoót miwa deeruút baraá tla/angwhunge, nee nuri hhitín. Asma magoót ar adoorí ga aleesleér múk Kríshaanáy sleémeero nguwa qarkwí qas. 16 Slám heé tsaatusmo miwa deeruút. Slám hee mukuwa baál nee qeeruú adór kuduú múk baraaká’ yaamu, adoodár Esaú wa ale. Asma inós aalirós ar barisi’iima gana weeriís as muruú /aymár wák kilós. 17 Nee kuungá’ a xuá’ gídaabá, inós aluuwo tsuuqaá baabuúwós ngiwa leelehhiít, kuri sií’. Asma inós pa/ángw hhu’u’uungw gwa slayká, tam ngwa leelehhiiti kángw kilá’ wa ale ar hhirhheeri. 18 Asma tloomár kuungá’ taa i hardaté’ a tloomár kwatiitaro ta aleeslayká dabaawo, a tloomár Sináirooká, tidár múk Israeli aa i hardáh aáng. Slám kuungá’ asltadá’ gawaadá’ wa oh aga i hardati’iiká, laqaá tlaangídá’ bo/ ar gawaadá’ i dirii’, nee giwti nee baambao, 19 nee slám /aa/aá tarumbeéta, nee afór axwees. Asma afoodá’ ina adoodár axwés, tam mukdá’ axamiís iri firín gídaabá, afoodá’ mindiwa malé ilawáts dir’ín i alé. 20 Asma inooín qitla kwaa aleeslayká hara’ayaadá’ taa amor’ín i oó’ gídaabá, “Kudá’ tloomarí ga kwatiít aqo kun tlaquut ar tlaa/e tam barnaxes a makiito’o.” 21 Muruudá’ taa ár a muruú dae tlaáq kángw kilá’ wa ale. Tam Musa iri oó’, “Aníng aga ló’wa da’ayuút, tam nay daaraxaát.” 22 Ala kuungá’ tloomár taa i hardaté’ a tloomár Sayuni, nee gixsár Mungúdá’ slaáf, gídaabá Yerusalemudá’ gawaá doorí dirii’, nee amaqawár yaariir ar malayke. 23 Kuungá’ dír tay dir’a’ a baraá boo/oó mukdá’ qwal/uú koóm, dinkwaadár na/’aá Mungú, kudá’ baris. Umer’ín kaa gooín gawaá dooriwo. Kuungá’ dír tawa sihhimita’ a dír geerá Mungú, kuduú sakwasleemusmoó muu sleémeero, nee dír geerá qeereemaá mukdá’ ganaá’, kudá’ taa hhoohhooeés. 24 Kuungá’ nina hardaté’ dír Yesu. Inós an harki/isusmoó alqadoodá’ /aben. Tam tseereerós tidá’ hhoohhooeemiis i ak axwés ta tseereedár Habiliwo. 25 Ala qaytsité’, Yesudá’ nee kuungá’ axweés mu siaara’. Mukdá’ Mungú gwa sii’ iiár i qaasaro, qoomár iwa axweés baraá yaamu ar afór Musa, mukdá’ aa ba/anká. Ala atén adór tar ba/aman a adoomá, atén barnaxes inós ugwa siaán, kudá’ gawaá doorí wa axweés? 26 Qoomaadae afór Mungú yaamu gina diingís. Ala hamí al’axweesani ngaa haniís gídaabá, “Yaamu in diingiís malé ale sagaáwa wake, ala a yaamu kiloseeká, tam doori sleeme.” 27 /Aymi’iidá’ “malé ale sagaáwa wake” gídaabár i laqaqana’ a tí: Muruudá’ diingisaro ta aleeslay, ku hingees. Gídaabárós a muruudá’ sleémeero oo taa tleéhh. Ala muruudá’ diingisaro ta aleeslayká, i kumiit. 28 Waawuti’iimár atén ta slawaan a tidá’ ta diingisiiká. Gawaá adoorihe atén gár tiwa hariím, a Mungú un sluufimiisaán ar adoodá’ inós i slai, ar tiwa niinaweemisaan nee kuwa ilaiwawa/aan. 29 Asma ar ló’, Mungúrén an asltá mura’ sleémeero gu /aay.

13

1 Kuungá’ kumiité’ tiwa sla’asla’a’ adór hha’aá baraá Kristó wa ale. 2 Ma gunqaruutara’ dahaaye kawa dahi’iimisa’ baraá marayhunge. Asma awa adoorí ngaa tlehhiitiye’, daqtakaaro malaykér Mungú ngaa dahi’isiyé’, ala inooín kaa xuiiká. 3 Mukdá’ taa tsegiít baraá doó tseegamór i aleeró, inslaslaawaak. Kuungá’ sleeme masók an adór múk taa tsegiít dinkwa nee inooín. Tam mukdá’ ta slahhe’eemisi sleeme inslaslaawaak, asma kuungá’ sleeme a múk slaqwaá koóm adór inooín wa ale. 4 Muu sleémeero duuxo ngi ilaiwawa/i. Hhawaata nee hareerós masók a múk inkihhimuúf koóm baraá duuxor’ine. Asma Mungú fuquuse nee tsaatuuse ga sakwasleemuut. 5 Kuungá’ ti harmagahhe’ gawaá sla’aarír peésaro, ala muruudá’ kuungá’ ta koonda’ i bu’uuti dirhunge. Asma Mungú inósuú kilá’ ina oó’, “Aníng kuúng u gaa wa /aaruwaaká, slám u baloó mawaaká.” 6 Gawaá adoorihe atén adoorí ooaro a aleeslawaán ar haratlintaao gídaabá, “Aako an alee/iisusmooeé’, a da’ayumiitaaká. Hee gár i aníng i tleehhi a umós?” 7 Kuungá’ geeraharuuserhúng inslawaak, tidá’ axweesantá Mungú ngaa dirhúng i alki/it. Slafingw’ín kuungá’ inslawaak adór inooín tara hoót, nee adór tara qaátl, haratlintaaor’ín na eeharaak. 8 Yesu Kristo inós an kuduú isá/ nee laarí tam ay alhhe’eesay wasle. 9 Kuungá’ intsaahhasár dimbadimbé ar hatlá’ munduwa paslís baraá loohír ganaa’a. Asma gár muneerén ga gawdees a tsuuqaá Mungú, ala a hara’ayár dimbadimbeheeká ar daanduú muruú /ayma. Asma mukdá’ hara’ayaarí gaa eehaar, alee/isoó taa sláy i kaahh dír hara’ayaarihe. 10 Atén meésár ilahhooa a koomaán. Geeraharuusér salíngw múk Yahudi, tidá’ gadiyuus baraá heémár wa ale, ya/aám ka konká ar muruuduú gawaá daanduú meésaarén tí nguwa /ak. 11 Geeraharusmoó úr oo saalíngw múk Yahudi tseerér hikwaadá’ taa tsuú/ ilahhooár wa ale, gan haahuuw baraá heéma ay Didá’ ak Hhoohhoo’, as ilahhooár tlakweemaá wa ale. Ala slaqwaá makaydá’ kin da/aa/aa/án dír tsee/aá gixsár wa ale. 12 Gaarí an gár Yesu kusa gaás dír tsee/aá afkuú gixsár i alé, muu nguwa hhoohhooeesi ar tseereerós ar kilá’. 13 Gawaá adoorihe qwalaasé’, atén u i daqawán amór tsee/aá gixsár i alé, atén sleeme mure kawa slawaan dinkwa nee inós. 14 Asma baraaká’ yaamuuwo gixsár ak hoot a koomanaaká, ala atén gixsadá’ hardah an leelehhiitaán. 15 Gawaá adoorihe atén masók Mungú un ilahhooarén i hanmiisaán ar xirif umuúqo daqto ar loohír Yesu. Gídaabárós a Mungú un xirfayeemisaán ar afeerén. 16 Kuungá’ ma gunqaruutaara’ tlehhma’aá hho’ kiwa tlehha’ nee tiwa alee/iimisa’, asma gaarí an ilahhooadá’ Mungú gu ak qwal/atimis. 17 Kuungá’ geeraharuuserhúng ilaiwawa/aak, nee adoodá’ inooín ta kaahi tlehhiitaak. Asma inooín munerhúng ngin ga/aayá’ xweera nee tlaatla/aango. Asma faarór gadiyér’ín ngi ooiyá’ dír Mungú i alé. Kuungá’ bar iga ilaiwawa/é’, inooín daqaní gadiyér’ín ngi tleehhiyá’ ar qwala/, ala ar gurhaamirooká. Ala barnaxes kan tleehh ar gurhaami gadiyér’ín daqaní gár dirhunge i bu’ i káhh. 18 Kuungá’ kumiité’ atén tiwa aleefiriiriinda’. Atén a xuaán gídaabá atén munér hho’ a koomaán. Asma atén gár ta sla’aan a tidá’ ganaa’ kawa tleehhaan umuúqo deelooro. 19 Án kuungá’ nun ló’wa harhhehhe’eemiís aníng iwa aleefiriiriinda’ dír Mungú wa ale, as Mungú aníng iwa ki/isi amorhúng i alé ar gaanslaay. 20 Aakoorén Yesu inós an de’eamusmoó úr oo bee/aangw. Mungúduú wayduú koóm Yesuwí guna waaslee/atís baraá múk aa qaátl wa ale, ar /uuruú tseereedár alqadór alhhe’eesay wasl. 21 Mungúwí umuúqo gár hhoo’ ngi kuungá’ i haniisi, as kuungá’ sla’aarirós kawa tlehha’. Inós tidá’ i slai ngi tleehhi baraá muneerene ar loohír Yesu Kristo. Inós i xirfuuti ay alhhe’eesay wasle. Amin. 22 Hháe, án kuungá’ nun harhheehhe’eemiís, kuungá’ axweesantír gurbu’uungw na ilaoohaak ar inkihhimu. Asma barwaárí naa kuungá’ i gooiím axweesanoó yaariír oo i koon i kaahh. 23 Án kuungá’ nu xu’utisár wa slaá’, gídaabá hhiyaarén Timoteo kwaa gweér baraá tseegamooro. Ala inós bar naa hardáh ar gaanslaay, án nee inós ti al koomaán niwa amorhúng i hardahaan. 24 Geeraharuuserhúng sleémeero intsihhiisaak, dinkwa nee múk hhohhó’ oo Mungú sleémeero. Hhaeedaádá’ yaamaá Italiár dahhá’ kuungá’ nu intsihhiimisiyá’. 25 Mungú kuungá’ sleémeero nu tsuuqi.