GALATIA

1

1 Ánuú Paulo barwaári ngina gooiím. Aníng a ya/abusmo. Aníng múk iga ya/aaw i kaahh, laqaá heé iga ya/abusmo tleehh i kaahh. Ala án heé iga ya/abusmo tleehh a Yesu Kristo inósuú kilá’. Slám nee Mungú Baabá, kudá’ Yesu Kristo ngwa waaslee/atis baraá múk aa qaátl wa ale. 2 Aníng nee hhae sleémeero kudá’ diirí diriiá’ barwaárí ngina gooiimaán dír múk Kríshaanáy sleémeero oo baraá yaamaá Galatia. 3 Mungú Baabá nee Aakoorén Yesu Kristo kuungá’ nu tsuuqi nee nu waydí haniisi. 4 Aakoorén Yesu Kristo adoodá’ Mungú Baabá aa slaá’ gana tleéhh, tiri haniís as daanduú tlakweemaarén, as atén tiwa ba/amisi baraá yaamuuká’ tlaakwe awa de’emuuká’. 5 Inós i xirfuuti ay alhhe’eesay wasle. Amin. 6 Aníng a ló’wa waa/oo/amiím as kuungá’. Asma kuungá’ Mungú ugwa geexeeré’ ar gaanslaay, kudá’ kuungá’ naa ateet as gurtleemuú Kristo, nee kuungá’ ya/abtór hho’ ar hatlá’ kari i warqeeré’. 7 Ala ya/abtór hho’ ar hatlá’ i káhh. Mukko oo kuungá’ nu daawiitimiís i deer, oo Ya/abtór hho’ ar Kristo ga warqeemiís. 8 Ala bar atén laqaá tam malaykamoó gawaá dooraá daáhh barnaxes ya/abtór hho’ ar hatlá’ nga alki/iít, ar nee tidá’ atén naa alki/iitaán ti slaslaawa’aaká, inós ku lu’usi nee Mungú. 9 Adoorí ngina ooaán, nee ala hám ngin malé inkii/aán gídaabá, umuúqo heewo oo ya/abtór hho’ ar hatlá’ ngaa alki/iit, ar nee tidá’ kuungá’ taa ilaoté’ ti slaslaawa’aaká, inós ku lu’usi nee Mungú. 10 Kuungá’ ka xua’, aníng axweesanaywí un axweésa, as muu aníng iwa ya/an? Laqaá a gídaabáhe gár ni leelehhiit a Mungú aníng in ya/án? Kuungá’ ka xua’ aníng gár ni leelehhiit a sla’atisár múko? Án barnaxes tam hamí a kumiít muu nguwa sla’atimis, daqaní aníng a sagadiyusmoó Kristowooká. 11 Hhaee’eé’, aníng gár ni xu’utisár wa slaa’ dirhúng i aleeró a tí, gídaabá, Ya/abtoodá’ hho’ naa dirhúng i alki/iít a gár hee aa iimu/uniká. 12 Slám aníng ngaa ilaoohiiká dír heé wa ale, nee án heé iga intsaahhatis daanduú Ya/abtoorihe i kaahh. Ala a Yesu Kristo ngina aníng i geehhooutís. 13 Kuungá’ iidíguueé’ u xuá’, adór nira hoót qoomaadá’ án tawa heé diinír Yahudi. Aníng múk Kríshaanáy una ló’wa gusiisiím, tam gurtleemu ugwa koomiiká. Ilakaaharu una tleéhh as ngiwa qwaareesár wa slaa’. 14 Aníng niri kumiít baraá diinír Yahudiro ta múk yaariír ba/a baraá qartadár tlahhay’eene. Aníng ilakaaharu una tleéhh ló’wa ale asma unuudá’ baabi’iirén. 15 Ala Mungú aníng ina tsawaár iimír aníng tiwa laqwaaliiká, iri ateét as gurtleemuuwós, as aníng inós nguwa sagadiyuus. 16 Qoomaadá’ inós aa qaás iwa bó/, Garmaawós nguri geehhooutís dir’eén i alé, as aníng Ya/abtór hho’ ar daanduuwós ngiwa alki/iit dír múk xoordaá hatlá’, nee aníng heé naa yaahaás i kaahh qoomaadae. 17 Laqaá tam aga tsa/amiiká amór Yerusalemu, amór ya/abuuseedá’ gadiyeét gaa geerí iimu/uun. Ala ana tláw ay yaamaá Arabuni. Aluuwo niri malé kií/ ay Dameski. 18 Kureeraá tám niwa waarahhiyé’, niri tsa/ám Yerusalemu, as nee Kefa tiwa slawaan. Niri hoót dír do’ós wa ale deelo mibá nee kooán. 19 Ala ya/abusmoó hatlá’ oo naa ár i kaahh, aqo har Yakobo kilós, hhiyoó Aako. 20 Ga/aawaak tí ni gooiim kuungá’ i alé a ló’ tam geerá Munguhe. 21 Aluuwo ana tláw ay yaamaá Shamu nee Kilikia. 22 Ala gitsee/aaeé’ kaa ariiká nee múk Kríshaanáy oo baraá yaamaá Yudea. 23 Ala inooín kaa tawó axaás gídaabá, “Heedá’ aáng atén taa gusiisin, daxta i Ya/abtór hhó’ alki/iit, ar haratlintaaoodá’ aáng aa qwaareesár wa slaá’.” 24 Inooín Mungú kuri xirfayeemiís as aníng.

2

1 Kureeraá mibá nee tsiyáhh niwa waarahhiyé’, aníng niri malé tsa/aám ay Yerusalemu dinkwa nee Barnaba. Tito sleeme nguri harahuúw. 2 Aníng ana daqáw asma Mungú ina i geehhooúy gídaabá niwa daqaw. Dinkwa ana tleehhaán nee geeraharuusér múk Kríshaanáy kiloorén. Ya/abtór hho’ tidá’ ni alki/aa/iit dír múk xoordaá hatlá’ i alé, ngari dir’ín i alki/iít. Aníng ana xu’utír wa slaá’ gídaabá, gadiyér’eé’ tidá’ naa tleéhh, nee tí ni tleehh, a tawóro laqaá a idoomá. 3 Ala Tito kudá’ nee aníng dinkwa, inós tam heé Yunaniro, inós kwa harakeesiiká al/utlooro. 4 Ala hhaeekaari awa loeká, inooín ngina iinuusiyé’ gídaabá Tito ku al/utli. Ala inooín laatí tina qawti dahaasiyé’ baraá dinkwaadá’ i alé, as amohhooaadá’ atén ta koomaan baraá Kristo Yesuwo ngiwa tsee/aarina’. 5 Ala atén adoodá’ inooín i slaiya’ atén aga ya/amaniiká tam siiwár wák. Atén gár taa sla’aán a looeemaá Ya/abtór hho’ masók in kumiitiyá’ dirhúng wa ale. 6 Ala mukdá’ tawa kaahi a geeraharuuse, inooín gár hatlá’ taa doók i káhh gawaá tidá’ aníng naa intsaahhatimisi. Ala inooín tam i uroó kon’a a gaarooká dir’eene, asma Mungú i uroó heé fadiitiiká. 7 Ala inooín kari tsaáhh gídaabá Mungú aníng ina aleesleemuú i haniís oo Ya/abtór hho’ ngiwa alki/iit dír múk xoordaá hatlae, adoodá’ Petro sleeme ngura aleesleemuú i haniís oo Ya/abtór hho’ ngiwa alki/iiti dír múk Yahudiro. 8 Asma Aakoodá’ Petro gwa aleesleemuú i haniis tawa Ya/abusmoó múk Yahudi, an kudá’ aníng iga aleesleemuú i haniis sleeme, tawa ya/abusmoó múk xoordaá hatlá’. 9 Yakobo nee Kefa nee Yohana inooín a uheemaá múk Kríshaanáy. Inooín aleesleemuudá’ taa aníng i haniis nee Mungú, kuri tsaáhh. Gawaá adoorihe tiri /uyay leehhiyé’ aníng nee Barnaba, as tawa múk gadiyuús dinkwa nee inooín. Tari al’axweesaán gídaabá aníng nee Barnaba a tlawaán amór múk xoordaá hatlá’, nee inooín i tlaye’ amór múk Yahudi. 10 Ala /aymuú wák kilós nguna ooiyé’ gídaabá, “Múk narkuute alee/iimisaak.” Nee gaarí a gár án ni tlehhaahhiit ló’wa ale. 11 Kefa niwa hardáh Antiokiár i alé, aníng nguri iigahhamiít dír geerá múk wa ale, asma tlehhimi’iiwós nguwa sakwasleemuutiyé’. 12 Inós ina al/ayín nee múk xoordaá hatlá’, mukko niri hardáh oo tinda ya/aáw nee Yakobo Yerusalemúr wa ale. Mukdá’ niwa hardáh, Petro tiri paraátl dír mukduú xoordaá hatlae, dír /ayma gari geexáy, asma i múk Yahúdír da’ayumiit, kudá’ káh gídaabá, múk xoordaá hatlá’ ku al/utlin. 13 Múk Yahudi oo didaádá’ i dirií’ tiri paraátl, hhaahhafingwduú Petro kuri eehaár, tam Barnaba sleeme hhaahhafingw’ín kudá’ guri eehaár. 14 Aníng ngiwa tsaáhh gídaabá tlehhemi’ii’ín nee looeemaá Ya/abtór hho’ ti slaslay’aaká, Petro nguri iigahhaát dír geerá muu sleémeeró wa ale, nguri báw, “Kuúng a heé Yahudi, kuúng an hót tawa adór heé xoordaá hatlá’, a adór heé Yahudirooká. Ala kuúng adór múk xoordu kur harakeemis a idoomá, ar tawa hooti adór múk Yahudír aleeró.” 15 Ar ló’, atén a múk Yahudi baraá laqwalamko, a múk xoordaá hatlaeeká, kudá’ tlakuuse. 16 Ala atén a xuaán gídaabá, hee ku gan’amuú i harafaariiká as hara’aya ngiwa eehaár, ala hee kun gan’amuú i harafaar as Yesu Kristo nguwa haratlintií’. Atén sleeme Kristo Yesu una haratlintiiaán as tiwa gan’amuú i harafaari asma Kristo kuwa haratlintiiaán, ala as tlehhma’aá hara’ayaarooká. Asma Gooi i kat, “Hee ku gan’amuú i harafaariiká asma hara’aya ngiwa eehaár.” 17 Atén awa kilá’ Kristo una haratlintiaán as tiwa gan’amuú i harafaari. Ala bar aga araán gídaabá atén aga dakuusaán, nee gídaabá atén a ba/amanaaká bar hara’aya aga eeharaniiká, daxta an ooána gídaabá atén Kristo tina qwaareés? Aasla’áy, a adooriheeká. 18 Ala a adoorí, aníng geera a tlakusmo barnaxes tidá’ aáng naa sií’ aga malé inkií/ tlehhmuuwo, tidá’ hara’aya ngiwa eeharahaar as tiwa gan’amuú i harafaari. 19 Asma aníng hara’aya iga qaroó gás. Gawaá adoorihe amór hara’aya eeharto aníng a heé aa gwaa’, as niwa slaaf dír Munguhe. 20 Án nee Kristo tina alkikií’. Aníng daxta a slafaaká, ala Kristo in slaaf baraaeé’ wa ale. Slafiingwí nir hoot baraaká’ yaamuuwo a kudá’ nir hoot baraá haratlintaaór Garmoó Mungú nguwa haratlintii’. Asma inós aníng ina slaá’, slafiingós guri haniís as aníng. 21 Aníng gurtleemuú Mungú u siaasiiaaká. Ala barnaxes hee ku gan’amuú i harafadiit as hara’aya ngiwa óh, daqaní Kristo gár isa gwaá’ a tawo.

3

1 Kuungá’ múk Galatia, kuungá’ a daktana. Heé kuungá’ naa da/aarin a heemá? Iidíguú Yesu Kristo kunguna alkii/iít dirhúng i alé ar geehhooeemaá kilá’, adór inós kura kikií’. A adór una aandé’ ar ilaahúng awa kilá’. 2 Án kuungá’ nu yaahaás /aymuú wake, kuungá’ Qeeruú hhoohhoó’ una ilaotí’i as hara’aya kawa eehadé’, laqaá as Ya/abtór hho’ kawa axasé’ nee kari haratlintié’. 3 Kuungá’ masaa adoorír daktu’uté’? Kuungá’ slafíngw /abén una iimu/uundé’ ar baraá Qeeru. Ala daxta mas alhhe’eemisuú sla’a’ ar baraá /uuruuhúng. 4 Tidá’ sleémeero ar taa sleeré’ daxta gár i hup i káhha dirhunge? Aasla’áy, ala aníng ngi slaa’ i kahhká. 5 Mungú Qeeruú hhoohhoó’ ngun hanmiis amorhúng i alé, nee muruú xuawaslén nguwa tlehhiiti tla/angwhúng wa ale. Kuungá’ ka xua’ adoorí gan tlehhiíti as kuungá’ hara’aya kawa eehadé’? Ala a adoorí gan tlehhiítiíke as kuungá’ Ya/abtór hho’ kawa axasé’ nee kari haratlintié’? 6 Adoorí an adoodá’ Gooi i kat daanduú iidíguú Abrahamuwo gídaabá, “Mungú guna haratlintií’, gawaá adoorihe kuri gan’amuú i harafaár.” 7 Gawaá daanduú axweesantihe kuungá’ a tsahhá’ gídaabá múk aa haratlintii’ an na/’aá kilá’ awa Abrahamu. 8 Gooi gana geerí aán gídaabá, Mungú múk xoordu gu gan’amuú i harafaar as haratlintaaor’ín. Ya/abtoorí hho’ Gooi gaa alki/ít geerí alé, iri ó’ dír Abrahamu gídaabá, “Baraawoge xoordu sleémeero ki tsuuq.” 9 Abrahamu iri haratlintií’ nee kuri tsuúq. Nee gawaá adoorihe kudá’ sleémeero awa Mungú ngwa haratlinti’iiye’ ki tsuuq adoodár alé. 10 Ala kudá’ sleémeero awa tlehhma’aá hara’aya ngaa i tlinti’iiye’ kaa lu’ús. Asma Gooi i kat, “Heé tidá’ sleémeero ar taa gooín baraá kitaabuú hara’ayár Musawo gaa boo/eesiiká, ku lu’usi.” 11 A gár geehhoo’ gídaabá hee i kaahh oo ta gan’amuú i harafaari dír geerá Munguhe ar loohír hara’aya. Asma kaa gooín gídaabá, “Heé gan’amuú koóm, slafiingw gu kón as haratlintaao.” 12 Ala hara’aya iidíguú haratlintaao gu katká. Ala hara’aya gár i kat a tí, “Heedaádá’ hara’aya sleémeero gaa oh, slafiingw gun sláy as tlehhemi’iiwós.” 13 Kristo atén tina tuú/ baraá lo’oodár hara’ayaaro, qoomár lo’oorén tidá’ inósuú kilá’ ngiwa gagaár. Asma kaa gooín gídaabá, “Umuúqo heewo oo taa kikií’ gawaá xa’anoó i alé kwaa lu’ús.” 14 Kristo inós adoorí gana tleéhh, as tsuuqaadá’ Mungú aa al’axweés dír Abrahamu, xoordu ngiwa i hardahiya’ ar loohír Kristo Yesu ar alé. Nee sleeme adoorí gana tleéhh as atén Qeeruú hhoohhoó’ kudá’ Mungú naa diirén i al’axweés, kuwa slawaan ar loohír haratlintaao. 15 Hháe, án slaqsoó wák ngun oó’ oo baraá slafiingwrén oo umuúqo daqisleém. Múk tsár bira al’axweés, heé al’axweesantadá’ ga geeqáw laqaá ga warqeés i kaahh, ala al’axweesantadá’ gár gaa tlehh tam muko. 16 Ala Mungú alqadoorós gana oó’ dír Abrahamu nee xwaylitmoowós. Alqadoorí i katká, “dír xwaylarós.” Gawaá adoorihe a dír múk yaariireeká. Ala alqadoorí gár i kat a “dír xwaylitmoowós.” Gídaabá a heé wák, nee heewí an Kristo. 17 Gár án ni kah a tí, “Alqado kaa qaroó tleéhh iimír aáng wa ale nee Mungú. Hara’aya niri hardát alaá kureeraá tsiire tsiyáhh nee mibeeri tám. Ala gawaá adoorihe hara’ayaarí alqadoodá’ warqeesaro ga aleesleeraaká, nee tam al’axweesantadá’ ngiwa hinges, tidá’ taa qaroó geerí oó’.” 18 Atén aali an slaslawaán as Mungú al’axweesantós ngiwa boo/eés. A gídaabaheeká aali an slaslawaán as hara’ya kawa eeharaharaán. Asma Mungú aali gana amór Abrahamú i haniís, as gana alqadín amoorós i alé. 19 Ala gár hara’aya kingisa haniís a milá? Hara’aya kingina doók daanduú al’axweesantadí alé as dakuús ngiwa laqaan, nee iwa kumit ay dír Kristo i hardahi. Inós an xwaylitmoó Abrahamu oo al’axweesantadá’ gaa slay. Mungú hara’ayaarí gana haniís dír malayke. Malayke gari hanís dír muu. 20 Ala har’ohusmo barnaxes i deer, inós a har’ohusmoó heé wakeeká, ala Mungú inós a wak. 21 Daxta bar adoorí, an ooána gídaabá hara’ayár Mungú nee al’axweesantá Mungú ti slaslay’aaká? Aasla’áy, a adooriheeká. Ala geera barnaxes hara’ayár aleesleemuú koom bar kinga haniís, ar muu gu slafíngw i haniis, geera alók muu gan’amu gu sláy as hara’aya ngiwa óh. 22 Gooi ngaa geehhooés alki/ituuwo gídaabá tlakweema naa baaliné’ dír muu sleémeerowo. Adoorí kana geehhooeés as mukdá’ Yesu Kristo gwa haratlintii’, aalidá’ taa alqadín ngiwa slay asma haratlintaaor’ín. 23 Qoomár haratlintaao niwa hardatiká, atén a baraá tseegamór hara’ayár i diriiaán, ay dír haratlintaaoodá’ hardah i geehhoouur. 24 Gawaá adoorihe hara’aya diirene a adór geeraharusmo oo atén ti geeraharahaár amór Kristo i alé, as atén tiwa gan’ámkuú i harafaari ar loohír haratlintaao. 25 Ala hamí haratlintaao naa hardát, nee atén ti malé geeraharahariiká nee geeraharusmoodá’. 26 Asma kuungá’ sleémeero a na/’aá Mungú asma Yesu Kristo ugwa haratlintié’. 27 Asma kuungaásingá’ sleémeero awa taa haragaás nee Kristo ar loohír baatiísmo, kuungá’ Kristo ugwa tsité’ adór inqwaarír wa ale. 28 Ala daxta gár diimbé i káhh dír heé Yahudi nee heé Yunaniro. Laqaá tam dír heé lawaalmo nee heé lawaalmowooká. Nee slám gár dimbé i káhh sleeme dír hhawaata nee /ameeniro, asma kuungá’ sleémeero a adór heé wák baraá Kristo Yesuwo. 29 Ala kuungá’ bar múk Kristo, kuungá’ a xwaylár Abrahamu sleeme. Gawaá adoorihe aalidá’ ar Mungú a toohúng asma al’axweesantadá’.

4

1 Gár án ni kah a tí, aalusmo qoomár tawa na/aay inós a dimbeheeká dír lawaalmoowo, tam mura’ sleémeero a kose. 2 Inós i dabaá múk urén nee múk saayuuse ay dír qoomaadá’ baabá aa hara’ayín i bo/. 3 Tam atén sleeme qoomár tawa na/’ii, atén a adór lawaale tawa baraá /uuruú aleesleemuudá’ waawuti’ii’iím baraaká’ yaamuuwo. 4 Ala qooma iwa bó/, Mungú Garmaawós nguna ya/aáw, kuri laqwaál nee /ameeni, kuri laqwaál didár hara’aya i sa waawuti’iin, 5 as kudá’ sleémeero awa baraá lawaali’iimár hara’ayár i diriiá’ ngiwa tu/i, as atén tawa na/’aá Mungú tleehhitaan. 6 Asma adoodá’ kuungá’ tawa na/’iiwós, Mungú Qeeruú Garmaawós nguna ya/aáw baraá muneerén i aleeró, kudá’ ateetiím, “Baabá, Baabá.” 7 Ala bar adoosíng kuúng daxta a lawaalmoowooká, ala kuúng a garma. Ala kuúng bar garma, kuúng a aalusmo sleeme, oo taa aalusmo tleéhh nee Mungú. 8 Qoomaadá’ aáng kuungá’ Mungú kuwa xui’iiká, kuungá’ a lawaalér munguaá hatlá’, ala inooín a munguiwooká. 9 Ala hám daxta kuungá’ Mungú ugwa xué’, laqaá an oo’, hám daxta kuungá’ Mungú naa xuú’. Kuungá’ adór tara ki/é’ a adoomá baraá /uuruú muruudá’ liitlakwén nee oo /uuruú koomaaká? Asma gár kuungá’ ta sla’a’ a lawaali’iimár muruudá’. 10 Kuungá’ iidíguú deelo nee slahheeri un ló’ wa eeharahadá’, nee qooma nee kureeri sleeme. 11 Aníng aga da’ayuút kuungae. Aníng ngi slaá’ gadiyér naa tleéhh as kuungá’ a tawo. 12 Hhaee’eé’, án kuungá’ nu harhheehhe’eés, kuungá’ masók a adór aníng, asma aníng sleeme a adór kuungá’. Kuungá’ gár tlaakw ar naa aníng i tlehhé’ i káhh. 13 Kuungá’ a insleerá’ gídaabá án Ya/abtór hho’ gár ngisa alki/iít har geeraawo dirhunge a adoodá’ niwa wananaa’. 14 Ala tam adoorihe án kuungá’ iga waaqai’iiká laqaá aga xin’ii’iiká as adoodá’ aníng ni dirii’. Ala ina ilaoté’ adór malaykamoó Mungú wa ale, nee adór Kristo Yesu inósuú kilá’. 15 Qwal/uuhúng kudá’ úr oo qoomaadae ta koonda’ i amá daxta? Asma aníng a insláw gídaabá qoomaadae kuungá’ a ya/aandá’ ilaahúng ngiwa tu/a’ bar ád garka ya/aama ngiwa aníng i hanisa’. 16 Ala hamí aníng aga wakusmo tleehhiíti asma looeema ngiwa dirhúng i alki/iít? 17 Mukqáqá’ gár i slai masók kuungá’ tundun uuruux amor’ín i alé, ala gár adoorí kas slai ar hho’ i káhh. Gár inooín ta slai masók kuungá’ tundun paraatl dir’eene as inooín kuungá’ kiwa eehada’. 18 A gár hhoo’ muu kuungá’ nuwa sa daawimiiti, tam qoomár aníng niwa kaahh, barnaxes a baraá umuúqo gár hhooe. 19 Na/’iieé’ awa sla’aaruúse, aníng a slahhahhaá’ ló’wa ale as kuungá’, nuwa malé laqwaal, ay dír Kristo i geehhoouy baraahúng wa ale. 20 Gár án ni slaa’ masók án a dinkwa nee kuungá’ hamí, as axweesante’eé’ ngiwa warqees ar adór hatlá’. Án kuungá’ adór nu laaq a xuaaká. 21 Kuungaásingá’ awa hara’ayár sla’á’ nuwa sa waawuti’ii’iin, án kuungá’ nu yaahaás, kuungá’ hara’aya gár i kat aga axasí’i? 22 Asma kaa gooín gídaabá Abrahamu na/’ii ngi kon a tsár. Na/oó wák oo /ameenidár lawaalo’o nee oo hatlá’ oo /ameenidár lawaalo’oorooká. 23 Ala na/ayduú /ameenír lawaalo’o kuna laqwaál ar adoodár na/’aá hatlá’ kir laqwalaalin, ala na/ayduú /ameenír lawaalo’oorooká kuna laqwaál asma al’axweesantá Mungú tidá’ aa geerí oó’. 24 Muruuwí sleémeero aa tleehharuut i gídaabár hatlá’ kón sleeme. Asma /ameenaarí tsár a adór alqadaá tsár. Ar wák amór ni dahh a amór tloomár Sinai, nee na/’aá i laqwaliin a lawaale. Tí an Hajiri. 25 Asma Hajiri inós a adór tloomár Sinai, tidár baraá yaamaá Arabunír i dirii’. Inós aa slaqás nee gixsár Yerusalemu, tír hamí. Asma inós i baraá lawaali’iimár i dirí’ nee na/’iiwós. 26 Ala gixsár Yerusalemu tidár gawaá doorí dirii’ i baraá lawaali’iimaarooká. Inós an aayoorén. 27 Asma kaa gooín gídaabá, “Kiíng qwalaá/, kiídár kampeeri, kiídá’ aga laqwaliká, tseé’ ar afór ur, qwalaá/, kiídá’ slahha’amaayér xwayla gaa aandiiká. Asma na/’aá /ameenidá’ hhawaatuú koomaaká ki yaariir, ta tidá’ hhawaatuú kooma.” 28 Hám daxta, kuungá’ hhaee’eé’, kuungá’ a adór Isaka, asma kuungá’ a na/’aá Mungú as al’axweesantós tidá’ aa geerí oó’. 29 Qoomaadae kudá’ taa laqwaál ar /uuruú Qeeruú Mungú kuna gusiisín nee kudá’ taa laqwaál adór na/’aá hatlá’ wa ale. Nee adoorí an adoodá’ tam hamí tleehharuut. 30 Ala Gooi gár i kat a milá? I kat, “/Ameenirí ar lawaalo’o guuseek, nee garmaawose. Asma garmoó lawaalo’o daqaari’iima ga aaliiká dinkwa nee garmaadá’ oo /ameenidár lawaalo’oorooká.” 31 Gawaá adoorihe, hhaee’eé’, atén a na/’aá /ameenidár lawaalo’oorooká.

5

1 Kristo atén tina gweér baraá lawaali’iimaaro as atén tawa hootaan adór múk lawaaleerooká. Gawaá adoorihe sihhiité’, ma ya/aamara’ tunduwa malé tseegi baraá lawaali’iima. 2 Iia qaasaak, ánuú Paulo gár ni oo’ a tí! Kuungá’ burtunda al/utlín, Kristo gár nuwa bui i káhh. 3 Án /aymuuwí ngu malé inkií/ nee nguri gawdeés gídaabá, umuúqo heewo oo taa al/uútl, gár kuwa hariím a hara’aya sleémeero gan boo/ees. 4 Kuungá’ bar gan’amuú leelehhitá’ ar hara’aya kawa eeharahada’, kuungá’ taa qaroó partlé’ nee Kristo, nee aga qutlé’ dír gurtleemuú Munguhe. 5 Ala atén, haraxu’utirén a gídaabá Mungú atén ti gan’amuú i harafaar. Gaarí an gár ta daamaaramaan ar haratlintaao ar /uuruú Qeeruú Mungú. 6 Asma hee barnaxes i baraá Kristo Yesu, dirose al/utlo a gaarooká, laqaá tam kwa al/utliiká a gaarooká. Ala gár gídaabár koom a haratlintaao, tidá’ ti laqaqaam ar sla’aari. 7 Kuungá’ ana kumité’ ar adór hhoo’ baraá slafingwhúng oo Krishanu’uumaro. Ala heé kuungá’ naa ilaa/ a heemá, ar tawa kumita’, looeema kiwa ilaiwawa/a’. 8 Ala tam a heemá heé kuungá’ naa harhheehhe’ees, heesíng amór naa daáhh a amór Munguheeká, Mungúdá’ kuungá’ nu ateetiím. 9 Gadaádá’ mikaáte ir sluufasluf tam ka niiná, tam /aarmoó yaariír sleeme gu sluuftís. 10 Atén sleémeero a wak baraá Aakoowo. Gawaá adoorihe aníng kuungá’ nu xurumiitaaká, ala gár ni xuu’ a tí gídaabá, kuungá’ sleeme axweesante’eé’ tí a siaasia’aaká. Ala heedaádá’ kuungá’ nu sagaqwaareés, inós sakwasleemaarós ga sláy, inós tam heemahe. 11 Ala hhaee’eé’, án barnaxes iidíguú al/utlo un alki/iít gídaabá a gár hariím, ala waáy, án misti gusiisín? Ala án geeraawo bar iidíguú al/utlo un alki/iít gídaabá i hariín, geera alók heé dukuutsmo i slay i kaahh gawaá alki/ituueé’, daanduú msalaábaro. 12 Ala mukwí kuungá’ nu tlaahhír i qamiím, alók masók tin kilooín tuu’uutiyá’. 13 Ala kuungá’, hhaee’eé’, kuungá’ tunduna ateét baraá lawaali’iimár Neetlángw wa ale as tawa hota’ ar amohhooa. Ala a gídaabaheeká amohhooarhúng tisíng an ar hotá’ as ilatleerír slaqwa kawa eeharahada’. Ala ti sagadiyuse’ ar sla’aari. 14 Asma hara’aya sleémeero kaa haragaás gawaá /aymuuwí wák i alé, gídaabá, “Inslaawmoowók slaeek adór kuúng tir kilók sla’.” 15 Ala kuungá’ miti a’aawara’ tiwa kikihha’ nee tiwa tluu’uunda’, asma adoorí bara tlehhé’, ti kiloohúng hhaamisá’. 16 Ala gár án ni kah a tí, Qeeruú Mungú slafingwhúng ngu geerahaari, daqaní kuungá’ nu aleesleemuú i haniis oo kángw slaqwa i sla’ kuwa sia’. 17 Asma slaqwa kángw i ilatleerus a kudá’ Qeeru i slaiiká, asma Qeeru nee slaqwa tin tlaampa’aamisiyá’, tam kuungá’ adoodá’ ta sla’a’ a aleesleera’aaká tleehhamooro. 18 Ala kuungá’ Qeeru burnu geeraharahaar, daqaní kuungá’ hara’aya nu sa waawuti’ii’iindaaká. 19 Tlehhma’aá slaqwa ki geehhoo’, a kuká’, sli’ima, tlehhma’aá slasla/aren, tsaatu’uuma, 20 gár tawo kawa haratlintati’ hariímár Mungúduú ló’ wa ale, da/ari, wakaari, gila, da/i, buhhta, fola, tlaahhi qamiingw, partlito, 21 tloomatloong, oonitime, hheehha, nee muruú hatlá’ oo nee kwí slaqamiimís sleeme. Adoodá’ naa qaroó geerí oó’ dirhúng i alé ngin malé oó’, gídaabá múk adoorí /imaamiís, waawuti’iimár Mungú ga baloó aaliiká. 22 Ala gár Qeeru i laqwaali baraá slafíngw heewo a sla’aari, qwala/, wayda, qitla, hhooeema, gurhhooa, inkihhimu, 23 tsaeema, harqoomaay. Gawaá daanduú muruú adór kwihe hara’aya i káhh. 24 Múk Kristo Yesu slaqooín gaa kikií’ dinkwa nee sla’aarír tlakw ar slaqwa nee ilatleeri. 25 Qeeru atén taa slafíngw i haniís, gawaá adoorihe hotangwrén Qeeru ngu geerahaari. 26 Atén xirif muwa leelehhiitaán tam atén kilootén tiri giirimiisaán nee tari tloomatloomaán.

6

1 Hhaee’eé’, hee bira huú’ baraá tlakweemakaarí alé kuungaásingá’ awa Qeeru heé adoodá’ gan’aasaak ar tsatsa’aareema. Ala kuungá’ kilá’ ti harmagahhe’, kuungá’ sleeme mutunduwa iiara’ár. 2 Ti alee/iimise’ umuúqo heewo huuwár heewós ngi gagaari. Ala adoorí bara tlehhé’, daqaní hara’ayaarí ar Kristo aga boo/esé’. 3 Hee bir baraá muunuúwós i kaahi gídaabá, “Aníng a heé gídaabár koóm,” ala laatí inós a heé gídaabár koomaaká, heé adoorí tin kilós al/agín. 4 Ala umuúqo heewo gadiyeérós ngi kilós alqaytsiiti adór kar hhoohhoó’, nee ngi xui baraá muunuúwós kilós i alé, ala mitiwa alqoomeemeés nee heé hatlá’. 5 Asma umuúqo heewo gár kuwa hariím aqo huwaarós gan kilós gagaar. 6 Umuúqo heé ta intsaahhatimisi axweesantá Munguhe, intsaahhatusmoowós ngu qay tidá’ hho’ sleémeerowo. 7 Miti kiloohúng al/agiimara’. Mungú ku al/agaaginká. Umuúqo gár hee i dahaasin, an tidá’ i bu’un. 8 Asma tlehhema’aá hee a adór dahaasiingw. Ala hee baraá slafiingose gár aa dahaasín bar tidá’ slaqwa i sla’, gár i bu’un a gwa’ara. Ala gár aa dahaasín bar tidá’ Qeeru i slai, gár i bu’un a slafíngw alhhe’eesay wásl. 9 Mawa slaaqataán hhooeema tlehhtuuwo. Bar aga mune sianiiká, bu’uungw u slawaán qooma bira xeér. 10 Gawaá adoorihe atén qoomaarí tawa baraaká’ yaamuú i diriiaan, hhooeema ki tlehhiitaán dír muu sleémeerowo, ak alé dír kudá’ haratlintaauuse. 11 Ga/aawaagáy, gooirí ni gooiim ngina gooiím ar gooír uren ar dakw’eé’ oo kilá’. 12 Mukdá’ sleémeero oo kuungá’ nu harakeemiís as tunduwa al/utlin, inooín nun harakeemisiyá’ as muu nguwa sla’atisiya’. Gár adoorí ngis tlehhiitiya’ a wak kilós, gídaabá mikiwa slahhe’eemiís as msalaábár Kristo. 13 Asma tam mukwí al/utlór iinuús, inooín awa kilá’ hara’aya ngi eeharahariaaká. Gár inooín i slaiya’ a masók kuungá’ tundun al/utlín as inooín tiwa kilooín xirfeemiisiya’ as al/utlorhúng. 14 Ala aníng ti baloó xirfeemiisaaká gawaá umuúqo gaaro, aqo har msalaábár Aakoorén Yesu Kristo. Gawaá msalaábarihe muu sleémeero kwa kikií’ dir’eene, nee aníng taa kikií’ dír muu sleémeerowo. 15 A gaarooká hee burkwa al/uútl, laqaá barnaxes kwa al/uutliiká, ala gár gidaabár koom a hee kuwa heé /abén tleehhi. 16 Mungú wayda ngu haniisi, nee gurtleemu, dír kudá’ sleémeero naa ya/ane’ kaangwí eeharto baraá slafingw’ine, tam dír múk Mungú sleémeerowo. 17 Iimír hamí aníng hee miwa sangw daawiitiís, asma aníng a mulkoó Yesú koóm gawaá slaqwte’eene. 18 Hhaee’eé’, Aakoorén Yesu Kristo munerhúng ngi tsuuqi. Amin.