Ema Apóstole Juan májuequenehahi eta máichararacavahi ema Jesucristo, ticaijare puiti eta
EVANGELIO SEGÚN SAN JUAN
11 Eta acane, te táepaniravahi tamutu, matiarihiquenéipahi ema Jesucristo, ema Tímimatirahi me Viya+ 1:1 Ema Apóstole Juan, te májuchapa eta juca libro, manacahi amairiha te letra griega λoγoσ (eta táechajicuirava: “logos”). Eta tacayemaquene te véchajirirupa: “Tímimatirahi me Viya”. Étarichueche viti achaneana. Ticavare tacahe eta táechajisihaquene eta apamuriana líbroana te castellanorupi, ani tacahehi: “la Palabra” étapa “el Verbo”.. Éma, macachanehi ema Maiya eta máitaresirahi, Víyahivare éma apanavare. 2 Ena apinana, nacuticacahi eta napanereruana. 3 Eta táepaniravahi eta acane, émarihi ema Cristo ticaemataneacahi tamutu eta tatiarihiqueneanahi puiti, máitauchirahi eta mapanereruanahi ema Maiya. Tájina máejequeruinahini, nájinavare apanainahini náepiyacahini eta tatiarihiqueneana. 4 Émarichuhivare ticaitarecahavihi viti achaneana. Émarichuvare tinacapa te viáchanevana eta tamicahu eta vítaresirahi. 5 Éma tímiyanava tímicauchahavi taicha mavaraha máimijunijisinahaviyare eta tamapicu te viáchanevana. Nararihisera ena vahi náuricahini eta mamicauchinavaca. Navaraha nacaemaha eta mamicauchiravacahi.
6 Tacahe, te máimahapa tiuri, ema Jesucristo tiúcupaicapa te juca apaquehe. Tiáchanechavapa. Yátupiquenehi achane, macaechehi eta veche viti achaneana. Ticasiriquihavihi te jena áñoanahi majurusirahi. Matiarihivare ema apana achane ticaijarehi Juan Tícachasiricarahi. Tacahe, ema Viya, te máimahapa tiuri, ticavanahipa ema Juan. 7 Máinapumirauchayarehi eta macametarairuyare eta máimeresiravaya ema Cristo, ema namicahuyare nácani ticasiñavanayare mayehe. Ehanechavapa. Yátupiquenehi achane, macaechehi eta veche viti achaneana. Ticama Juan mametacayarehi ena achaneana natsecava eta najacapiraya ema Cristo. 8 Ema Juan, vahi émainahini timícauchamurimahi ena achaneana. Émahisera ticametarairurahiyarehi eta máucupaisirapa ema tiámahavihi eta yátupiqueneana mapanereruanahi ema Viya. 9 Ema maca máechajisihaquene ema Juan, éma yátupiquenehi eta mamicauchirahaviyarehi vimutu viti achaneana, taicha tímieche viti achaneana. Ticatucahavi eta mapanereruana ema Viya.
10 Ema Jesucristo, émahi acane tépiyacahi tamutu eta apaquehe, énapa ena viáchucanaveanaini. Puíticha éma téchahavi vimutu. Téhesera te tiúcupaicapa éma, namaimatiquenehi ena achaneana Viáquenuirahi éma, váhivare navarahahini najacapahini éma. 12 Natiarihisera ena tinerejicavanahi tijacapanahi, téhicanahi éma. Ena nani, ichaperinehi eta macunachiravacahi táichavene eta nacasiñairavahi mayehe. Éna, yátupiqueneripa machichanaveanahi ema Viya. 13 Eta macachichairahavihi ema Viya víti, émahi ema Viya tinerejicahavi táichavene eta vicasiñairavahi mayehe. Vahi étaparacainahipucaini eta náehisirainahipucaini ena ticachichahaviana. Váhivare étaparacainahipucaini vivarahahipucaini ichape víti. Váhivare étaparacainahipucaini ichapenahipucaini eta mavarairahini mácani apana achane.
14 Viti véhicanahi ema Jesús eta matiarihirahi te juca apaquehe, yátupi eta vímatirahi éma. Vímahahi te viúquihana. Vímativarepa eta másihairahi te anuma, eta émairahi ema macarichuquenehi Machicha ema Viya. Yátupihivare eta víyairahi éma, macutihi ema Maiya. Éma, tímimatirahi me Viya, taicha éma máimerecahi eta máetaviuchirahi eta máemunasirahavihi, máimechirahavihivare eta yátupiqueneana mapanereruana ema Maiya. Ema víyarahaini Moisés ticatuparahahi me Viya eta máimitusirahavihi viti achaneana eta vanairipiana. Émasera ema Jesucristo ticatuparahahi me Maiya eta máimitusirahavihi eta máemunasirahavihi, étapa eta máechajiriruvana yátupiqueneana ema Viya. Ema Cristo, tétavicavahi eta máuriva eta viyehe vimutu. Eta majaneasirahavipahi, tíjaracahavihi eta vitumevahi te tamutu sácheana. Émaripa ema Juan, ani macahehi eta máechajisihairahi ema Jesús: “Émara ema maca ema néchajisihaquenehi eta eyehe cape juca. Yátupi núti nínapucahi eta núchusirahi, émasera matiarihiqueneipahi eta acane, májinanuichahahi núti. Eta tacahe, tipicauchacarepanahi eta nuyehe” macahepa.
18 Yátupiquene nájina náimatihini eta máimahi ema Viya. Émasera ema macarichuquene Machicha, tímimatichahavihi eta máuriva ema Maiya taicha étaquenehi másiha te masamure ema Maiya.
Ema Juan Tícachasiricarahi timetacavacahi ena achaneana tayehe eta máimeresiravayarehi ema Jesucristo
(Mt 3.11-12; Mr 1.7-8; Lc 3.15-17)
19 Tacahe, te jena sácheana, ena tuparairucanahi ticavasanahi te Jerusalén navanecapa ena náevanachana+ 1:19 Ena nani vanairucana, nararihihi ena tiyujararahiana te Templo, énapa ena téchapajirahiana eta tayereruvana eta Templo te Jerusalén., nayanaucha ema Juan Tícachasiricarahi. Éna, nayaserecapa, ánipa nacahe:
—Tamutu arairuhi eta pímiturapiana. ¿Pítinaripa ema Cristo vicuchapaquenehi? —nacahepa.
20 Matupiruvapa eta majicapiravacahi. Ánipa macahe:
—Núti mavanerunuhi ema Viya. Váhisera nútina ema ecuchapaquenehi ema ticaijare Cristo —macahepa.
21 Tacahe, nápechavarepa nayasereca:
—¿Nájahavisica píti? ¿Pítipuca picaijare Profeta Elías? ¿Pichavahi eta te juca apaquehe? —náichapa.
Émasera majicapavarepa:
—Vahi nútina.
Tásiha, nápechavarepa nayasereca:
—¿Nájahavisica píti? ¿Pítipapuca ema apana profeta vicuchapaquenehi? —náichapa.
Émasera majicapavarepa:
—Vahi nútina.
22 Tacahe, náichavarepa:
—¿Nájahaviquenesica píti? Pimetacahavichucha te nájahavipuca píti. Vivaraha véchayare, apaesa vimetacavaca ena tivanecahavianahi —náichapa.
23 Tacahe, ema Juan majicapavarepa:
—Nútichucha máechajisihaquenehi te ajureca ema víyarahaini profeta Isaías. Núti nucametarairuhi nayehe ena achaneana vámahicurúhana. Níchuhavacahi éna apaesa natsecava eta jácani máitecapiraya ema Viáquenu —macahepa.
24 Natiarihihivare ena navaneruanahi ena fariséoana. 25 Nayaserecavarepa éna apanava:
—¿Tájahasica tacayemahi eta pícachasirisirahi ena vijaneanana, te váhipuca pítinahíni ema Cristo, váhivare pítinahíni ema profeta Elías, váhivare pítinahíni ema apana profeta vicuchapaquenehi? Ena vijaneanana vahi tácamunuhini nacaicachasihini. Énasera ena apavasanana, jéhesare tacamunu eta nácaicachasivaca —nacahepa.
26 Tacahe, éma majicapavacapa:
—Tiuri, núti yátupi nícachasicavacahi te une ena achaneana, apaesa natsecava eta jácani máitecapiraya ema vicuchapaquenehi. Matiarihipasera puiti te vitaracu. Étisera vahi ímatihini éma. 27 Tímerecavavanénapa. Ticunachacarepanayaresera eta nuyehe. Váiparinehi nácutisamimahi eta máitupajijiasiravahi. Váiparinehivare nácaemuñavaimahi macamusuranuhini núti páuresami —máichavacapa éna ema Juan.
28 Eta mávihahi ema Juan máicachasirisinehi ticaijare Betábara, te apachara eta cajacure ticaijare Jordán, tinapaicahi te táuchusine eta sache. Eta nayaseresinepanahi ena vanairucanahi.
Ema Juan máimicaecheracha ema Jesús eta émairahi ema Cordero, vanairucahi me Viya
29 Te apanapa sache, máimahapa ema Juan eta mapauchirapaipahi ema Jesús. Tacahe, máichavacapa ena achaneana:
—Ímaha, márajapa ema Cordero, matapiravarequene éma, vanairucahi me Viya. Éma, táimicaparuyare eta macaepahairayare eta vipecaturana viti achaneana te juca apaquehe. 30 Émara ema maca ema néchajisihaquenehi eta eyehe cape juca. Núti nínapucahi mayehe éma, émasera matiarihiquenéipahi eta acane, májinanuichahahi núti. Eta tacahe, tipicauchacarepanahi eta nuyehe. 31 Nútiripa néchajisihahi éma, vuíchahasera nímatihini. Numetacahehisera eti nujaneanana israelítana eta ecaicachasiraina apaesa etsecavahi eta ejacapiraina éma te jácani máimerecavapa. 32 Tacahe, cape sache, títecapauchanupa ema Jesús, mavarairahi nícachasicayare éma. Tásiha, te viúcupaicapa te une, nímahapa ema Espíritu Santo eta máucupaisirahi te anuma, ticutiparine eta paloma. Masiapahacapa ema Jesús. 33 Tacahe, te nímahapa, nupaenumavapa nímati éma eta émairahi ema vicuchapaquenehi Cristo, taicha ema Viya tímitucanupa eta máicutiarayare. Ani macahehi: “Te pímaha ema Espíritu Santo máucupaucha te mápusi mácani achane, pímatiya eta émairahi ema Nuchicha nuvaneruhi. Éma, tíjaracahevacayare ema Espíritu Santo, tisiapahacahevacainapa éti achaneana. Nuchaneraheinapa éti” máichanupa ema Viya. 34 Tásiha puiti, nímatipa éma. Táitusiava numetacahe puiti eta émairahi ema Cristo, Machicha ema Viya —máichavacapa ema Juan.
Ena náinapuiruana máichuhaqueneana ema Jesús ena máimitureanaya
35 Tacahe, te apanavarepa sache, ema Juan matiarihihi tayehe eta mávirareasahi, vítipa viti apinahavi máimitureanahi. 36 Tásiha, máimahapa ema Jesús tiánucuhapaipahi. Tacahe, ema Juan máichahavipa:
—Ímaha. Ema maena Jesús, émahi ema Cordero matapiravarequene, vanairucahi me Viya —macahepa.
37 Tacahe, eta vímairahi viti apinahavi máimitureana ema Juan, viyanapa véhicahi ema Jesús. 38 Tásiha, ema Jesús téseniequenehavapa. Máimahapa eta véhisirapahi. Tiyaserecahavipa:
—¿Tájaha ecamunu nuyehe? —máichahavipa.
Víti vijicapapa:
—Tata maestro, ¿távihapuca eta pítecapirare?
39 Ema Jesús tijicapahavipa:
—Yare, ímaha apaesa ímativa.
Tacahe, viyaninapa vímatipa eta mávirarehi. Vítaipahi eta jena sache eta viávihairahi eta mayehe, taicha las cuátroripahi sache te vítecapapa ánaqui.
40 Andrés máijare éma nuchamuri téhicapahi ema Jesús. Tacahe, eta máurisamurevahi ema Andrés, tiyanavanepa matanucahi ema maparape Simón Pedro. Te máichimavapa, máichapa:
—Vímaharipa ema vicuchapaquene Mesías ema Cristo —macahepa.
42 Tacahe, ema Andrés tichavapa mámapa ema maparape Simón eta te mávihahi ema Jesús. Te náitecapauchapa, ema Jesús máesenicapa ema Simón. Tásiha, máichapa:
—Piti Simón, machichavihi ema Jonás. Nútisera nítsivachaya eta píjare. Núti níjarechaviya Pedro, táichavenehi eta pétaviuchirayare eta pitumeva —máichapa ema Jesús.
Ema Jesús máichuhapa ema Felipe émapa ema Natanael
43 Te apanapa sache, ema Jesús mavarahapa tiyanayarehi te tinapaica eta Galilea. Tásiha, macainunapa ema Felipe. Tásiha, máichapa:
—Yare, péhicanu.
44 Eta mávasahi ema Felipe eta te avasare ticaijare Betsaida, étarichuvare mávasahi ema Andrés émapa ema Pedro. 45 Tacahe, ema Felipe tiyanavarepa, matanucahi ema Natanael. Te máetupiacapa, máichapa:
—Vímaharipa ema achane máechajisihaquenehi te libro májuchaquenehi ema víyarahaini Moisés, émarichuvare éma táechajisihaquenehi eta libro nájureanahi ena profetanaini. Ema ticaijarehi Jesús, machicha ema José. Ticavasahi te Nazaret —macahepa.
46 Tásiha, ema Natanael majicapapa:
—Váiparinehi étainahini máuchusinehini ema achane tiuri tayehe eta avasare Nazaret —macahepa.
Tásiha, ema Felipe máichavarepa:
—Viyana, apaesa pímati —máichapa.
47 Tacahe, te náitecapauchapa, ema Jesús máimararacaripa ema Natanael. Tásiha, macahepa:
—Nímativi eta pipanereru. Píti yátupiquenevi israelíta. Tétavicavahi táurivahi eta pítaresirahi. Vahi pítuca pivayuareca —máichapa. 48 Tásiha, ema Natanael majicapapa:
—¿Táviha pímatinenuhi?
Ema Jesús máichapa:
—Núti nímativipahi te vuíchaha máetupiacavihini ema Felipe eta máichuiraviyarehi, te piáviharipa te tápecu eta yucuqui higo.
49 Tacahe, ema Natanael masuapavanepa ema Jesús. Máichapa:
—Tata Maestro, pítiripa piti yátupiquene Machicha ema Viya. Píti yátupiquenévivare Reyvihi viyehe viti israelítana. Núti níjaracavapa néhicaviya —máichapa.
50 Ema Jesús majicapapa:
—Étachucha eta juca níchiravihi eta nímairavihi te tápecu eta yucuqui, pipatsicavapa píjaracava péhicanuya. Vahi tácarichu eta juca. Pímahayareva eta apana tiáramicareanapana tayehe eta juca.
51 Tásiha, ema Jesús máichahavipa vimutu:
—Éti ímahayare eta anuma téjiacayare, énapa ena ángeleana tiúcupauchanuanayare núti Manerejirunuhi ema Viya —máichahavipa.
2Natiarihi ena araimanayarehi eta te avasare Caná
1 Te mapanaquenepa sache eta táetavisiravahi, natiarihi ena araimanahi eta te avasare Caná te tinapaica eta Galilea. 2 Tásiha, esu maena ema Jesús, ánaqui suávinehi taicha sucaichuhasiquenehi ésu. Énerichuvare ticaichuhasihivare ema Jesús, vítipa viti máimitureana.
3 Tacahe, ema arayenahi tacaimamarapa téchuriacapa eta máeresahi vino. Esu maena ema Jesús suíchapa ema suchicha:
—Téchuriacanapa eta náeresahi.
4 Tásiha, ema Jesús majicapapa:
—Picatajicanu, mémechicha. Vuíchaha picucamesanu. Nímahaine núti te táuripa. Nútipa néchinava —máichapa.
5 Tásiha, suíchavacapa ena tésiricanahi:
—Tiuri, ñímaháinepa éñi. Esuapayare éti eta ñivanairipiana —suíchapa.
6 Tacahe, tatiarihihi eta sáisihi ichapehiana tinajana, márihiana. Nayupisareana ena israelítana tayehe eta nayeherepiana. Eta táichapehivavacahi eta tinajana, cíncohi lata eta tacavacu. 7 Tacahe, ema Jesús mavanecavacapa ena tésiricanahi:
—Eyana eyereca eta une. Ínicachayare eta juca tinajana —máichapa.
Tacahe, náinicacajicavacapa éna eta tinajana.
8 Tásiha, ema Jesús mavanecavacapa:
—Tiuri puiti, eveha ániamaina, eyana íjaraca ema téchapajirica eta juca piesta —máichavacapa.
Tacahe, tiyananapa éna, náijarapanahi. 9 Mavehapa masamaecapa eta une, vínoripahi éta. Váhisera máechahini éma távihahipuca tásihahi éta. Nacarichu ena tésiricanahi náechahi eta únerahi.
10 Tacahe, ema téchapajiricahi eta piesta máichuhapa ema arayenahi. Máichapa:
—Namutu ena achaneana te térana, tativa naera eta tiúriamapana vino. Tapaenumava te ticavahahasianapa, náerapa eta vino váhipanaichu táuriamahini. Pítisera, apana eta pipanereruhi. Tiúrihi eta vino píjararuhavihi tativa. Puítisera eta juca vino, tétavicavahi eta táuriamavahi. Tacachuricarinehi tamutu —máichapa.
11 Eta juca táinapuiruhi tiáramicare máimerecahi ema Jesús, tayehe eta avasare Caná. Ichaperinehi eta viáramirahi viti vinecapanahi eta juca máimeresirahi eta máitupajijiasiravahi. Tacahe, ichaperinehi eta visuapirahi viti máimitureanahi.
12 Te táequenepa eta juca, viyanavarepa te apana avasare ticaijare Capernaum. Vimutupaipa, esu maena, ena maparapenaveana, vítipa viti máimitureana. Vinasipa jácani sácheana eta ánaqui. Vipaenumava viyanaya te Jerusalén.
Ema Jesús macuchuchujicavacapa ena tíjararecanahi eta sárareana, cáyureana te tajuhe eta Templo
(Mt 21.12-13; Mr 11.15-18; Lc 19.45-46)
13 Tacahe, eta jena sácheanahi, tiánehiripa eta Pascua, vipiestarahi víti israelítana. Ema Jesús tiyanapa tayehe eta avasare Jerusalén, vítipa víti máimitureana. 14 Te vítecapapa, viyanapa visiapahi tayehe eta Templo. Máimahainehi ema Jesús ena títsiriperecarahiana eta plata, énapa ena tíjararecanahi eta vuíyeana, eta uvesana, étapa eta palómana. 15 Eta máimairahi éna, máepiyacapa eta machicute. Máquijimuríhapa eta naplataneana te apaquehe. Máequehepuichavacapa eta namesarana. Macuchuchujicavacapa namutu, étapa eta sárareana náijarareruanahi. 16 Tásiha, máichavacapa ena tíjararecanahi eta paloma:
—¡Ecuchuca eta júcana eta te juca mapenahi ema Tata! ¡Vahi étaina ícuchina éti íjararecana eta tájiparacana! —máichavacapa.
17 Tacahe, viti máimitureana, eta vímairahi eta juca, enevanerine véchava eta táechajiriruva eta Salmo tayehe eta tamuracavahi eta máichararacavahi ema víyarahaini David táichavenehi eta máetaviuchirahi eta máimipicauchirahi eta, mapena ema Viya.
18 Jéhesare, enurujipa títecapanapa ena tuparairucana. Nayaserecapa éma:
—¿Tájaha tacayema eta picuchusiravaca ena vichamuriana? Pímijachavahipuca vanairucavi me Viya. ¡Pímechahavi eta tiáramicare te yátupihipuca pivanahi eta juca! —náichapa.
19 Ema Jesús majicapavacapa:
—Te iáquipaicayarepuca éti eta juca templo, nútisera nucaechepuca te mapanaquenéna sache —máichapa.
20 Ena tuparairucana najicapavarepa:
—Cuarenta y seis año eta tayerevahi eta náepiyaresirahi eta Templo. ¡Tétavicavahi eta pisiñavavaisirahi picaemuñavayarehi picaechepucayare te mapanaquenéna sache! —nacahepa.
21 Eta máichiravacahi ema Jesús, máechajisihahi éma eta táechepusirayare eta máquehe. 22 Eta tacahe, te tiyerehi, te táequenepa eta máechepusirapa ema Jesús te máecari, véchavahi viti máimitureana eta juca mametarapihi tayehe eta máechepusirayarehi. Eta tacahe, visuaparinehi eta táechajisihairahi eta Sagrada Escritura eta mayehe.
Ema Jesús máimati eta napanereruana ena achaneana
23 Eta manasiraichahahi ema Jesús te Jerusalén, te Páscuamuhu, camurihi eta tiáramicareana máichaqueneanahi. Camurianahivare ena achaneana tímahanahi. Tásiha, nasuapahi eta émairahi ema Cristo nacuchapaquenehi.
24 Émasera vahi macasiñavahini eta nayehe taicha máimativacahi éna, vuíchaha yátupinahini eta náehisirahi éna. 25 Taicha éma, tétavicavahi eta máitupajijiasiravahi, máimatirahi tamutu eta napanereruana ena achaneana te amahe eta nasamureana.
3Ema Nicodemo máejirapana ema Jesús
1 Matiarihi ema achane téhicarairicahi ena fariséoana. Ticaijare Nicodemo. Ema maca achane, tétavicavahi eta macunachacarevahi taicha máestrohi éma. 2 Tacahe, eta jena yátiquenehi, ema Nicodemo tiyanapa mapaipiuchapanapahi ema Jesús. Tacahe, eta náechajirisiravahi, macahepa ema Nicodemo:
—Tata maestro, véchahi eta vanairucavihi me Viya eta juca pítesirahi pímitusirahavipanahi. Taicha nájina apanaina achane títuruequenehaimahi eta juca tiáramicareana píchaqueneanahi píti —macahepa.
3 Ema Jesús majicapapa:
—Puiti numetacavi eta juca yátupiqueneana: Nácani navarahaya títujicavana tisiapana tayehe eta mávasa ema Viya, tacamunuhi náitsivachayare eta náitaresira. Te vahi yátupina eta náijarasiravaina eta máitsivachiravaca ema Espíritu Santo, vahi títujicavanaimahi tisiapana eta te mávasa ema Viya. Tímicutijiricavayarehi tiápechavanayarehi tiúchucana —máichapa.
4 Tacahe, ema Nicodemo vahi mácaicutiarahini eta máichirahi ema Jesús. Váhisera macuchapaimahi eta máitametasirahi ema Jesús. Ánipa macahe:
—Váiparinehi vichavaimahi eta amúyahavinahíni viti ichasiana, vichavahivarepucaini visiapahini te sujuhe esu ticachichahavi —macahepa.
5 Majicapavare ema Jesús:
—Pisamanuchaha. Te tiúchuca eta amuya te sujuhe esu taena, tímaticarehi eta machichairahi ema suima. Tacutiquenehi, nácani mávaháruana ema Espíritu Santo, tiápechavanayare tépanava eta náitaresiranayare, taicha machicharipahi. Nutupiruva numetacavi: Nacarichu ena machichanaveana ema Espíritu Santo tisiapana eta mávasa ema Viya. Te tacuija eta machichairahéna éti, tájina vahi ítujicavaimahi esiapa. 7 Vahi picuarami eta juca níchiravihi: Táitaurevaquene ticachichaheyarehi ema Espíritu Santo.
8 Eta juca tímicutijiricavahi eta técaticava, tacarichu visama eta tacaemaira. Váhisera tácaecherahini. Ene nacahehi ena mávaháruanaipa ema Espíritu Santo. Nanasirichu eta náimahi. Ticaitsivaipasera eta náitaresira —máichapa ema Jesús.
9 Tásiha, ema Nicodemo mápechavarepa mayasereca:
—¿Tájahasica tacayema eta juca?
10 Ema Jesús máichavarepa:
—Tétavicavahi eta picunachacareva píti, taicha tiúrihi eta pímitusiravacahi ena vijaneanana. Tasapihasera vahi pímatiequenehahini eta júcana. 11 Pisamanuchaha. Yátupiquene eta numétasirávihi. Tatupiruvahi eta néchajisihahi eta táichararacavanahi te anuma taicha nímahaipa. Étisera vahi esuapanuimahi eta numetasirahehi eta nímahaqueneanahi. 12 Te cape juca sácheana, nímicutichinahehi eta táichararacavanahi te juca apaquehe tayehe eta táichararacavanahi te anuma. Étisera vahi esuapanuhini. Tavetijipa eta emasuapiranuya te nutupiruvahi numetacahe eta táichararacavanahi te anuma. 13 Nuti Manerejirunuhi ema Viya, nucavasahi núti te anuma. Tásiha, núcupaicahi eta numetasiraheya. Nájina apanainahini mácani mametacahehini eta táichararacavanahi te anuquehe, taicha nájina nayanahini nápanahini te anuma, eta jácani náimatihini.
14 Acane, eta napaisira ena viáchucanaveanaini eta te mávapahi apaquehe, táechucapahi eta quichareana ena masuapajirairahanapahi mayehe ema Viya. Tacahe, ema víyarahaini Moisés máepiyacahi eta metal eta táimahi eta quichare. Manacahi te anuquehe eta te yucuqui. Tásiha, ena achaneana táechureana eta quichare, te náesenica eta quichare máepiyaru ema Moisés, tinaracanapahi, vahi náepenapahíni. 15 Ene nucaheyare núti apana, tinacanuanayareva te anuquehe. Eta níchararacavayare apaesa nucuchucuhapahi namutu ena nácani ticasiñanuanayarepahi. Tásiha, máichecuaraquirenapa eta náitaresirayare. Tájina ticamitiequenehavacaimahi.
Ema Viya, tétavicavahi eta máemunasirahavihi
16 Taicha ema Viya, tétavicavahi eta máemunasirahavi viti achaneana te juca apaquehe. Eta máemunasirahavi, máijaracahi ema macarichuquenehi Machicha eta máucupaisirahi eta ani viyehe. Mavarahapa tíjaracahaviya máichecuaraquirénapa eta vítaresiraya vimutu viti vicasiñanahi éma. Tájina ticamitiequenehahavimahi. 17 Taicha ema Viya, vahi tácahehíni eta mapanereruhi eta máucupaisirahi ema Machicha máicuñacahavihini viti achaneana. Étasera eta tímitecahi éma, ticuchucuhahaviyare vimutu. 18 Taicha nácani ticasiñanayare ema Machicha ema Viya, vahi ticaicuñanaimahi. Nácanisera vahi nácasiñahini éma táimicuñacavacayarehi eta naviurevanahi éna. Taicha vahi náuricahini eta tamicauchiravacahi eta majaraiva ema Cristo táucupairuhi te juca apaquehe. Étachucha náurica eta timapicu taicha vahi návarahahini tácaecherahini eta náichirahi eta tamauriqueneana. 20 Taicha nácani tíchanahi eta tamauriqueneana, nacaticha eta majaraiva ema Viya. Váiparinehi napauchaimahi, namavarairahi tacaecherahini eta náichirahi eta tamauriqueneana. 21 Énasera ena tisuapanahi yátupi eta máechajiriruva ema Viya, náuricayarehi napaucha eta majaraiva. Jéhesare ticaecheranasarepa eta machaneranaripahi ema Viya.
Ema Juan Tícachasiricarahi tiápechavavare máechajisihahi ema Jesús
22 Te táequenepa eta juca, tiyanavarepa ema Jesús, tayehe eta avasarechichana te táunava eta provincia Judea. Véhicahi viti máimitureana. Vinasipa jácani sácheana eta ánaqui. Viti máimitureana vícachasiricaripa ena achaneana tivarahanahi náehicaya ema Jesús. 23 Tásiha, ema Juan tícachasiricahivare te jena Enón tachacayahi eta Salim, taicha ánaqui tatiarihihi eta une. Ena achaneana napauchahi éma. Jéhesare máicachasicavacapaipahi ena tivarahanahi náinajicayare eta napecaturana. 24 (Eta juca máichahi ema Juan tamirahupaichaha eta jena sache eta náeratasirayarehi éma.)
25 Tacahe, te jena sácheana, ena religiósoana tiyananapa náimiyusemacavacapa ena máimitureana ema Juan, nametacahi eta vicachurisiravacahi viti máimitureana ema Jesús taicha tiápajumuriavanapanahi ena vícachasiruanahi. 26 Tacahe, eta nasemirahi ena máimitureana ema Juan, tiyananapa nametapanahi éma. Náichapa éma:
—Tata maestro, pímahaini ema maena péchajiriruhi cape te tachausi eta juca cajacure Jordán. Ema Jesús pímijarecha Cristo, tícachasiricahi puiti éma. Jéhesare, namutuyarehini náehica éma —náichapa.
27 Tásiha, ema Juan majicapavacapa:
—Vahi ecueñamava. Ema Viya, éma téchahi eta máijarasirahi eta máitucaquenehi nácani manerejiruana. Németeaca tíjaracahi ema Viya eta máitupajijiasirava ema maca Jesús. 28 Éti échavahi eta numetasirahehi eta vahi nútinahini ema Cristo. Yátupisera nucavanahini eta nínapumirauchirayarepahi éma, numetacavaca ena achaneana natsecavahi. 29 Núti nímicutijirisinahe: Te natiarihi ena araimanahi, namutu ena nacaichuhasiqueneana tiúrisamureanahi eta náimairahi ena araimana. Nacunachahi ema arayena. Ene nucaherihi núti eta núrisamurevahi eta nímairahi puiti eta nacunachirahi ema Jesús. 30 Éma, te jácani mapaisihayarepahi, tiápajucavayarepaipa eta macunachacarevaya. Éma, mapaenumavapa tépanava eta macaemataneasira ema Viya. Núti núrisamurehi tayehe éta. Núti, tiánehipa eta nítauchirainapa eta nématane. Tásiha, váhirichu nucunachacare núti —macahepa ema Juan.
Ema Jesús másihaquenehi te anuma
31 Ema Jesús, máimatirinehi tamutu eta táichararacavanahi te anuma taicha másihaquenehi éma te anuma. Víti achaneana viávihahi vicavasanahi te juca apaquehe, vímatihi étachucha eta táichararacavanahi te juca apaquehe. Émasera ema Jesús, eta másihairahi te anuma, tímatihi tamutu, tiápajupanavahi eta máitupajijiasiravahi. Ticachuricahavihi. 32 Éma, tímitecahi eta mametasirahavi tamutu eta máimahaqueneanahi étapa eta masamaqueneana te anuma. Nájinayarénisera nasuapahini eta macayemaqueneanahi. 33 Vítisera viti visuapanahi eta mametarapiana, vímatihi eta yátupihi eta máechajiriruvana ema Viya mámaqueneanahi ema maca Jesús. 34 Taicha éma, vanairucahi me Viya, máechajisihayarehi eta máechajiriruvana ema Viya. Énerichuvare tétavicavahi eta máimicatasirahi ema Espíritu Santo taicha mávahácahi éma. 35 Ema Vicaiyaquene máemunacahi ema Machicha. Eta tacahe, matuparacahi eta émairayarehi téchayare tamutu. 36 Eta tacahe, nácani ticasiñanayare ema Machicha, máichecuaraquireyare eta náitaresiraya. Namutusera ena macasiñarahanahi ema Machicha ema Viya, vahi títarecanaimahi, taicha tanasihi eta naviurevana táichavenehi eta napecaturanahi. Ticaicuñanayarehi máitavacac ayare.
4Ema Jesús tiánucuha eta provincia Samaria. Ánaqui máechajicahi esu ésuna esena.
1 Tacahe, camurianahi ena tivarahanahi tíjaracavanaya náehicaya ema Viáquenu. Tásiha, viti máimitureana vícachasicavacahi éna. Émasera ema Jesús vahi máicachasiricahini. Camuripanana ena vícachasiruana nayehe ena máicachasiruana ema Juan. Tacahe, ena fariséoana nasamairiricapa. Náramipa. Navanecapa ena tiyaserecanaya. Tacahe, te tisamauchavapa ema Jesús eta napanereuchirahi, majunijicapa eta Judea. Tiyanapa tichavahi tayehe eta Galilea, vítipa víti.
4 Eta vipaisirapahi te achene, viánucuhapaipa eta te provincia Samaria. 5 Te la dócepa te sache eta vítecapirahi te távihahi eta nória máepiyaruhi ema víyarahaini Jacob. Máijaracasicharipahi ema machicha José eta juca mayeheni apaquehe. Eta nória, tachacayahi eta avasarechicha ticaijare Sicar. Tacahe, eta mavitairapaipahi ema Jesús, tíchecanumapa te tachausi eta nória. 7 Eta víchesirahi, viyanapa viti máimitureana vivacharepanayarehi eta tinicacare te avasare. Macarichuipahi ema Jesús. Sucahepainecha esu ésuna esena indigenahi samaritana tícapanayarehi. Tacahe, máechajicapa ema Jesús:
—Nuchicha, picatajicanu picajinu une —máichapa.
9 Tásiha, esu esena sujicapapa:
—Píti israelítavihi. ¿Tájaha tacayema piyaseacanu eta une, nuti samaritánanuhi, vahi pijaneananuinahini? —suíchapa. (Ani tacahehi eta suéchajirisirahi, taicha ena israelítana énapa ena samaritánoana vahi náurianacacahini.) 10 Tásiha, ema Jesús majicapapa:
—Te pímatihini eta mavarahaqueneanahi tíjaracavi ema Viya, téhevare pímatinuhivaréni núti nuyaseacavihi eta une, németeaca piyaseacanuipahíni eta une ticaitarecarahi. Tásiha, núti níjaracavihíni —máichapa.
11 Tásiha, esu esena suíchapa:
—Tata, tiúpenahi eta juca nória. Píti, tájina enurena piviyahini eta une. ¿Távihasica tásihayare eta une ticaitarecarahi eta pivarahaquenehi píjaracanu? 12 Eñi viáchucaquenéni Jacob, vímaequenéhahi eta juca nória ñépiyaruhi. Nérirarénihi eñi énapa ena ñichichanaveana. Énerichuhi táerihahi eta ñiyeheana sárareana. ¿Piti pímijachavapuca picuchucahini eta tiúriamapana une? —suíchapa.
13 Ema Jesús majicapavarepa:
—Namutu nácani térana eta juca une tiápechavanayarehi timauneanaya. 14 Nácanisera téranayare eta une níjararuyarehi núti, vaipa tiápechavanaimahi timauneana. Taicha tacajurucayarehi eta náuricacareva. Tiúrinainavarepa eta náitaresira. Ticaitarecavacayare máepenacacayare —máichapa.
15 Tacahe, esu esena, eta susamirahi eta máechajiriruvanahi, suíchapa:
—Tata, píjaracanupaini eta une ticaitarecarahi, apaesa vaipa nucuapechavaini numaune. Váipavare nucuitecahini eta te juca nória népanahini une —suíchapa.
16 Ema Jesús majicapavarepa:
—Piyana, píchuhapana ema pima. Piáma eta ani.
17 Ésusera sujicapapa:
—Nájina nímaina.
Tásiha, ema Jesús máichapa:
—Pitupiruva eta juca pimetasiranuhi eta nájinairahi pímainahini. 18 Cíncoanapaipahi ena pímanaveanainihi. Tásiha puiti, ema picachanequenehi váhivare pímainahini. Pitupiruvahi eta péchajiriruvahi —máichapa.
19 Tacahe, tiáramecarinehi esu esena eta susamirahi éma eta máichirahi. Tásiha, suíchapa:
—Tátachicha, németeacavihi eta pítiquenéravihi profeta. Nuvaraha pimetacanuya puiti, ¿távihapuca eta yátupiquene viyujarasirareyarehi? 20 Taicha ena viáchucanaveanaini samaritánoanaini eta nayujarasiraréni eta te juca táinahu eta cerro. Puíticha tanasirichuhi eta viyujarasirarehi. Étisera eti israelítana, eta emetarapi eta viyujarasirareyare ñe Viya téhenapa te Jerusalén —suíchapa.
21 Ema Jesús mametacapa:
—Nutupiruva numetacavi, nuchicha, ánipa táenasihayare puiti váipa tácamesaimahi íteca eyujaraca me Tata te juca táinahu eta cerro étaripa eyanahipucaini te Jerusalén. Tamutuinapa eta táurivayare eta eyujarasihayare. 22 Eti samaritánoana, apaesachicharichu eta ímatirahi ema Tata eyujaraurehi. Vítisera vímatihi ema viyujaraurehi, taicha viti israelítana víti vicatuparahahi viámayare eta máechajiriruvana ema Tata eta macuchucuirayare namutu ena achaneana ticasiñavanahi mayehe. 23 Numetacaviya eta apana: Ema Tata, tiávihahi te anuma, jéhevare éma, yátupiquenehi Viya. Vahi mátejinahini eta maeche macutihini viti achaneana. Eta tacahe, nácani tiyujaracana mayehe, tatupiruvayarehi eta nasamure, tisuapajirahianahivare tayehe eta máechajiriruana. Vahi tácamesaimahi ticasiñarajiana. Eta juca tacaheyarehi eta mavarahaqueneanahi ema Tata eta eyujarasirayarehi —máichapa.
25 Tásiha, esu esena suíchapa ema Jesús:
—Téchacarehi eta ñítecapirayare te juca apaquehe eñi Cristo, ñivaneruya eñi Viya. Téchacarehivare eta ñimetasirahaviyare tamutu eta yátupiqueneanahi. ¿Píti, péchapuca tájamuhuyarepuca eta ñítecapihayare?
26 Ema Jesús majicapapa:
—Nútira nuti mavanerunuhi ema Viya. Nútira ecuchapaquenenuhi —máichapa.
27 Tásiha, vítecapanecha viti máimitureana. Tacahe, viáraminehi eta máechajirisiravahi eta suyehe esu esena indigenahi. Vivarahahi viyasereca esu esena tájahapuca suvaraha eta mayehe. Vivarahahivare viyasereca ema Jesús tájaha tacayema eta máechajisirahi esu esena. Váhisera vipatsicava viyaserecahini. 28 Tásiha, esu esena sunaquicapa eta suyupi. Tijunapapa tiyana te avasare, sumetapanavacapa ena achaneana. Te títecapapa, suíchavacapa:
29 —Yare, ímahaya eñi achane profeta. Ñímatihi tamutu eta níchaqueneanahi néjecapiravanahi. Tamutuhi ñicuchuchujisinánuhi. Núti németeaca éñiripa eñi Ñivaneruhi eñi Viya, éñiripavare eñi vicuchapaquenehi ticaijare Cristo —suíchapa.
30 Ena achaneana sumetaruanahi tiyananapa náehica esu eta te mávihahi ema Jesús, náimahapanayarehi. 31 Eta nayerevapaichaha ena achaneana suíchuhaqueneanahi esu esena, viti máimitureana víchuhapa ema Jesús tinicanumayarehi. Víchapa:
—Tata maestro, yare pinicanuma, apaesaina piávamina.
32 Tásiha, éma tijicapahavipa:
—Núti, jucarihi eta tinicacare tanicasarehi eta náchaneva emáimatiéquenéruhi éti —máichahavipa.
33 Tásiha, véjecapavasamurepa víti. Víchacacapa:
—¿Náenicaipapuca jácani?
34 Ema Jesús máimatihi eta vipanereruanahi. Máichahavipa:
—Eta ticaitarecanuhi núti, eta nítauchirahi eta mavanairipiana ema Nucaiyaquene, taicha nuvaraha nítauchaya tamutu eta nucaemataneasira éma. 35 Eta viyeherepi te véchajiriruva: “Puiti vítapa eta vévasirapa eta trigo, cuátroyare caje eta vicuchapira eta vicurujisiraya” vicahehi. Puítisera numetacahe núti: Vaipa táyeremahi eta vicurujisirainapa. ¡Ésenica puiti te achene! Nárajapa ena achaneana ena névaraquianahi. 36 Ema Tata tíjaracaheya eta ícuchiyare te ímicatacanuyare eta vicurujisira ena nani achaneana apaesa náuchucuhayare, máichecuaraquireyare eta náitaresira. Tásiha, tétavicavaya eta viúrisamureva vimutu: éti, nútipa. 37 Ena achaneana, ticatisamurevanahi eta náechajirisira: “Vítira vévacahi eta vésane; apanapasera ema ticurujica” nacahehi. 38 Vítisera te juca vivapinavayare. Núti níchuhahehi eta ecurujisiraya eta névaruhi. Énerichuvare nararihihi ena tínapucanahi viyehe eta nacaematanerahi eta juca. Puiti vivapinavaya eta vícuchiyare taicha vicuticacahi eta vicaemataneasirahi ema Viya —máichahavipa ema Jesús.
39 Ena ticavasanahi te jena avasare, camuriqueneanahi ena tisuapanahi eta émairahi Mavaneruhi ema Viya táichavenehi eta suíchirahi eta macuchuchujisinaquenehi tamutu eta suíchaqueneanahi. 40 Tásiha, tiyananapa tiácapahaviana. Te títecapanapa, émaquenepa nasamahi. Tásiha, náechajicapa mánasipanahini nayehe. Masuapahisera ema Jesús. Apina sache eta mayerevahi, vítipa. 41 Tacahe, eta manasipanairahi tayehe eta avasare, namutupa nasamahi eta máimiturapiana. Tacahe, camurianainehi ena tisuapanahi, téhicanahivare éma. 42 Tásiha, náichavarepa esu esena:
—Puiti émaquenepa visamahi. Vaipa tácarichuhini visuapahini eta pimetarapihi. Véchapa viti apanava eta émaquenérahi ema Cristo, ema vicuchapaquenehi, ema ticuchucuhahaviyare vimutu viti achaneana —náichapa.
Ema Jesús macanaraca ema machicha ema aquenuca majupahahi ema rey
43 Te táequenepa eta apinaquenehi sache, tiyanavarepa ema Jesús; macaijuhe eta te provincia Galilea. Véhicapaichuhivare víti apanava. 44 Eta mayanirayarehi eta Galilea, vahi mácasiñavahichaini eta masuapacarevainahini nayehe ena achaneana. Émarichuhi, ani macahehi eta máechajiriruvahi: “Mácani profeta, vahi tivapinavanahi eta najacapirahi ena achaneana te mávasa”. 45 Téhesera te máitecapauchapaipa ema Jesús eta avasarechichana tinapaicanahi te Galilea, namutu najacapahi. Taicha náimatipa éma taicha náimahapa eta tiáramicareana máichaqueneana te mávihaipa te Jerusalén te jena piéstairahi eta Pascua.
46 Tásiha, tiápechavavarepa mayanaucha ema Jesús eta avasare Caná, te máepiyasinehi vino eta une. Te apanahivare avasare ticaijare Capernaúm, matiarihihi ema majupaha ema rey. Macajumaquenehi ema machicha. 47 Te masamairiricapa ema achane eta máitecapiraipahi ema Jesús te Caná, tiyanapa matanupanahi. Eta máichimavapa, mayaseacapa eta macatajicahini máehicavanehini te mapena, macanarapanahini ema machicha taicha ema macajumaquene tiánehiripa tépenayarehini. 48 Émasera ema Jesús máimatipa eta masamure ema achane, tásiha, máichapa:
—Éti vahi esuapanuimahi, te vahi nímechahehi eta tiáramicareana —máichapa.
49 Émasera ema achane máichapa:
—Picatajicanuchucha, tátachicha. Péhicanu, machu máepenacaru ema nuchichasami —máichapa.
50 Ema Jesús majicapapa:
—Tiuri, piyana. Vahi picueñamava, ema pichicha vahi tépenaimahi. Máenahi tinaracaipahi nícha —macahepa.
Tacahe, ema achane masuapapa eta máichirahi ema Jesús. Tiyanapa tichavahi te mapena. 51 Te tiánehipaipahi títecapa te mapena, nácapapa ena macajurureana. Náichapa:
—Tata, ema pichicha tinaracaipahi.
52 Tacahe, ema mayaserecavacapa:
—¿Tájaha hora te tinaracapa ema nuchicha?
Éna náichapa:
—Cape te la una te cáperehi, táetaviacapa eta fiebre —nacahepa.
53 Tásiha, ema achane máechapa étairaichuhi eta hora eta mametasirahi ema Jesús eta manarasiraipa ema machicha. Tacahe, ichaperinehi eta masuapirahi éma, énapa éna machichanaveanahi te peti, eta émairahi ema Cristo, Mavaneruhi ema Viya.
54 Eta juca eta tápinanehi eta tiáramicarehi máichaquenehi te Galilea, te táequenepa eta machavirahi eta te Judea.
5Ema Jesús macanaraca ema achane macajumaquene eta muracaquiha, ema tiávihahi te tachacaya eta noque ticaijare Betesda
1 Te táequenepa eta juca, tatiarihihi eta apana piesta eta viúrujisirávana te Jerusalén. Tiyanavarepa ema Jesús. 2 Te jena viávasa, tatiarihihi eta ichape tapaja náimisiapirare eta uvesana nacaparuasana. Tatiarihihivare eta ichape noque vímijarechahi Betesda. Ticayehehi cinco eta cúlerureana. 3 Eta návihahi ena nacajumaqueneana púchuquiana, masariana, énapa ena muracaquihana. Namutu éna, ticuchapanahi eta macayamurisira eta une ema ángele. Tásiha, namutu tiyanana téchipapaicavana te une, taicha tímijachavana mácani tínapuca téchipaicava, tacanaracayarehi eta jácani majuma. 5 Tacahe, matiarihi ema achane macajumaquene. Tréintayocho áñoripahi eta macatajivairahi. 6 Tacahe, te tisiapapaipahi ema Jesús, máimahapa ema achane macajumaquene tívecahi. Máimativare eta tayerevaipahi eta macajumairahi. Mayaserecapa:
—¿Pivaraha pinaraca, nuchicha? —máichapa.
7 Tásiha, ema achane majicapapa:
—Nuvaraha, tata. Nájinasera ticasiapanuimahi tayehe eta noque, te tiyamurieca eta une. Ticachuricanuanaparaca ena apamuriana nucutiqueneana nacajumaqueneana —máichapa.
8 Tacahe, ema Jesús máichapa:
—Péchepuca, piveha eta pímacaraji. Piyana pipaica —máichapa.
9 Tásiha, eta máichirahi ema Jesús, enevanerinehi tinaraca ema achane. Mavehapa eta máimacaraji. Tiyanapa tipaica. 10 Eta sache manarasirahi ema achane, sávarumuhuhi. Ticapicahuhi eta jena sache nayehe ena israelítana. Tacahepa, te náimahapa ena tuparairucana, nacajachapa éma. Ánipa ná icha:
—¿Tájaha tacayema vahi pipicaucha puiti juca sache tacapicahuquenehi? Vahi vísapa piámahini eta pímacaraji puiti juca —náichapa.
11 Ema achane majicapavacapa:
—Vahi nútina tásiha. Ema maca achane ticanaracanuhi, tivanecanuhi. Máichanuhi: “Piveha eta pímacaraji. Piyana pipaica” —máichavacapa.
12 Tásiha, éna nayaserecapa:
—¿Nájahasica ema tivanecavihi pipaica eta piámirapahi eta pímacaraji? —náichapa.
13 Émasera ema achane vaipa máimatihini eta máijare ema ticanaracahi. Váipavare náetupiacacarehini ema Jesús te namuri ena camuriqueneana achaneana taicha tiyanaripahi. 14 Téhesera te táequenepa, tiyanapa ema achane eta te Templo. Ánaqui títecapavarepa ema Jesús. Te máimahapa ema Jesús ema achane macanararuhi, máichapa:
—Pímaha, vaipa picuapechava picucapecatura, machu tachavauchavi eta pijuma, máchuvare pávetiji —máichapa ema Jesús.
15 Tacahe, eta máimatirapa, ema achane tiyanapa mametapanavaca ena tuparairucana eta émairahi ema Jesús ema ticanaracahi. 16 Eta tacahe, ena tuparairucana tisemanapa. Ichaperinehi eta nacatianasirahi ema Jesús táichavenehi eta macanarasirahi te jena sache sávarumuhuhi tacapicahuquenehi. Tásiha, títecapanapa, éna ticaratacanayarehini ema Jesús. Émasera máimatihi eta napanereruana. Tacahe, máichavacapa:
—Ema Tata tamutuchucha sache ticaematane. Ene nucaheyarehi nuti apana. Nítauchayare eta mavanairipiana —macahepa.
Eta nasamirahi ena tuparairucana eta máichiravacahi, navetijipaicha eta nasemirahi. Navarahapa nacapacavaneyarehi éma. Eta tiviuchahi eta macanararesirahi te sávarumuhuana, náimijachirahi máepuruhi eta nayeherepi. Tavetijipaicha eta máimicaecherachiravahi Machichairahi ema Viya, Víyairahi ema apana.
Ema Jesús macatuparahaquenehi me Maiya
19 Énerichuvare ema Jesús máichavacapa:
—Nutupiruva numetacahe: Nuti Machicha ema Viya, eta nutuparahanahi mayehe, váiparinehi nútijiricavaimahi nícha jácani nuvarahaqueneanahi. Núti nímatiequenehahi tamutu eta máematanerepihi ema Ticachichanu. Étayareichuhi níchayarehi núti. 20 Taicha yátupihi eta máemunasiranuhi ema Ticachichanu. Eta tacahe, tímechanuhi tamutu eta máematanerepiana. Énerichuvare tíjaracanuyareva eta nímechiraheya eta apamuri tiáramicareana. Tiápajucavayare eta táramicarevayare, apaesa iáramirineyare, epicayareva. 21 Ema Tata marataha macaechepuca ena náepenaqueneana, máimichavayarehi macaitarecavacaya. Énerichuva nuti Machicha, nuratahavare nucaitareca nácani nuvarahaqueneanaya, níjaraca eta náitaresiraya. 22 Nucatuparahahivare mayehe ema Tata eta nímairaya eta nacaicuñairayare namutu ena náejecapavaqueneanahi. Vaipa émainahi tícuñareca éma. 23 Taicha mavarahahi epicauchanu nuti Machicha, tácutirichu eta epicauchirahi ema Tata. Nácanisera vahi tipicauchanuanahi núti, váhivare napicauchaimahi ema Tata.
24 Yátupiquenevare numetacahe eta juca apana. Nácani ticaquiñanayare tisuapanayare eta néchajiriruvana, nasuapavare eta nucavanahirahi mayehe ema Tata, éna títarecanayare, vaipa ticaicuñanaimahi. Taicha éna, tiúchucuhanaripa tayehe eta náicuñayaréni te yucu. Náicuchihi eta náitaresiraya. 25 Tacutiquene nutupiruva numetacahe nuti Machicha ema Viya. Táitecapaquenepa puiti juca sácheana, tisamanuanayare ena achaneana, tayanapane tépenahi eta náchanevana. Te nasuapajirahipuca, nucaitarecavacayare eta náchanevana. 26 Taicha ema Tata namutuhi marataha macaitareca. Ene tacahe eta máijarasiranuhi núti Machicha eta namutuyareva nurataha nucaitarecavaca. 27 Énerichuvare tituparacanuhi eta nícuñasiravacayarehivare taicha yátupiquenenuhi manerejirunuhi. 28 Vahi ecuarami eta juca numetasirahehi. Járajapa eta sácheyare eta nasamirayare namutu ena náepenaqueneana eta nahu núti. 29 Téchepucanainapa namutu te náecariana. Nácani tíchanahi eta táuriqueneana, títarecanainapa. Énasera ena tíchanahi eta tamauriqueneana, ticaicuñanainapa.
Ema Jesús máimereca eta macavanahirahi me Viya
30 Núti vahi nútijiricaváimahi nícuñareca. Nucuchapayarehi eta mavanairipi ema Tata, ema tivanecanuhi. Tacahe, te nícuñareca, vahi numapachichijicaimahi, tatupiruvayarehi nícha. Taicha tacahehi eta mavarahaquenehi ema Tata. 31 Te nácarichu núti nútijiruvainachuchaini eta nímereruanahi, vahi tácamesahini esuapanuhini. 32 Váhisera nucarichuimahi, taicha matiarihihi ema apana títametasinanuhi, émaripa ema Juan Tícachasiricarahi. Nímatihi núti eta matupiruvahi eta máichaqueneanahi eta tímereuchanuhi. 33 Éti ecavanairipipa nayasereca ema Juan te nájahanuhipuca núti. Matupiruvahisera éma eta majicapiravacahi eta nútiqueneipahi éma ecuchapaquenehi. 34 Váhisera étaparacaimahi eta juca eta matiarihirahi ema tímereuchanuhi. Eta ticamunucarepanahi eta esuapiranuina apaesa iúchucuhaiya éti nicha núti. 35 Ema Juan tímicutijiricavahi timícauchahehi tayehe eta mametarapihi eta eyehe, te jena sácheanahi esamararasirahi éma. Iúrisamureinehi ichape, taicha eta tamicauchirahehi eta máechajiriruva. 36 Váhisera mácarichu eta máimicaecherachiranuhi ema Juan. Jararihi eta apana táimicaecherachiranuhi, tiápajupanavahi eta táramicareva. Taicha núti nicha eta nématanerepiana máijararunuhi ema Tata. 37 Émaripa ema Tata tivanecanuhi. Éma, vahi macutihémahi éti achaneana. Vahi esamahini eta mahu, váhivare ímahaimahi eta máquehe. Téhesera te jena Sagrada Escritura, timetacahehi eta nítecapiraya. 38 Éti vahi evarahahini esuapanuhini nuti mavaneruhi éma. Éta tímereuchahehi eta váhivare iúnacahini eta máechajiriruvana te esamureana. 39 Éti, tamapuruji eta ecaravahuirahi eta Sagrada Escritura. Ímijacharipapuca eta ticaitarecaheyarehi. Váhisera ímatiequenehahini, váhivare ácaicutiarahini eta nútirahi táechajisihahi núti nucaitarecayarehi. 40 Tacutiquene vahi ávarahahini epauchanuhini éti, níjaracahehini eta ítaresiraya máitavacacainahini.
41 Núti vahi nácamesa nacunachanuhini ena achaneana. 42 Títecapa, nímatihevacahi emutu éti eta emaemunasirahi ema Viya. 43 Núti nuvanecasivarichuhi me Tata eta nítesirahi. Étisera vahi esuapanuhini, váhivare ejacapanuhini. Téhesera te máitecahini mácani apana achane, tímijachavapuca Cristo ema ecuchapaquenehi, masapihapucaini ema tisuapacarehini eta eyehe. 44 Éti, vahi esuapanuhini taicha eta evarairahi ecunachacareva ena achaneana. Esapihachucha éti vahi ávarahahini ecunachacare me Viya. 45 Váhisera nútinayare numetauchahe eta me Tata. Máimahaherinepa ema Moisés. Éma timetauchaheyare. Éti ímijachavahi ticuchucuhaheyare eta evarairahi ítaucha eta mavanairipiana éma. Tamapurujihisamisera. 46 Te yátupinahini esuapahini eta mametarapiana ema Moiséini, esuapanuhivarepucaini núti táechajisihaquenehi eta májureanahi ema Moiséini. 47 Váhisera esuapahini eta májuchaqueneanahi éma. Tavetijipa eta emasuapiranuhi eta juca numetarapiana eyehe —macahepa ema Jesús.
6Ema Jesús máitaparahahi máenicavaca ena camuriqueneana achaneana
(Mt 14.13-21; Mr 6.30-44; Lc 9.10-17)
1 Te táequenepa, te jena sácheana tiánehipa eta Pascua, vipiestarasahi viti israelítana. Émasera ema Jesús, tiyanavarepa tiámahavivare eta viánuecahi eta cáquiure Galilea (ticaijarehivare Tiberias). Camurianasera ena achaneana tipaicanapahi téhicanapahi éma, taicha eta náimairahi eta tiáramicareana máichaqueneanahi eta macanarasiravacahi ena nacajumaqueneana. Te vítecapapa te apachara, viyanapa te jácani anuquerehi mávapahi. Tacahe, véjacapa vinaracayarehi. 5 Téhesera te máimahapa ema Jesús ena camuriana achaneana eta náitecapauchirahi, máichapa ema vichamuri Felipe:
—¿Távihapucaini vivacharesihaini eta tinicacare vénisihahini namutu ena nani achaneana? —máichapa.
6 Eta juca mayaseresirahi étachuchanéni eta mavarairahi éma macaicutiarayarehi te tájahapuca macayemayarehi ema Felipe. Taicha ema Jesús máechahi eta máichaqueneyarehi. 7 Tásiha ema Felipe majicapapa:
—Tacamunuhi vácayehehini eta camuri plata apaesa namutupaini vítaparahahini vénicahini apaesainahini návaminahini. ¡Vahi taratahahini eta dies mil páneana! —macahepa.
8 Tásiha, téchajicapa ema nuchamuri Andrés, maparapehi ema Pedro. Máichapa:
9 —Mararihi ani ema émana amaperu tiámapahi eta cíncochichapahi eta pan, apinapa eta jima. ¡Váiparinehisera nárataimahi ena nani camuriqueneana achaneana! —macahepa.
10 Émasera ema Jesús máichahavipa:
—Evaneca náejahapaica námutu ena achaneana —macahepa.
Taicha tiúrinapahichíchahi eta apaquehe, muíjipahihivare. Cinco mil eta náichapemurivahi ena ajairana. Vahi náimitupachahini ena esenana énapa ena amaperuana. 11 Tacahe, ema Jesús mavehapa eta páneana. Te tamutupa eta mahasulupayachirahi ema Viya, tíjaracahavipa. Véniricapa víti, víjaracavacapaipa eta pan étapa eta jima. Tisimurivacapaipahi eta víjaraca. 12 Tinicanapa namutu. Tisatuheanapa, nacaemacharichahavare. Tásiha, ema Jesús máichahavivarepa:
—Ecurujica eta náemacharajianahi, machu támapuruji —macahepa.
13 Tásiha, víti vicurujicapa eta pan náemacharajianahi. Táinicachaichahavare eta dócehiquene ichapehiana saye. 14 Tacahe, eta náimairahi ena achaneana eta juca máichaqueneanahi ema Jesús, ichaperinehi nárami. Tásiha, nacahepa:
—Émaripa ema maca profeta ema vicuchapaquenehi máiteruyarehi te juca apaquehe —nacahepa.
15 Eta tacahe, navarahapa námayarehini nayeheyarepa rey. Émasera máimatipa eta napanereruhi. Tacahe, térajicavavarepa eta nayehe. Tiyanapa macarichuhi te tápusi eta cerro.
Ema Jesús mapaicaeca eta une
(Mt 14.22-27; Mr 6.45-52)
16 Tacahe, te jena cáperehichichapa, viyanapa viti máimitureana tayehe eta cáquiure. 17 Te vítecapapa, viávacuhapa te pacure. Viánuecayarehi te apachara. Vicaijuheyarehi eta avasare Capernaum. Tivehahavipa eta yati eta viánuesirahi. Ema Jesús májinahi macachanehavipahini. 18 Eta vipaisirapahi, tachimaracapa eta muraca técaticava. Tépacucapa muraca eta cáquiure. 19 Cinco kilómetroipahi eta viyerehivahi, vétupiecapaipahi, te vímahapa ema Jesús. Mapaicaecapaipahi eta une, tipauchahavipaipa. Víti vipicapa eta vímairahi. 20 Émasera máichahavipa:
—Vahi ecupicanu. Nútichucha.
21 Tacahe, vímatipa éma. Viúrisamuréinehi eta vijacapirahi eta mávacuirapa eta te vipacure. Tásiha, vítecapanecha eta te vicaijuheyarehi.
Ena achaneana natanujiricaipahi ema Jesús
22 Te apanapa sache, ena achaneana manaquiruanahi ema Jesús, natanujiricaipahi éma. Náimatiacapa eta vicarichuirahi viánueca viti máimitureana. Tájinahivare apanainahini pacure. 23 Tásiha, tacahepainecha eta apana pacureana, nayehehi ena tiásihanahi te avasare Tiberias. Títecapanapa te tachacaya eta nanisinehi eta pan ena camuriqueneana achaneana. 24 Tacahe, ena achaneana eta namaimairahi ema Jesús vítipa viti máimitureana, tiávacuhanapa te pacureana. Tiyananapa ticapayacahavianayarehi te Capernaum, natanusirapahi ema Jesús.
Ema Jesús ticaitarecarahi
25 Te títecapanapa ena achaneana te apachara, náetupiacapa ema Jesús. Tásiha, nayaserecapa:
—Tata maestro, ¿tájamuhu pítecapahi eta ani? —náichapa.
26 Ema Jesús majicapavacapa:
—Nutupiruva numetacahe: Eti etanucanupahi táichavenehi eta nénisirahehi nésatuhechirahehi. Váhisera ácaicutiarahini eta nímechirahehi eta tiáramicareana. 27 Eti tamapurujipa eta ecañamarasiravahi etanuca eta enicaquenerepi taicha títavayarehi. Tatuparacahisera etanucayare eta tinicacare ticaitarecaheyarehi, máitavacacahi éta. Étara eta juca níjararuheyarehi nuti Manerejirunuhi ema Viya. Éta tímereuchanuhi eta yátupirahi nuvanecasivahi eta mayehe ema Tata —máichavacapa.
28 Tacahe, éna nayaserecapa:
—¿Tájahapucaini eta mavarahaqueneanahi ema Viya eta vicaemataneasirahi éma? —nacahepa.
29 Ema Jesús majicapavacapa:
—Eta mavarahaqueneanahi ema Viya íchaqueneyare, esuapanuyare nuti mavanerunuhi —macahepa.
30 Tásiha, ena nayaserecavarepa:
—¿Tájahasica eta tiáramicare pímechahaviyare apaesa visuapavipa? Vivaraha vímaha. 31 Eta acane ema víyarahaini Moisés tíjaracavacahi ena viáchucaequeneanaini tinicanahi eta ticaijare maná, ánaqui te apaquehe mávapahi. Taicha tacahehi eta táechajiriruvahi eta Sagrada Escritura ani tacahehi: “Máenicavacahi eta tinicacare tiásiha te anuma”. Piti, ¿pímijachavapa pirataha picachurica ema víyarahaini Moisés? —nacahepa.
32 Ema Jesús majicapavacapa:
—Nutupiruvavare numetacahe. Éti, ichape eta éjecapirava. Ema víyarahaini Moisés, vahi émainahini macucupaicahini eta maná. Ema Tata, émahi ticucupaicahi eta maná. 33 Jararihi eta apana numetarapi eyehe: Puiti ema Tata mavaraha máijaracaheya eta yátupiquenehi tinicacarehi. Étaripa tinicacarehi tiásihahi te anuma ticaitarecavacayarehi namutu nácani tijacapanaya. Étara eta tímitecanuhi —macahepa.
34 Tásiha, najicapapa éna:
—Tata maestro, piyaseasinahavi ema Viya máijaracahavipaini máejehainahini eta tinicacare péchajisihaquenehi —náichapa.
35 Tásiha, éma máichavarepa:
—Nútira eta yátupiquene tinicacare nucaitarecaheyarehi. Eta tacahe, nácani tisuapanuanayare, vaipa tiápechavanaimahi técuhana. Váipavare timauneanaimahi. 36 Étasera eta níchaquene, ímahanuipaneni éti, váhisera esuapanuhini. 37 Nuvaraha ácaicutiaraquenéna yátupina. Namutu nácani tipauchanuanayare, núti vahi névatajicavacáimahi taicha tásihaquenéichuhi me Tata eta máijarasiranuhi éna. 38 Taicha núti, eta núcupaisirahi te anuma, tímitecanuhi nítauchayarehi eta mavanairipiana ema Tata. Vahi nútijiriruvainahini eta nítesirahi níchayarehi eta nuvarahaquenenahini núti. 39 Eta mavarahaquenehi ema Tata eta mavanesiranuhi, nucaitarecayarehi nácani máijararunuanayarehi éma. Nácani tésenicanuanayare nuti Machicha, tisuapanuanayarevare, máichecuaraquireyare eta náitaresiraya te nucaechepucapa éna te náecariana te jena sache táitecapapa eta népaníravacayare. Váhiquene nucamitiacaimahi ema émanaimahi —máichavacapa.
41 Tásiha, nararihi ena ticaecahirahiana eta máichiravacahi ema Jesús eta émairahi eta yátupiquene tinicacare, máucupairuhi te anuma, ticaitarecarahiyare. 42 Ánipa náichacacahi:
—Tépiyahirahipa ema maca. Víti, vímatihi ema maiya, ticaijare José. Énerichuvare vímatihivare esu máena. ¿Tájaha tacayema eta macahechajiriruvahi eta másihairahi te anuma? —nacahepa.
43 Ema Jesús máichavacapa:
—Ámatina. ¿Tájaha tacayema épururahi? 44 Nacarichu témunahiricavanaya tipauchanuana nácani máichuhaqueneanahi ema Tata. Eta tacahe, ena máichuhaqueneanayarehi éma, nucaechepucavacayare núti te táitecapapa eta sache népaníravacayare núti. 45 Taicha tacahehi eta májurehi ema profeta víyarahaini Isaías, ani tacahehi: “Náimitucasivayareichuhi me Viya namutu ena achaneana”. Tacahe, namutu ena máimitureana ema Tata, énara tipauchanuanayare puiti. 46 Tayanapane váhihinéni náimahaimahi eta mamira ema Tata. Nucarichu núti nímahapa éma taicha étaquenehi eta násinehi eta mayehe. 47 Nutupiruvahi numetacahe: Nácani tisuapanuanayare, níjaracayare eta náitaresirayare máitavacacayare. 48 Núti, yátupiquenehi eta nucaitaresiravacahi ena ticasiñavanahi eta nuyehe tacuti eta tinicacare tacaitarecahi eta viáqueheana. 49 Éti, ena iáchucanaveanaini tinicanahi eta maná te mávapahi apaquehe. Váhisera náitarecahini. Namutuhi tépenaracánahi. 50 Nácanisera tinicanahi eta néche, vahi tépenanaimahi. Taicha núti núcupaicaripa te anuma. Eta neche, yátupiquenehi tinicacarehi ticaitarecarahi. Nácani tinicanayare eta neche, máichecuaraquireyare eta náitaresiraya. Núti níjaracayare eta neche taicha nuvaraha tacaitarecavacahini namutu ena achaneana —máichavacapa.
52 Tásiha, ena natiarihiqueneana tiácapaemajiricácanapa. Ena apamuriana, ánipa nacahe:
—¿Tájahapuca macayemahi eta máijarasirahavi eta maeche viniruyarehi?
Ena apamuriana, ánipa nacahe:
—Vaipa tétupicava eta juca mapanereruhi. Mavaraha vinicayarecacha eta máechenaváji —nacahepa.
53 Émasera ema Jesús máichavarepa:
—Nutupiruva numetacahe: Te épuruhipuca enica eta neche, nuti Manerejirunuhi ema Viya, te épuruhivarepuca éra eta nítine, vahi ítarecaimahi. 54 Taicha nácani tinicanayare eta neche, téranayareva eta nítine, éna máichecuaraquireyare eta náitaresira. Tásiha, núti nucaechepucavacayare te náecariana te jena sache népaníravacayare. 55 Taicha eta neche yátupiquenehi tinicacare tacaitarecarahi. Énerichuhi eta nítine, yátupiquenehivare téracare ticaitarecarahi. 56 Esamanuchaha. Nácani tinicanayare eta neche, téranayareva eta nítine, éna tiávahácanuanayarehi núti. Tásiha, núti návahácavacayareva éna. 57 Taicha ene nucahehi núti, tiávahácanuhi ema Tata. Tásiha, núti návahácahivare éma. Máitavacacahi eta máitaresira. Éma ticaitarecanuhi. Tivanecanuhivare nucaitarecaheyarehi. Tásiha, nácani tinicanayare eta neche, máitavacacayare eta náitaresira nícha. 58 Núti núcupaicahi te anuma eta níjarasiraheyarehi eta juca yátupiquenehi tinicacare. Vahi tácutihi eta maná nanicaquenehi ena iáchucanaveanaini éti. Tépenaracanarichuchaséra. Énasera ena tinicanayare eta neche, máichecuaraquireyare eta náitaresiraya —máichavacapa.
59 Tamutu eta juca máimiturapiana ema Jesús te mávihaipahi te náurujisirareva ticaijare sínagoga tayehe eta jena avasare Capernaum.
Tacarichu eta máimiturapiana ema Jesús ticaitarerahi te visuapa
60 Tacahe, ena téhicanahi ema Jesús, eta nasamirahi eta juca máimiturapianahi, camuriana ena vaipa návarahahini náehica. Ánipa nacahe:
—Ticajerapicha eta vicaicutiarirainahini eta juca máimiturapiana. Nájinavare tisuapanaimahi —nacahepa.
61 Émasera ema Jesús máimatihi eta napanereruanahi eta namavarairaripa náimiyanavahini náehicahini. Tacahe, máichavacapa:
—Páurehehi éti eta evaraha ínajica eta éhisiranu taicha eta emacaicutiarairahi eta nímiturapianahi. 62 Németeaca ímiyanavaichucha eta emasuapajiraivahi, tayanapanepuca ímahanupuca eta nárairaya nuchavirayarehi te anuma, te návinehi acane, taicha núti Manerejirunuhi ema Viya. 63 Ácaicutiara eta nucayemaquenehi. Vahi étaparacaini eta néchaquene. Eta juca nímiturapiana, te esuapapa, étara ticaitarecaheya taicha yátupiquenerihi. 64 ¡Páurehehi eti váhiquenehi evarahahini esuapanu! —máichavacapa.
Eta juca macayemaqueneanahi ema Jesús, matupiruvahi eta máichiravacahi taicha máimatipahi eta napanereruana ena tijunijiacanayarehi, émapa ema tíjararecayarehi. 65 Tacahe, máichavacapa:
—Puiti, evaraha ínajicanu. Eta tacahehi eta níchirahehi: “Nacarichu témunahiricavanaya tipauchanuana nácani máichuhaqueneanahi ema Tata” —máichavacapa.
66 Eta nasamirahi eta nacayemaqueneanahi, tínajicavanapa ena camuriqueneanainihi. Vaipa náimiyanavahini náehicahini ema Jesús. 67 Tacahe, tiyaserecahavipa viti dócequeneana máimitureanahi. Máichahavipa:
—¿Evarahainapapuca ejunijicanuyare éti apanavare?
68 Tacahe, ema Simón Pedro majicapapa:
—Tata maestro, vahi vijunijicavimahi, taicha nájina pácuti eta péchajiriruvana. Tétavicavahi eta tacaitarecaraivahi. 69 Víti vitupiruvahi eta visuapiravihi. Véchahivare eta yátupiquenéravihi Cristo, Machichaquenévihi ema yátupiquenehi Viya —máichapa.
70 Ema Jesús majicapapa:
—Dócehehinéni eti nunerejiruanahi. Mararihisera ema émana te etaracu, ema mávaháruhi ema Váinaraji —máichahavipa.
71 Ema Jesús, máechajisihahi ema Júlasi. Taicha ema Jesús máimatihi eta émairayarehi tíjarareca, tayanapane éma vidocenénihi viti apóstoleana.
7Ena maparapenaveana ema Jesús váhivare nasuapa
1 Tacahe, ema Jesús tímiyanapaipahi tipaicapaipahi eta avasareana te tinapaica eta Galilea. Vahi mavarahahini machavahini tayehe eta avasareana tinapaica eta Judea, taicha ena tuparairucanahi te Jerusalén napanerechaipahi nacapacayarehi éma. 2 Tacahe, te jena sácheanahi, tiánehipa eta vipiestara viti israelítana eta vicapenahuiyavacahi eta viyusujiana. Étahi eta vítecapihavacahi te Jerusalén, vihasulupayacha me Viya eta macajurusinahavihi eta visucureana te vésaneana. 3 Tiuri puiti, natiarihihi ena maparapenaveana ema Jesús. Tacahe, náichapa éma:
—Te pímijachava pítira máestrovi, vahi pánasi eta te ani. Piyana te Judea, apaesa ena pímitureana tiávihanahi ánaqui náimaha eta píchaqueneanayare. 4 Taicha te pivarahahipuca náimativi ena achaneana, tacamunuhi pímerecava yátupina te namirahu namutu. Vahi picuyumuruca eta pítucaqueneana —náichapa.
5 Taicha ena maparapenaveana váhiquenevare nasuapahini éma. 6 Tacahe, ema Jesús máichavacapa:
—Vuíchaha táitecapauchanuhini eta nuyanirayare te Jerusalén. Étisera tamutuchucha tiuri eta eyaniraina. 7 Nútisera ticatichanuanahi ena achaneana táichavenehi eta nímereuchiravacahi eta náichaqueneana tamauriqueneana. Étisera vahi ticatichaheanaimahi taicha tájina taviuchahehini. 8 Te evarahapuca, eyana éti te piesta. Nútisera vuíchaha nuyanaimahi taicha vuíchaha táitecapauchanuhini eta nuyanirayare —máichavacapa.
9 Máevatacahi ema Jesús ena maparapenaveana, émasera ticaequenehavapa. Manasipanaichaha te Galilea.
Ema Jesús tiyanarichuchanéni tayehe eta piesta
10 Te tiyananapa te piesta ena maparapenaveana ema Jesús, énerichuvaréni éma tiyanavarepa. Váhisera máimerecavahichaini. 11 Énasera ena tuparairucana natanucaipa éma, te jena piéstaquenehi. Tásiha, nacahepa:
—¿Macáñárihipucacacha ema mácani achane? —nacahepa.
12 Énerichuvare ena achaneana natiarihiqueneanahi te piesta, náechajisihahi éma. Ánipa nacahehi: “Vahi tiuri ema maena achane. Macaetemavaca ena achaneana”. Ena apamuriana ánivare nacahe: “Tiúrihi ema maca. Vémeteaca tétavicava eta máurivahi”.
13 Váhisera nacuchujipicahini eta nacayemaqueneanahi taicha tipicacaracavanarichucha nayehe ena tuparairucana.
14 Te enumuhuquenepa eta piesta, mapaenumavapa tímerecava ema Jesús. Tiyanapa tisiapahi tayehe eta Templo. Tinahacavapa tímiturecahi. 15 Ichape eta náramirahi ena tuparairucana, eta náimairahi eta máitusirahi yátupi. Tásiha, ánipa nacahehi:
—Ema maca vahi vímiturenahini. ¿Táviha maviyahi eta máitucaquenehi ema maca? Vahi mávamirahuini eta máimitusiravacahi ena achaneana —nacahepa.
16 Émasera ema Jesús máimatihi eta napanereruanahi. Tacahe, máichavacapa:
—Vahi nútijiriruvaina nuvehahini te nuchuti eta juca nímiturapianahi. Ema Tata tivanecanuhi, émahi tituparacanuhi eta nímitusiraya eta máimiturapiana. 17 Te etiarihinapuca eti evarahahi ítaucha eta mavanairipiana ema Viya, ímatiacavaneyare eta juca nímiturapianahi étairahi tiásihahi eta me Viya. Vahi nútijiricávainahini eta nímitusirahi. 18 Mácani achane émajiricavahi téchajisihava, mavarairahi ticunachacareyarehi. Nútisera, eta nuvarairahi ecunachayare ema Tata tivanecanuhi, vahi népiyahirahimahi. Nutupiruvahi néchajisiha eta yátupiqueneana tisuapacareana.
19 Échavarichu éti eta máijarasirahehi ema víyarahaini Moisés eta mavanairipiana éhiruyarehi. Váhisera ítauchahini éti émanainahini. ¿Tájahasica eta nuviureva eta evarairahi ecapacanuya? —máichavacapa ena tuparairucana.
20 Ena achaneana najicapapa:
—¡Péjecapava píti eta pipanereru! ¡Máurishivipapuca píti! ¿Nájaha ticahehi eta vivarairahi vicapacavi? —náichapa.
21 Ema Jesús tímiyanava téchajiricava nayehe ena tuparairucana, ánipa máicha:
—Táichavenehi eta nípuresirahi te jena sache tacapicahuquenehi sávarumuhuquenehi, éta tiviuchanuhi ichape eta eyehe. 22 Étiyapa epamicavahi eta emarcachiraya mácani amuya ajaira te óchopa eta masacherahi, tayanapane sávarumuhuhipuca. Taicha ichape evaraha ítauchayare eta mayeherepini ema víyarahaini Moisés. (Váhisera émainahini máinapucahini manacuchahini eta juca eyeherepi. Ema viáchucaini Abraham énapa ena machichanaveana tínapucanahi nanacucha eta viyeherepiyarehi.) 23 Te tiúrihi ímaha eta emarcachirahi mácani amuya alauchu te sávarumuhuana, ítauchirapaipahi eta mavanairipi ema Moisés, tatuparacahe vahi ecusemahini eta nuyehe táichavenehi eta nucanarasirahi ema maca achane te sávarumuhu. 24 Vahi ecuémunanásicava eta epanereruana. Epanerechinava tayehe eta táuriqueneana. Ácaicutiara eta táurivahi eta vicanarasirahi ena achaneana, tayanapane eta sávarumuhuhipuca —máichavacapa.
Ema Jesús máechajisihapa eta másinehi
25 Tacahe, natiarihi ena tinerejicavana ena ticavasanahi te Jerusalén, nacahepa éna:
—Ema maca, émara ema natanujiriruasa ena tuparairucana, ema navarahaquenehi nacapaca táichavenehi eta máimijachirava ema Cristo mavaneruhi ema Viya. 26 Ímahasera éma, vahi mapicacaracavahini eta macametarairuirahi te juca Templo. Nájinavare ena tuparairucana náijaracavahini nacaratacahini. Nájinavare nacamatinacahini. ¿Nasuaparipapuca puiti éna, eta émairahi ema Cristo? 27 Vémeteacasera vuíchaha émaina ema Cristo, taicha vímatihi ema maca, étapa eta máuchusinehi. Te máitecapa ema yátupiquene Cristo, nájina téchaimahi távihapuca eta máuchusihayare —nacahepa.
28 Émasera ema Jesús máimatihi eta napanereruana. Tásiha, muracapanapa eta máechajisirahi eta te Templo máimituresirahi. Ánipa macahe:
—¡Éti ímijachava ímatinuhi, étapa eta núchusinehi! ¡Váhisera ímati eta tímitecanuhi! ¡Váhivare ímati ema Eternoquenehi, ema tivanecanuhi! Núti, vahi nútijiriruvainahini eta nítesirahi. 29 Nútisera nímatihi éma taicha étaquenehi násinehi eta mayehe eta nítecapauchirahehi —máichavacapa.
30 Eta nasamirahi éna tuparairucana, tiápajupanavahi eta nasemanevahi. Navarahapa nacaratacayarehini, náeratacayarepaini, vuíchahasera máisapahini ema Viya eta nacaratasira éma. 31 Natiarihisera camuriana ena tisuapanahi. Tásiha, nacahepa:
—¡Víti vémeteaca émaripa ema Cristo ema maca! ¡Taicha nájina mácuti eta máichirahi eta tiáramicareana máichaqueneanahi ema maca! —nacahepa.
Ena tuparairucana náevatacapa ena suntaruana nacaratapanayarehi ema Jesús
32 Ena fariséoana nasamaemachapa ena achaneana eta nacunachirahi ema Jesús. Tásiha, napanereuchavanepa ticurujicacanapa ena tuparairucana. Náevatacapa ena suntaruana nacaratapanayarehi ema Jesús te Templo te mávihahi. 33 Tacahe, ema Jesús máichavacapa ena suntaruana:
—Vuíchaha tituparacahe eta ecaratacanuhini. Yátupisera ánipirine eta nucaheyare eta eyehe. Tásiha, nuchavainapa mayehe ema tivanecanuhi. 34 Éti, etanucanuinapa, váhisera íchimavanuimahi. Taicha vahi ítujicavaimahi ecapayacanu te návihayare núti —máichavacapa.
35 Tacahe, ena ticatianacanahi tiyaserejiricacanapa. Ánipa nacahe:
—¿Távihapapuca macaijuhénapa eta vaipa viratahaimahi vicapayacaimahi víti? ¿Mavarahapuca tiyanayare te tayerehiquene avasare, macapayacaya ena vijaneanana israelítana tiávihanahi te tayerehiquene? ¿Mavarahapuca máimitucayare ena apavasanana? 36 ¿Tájahapucáji tacayemahi eta juca máechajiriruvahi eta vaipa viratahaimahi vicapayaca te jácani macaijuheyare? —nacahepa.
Tétavicavayare eta viúricacarevana maicha ema Jesús, tacutiya eta ichape cajacure táuchurehi eta máriana. Ticaitarecahaviya éma.
37 Te jena téqueneha sache eta piéstairahi, tímahacarepana eta jena sache. Tiyanavarepa ema Jesús te namuri ena achaneana. Titupihapa, téchajicapa muraca. Ánipa macahe:
—Te natiarihinapuca nácani timauneanahi, náitecapauchanu. Núti níjaracayare eta náerayare nácani tisuapanuanayare —macahepa.
38 Taicha ani tacahehi eta Sagrada Escritura: “Ema Mavaneruhi ema Viya, tétavicavaya eta viúricacarevana máicha, tacutiya eta ichape cajacure táuchurehi eta te máriana. Ticaitarecahaviya éma” tacahepa. 39 Eta juca macayemaqueneanahi ema Jesús, máimicaecherachahi eta masiapahasiravacayarehi ema Espíritu Santo te nasamureana nácani tisuapanayarehi éma. Vuíchahasera táitauchavahini, taicha vuíchaha machavahini mápanahini te mávasa te anuma ema Jesús.
Apanapanepa eta napanereruanahi ena achaneana mayehe ema Jesús
40 Tacahe, ena achaneana apanapanepa eta napanereruana mayehe ema Jesús. Ena apamuriana achaneana, nacunachapa éma. Ánipa nacahe:
—Yátupiquene ema maca achane, émaripa ema profeta ema vicuchapaquenehi máiteruyarehi.
Ena apamuriana, ánivare nacahe:
—Émaripa ema maca ema Cristo.
Énasera ena apamuriana, téjecapavanarichucha. Ánipa nacahe:
—Galileo ema maca Jesús. Váiparinehiséra étainahi máuchusiha ema Cristo tayehe eta avasare Galilea. Taicha eta Sagrada Escritura táechajisihahi ema Cristo émayarehi mámariequeneyarehi ema víyarahaini Rey David. Téhesera te avasare Belén eta máuchusihayare, étaichuhi te mávasahi ema víyarahaini Rey David —nacahepa.
44 Natiarihihivare ena apamuriana navarahaichucha náemeratacayarehi, váhisera napatsicavahini nacaratacahini.
Ena tuparairucana vahi náurica eta nasuapirahi ema Jesús ena achaneana
45 Tacahe, ena suntaruana vanairucanahi tichavanapa nayehe ena tivanecanahi tuparairucanahi. Vahi náijaracavahini nacaratacahini éma. Tacahe, náichapa ena tuparairucana:
—¿Tájaha tacayema vahi iámapahini éma?
46 Ena suntaruana najicapapa:
—Víti vahi vipatsicavahini vicaratacahini éma, taicha tétavicava eta máitupajijiasirava ema maca. Émahipuca ema Cristo vicuchapaquenehi. Nájina mácuti eta máechajisira ema maca achane —nacahepa.
47 Tacahe, ena fariséoana náichapa:
—¡Éti apanavare ísapavaipahi tivayuaracahe ema mácara! 48 Nájina émanaina ema tuparairuca viyehe viti nasuapahini ema máenatataji. Váhivare émanaripa vichamuri fariséo, vahi masuapahini. 49 Énasera ena nani achanetatajiana máimatirahanahi eta viyehe ley, náehicávanetatajipa. Táurica nacaicuñahini táicha —nacahepa.
50 Matiarihihivare ema Nicodemo, ema tipaipiuchahi ema Jesús te jena yátiquenehi. Fariséohivare éma. Máichavacapa:
51 —Váiparinehi vétavicaimahi eta viyehe ley vítijiricavahini vicapacahini ema achane. Tacamunuhi véchanumayarehi eta maviurevahi —macahepa.
52 Éna najicapapa:
—Vémeteaca píti apanavare pijaneanahipuca éma, pítirichupuca galiléovihi. Vivanecavi péchajicuha eta Sagrada Escritura apaesa pecha vahi étaimahi te Galilea máuchusihayare ema profeta Cristo vicuchapaquene —nacahepa.
53 Tacahe, te títapiricanapa eta náechajisihairahi ema Jesús, téjanerecanapa. Tiyanaracanapa te napenana.
8Esu esena ticayepehi
1 Ema Jesús májinaripahi. Tiyanaripa te tachachacu eta avasare, te cerro ticaijarehi Olivoquiji. Tatiarihihi eta avasarechicha ticaijarehi Betania, eta máitecapihahi éma. 2 Te apanavarepa sache, te tijararahichichapa, tiyanavarepa éma tayehe eta Templo. Téjacapa éma, tímiturecapa. Namutu ena achaneana tiyananahi napaucha, nasamararacayarehi éma. 3 Tacahe, sutiarihihi esu esena ticayepehipuca, esu suvehahi ema apana achane. Ena escribánoana énapa ena fariséona, eta náimereuchirahi ésu, námapa te mamirahu ema Jesús te namurihi ena achaneana. 4 Tacahe, náichapa ema Jesús:
—Tata maestro, esu suca esena nachimaracahi ticayepehi, suvehahi ema apana achane. 5 Eta viyehe ley máijararuhavi ema víyarahaini Moisés, tímitucahavihi vicapacayarehi eta vitupisisirayare te márijahiana nácani ticapecaturanahi. ¿Tájahapuca picayema piti? —nacahepa.
6 Éna nayaseserecahi ema Jesús, taicha natanucahi eta tiviuchayarehi éma. Émasera ema Jesús tétipaicapa tiájupairicapa te apaquehe te mavauqui. 7 Énasera tímiyanavanarichucha nayaserecahi. Tacahe, máesenimurihapa. Máichavacapa:
—Te etiarihipuca éti mapecaturareanahi, enerejicava ínapuca eyuca esu suca esena —máichavacapa.
8 Tacahe, tétipaicavarepa tiájupairicavarepa éma. 9 Eta nasamirahi eta juca, téchavanarichuhinéni eta napecaturana. Titsirihacavanapa. Tásiha, timutserahavanapa tiúchuchujicana. Nativapa tiúchucanahi ena ichavicapanana. 10 Te máesenicavarepa ema Jesús, nájinaripahi éna. Sucarineipahi esu esena. Tásiha, máichapa esu esena:
—Nuchicha, tiyananapa namutu ena timetauchavianahi. ¿Nájinapa apanainahini ena navaraha ticapacaviana?
11 Tásiha, ésu suíchapa:
—Nájina, tata.
Éma máichavarepa:
—Núti apanavare, váhivare nímicapacavimahi. Piyana pichava. Váipasera picuapechava picuquicha eta pecatu —máichapa.
Ema Jesús, ema namicahu ena achaneana
12 Te táequenepa eta juca, tépanavavarepa tímitureca ema Jesús. Máichavacapa ena achaneana:
—Nútira numicauchahehi eti achaneana te juca apaquehe. Eta tacahe, nácani téhicanuanayare, vahi téjecapavanaimahi. Taicha eta nímiturapiana, étapa timícauchavacahi. Tásiha, nacatichainapa eta timapicu, vaipa napauchaimahi —máichavacapa.
13 Tásiha, ena fariséoana natiarihipahivare. Tacahe, náichapa:
—Pítijiváichucha péchajisiavahi. Tájina pisuapacarevaina.
14 Ema Jesús majicapavarepa:
—Tisuapacare eta juca néchajiriruvana, tayanapane nútijivahi néchajisiava. Taicha nímatihi nutuparahaichuhi eta nímeresiravayare. Nímatihivare eta nucaijuheyare. Étisera vahi ímatihini távihapuca eta násinehi, váhivare ímati eta nucaijuheyare. 15 Éti étachucha éhicahi eta nayeherepiana nanacaqueneana ena iáchucanaveanaini. Étasera tíchahehi eta épuruiranuhi. Nútisera vahi népuruhéimahi éti. 16 Jéhevareséra, te jácani sácheyare, népuruhepapuca táichavenehi eta emasuapirahi, tatupiruvayarehi eta népuruiraheya taicha vahi nácarichuimahi népuruhe núti. Matiarihi ema Tata tivanecanuhi. Ema apana máimahahi eta emasuapajiraivahi. Tépuruheyarehivare éma. 17 Te eyeherepi éti, te natiarihipuca apinana ena títametacarahiana, te ticuticacanahi eta náechajiriruva, tisuapacareanayarehi éna. 18 Ene nucahehi núti. Yátupihi eta numetarapiana. Émapa ema Ticachichanuhi, éma títametacahehi eta yátupirahi eta numetarapiana —máichavacapa.
19 Énasera nayaserecavarepa:
—¿Távihasica mávihahi ema ticachichavihi?
Ema Jesús majicapavarepa:
—Éti vahi ímatinu. Váhivare ímatimahi ema Ticachichanu. Te ímatinuhini, ímatipahivareini ema Ticachichanu —máichavacapa.
20 Eta juca eta máechajiriruvanahi ema Jesús eta máimituresirahi tayehe eta Templo. Eta máejasinehi te tachacaya eta nanasirareana eta námavahuana. Nájinasera napatsicavahini nacaratacahini taicha vuíchaha máisapavacaimahi ema Viya eta nacaratasirainahini éma.
Ema Jesús tímereuchavapa eta émairahi Cristo
21 Ema Jesús tiápechavavare mametacavaca:
—Puiti tiánehipa eta nuyanirayare. Éti etanucanuinapa. Váhisera íchimavanuimahi. Émepenainapa eta epecaturana. Tímicuñacaheyare te infierno taicha vahi ecamapuravahini eta nutiarihirahi, esuapanuhini. Taicha vahi ítujicavaimahi ítecapa te návihaya núti —macahepa.
22 Tásiha, ena ticatianacanahi náichacacapa:
—Mavarahainapuca ticapacavayare. Táitusiava macahehi eta máechajiriruvahi eta váhiji viratahaimahi véhica éma. ¿Távihapuca eta macaijuheya? —nacahepa.
23 Ema Jesús máichavarepa:
—Éti tayehehi eta apaquehe. Nútisera tayehenuhi te anuquehe. Eta iávasahi éti te apaquehe iávihahi. Núti návasaichuhi te anuquehe. 24 Eta tacahe, numetacahenumahi eta tanasinapa eta epecaturana te épenapa. Taicha te vahi esuapanuhini eta nútiquenérahi ema ecuchapaquenehi, tanasiyare eta epecaturana te épena —máichavacapa.
25 Tacahe, nayaserecapa éna:
—Piti pímijachava mavaneruhi ema Viya. ¿Nájahavisica pítinavaji?
Ema máichavarepa:
—¿Áyahepapuca numetacahe? 26 ¡Tétavicavahi eta tamuracavahi eta esamureana! Tavaraha muraca eta nucajachiraheya. Vuíchahasera nicha. Émasera ema tivanecanuhi, tatupiruvahi eta máechajiriruvana. Eta tacahe, eta néchajiriruvana núti eyehe eti achaneana, étarichuhi eta nusamaqueneanahi mayehe —macahepa.
27 Énasera váhiquene nácaicutiarahini eta mametasiravacahi eta mayehe ema Maiya. 28 Tásiha, máichavarepa:
—Jéhevaresera te ecatupihanupa te anuquehe, tapaenumavainapa ímatinuyare eta nútiquenerahi ema Cristo ecuchapaquenehi. Ecaicutiarayareva yátupihi nímitucahe eta máimiturapiana ema Tata. Vahi étaina nuviyahini te nuchuti nútijiriruvainahini. 29 Puíticha, ema Tata ticachanenuhi, vahi majunijiacanuhini, váhivare nácarichuhini taicha nítauchaipahisera núti eta mavarahaqueneanahi éma —máichavacapa éna.
30 Eta nasamirahi ena achaneana eta mametarapianahi, ichaperinehi eta nasuapirahi ema Jesús ena camuriqueneana achaneana.
Tímaticareana ena mavanarana ema Viya énapa ena tavanarana eta pecatu
31 Tacahe, ema Jesús máichavacapa ena tisuapanaripahi. Máichavacapa:
—Te ímiyanava ecaratacava eta esuapirahi eta nímiturapiana, éti yátupiquenehe nímiturehehi. 32 Tásiha, ímatinapa eta yátupiqueneana táuriqueneana. Vaipa vanaracahémahi éti —máichavacapa.
33 Nararihihisera ena ticanarajiricanahi éma. Náichapa:
—Viti mámariequenehávini ema viáchucaini Abraham. Tájina vímatiyahini eta vítaresirahi nacavanarahavihini. ¿Tájaha tacayema eta picahehi vaipa vanaracahavimahi? —nacahepa.
34 Ema Jesús máichavarepa:
—Nutupiruva numetacahe: Namutu nácani tíchanahi eta pecatu, tavayuaruanahi éna. Nacutihi ena vanaracana taicha tétavicava eta tavayuasiravacahi. 35 Ímijachavaipahi machichahehi ema Viya. Váhisera tacahehini, taicha tavayuaruhehi eta pecatu. Nútisera nuti Machicha ema Viya nuratahahi nucuchucuhahe. Vaipa vanaracahémahi. Vaipa tivayuacahémahi eta pecatu. Jéhesare, yátupina eta machichaheraya, máichecuaraquireyare éta. 37 Néchahivare núti eta mámariequenehérahi ema viáchucaini Abraham. Epanerechaichuchasera ecapacanu, taicha ecatichahi eta nímiturapianahi. 38 Núti néchajisihahi eta máimechaquenénuanahi ema Tata. Étisera étachucha íchahi eta mavanairipianarichuhi ema ticachichahe —macahepa.
39 Éna najicapapa:
—Viti machichaequeneánaichaha ema viáchucaini Abraham —nacahepa.
Ema Jesús máichavarepa:
—Te yátupinahini machichaequenehénahini ema Abraham, ecutihini éma eta yátupirahi eta macaemataneasirahi ema Viya. 40 Esapihahi éti, epanerechaichucha ecapacanu. Ema Abraham, vahi tácahehini eta mapanereruhi éma. Núti numetacahehi eta yátupiqueneana mapanereruana ema Viya. Váhisera esuapanuimahisami. 41 Éti ícharichucha eta máichaqueneasahi ema ticachichahe —máichavacapa.
Ena najicapavarepa:
—Víti vahi apáchichahávina. Émanaichu ema ticachichahavi, ema Viya —nacahepa.
42 Ema Jesús majicapavarepa:
—Te yátupinahini machichahenahini ema Viya, etupiruvaipahini émunacanu. Taicha núti étaquenehi násiha me Viya. Vahi nútijiriruvainahini eta nítesirahi puiti. Nuvanecasivahi mayehe. 43 ¿Tájaha tacayema vahi árataha ecaicutiara eta nímiturapiana? Étaserapuca eta emavarairahi esama. 44 Nútisera nímicaecherachinaheyare ema ticachichahe. Émara ema Váinaraji. Ema téchahehi, taicha evarahahi íchayare eta máichaqueneana éma. Taicha éma, ticapahi eta máitaresirahi te tépanavainapa. Váhiquene mávarahahini máehicahini eta yátupiqueneana. Étachucha máurica tivayuarereca. Tépiyahirahipaipa. Máurihayapara eta máimahi. Éma, náiyahi ena tépiyahirahiana. 45 Eta echichairahi ema maca tépiyahirahi, váhiquenehíni esuapa eta juca nímiturapiana yátupiqueneana. 46 Éti, ímijachanupuca jararihi eta néjecapiravahi. Nutupiruvahinenisera eta numetasirahehi eta yátupiqueneana. ¿Tájaha tacayema vahi esuapanu? 47 Taicha nácani mayeheanahi ema Viya, náuricayarehi nasamararaca eta máechajiriruvana ema Viya. Étisera vahi machichahénahini ema Viya. Eta tacahe, vahi iúricahini esamararacahini eta máechajiriruvana numetaruheanahi —máich avacapa.
Te májinaichahahi ema Abraham, manasiqueneripahi ema Cristo
48 Tacahe, ena ticatianacanahi náichavarepa:
—Piti achane picahequenetatajichucha. Yátupiquenehi mávaháruvihi ema Váinaraji. Táitusiava, máurishivihi máicha —nacahepa.
49 Ema Jesús majicapavarepa:
—Vahi máurishinuinahini. Eta juca nucaemataneasirahi ema Tata, nuvarairahi ecunachayare éma. Étisera épurunuichucha. 50 Núti vahi nucunachavaimahi. Matiarihisera ema ticunachanuhi. Éma téchahavihi, te nútipuca nétupicavahi eyehe, téhesera étihipuca. 51 Nutupiruva numetacahe: Nácani tisuapanayare eta numetarapiana, máepenacacanayare éna —máichavacapa.
52 Najicapavarepa ena ticatianacanahi:
—Jéhevare puiti, vímatiacavipa eta pimáurishivaquenehi. Apanasicáji ena profetana tépenanahi, émapa ema Abraham. Tásiha puiti, picahechajiriruvavare eta nácani tisuapanayare eta pimetarapiana máepenacacanayarehi. 53 Pivarahapapuca picachuricayare ema viáchucaini Abraham, apanasica ema tépenahi, énapa ena profetanaini. ¿Nájahavisica piti pivayuyuacavapa? —nacahepa.
54 Ema Jesús majicapavarepa:
—Tájina nucunachacarémahi, te nútijiricavaríchuchapuca nucunachavahi. Mararihisera ema Tata ticunachanuhi, ema ímijachaquenehi ema ecasiña éti. 55 Éti ímijachavahi ímati éma. Váhinéni ímatihini. Jéhevare núti nímatihi éma. Téhesera numetacahehini eta numaimatirahi, népiyahirahiripapucaini nácutiherípahíni éti. Étasera yátupiquenehi eta nímatirahi éma, nusuapahivare eta mavanairipiana. 56 Ema víyarahaini Abraham ema iáchucaini, tétavicavahi eta máurisamurevahi eta máimatiranuhi núti —máichavacapa.
57 Tacahe, ena ticatianacanahi náichapa:
—¡Vuíchaha pácayehe cincuenta áñoina! ¡Picaemuñavapa pímati ema víyarahaini Abraham!
58 Ema Jesús majicapavare:
—Nutupiruva numetacahe: Májinaichahahi ema Abraham, nunasiqueneripahi núti —máichavacapa.
59 Tacahe, tiápajucavapa eta nasemanevahi. Navehapa eta márijahiana, nayucayarepaini éma. Tiúchucapasera éma eta te Templo. Tiyanapa tiyumurucavapa.
9Ema Jesús macanaraca ema achane máimiuchurehi eta mapuchuquiva
1 Tacahe, eta mapaisirahi ema Jesús te tajuhe eta avasare, máetupiacapa ema achane máimiuchurehi eta mapuchuquivahi. 2 Eta véhisirapahi ema Jesús viti máimitureana, viyaserecapa éma:
—Tata maestro, ¿tájahapuca tiviuchahi ema maca eta mapuchuquivahi te tiúchucainapa? ¿Énapuca tiviuchanahi ena ticachichana, téhesera mapecaturaichuhipuca éma? —vicahepa.
3 Tacahe, tijicapahavipa:
—Váhinéni étaina taviuchahini eta mapecatura éma. Énaripa ena ticachichana, váhivare énaparacaina. Matuparahaichuhi me Viya, mavarairahi nímerecayarehi puiti eta máitupajijiasiravahi ema Tata. 4 Núti apanava nucamapurayare eta sache níchirayare eta máematanerepiana ema Tata eta mavanesiranuhi taicha járajapavare eta yati nájina ticaematanena. 5 Ticamapuravacarerichaha eta nutiarihirahi te juca apaquehe nuti namicahuhi ena achaneana —macahepa.
6 Tásiha, tiátutuicapa te apaquehe ema Jesús. Máepiyacapa eta tiúrajichicha te matuture. Mayajihauquichapa ema púchuqui. 7 Tásiha, máichapa:
—Piyana picasipauquipana tayehe eta noque ticaijare Siloé —máichapa. (Te véchajiriruva, eta Siloé ticaijare Vanairuca.)
Tacahe, ema púchuqui tiyanapa ticasipauquipanahi. Tíjahúchava tímairirica. Tichavapa te mapena. 8 Náraminehi ichape ena machacayapenanahi énapa ena tímatianahi eta mapuchuquivainihi. Tásiha, nacahepa:
—Vímatihi ema émana limosnerohi púchuquihi. Émasera ema maca achane tímairiricahi. ¿Apanapuca éma? —nacahepa.
9 Najicapapa ena tímatianahi yátupi:
—Émara ema maca.
Ema apana, macahevare:
—Vahi émaina. Mavasichucha.
Émasera ema achane púchuquinihi máichavacapa:
—Nútira núti púchuquinuinihi —macahepa.
10 Tásiha, nayaserecapa ema achane:
—¿Tájaha pícharacavahi eta pímairirisirahi? —náichapa.
11 Éma majicapapa:
—Ema maena achane ticaijare Jesús máepiyacahi eta tiúrajichicha. Tásiha, tiyajihauquichanupa. Tivanecanupa nucasipauquipana te noque Siloé. Te nuyanapa nucasipauquipanahi, nímairiricarinehi —máichavacapa.
12 Éna náichapa:
—¿Táviha ema mácara achane?
Éma majicapapa:
—Jéhepuca, vahi nécha.
Ena tuparairucana navaraha náecha eta manarasirahi ema púchuquinihi
13 Tacahe, nasamairiricapa ena fariséoana eta manarasirahi ema púchuquinihi. Tásiha, nacavanairipipa náepana ema púchuquinihi, taicha natanucahi éna eta tiviuchayarehi ema Jesús. Ichaperinehi eta nacatianasirahi éma táichavenehi eta máipuresirahi te jena sache sávarumuhuquenehi. 15 Te títecapapa ema púchuquinihi, nacatupihapa éma te namirahu. Nayaserecapa tájahahipuca táicharacavahi eta máimairirisiraipahi. Éma, máichavacapa:
—Ema achane típuchanuhi tiyajihauquichanuhi eta mátuture. Tásiha, nucasipauquipa. Nímairiricapa —macahepa.
16 Nararihi ena nacahepa:
—¡Ema mácara achane vahi machaneraina ema Viya, taicha vahi mapicauchahini eta sávarumuhuana tacapicahuquene!
Ena apamuriana, ánivare nacahe:
—Váiparinehisera máituruequenehaimahi maicha eta tiáramicareana te yátupinahini macapecaturarahihíni —nacahepa.
Tacahe, apanapanenejiana eta napanereruana.
17 Tásiha, nápechavare nayasereca ema achane:
—¿Tájaha picayema píti mayehe ema achane ticaimairiricavihi?
Éma, máichavacapa:
—Núti németeaca émahi ema profeta.
18 Énasera ena tuparairucana váhiquene nasuapahini eta émairahi ema púchuquini. Tásiha, náimichuhapa ena ticachichanahi. 19 Nayaserecapa:
—Vivaraha viyaserecahe: ¿Yátupihi eta máimiuchurehi eta mapuchuquiva ema pichicha? ¿Tájaha táichararacavahi eta máimairirisirahi puiti?
20 Ena ticachichanahi najicapapa:
—Yátupi ema maca ema vichicha. Máimiuchurehivare eta mapuchuquivainihi. 21 Váhisera véchahini tájahapuca táicharacavahi eta máimairirisirahi. Váhivare vecha nájahapuca ticaimairiricahi. Émaina eyasereca. Ajairaripa éma. Émapa téchinavahi eta mametasiraheyare —náichapa.
22 Tacahehi eta najicapirahi taicha tipicanahi éna nacaicuñahini, nacaquijihivaréni te náurujisirarevana taicha ena ticatianacanahi ema Jesús nacuchucapa eta vantu, nacavanaripirapa nacuija nasuapa ema Jesús émairahi ema Cristo. 23 Eta tacahehi eta náichirahi: “Émaina eyasereca. Émapa téchinavahi”.
24 Tacahe, ena tuparairucana nápechavare náicha ema achane púchuquini. Ánipa nacahepa:
—Pátupiruva pimetacahavi te máijarepuca ema Viya eta pinarasirahi. Vítisera vímatihi ema maena achane tisipecaturarahi —nacahepa.
25 Éma majicapavarepa:
—Jéhepuca, vahi necha núti te tisipecaturarahihipuca éma. Tacarichu néchahi eta nupuchuquivainihi nuti, puítisera nímairiricaripa máicha —macahepa.
26 Nápechavare nayasereca éna:
—¿Tájaha máicharacavihi eta macaimairirisiravihi?
27 Majicapavarepa éma:
—Cápachi numetacaheripa. Vuíchahacaru esuapanu. ¿Evarahahipucasera éhicayare éma éti apanavare? —máichavacapa.
28 Tacahe, nacajachapa éma:
—¡Pítisera péhicaipahi éma! Vítisera véhicahi ema víyarahaini Moisés. 29 Taicha véchahi eta máechajisihahi ema Viya ema Moisés. Émasera ema máenatataji, vahi vecha távihapuca másiha —nacahepa.
30 Ema achane majicapavarepa:
—¡Tájina échaquenéna éti páureanasami! Vahi ímatiequeneha távihapuca másihahi ema ticaimairiricanuhi. 31 Váhipuca echa váiparinehi tisamacaremahi mayehe ema Viya mácani achane ticapecaturarahi. Nacarichu tisuapacareanahi nácani títauchanahi eta mavanairipianahi ema Viya. 32 Váhivare visamairirica nácani nacaimairiricahini ema mácani máimiuchurehi eta napuchuquiva. 33 Núti németeaca te tacuijahini eta vanairucairahi me Viya ema maena achane, váhiva macuratahahini maicha eta tiáramicareana máichaqueneanahi —máichavacapa.
34 Tacahe, tisemanapa éna eta máichiravacahi. Nacahepa:
—¡Píti pétaviurequenehi eta picapecaturaivahi! ¡Éta tiviuchavihi! ¡Puiti pisapihapa pivarahaya pímitucahavi víti! —náichapa.
Tásiha, nacuchucapa éma.
Ena tépiyacavanahi púchuquiana taicha eta namasuapajiraivahi
35 Ema Jesús masamairiricapa eta náquijisirahi ema máipuchaquenehi. Tásiha, te macainunavarepa, máichapa:
—¿Pisuapapuca píti ema Machicha ema Viya?
36 Ema achane majicapapa:
—Pimetacanupaini, tata. ¿Nájahapuca ema Machicha ema Viya, apaesa nusuapahini? —macahepa.
37 Ema Jesús majicapapa:
—Nútiripara nuti pímahaquenehi, nuti péchajirunuhi.
38 Tacahe, ema achane tépuyucapa te mamirahu ema Jesús. Tásiha, máichapa:
—Nusuapavi, Tata —macahepa.
39 Ema Jesús máichavarepa:
—Núti tímitecanuhi te juca apaquehe, nímimatichayare ena máimatirahanahi eta yátupiqueneana máechajiriruvanahi ema Viya, apaesa náimatiequeneha. Eta juca tímicutijiricavahi nucaimairiricayarehi nácani púchuquianahi tayehe eta máechajiriruvanahi ema Viya. Nácanisera tímijachavanahi téchemarahiana, nímahaya te najacapapuca eta nímiturapi, tísapavanayarepuca eta nucaimairirisiravacayare. Téhesera vahi nacuisapava, tiápajupanavainapa eta napuchuquivayare. Étapa naviurevayarehi —macahepa.
40 Tacahe, ena fariséoana natiarihiqueneanahi te machacaya, eta nasamirahi, nayaserecapa:
—Píti pímijachahaviripapuca púchuquihavihi. ¡Váhira púchuquihavinahini! —nacahepa.
41 Ema Jesús majicapavacapa:
—¡Éti épiyacavahi púchuquihe! Taicha vahi evaraha esuapanuhini. Tásiha, tanasipa eta eviurevahi táichavenehi eta epecaturana. Te yátupinahipucaini esuapanuhini, tacuijahini taviuchahehini —máichavacapa.
10Ema Jesús tímicaecherachava eta majaneasirayare ena téhicanahi éma
1 Tacahe, ema Jesús máechajisihahi eta tajaneacasiva eta uvesa, máimicutichirahi eta macatiuchirahi ena téhicanahi éma. Ánipa macahe:
—Nutupiruva numetacahe: Mácani tijanearecahi eta uvesa, tétavicavahi eta máechapajirisirayarehi. Te yátiana, máimisiapayarehi te tapena, tásiha, máeratacapa eta tapajacura eta majaneasirahi, apaesa tájina tacuquichiravaina. Taicha nararihi ena tiámerahiana, ticaetemarahianavare. Navarahahi ticayumuruquianayarehi eta nasiapirayarehi te tapena eta uvesa, námechayarehi. 3 Émasera ema pástulero, te yáticarahi mavejiéquenehahi eta tapaja, máichuhahi eta táijareana eta uvesana. Eta máichuirahi, tiúchuchujicanapaipa táehicapaipa, taicha táimatiahuchahi ema pástulero. 4 Éma, máinapumirauchapaipa eta mayeheana uvesa. Táehimurihapaipa tamutu eta uvesana, taicha táimatihi eta mahu. 5 Váiparinehiséra táehicaimahi mácani apanaquene achane. Tavarahayarehi tijunaracana taicha vahi táimatiahuchahini ema apanaquene —máichapa ema Jesús.
6 Ema Jesús máimicutichinahi eta juca. Váhisera nácaicutiarahini éna eta máimitusiravacahi.
Ema Jesús ema yátupiquenehi tijaneacahavihi taicha máuriquenehi éma
7 Ema Jesús mápechavaca máimitucavaca. Ánipa macahe:
—Nutupiruva numetacahe: Núti nímicutijiricavahi tapajacurahi eta tapena eta uvesa te tanarasirarehi éta. 8 Tínapumirauchanuanahi ena tépiyacavana máestroana, váhisera máimitureanainahini ema Viya. Tiámerahianachucha éna, ticaetemarahiana. Váhisera táehicaimahi eta uvesana taicha vahi táimatiahuchahini éna. 9 Núti nujaneacavacahi ena nuchanerana, nucutihi eta tapena eta uvesa. Nácani ticasiñavana eta nuyehe, nucatiuchayarehi núti. Tájina náichavaimahi, tájinavare náechuriacaimahi. Néchavacahi núti.
10 Ema tiámerahi, tímitecahi éma tiámerecayare, ticaparecayare. Macaejanerepaicayareva. Nútisera tímitecanuhi níjaracayare eta náitaresiraya. Máitavacacayare eta náuricacarevayare nícha. 11 Énerichuvare núti yátupiquenehi eta nujaneasiravacahi ena nuchanerana, tacutihi eta majaneasiravacahi mácani achane eta mayeheana uvesa. Núti níjarareca eta nítaresira eta nucatiuchiravacahi. 12 Mácanisera tuparairucachucha, vahi macatiuchaimahi eta uvesa. Te máimahapa eta tinicarahi sárare, tijunayarehi. Vahi tipatsicavaimahi macatiucha eta uvesa, taicha vahi mayehenahini. Tacahe, eta tinicarahi ticamapuravainapa tacapacayare eta uvesa. Eta tacaitiruana, téjanerepaicanapa. 13 Ema maca achane tijunaya taicha vahi téñamavaimahi tayehe eta uvesa. Éma tímijachavahi majaneacavaca, étachuchasera macunehi eta mavacha.
14 Núti yátupiquenénu pastulérunu taicha tiúrihi eta nujaneasiravaca ena nuchanerana. Tímatinuhivare ema Tata, tacutihi eta nímatirahi núti éma. Énerichuvare tacahehi eta nímatiravacahi ena nuchanerana. Éna tímatinuanahivare. Eta néñamairavacahi, núti nímijararecavahi eta nítaresira náichavenehi éna. 16 Nararihivare ena apamuriana nuchanerana. Váhisera ánina nacavasa. Nucurujicavacayaresera, népanayareva. Tisuapanuanayareva namutu. Étanayaréichupa eta náumuriva. Nucarinenapa núti néchavaca.
17 Ema Tata, yátupihi eta máemunasiranu taicha nímijararecahi eta nítaresira náichavenehi ena nuchanerana. Nuchavayaresera nítareca. 18 Nájinanéni napamicanuhini eta nísapiravaya ticapacanuana. Níjararuvahi núti eta nacapasiranuya. Taicha nutuparahaichuhi me Tata núti néchinavayarehi. Níjararuvayare. Tásiha, nuchavayareva nítareca —máichavacapa.
19 Eta nasamirahi ena achaneana eta juca máechajiriruvanahi ema Jesús, típutsimuriavavacavarepa. 20 Natiarihihi ena ticatianacanahi. Nacahepa:
—¿Tájaha tacayema esuapa ema mara? Máurishi éma, mávahárupuca ema Váinaraji —nacahepa.
21 Énasera ena apamuriana, ánivare nacahe:
—Te yátupinahini mávaháruinahini ema Váinaraji, vahi macuratahahini macaimairirica ema púchuqui. Nájinavare mácuti eta máechajisira —nacahepa.
Ena tuparairucana vahi návarahahini najacapa ema Jesús
22 Te jena sácheanahi diciembrequenehi eta ticasarahimuhuana te Jerusalén, ena achaneana napiestachahi eta año táepaniravahi náetupirica eta Templo. 23 Ema Jesús matiarihihi te tajuhe eta te Templo te tayehe eta alar máepiyaruhi ema Reyni Salomón. 24 Te náimahapa ena ticatianacana, nachayacapa ema Jesús. Tásiha, náichapa:
—¿Tájaha tacayema pímipanererechahavihi? Pátupiruvapa pimetacahavi te yátupivihipuca pítiquenehi Cristo —náichapa.
25 Ema Jesús majicapavacapa:
—Cápachi numetacaheripahi. Vuíchahacaru esuapanu. Eta juca níchaqueneanahi ímahaqueneanahi tásihaqueneanahi me Tata, étaripara tímereuchanuhi. 26 Étisera váhiquene esuapanu. Taicha vahi étinahíni nuyehehenahini uvesa. 27 Eta nuyeheana uvesa tímatiahuchanuanahi éta. Núti apanavare nímativacahivare. Eta tacahe, téhicanuanahi. 28 Níjaracavacayaresera núti eta náitaresirayare máichecuaraquireyare. Váhiquene náimahahini eta náicuñayaréni. Nájinavare tiverejicanuanaimahi ena nujanearuanahi. 29 Taicha máijararunuanahi ema Tata. Éma, nájina ticachuriacainahini. Nájinavare tiratahaimahi tiverejicaimahi ena majanearuanahi. 30 Taicha núti émapa ema Tata vicuticacahi eta vítupajijiasiravavacahi —máichavacapa.
31 Tacahe, ena ticatianacana natanucapa eta márijahiana. Navarahapa natupisicayarehini ema Jesús. 32 Máichavacapasera éna:
—Ichapemurihi eta níchirahi eta táuriqueneana ímahaqueneanahi, máijararuanahi ema Tata. ¿Étaserapuca tiviuchanuhi eta evarairahi etupisicanu te márijahi?
33 Tacahe, najicapavarepa:
—Vahi étaparacaina eta píchirapuca jácani táuriqueneanahi. Eta tiviuchavihi pímijachiravahi machichavi ema Viya. Pítirichuhi vicutiquenehi achane. ¡Pítisera pímijachavaipahi Víyavi! —nacahepa.
34 Ema Jesús majicapavarepa:
—Eta ajureca te Salmo, vahi ímatiequenehahini eta táechajisiaherahi eta macayemaquenehi ema Viya: “Víyahehi nícha eti nunerejiruheanahi”. 35 Véchahi eta tacayemaquenehi eta ajureca, vahi tépiyahirahimahi. Taicha tamutu eta táechajiriruvana eta Sagrada Escritura táechajisihairahi eta juca máechajiriruvanahi ema Viya. Nácani nacatuparahahi me Viya, éma tímijarechavacahi “Víyanahi”. 36 Nútiripa puiti, nuvetijipa nímijarechacare “Viya” taicha émarichu ema Viya tinerejicanuhi, tivanecanuhi eta núcupaisiraya te juca apaquehe. 37 Núti nítaucharahi eta mavanairipiana ema Tata tivanecanuhi. Tásiha, tatuparacahe esuapanuvaneyarehi. Tayanapane vahi tisuapacarehi eta nímiturapiana eta eyehe, étapaseraini esuapahini eta tiáramicareana níchaqueneanahi. Étara tímereuchanuhi eta mávahásiranuhi ema Tata, návahásirahivare núti apanava éma —máichavacapa.
39 Tacahe, tiápechavanavarepa navaraha nacaratacayarehini ema Jesús, napresuchayarehini. Émasera tiúchucavanepa.
40 Tásiha, tiyanavarepa ema Jesús te tinapaica te apachara eta cajacure Jordán. Manasipanapa eta te avasarechicha Betábara te máicachasirisinehini ema Juan. 41 Camuriana ena achaneana tiyanaracanahi eta mayehe. Tásiha, nacahepa éna:
—Ema víyarahaini Juan, tayanapanehi tájina máimerecahini eta tiáramicareana, yátupihisera eta profetairahi éma, taicha tamutupa eta mametarapiana mayehe ema maca Jesús, vímaharipa puiti eta yátupiqueneanahi —nacahepa.
42 Tacahe, ánaqui camurianahi ena achaneana tisuapanahi ema Jesús, téhicanahivare.
11Eta máepenira ema Lázaro
1 Matiarihi ema achane ticaijare Lázaro. Éma, máemunacasarehi ema Jesús. Ticavasahi tayehe eta avasarechicha ticaijare Betania, návasahivare ena maparapenaveana, esu María ésupa esu Marta. Te jena sácheana, ticajumahi muraca ema achane. 2 (Esu suca María, ésuhi esu tisipapevachahi ema Jesús tayehe eta táijiyequenehi perfumeama. Suájapevachahivare te suchutimaca.) 3 Tacahe, ena náni apinana esenana ticaparapecacana náimivanerecapa, nametapanayarehi ema Jesús eta macajumairahi muraca ema Lázaro. 4 Te máechapa ema Jesús, macahepa:
—Eta juca jumare, vahi títaimahi ema Lázaro. Matuparahaichusera me Viya, mavarairahi nímereca eta máitupajijiasirava éma, nímeresirayareva eta nítupajijiasiravahi nuti Machicha, apaesa nacunachahavi ena achaneana —macahepa.
5 Jéhesare, ema Jesús yátupihi eta máemunasirahi ema Lázaro, énapa ena esenana maparapenaveana. 6 Váhisera mayanavanehini máimahapanahíni ema máemunacasare. Manasirichaha apinahi sache. 7 Tásiha, te apanapa sache, ema Jesús máichahavipa viti máimitureana:
—Viyana vichava te Judea.
8 Víti vijicapapa:
—Tata maestro, cáperichaha ena ticatianacavianahi navarahahi ticapacaviana. Tásiha, puiti pivarahaichaha piyanayare ánaqui nayehe —víchapa.
9 Ema Jesús máechajisihahi eta mavanecasivahi. Máichahavipa:
—Vahi táeñamavácarehini. Yátupi eta sache ticayehe doce hora. Te vipaica te sáchemuhu, vahi vicáyutetuímahi taicha vímairiricahi tayehe eta tijarahi. 10 Nácanisera tipaicanahi te yátimuhu, ticayuteterejianayarehi taicha vahi náimairiricahini. Ema Tata tijaneacanuhi núti taicha nítauchahi tamutu eta mavarahaqueneana. Vahi máisapahini jácani náichanuhini; tapaenumava máimaha tiuri —macahepa.
11 Tacahe, te táequenepa, macahevarepa:
—Ema vémunacasare Lázaro máenahi tímacahi. Nuyanayaresera nucajamipanayare.
12 Víti víchapa:
—Tata, te tímacahipuca éma, étapa táicutiarahi eta mativareraya —víchapa ema.
13 Víti vímijachaichucha yátupihi tímaca. Tásiha, ema Jesús matupirupa timetacahavihi:
—Tépenaipa ema Lázaro. 15 Núrisamuresera eta májinanuirahi eta ánaqui. Tiúripanaya eta eyehe taicha ímahaya eta níchaqueneyare apaesa esuapanu. Puiti viyanaya vímahapanayare —macahepa.
16 Tacahe, ema vichamuri Tomás máichahavipa viti machamuriana:
—Viyana víti apanavare. Te nacapacapuca éma, nacapacahavirineva víti apanava —máichahavipa ema Tomás. (Tatiarihivare eta máchucarapi Chame.)
Ema Jesús, ema téchahi eta macaechepusirayare ena náepenaqueneana, máimichavayare macaitareca
17 Tiuri, viyanapa vicaijuhe eta avasarechicha Betania. (Eta Betania tachacayahi eta Jerusalén, apina kilómetro y medio eta tayerehivahi.) Tásiha, te viánehipaipa, timetacahavianapa cuátroripa sache eta náecarairahi ema Lázaroini. 19 Camurianahichahasera ena achaneana te napena ena maparapenaveana, esu Marta ésupa esu María. Nacamitisiripanahi apaesa vahi nacuiyaharacavaicha ena apinana. 20 Tacahe, te suéchapa esu Marta eta máitecapirayarehi ema Jesús, tiyanapa suácapahi. Ésusera esu María sunasirichuhi te tajuhe eta peti. 21 Te suéchajicapa esu Marta ema Jesús, sumetacapa eta máepenirahi ema suparapeini. Tásiha, suíchapa:
—Tátachicha, te pitiarihinahini eta ani, vahi ñicuepenahini eñi nuparapeini. 22 Váhisera néñamava. Nucasiñavihi eta piyehe. Pímahainepa píti eta pícharacaya eta piyaseasirayare eñi Viya —suíchapa.
23 Ema Jesús majicapapa:
—Tiuri eta péñamirahi ema piparape. Váhisera picupica. Tichavayare títareca te pimirahu —máichapa.
24 Esu Marta suíchavarepa:
—Yátupi, Tata, néchahi eta ñichavirayare títareca te táitecapapa eta sácheyare náechepusiraya ena náepenaqueneana —sucahepa.
25 Ema Jesús máichavarepa:
—Jéhevare núti, nucaitarerahi nácani nucaechepureanaya. Táitusiava numetacavi: Nácani tisuapanuanayare, tayanapanepuca náepena, nucaitarecayaresera núti. 26 Ene ecaheyare éti éhicanuanahi, tayanapanepuca épenayare, nútisera nucaitarecaheyare. Tásiha, tájinapa tímiapechaimahi épenahini. ¿Pisuapanupuca eta níchiravihi? —máichapa.
27 Ésu sujicapapa:
—Nusuapavi, Tata. Pítira yátupiquenévihi Cristo, Ñichichavi eñi Viya. Pítiripa piti vicuchapaquenévihi píteruyarehi te juca apaquehe —suíchapa.
Ema Jesús tíyaha te tachacaya eta máecari ema Lázaro
28 Te títapiricapa eta suéchajisirahi esu Marta mayehe ema Jesús, tiyanapa suíchuhapanahi esu suparape María. Sujajaicapa, ani tacahehi eta suíchirahi:
—Eñi Maestro ñirarihi eta ani. Ñicavanairipi piyanayaréji —suíchapa.
29 Te susamapa esu María eta matiarihirahi ema Jesús, téchepurucavanepa. Tiyanavarepa suácapahi. 30 Taicha ema Jesús vuíchaha máitecapahini te napena. Manasirichuhi eta te suácapinehi esu Marta. 31 Eta náimairahi ena suchimarana eta suéchepusirahi súchusirahi esu María, tiyananapa náehiequenehahi. Náimijachahi éna tiyanayarehi ésu te máecari ema suparapeini, tíyahapanayarehi.
32 Tacahe, te suítecapauchapa ema Jesús, esu María sutupirupa tépuyucahi te máivapechacaya. Tásiha, suíchapa:
—Tátachicha, te pitiarihinahini eta ani vahi ñicuepenahini eñi nuparapeini —suíchapa.
33 Tásiha, tíyahapa esu María, énapa ena téhicanapahi ésu. Eta máimairahi ema Jesús eta náiyairahi, ticatisamurevavarepa éma apanavare. Tíyahavarepa. Tásiha, mayaserecapa:
—¿Táviha écarihahi? —máichapa.
Ena najicapapa:
—Yare, Tata, pímaha.
36 Tacahe, ena natiarihiqueneana eta náimairahi eta máiyairahi ema Jesús, téchajicacanapa:
—Piáha. Tíyahavaréra éma apanava. Tétavicavahipucáji eta máemunasirahi —nacahepa.
37 Ena apamuriana, ánivare nacahe:
—Ema maca ticaimairiricahi ema púchuqui. ¿Tájahapuca vahi macanaracahini ema Lázaroinisami, apaesa vahi macuepenahini? —nacahepa.
Eta máechepusira ema Lázaro te máecari
38 Tacahe, ichape eta macatisamurevairahi ema Jesús. Mapauchapa eta ecari nasecajueruhi te mari. Tatiarihivare eta márime tajihajacahi eta tapajacura eta ecari. 39 Tacahe, ema Jesús mavanecavacapa:
—Ecaerajica eta jara tachujihi eta máecari.
Ésusera esu Marta suíchapa:
—Tata, németeaca tijecheripa jácani taicha cuátrorípahi sache eta ñépenirahi —sucahepa.
40 Ema Jesús máichavarepa:
—Cápachi numetacavipa, te pisuapanu yátupina, pímahayare eta macunachacarevahi ema Viya taicha nímerecaya eta tamutuirahi marataha —máichapa.
41 Tacahe, nacaerajicapa eta márime. Tásiha, ema Jesús máesenicapa te anuma, tiyujaracanumapa:
—Tata, nuhasulupayachavi eta pisamiranuhi. 42 Váhiquene péñauchanu eta jácani nuyasearuviana. Puiti nuyaseacavi eta pítupajijiásirava, apaesa náimaha ena nani achaneana natiarihiqueneanahi, apaesa nacunachavi. Náechavare eta pítirahi pivanecanu —macahepa éma.
43 Te títapiricapa eta mayujarasirahi, máimararacapa eta ecari. Tipiaracapa muraca, ánipa macahe:
—Lázaro, péchepuca eta te jara piávihahi. Yare, piúchuca —máichapa.
44 Tacahe, ema máepenaquenénihi tiúchucapa. Mámapaichuhi eta máyuruhanahi étapa eta máepacamirahi. Tásiha, ema Jesús mavanecavacapa naveruruaca eta máyuruhanahi, apaesa tiyanayarepa te peti.
Ena tuparairucana napanerechapa nacaratacayarehi ema Jesús
(Mt 26.1-5; Mr 14.1-2; Lc 22.1-2)
45 Tacahe, ena suchimaranahi esu María, eta náimairahi eta juca máichaquenehi ema Jesús, camurianarinehi ena tisuapanahi éma. 46 Natiarihisera ena apamuriana tiyananapa nayehe ena fariséoana ticatianacahahi ema Jesús. Eta namaurisirahi eta juca, tiyanana nametapanavaca ena tuparairucana. 47 Tacahe, ena tuparairucana náimichuhapa namutu ena juéseana, ticurujicacanapa. Tásiha, nacahepa:
—¿Tájaha vícharacavayare, tátanaveana? Ema maena achane Jesús, tétavicavahi eta máitupajijiásiravahi máichahi eta tiáramicareana. 48 Vahi táuricahini vísapahini máimiyanavahini máitarecahini, machu námuturiana náehica ena achaneana, masapihainapapuca nasuapayare éma. Machu ena aquenucana romanoana náimijachinapapuca tatiarihiyare eta tíñepiyare. Tisemanainapapuca. Nárajapainapapuca eta ani. Náquipaisinahavinapapuca eta viávasa. Nasapihainapapuca tiverejicahavianayare eta viávacureanahi —nacahepa.
49 Matiarihihi ema achane ticaijarehi Caifás. Émahi ema ichapequenehi tiyujaracarahi te jena áñohi. Tacahe, máichavacapa éna:
—Éti vahi ímatiequeneha eta víchararacavayare. 50 Németeaca núti tiúripana máepena ema émanaina achane mavachareca eta náitaresiraina namutu ena apamuriana achaneana —máichavacapa.
51 Eta juca máechajiriruvahi ema Caifás, váhinéni étainahini táichahini eta máechemaraivahíni éma. Étahi eta émairahi ema ichapequenehi tiyujaracarahi te jena áñohi. Manacasamureruichuhi ema Viya eta máechajisihahi eta máepenirayare ema Jesús náichavene ena israelítana. 52 Étasera juca máepenirayarehi ema Jesús, mavacharecainapa eta naviurevahi namutu nácani machaneranayarehi ema Viya te apanapanenequeneana avasareana. Vahi tácarichuhini eta naviurevana ena israelítana. Taicha te táequenénapa, mavarahahi macurujimurihayarehi, étamurianayarehi namutu éna.
53 Tacahe, tacutipa eta napanereruhi ena tuparairucana eta nacapasirayare ema Jesús. 54 Eta tacahe, ema Jesús vaipa máimerecavahini eta te Jerusalén. Majunijicapa eta Judea. Tiyanapa eta te mávapahi apaquehe tachacaya eta avasare ticaijare Efraín. Manasipanapa ánaqui, vítipa viti máimitureana.
55 Tacahe, semanayare eta Pascua, vipiestara viti israelítana. Namutu ena achaneana tiávihana te apanana avasareana tiyanaracanapa tayehe eta Jerusalén. Tisipahacavanayarehi taicha náimijachahi ani tacahehi tacuija nacuquichiravaina eta náimeresiravayare me Viya. 56 Tacahe, ena achaneana nacunepaipahi te Jerusalén ema Jesús. Eta návihairahi te Templo, téchajiricacanaripa. Ánipa nacahe:
—¿Tájaha ecayema? ¿Títecayarepucáji ema Jesús puiti juca piéstaya? —nacahepa.
57 Énaripa ena tuparairucana tivanerecanapa ena ticuneanayare ema Jesús. Te matiarihinapuca, nametapanayarepa ena tuparairucana. Tásiha, éna náimicaratacayarepa.
12Esu María susipapevacha ema Jesús te perfumeama
(Mt 26.6-13; Mr 14.3-9)
1 Séisirinehi sache eta piéstayarehi eta Pascua. Tichavavarepa ema Jesús tayehe eta avasarechicha Betania, mávasahi ema Lázaro, ema macaechepurehi te máecari. Tacahe, ena máemunacasareana tiúrisamureanarinehi eta náimairahi eta máitecapirahi ema Jesús eta nayehe. 2 Ticacherujianapa náenicayarehi. Ema Lázaro macachanehi te mesa eta nanisirahi. Esu Marta téchapajiricavacahi. 3 Tacahe, esu María suámapaipa eta táijiyequene perfumeama te bótechicha. (Te navírare eta juca perfumeama te nasucure ticaijare nardo.) Tétavicavahi eta tasivachavahi. Ticutiamacacahi te botella eta tasiamavahi. Tacahe, suépusapevachapa ema Jesús, suájapevachapa te suchutimaca. Enevanerine táinicajuecha eta peti eta táijiyevahi. 4 Matiarihihi ema vichamuri Júlasi. Ema maca émarichu tíjararecayarehi ema Jesús. Témechajicavapa éma:
5 —¿Tájaha tacayema váhivaréyapa tacaijararecasihini eta juca tasivachaquenehi perfumeama? Vivehahini eta camuriquene plata, tásiha, vímicatasihahini ena páureana —macahepa.
6 Ema maca Júlasi, vahi étainahini eta majapanuirainahini ena páureana. Étachuchanéni mavarairahi mayumuruca eta plata, taicha ema tiámerahihi. Títecapa émarichuhivare tiúnarecarahi eta plata. 7 Tacahe, ema Jesús máichapa:
—Pésamirica esu suca esena. Suíchachaha ésu eta suvarahaquene taicha nícumunuichuhi eta juca tayeheyarehi eta nécari. 8 Ena páureana, tamutuchucha sácheana eta ecachaneravacayare éna. Te jácani ávarahapapuca ímicatacayare, nararihi ena ticamunuana. Nútisera vahi nánasiquenémahi eta eyehe —macahepa.
Ema Lázaro, navarahavare nacapaca
9 Tacahe, camuriana ena tisamairiricanahi eta matiarihirahi ema Jesús te Betania. Tiyananapa náimahapanayarehi. Énerichuvare náimahapanayarehiva ema Lázaro, ema máechepurehi te máecari. 10 Tacahe, ena tuparairucana napanerechavarepa nacapacayarehi ema Lázaro. 11 Taicha émavenehi tíchahi eta nasuapiraipahi ema Jesús ena camuriqueneana achaneana. Vaipa nasuapahini eta navanairipiana ena tuparairucana.
Títecapapa ema Jesús te Jerusalén
(Mt 21.1-11; Mr 11.1-11; Lc 19.28-40)
12 Te apanapa sache, ena nani achaneana táimiyanaqueneanahi eta piéstayarehi eta Pascua, nasamairiricapa eta máitecapirayarehi ema Jesús tayehe eta avasare. 13 Tiúrisamureanarinehi. Eta náurisamurevahi, navehapa eta tajuru eta cáchipaca. Tiyananapa nácapahi éma. Eta napiarasirapahi, ánipa nacahe:
—¡Yare, Tata! ¡Piti yátupiquenévihi rey viyehe viti israelítana! ¡Asulupaya! ¡Piti vanáirucaquenévihi me Viya! ¡Ichape eta vicunachiravi piti! ¡Viva ema Viáquenu! ¡Viva! —nacahepa.
14 Ema Jesús ticaperapahi eta burricu eta masiapirahi, taicha ene tacahehi eta táechajiriruvahi eta Sagrada Escritura: 15 “Eti ecavasanahi te Jerusalén, vaipa ecupica, taicha márajapa ema eyeheyare Rey. Tímaticareyarehi éma, ticaperayare eta burricuchicha. Mámapahi eta iúritaresirayare” tacahehi eta Sagrada Escritura.
16 Eta juca ajureca eta vimacaicutiaraquenehi viti máimitureana. Tapaenumava te máechepucapa ema Jesús, vicaicutiarahi eta tacayemahi eta Sagrada Escritura, táechajisihairahi éma, étapa eta tamutu eta apamuriana máichararacavanahi.
17 Tiuri puiti, ena apamuriana achaneana tímararacanaripa ema Jesús eta macaechepusirahi ema Lázaro te máecari, náechajisihaipahi éna eta náimahaquenehi. 18 Eta tacahe, camuriqueneanahi ena achaneana tiyananahi nácapahi éma, taicha navarahahi náimati ema tíchahi eta tiáramicare. 19 Tásiha, eta náimairahi ena fariséoana eta camurianairahi ena tiácapanahi, náichacacapa:
—¡Váhichara víturucaimahi taicha tétavicavahi eta nasimutuvahi ena téhicanahi éma!
Ena apavasaqueneana navarahavare náimati ema Jesús
20 Natiarihivare ena apamuriana achaneana apajuecuruhana tayehe eta Jerusalén. Énerichuhi éna tímitecanahi tiyujarapananahi te jena piéstairahi. 21 Tiyananapa napauchahi ema vichamuri Felipe. Ánipa tacahe eta nayaseasirahi:
—Tata, víti apanava vivaraha vímati ema Jesús —nacahepa.
22 Tacahe, ema Felipe tiyanapa mametacahi ema Andrés. Tásiha, ena apinana tiyananapa nametapanahi ema Jesús. 23 Tásiha, ema Jesús máichavacapa:
—Jéhevare puiti, tiánehipa eta népeniraya nuti Manerejirunuhi ema Viya. Nápechavayaresera nítareca, apaesa nucunachacareyare eyehe. 24 Nutupiruva numetacahe: Te vahi vicuevaca eta evaraqui te apaquehe, vahi téjapacaimahi. Tanasiyareichuhi eta tasimutuva eta evaraqui. Téhesera vévacahi, tétavicavaya eta táejapasiraya. 25 Nácani téñamavanahi eta náitaresira, tiávamirahuana eta náehisiranu, énajivayare ticamitiequenehavanayare eta náitaresira. Nácani tíjaracavanayare eta náehisiranuyare, tájinavare vahi náeñamavahini eta náitaresira te juca apaquehe, tiúchucuhanayare éna. Máichecuaraquireyare eta náitaresirayare. 26 Énerichuvare nácani tivarahanayare ticaemataneacanuana, tacamunu tímerecavanayare yátupi eta náehisiranuhi. Tásiha, núti nucaejacavacayare éna te néjasihayare núti. Ena nani, tétavicavayare eta macunachirayare ema Tata.
Ema Jesús tímereuchava eta máepeniraya
27 Ema Jesús táimipanererecahi eta máepenirayare. Ánipa macahehi eta máechajiriruvahi:
—Tiánehinapa eta népeniraya. ¡Ichape eta nupisirahi! ¿Tiúripuca nuyaseaca ema Tata macatiuchanuini apaesa vahi nucucatajivaini? ¡Váhiquene nuyaseacaimahi, taicha núti tímitecanuhi te juca apaquehe eta népeninavacaya ena achaneana!
28 Tacahe, macahevarepa:
—Tata, pímereca eta pítupajijiásirava apaesa nacunachavi ena achaneana —macahepa.
Tásiha, tíjahúchavapa nasamahi eta mahu ema Viya te anuma. Ánipa macahe:
—Nímerecaripa eta nítupajijiásiravahi. Jéhesare, nápechavayareva nímerecayare —macahepa.
29 Tacahe, ena achaneana natiarihiqueneanahi nasamahi eta máechajisirahi ema Viya. Váhisera nácaicutiarahini, náimijachaichucha tirureca. Tásiha, ena apamuriana, ángelepuca éma téchajicahi nacahevare.
30 Ema Jesús máichavacapa:
—Vahi nútivenéna eta juca esamaquenehi. Ema Tata tímisamahehi, mavarairahi esuapayare. 31 Achichu juca sácheanayare, ticapacanuanainapa ena achaneana téhicanahi ema Váinaraji. Eta nacapasiranuya, tacaviureyare namutu ena achaneana te juca apaquehe eta náicuñayare. Eta népenirayare nuvachachainapa eta nuratahairaya nucuchucuhavaca nácani ticasiñavanahi nuyehe. Téquecavanainapa eta nuyehe ena machaneranainihi ema Váinaraji. 32 Eta tacahe, te nacatupihanupa te anuquehe te crusu, te nacaicutiarapa ena achaneana apanapanenejiana eta nasamairirisiraya, énajivainapa tipauchanuanaya téhicanuanainapa —máichavacapa.
33 Eta juca máichiravacahi ema Jesús, mavarahahi nacaicutiarayarehi eta táichararacavayarehi eta máepenira. 34 Tacahe, ena achaneana tisamararacanahi najicapapa éma:
—¿Tájahasica tacayema eta péchajisihahi eta pépeniraya te crusu? Viti vímijachaipahi pítiripa ema Cristo, piti Manerejiruvihi ema Viya. Víti visamahi eta Sagrada Escritura te náechajicuha máichecuaraquireyarehi eta máitaresiraya ema Cristo. Vahi vicaicutiarahini —náichapa.
35 Ema Jesús máichavacapa:
—Ecamapurava esamararacanu mapurare nutiarihichaha eta eyehe. Numicauchahechaha taicha ánipirine eta juca ímairanuyare apaesa vahi ecucayutete tayehe eta timapicu. Taicha nácani tájinahi náechaquenénahi, ticayutetuanayare. 36 Esuapanu eta juca numicauchaherichaha apaesa ímiturecaya éti apanava, iámayare eta juca tajarahiquene —máichapa.
Te títapiricapa ema Jesús eta máichiravacahi, tiyanapa majunijimurihapa. Vaipa máimerecavahini eta nayehe.
Tétavicava eta namuracasamurevanahi ena ticavasanahi te Jerusalén
37 Ichapemurihi eta náimairahi ena ticavasanahi te Jerusalén eta tiáramicareana máichaqueneanahi ema Jesús, váhiquenesera nasuapahini éna. 38 Étahisera tacahehi títauchavayarehi eta májuchaqueneanahi te ajureca ema profetaini Isaías tayehe eta tamuracavahi eta namasuapirayare. Ani tacahehi eta táechajiriruvahi: “Tata Viáquenu, nájina ticaicutiaranaina eta péchajiriruvanahi vímiturapianahi víti. Píti pímerecaripahi eta pítupajijiasiravahi, váhiquenesera nasuapavihini”.
Énerichuvare ani tacahehi eta májuchaqueneanahi ema Isaías: 40 “Ema Viya, eta máimairahi eta namuracasamurevanahi, máisapahi tiápajucava eta namasuapajirairavahi, tímicutijiricavahi púchuquiana éna. Váhiquene tétupirisamurechavanaimahi. Váhivare navarahaimahi nacasiñavahini me Viya, apaesa macanaracavacahini” tacahehi eta májuchaquenehi ema víyarahaini Isaías. 41 (Ema profetaini Isaías, tiáramecahi eta máimairahi te mavapure eta táetavisiraya eta majaraiva ema Cristo, étapa eta masantuvahi eta te máejasihahi.)
42 Nararihihisera ena aquenucarahana tinerejicavanaripahi ena tisuapanahi. Váhisera návarahahini náimerecavahini eta náehisirahi, napisirahi nacaquijihini eta te návacureana. 43 Taicha étachucha náuricahi eta nacunachacarevahi nayehe ena nachamuriana, ena fariséona. Tasapihaichucha náepuruhi eta nacunachacarevayarehini me Viya.
Tímicuñarahi te vahi visuapa eta máechajiriruvana ema Jesús
44 Ema Jesús tijaranupa eta máechajisiravacahi ena achaneana. Máichavacapa:
—Nácani navarahahi tisuapanuana, tímaticareanaripa eta nasuapirahivare ema Tata, ema tivanecanuhi. 45 Tacutiquene nácani tímatinuanahi eta nímiturapiana, náimatipahivare eta mapanereruana ema Tata. 46 Taicha núti yátupiquenénuhi eta numicauchiravacahi ena téhicanuanahi te juca apaquehe. Váipasera tavehaimahi eta timapicu. 47 Tacutiquene núti, vahi étaina táimitecanuhini te juca apaquehe eta nícuñacahehini eti achaneana. Eta tímitecanuhi, nucuchucuhaheyarehi. Nácanisera nasamairiricaripahinénipuca eta néchajiriruvana, váhisera nasuapanuhini, nasapiha tépurunuanahi, muracayarehi eta náicuñayare. Eta náepuruirahi eta néchajiriruvana, étaripa tiviuchavacainapa te jena sácheyare nacayaseserehipa te mamirahu ema Viya. 49 Taicha vahi nútijiriruvainahini eta nímituresirahi. Ema Tata tivanecanuhi, éma tíjaracanuhi eta nímiturapianayarehi. 50 Eta tacahe, numetacahehi puiti tamutu eta numetacasivanahi. Vahi nuhapapicaimahi, taicha nímatihi tacaitarecayarehi nácani tisuapanahi eta máimiturapiana ema Tata —macahepa.
13Ema Jesús, masipapevachavacapa ena máimitureana
1 Tiuri, te jena sácheanahi tamirahupaipahi eta Pascua, ema Jesús máecharipa táitecapauchayarepa eta majunijisirayarehi eta juca apaquehe. Tiyanayarepa mayehe ema Maiya. Tétavicavahi eta máemunasirahavihi viti máimitureana. 2 Jéhesare ema Júlasi, máimipanerecharipa ema Váinaraji eta máijararesirayarehi ema Jesús. Émasera ema Jesús, máecharipa eta machavirayarepa mayehe ema Maiya taicha eta másinehi. Émarichuhi ema Maiya tíjaracahi eta tamutuirayarehi máituruequeneha. Tacahe, te jena yati, eta máenisirahavihi viti máimitureana, téchepucapa ema Jesús. Tivejamuhiacavapa eta mamuiriha. Tiáyuruñequechavapa te mayehe paño. 5 Tásiha, majucuhapa eta une te bañadora. Tépanavapa tisipapevachahavihi eta vívapeana viti máimitureana. Mavehavarepa eta paño, tiájapevachahavipa.
6 Tásiha, te macapayacapa ema Pedro, éma vahi máisapavahini eta masipapevachira eta máivape. Máichapa:
—Tata maestro, vahi táurica eta pisipapevachiranuhini núti —macahepa.
7 Tásiha, ema Jesús majicapapa:
—Páuresamivihi píti. Vuíchaha picaicutiarahini eta tacayemaqueneanahi eta juca. Achichuinapasera picaicutiarainapa.
8 Ema Pedro máichavarepa:
—Nútisera, vahi pisipapevachanuimahi.
Ema Jesús máichavarepa:
—Te vahi nucusipapevachavi, vaipa pítiparacaimahi eta nuyehe.
9 Tacahe, ema Pedro máichapa:
—Tata, vahi tácarichuimahi pisipaca eta nívapeana. Énerichuvare eta nuvahuana étapa juca nuchuti.
10 Tásiha, máichavarepa ema Jesús:
—Nácani nacaviravahi vahi tácamesaimahi tiápechavana ticasipana. Tacarichu ticasipayarehi eta náivapeana. Éti, epachihavacaripa; váhisera ámutuhini epachihahini —máichapa.
11 Ema Jesús máichahavihi eta juca vahi vámutuhini vipachihahini taicha máimatihi ema tíjararecayarehi.
12 Te títavapa eta masipapevachirahavihi, ticamuirihavarepa eta mamuiriha. Tásiha, téjacapa te mesa. Máichahavipa:
—¿Ímatiequenehapuca éti eta juca níchirahehi? 13 Eti ímijarechanu “Tata Maestro”. Étupicahisera, taicha yátupiquenénuhi eta numaestruvahi. 14 Eta níchirahehi núti emaestro nusipapevachirahehi, ene ecaheyare éti eta ítaresiraya. Esipapevachacacayare eta ívapeana. 15 Éhicayare eta juca níchaquenehi. Étayareichu eta nímitusirahehi. 16 Nutupiruva numetacahe: Ema musu vahi macachuricaimahi ema máquenu. Émaripa ema vanairucahi váhivare macachuricaimahi ema tivanecahi. 17 Te yátupina ecaravahuinapa eta juca nímiturapiana, tájina íchiravaimahi. Ecunachacareyareva eta ítauchiraya tamutu.
18 Néchahinéni núti vahi ámutuhini esuapanu. Nímatihehivare eti yátupiqueneana nunerejiruanahi. Títauchavayarehisera eta táechajiriruvahi eta Sagrada Escritura, ani tacahehi: “Ema néniruasahi, masapihahi ticatianacanuhi”. 19 Puiti nucainapucava numetacahe apaesa te táitauchavapa eta juca numetarapi, ímatinuinapa nuti yátupiquenénuhi Cristo. 20 Nutupiruva numetacahe: Nácani tijacapaheanayare éti nuvaneruana, ticaecheranahi eta najacapiranuhi núti apana. Énerichuvare, najacapahivare ema Tata Nucaiya quene.
Ema Jesús máechajisiha eta máijararesirayare ema Júlasi
(Mt 26.20-25; Mr 14.17-21; Lc 22.21-23)
21 Te títapiricapa eta máichirahavihi ema Jesús, téñamavaipa te masamure eta máijararesirayarehi ema émana vichamurihi. Tacahe, matupiruvapa máichahavihi:
—Nutupiruva numetacahe: Mararihi ani te etaracu ema tíjararecanuyare —macahepa.
22 Tacahe, viáramecarinehi eta máichirahavihi. Véseniuquijiricacapa. Vahi vímatihini nájahahipuca ema máichaquenehi. 23 Nutiarihisera nuti nachamuri máemunarupananuhi ema Jesús. Nucachacayahi éma eta véjasirahi te mesa. 24 Tacahe, ema Pedro tiúmatsiuquichanupa nuyaserecahini nájahahipuca ema máichaquenehi ema Jesús. 25 Tásiha, núti nujajaicapa ema Jesús:
—Tata, ¿nájahasica ema píchahi?
26 Tásiha, tijicapanupa:
—Nuyuvetumecaya eta pan, néchipaejicaya. Ema níjararuyare, émara ema tíjararecanuyare —macahepa.
Tacahe, máechipaejicapa eta pan, máijaracapa ema Júlasi. 27 Jéhesaréinehi, ema Váinaraji enevanepa mávahácahi éma. Tásiha, ema Jesús máichavanepa:
—Júlasi, eta juca pipanereruhi, táitauchavavanepa puítinaichu —máichapa.
28 Váhisera vácaicutiarahini eta juca máichirahi ema Jesús ema Júlasi. 29 Vímijachahichucha eta mavacharesirayarehivare eta tinicacare tayeheyare eta piesta, mácajihivarepucaini ena páureana, taicha émahi técha eta tarera máunasirarehi eta plata eta matesorerovahi. 30 Te títanesipa ema Júlasi eta manisirahi eta pan, tiyanapa tiúchucahi. Tijunijicahavipa te jena yátiquenehi.
Ema Jesús macavanairipipa eta vémunasiracacayare
31 Eta máuchusiraipa ema Júlasi eta viyehe, ema Jesús máichahavipa:
—Títecapapa puiti eta táitauchiravayare ímahainapa éti eta máitupajijiasirava ema Viya étapa eta nítupajijiasiravayare núti Manerejirunuhi éma. Éti ecunachahavinapa. 32 Nímerecainapa eta máitupajijiasiravahi ema Tata, ema apana máimerecayareva eta nítupajijiasiravahi nuti Machicha. Puiti juca sácheanayare títauchavainapa. 33 Nuchichanaveana, ánipirine eta juca ecachaneranuyare. Tásiha, nuyanainapa. Éti, etanucanuinapa; vuíchahasera ítujicavaimahi ecapayacanu. Étarichuhi eta numetarapihi nayehe ena ticatianacanuana eta níchiravacahi vahi títujicavanaimahi ticapayacanuana. 34 Puiti nunaquicayare eta juca arairu nuvanairipi eta eyehe. Émunacacayarehi ena echamuriana. Ecutinuyarehi eta némunasiráhehi núti. Ene ecaheyare éti apanavare. 35 Te yátupina émunacaca, eta tímatiacaheanayare ena achaneana étirahi eti nímitureanahi —máichahavipa.
Ema Jesús máimereucha ema Pedro eta máepiyasiravaya vahi máimati ema Jesús
(Mt 26.31-35; Mr 14.27-31; Lc 22.31-34)
36 Tásiha, ema Pedro mayaserecapa:
—Tata Maestro, ¿távihainapa picaijuheya?
Ema Jesús majicapavarepa:
—Eta nucaijuheya puiti, éti vuíchaha ítujicavaimahi éhicanu. Ecapayacanuyaresera. Váhivare ánasimahi éti. Vuíchahasera tíjahúchavaimahi —máichapa.
37 Ema Pedro majicapavarepa:
—¿Tájaha tacuichavaini vahi nucuratahahini néhicavi, Tata? Núti níjaracava népena píchavenénahi píti —máichapa.
38 Tacahe, ema Jesús máichapa:
—Píti, pímijachavapuca píjaracava pépena eta picatiuchiranuya. Numetacavisera: Puiti juca yati, te tamirahuinarichaha eta táechajisiraya eta varayu te tijararahi, píti mapaheyare pépiyacavayare vahi pímatinu, eta picatiuchiravayarehi píti —máichapa.
14Ema Jesús, jéhevare éma téhicacare eta vítecapiraya me Viya
1 Vahi ecueñamava éti. Ácasiñava eta me Viya; ácasiñavavare eta nuyehe. 2 Taicha ánaqui te mávasa ema Tata, camuri eta tiáviravacare iávihayare éti, taicha ícuchihi éti. Tacahe, tatuparacahi nuyanayare nétupiricayare eta iávihayare. 3 Te táuripa eta iávihayare, nútijapainavarepa nuchavainapa népanahénapa apaesa ácachanenu éti tayehe eta návihayare núti. 4 Eti ímatiripa eta nucaijuheya. Ímatipahivare eta achene nuyanihayare.
5 Tásiha, ema Tomás majicapapa:
—Tata, váhira vímati távihapuca eta picaijuheyare; váhivare vímati eta achene piyanihayare —macahepa.
6 Ema Jesús majicapavarepa:
—Nútira néhicacare. Nútirichuva nuti yátupiquenénuhi. Nútivare nucaitarerahi, nájina apanaina ácasiñaimahi eta ítecapirayare me Tata. 7 Eta ímatiranuipa núti, ímatiripahivare ema Tata, taicha ímahanuripa puiti eta juca nucachanérahehi —macahepa.
8 Ema Felipe máichapa:
—Tata, pímechahavipaini ema Viya apaesa viúrisamurepaini eta vímatirainahini.
9 Ema Jesús majicapavarepa:
—Ánaquiaparipa eta picachaneranuhi, piti Felipe, vuíchahacaruvare pímatinu. Eti ímahanuripahi, ímatinuipavare yátupihi. Tímicutijiricavaipahi émainahini ímararacahini ema Tata. ¿Tájaha tacayema pivarahaichahavare nímechavi ema Tata? 10 ¿Váhipuca pisuapanuhi eta mávahásiranuhi ema Tata, tásiha, étapa eta návahásirahivare núti apanava? Eta juca nucayemaqueneanahi, vahi nuvehaqueneanaina te nuchuti. Étara eta mávahásiranuhi ema Tata, títauchavahi eta mavarahaqueneanahi. 11 Esuapanu eta návahásirahi núti ema Tata, étapa eta mávahásiranuhivare éma. Te vuíchahapuca esuapanuhini eta numetarapi, étavanerécainaséra esuapa eta tiáramicareanahi níchaqueneanahi. 12 Nutupiruva numetacahe: Nuyanainapa eta me Tata. Eta tacahe, éti yátupi eta esuapiranuhi, nítsivahe éti. Níjaracahe eta eratahairaya ecuchuca eta tiáramicareana, ecutinuyare. Níjaracahevare eta eratahairaya ímitupirucha eta náchanevana ena achaneana. Jéhesare, eta juca tiápajupanavayare eta tacunachacareva tayehe eta tiáramicareana íchaqueneanayare. 13 Núti níjaracaheyareva tamutu jácani eyasearunuanayare te níjare, taicha nuvaraha ichape eta ecunachirayare ema Tata.
Ema Jesús macametarapi eta máucupaisiraya ema Espíritu Santo
15 Eta esuapiranuhi tímereuchaheya eta yátupirahi eta émunasiranuhi. 16 Tásiha, núti nuyaseacainapa ema Tata máevataca ema Espíritu Santo. Éma, tímicatacaheyare, ticurisamurechaheyareva. Yátupiquenevare eta mávahásiraheyare eta ítaresirayare. Vahi tínajiacahémahi. 17 Éma, tímitucaheyare, máitametacayare tamutu eta yátupiqueneanahi tásihaqueneana eta me Tata. Énasera ena achaneana, vahi ticaijaracasianaimahi, taicha vahi návarahahini najacapahini éma. Eta namaratahairahi náimaha éma, náimijachahi vahi máimaticarehíni éma. Étisera ímatiyare éma, taicha máitavacacayare eta mávahásiraheyare. 18 Núti, váhivare nujunijiacahémahi. Nuchavayare eyehe, ecachanenuyareva. 19 Puiti juca sácheanayare, ena achaneana vaipa tímahanuanaimahi. Étisera ímahanuparacaya, taicha nuchavayarehi nítareca. Éti apanavare ítarecayareva nícha núti. 20 Te nuchavapa nítareca, échavainapa éti eta mávahásiranuhi ema Tata, échavainavarepa eta návahásirahevare núti, éti apana iávahácanuhivare. 21 Nácani náimatiyare eta nuvanairipiana, náitauchayareva, éta tímicaecherachayare eta yátupihi eta náemunasiranuhi. Tásiha, ichapeyare eta namunavayare me Tata táichavenénahi eta náemunasiranuhi. Núti apanavare ichapeyareva eta némunasiravacayare. Tásiha, nímerecavayareva nayehe —macahepa.
22 Ema Tadeo máichapa:
—¿Táicharacavayare, Tata, eta vicarichuirayare pímerecava eta viyehe; tásiha, ena apamuriana achaneana, vaipa tímahavianaimahi? —macahepa.
23 Tacahe, ema Jesús majicapapa:
—Nácani témunacanuanayare, nasuapayare eta nuvanairipianahi. Tásiha, ema Tata, tétavicavayarehi eta máemunasiravacaya. Tásiha, vítijapainapa viávahácavacayare éna. 24 Nácanisera vahi témunacanuanaimahi, váhivare nasuapaimahi eta nuvanairipiana. Eta juca esamaqueneanahi puiti, vahi tásihaquenenahini te nuchuti. Tásihaquenehi me Tata, ema tivanecanuhi.
25 Nucamapurava numetacahe puiti taicha ánipirine eta juca nucaheyare eta eyehe. 26 Émasera ema Espíritu Santo mavaneruyare ema Tata níchavenénahi núti, ema tímicatacaheyare, ticurisamurechaheyareva. Énerichu tímitucaheyare, témechaheyare tamutu eta juca numetarapiana eyehe.
27 Puiti nucametavaya eta eyehe. Nuvarahasera tacuijahini íchiravainahini, ecanarasiraina eta epanereruana. Núti vahi nácutinuhini ena apamuriana achaneana eta nujunijisiraheya. Vahi ecuvayuchava eta éñamavairaina. Váhivare ecupica. 28 Puiti numetacaheripa eta nuyanirayare; tásiha, étapa eta nuchavirayare eta eyehe. Eta tacahe, te yátupina émunacanu, evapinavayarehi nuyehe núti eta nuchavirainapa mayehe ema Tata, nápechavaya nucachane éma tayehe eta máetaviuchirahi eta majaraivahi étapa eta máitupajijiasirava. 29 Nucametarapivane eta juca, apaesa te ímaha táitauchavapa, esuapainapa yátupi.
30 Ánipirine puiti eta juca néchajirisiravahi eta eyehe taicha ávanepaipa títecapa ema Váinaraji eta mavarairahi tiáquipaicanuyare. Éma, yátupihi táquenuhi eta juca apaquehe. Váhiquenesera títahacanuimahi núti. 31 Nuvarahasera náimatiya ena achaneana eta némunasirahi yátupi ema Tata; tásiha, nítauchaparacahi tamutu eta mavanairipiana. Échepuca. Viyana viyejecava eta te juca —máichahavipa.
15Eta táenaqui eta uva étapa eta tasimutuquene eta tatavavajiana
1 Núti nucutihi eta sucureca uva. Étiripa éti ecuti eta tatavana. Ema ticachichanu tímicutijiricavahi ema tijaneacahi eta sucureca. 2 Éma máechuca eta máhiriquerehi tatava. Máepachiacavare eta apana tatava eta ticahirisi apaesa tacahipana. 3 Eti epachihavacaipahi taicha eta nímiturapiana emetacasivanahi. 4 Eta tacahe, ímiyanavayare eta iúrujiasiranuyare taicha eta návahásirahehi núti, apaesa ácuti eta tatava ticahiriqui. Taicha te viyuvetuca eta tatava eta uva, vaipa ticahimahi. Ene ecahehi éti, te vahi ecuimiyanava iúrujiacanu, tájina vaipa ecaemataneacanuimahi.
5 Nápechava nímicutichinahe puiti. Núti nucutihi eta táenaquihi. Éti tímicutijiricavahi nutavahehi. Te ímiyanava iúrujiacanu, ichapemuriyarehi eta ecaemataneasiranuya. Téhesera ácarichu éti, tájina eratahaquenémahi ícha. 6 Nácani tijunijiacanuanayare, ticutianayare te ticaechu eta tatava. Tiájiquiyarehi. Tásiha, nacurujicainapa, náijuchainapa te yucu.
7 Ímiyanava yátupina eta iúrujiasiranu. Yátupinavare eta ítauchiraina eta nímiturapiana. Tásiha, te eyaseacanupuca jácani evarahaqueneanahi, núti níjaracaheya. 8 Nuvaraha ímerecavaya eta táurivayare eta ecaemataneasiranu, apaesa tétavicavainapa eta macunachacarevaya ema Tata. Tásiha, ecaecheraipahi eta yátupirahi nímiturehe. 9 Ímiyanava eta iávahásiranu taicha tétavicavahi eta némunasirahehi tacuti eta máemunasiranuhi ema Tata. 10 Eta ímiyanirava ítauchapaipa eta nuvanairipiana, tijurucapaipa eta ímatirahi eta némunasirahehi. Tacuti eta nítauchirahi núti eta mavanairipiana ema Tata, nímatipaipa eta máemunasiranuhi éma. 11 Eta juca nímicutiarachirahi, nuvarahahi iápajuca eta iúrisamurevahi tásihaquenehi eta iávahásiranuhi núti. Ecutinuya eta núrisamurevahi. 12 Nápechahe numetacahe eta juca nuvanairipi eta eyehe: Yátupina eta émunasiracacaina. Ácutinu eta némunasirahehi núti. 13 Ena achaneana, te navarahahi náimerecaya eta náemunasirahi nácani náemunaruanahi, natanucayarehi náijaracasicha. Nácani tíjararecavanapuca eta náepenirahi énavenehi ena náemunacasareana, éna yátupihi náimereca eta náemunasirahi. Ene nucahehi núti, níjararecavayare eta népeniraya íchavene eti némunacasareanahi. 14 Jéhevare, éti yátupiquenehi némunacasareanahi, eta ítauchirahi eta nuvanairipianahi. 15 Vahi vánaracahéna nuyehe, taicha ena vanaracanahi vahi náimatimahi eta mapanereruanahi ema náquenu. Étisera némunacasareanahi. Eta tacahe, numetacahe tamutu eta mapanereruana ema Tata. 16 Vahi étinahini enerejicanuhini eta éhisiranuhi. Núti nunerejicahehi. Puiti nutuparacahe, nuvaraha táuri eta ecaemataneasiranu eta epaisiraya eta ecametarairuirayare. Nuvaraha ecajimuyacahini ena achaneana náehicanuhini. Yátupina eta ímitusiraina apaesa náimiyanava eta náehisiranuhi. Tásiha, ema Tata tíjaracaheyare tamutu eta eyasearuanayare te níjare. 17 Nuvaraha ítaucha eta juca nuvanairipiana. Yátupina émunacaca.
Ena achaneana ticatianacaheanayare tacutiyare eta nacatianasiranuhi núti
18 Puiti numetacahevare, te nacatianacahe ena achaneana, échavayare éti vahi étinahini nacatianaca. Núti nacatianacahi. 19 Taicha, te étainaichahini iávacuhahini eta tayeherepiana eta apaquehe, ena achaneana témunacaheanaripahini, tacutihini eta náemunajirisiracacahi éna. Étasera eta nunerejisirahehi te nataracu ena achaneana, étapa tiviuchahehi eta nacatianasirahehi taicha ínajicaipa eta máeperajiquene tayehe eta apaquehe. 20 Échavavare eta juca numetaruhehi: “Vahi másapihaimahi ticaemunacasi ema musu mayehe ema máquenuhi”. Núti ticatianacanuanahi; ene ecaheyarehi éti, eta nacatianasiraheyareva. Vahi nasuapahini eta nímiturapiana. Váhivare nasuapaimahi eta ímiturapiana éti apanava. 21 Eta éhisiranuhi núti, étaripa tiviuchaheyare tamutu eta juca nacatianasiraheinapa táichavenehi vahi náimatihini ema Tata tivanecanuhi.
22 Tacuijarichuhipucaini naviurevainahini éna, te vahi nucuitecahini eta nímitusiravacahíni. Tépurunuanahiséra, náepuruhivare eta nímiturapiana; tásiha, tétavicavahi eta naviurevanahi. 23 Taicha nácani ticatichanuanahi núti, nacatianacahivare ema Tata. 24 Énerichuvare tacuijahini taviuchavacahini te vahi nucuimerecahini eta tiáramicareana níchaqueneanahi. Mamaratahaquenehi máichahini mácani apana achane tacutihini eta níchaqueneanahi núti. Étasera náimaharipahi, váhiquenesera nasuapahini. Nasapiha ticatianacanuanarichucha, nacatianacahivare ema Tata. 25 Étasera tacaheyarehi eta táitauchiravayarehi eta táechajiriruvana eta Sagrada Escritura te Salmo, ani tacahehi: “Tájina taviuchanuhini eta nacatianasiranuhi”.
26 Étisera, mararihiyare ema tímicatacaheyare, ticurisamurechaheyareva. Te nítecapauchayarepa ema Tata, nuyaseacaya mavaneca ema Espíritu Santo. Éma, te máitecapapa, tímereuchaheyare eta yátupiqueneana. Tímereuchanuyareva núti eta eyehe. 27 Éti apanavare ímereuchanuyareva taicha tiyereripahi eta ecachaneranuhi, tépanavapa te nunérejicahénapa.
161 Núti numetacahe eta juca apaesa vahi ecuarami eta nacatianasirahe, váhivare ecuinajicava eta éhisiranuhi. 2 Taicha tiáquijicaheanayare tayehe eta viúrujisirarevana. Énerichuvare navarahayare ticapacaheana. Éna, náimijachayarehi tiúriyarehi eta náichirayare te mamirahu ema Viya. 3 Éna, náichayare eta juca táichavene eta namáimatirahi ema Tata, váhivare náimatinuhini núti. 4 Numetacahe eta juca apaesa te táitecapapa eta íchavaquenevaya, vaipa ecuarameca. Échainapa eta numetasirahehi.
Ema Espíritu Santo tímicatacahavihi
5 Puiti tiánehinapa eta nuyaniraya nuchava eta me Tata. Eta nucachaneirahehi, ticatianacanuanahi núti ena achaneana. Puítisera eta májinairanuyare, ticatianacaheanainapa éti. Eta juca tacahehi, nupaenumava numetacahehi puiti. Étisera németeaca vuíchaha ecaicutiara eta numetarapi, taicha váhivare eyaserecanuhini eta nítametasirayare, étahinéni eta nucaijuheyare. 6 Esapiha éti ecatisamurevahi taicha eta juca numetasirahehi eta nuyaniraya. 7 Tayanapane vahi eyaserecanuhini, nutupiruvasera numetacahe: Tatuparacahi eta nuyaniraya nuchava mayehe ema Tata, taicha te vahi nucuyana, vahi títecaimahi ema nuvaneruya. Éma tiúrichaheyare, tímicatacaheyare, ticurisamurechaheyareva. 8 Énerichuvare ena achaneana te juca apaquehe, manacasamurechaya eta nacatuparahairahi náichayarehi eta táuriqueneana, náehicanuvare núti. Manacasamurechavacayareva éna eta náimatiraina eta nasipecaturaraivahi. Taicha te vahi nacuvaraha náinajica eta tamauriqueneana, téhevare vahi nacuvaraha náehicanu núti, ticaicuñanainapa te yucu. 9 Ema Espíritu Santo manacasamurechavacayare ena achaneana eta najacapacarevaya me Tata nácani ticasiñavanapuca eta nuyehe, taicha nuyanaya eta me Tata, néchajiuchavacayare éna. (Vaipa ímahanuimahi éti.) Nácanisera vahi nasuapanuhini núti, tanasiquenehi eta napecaturanahi. 11 Manacasamurechavacayareva ema Espíritu Santo eta yátupina táiturevayare éna eta máicuñayare ema Váinaraji náehiruhi te juca apaquehe. Éna apanava náepujuquichainapa tayehe eta yucu infierno.
12 Maverachahaneni eta juca nuvarahaqueneanahi numetacahe. Váhisera eratahaimahi ecaicutiara puiti. 13 Téhesera máitecapapa ema Espíritu Santo, éma tiámayarepahi eta yátupiqueneana numaimitureheanarichaha, émainapa tímitucaheyare. Taicha mametacasivahi eta máechajisiraheyare, énerichuvare timetacaheyareva eta íchavaquenévanayare. 14 Ichapenapa eta nucunachacarevayare máicha. Émainapa timetacaheyare eta nuvanairipianayarehi eyehe. 15 Taicha ema Tata tituparacanuhi eta nútirayarehi nécha tamutu. Eta tacahe, eta juca mametarapianayare ema Espíritu Santo tásihaqueneanayare nuyehe.
Vahi tánasimahi ecatisamureva. Tichavayare eta iúrisamurevaya
16 Ánipiyareichusera eta emaimairanuyare. Téhesera táequenénapa, iápechavainavarepa ímahanuyare. Taicha nuyanayarepa te mávihahi ema Tata.
17 Tacahe ena apamuriana nuchamuriana tiyaserecanuanapa:
—¿Tájahapuca tacayema eta juca mametarapihi, eta macahehi ánipirine eta vimaimairayare, tásiha, te táequenénapa viápechavainavarepa vímaha? ¿Tichavavanepuca eta mayanirayare eta me Maiya? ¿Váhipuca mánasimahi eta machaviraya? Váipavare vácaicutiara eta ánipirine eta macaheyare eta viyehe —nacahepa.
19 Ema Jesús macaicutiaravacahi eta navarairahi nayasereca. Máichavacapa:
—Núti numetacahehi eta ánipirine eta emaimairanuyare. Tásiha, te táequenénapa eta emaimairanuyare, iápechavainavarepa ímahanuya. Eta juca emacaicutiaraquenehi. 20 Tásiha puiti, nutupiruva numetacahe eta íyahairainasamipa éti, ejapanuvairayareva. Énasera ena apamuriana achaneana, tiúrisamureanainapa éna. Tásihasera te táequenénapa, vaipa íyahaimahi. Tétavicavasera eta iúrisamurevainapa eta táitsivaya. 21 Eta juca tímicutijiricavahi te tínacayare esu esena. Ánipichuhi eta sucatiruhavahi taicha eta suínasirayarehi. Téhesera te tamutupa eta suínasirahi, suémitisicainapa eta sucatiruhavainihi. Tiúrisamuréinapa eta suímairahi eta suchicha, tajurusirayarehi te juca apaquehe. 22 Ene ecaheya éti, ecatisamurehi puiti, ánipirichusera. Téhesera te viápechava vímahacacaya, tétavicava eta iúrisamurevaya. Nájinainavarepa tihapapicahémahi eta iúrisamureva.
23 Te jena sácheyare, vahi nútimahi eyaserecanu. Émasera ema Tata eyaserecayarehi. Éma, tíjaracaheyarehi tamutu jácani eyasearuanayare te níjare. 24 Puíticha tájinaichaha eyasearapinahini me Tata te níjare. Ticamunucarehi eyaseacayare. Éma tíjaracahénapa. Étainapa ticurisamurerecaheyare ichape.
Numetacahe eta nucapaquechiravacayare ena nánaranayare
25 Núti nímicutichinahehi eta juca numetasirahehi. Téhesera te táequenénapa, nutupiruvainapa numetacaheyare eta yátupiqueneana mapanereruanahi ema Tata. 26 Te jena sache, eyaseacainapa ema Tata te níjare. Váipayare tacamunuimahi nuyaseuchahe eta mayehe. 27 Taicha émaripa ema Tata témunacahehi éti, táichavénehi eta émunasiranuhivare núti. Éti esuaparipa eta yátupirahi eta mavanesiranuhi ema Tata. Tíjaracahénavanepa eta eyasearuanayare. 28 Núti, eta násihahi mayehe eta nítesirahi te juca apaquehe. Puítisera nujunijicainavarepa eta apaquehe, nuchavainavarepa mayehe ema Tata —máichahavipa.
29 Tacahe, viti máimitureana víchapa:
—Jéhevare puiti pitupiruvapa eta péchajisihahi. Vaipa pímicutiarachinahávihíni. 30 Vímativarepa eta yátupirahi pímatiequeneha tamutu. Jéhesare, pímatiequeneha tamutu eta vipanereruana, étaripa eta juca vivarairahi viyaserecaviyare. Visuaparipa puiti eta yátupiquenéravihi Machichavi ema Viya —víchapa.
31 Tacahe, ema Jesús máichahavipa:
—Jéhepuca eta esuapiranu puiti. 32 Puítisera juca yati, títecapainapa eta éjanerepáisirayare éti. Ejunijicanuinapa, nucarichuinapa núti. Matiarihiyaresera ema Tata. Éma, ticachanenuyare. 33 Numetacahevare tamutu eta juca apaesa vahi ecuarameca. Ácasiñava yátupina nuyehe apaesa tacuija ecuichiravaina, tayanapane ecatajivayare muraca te juca apaquehe. Ácasiñavahisera eta nuyehe, taicha núti máijararunuhi ema Tata eta nucapaquemurihairayare namutu ena nánaranahi —máichahavipa.
17Eta mayujarasirahi ema Jesús, mayaseuchavacahi me Maiya eta náurivaina ena máimitureana
1 Te títapiricapa ema Jesús eta máechajisirahavihi viti máimitureana, tépanavapa tiyujaracahi. Máesenicapa te anuma. Ánipa macahe:
—Tata Nucaiyaquene, títecapauchanupa puiti eta táitauchiravayare eta pipanereruana. Nuvarahasera nucunachacaréni eta piyehe, tácutini eta nucunachiravihi píti. 2 Yátupihi eta píjarasiranuhi eta aquenucairanuyare, te namirahu namutu ena achaneana. Nucaitaresirayarehivare namutu ena píchuhaqueneanahi píjararunuanahi. 3 Níjaracayare eta náitaresirayare máichecuaraquireyare ena píjararunuanayare apaesa náimativi, piti Tata yátupiquenévihi Viya, nútipa núti Jesucristo, núti pivanerunuhi te juca apaquehe. 4 Núti nímerecahi ne achaneana eta picunachacarevahi. Nítauchaipahi tamutu eta pivanairipianahi pivarahaquenehi níchayarehi. 5 Puítisera nuchavainavarepa eta piyehe. Píjaracanuyare eta nuchavirayare te pijaraivahi. Néjacainavarepa te pivaure tayehe eta návinehi acane te tépanavainapa eta apaquehe.
6 Nítamuturucaripahi eta nímitusiravacahi ena píchuhaqueneanahi píjararunuanahi píti. Nímimatichavacahivare eta piúrivahi píti. Yátupihisera eta pichichanaveanahi éna, taicha nasuapahi eta nímiturapiana píjararunuanahi núti. 7 Náecharipahi tamutu eta juca nímiturapiana tásihaqueneanahi piyehe. 8 Náecharipahivare eta yátupiquenérahi eta pivanesiranuhi. Eta tacahe, natupiruvahi najacapa eta nímitusiravacahi eta péchajiriruvana.
9 Eta tacahe, puiti nuyaseacavi, Tata, eta pijaneasiravacaina ena píjararunuanahi téhicanuanahi, taicha pichaneranahi éna. Vahi énaina nuyaseuchavaca ena masuapajirairahanahi te juca apaquehe. 10 Núti néchahi eta piyeheravacahi éna. Eta tacahe, néñamavahi eta nayehe, nuyeheanaipahi éna. Yátupihi eta náimatiranuhi eta pivanerunuhi, tásiha ticunachanuanahi ichape.
11 Puiti núti nujunijicavacainapa ena píjararunuana. Énasera nanasiyarechaha te juca apaquehe. Nútisera nútijapainapa eta piyehe. Tata Nucaiyaquene, piti yátupiquenévihi eta pisantuvahi. Nuyaseacavi pijaneasinanuvacachucha éna, apaesa náimiyanavahi eta náurujiasiracacaina, návahásiracacayare nácutihini eta viávahásiracacahi víti. 12 Núti nímimatichavihi píti eta nayehe, étapa eta píjare, apaesa yátupina eta náehisiravina. Ichapemurihi eta nujaneasiravacahi éna eta nucachaneravacaichaha. Eta tacahehi, vahi náinajicavahini eta náehisirahavihi. Émanarichu ema téjecapavahi, ema tijararecanuyare. Étasera tacaheyarehi eta táitauchiravayarehi eta Sagrada Escritura.
13 Puiti nútijapainapa, Tata, tayehe eta jara piávihahi. Eta nucachaneravacaichaha éna, numetacavacahi eta pipanereruana, taicha nuvaraha vácuticacahini eta viúrisamurevaina. 14 Taicha ena achaneana te juca apaquehe, ichapemurihi eta nacatianasiravacahi táichavenehi eta najacapirahi eta péchajiriruvana nímitusiravacahi. Éna, vaipa náehicahini eta tayeheana eta juca apaquehe, ticutinuanaripahi núti eta numaehisirahi eta tayeheana eta te juca apaquehe. 15 Vahi nuyaseacavi eta piviravacainahini te juca apaquehe. Nuyaseacavi núti eta picatiuchiravacainahini mayehe ema Váinaraji. 16 Taicha yátupihi éna vaipa tayeheanainahini eta juca apaquehe, ticutinuanaripa núti vahi tayehenuinahini eta juca apaquehe. 17 Píjaracavacahini eta náurivainahini eta piyehe, náitusirainahini cápachi eta péchajiriruvana yátupiqueneana. 18 Píti pivanecanuhi nímiturecayarehi eta péchajiriruvana nayehe ena achaneana te juca apaquehe. Tásiha, núti nuvanecavacayareva ena nímitureana, náimituca ena apamuriana achaneana. 19 Puiti, eta némunasiravacahi éna, níjararecava núti, nítauchayare eta pivarahaquenehi. Nuvaraha ene nácahehini éna, yátupinahini náijaracavahini eta nacaemataneasiraviyarehi. Yátupinahivaréni nasuapa eta péchajiriruvana yátupiqueneana.
20 Váhivaresera nacarichuhi éna nuyaseuchavacahi eta piyehe. Énerichu nuyaseuchavaca ena tisuapanayare eta táunavayare eta áñoana, ena tijacapanayare eta péchajiriruvana. 21 Nuyaseacavivare váhini tacuitavahini eta náurujiasiracacayare éna. Píjaracahivaréni, Tata, te nasamureana eta návahásirahavinahini tácutihini eta viávahásiracacahi víti. Náurujiasirahavinavare víti, apaesa ena achaneana te juca apaquehe náimatihini yátupina eta pivanesiranuhi.
22 Núti níjaracavacaipahi éna eta náitupajijiasiravacayarehi tamutuirayarehi narataha. Vicutihi víti eta tamutuira virataha. Návahácacahini éna, vácutihini víti eta viávahásiracacahi. 23 Píti piávahácanuhi núti. Tásiha, núti návahácavacahi éna apaesa yátupinahini éna étanainarichuyare eta napanereruana, apaesa ena apamuriana achaneana te juca apaquehe étainahini náimatiarainahini eta pivanesiranuhi, étapa eta pémunasiravacahi ena nímitureana tacutihi eta pémunasiranuhi núti.
24 Tata Nucaiyaquene, píti píjaracanuhi ena nani píchuhaqueneanahi. Nuyaseacavi puiti eta nucachaneravacainahini tayehe eta návihayare núti. Náimahahini eta nujaraiva píjararunuhi taicha eta pémunasiranuhi te tépanavainapa eta tacaepiyairahi eta apaquehe. 25 Tata Nucaiyaquene, píti yátupiquenévihi eta pisantuvahi. Ena achaneana te juca apaquehe vahi náimativihini. Nútisera nímativihi. 26 Ena nani píjararunuanahi nímimatichaviripahi. Tétavicavahi eta pémunasiranuhi. Tásiha, nuvaraha yátupina nasamava eta táetaviuchirahi eta pémunasiravacahi taicha éna tiávahácanuanahi núti.
18Títecapanapa ena ticaratacanaya ema Jesús
(Mt 26.47-56; Mr 14.43-50; Lc 22.47-53)
1 Te títapiricapa ema Jesús eta mayujarasirahi, tiyanapa tiámamurihahavipa te apachara eta tatavarapi ticaijare Cedrón. Ánaqui tatiarihi eta huerta ticaijare Getsemaní. Visiapapa tayehe. 2 Tacahe, ema Júlasi máimatihi eta juca viávirarehi taicha ichapemurihi eta vicachanerahi ema Jesús tayehe eta huerta. 3 Tacahe, te jena yátiquenehi, títecapapa ema Júlasi. Mámamurihapaipahi ena oficialeana énapa ena camuriqueneanahi suntaruana romanoana, vanairucanahi éna nayehe ena tuparairucana, taicha napamicavacahi ena fariséoana. Ticamicahuanapaipahi. Ticaepuchiriquianapaipa, étapa eta nayehe espada. 4 Émasera ema Jesús máecharipa eta nacaratasirayarehi. Tacahe, mácapavacapa éna. Máichavacapa:
—¿Nájaha etánuca?
5 Ena najicapapa:
—Ema Jesús Nazareno vitanucapahi.
Éma máichavarepa:
—Nútira etánurepahi.
Ema Júlasi mapauchapa, máetserarecapa. Tásiha, titupihachaha te machacaya. 6 Eta majicapirahi ema Jesús, máichirahi: “Nútira etánurepahi”, tiáquipaimuriavanapa ena suntaruana te apaquehe. 7 Tásiha, mayaserecavarepa ema Jesús:
—¿Nájaha ema etánucapahi?
—Ema Jesús Nazareno —najicapavarepa.
8 Éma, máichavarepa:
—Cápachi numetacaheripahi nútihira etánurepahi. Te nútichucha etánucanupahi, ísapayare nayana ena nani —máichavacapa.
9 Étapaichuhi eta máechajiriruvahi ema Jesús te tiyujaracaipa nájina émanainahini náemitiacahini te namuri ena máijararuanahi ema Maiya. 10 Tacahe, ema Pedro, tatiarihihi eta mayehe espada te mañahe. Mavehapa, máechuchacachapa eta machaca te vaure ema achane ticaijare Malco, mavanarahi ema aquenuca Caifás. 11 Émasera ema Jesús macahepa:
—Pinaca te tatumaramuhi eta piyehe espada. Vahi pihapapicaimahi eta táitauchiravaya eta mavarahaquenehi ema Tata, taicha nutuparahaichuhi mayehe eta juca nucatajivairaya —macahepa.
Nacaratacapa ema Jesús, námapa te mamirahu ema corregidor
(Mt 26.57-58; Mr 14.53-54; Lc 22.54)
12 Tacahe, ena suntaruana émapa ema comandante nacaratacapa ema Jesús, náitijivauchapa. 13 Tiyananapa námapa te mapena ema Anás. Étarichu mapena ema Caifás, taicha ema maca Anás máimachucahi ema Caifás, émapasera tuparairucahi te jena áñohi máitsivaequenehi ema máimachuca. 14 Ema maca Caifás, émarichuvare ticaechajiriruvahi eta máepenirainahini ema émana achane tivachachayarehi eta náitaresirana namutu ena achaneana.
Ema Pedro tépiyacavapa vahi máimati ema Jesús
(Mt 26.69-70; Mr 14.66-68; Lc 22.55-57)
15 Ema Pedro, nútipa nuti Juan viyanapa véhiequenehapaipa ema Jesús. Nusiapapa núti te tajuhe eta canchón mapenahi ema aquenuca Anás, taicha náimaticasarenuhi ena mavanarana. 16 Émasera ema Pedro manasipa te aneca te tapajachacaya. Tásiha, néchajiacapa esu vanaracahi téchahi eta tapaja, sucasiapahini ema Pedro. 17 Tásiha, esu suyaserecapa ema Pedro, ánipa suicha:
—¿Pítirichu jácani apanava ñímiture eñi ñica Jesús?
Ema Pedro majicapapa:
—Vahi nútina.
18 Tásiha, eta jena yátiquenehi táetaviuchahi eta tacasaraivahi. Ena mavanaranahi ema Anás, énapa ena suntaruana ticamururecanapa eta yucu, násasiavayarehi. Eta náurujiasiraipahi eta yucu, titupihaipavare ema Pedro te nachacaya, másasiavahivare.
Ticayaseserehipa ema Jesús te mamirahu ema Anás
(Mt 26.59-66; Mr 14.55-64; Lc 22.66-71)
19 Tacahe, ema Anás mayaserecapa ema Jesús áyananapuca ena téhicanahi éma, tájahahivarepuca eta máimiturapihi eta nayehe. 20 Ema Jesús majicapapa, ánipa macahe:
—Núti vahi nuyumurucavahini eta nímituresirahi. Nímerecavahi te namuri namutu ena achaneana te viúrujisirarevana, étapa te Templo. Éta nímituresirareanahi. 21 ¿Tájaha tacayema piyaserecanu núti? Piyaserecapaini ena tisamararacanuanahi. Énaina nametacavi eta nímiturapianahi núti —macahepa.
22 Matiarihihi ema émana suntaru te machacaya. Eta masamirahi eta máechajiriruvahi ema Jesús, máehamirahapa éma. Tásiha, máichapa:
—¿Tájaha tacayema tíñemahi eta pijicapirahi ema aquenuca macapicahuquenehi? —máichapa.
23 Tacahe, ema Jesús majicapapa:
—Váhira táiñemahihini eta nujicapirahi ema aquenuca eta taviuchanuhini. ¿Tájaha tacayema péhanu? —macahepa.
24 Tacahe, ema Anás máevatacapa mayehe ema Caifás, émarichuhi corregidor. Ticaitihapaipahi eta námirapahi éma.
Ema Pedro tiápechavavare tépiyacava vahi máimati ema Jesús
(Mt 26.71-75; Mr 14.69-72; Lc 22.58-62)
25 Tacahe, ema Pedro manasirichuhi titupihahi te tachacaya eta yucu, tiásacavahi éma. Nayaserecavarepa nápechahi:
—¿Pítirichu jácani máimiture ema maca achane? —náichapa.
Ema Pedro majicapapa:
—Vahi nútina —macahepa.
26 Tásiha, matiarihihivare titupihahi ema mavanarahi ema aquenuca, macheji ema máechatichacaruhi ema Pedro. Tacahe, éma téchajicapa, máichapa:
—Núti németeaca nímahavihi picachanehi éma tayehe eta huerta te vicaratasinehi ema maca —máichapa.
27 Émasera ema Pedro macahevarepa:
—Váhiquene nímati éma —macahepa.
Tásiha, enurujipa téchajicanecha eta varayu.
Ema Jesús námapa te mamirahu ema Pilato
(Mt 27.1-2, 11-14; Mr 15.1-5; Lc 23.1-5)
28 Te jena yáticarahi, te tijararahipa, nacuchucapa ema Jesús te mapena ema Caifás. Námapa tayehe eta palacio mávihahi ema Pilato. Váipasera nasiapahini ena tuparairucana. Náimichuhahi ema Pilato. Nanasipa te aneca, namavarairahi náechipejicavahini eta nanisirayarehi eta cordero pascual te jena sache. 29 Tacahe, ema Pilato tiúchucapa, máechajimurihapa éna. Máichavacapa:
—¿Tájaha eta maviurevahi ema maca achane iámaquenepahi eta ani nuyehe? —macahepa ema Pilato.
30 Éna najicapapa:
—Jucarihi eta maviurevahi. Eta tacahe, viámapahi eta piyehe.
31 Tásiha, ema Pilato, máichavacapa:
—Eyana iama. Étina ícuñaca ema maca, taicha jararihi eta eyeherepichuhi eti israelítana —máichapa.
Éna najicapapa:
—Étasera víti, vaipa ísapahavihini vítaucha eta viyeherepi vímicapaca mácani ticaviurevahi, vitupisica te márijahi. Émasera ema maca vivaraha máepena. Vivaraha pémetatacaini te crusu —nacahepa.
32 Tacahehi eta táitauchiravapaipa tamutu eta máechajiriruvanapahi ema Jesús eta máepenirayarehi te crusu.
33 Tisiapavarepa ema Pilato te tajuhe. Máichuhapa ema Jesús. Tacahe, mayaserecapa:
—¿Yátupisareji réyvihi píti nayehe ena pijaneanana israelítana? —macahepa.
34 Ema Jesús máichapa:
—¿Pitupiruvahipuca eta juca píchiranuhi, pivarairahi pecha te yátupihipuca eta nurreyvahi? ¿Pitanucahipucasera eta nuviurevayare, picutihipuca eta napanereruhi ena nujaneanana israelítana? —máichapa ema Jesús.
35 Ema Pilato majicapavarepa:
—Vahi nímati eta epanereruana eti israelítana. Énarichuhi ena pijaneanana ena tuparairucana, éna tiámavianapahi eta ani nuyehe. ¿Tájaha eta piviurevahi eta nayehe? —máichapa.
36 Tásiha, ema Jesús majicapavarepa:
—Jéhesare, jararihi eta návacurehi; váhisera étaina te juca apaquehe. Te étainahini te juca apaquehe eta návacurehi, téhacacauchanuanaripahini ena nímitureanahi, váhivare nacucaratacanuhini ena ticatianacanuanahi. Taicha yátupiquenehi eta návacurehi, vahi étaina te juca apaquehe —macahepa.
37 Tacahe, ema Pilato mápechavarepa mayasereca:
—Tacahe, ¿yátupihi eta pirreyvahi? —máichapa.
Ema Jesús majicapapa:
—Yátupi réynuhi núti. Eta núcupaisirahi, núchucahi te juca apaquehe, nímiturecayarehi eta yátupiqueneana. Nácani tisuapajirahianayare, nasamararacayare eta yátupiqueneana —macahepa.
38 Tacahe, ema Pilato macahevarepa:
—¿Píti pímijachava pímati eta yátupiqueneana? Núti, németeaca nájina narataha náimatimahi eta yátupiqueneana —macahepa.
Ema Pilato macavanairipipa náetataca ema Jesús te crusu
(Mt 27.15-31; Mr 15.6-20; Lc 23.13-25)
39 Te tamutupa eta mayaseresirahi, tiúchucavarepa ema Pilato. Máechajimurihapa ena ticatianacanahi ema Jesús:
—Tájina maviurevaina ema maca achane eta nímairahi núti. Étisera jucarihi eta eyeherepi te Páscuamuhuana eta nucaitisirayare ema émana presu. ¿Evarahapuca nucaitica ema eyehe Rey, iáquenumuri eti israelítana? —máichavacapa éna.
40 Énasera tipiararecanapa eta najicapirahi:
—¡Vahi vivaraha picaitica ema maca! ¡Émaina picaitica ema Barrabás! —nacahepa.
Ema Barrabás táemerataruhi eta máetaviuchirahi eta mámeraivahi.
191 Tacahe, ema Pilato macavanairipipa náestaca ema Jesús. 2 Tásiha, ena suntaruana navehapa eta épire itapepi, náitsamemacapa. Nanacapa te machuti ema Jesús, majarapiyarehiji náicha. Namuiriachavarepa eta muíriare mularume. 3 Tásiha, nachayacapa éma, nacavayuemarajipa nacaecahijiricapa. Ánipa nacahe:
—Tata, ¡pítitataji nayehevihiji Rey ena israelítana! —nacahepa.
Náehamirahavare te mamira.
4 Ema Pilato tiápechavarepa tiúchucahi. Tásiha, máichavacapa ena achaneana:
—Nímereca te emirahu ema maca achane. Nuvarahasera ácaicutiaraini eta tamajinairahi maviurevainahini eta nímairahi núti —máichavacapa.
5 Tacahe, nacuchucapa ema Jesús, mámapaipa eta itapepi te machuti, majarapihi náepiyaruhi éna, étapa eta namuriaruhi mularume. Tásiha, máichavacapa ema Pilato:
—Mácaripa ema maca achane. Ticaemecharáhiripa, ticaestaripavare. Maratapa —macahepa.
6 Te náimahapa ena tuparairucana énapa ena nasuntaruana, tipiaracanapa:
—¡Pémetatareca te crusu! ¡Pémetatareca te crusu! —nacahepa.
Ema Pilato máichavacavare:
—Núti tájina maviurevainahini eta nímairahi. Étina écha eta iámairaya éma. Étina émetatareca te crusu —máichavacapa.
7 Éna najicapavarepa:
—Ichape eta maviurevahi ema maca eta viyehe, taicha tímijachavahi Machicha ema Viya. Vivaraha máepena, taicha váhiquene vísapahini eta juca —nacahepa.
8 Eta masamirahi ema Pilato eta machichairahipuca ema Viya ema Jesús, ichaperinehi eta mapisirahi. 9 Tisiapavarepa tayehe eta mayehe palacio. Máichuhavarepa ema Jesús. Mayaserecavarepa:
—¿Nájahavisica píti? ¿Távihasica eta piásinehi? —macahepa.
Émasera ema Jesús, tájina vahi majicapahini.
10 Tásiha, ema Pilato máichavarepa:
—¡Vahi pivaraha pijicapanu! Péchapuca píti eta nuratahairahi nucuchucuhavi, énerichuvare nuratahavare nucavanairipi náetatacavi te crusu —macahepa.
11 Ema Jesús mapaenumavapa majicapa:
—Váhiquene piratahaimahi pítijiva pémetatarecanuhini te crusu. Émasera ema Tata tituparacavihi, mavarairahi títauchava eta mavarahaqueneanahi. Eta tacahe, ichape eta napecaturana ena tíjararecanuanahi eta piyehe. Píti váhipanaichuhinéni eta pipecaturahi eta píchiranuhi —macahepa.
12 Tacahe, ema Pilato mavarahainipa macuchucuhayarehini ema Jesús. Énasera ena tuparairucana tipiaracanavarepa:
—¡Te picaitica ema maca, vépiyaequenehaviyare mayehe ema ichapequene aquenuca Emperador! ¡Ema maca achane macatianaruhi ema Emperador taicha tímijachavahi rey! —nacahepa.
13 Tacahe, te masamapa ema Pilato eta náechajiriruvahi éna, tiyanapa te anuquehe, téjacapa tayehe eta máejasirare apaesa namutuyarepa náimaha. (Eta mávacurehi, amairiha máripahi. Eta jena sache, viérnesi táequenereruhi eta Pascua.) Tacahe, tiánehiripa las dóceyarehi eta sache macavanairipipa nama ema Jesús. Tásiha, máichavacapa ena achaneana:
—¡Mácaripa ema eyehe Rey! —macahepa.
15 Énasera tipiaracanavarepa:
—¡Pémetatarecavane! ¡Máepenavanepa! ¡Váhiquene vivaraha ema maca! —nacahepa.
Tásiha, ema Pilato máichavarepa:
—¡Vahi németatarecaimahi ema eyehe Rey! —macahepa.
Énasera ena tuparairucana najicapavarepa:
—¡Nájina apanaina viyehena Rey! ¡Macarichu ema Emperador! —nacahepa.
16 Tacahe, ema Pilato máisapapa. Máijaracavacapa ena masuntarurana eta náetatasirayare ema Jesús. Jéhesaréinehi námapa éma.
Náetatacapa te crusu ema Jesús
(Mt 27.32-44; Mr 15.21-32; Lc 23.26-43)
17 Tacahe, náijaracapa ema Jesús eta macurusuraya. Tiúchucapa éma, mámapaipahi te majihu. Námapa eta te Calvario (te hebreo ticaijare Gólgota). 18 Tásiha, ema Pilato máepiyacapa eta ajureca eta táechajiriruvahi, ánipa tacahehi: “Ema Jesús Nazareno, Rey nayehe ena israelítana”. Te tápusi eta macurusura nanacapa eta juca ajureca. Natiarihivare ena apinana ticaetatanahivare te machacaya. Émasera ema Jesús, te enumuhu mávihahi. 20 Camuriana ena achaneana téchajicuhanahi eta ajureca, taicha eta macaetataiyahi ema Jesús tacachacayaichuhi eta avasare. Eta ajureca, te hebreo, te griego, téhepa latín. Mapana eta táechajiriruvanahi. 21 Eta tacahe, ena tuparairucana tiyananapa mayehe ema Pilato nayaseapanahi máitsivachahini eta ajureca. Éna navarahahi áni tacaheyarehi eta ajureca: “Ema maca tímijachavahi Rey nayehe ena israelítana”. 22 Émasera ema Pilato máichavacapa:
—Eta ajureca nunacaquenehi, nájina tihapapicaimahi —macahepa.
23 Te náitauchapa ena suntaruana eta náetatasirahi ema Jesús, nasuertehachapa eta mamuiriha nayehe ena cuátroqueneana. Navehavarepa eta apana mamuiriha. Étasera tájina taparinahini, amairijuheichucha eta itsameruca. 24 Vaipa návarahahini navetsayucahini. Tásiha, nasuertehachavarepa, náimairayarehi nájahayarehipuca mácani tivecuhayarehi.
Tacahehi eta táitauchiravahi eta Sagrada Escritura eta táechajiriruvahi: “Ticajijiricacanapa eta numuirihaini. Nasuertehachavare eta apana numuiriha”. Jéhesare, tacahehi naicha ena suntaruana.
25 Te tápecu eta macurusura ema Jesús, sutiarihihi esu maena, ésupa esu mápenaru, ésupa esu apana María mayena ema Cleofas, ésupa esu María Magdalena. 26 Tacahe, te máimahapa esu maena eta sutiarihirahi te machacaya, nútipa nuti máimiturehi máemunaruquenehi, ánipa máicha ésu:
—Mémechicha, márahi ema nítsivayare ema pichichayare. Éma títátiviyare.
27 Tásiha, énerichuvare tituparacanuvarepa núti:
—Némunacasare, nutuparacavi esu meme. Esu pénayare. Pímainanu —máichanupa.
Jéhesaresera, núti Juan ichaperinehi eta nujacapirahi esu maena. Námapa te nupena.
Eta máepenirahi ema Jesús
(Mt 27.45-56; Mr 15.33-41; Lc 23.44-49)
28 Tacahe, eta máimairahi ema Jesús eta táitauchiravaripa tamutu eta táechajiriruvanahi eta Sagrada Escritura, ánivare macahehi:
—Tétavicava eta numauneva —macahepa.
29 Tatiarihihi eta tisisica vino te tinaja. Náechipaijicapa eta machuchujiruyarehi. Náimicapayacapa tayehe eta majaca te tiúqui curina. 30 Tacahe, machuchujicapa ema Jesús eta tisisica vino. Tásiha, macahepa:
—Jéhevare puiti, títauchavapa tamutu —macahepa.
Tásiha, téyusicapa. Tépenapa.
Ema émana suntaru mayuvaracapa te machene ema Jesús tayehe eta lanza
31 Tacahe, ena tuparairucana vahi návarahahini nánasihini ena ticaetatanahi te crusu te jena sache sávaru páscuairahi. Tacahe, tiyananapa mayehe ema Pilato, nayaseapanahi macavanairipihini eta nacavetupaiquechavacayarehi apaesa náepenavanehini. Navarahahi náecarávane, taicha tétavicavahi eta tacapicahuirahi nayehe éna eta jena sácheana páscuairahi. 32 Jéhesaréinehi, tiyananapa ena suntaruana, nacavetupaiquechavacapa ena apinana tiámerahiana nacaetataquenehi te crusu te machacaya ema Jesús. 33 Tásiha, éneyareichuhivaréni ema Jesus. Téhesera te náitecapauchapa, náimahapa eta máepeniraipahi. Tacahe, vaipa nacavetupaiquechahini éma.
34 Táitsivahisera ema émana suntaru mayuvaracapa te machene tayehe eta lanza. Enevanepa tiúchucahi eta iti étapa eta une. 35 Núti Juan nájuequenehahi tamutu eta juca, nímahaqueneanahi. Nuvaraha nítametacahe tamutu. Yátupihivare eta numetasirahehi, taicha nuvaraha esuapahini éti apanavare. 36 Títauchavahi eta juca táechajiriruvahi eta Sagrada Escritura: “Tájina vahi nacavetucaimahi eta máperana”. 37 Jararihivare eta apana Escritura, ánivare tacahe: “Náimahayare ema najarachaquenehi”.
Nacucupaicapa te crusu ema Jesús, náecarayarepa
(Mt 27.57-61; Mr 15.42-47; Lc 23.50-56)
38 Te tamutupa eta juca, matiarihihi ema achane José, ticavasahi te Arimatea. Émarichuhi tisuapajirahihi mayehe ema Jesús. Váhisera máimerecavahini, mapisiravacahi ena machamuriana aquenucarahana. Tiyanapa éma mayaseapanahi ema Pilato eta máquehe ema Jesús. Tacahesera ema Pilato máisapapa. Tiyanapa ema José, macucupaipanapa eta máquehe ema Jesús. 39 Émapa ema Nicodemo macachanehi, ema téjirapanahi ema Jesús te jena yátimuhuquénehi. Mámapahi éma eta treinta kilo eta perfume mayajihayarehi. 40 Tacahe, ema José émapa ema Nicodemo navehapa eta máquehe ema Jesús, náyuruacapa eta te sávana tijapu táurinaquenehi. Nayajihacavarepa tayehe eta táijiyequene perfume. Tacahehi eta viyeherepi te vécarayare ena náepenaqueneana. 41 Tacahe, te tachacaya eta máepeninehi ema Jesús, tatiarihihi eta huerta te távihahi eta mari natsecajueruhi ecariyare tacutihi eta covacha. Nájinaichaha nacaecarasihini tayehe. Étapa náecarihahi eta máquehe. Tiputuvahuanapa taicha cáperehichicharipahi. Vahi taísapacarehini náecarahini te yati, váhivare táisapacarehini te apanapa sache taicha sávarumuhuipahi.
20Eta máechepusira ema Jesús te máecari
(Mt 28.1-10; Mr 16.1-8; Lc 24.1-12)
1 Tacahe, te jena sache lumincuquenehi, te tijararahichichapa, tiyanapa esu María Magdalena tayehe eta máecari. Timapicuichaha te suítecapauchapa eta ecari, suímahapa tájinaripahi eta márime tajihainihi eta tapajacurahi eta ecari. 2 Te suímahapa, tichavavanepa tijunapapaipahi. Suíchuhapanayarehi ema Pedro nútipa nuti Juan. Timetacahavipa ésu:
—Námechapa jácani eta ñáquehéni eñi Viáquenu. Vaipa vecha távihahipuca nanasihahi —sucahepa.
3 Tacahe, núti émapa ema Pedro viúchucapa viyanapa vijunapapaipahi. Nucachuricapa ema Pedro. Nítecapavanepa núti tayehe eta máecari ema Viáquenu. 5 Nétipaicapa. Nujiñañajuechapa. Tacarinehi nímaha eta máyuruhanainihi. Váhisera nusiapahini. 6 Te títecapapa ema Pedro, tisiapapa éma tayehe eta ecari. Máimahapa eta máyuruhanainihi. Tanasirinecha enurujuhehi, étapa eta mamuhisiequene ema Jesús. 8 Tacahe, nusiapavarepa núti tayehe eta ecari. Nímahapa eta táichararacavahi. Tásiha, ichaperinehi eta nusuapirahi. 9 Vipaenumavapa vicaicutiarahi eta táechajiriruvahi eta Sagrada Escritura, eta máechepusirayarehi ema Viáquenu te máecari. 10 Te tamutupa eta vímairahi, vichavapa te vipena.
Ema Jesús tímerecavapa suyehe esu María Magdalena
(Mr 16.9-11)
11 Esu María Magdalena, énerichuvare tiápechavaripa tichava eta te máecari. Sunasipa, tíyahaipa. Tásiha, tétipaicapa sujiñañacahi te tajuhe. 12 Tiáramicarepa suímaha ena apinana ángeleana, tijapumuirihavacahi. Téjacanahi éna te tajuhe eta máecarini. Ema émana te tanapainihi eta machuti, ema apana te máivape. 13 Tásiha, ena ángeleana nayaserecapa ésu:
—¿Tájaha ticaiyacavi, nuchicha? —náichapa.
—Ticaiyacanuhi eta námechirahi eta ñaquehe eñi Viáquenu. Vahi nécha távihapapuca nanasihahi —sucahepa.
14 Te títapiricapa eta suíchiravacahi, téviurucavapa, suímaharinehi ema Jesús. 15 Tásiha, éma apanava mayaserecapa:
—¿Tájaha ticaiyacavihi, nuchicha? ¿Nájaha pitanucahi? —máichapa.
Ésusera suímijachaichucha ema tijanearecarahi eta huerta. Tásiha, suíchapa:
—Tata, te pítihipuca piámahi eta ñáquehe eñi Viáquenu, picatajicanu pimetacanu távihapuca pinasihahi. Nuvaraha námayare núti —suíchapa.
16 —¡María! —máichapa.
Suésenicainehi ésu. Supaenumavapa suímatihi éma. Tásiha, suíchapa:
—¡Pítiquenehi, Tata Náquenu!
17 Tásiha, ema Jesús máichapa:
—Vahi picuemamahacanu, taicha vuíchaha nápanahini te mávihahi ema Tata. Piyana pimetacavaca ena apamuriana nímitureana eta nápanirayare mayehe ema Tata, Ecaiyaquenehivare éti apanava —máichapa.
18 Tacahe, esu María Magdalena tiyanapa sumetapanavacahi ena suchamuriana eta suímairahi ema Jesús, étapa eta mametarapianahi.
Tímerecava ema Jesús nayehe ena máimitureana
(Mt 28.16-20; Mr 16.14-18; Lc 24.36-49)
19 Étarichu te jena sáchequenehi lumincuquene, yátiripahi, viúrujicavahi viti máimitureana ema Jesús te tajuhe eta peti. Vérataequenerecavahi taicha eta vipisirahi ena tuparairucana. Tiáramicarepa titupihahi ema Jesús te vimuri. Téchajicahavipa:
—¿Ícharacava, nuchichanaveana? —máichahavipa.
20 Tásiha, tímechahavipa eta majarana te mavahuana étapa te machene. Tacahe, víti ichaperinehi eta viúrisamurevahi eta vímairahi éma. 21 Tásiha, máichahavipa:
—Vahi ecueñamava. Núti, mavanerunuhi ema Tata núcupaicayare te juca apaquehe, nímitucaheyarehi éti. Puiti nuvanecaheyare núti ímitucavacayarehi ena achaneana, apaesa náehicanuhini éna apanava —macahepa.
22 Tásiha, tiáchajuacahavipa víti. Tásiha, máichahavivarepa:
—Táuri eta ejacapiraina ema Espíritu Santo eta máitecapauchiraheya, mávahásiraheya. 23 Éma, tímitucaheya eta ítametasiravacaya ena achaneana eta naperdonachacarevahi me Viya ena téneuchavanahi. Te vahi nacuvaraha téneuchavana, tanasiyare eta naviurevana taicha eta napecaturana —macahepa.
Ema Tomás vahi masuapa eta máechepusiraipahi ema Jesús
24 Te jena sache eta máimeresiravahi ema Jesús eta viyehe, májinahi ema vichamuri Tomás. 25 Tásihasera, ena apamuriana vichamuriana nametacapa éma eta vímairaipahi ema Jesús. Émasera macahepa:
—Vahi nusuapa. Téhesera te nímaha eta majara te mavahu taicha eta clavo, nímisiapavare eta nuvauqui tayehe eta majara te machene, tapaenumava nusuapayare eta máechepusiraipahi —macahepa.
26 Te óchopa sache eta táetavisiravahi, viúrujicavaipavare te viúrujisirareva. Matiarihipahi ema Tomás te vimuri. Tásiha, tiáramicarevarepa tímerecavahi ema Jesús. Titupihahi te vimuri. Téchajicahavivarepa.
—Ícharacava, nuchichanaveana —macahepa.
27 Tásiha, máichuhapa ema Tomás:
—Yare, nuchicha —máichapa—. Pímaha eta nujarana te nuvahuana. Pímisiapa eta pivauqui eta te juca nuchene, apaesa pisuapanu.
28 Tacahe, ema Tomás majicapapa:
—Tátachicha, piti yátupiquenévi Viya. Tétavicavahi eta nucasiñairavihi —máichapa.
29 Ema Jesús majicapapa:
—Nuchichasami Tomás, pipaenumava pisuapanu eta pímairanuipahi. Tétavicavasera náuricacareva nácani tisuapajirahianahi vahi tácamesahini náimahanuhini —macahepa.
Nuvaraha esuapa eta juca libro nájurehi
30 Jucarihichahavare eta apamuriana tiáramicareana máichaqueneanahi ema Jesús, eta vímahaqueneanahi viti máimitureana. Váipasera tamutuhini tacajuhini te juca libro. 31 Nuvarahasera ácaicutiara eta nájureanahi apaesa esuapahini ema Jesús eta émairaquenehi Cristo, Machichaquenehi ema Viya. Taicha te esuapapuca éma, máitavacacayare eta ítaresirayare.
21Tiápechavavare tímerecava ema Jesús nayehe ena siétequeneana máimitureana
1 Tiuri, te táequenepa eta juca, viyanapa víti te Galilea, vicuchapayarehi ema Jesús. Ánaqui matiarihihi ema Pedro, ema Tomás, ema Natanael, ema nuparape Jacobo, nútipa nuti Juan. Natiarihivare ena apinanahi vichamuriana. Tacahe, ema Pedro máichahavipa:
—Nuyanayare nénipanayare te cáquiure —macahepa.
Tásiha, víti vijicapapa éma:
—Véhicaviyare víti apanava —víchapa.
Tacahe, te vítecapapa, viávacuhapa tayehe eta pacure. Vénicaipahi te jena yátiquenehi. Tájinasera vítucavahini. Te tijárarahichichayaréipa, vímahapa ema Jesús. Titupihaipahi te tachausi. Váhisera vímativanehini. 5 Tásiha, téchajicahavipa:
—¿Ícharacava, nuchichanaveana? ¿Tájina ítucava eta jima? —macahepa.
Vijicapapa víti:
—Tájina vítucava —víchapa.
6 Tásiha, éma tivanecahavipa viáquijieca eta viyehe tarrafa te apachacaya eta pacure tinapaicahi te vaure.
—Eta ítusiavayare eta jima —máichahavipa.
Visuapahisera víti. Tásiha, te vichuruecapa eta viyehe tarrafa, vaipa víchinahini taicha táetaviuchahi eta camurirahi eta jima. Tijitacarenecha. 7 Tásiha, núti níchapa ema Pedro:
—¡Émara ema Viáquenu! —níchapa.
Masaminenurichuhi ema Pedro eta níchirahi, ticamuirihavanepa taicha tivejamuhiacavahi éma eta mamuiriha. Tépuhecavapa, mavarairahi macapayacavaneyarehi ema Viáquenu. 8 Víti apamuriana vipauchapa eta tachausi. Vichuruecapaipahi eta viyehe tarrafa; tínicapaipahi eta camuriquene jima. Cien métrorichuhiserapuca eta viyerehirahi eta tachausi. 9 Te viúcupaicapa te tachausi, vímaharinehi tatiarihihi eta yucu, étapa eta jima jitaruca, étapa eta pan. 10 Tásiha, ema Jesús máichahavipa:
—Iáma eta íturevahi jima —máichahavipa.
11 Ema Pedro machurupaicapa eta tarrafa. Vímaharinehi eta ichapemuriquene jima. Ciento cincuenta y tres eta tasimurivahi. Váhisera táetsayucahini eta viyehe tarrafa. 12 Tásiha, tíchuhahavipa ema Jesús:
—Yare, enica —macahepa.
Tásiha, viyanapa víti, vinicayarehi. Váhisera vipatsicavahini viyaserecahini te nájahahipuca éma taicha tétavicavahi eta viáramesirahi. Vímatiacahisera eta émairahi ema Viáquenu. 13 Tásiha, ema Jesús témeñahavapa. Mavehapa eta pan. Tíjaracahavipa. Étapa eta jima táimaquiquenepa, tíjaracahavivarepa.
14 Eta juca eta mapahequenepa eta máimeresiravahi ema Jesús eta viyehe eta máechepusirahi te máecari.
Ema Jesús mavaraha macaicutiara te yátupipuca máemunaca ema Pedro
15 Te vítanesipa eta vinisirahi, ema Jesús mayaserecapa ema Pedro. Ánipa máicha:
—Piti Pedro, nuvaraha nuyaserecavi: ¿Picachuricapuca píti ena nani apamuriana eta pémunasiranuhi? —máichapa.
Éma majicapapa:
—Némunacavi, Tata. Pécharichuhi píti jácani némunasiravihi —macahepa.
Ema Jesús máichavarepa:
—Tiuri, te yátupihipuca pémunacanu, nuvaraha pijaneasinanuvaca ena téhicanuanayare, taicha vahi náitucahini nacatiuchavahini. Téñamacareanahi —macahepa.
16 Te táequenepa, mápechavare mayasereca:
—Pedro, nuvaraha nuyaserecavi: ¿Yátupi eta pémunasiranuhi? —máichapa.
—Némunacavi, Tata. Pécharichuhi píti eta némunasiravihi —máichapa ema Pedro.
Ema Jesús máichavarepa:
—Tiuri, te yátupipuca pémunacanu, pijaneasinanuvaca ena téhicanuanahi —macahepa.
17 Te táequenevarepa, mapahequene mayasereca:
—Pedro, ¿yátupi eta pémunasiranu? —máichapa.
Émasera ema Pedro titsirihapa taicha mapaheripa eta mayaseresirahi. Majicapavarepa:
—Pécharichuhi, Tata, eta némunasiravihi —macahepa.
Tásiha, máichavarepa ema Jesús:
—Tiuri, te yátupihipuca pémunacanu, pijaneasinanuvacayare ena téhicanuanahi. 18 Nutupiruva numetacavi: Eta piámaperuvahi, píti péchinavahi eta pítaresirahi. Picamuirihahi, piyanahivare te jácani pivarahaqueneanahi picaijuhe. Jácanisera áñoanayare eta pichávicavaipa, apanainapa eta pítaresirayare. Apananainapa ena timuriachavianayare, taicha títijivauchavianayare, tásiha tiámavianainapa te jácani pimavarahaquenénihi picaijuhe —máichapa.
19 Eta juca máichirahi ema Jesús, mavarairahi máiminecapaequenehayarehi eta máichararacavayarehi eta máepenirayare ema Pedro. Tétavicavainapa eta macunachacareva ema Viya maicha ema Pedro, taicha vahi téquecavaimahi eta máimairahi eta macatajivairaya. Tásiha, máichavare ema Jesús:
—Piti Pedro, tacuija tahapapiricahini eta pítauchira tamutu eta nutuparasiravianahi —máichapa.
Eta táichecuine eta májurehi ema Juan, máemunaruquenehi ema Jesús
20 Tásiha, téseniequenehavapa ema Pedro, tímahanupa eta néhiequenehairapahi nuti máemunarunuhi ema Jesús. (Nútirichu núti nuyaserecahi te mesa te nájahahipuca ema tíjararecayarehi.) 21 Eta máimairanuhi ema Pedro, mayaserecapa ema Jesús tájahapuca eta níchararacavayarehi núti apana. Ánipa macahe ema Pedro:
—Tata, ¿tájahapuca máicharacavayare ema apanava ema maca?
22 Ema Jesús majicapapa:
—Núti nécha. Te nuvarahapuca máitareca máimahayare eta nápechiravayare nuchavirayare, vahi tacuimipanerecavi. Pítisamisera, pítaucha tamutu eta nutuparasiraviana. Tacuija tahapapiricahini eta péhisiranuhi.
23 Tacahe, ena nuchamuriana, ichaperinehi eta napanerequenehairahi eta numaepenirayarehi. Váhisera mametacahini eta numaepenirayarehi. Tacarichu macahehi: “Te nuvarahapuca núti máitareca máimahayare eta nápechiravayare nuchavirayare, vahi tacuimipanererecavi” macahepa.
24 Nuparapenaveana, núti yátupiquenenuhi eta máimiturenuirahi ema Jesús. Nutupiruvahi néchajisiha te juca nájurehi eta yátupiqueneana nímahaqueneanahi.
25 Jucarihichaha eta apamuriana máichaqueneanahi ema Jesús. Váipasera támutuhini nájuequenéhahini, taicha tétavicavahi eta táichapemurivahi. Te vítametacapucaini tamutu eta máichaqueneanahi, váipapuca vicuratahahini vítuca, namutuhinéni ena achaneana te juca apaquehe tiájuequenerahiana.
Tamutupa eta juca nájurehi.