2 KORINTO

¹ Ánuú Paulo barwaárí ngina gooiím dinkwa nee Timoteo hhiyaarén. Aníng a ya/abusmoó Kristo Yesu ar adoodá’ Mungú aa slaá’. Barwaárí ngina gooiimaán amorhúng i alé, kuungaásingá’ Kríshaanáy, kuungaásingá’ Mungú ugwa haratlintie’ awa baraá yaamaá Korintór i diriia’. Barwaárí ngina dirhúng i gooiimaán, nee dír múk hhohhó’ oo Mungú, kudá’ sleémeero oo baraá yaamaá Akayár i dirií’. ² Mungú Baabuúrén nee Aako Yesu Kristo kuungá’ nu tsuuqi nee nu waydí haniisi. ³ Mungú, Baabuú Aakoorén Yesu Kristo i xirfuuti. Inós an Baabuúdá’ gurtleemu sleémeero ngu hanmiís, nee slám an Mungúdá’ gurkwa/amis sleémeero ngu hanmiís. ⁴ Inós atén tin gurkwa/amis baraá slahha’amuurén sleémeerowo, as atén múk hatlá’ nguwa gurkwa/asaan baraá slahha’amuuín oo da’awemaá dimbadimbehe, ar gurkwa/amisuudaádá’ atén tira gurkwa/amís nee Mungú. ⁵ Asma adoodá’ slahhe’eemisuú Kristo ir buhhabuhhi amoorene, adoorí an adoodá’ gurkwa/amis sleeme ir tlahhatlahhi sleeme amoorene ar loohír Kristo. ⁶ Atén bar slahhe’eemis u slaslaawaán, gár kus slaslaawaan a kuungá’ masók gurkwa/amis un sleerá’, nee ba/ama. Laqaá atén barnaxes gurkwa/amis un slaslaawaán, gár kus slaslaawaan, a as atén daqaní kuungá’ gurkwa/amisuuwo nuwa aleeslawaan, as masók kuungá’ /uuru kuwa sleera’ oo slahhe’eemis kuwa sa qiqtliinda’, slahhe’eemisuú adór kwí atén ta sa qiqtliimaan. ⁷ Nee haraxu’utír atén ta koomaan daandeemoohunge i ihhafiirír koón. Asma atén a xuaán gídaabá adoodá’ kuungá’ slahha’amu kur slasleera’, an adoodá’ kuungá’ gurkwa/amis kur sleera’ sleeme. ⁸ Hháe, atén adoorí an kaahaán, asma atén a sla’aán kuungá’ kawa xua’ slahha’amaayeedá’ atén taa slawaán baraá yaamaá Asiaro. Asma atén slahha’amaayeedá’ taa slawaán ka ló’wa ur, tam atén ana harslaaqataán gagaararo. Tam atén tari xuruutaán gídaabá tawa slafaan. ⁹ Atén tari baraá muneerén i kaahaán gídaabá, sakwasleemár gwa’ara aga slawaán, as atén kawa tsaahhaan gídaabá a gár hariimaaká atén tiwa kilootén i tlintiiaan, ala masók a Mungú un i tlintiiaán, kudá’ múk aa qaatl gu aleesláw waasle/atisaro. ¹⁰ Inós atén taa ba/amís baraá tsaxwaá gwa’arár adór tí, nee slám ti malé ba/amis. Atén haraxu’utirén aga gawaawós i qaasaán, gídaabá inós i kumiit atén tiwa ba/amiimisi. ¹¹ Ala tam kuungá’ sleeme atén ti alee/isá’ ar loohír firorhúng. Gawaá adoorihe múk yaariír Mungú gu ló’wa sluufiis as atén, as tsuuqaá Mungú, kudá’ atén taa slawaán. ¹² Gaarí an gár atén tir xirfayeemisaan gídaabá, muneerén atén ti lamabu’uún adór atén tara hootaán baraá yaamuuwo, ak alé dirhunge. Atén ana hootaán ar hhohhoaari nee ar muunuú /awaák. Muruuwí amór i dahhi a amór Mungú, asma atén aga hootaaniiká ar sagalooár heeuuma, ala ana hootaán ar tsuuqaá Mungú. ¹³ Baraá barwaduurene atén gár hatlá’ aga gooiimaaniiká, ala a tidá’ kuungá’ ta soomusa’ kari tsatsahhaandá’. Aníng a haraxuú’ gídaabá kuungá’ a tsaahha hhe’esá’ aluuwo. ¹⁴ Asma qoomarihe kuungá’ kaangwí ugwa tsaahha hhe’eesi’iiká, ar gídaabá bál deeloodár Aako Yesu binda hardát, kuungá’ daqaní ti xirfayeemisá’ as atén, adoorír atén tir xirfayeemisaan as kuungá’. ¹⁵ - ¹⁶ Aníng kuungá’ nuna haraxuú’ gídaabá kuungá’ adoorí aga intsahhé’. Gaarí an gár aaiieé’ ngisa adoorír slaá’ geeraawo gídaabá aníng niwa amorhúng ar waaraahh qoomár bar Makedoniár káw. Nee slám binda Makedoniár wa kií/ niwa malé waaraahh ar dirhúng. Adoorí ana slaá’ tleehhamooro as kuungá’ tsuuqa kiwa sleera’ sagaáwa tsár wa ale, nee as kuungá’ aníng iwa alee/isa’ niwa kumiit baraá aaiiene ay yaamaá Yudea. ¹⁷ Ala kuungá’ ka ga/eera’, aaiieé’ kuká’ aníng ngiwa adoorír slaá’, aníng iga alqaytsitiikáhe? Laqaá a gídaabáhe aníng a adór heé aa haratlintii’iiká, kudá’ káh “Eeít”, ala laatí inós i kaahi “Aasla’áy”. ¹⁸ Ala aníng a adoosingeeká. Ala Mungú bar a Mungú ló’, axweesanayrén sleeme dirhunge bar “Eeít” a “Eeít”, bar “Aasla’áy” a “Aasla’áy”. ¹⁹ Garmoó Mungú, Kristo Yesu, kudá’ iidíguuwós taa dirhúng i alki/iít nee atén, gídaabá aníng nee Silwano nee Timoteo, a gídaabaheeká inós an “Eeít” nee “Aasla’áy”. Ala /aymuuwí “Eeít” i baraawós. ²⁰ Asma al’axweesantá Mungú sleémeero a “Eeít” gana sleér ar inós. Gawaá adoorihe atén sleeme a “Amin” an kaahaán ar inós, as Mungú kuwa xirfayeemiisaan. ²¹ Ala Mungú inós an kudá’ atén taa haragaas amór Kristo i alé, nee tam kuungá’ sleeme. Inós an kudá’ atén taa tsawaar as gadiyeérós kawa tleehhaan. ²² Nee slám tiri layaarós i qaás, nee Qeeruuwós nguri haniís baraá muneerén i alé as inós tawa arhaánirén. ²³ Mungú an lamabu’usmooeé’ gídaabá, aníng gár nisa Korintór i ki/iiká malé alé, a kuungá’ nuna sií’ slahhe’eesaro. ²⁴ Atén a sla’anaaká kuungá’ nuwa hara’ayiimaan gídaabá, gár ta haratlintia’ a milá, asma kuungá’ aga kwa/é’ baraá haratlintaaorhunge. Ala atén nee kuungá’ a al gadiyuusaán as qwal/uuhúng kuwa amohhe’eemisaan.

¹ Ala gár án naa tsaát baraá muunuúeene geeraawo a tí gídaabá, aníng a sla’aaká niwa amorhúng i hardah malé alé nuwa gurhaamír ar aw. ² Asma aníng geeraawo kuungá’ barnaxes nuna gurhaamír ar áw, múk geera aníng i qwal/atís daqaní iqo deéro? Asma geera múk aníng i qwal/atís a kuungaásingá’ hamí án naa gurhaamír ar áw. ³ Gaarí an gár aníng kuungá’ nusa barwaádá’ i gooiím. Asma aníng aga slaiiká niwa hardah amorhúng i alé, nee kuungá’ aníng iri gurhaamír ar eerá’. Asma kuungá’ gár tunduwa hariím geeraawo a aníng in qwal/atisá’. Asma aníng a xuú’ gídaabá aníng bar aga qwalaá/, kuungá’ sleémeero a qwala/á’ sleeme. ⁴ Aníng barwaádá’ ngina gooiím ar muunuú iiloó’ nee oo gurhaamír yaariir ga koóm, nee ar hhirhheeraá yaariir. Ala gár ngisa gooiím a gídaabaheeká kuungá’ nuwa gurhaamír ar aw, ala a gídaabá kuungá’ kawa tsahha’ adór aníng kuungá’ nur ló’wa slaa’. ⁵ Ala heé gurhaami ngaa huuw bir deer, a gídaabaheeká aníng ina gurhaamír ar áy, ala a kuungá’ sleémeero nuna gurhaamír ar áy. Ala dooqa an oo’, a kuungá’ sleémeeroowooká, as aníng lama mawa oó’. ⁶ Ala heedá’ gurhaami ngaa huuw, sakwasleemár aa sláy aa bu’út daxta, asma múk yaariír dirhunge inós gwa sakwasleemuút. ⁷ Gawaá adoorihe a tsiní kuungá’ bura gurtleeré’ daxta, nee kuwa gurkwa/amisa’, as inós gurhaamirós tidá’ yaariir munguwa ak qwaarés. ⁸ Gawaá adoorihe án kuungá’ nu firiím gídaabá, heewí sla’aarirhúng dirós i geehhooeesaak gídaabá kuungá’ inós u sla’á’. ⁹ Asma gaarí an gár kuungá’ aníng nusa i gooiím sleeme, as aníng kuungá’ nuwa iiar, nee ngiwa tsaahh, adór kuungá’ tara iialooesé’ baraá mura’ sleémeerowo. ¹⁰ Asma heé kuungá’ taa gurtleeré’, heedá’ aníng sleeme ugwa gurtláw. Asma aníng gár naa gurtláw, aga gurtláw, barnaxes gaa i deer ar nguwa gurtlaw. Slám gadá’ naa gurtláw, aga gurtláw as kuungá’ dír geerá Kristó wa ale, ¹¹ as atén Neetlaangw mitiwa al/aáy. Asma gár inós i slai atén a xuaán. ¹² Qoomár aníng niwa hardáh Troár i alé as Ya/abtór hho’ ar Kristo ngiwa alki/iit, gár naa ár a gídaabá afkuú doó yaariír kwaa gweér oo aníng gadiyér Aako ngiwa tleehh didae. ¹³ Ala tam adoorihe aníng amohhooa aga ariiká baraá muunuúeene, asma Tito, hhiyaaeé’, ugwa ariiká didae. Gawaá adoorihe aníng deelo ngiri oó’ dir’ín i alé, niri tláw ay amór yaamaá Makedonia. ¹⁴ Ala Mungú i xirfuuti, asma inós atén tin geeraharahaar arba/ati kawa slaslawaan deelo sleémeero baraá Kristowo. Nee inós atén tin ar gadiyuus as iidíguuwós kuwa tsiyaayaaxi umuúqo diiro, adór xarángw tsuú’ wa ale. ¹⁵ Asma atén a adór xarángw tsuú’ oo Kristo dír geerá Munguhe, dír mukdá’ ta ba/amiimisi, nee dír mukdá’ qwaqwadiima. ¹⁶ Asma dír mukwí qwaqwadiima atén a adór xarángw baraá gwa’arár daáhh, oo gwa’arár huwahuúw. Ala dír mukdá’ ta ba/amiimisi atén a adór xarángw baraá slafíngw daáhh, oo slafíngw huwahuúw. Ala heé muruuwí gu aleesláw a heemá? ¹⁷ Asma atén axweesantá Mungú a halaanu’uumár ar tlehhiitanaaká as slaasláw kawa slawaan, adoodá’ múk yaariír i tlehhaahhiiti. Ala atén axweesantá Mungú an alki/iitaán ar muunuú /awaák ar baraá Kristo, dír geerá Mungú i alé, kudá’ atén taa ya/aaw.

¹ Kuungá’ ka ga/eera’, atén daxta tin malé xu’utimisána? Laqaá a gídaabáhe atén gár tiwa hariím a barwár xu’utisa a koomaán ar ta laqaamaan dirhunge, nee laqaá ar amorhúng daahh. ² Kuungá’ kilá’ an barwaárén, tidá’ taa gooín baraá muneerén i alé, ar ta xui nee ar ta soomuusi nee muu sleémeero. ³ Asma a gár geehhoo’ gídaabá kuungá’ an barwaárén ar amór Kristó daahh. Barwaárí kana gooín ar gadiyeérén. Kaa gooínká ar wiíno, ala kana gooín ar Qeeruú Mungú kudá’ slaáf. Kaa gooinká gawaá parhheemaá tlaa/e, ala kana gooín gawaá /aare’eeraá fu’unaay, gídaabá baraá munér muu. ⁴ Atén adoorí an kaahaán, asma atén Mungú ugwa i tlintiaán ar baraá Kristo. ⁵ Asma atén kilootén aleesleemuú taa koomaan i kaahh. Gawaá adoorihe atén a ooanaaká gídaabá gaarí a gadiyér atén taa tleehhaan. Aleesleemuurén dír i dahhi a dír Mungú. ⁶ Asma inós an kudá’ atén taa aleesleemuú i haniis tawa sagadiyuusér alqadór /aben tleehhitaan. Ala alqadoorí a tidár hara’ayár gooirooká, ala a tidár Qeeru. Asma hara’ayár gooi i tsu/út, ala Qeeru i slafimis. ⁷ Hara’ayadár Musa kana gooín gawaá parhheemaá tlaa/e, nee qoomár hara’ayadá’ kingiwa huúw, xirfuú Mungú iri geehhooúy. Xirfuudá’ tam a xirfuú gaanslár waaraahha, ala tam adoorihe múk Israeli gitsee/aá Musa i qaytsitaro kaa aleeslayká as qwiri/amaá gitsee/aawós. Ala hara’ayaadár gooi, tidá’ gadiyeérós gwa’arár huwahuuw barnaxes xirfuú úr oo adór kwí gun koón, ⁸ xáy, xirfuú gadiyér Qeeru ku ak úreéke ló’wa ale. ⁹ Gadiyeédá’ sakwasleemár alki/iit daandeemoorene barnaxes xirfuú úr oo adór kwí gu koón, xáy, gadiyeédá’ atén ti babaw gídaabá, atén ti gan’amkú i harafaar, xirfuuwós ku ak úreéke. ¹⁰ Gadiyeédár aáng xirfuú koom, i hariindaaká de’emaaká’ kawa babay gídaabá i xirfuú koón, barnaxes kaa alqoomeés nee xirfuú de’eemaaká’ oo ak úr ló’wa ale. ¹¹ Asma gadaádá’ ar aáng inós a gár tawo waaraahh, ala i xirfuú koón. Xáy, gaarír de’emaaká’, ar kumiit ay alhhe’eesaay wasle, xirfuuwós ku ló’wa ak úreéke. ¹² Atén haraxu’utír adoorí kawa qo koomana, pihhu’uuma a koomaán. ¹³ Atén adoodár Musa aa tleéhh, a tleehhanaaká. Inós gitsee/aawós gina tuntuúk ar warqamo, as múk Israeli xirfuudá’ /aarurúw, kudá’ gawaá gitsee/aawós i dirii’, mukuwa ár gídaabá aa ilaaín wa qwaár. ¹⁴ Ala fuqurangw’ín ina gawdúy. Nee tam ay hamí fuqurangw’ín kwaa tuntuúk ar warqamoodá’, qoomár gooír alqadoodá’ ar qaren bar ka soomuus, asma gídaabárós makawa tsaáhh. Asma warqamoodá’ dír kuwa hingeesi a baraá Kristo kilós. ¹⁵ Tam laarí sleeme qoomár inooín kitaaba’aá Musa birki soomuus, warqamoodá’ fuqurangw’ín gun tuntukún. ¹⁶ Nee warqamoodá’ ku hingeesiiká ay dír inooín ni hhu’u’una’ nee Aako kway i warqáy. ¹⁷ Gawaá adoorihe Aako inós an Qeeru, nee didá’ Qeeruú Aako i dirii’i, an didá’ muu kuwa gwediiti baraá lawaali’iimár wa ale. ¹⁸ Ala ateéká’ sleémeero awa gitsee/eerén warqamoó kooma’aaká, atén xirfuú Aako un araán ar adór baraá looa. Xirfuuwí oo amór Aakoó daáhh, atén tin warqees as tawa slaqsaywós tleehhitaan. Gawaá adoorihe atén xirif un iimirí wa slawaán, nee iri doogigín diirene. Heé adoorí gaa tleehh a Qeeruú Aako.

¹ Gadiyeérí atén ta tleehhaan Mungú ngina atén i haniís as gurtleemuuwós. Gawaá adoorihe atén a mune siaanaaká. ² Atén tlehhemi’iidá’ sleémeero awa getlakw nee awa murér koomá’, atén iga mawaán. Al/ayma a tlehhiitanaaká, nee slám axweesantá Mungú a warqemiisanaaká. Ala atén tin kilootén xu’utisaán dír muunuú umuúqo heewo, ar looeema kiwa alki/iitaan ar geehhooeema dír geerá Munguhe. ³ Ala Ya/abtoorí hho’ atén ta alki/iitaan barnaxes kaa tuntuúk, a kana tuntuúk dír mukdá’ qwaqwadiím kilooín. ⁴ Asma múk haratlintatiaaká, muner’ín kaa taampúy nee mungú yaamuuká’. Gawaá adoorihe inooín gwa/ateemaadá’ ló’wa gwa/aatá’ arto ngi aleeslay’aaká. Gwa/ateemaadá’ amór i dahhiya’ a amór Ya/abtór hho’ ar xirfuú Kristo. Nee Kristo inós an slaqsoó Mungú. ⁵ Asma atén ti kilootén alki/iitanaaká, ala a Kristo Yesu un alki/iitaán gídaabá inós an Aako, nee gídaabá atén a sagadiyuuserhúng as Yesu. ⁶ Asma Mungúdá’ aa oo’ gídaabá, “Gwa/ateema i gwa/aatiye’ baraá giwtír wa ale,” inós gwa/ateemaawós gina gwa/atís baraá muneerén wa ale. Inós adoorí gana tleéhh, as atén xirfuú Mungú kuwa tsaahhaan, kudá’ gawaá gitsee/aá Kristó i dirií’, nee slám xu’utirí masók atén an geehhooeesaán dír múk hatlá’ i alé. ⁷ Ala ateéká’ daqaari’iimarí koomá’, atén a adór xooslaadár tleei. Mungú adoorí gana tleéhh, as kaangwí iwa geehhouy gídaabá, /uuruuwí úr amór i dahhi a amooreneeká, ala a amór Mungú. ⁸ Atén bihhe sleémeero ti slahhe’eemiis, ala taa tsamemeeiiká, insareehhi a ara’araán, ala tam adoorihe a mune siaanaaká. ⁹ Atén ti gusiisín, ala taa tawó geexayká, nee slám atén ti muxún, ala taa tsu/iiká. ¹⁰ Umuúqo daqto atén gwa’arár Kristo an baraá slaqoorén ar gagariimaán, as masók slafíngw Kristo sleeme iwa geehhoouy ar baraá slaqoorén. ¹¹ Baraá slafiingwrén sleémeerowo atén tin amór gwa’arár i hanmiis umuúqo daqto as Yesu, as masók slafiingós i geehhoouy ar baraá slaqoorén kuká’ qatlá’. ¹² Gawaá adoorihe gwa’ara i gadiyér tlehhít baraarén wa ale, ala slafiingw i gadiyér tlehhiit baraahúng wa ale. ¹³ Ala atén haratlintaao a koomaán. Gooi i kat gídaabá, “Aníng haratlintaao a koóm, gawaá adoorihe aníng a axweés.” Atén sleeme qeeruuduú kilá’ oo haratlintaao u koomaán, gawaá adoorihe atén sleeme a axweesaán. ¹⁴ Asma atén a xuaán gídaabá Mungú, kudá’ Aako Yesu gwa waasle/atis baraá múk aa qaátl wa ale, Mungúwí atén sleeme ti waasle/atis dinkwa nee Yesu, nee tiri hardahaas dír geeraawós i alé dinkwa nee kuungá’. ¹⁵ Asma muruuwí sleémeero in tleehharuumiit as kuungá’, as gídaabá tsuuqaá Mungú iwa ak hardahiya’ dír múk yaariír i alé. Nee gawaá adoorihe múk yaariír Mungú guri sluufimiis. Nee Mungú iri xirfuut. ¹⁶ Gawaá adoorihe atén a mune siaanaaká. Asma slaqoorén i hhitirumiitiyá’, ala tam adoorihe atén ti /abeemaá i ki/imis baraá muneerene umuúqo deelooro. ¹⁷ Slahha’amaayeerén ka niina nee slám ar har qoomár niina. Ala gár ni hup diirene a xirfuú úr ló’wa ale oo baloó faakaaká. ¹⁸ Asma atén muruudá’ gehhó’ u ga/aawanaaká, ala muruú ta ga/aawaan a kudá’ getlákw. Asma muruudá’ gehhó’ oo har qoomár niina kilós, ala kudá’ getlákw alhhe’eesaywós i kaahh.

¹ Asma atén a xuaán gídaabá heémaarén tí tawa hootaan baraaká’ yaamuuwo, gídaabá a slaqoorén, bira hhitirút, atén do’ u koomaán gawaá dooriwo, kudaádá’ Mungú aa tleéhh. Do’wí a doó alhhe’eesay wásl, oo taa tleehhiiká ar dabaá muu. ² Asma qoomaarír hamí atén tawa hootaan baraá slaqooká’ wa ale, a /ifaán, asma slaqoorén kudá’ gawaá doori i ló’wa ilatleeruusaán kiwa tsiitaan. ³ Ala bar slaqoorén kudá’ uuntsuusaro kaa hhe’eés, atén daqaní ti ariiká tawa /aankwets. ⁴ Ala qoomaarí atén tawa baraá heémaarír slaqooká’ wa hootaan, atén an /ifaán as huwarí iiloo ar ta gagariimaan. Asma slaqooká’ qaren i sla’aanaaká kiwa duuxaan. Ala slaqoodá’ /aben i sla’aán kiwa dahaasaan daanduú kudá’ qarén wa ale, as gadaádár gwa’ara kawa gu/i nee slafiingw. ⁵ Mungú inós an kudá’ atén taa amohhe’ees as tawa adoorír warqawaan, nee inós Qeeruuwós nguna atén i haniís tawa arhaáni. ⁶ Gawaá adoorihe atén deelo sleémeero haraxu’uti a koomaán, nee slám a xuaán gídaabá qoomaarí atén tawa hootaan baraá slaqooká’ wa ale, atén dír Aakoowo a kahhaán. ⁷ Asma baraakae atén an hootaán ar haratlintaao, a gídaabaheeká muruuwí ugwa araán. ⁸ Atén haraxu’uti a ló’wa koomaán, nee gár ta sla’aan ló’wa ale a masók hotaangwí oo slaqoorén kuwa mawaan, tari hootaán dír Aakoowo. ⁹ Alaá tí sleémeerowo gár ta ak sla’aan a tidá’ inós i slai kawa tleehhaan, atén dír ta hootaan tam a baraaká’ yaamu laqaá gawaá doori. ¹⁰ Asma atén sleémeero gár tiwa hariím an sihhiitaán dír geerá Kristó i alé, as tiwa sakwasleemuuti nee inós, as masók umuúqo heewo kuwa bui ar tlehhemi’iiwós kudá’ aa tlehhiít baraá slafiingós oo baraaká’ yaamuuwo, barnaxes ki hho’ laqaá ki tlakw. ¹¹ Gawaá adoorihe atén Mungú un ilaiwawa/aán baraá muneerene umuúqo daqto. Gaarí an gár muu atén kus afa /asliimaan amór Mungú i alé. Mungú atén ti ló’wa xuu’ adór atén tay diriiaan, nee slám aníng a haraxuú’ gídaabá kuungá’ sleeme baraá munerhunge atén taa tsahhé’ gídaabá atén a múk adoomá. ¹² A gídaabaheeká atén daxta tin malé xu’utisán dirhúng i alé. Ala gár ta sla’aan a kuungá’ gaa kawa sleera’ ar tir xirfayeemisa’ as atén. Adoorí an sla’aán as kuungá’ masók a /aymuú koondá’ oo ta oa’ dír mukdá’ ti kilooín xirfayeemisa’ as muruú tsee/a, ala oo baraá muneerooká. ¹³ Atén barnaxes aga slarhhamuutaán, ana slarhhamuutaán as Mungú. Laqaá barnaxes fuquraangw u koomaán, fuqurangwrén u koomaán as kuungá’. ¹⁴ Asma sla’aarír Kristo atén tin harakeemís, asma atén aga tsaahhaán gídaabá heé wák ina gwaá’ as muu sleémeero, gawaá adoorihe muu sleémeero ina qaátl. ¹⁵ Nee slám inós ina gwaá’ as daanduú muu sleémeero, as mukdá’ slaáf matawa kumiít hotaango as inooín kilooín, ala ta hooti as kudaádá’ aa gwaa’ nee iri waasleé/ as inooín. ¹⁶ Gawaá adoorihe atén hee u tsatsahhaamaanaaká daxta ar adór slaqwa. Aáng atén Kristo una tsaahhaán ar adór slaqwa, ala tam adoorihe hamí u adoodár tsatsahhaamanaaká. ¹⁷ Gawaá adoorihe, hee bir baraá Kristó i dirii’, inós a heé /abén. Tidá’ qaren aa waaráhh, ga/aaweek, ar /aben naa hardát. ¹⁸ Ala muruuwí sleémeero amór i dahhi a amór Mungú. Inós atén tina haraki/ís nee inós ar loohír Kristo, nee gadiyér haraki/imis ngiri diirén i haniís. ¹⁹ Gídaabárós a tí, “Mungú muu guna haraki/ís nee inós ar baraá Kristo, as muu munguwa tlakweemaaín i harafaár. Nee slám axweesantá haraki/isa ngaa qaás baraá muneerén i alé.” ²⁰ Gawaá adoorihe atén a ya/abuusér Kristo. Atén bar axweesaán, a adór Mungú in gurbu’ún ar afeerén. Gawaá adoorihe atén kuungá’ nun firiimaán as daanduú Kristó wa ale gídaabá, kuungá’ tundu haraki/isi nee Mungú. ²¹ Heedaádá’ tlakweemaá xuaaká, Mungú heedaádá’ guna tlakweema tleéhh as atén, as atén tiwa gan’amuú i harafaari dír geerá Munguhe ar loohír inós.

¹ Atén a gadiyuusaán dinkwa nee Mungú. Gawaá adoorihe atén kuungá’ nu gurbu’uumaán sleeme, gídaabá kuungá’ tsuuqaá Mungú kudá’ taa ilaoté’ mi qwaareesara’. ² Asma Mungú i kaahi, “Qoomaadár gurtleemuuwo aníng kuúng una iiár i qaás. Nee bál ba/amaro aníng kuúng una alee/iís.” Ga/aaweek, qoomár gurtleemu an hamí nee slám baalár ba/ama an laarí. ³ Baraá umuúqo gaaro atén hee u dukuutsmoó i qaasanaaká, as gadiyeérén makawa niqimís. ⁴ Ala baraá umuúqo gaaro atén tin laqaqamaán gídaabá atén a sagadiyuusér Mungú. Atén an qiqtliimaán ar qitluú yaariír baraá haleeleeamituuwo nee baraá slahha’amaaye nee tam baraá dae. ⁵ Atén taa muúx sleeme nee tiri tsegiít, nee tiri i hara tlatláy nee muu. Atén gadiyeét ana ló’wa tlehhiitaán, nee slám ana dalaa’aán, nee ana qwarkwár hootaán. Baraá muruuwí sleémeerowo atén ana qiqtliimaán. ⁶ Atén tin laqaqaamaán tawa sagadiyuusér Mungú ar adoodá’ tara hootaán ar slafíngw hhohhó’, nee ar xu’uti, nee ar qitla, nee hhooeema, nee ar Qeeruú hhoohhoó’ kuwa koomaan, nee tam sla’aaridár ló’. ⁷ Nee slám tin laqaqaamaán tawa sagadiyuusér Mungú ar looeema kiwa alki/iitaan, nee ar /uuruú Mungú. Gan’amu an xooslaarén ar slaqwara’ ar kawa ar slaqwaan, nee ar tiwa baqamiimaan. ⁸ Nee slám atén ti adoodár laqaqaamaán barnaxes muu ti xirfayeemiis, laqaá barnaxes ti murekeemiis, nee barnaxes ti muruú tlákw i káh, laqaá barnaxes a muruú hhó’. Atén tiwa xui nee muu, atén a al/aguuse, ala laatí atén a múk looeemaá káh. ⁹ Atén tiwa xui a múk xuawaslén, ala laatí atén a múk ta xua hhe’eesi nee muu sleémeero. Atén a adór múk aa qaatl, ala laatí atén a slafaán. Atén ti muxaaxín, ala ti tsu/iiká. ¹⁰ Atén ti gurhaamír i qamín, ala laatí atén a múk qwalalaá/ umuú deélooro. Atén a liitlakuuse, ala laatí atén múk yaariír ugwa daqaari’iitisaán. Atén a múk gaa wásl, ala laatí atén mura’ sleémeero u koomaán. ¹¹ Kuungá’ múk Korinto, atén kuungá’ nun i axweesaán ar axweesanoó /awák. Atén muneerén ka /awak dirhunge. ¹² Atén afér muneerén aga gweeraán dirhúng i alé, ala kuungá’ afér munerhúng aga tsegé’ diirene. ¹³ Án daxta a axweés nee kuungá’ adór baabá nee na/’iiwós, kuungá’ afér munerhúng gweeraak sleeme diirén i alé, adoodár atén toorén ngira dirhúng i gweeraán. ¹⁴ Kuungá’ mutunduwa altsegiít ingitír wák i alé dinkwa nee mukdá’ aa haratlintii’iiká, as tawa gadiyusa’ dinkwa nee inooín. Asma adoorí i ya/aandaaká. Asma gan’amu nee dee/aanu adór tir slaya’ a adoomá? Slám gwa/ateema nee giwti adór tir slaya’ a adoomá? ¹⁵ Nee slám Kristo nee Neetlaangw adór tir axweesani slaya’ a adoomá? Laqaá heé aa haratlintii’ nee kudá’ aa haratlintii’iiká, gár tiwa slaya’ a milá? ¹⁶ Slám Mungú nee munga’aá hatlá’ awa murslaaqat, adór tir slalsay a adoomá? Asma atén an Doó Mungú kudá’ slaáf. Asma Mungú ina oó’, “Aníng a baraaín wa hoót, nee nay baraá tla/angw’ín wa hi’iimiít. Aníng tari Mungúín, nee inooín tari muk’eé’.” ¹⁷ Gawaá adoorihe Aako i kaahi, “Ti’iité’ baraá tla/angw’ine, nee ti partle’ dir’ine. Muruú slasla/arén muu kwatmiitara’. Daqaní án kuungá’ nu ya/aám, ¹⁸ nee daqaní aníng tari Baabuúhúng, nee kuungá’ tari daaqay’eé’ nee dasueé’. Adoorí an adoodá’ Aakoó Aleesleemusmoó mura’ sleémeero aa oó’.”

¹ Sla’aaruuser’eé’, axweesantí sleémeero a toorén. Gawaá adoorihe, atén ti kilootén hhoohhooeesaán baraá umuúqo slasla/aruuwo oo gawaá slaqwa nee oo baraá qeeruuwo. Nee tawa hootaan ar slafíngw hhohhó’ ló’wa ale, Mungú kuwa da’ayuumiitaan. ² Kuungá’ munerhúng haniisare’ amoorén i alé. Atén tam heé wák ugwa gár tlaákw i tleehhaniiká. Atén heé taa qwaareesaán i kaahh, laqaá heé atén taa al/ayaán i kaahh as atén slaasláw kawa slawaan. ³ Aníng adoorí a kaahaaká as kuungá’ nuwa sakwasleemuut. Asma án kuungá’ naa qaroó ádbáw gídaabá kuungá’ a baraá muneerén i dir’á’. Atén nee kuungá’ a dinkwa baraá slafiingo nee tam baraá gwa’araaro. ⁴ Aníng a xurumiitaaká daandeemoohunge. Aníng ti ló’wa xirfayeemiís as kuungá’. Gawaá adoorihe aníng taa ló’wa gurkwa/ás, nee qwal/amayér ló’wa ur aga sláw baraá slahha’amaayeerén tí ta koomaana. ⁵ Tam qoomár atén niwa hardahaán yaamaá Makedoniár i aleeró, amohhooa aga slawaniiká. Ala atén slahha’amu una slawaán umuúqo bihheero. Tsee/awo gár dáw a gila, baraá muneerene gár dáw a dae. ⁶ Ala Mungú, kudá’ múk aa haleeleeiit gu gurkwa/amís, inós atén tina gurkwa/ás as adoodá’ Tito niwa hardáh. ⁷ Ala a as hardahamuuwós kiloseeká, ala tam gurkwa/amisuudá’ inós aa dirhúng wa sláy. Asma inós iidíguuhúng nguna diirén i alki/iít gídaabá, kuungá’ a ló’wa sla’á’ aníng iwa aanda’, nee slám adór kuungá’ tar gurhaamutá’, nee adór kuungá’ aníng ir aleekal/aandá’. Gawaá adoorihe, aníng niri ló’wa qwalaá/. ⁸ Ala tam barwaádá’ kuungá’ naa gurhaamír ar eeri, ala aníng a gurhaamuutaaká as adoodá’ ngiwa gooiím. Án geeraawo alók a gurhaamuút qoomár ngiwa ár gídaabá, barwár’eé’ kuungá’ naa gurhaamír ar eér, tam har qoomár niinawe. ⁹ Ala aníng hamí a qwalalaá/. Ala a as gurhaamirhungeeká. Ala gár nis qwalalaa/ a gídaabá, gurhaamirhúng tidá’ hhu’u’uungw nguna húp baraá munerhunge. Asma gurhaamirhúng a adoodá’ Mungú aa slaá’. Gawaá adoorihe slahha’amaayér kuungá’ taa sleeré’ i káhh as adoodá’ atén taa tleehhaán. ¹⁰ Asma gurhaamír adoodá’ Mungú aa slaá’, gár i huwahup a hhu’u’ungwdá’ ba/amár huwahuúw. Heé gurhaamír adór tí gaa slay, inós i ooiiká gídaabá aníng gurhaamirí geera alók ana slawiiká. Ala gurhaamír adoodá’ yaamu i slaiya’, gár i hup a gwa’ara. ¹¹ Ga/aawaagáy, gurhaamirí Mungú naa slaá’ adór Mungú ngira ar gadiyuús dirhunge. Asma gurhaamirí gár naa húp dirhunge a ilakaaharuú úr, nee tiwa ló’wa aleekal/aanda’, nee slám muruú tlákw kuwa i buhhabuhha’ nee kuwa da’ayuumita’. Nee slám kuungá’ ana ló’wa slaé’ aníng niwa hardah. Kuungá’ ilakaaharu una ló’wa tlehhé’, tam tlakweema ina sakwasleemuté’. Gawaá adoorihe baraá umuúqo gaaro kuungá’ tin laqaandá’ gídaabá, adór hho’ aga tlehhé’ baraá kaangwihe. ¹² Gawaá adoorihe, aníng tam barwaádá’ ngaa gooiimi, aga gooiimiiká as heedá’ aa dakuus, laqaá aga gooiimiiká as heedá’ taa sadakuús. Ala aníng ana gooiím as ngiwa laqaam dír geerá Munguhe adór kuungá’ atén tir ló’wa sla’á’. ¹³ Gaarí an gár atén tisa gurkwa/amís. Ala a tí kiloseeká. Atén qwal/amaayér ur ana ló’wa slawaán, asma adoodá’ Tito iwa qwalaá/. Asma kuungá’ sleémeero Tito ngwa ló’wa gurkwa/asé’ baraá muunaáwose. ¹⁴ Ala bar án kuungá’ naa xirfayeés dír geeraawós wa ale, aníng taa mureekeesiiká. Asma axweesanayrén kudá’ kuungá’ nura xirfayeemisaán dír geerá Titó wa ale, aa geehhooúy gídaabá a axweesanoó ló’, adoodá’ axweesanaydá’ sleémeero atén naa dirhúng i kaahaán adór tar ló’ sleeme. ¹⁵ Kuungá’ inós una ilaiwa/amér i tlehhé’, nee una ilaoté’ ar dae nee daaraxaay. Inós qoomár adoorí birngaa insláy, sla’aarirós dirhunge i ló’wa tlahhatláhh. ¹⁶ Aníng a qwalalaá/ asma aníng a insareehhír koomaaká daandeemoohunge baraá umuúqo gaaro.

¹ Hháe, atén a sla’aán kuungá’ kawa xua’ gadiyeédá’ taa tleéhh nee tsuuqaá Mungú dír múk Kríshaanáy oo baraá yaamaá Makedonia sleémeerowo. ² Inooín kaa ló’wa iiara’ár ar slahha’amuudá’ yaariír oo taa slasláy. Ala tam adoorihe qwal/uuín ina ló’wa tlaáhh, tam ohomér yaariir kari ló’wa duxún, ala tam inooín a narkuutér kilae. ³ Adoorí aníng a lamabu’uúm gídaabá inooín ohomeedá’ kawa duxún, kaa duxuniká ar adoodá’ aleesleemuuín kilós, ala kana ló’wa duxún ar adoodá’ aleesleemuuín ba/a. Slám kana duxún ar sla’aarir’ín kilós. ⁴ Inooín atén tina harhheehhe’eemisiyé’ nee tiri firiné’ gídaabá, inooín sleeme qwal/uudá’ ku slay oo alee/isaydá’ kuwa haniisi dír múk hhohhó’ oo Mungú i alé. ⁵ Inooín adoodá’ taa tleéhh a adoodá’ atén ta haraxuaniiká. Asma gár har geera a inooín tina kilooín haniisiyé’ dír Mungú i alé, nee slám tiri haniisiyé’ dirtén i alé ar adoodá’ Mungú aa slaá’. ⁶ Tito inós an heé gadiyeérí gaa iimu/un. Gawaá adoorihe atén inós kuri harakeesaán, as inós iwa kumiiti gadiyeérihe, nee tlehhemuuwí oo sla’aari nguwa boo/eesi dirhunge. ⁷ Kuungá’ a ló’wa daqaare baraá umuúqo gaaro, baraá haratlintaaooro, nee baraá axweesanaay, baraá xu’uti nee baraá ilakaaharu sleémeero, nee baraá sla’aarirhúng, tidá’ atén tiwa sla’a’a. Gawaá adoorihe kuungá’ laqaamaak adór kuungá’ tar daqaare baraá ohomeesíng ta hanisa’a sleeme. ⁸ Aníng adoorí a kaahaaká as nuwa hara’ayiyiim. Ala aníng iidíguú múk hatlá’ un káh, adór inooín ilakaaharu kura tlehhiít baraá alee/isaywihe. Iidíguuwí aníng una káh as sla’aarirhúng ngiwa tsaahh adór tar ar ló’. ⁹ Asma kuungá’ gurtleemuú Aakoorén Yesu Kristo u xuá’ gídaabá, inós geeraawo a daqaarmo, ala iri narkutmo tleehhiít as kuungá’, as kuungá’ tawa daqaari’ita’ ar narkuuwós. ¹⁰ Gár án ni kah a tí, a tsiní dirhunge gadiyeérí kurkú /isá’ taa iimu/uundé’ kawa alhhe’esa’ daxta. Kuungá’ a múk aa giirin tleehhamooro, ala a baraá tleehhamo kiloseeká, ala tam a múk aa giirin sleeme tleehhamooro kawa sla’a’. ¹¹ Gawaá adoorihe kuungá’ daxta gár tunduwa hariím, a gadiyeérí taa iimu/uundé’ an alhhe’eesá’. Ohomeerí alhhe’eesaak duxuungo ar adoodá’ muruudá’ ta koonda’. ¹² Asma kuúng gaa barnaxes a slá’ duuxaro, yaareema nee niinaweema a gaarooká. Mungú gár i slai a tidá’ kuúng ta koon kawa hanis, a gídaabaheeká tidá’ kuúng ta koondaaká. ¹³ Aníng adoorí a kaahaaká as inooín amohhooa ngiwa slaya’, nee kuungá’ slahha’amu kuwa sleera’. Ala masók mura’ sleémeero i alqón. ¹⁴ Kuungá’ qoomaarihe muruú yaariír u koondá’. Gawaá adoorihe a gár hariím kuungá’ inooín kiwa alee/isa’, kudá’ baraá slahha’amaayér i diriiá’. Asma qoomarkaaro kuungá’ wané a slahha’amaayér koondá’, daqaní inooín bir muruú koná’, inooín nu alee/iisiyá’. Gawaá adoorihe sleémeero tari qoondá’. ¹⁵ Adoorí an adoodá’ Gooi i kat sleeme, gídaabá, “Heé muruú yaariír gwa burumbuur, inós muruuwós aa tlahhiiká, nee kudá’ muruú niiná gwa burumbuur, inós gár gu wa /aaruur i káhh.” ¹⁶ Aníng Mungú un sluufimiís, kudá’ Tito gwa muunuú i haniis oo kuungá’ nuwa alee/iimisi adór atén wa ale. ¹⁷ Inós atén una firiimaán niwa amorhúng i hardahi, nee inós iri ya/án. Ala atén tam qoomár nguwa firiimaniikahe, inós inqo tawó daqeemuú slaa’ kilós alé. ¹⁸ Hhiyaako sleeme ngun ya/aawaán dinkwa nee inós. Kwí an kudá’ taa xirfayeés nee Kríshaanáy sleémeero, as gadiyeédá’ i tlehhiiti ar Ya/abtór hho’ ngiwa alki/iiti. ¹⁹ Ala a har tí kiloseeká, ala inós kuna tsawaár nee Kríshaanáy sleémeero as iwa aa’aá kay dinkwa nee atén, qoomár bar alee/isaywí oo sla’aari bur huuwaán, alee/isaywí atén ta sagadiyuusaan. Adoorí kana tleéhh as Aako iwa xirfuuti, nee as sla’aarirén niwa geehhoouur gídaabá adór alee/iimis kur sla’aán. ²⁰ Adoorí atén gár kasa tleehhaán a axweesanoó muu un baqamiimaán gídaabá matawa oó’, alee/isaywí úr ku amohhe’esiiká ar loohír hariím. ²¹ Gár atén ta sla’aan diirihe a adoodá’ hhoo’ an tleehhaán, ala a dír ilaá Mungú kiloseká, ala tam dír ilaá muu sleeme. ²² Hhiyoó hatlá’ ngu malé ya/aawaán dinkwa nee inooín. Inós atén ngwa araán daqtá yaarire, kuri tsaahhaán gídaabá inós a heé ilakaahaár. Nee qoomaarihe ilakaaharuuwós aa ak ló’wa doogín, asma haraxu’utír ur ga kón dirhunge. ²³ Gawaá daanduú Titowo án gár ni oo’ a tí gídaabá inós a alee/isusmooeé’ oo gadiyér tleéhh dinkwa nee aníng as kuungá’. Hhaeerén kudá’ hatlá’, inooín a múk tinda ya/aáw nee Kríshaanáy sleémeero, nee Kristo xirif gu sláy as inooín. ²⁴ Gawaá adoorihe múk Kríshaanáy daxta ngi ar, adór kuungá’ inooín kir ló’wa sla’á’. Nee ngiwa tsaahhiya’ sleeme gídaabá adoodá’ atén naa ooaán a ar ló’, qoomár kuungá’ nuwa xirfayeemisaán geeraaín wa ale.

¹ Geeraawo a gár hariimaaká barwá ngiwa gooiim amorhúng i alé as daanduú ohomeedá’ ta haniisi tawa alee/isoó múk hhohhó’ oo Mungú. ² Asma aníng a xuú’ adór kuungá’ muuná kur koondá’ oo alee/isaywí kuwa hanisa’. Slám án kuungá’ nuna xirfayeés dír geerá múk yaamaá Makedoniár i alé gawaá kaangwihe, niwa oó’ gídaabá, “Múk Akaya tina amohhe’eés alee/isaay haniisaro iimír kurkú /isá’.” Muunuúhúng kwisíng múk yaariír baraaine gaa ilakaaharuú i qaás. ³ Ala án hamí hhaeeká’ ngin ya/aáw as axweesanayrén kudá’ atén kuungá’ nuwa xirfayeemiisaán gawaá kaangwihe, miwa axweesanoó tawo tleehhiít, ala masók a kuungá’ tina amohhe’esé’ adoodá’ kara kaahaán. ⁴ Asma múk Makedonia barnaxes naa al hardahaán nee aníng, kari ár gídaabá kuungá’ aga hhe’eesi’iiká, atén daqaní aga muruutaán as adoodá’ kuungá’ nuwa haraxuaán. Ala mureerí a tooín kiloseká, ala tam kuungá’ sleeme. ⁵ Gawaá adoorihe aníng ana ár gídaabá, a gár gídaabár koom hhaeeká’ ngiwa firiim iwa giirina’ hardahamu amorhunge, as alee/isaywí kuwa amohhe’esa’, kudá’ kuungá’ naa qaroó al’axwesé’ gídaabá u hanisá’. Asma alee/isayhúng barnaxes ngwa qaroó amohhe’esé’ qoomár án binda hardáh, gár i laqaqaan a gídaabá kuungá’ kiloohúng ana slaé’ kawa hanisa’, nee gídaabaheeká an hanimisá’ ar qahaangw. ⁶ Kuungá’ adoorí inslawaak gídaabá, “Heé dahaasíngw niiná qamiím, inós bu’úngw i slay sleeme ku niiná. Nee heé dahaasíngw yaariír qamiím, inós bu’úngw i slay sleeme ku úr.” ⁷ Umuúqo heewo gár kuwa hariím a inós kilós gan aldaakw baraá muunaáwós i alé gídaabá gár i haniisi a milá. Daqaní gadá’ ngi haniisi ar sla’aarirós ar kilá’, ala ar /uurutisarooká. Asma heé hanmiís ar qwal/amaaye, inós ku slaa’ nee Mungú. ⁸ Nee Mungú i aleesleemuú kón oo kuungá’ nuwa tsuuqi ar yaareema ar umuúqo loohiro. Adoorí gan tleehh as kuungá’ umuúqo deeloro nee baraá umuúqo loohiro masók mura’ sleémeero u koondá’, kudá’ ta sla’a’ baraá slafingwhunge. Nee slám a muruudá’ kuungá’ ta sla’a’ kiloseeká, ala dirhunge in tlaahh, as kuungá’ kawa aleesleera’ umuúqo gadiyér hho’ kawa alee/isa’. ⁹ Asma Gooi i kat, “Inós gaa tawó qasmiís, gari liitlakuusér i hanmiís. Hhooeemaawós i hootiyá’ ay alhhe’eesay wasle.” ¹⁰ Mungú kudá’ dahaasiingw gu hanmiís dír dahaasusmo, nee oo mikaáte ga hanmiís as /ayma, inós dahaasiingw ngu amorhúng i haniis, nee balangwdá’ guri ureemiis. Slám inós bu’uungw guri dook as daqaní kuungá’ kawa aleesleera’ múk hatlá’ kuwa alee/iimisa’ ar bu’ungwdá’. ¹¹ Mungú kuungá’ nu daqaari’iitis, as kuungá’ kawa aleesleera’ ar yaariir kawa duxa’ ar baraá umuúqo loohiro. Gawaá adoorihe múk yaariír Mungú guri sluufimiis as gadiyeérí taa tleehhaán. ¹² Asma gadiyeérí ta tlehhiitaan gár i huwahup a tí kiloseeká, gídaabá múk Mungú kudá’ baraá slahha’amaayér i dirií’ alee/isaay gwa sláy. Ala gár i huwahup a tí sleeme, gídaabá múk yaariír Mungú gu sluufimiis as alee/isaywí. ¹³ Alee/isaywí gár i laqaqan a haratlintaaorhúng. Nee inooín Mungú ngun sluufimisiyá’ as haratlintaaorhúng. Asma haratlintaaoorí a gídaabaheeká Ya/abtór Kristo an tawó katá’, ala ana iialooeemisé’ sleeme. Asma muruudá’ ta koonda’ una hanimisé’ ar yaareema dir’ín i alé tam dír muu sleémeero. ¹⁴ Gawaá adoorihe inooín tsuuqaá Mungú awa waa/oo/amór koomá’ ki tsaahh, kudá’ naa amorhúng i haniís, nee kuungá’ tunduri aleefiriirín nee tunduri ló’wa slaá’. ¹⁵ Mungú i xirfuuti asma tsuuqaawós kuká’. Nee tsuuqaawós ki ló’wa ur tam ki aleeslayká alki/ituuwo.

¹ Ánuú Paulo kuungá’ nun harhheehhe’eemiís, ar tsatsaa’areema nee ar hhooeema ar adoodár Kristo. Kuungá’ a kata’ gídaabá, aníng a heé da’ayusmo qoomár aníng bar dír geeraahúng i dirií’, ala aníng a heé xaraásl qoomár án bir ti saáw dirhunge. ² Aníng kuungá’ nu firiím gídaabá, aníng mi harakeesara’ xarasleemaeé’ ngiwa laqaam qoomár binda amorhúng i hardáh. Asma aníng a xuú’ gídaabá xarasleema i aleesláw dír mukdá’ kaaha gídaabá, atén adór ta tleehhitaan a adór múk Munguheeká. ³ Ar ló’, atén a muu oo baraaká’ yaamu, ala atén a slaqwanaaká adór slaqwarár múk baraaká’ yaamu. ⁴ Xooslaadár slaqwara ar atén tar slaqwaan a tidár múk baraaká’ yaamuuwooká, ala a xooslaadár slaqwara ar Mungú, tidár /uuruú koom. Xooslaarí an tidár koo/idár /uuruú koom ar gixsa kar fee/aan. Gár atén ta fee/itaan a axweesanayduú lama, kudá’ Mungú tlaampa’aamiís. ⁵ Nee slám gár atén ta fee/itaan a umuúqo inslawaywo, kudá’ iil/aám, oo daara/ángw koóm, oo taa tleéhh as hee iidíguú Mungú munguwa xuú’. Atén umuúqo inslawaywo un ohiimaán, nee kuwa iialooetisaan dír Kristo i alé. ⁶ Nee kuungá’ bar aga hhe’esé’ iialooémisuuwo, atén daqaní a ya/aamaán umuúqo tlehhemuudá’ iialooemis wásl kuwa sakwasleemuutaan. ⁷ Kuungá’ muruudá’ oo dír geeraahúng i dirií’ na ga/aawaak. Xáy, hee i deéro oo ti haraxuú’ gídaabá inós a heé Kristo? Bir deer, adoosíng i qoón. Ala inós gár kuwa hariím a kaangwí nguwa aldakw gídaabá, atén sleeme a múk Kristo adór inós wa ale. ⁸ Asma aníng adoorí a murér wa ara’araaká gídaabá. Aníng dooqa aga harwaaraáhh tiwa kilooeé’ xirfayeemiis, as aleesleemuudá’ tinda haniís nee Aako. Ala aleesleemuuwí una sláw as kuungá’ nuwa kwa/amis, a gídaabaheeká as nuwa fe/iit. ⁹ Kuungá’ ma ooara’ gídaabá, aníng gár ni slaa’ a kuungá’ nuwa dae tlaaq ar barwaduueé’. ¹⁰ Asma kuungá’ daqtakaaro laqaá a kata’ gídaabá, “Paulo baraá barwaduuwose a heé xaraásl nee oo /uuruú koóm. Ala inós bar i dinkwa nee atén, inós a heé da’ayusmo, nee slám axweesantós gár i koon i káhh.” ¹¹ Heé adoorír axweés ngi xui gídaabá, kangwdá’ ni gooiim baraá barwaduueene, aníng qoomár birti saáw dirhunge, an kangwdá’ ni tleehh barnaxes naa hardáh amorhúng i alé. ¹² Atén a qiitlanaaká tiwa alqoomeesaan nee mukwí ti kilooín xirfayeemiís, laqaá tiwa amor’ín i harafaaraan. Inooín a daktana, asma ti kilooín alqoomeemesiyá’ ar har qoomay’ín kilooín, nee ti kilooín slaqamisiyá’ ar slaqsay’ín oo kilá’. ¹³ Ala atén birti kilootén xirfayeemisaán, xirfuurén i harki/isoó kón. Harki/isaydá’ Mungú guna qaás as gadiyeérén, nee kuungá’ a baraá harki/isaydá’ i dir’á’. ¹⁴ Asma atén a múk aa giirin hardahamuú dirhunge, as Ya/abtór hho’ ar Kristo ngiwa alki/ituú awaán. Gawaá adoorihe qoomár atén barnaxes ti xirfayeemisaán as kuungá’, a gídaabaheeká atén harki/isayrén una wa waarahhaán. ¹⁵ A hariímareneká atén tiwa xirfayeemisaan daanduú gadiyér múk hatlá’ aa tlehhiít didár tsee/aá harki/isayrene. Ala gár atén ta haraxuaan a gídaabá, haratlintaaorhúng bira ureér, atén daqaní pa/aangw u slawaán oo gadiyér ak ur kawa tleehhaan dirhúng wa ale, baraá harki/isaydá’ Mungú naa atén i qaás. ¹⁶ Daqaní atén Ya/abtór hho’ alki/ituuwo a aleeslawaán baraá yaamaá ak saawe ta koohunge. Ala a dahaanaaká baraá yaamaá heé hatlá’ gadiyeét ngiwa iimu/ún, as atén mitiwa xirfayeemisaán as gadiyér taa tleéhh nee heé hatlá’. ¹⁷ Gooi i kat, “Heé ti xirfayeemiís, a inós ti xirfayeemisi as Aako.” ¹⁸ Asma heé ti kilós xirfayeemiís, inós ku ya/anká nee Aako, ala heé ta ya/an a kudá’ Aako aa xirfayeés.

¹ Aníng qoomár bar dakti’iimar’eé’ káh, alók geera án kuungá’ in sa qiqtliindá’. Ar ló’, án kuungá’ i tsubír sa qiqtliindá’. ² Aníng gura’ iga óh as kuungá’. Guruuwí aníng iga oh, amór i dahhi a amór Mungú. Asma kuungá’ a adór /amatlito’ór hhoohhoo’ ar taa kwatiitiiká. Aníng al’axweesani aga haniís, /amatlito’oorí ngiwa haniis dír hhawaatuú wák. Nee hhawaatuuwí an Kristo. ³ Aníng a da’ayumiít gídaabá kuungá’ tundu al/aay baraá inslawayhunge, tam kuungá’ sla’aarirhúng tidá’ ur ar hhoohhoo’ ar Kristo kuwa sla’a’ kari geexeerá’, adoodár dayshimooduú al/aymusmo aáng Efa ngira al/aáy. ⁴ Asma kuungá’ umuúqo heewo oo naa hardah amorhúng un sa qiqtliindá’, kudá’ iidíguú Yesú hatlá’ gu alki/iít. Yesudá’ inooín ta alki/iiti a kudá’ atén taa alki/itaniiká. Slám kuungá’ qeeruú hatlá’ u ya/a/aandá’. Inós a Qeeruudá’ hhoohhooeeká oo kuungá’ taa ilaoté’. Nee slám kuungá’ Ya/abtór hho’ ar hatlá’ an ilaoohiindá’. Ya/abtoorí a tidá’ atén naa alki/itaniiká dirhúng i alé. ⁵ Án ngi slaá’ ya/abuuserhúng tidá’ ló’wa uren gár aníng iwa ba/ i káhh. ⁶ Ala tam aníng axweesani alki/ituuwo tam a xuaakahe, ala iidíguudá’ aníng ni axwees u xuú’. Gaarí atén nga gwa/atisaán dirhunge umuúqo daqto nee ar umuúqo loohiro. ⁷ Qoomár aníng Ya/abtór hho’ ar Mungú ngiwa alki/iít dirhunge, gár aníng naa ilaóh dirhúng wa ale i káhh, aníng tina niinaweés as kuungá’ tawa múk urén tleehhita’. Aníng ana dakuúsi as adoorí naa tleéhh? ⁸ Qoomár aníng gadiyeét ngiwa tleéhh tla/angwhúng wa ale, aníng tina qáy nee Kríshaanoó dimbadimbé oo yaamaá hatlá’. Adoorí naa tleéhh a gídaabáhe aníng inooín ina malguús? ⁹ Qoomár aníng niwa amorhúng i dirii’, gár iwa /aaruúr bir deer, aníng heé naa daawitimís dirhunge i kaahh. Asma hhaeedá’ Makedoniár dahhá’, muruudá’sleémeero aníng naa slaá’ nguna huwiyé’. Aníng ilakaaharu una ló’wa tleéhh as aníng kuungá’ munduwa diitsakwár ar áw. Nee slám aníng an adoodár kumaamiít. ¹⁰ Adoodár looeemaá Kristo ir baraaeé’ i dirii’iya’, xirfuuwí ku baloó hingeesiiká dir’eene baraá yaamaá Akaya sleémeerowo. ¹¹ Asma milá gár adoorí án ngis kah? A gídaabáhe aníng kuungá’ nun sla’aaká? Aasla’áy. Mungú ga xuu’ adór aníng kuungá’ nur slaa’. ¹² Ala aníng a kumiít adoorí ngiwa tlehhiit, as masók mukduú hatlá’ pa/aangw munguwa sláy, oo tiwa kilooín xirfayeemisiya’ gídaabá, “Atén gadiyér Mungú an tlehhiitaán adoodár inooín wa ale.” ¹³ Asma múk adoorí a ya/abuusér loeeká, ala a ya/abuusér lama. Inooín a múk gadiyér tleéhh ar al/ayma, nee slám inooín kilooín tin slaqsoó ya’abuusér Kristó tlehhiitiyá’. ¹⁴ Ala a gár waa/oo/amoorooká. Asma tam Neetlaangw inósuú kilá’ tin warqeemiis tawa slaqsoó malaykamoó qwa/ateema. ¹⁵ Gawaá adoorihe a gár waa/oo/amoorooká sleeme sagadiyuuseerós tiwa warqeemis tawa adór sagadiyuusér gan’amu. Ala alhhe’eesaywo inooín sakwasleema kan sláy, tidá’ hariím as gadiyér’ín wa ale. ¹⁶ Aníng kuungá’ nu malé firiím gídaabá, kuungá’ ma kaahara’ aníng a daktani. Ala adoosíng bar katá’, aníng ya/aamaré’ tawa daktani, as pa/aangw nguwa slaw tiwa kilooeé’ xirfayees gár niinawe. ¹⁷ Asma gaarí án ni kah i amór Aakoó dahhká, ala xirfayeemisuueé’ kwí aníng tiwa kilooeé’ xirfayeemiis, un tlehhiít adór daktantá wa ale. ¹⁸ Asma múk yaariír i deer oo ti kilooín xirfayeemiís as muruú baraaká’ yaamu, ala tam aníng sleeme tin adoodár xirfayeemiís. ¹⁹ Asma kuungá’ a ló’wa sla’á’ daktana kawa sa qiqtliinda’, kuungaásingá’ ló’wa sagalooár koomá’. ²⁰ Kuungá’ a qiqtliindá’ hee kuungá’ burnaa lawaale tleéhh, laqaá hee bira daqaari’iít ar daqaari’iimarhúng, laqaá hee bur naa ohín, nee laqaá hee bur naa waaqaqaá’, nee laqaá hee bur naa tlaaqarma’ muúx. ²¹ Aníng adoorí an káh ar mure, asma atén qoomár tawa amorhúng i diriiaan, adoorí tlehhmuuwo aga qiitlaniiká. Aníng daxta an oo’ adór daktantá wa ale gídaabá, Hee bir deer oo qiítl oo ti kilós xirfayeemiís gawaá umuúqo gaaro, aníng sleeme a qiítl tiwa xirfayees. ²² Inooín a múk Ebraniáro? Tam aníng sleeme. Inooín a múk Israelíwo? Tam aníng sleeme. Inooín a xwaylár Abrahamúwo? Tam aníng sleeme. ²³ Inooín a sagadiyuusér Kristówo? Aníng daxta an axweés adór daktantá wa ale, aníng a sagadiyusmoó Kristo oo ak hhoó’ ta inooine. Aníng gadiyeét ana ak tleéhh ta inooine. Aníng tina tsegiít daqtá yaarire ta inooine. Nee slám aníng tina ak muúx ta inooine. Aníng afkwá gwa’ara ngun wa kikií/ daqtá yaarire ta inooine. ²⁴ Tina muúx sagaáwa kooán wa ale nee múk Yahudi, qaway mibeeri tám nee gwaleél umuúqo muxtaaro. ²⁵ Tina muúx sagaáwa tám wa ale nee múk Rumi, ar hhara, nee tina tlaquút ar tlaa/e sagaáwa wake. Sagaáwa tám miringamoa ina qeqtín baraá tlawto. Looarka wake aníng ana hoót baraá ma’áy wa ale, xweera nee tlaatla/aango. ²⁶ Baraá aaiieé’ awa yaarire tsaxwaá yaariir in wa /akumaamiít, tsaxwaá yau, nee tsaxwaá malguuseb, tsaxwa as múk xooror’eé’, nee as múk xoordaá hatlá’ sleeme, tsaxwaá baraá gixsadu nee tsaxwaá baraá darma, tsaxwaá baraá tlawi, tsaxwa as mukdá’ káh gídaabá a hhae, ala laatí inooín a hhaeewooká. ²⁷ Aníng aga daawimaamiít as gadiyér yaariir. Daqtá yaarire ana dalaá’, nee slám ana slahhahhaá’ as qwari nee waxe. Daqtá yaarire muruú /ayma ugwa slawiiká, ana slahhahhaá’ as tsaaqwa nee /aankwets. ²⁸ Tí sleémeero bar mawaana, huwár hatlá’ ar ni koom i deer umuúqo daqto as daanduú Kríshaanáy sleémeero. ²⁹ Asma heeko bur ku daqaatlaákw baraá haratlintaaoorose, aníng sleeme ti daqaatlaákw. Laqaá barnaxes kookoo aa huú’ baraá tlakweemaá i alé, aníng a ló’wa gurhaamuút. ³⁰ Aníng barnaxes gár tiwa hariím, a tin xirfayeés, aníng tin xirfayeés as daqaatlakwer’eé’. ³¹ Mungú, Baabuú Aako Yesu, kudá’ xiríf ay alhhe’eesay wasle, inós ga xuu’ gídaabá aníng lama a kaahaaká. ³² Qoomár aníng niwa baraá gixsár Dameski, ga/aawusmoó waawutmo Areta inós gixsár Dameski gana xún as án tiwa oohi. ³³ Ala aníng tiri aweeriís ar lakwaanti ar pa/ángw baraá koo/ír gixsár ar alé, gawaá adoorihe niri ba/ám baraá dabaawose.

¹ Aníng gár tiwa hariím tin kilooeé’ xirfayeemiís, tam adoorí gár i bu’ i kahha. Ala daxta aníng a kumiít axweesanto iidíguú iigu’utu nee geehhooeemisuuduú Aako naa aníng i laqán. ² Aníng heeko wák u xuú’ oo baraá Kristo. Kureeraá mibá nee tsiyáhh naa waarahhiyé’ heewí kuna ar tláy gawaá doori ay baraá dooraá tám. (Inós qoomaadae tim slaqwtá kón, aníng a xuaaká, laqaá tim slaqwtá konká, aníng a xuaaká, Mungú ga xuu’.) ³ Aníng heewí u xuú’. (Ala inós tim slaqwtá kón, laqaá tim slaqwtá konká, aníng a xuaaká, Mungú ga xuu’.) ⁴ Aníng a xuú’ adór inós kura ar tláy ay didá’ amohhoo’. Axweesanoó ooaro ta aleeslayká guri axamiís, axweesanaydá’ tawa ya/anká hee nguwa axweesi. ⁵ Daanduú heewihe aníng ti xirfayeemiís, ala aníng ti kilooeé’ xirfayeemisaaká, ala aqo har daqaatlakwer’eé’ kilós. ⁶ Ala aníng tam ti kilooeé’ xirfayeemisa, a gídaabaheeká aníng a adór daktani, asma gár aníng ni oo’ a ar ló’. Ala aníng ti máw kilooeé’ xirfayeemisuuwo, as hee miwa oó’ gídaabá aníng ti ak úr ta adoodá’ i ara’ari, nee i axamiisi dir’eene. ⁷ Geehhoeemisuudá’ urén oo tinda aníng i haniís i ló’wa waa/oo/amór kón. Gawaá adoorihe laqaymo kunguna gawaá slaqwte’eé’ dahaás, as aníng mawa daar/uút as daanduú geehhoeemisuudá’. Laqaymoowí naa sláw a malaykamoó Neetlaangw, oo tinda ya/aáw as aníng iwa tlaaqarmo slahhi, as aníng mawa daara/uút. ⁸ Gawaá daanduú gaarihe aníng Aako una firiím sagaáwa tám wa ale, as gaarí iwa qutl dir’eene. ⁹ Ala Aako iri báy, “/Uuruueé’ i bu’uut diroge. Asma /uuruueé’ ku ak úr, kuúng burtu daqaatlaákw.” Gawaá adoorihe aníng tin xirfayeemiís ar qwal/uú yaariír as daqaatlakwer’eé’, as /uuruú Kristo iwa baraaeé’ wa hooti. ¹⁰ Gawaá adoorihe aníng a qwalaá/ aníng barnaxes ti daqaatlaákw, laqaá tam ti muruú tlákw i tlehhiít, laqaá tam a daawimiít, laqaá tam ti gusiisín, nee laqaá tam ti slahhe’eemiís as Kristo. Asma aníng barnaxes ti daqaatlaákw, daqaní aníng a /uuruú koóm. ¹¹ Aníng niwa adoorír axweés a adór daktani. Ala kuungá’ aníng ina harakesé’. A hariímarhúng geeraawo aníng iwa xirfayeemisa’. Asma aníng tam a gaarookahe, ala gár aníng iga wa /aaruur i káhh ta ya/abuuserhúng tidá’ urene. ¹² Qoomár aníng gadiyeét ngiwa tleéhh tla/angwhúng wa ale, tlehhemi’iidá’ sleémeero ina tleéhh ar qiqtliingw, kudá’ aníng i laqaqaamá’ gídaabá aníng a ya/abusmo. Layadu ina tleéhh, nee tlehhema’aá waa/oo/amór koomá’, nee tlehhema’aá aleesleemuú laqaaqamá’. ¹³ Gár dirhunge aníng naa /itiím i káhh, baraá tidá’ naa haniís dír múk Kríshaanáy oo yaamaá hatlae. Ala aqo har tí kilós gídaabá kuungá’ naa huwár ar awiiká. Án gurtlawaaré’ as nuwa sadakuús adoorír alé. ¹⁴ Qaytsité’, gaarí a sagaáwa tám aníng niwa daqeemuú slaa’ amorhúng i alé. Nee án kuungá’ nu huwár ar awaaká. Asma aníng gár ni leelehhiit a muruuhungeeká, ala a kuungá’. Asma a hariímarooká na/’ii mura’ nguwa burumburina’ as xwaylité, ala a xwaylité mura’ gun burumburiín as na/’ii. ¹⁵ Aníng barte’eene a qwalaá/ muruueé’ sleémeero nguwa haniis, nee slám ánuú kilá’ tiwa haniis as munerhúng. Xáy, kuungá’ sla’aarirhúng i /aaruúra dir’eene, as adoorí án kuungá’ nuwa ak ló’wa slaa’? ¹⁶ Ala kuungá’ a kata’ gídaabá, “Ar ló’, kuúng taa huwár ar eeriiká. Ala as kuúng tawa al/aymusmo, kuúng atén taa al/ák ar lamtók.” ¹⁷ Ahaá, garhúng ar aníng naa sláw iqo deéro dír dabaá mukdá’ aníng naa amorhúng i ya/aawi? ¹⁸ Aníng Tito una firiím niwa amorhúng i daqay, nee hhiyaaduú hatlá’ una ya/aáw dinkwa nee inós. Xáy, Tito gár dirhunge aa sláy i deéro? Qeeruú hhoohhoó’ kudá’ aníng i geeraharahaár, a kudá’ inós sleeme gu geeraharahaáraáke? Nee slám hotaangós a adór kwe’eeneekáhe? ¹⁹ Án ngi slaá’ qoomaarí sleémeero kuungá’ a kata’ gídaabá atén gár tas adoorír axweesaan a atén tin kilootén aleekal/aamaán dír geeraahunge, aasla’áy, a adoosingeeká. Tí ta axweesaan, an axweesaán ar baraá Kristo, dír geerá Mungú wa ale. Ala sla’aaruuser’eé’, tí sleémeero ana axweesaán as kuungá’ tunduwa tleehhi. ²⁰ Asma aníng gár ni da’ayumiit a tí gídaabá, án binda hardáh amorhúng i alé, án kuungá’ adoodá’ nur slaa’ dooqa nu adoodá’ i awaaká. Nee slám a da’ayumiít gídaabá kuungá’ aníng i aandá’ ar adoodá’ kuungá’ ta sla’a’aaká. A da’ayumiít gídaabá dooqa án kuungá’ dír ni aw a baraá gila, nee gur’ee nuwa ohiin, nee xaraasleema, fola, tloqomis, kaantiingw, daara/aangw nee tlaahhi. ²¹ Aníng a da’ayumiít gídaabá aníng binda malé hardáh amorhúng i alé, Mungúeé’ aníng i malé mureekees dirhunge, nee aníng niri gurhaamuút as múk yaariír oo aa hhu’u’unká tam ay hamí, kudá’ tlakweema gaa tlehhiit iimír qoomaadá’, tari kumiít baraá slasla/aruuine, nee baraá tsaatu’uumaro nee tam baraá fuqti’ín tidá’ taa tlehhiiti.

¹ Daxta gaarí a sagaáwa tám niwa amorhúng i hardah. Gooi i kat gídaabá, “Ar afér lamabu’uusér tsár laqaá tám umuúqo sakwasleemaro ka tsaat.” ² Án kuungá’ nuna gurbuú’ qoomár niwa amorhúng i dirii’ sagaáwa tsare. Nee slám hamí án kuungá’ nun malé gurbuú’ dír án nira amorhúng i hardahiiká. Aníng mukdá’ tlakweema gaa tleehh qoomaadae, nee múk hatlá’ sleeme, un gurbuú’ gídaabá aníng binda malé hardáh, án kuungá’ nu gurtlawaaká. ³ Asma kuungá’ gár ta leelehhita’ a layár ga laqaqaam gídaabá Kristo i axwees ar aníng. Kuungá’ aqo aandá’ gídaabá inós ku daqatlaakweeká qoomár bundu sakwasleemuut, ala /uuruuwós gun laqán dirhunge. ⁴ Ar ló’ inós kuna kikií’ gawaá msalaábár i alé as daqaatlakwe, ala inós i slaaf ar /uuruú Mungú. Adoorí an adór atén tay diriiaan sleeme. Atén ti daqeetlákw adoodár inós wa ale, ala a hootaán dinkwa nee inós ar /uuruú Mungú. Adoorí kuungá’ aqo aandá’. ⁵ Kuungá’ ti kiloohúng aldakute’, xáy, a baraá haratlintaaór i dir’á’a? Kuungá’ ti kiloohúng iiade’, laqaá kuungá’ a tsahha’aakáhe gídaabá Yesu Kristo i baraahúng i dirii’? Ala bir kaahh, daqaní a gídaabá kuungá’ tunda sií’. ⁶ Ala aníng a haraxuú’, kuungá’ kawa tsahha’ gídaabá atén taa sii’iiká. ⁷ Atén Mungú un firiirimaán gídaabá kuungá’ masók gár tlaakw an tlehha’aaká. Atén a adoorír firiirimanaaká, as múk hatlá’ ngiwa tsaahhi gídaabá atén aga waarahhaán. Gár atén ta firiirimaan a tí gídaabá, kuungá’ masók tidá’ hhoo’ an tlehhitá’, ala tam atén taa ari gídaabá aga waarahhaniiká. ⁸ Asma atén a aleeslawaanaaká looeema kiwa tlaampa’aamisaan, ala atén gár tiwa hariím a tidá’ nee looeema ti slaslaawá’ an tlehhiitaán. ⁹ Asma kuungá’ bar /uuru u koondá’, dirtene a qwala/ tam atén ti daqeetlakwene. Gár atén ta firiirimaan a tí gídaabá, kuungá’ masók a múk ganaá’ tleehhitá’. ¹⁰ Gaarí an gár aníng tí ngisa gooiím, dír aníng nira hardahiiká amorhúng i alé, as aníng qoomár binda hardáh munduwa i buúhh, slám aleesleemuudá’ Aako naa aníng i haniís muwa ar gadiyuús. Aleesleemuudá’ aníng una sláw kuungá’ nuwa kwa/amis, a gídaabaheeká kuungá’ nuwa fe/iit. ¹¹ Hám daxta, hhaee’eé’, aláhhooá’ ngi geexáw. Kumiité’ baraá gan’amuuwo. Gurbu’uungw ya/aa/amaak. Ti axweesani axamise’. Hooté’ ar wayda. Nee Mungúduú sla’aari nee oo wayduú hanmaamiís i dinkwa nee kuungá’. ¹² Kuungá’ ti intsihhiimise’ ar ma’amisuuduú hhohhó’, adoodá’ múk hhohhó’ oo Mungú i tlehhahhiti. ¹³ Múk hhohhó’ oo Mungú sleémeero kuungá’ nu intsihhiimiis.