Eta apanavare carta nayehe ena israelítana téhicanahi ema Jesús, ticaijare
HEBREOS
1Ema Jesús títametacahavi eta máechajiriruvana ema Tata Vicaiyaquene
1 Acane eta náitaresirahi ena viáchucanaveanaini, natiarihihi ena camuriqueneana santo profetana mavanaranahi ema Viya. Éna, náitametacahi ena achaneana eta máechajiriruvana mapanereruanahi. Ichapemurivare eta náimeresirahi eta máitupajijiasiravanahi ema Viya. Apanapanenéjivare eta náimituresira eta máechajiriruvana. 2 Puítisera viti vítareruanahi puiti juca áñoana, ema Viya mavanecahi ema Machicha eta viyehe, títametacahaviya eta táequenereruana mapanereruana. Ema maca Jesucristo, Víyahivare éma, taicha machichahi ema Viya. Acane émahi tépiyacahi eta apaquehe, eta anuma, étapa eta vímahaqueneanahi puiti, máitauchirahi tamutu eta mapanereruana ema Maiya. Émarichuvare ticatuparahahi me Maiya eta émairahi téchahi tamutu. Puíticha émahi téchahi tamutu, máetaviuchahi eta máitupajijiasiravahi. Ema Cristo ticayehehi eta majaraivahi máijararuhi ema Maiya. Eta máucupaisirahi eta viyehe, tímimatichahavipa eta máurivahi ema Maiya. Tásiha, te tamutupa eta macaepahairahi eta vipecaturana vimutu viti achaneana, tichavapa te anuma. Ánaqui ema Maiya macaejacapa te mayehe trono te mavaure.
Ema Cristo, éma ticapicahupanahi nayehe ena ángeleana
4 Tacahe, ema Cristo, éma ticapicahupanahi nayehe namutu ena ángeleana, taicha ema Maiya máijaracahi eta ichapequene mávacurehi ticapicahuhi. 5 Taicha eta máechajiriruvahi ema Viya mayehe ema Cristo, ani macahehi: “Píti yátupiquenévihi nuchicha. Puiti nucaejacavihi te piávacure” macahepa. Tacahe, ena ángeleana, tájina vahi máichahini: “Píti nuchichavi”. Váhivare máichahini: “Núti picaiyaquenehi”. Ema Viya máechajisihahi ema Cristo, ani macahehi: “Ema maca, ema yátupiquenehi nuchicha, taicha nútiquenenuhivare máiyanu” macahepa. 6 Tacahe, te macucupaicapa ema macarichuquene Machicha te juca apaquehe, macavanairipipa eta natsiusirayare nacunachirayare namutu ena ángeleana. 7 Énasera ena ángeleana, táechajisihahi eta Sagrada Escritura, ani tacahehi: “Ena ángeleana vanairucanachucha éna. Nacutihi eta técaticava eta najuricativa te ticavanahiana. Nacutihivare eta yucu eta nasipasirayare jácani tamaeperajiqueneana” tacahepa eta Sagrada Escritura. 8 Ánisera tacahehi eta táechajisihairahi ema Cristo: “Píti yátupiquenevihi Viya. Máitavacacayarehi eta aquenucavirayare. Tétavicava eta tatupiruvairayarehi eta pivanairipi. 9 Píjaracayarehi eta táurivayare eta náitaresira ena achaneana tiúriana tisuapavianaya. Énerichu píjaracayare eta náicuñayare ena achaneana váinarajiana masuapajirairahanahi eta piyehe. Eta tacahe, ema Tata Vicaiyaquene, ema Ticachichavihi, tíjaracavihi tamutu eta picapicahuirayare nayehe ena pichamuriana téhicavianahi. Tétavicavahi eta náurisamureva pícha”. 10 Ánivare tacahehi: “Píti yátupiquenévihi Viáquenu. Píti pítucahi eta táimahiyare eta táepaniravahi eta apaquehe étapa eta anuma, pépiyaruanahi te pivahuana. 11 Tayanapane títavayarehi tamutu eta juca vímahaqueneanahi, ichasipaipahi tacutipaipa eta táichasivapaipa eta vimuiriha. Pítisera pinasiyarehi. Te pímahapa táuricapa eta pítsivachiraya tamutu, máejerareyarehi pícha. Picañapupujicainapa tamutu. Taicha píti, máitavacacaviyarehi eta pítaresirahi” tacahepa. 13 Jararihi eta apana máechajiriruvahi ema Viya, ani macahehi mayehe ema Cristo: “Yare, péjaca te nuvaure, eta picuchapihayare eta nucaepuyusiraya te pimirahu ena ticatianacavianahi” macahepa. Énasera ena ángeleana, tájina vahi máichahini: “Péjaca ani te nuvaure”. 14 Taicha ena ángeleana, mavanaranahi ema Viya. Éna, espírituanahi. Vahi énajivainahini nacapicahuhini. Eta natuparahahi éna, tijaneacahavianaya víti macuchucureanayare ema Jesús.
2Tacamunuhi eta vipamisirava tayehe eta véhisirahi ema Jesús
1 Eta tacahe, tituparacahe yátupina eta ecaravahuiraya eta ímitucasiqueneanahi, machu émitisica, machu étaina taviuchahe vahi iúchucuhahini. 2 Eta acane, ena ángeleana, éna tímitucanahi ema víyarahaini Moisés eta vanairipiana. Tétavicavahi eta tasuapacarevahi. Ticaicuñavaneanahi ena téjecapavanahi, timasuapanahi eta nasamaquenehi. 3 Puiti numetacahe: Tisuapacarepanahi eta véhiruhi. Tájina vahi ticaiticahémahi eta ícuñayare te váhipuca ecucamapuravahi eta iúchucuirayare. Taicha émarichuhi ema Viáquenu tínapucahi máichuhavacahi ena achaneana eta náuchucuirayare. Tacahe, ena tisamanahi éma, tíchuhahavianapa víti. 4 Énerichuvare, ema Viya máimerecapahi eta tiáramicareana, máicutiaranahi eta émairahi vanairuca, mavarairahi tisuapacareyarehi eta nametarapiana. Énerichuvare puiti ema Espíritu Santo, éma tíjaracahavihi eta vítucaquenepachuyare apaesa vítauchayarehi eta vématanerepipachuhi víjarahi máicha.
Ema Jesucristo, achanehi eta máimahi eta máitesirahi te vitaracu
5 Ema Viya, váhivare énainahini matuparacavacahini ena ángeleana eta énairayare téchanaya eta arairuyare avasare eta vicuchapaquenehi, étaripa eta véchajisihaqueneyarehi. 6 Eta Sagrada Escritura, ani tacahehi eta táechajiriruva: “Piti Tata Viáquenu, tétavicavahi eta pijapanuirahavihi viti achaneanasami. Víti, váhinéni táunahini eta vítaresirahi. Váhivare véñamacarehini. Pítisera péñamavahi eta viyehe, váhivare pémitisicahavihini viti pépiyaruanahi. 7 Te pépiyacapa ema viáchucaini Adán, vahi mácutinasivacahini ena ángeleana. Ena, nacachuricahi éma eta náitupajijiasiravana. Váhisera tánasimahi eta nacachuriasirahi. Taicha pijapanuhavihi viti mámariequenehana ema Adán. Píjaracahavihi eta viávacurehi tajarahiquenehivare, tétavicavahivare eta vicapicahuirahi. Aquenucahavihi pícha. Véchahi tamutu eta pépiyaruanahi. 8 Visuapacarehi viti tamutu eta pituparasirahavihi” tacahepa eta Sagrada Escritura.
Tacahe, téchajisihahavihi eta Sagrada Escritura eta véchirahi tamutu eta máepiyaruanahi ema Viya, tájina ticaejeraimahi, maicha ema Viya. Vuíchahasera vímahahini vicayamuricahini tamutu táichavenénahini eta visuapacarevahi. 9 Mararihisera ema Jesús. Tiúcupaicahi ánipihi te juca apaquehe, nacachuriacaripa ena ángeleana eta náitupajijiasiravana. Eta máemunasirahavihi vimutu viti achaneana, ema Viya máimicapacarichahavare te crusu vítivenehi. Téhesera te táequenepa, macaejacapa ema Jesús tayehe eta tajarahiquene mávacurehi tacapicahuquene, táitsivahi eta macatajivairahi eta máepenirahi.
10 Ema Viya émarichuhi téchahi tamutu. Ema, tétavicavahi eta máechemaraivahi eta manerejisirahi ema Machicha eta macuchucuirahaviyarehi, tiámahaviyarehi eta te mávasa, viti machichanayarehi. Émaripa ema Jesús, eta macamichirahi tamutu eta mátajivana, títauchavahi tamutu eta matuparahahi. 11 Eta máepachinachiraripa eta viáchanevana, visiapamurihaipa ena machichanaveanahi ema Viya, vicutiripa ema Jesús eta machichairahi ema Maiya. Eta tacahe, ema Jesucristo, ichape eta máurisamurevahi eta viyehe eta majacapirahavihi maparapehaviyare. 12 Eta te Sagrada Escritura, ani tacahehi eta máechajiriruvahi ema Cristo: “Nuvapinava eta néchajisihairaviyare, Tata, nayehe ena nuparapenaveana. Nuvaraha nujirauchaviyareva, nacachanenuhivare éna”. 13 Ánivare tacahehi: “Tétavicava eta nucasiñavairahi mayehe ema Tata Nucaiyaquene”. Eta apana, ánivare tacahehi: “Ani návihahi núti, énapa ena pichichanaveanahi, ena pinerejiruanahi píjararunuanahi piti Tata” macahepa.
14 Viti achaneana, étanarichuhi eta vicaechera étapa eta vítine. Ene macahehi ema Jesucristo, macaechehi, macaitinehivare étarichuhi tacutihi eta vítine víti. Eta tacahe, eta máepeninahavihi, macapaquechihayarehi ema Váinaraji, émarichuhi muracaquenénihi eta máitupajijiasiravahi eta macapareresirahi. 15 Viti achaneana, ichapequenénihi eta vipisirahi eta vépenirayarehi, taicha vipicahi eta vícuñayare. Eta vipisirahi tahapapiricahi eta vítaresira. Émasera ema Jesucristo macaepaharipa eta vícuñayarehini, vaipa tápicacarehini eta viyehe. 16 Éma, eta máitesirahi, vahi étainahini táimitecahini eta máimicatasiravacayarehi ena ángeleana. Yátupihisera viti achaneana, víti máimicataruanayarehi, taicha eta vicasiñavairahi eta mayehe, vicutirahi ema víyarahaini Abraham eta macasiñavairahi me Viya. 17 Eta tacahe, eta máucupaisirahi ema Viáquenu, tatuparacahi macaqueheyarehi eta viáquehe eta máitaresirahi, ticutihaviyarehi viti maparapenaveana te tamutu eta vítaresirahi, yátupiyarehi eta máetaviuchiraya eta majapanuirahaviya, máetaviuchayareva eta macasiñacarevaya eta viyehe. Taicha macarichuhi ema tiyaseuchahaviparacahi te mamirahu ema Viya Macaiyaquene, macaepaháinahaviyarehi eta viviurevanahi táichavenehi eta vipecaturana viti achaneana. 18 Ema Jesús, ichape eta macatajivairahi, macaitsamarajiquenehi ema Váinaraji. Macamichahisera tamutu, vahi máisapavahini. Tásiha puiti, éma marataha tímicatacahaviyare víti eta vicamichirayare eta viátajivana táichavenehi eta macaitsamarajirahavihi ema Váinaraji.
3Ema Cristo tiápajucavahi eta macunachacarevapanahi mayehe ema víyarahaini Moisés
1 Nuvaraha numetacaheya eta apana, eti nuparapenaveana máepachiaruanahi ema Viya, máichuhaqueneanahivare eta esiapiraya eta mávasa. Nuvaraha epanerecha apaesa ácaicutiara eta táetaviuchirahi eta máitupajijiasiravahi ema Jesús. Éma, yátupihi mavaneruhi ema Viya eta máimitusirahaviyarehi eta juca véhiruhi. Macarichuhi ema tiyaseuchahaviparacahi te mamirahu ema Viya. 2 Ema Jesús, tétavicavahi eta máitauchirahi tamutu eta mavanahiana matuparacasivanahi me Viya. Énerichuvare ema víyarahaini Moisés, títaurahivare eta mavanahi eta maconsejaraivahi, máimitusirahivare ena achaneana tamutu eta mavanairipiana ema Viya. Énerichuvare máechajisihahi tatiarihiyare eta apana mapanereruana ema Viya vuíchahasera máimerecahini ema Viya. Émasera ema Jesucristo, ema tiápajucavapanahi eta macunachacareva, macachuricahi ema víyarahaini Moisés. Ticunachacarepanahi taicha machichahi ema Viya, ticatuparahahivare téchahavihi vimutu viti machanerana ema Viya. Émasera ema Moisés vanairucaichucha. Ema Moisés máichuhavacahi ena achaneana. Émasera ema Jesucristo, émahi tépachinachahi eta viáchanevana viti machanerana, tihetamurichahavivare. Víti yátupihi machanerahavihi, te vímiyanava eta juca véhisirahi éma, vicasiñavavare eta mayehe, viúrisamurevare eta vicuchapirahi eta viúchucuiraya te jena sácheyare.
Ema Viya tícuchahavihi eta vinarasihayare viti machaneranahi
7 Eta tacahe, nuvaraha ejaneacava. Ema Espíritu Santo, ani macahehi eta máechajiriruvahi tayehe eta Sagrada Escritura: “Puiti jena sache, esamayare esuapayare éti eta numetarapiana núti. 8 Tacuija eta tamuracavaina eta esamureana. Vahi ecucuti ena achaneana mámaqueneanahi ema Moisés te mávapahi apaquehe. Ichape eta namasuapajiraivahi eta nuyehe, náetaviuchirahi eta nacaitsamarajiranuhi núti. 9 Tétavicavahisera eta nucamichiravacahi eta namasuapajiraivahi. Cuarenta áñoripahinéni eta nímechiravacahi eta tiáramicareana níchaqueneanahi, váhisera nasuapanuhini. 10 Eta tacahe, te táequenepa, nusemapa nayehe ena nani achaneana. Taicha éna, táetaviuchahi eta táejecapiravahi eta nasamureana. Vahi návarahahini náimatihini eta táurinaquene achene, nuvarahaquenehi nímechavaca. 11 Núti nétupiricaripahi eta náicuchihi nanarasihayarehini eta nuyehe. Tétavicavahisera eta náimiyusemasiranuhi. Tásiha, nucahepa núti: Ena nánitátaji váhiquene nasiapaimahi tinaracanaimahi eta nuyehe” macahepa ema Espíritu Santo.
12 Eta tacahe, nuparapenaveana, nuvaraha ejaneacavayare yátupina. Machu éhica eta napanereru ena masuapajirairahana, machu emutserahava íminajicava eta éhisirahi ema yátupiquenehi Viya Vicaiyaquene. 13 Étumechacacayaresera nayehe ena apamuriana echamuriana támutuhi sácheana puiti juca vicaijuheyare, apaesa nacuija navayuaca ena tivayuarahiana tayehe eta pecatu, machu étaina táemuracacha eta esamureana. 14 Taicha viti machamurihavianahi ema Cristo. Vijacapainasarepa eta vícuchihi mayehe éma, te vímiyanavahi eta vicasiñairava mayehe, vétumechiravahivare eta véhisirahi. 15 Eta tacahe, nápechavavare némechahe eta máechajiriruva ema Espíritu Santo: “Puiti jena sache, esamayare esuapayare éti eta numetarapiana núti. Tacuija eta tamuracavaina eta esamureana. Vahi ecucuti ena achaneana mámaqueneanahi ema Moisés te mávapahi apaquehe. Ichape eta namasuapajiraivahi eta nuyehe, náetaviuchirahi eta nacaitsamarajiranuhi núti” macahepa.
16 Puiti nuvaraha epanerechaya eta juca. Némechaheya ema víyarahaini Moisés eta macuchusiravacahi ena viáchucanaveanaini tayehe eta avasare Egipto. Tétavicavayaréni eta náuricacareva. Tamapurujisera eta nasamirahi eta mahu ema Viya, máijarasirahi eta mavanairipiana. Náimiyusemacapaipa éma eta namasuapirahi. 17 Tamapurujivare eta cuarenta áñohi eta macamichiravacahi ema Viya. Taicha tavayuacahi eta napecaturana éna, étapa tiviuchahi eta náepenarasirahi te mávapahi apaquehe. 18 Eta namavarairavacahi nasuapahini, éma manacapa eta mayehe juramento eta namaitujisiravayare tisiapana nanaracahini eta mayehe. 19 ¡Ácaicutiara éti! Táichavenehi eta namasuapajiraivahi, puiti vímahaipahi eta namaitujisiravahi tisiapana tayehe eta mávasa ema Viya.
41 Tacahe puiti, vicasiñavayare me Viya apaesa vítujicava vinaraca mayehe. Ticamunucarehisera eta ejaneasiravayare muraca machu émepururecava éti, tijuricati vahi ecuitujicava esiapa. 2 Taicha víti vicametacasihivare eta viúchucuirayare tacutihi eta nacametacasirahi éna. Tamapurujihisera eta nacametacasirahi eta náuchucuirayarehíni, váhiquenesera nasuapahini. 3 Yátupisera jararihi eta vinarasihayarehi, taicha ánipa macahe ema Viya: “Núti nétupiricaripahi eta náicuchihi nanarasihayarehini eta nuyehe. Tétavicavahisera eta náimiyusemasiranuhi. Tásiha, nucahepa núti: Ena nánitátaji váhiquene nasiapaimahi tinaracanaimahi eta nuyehe” macahepa ema Viya. Vítisera viti visuapajirahiana, vítujicavayare visiapa tayehe eta juca vinarasihayare eta mayehe ema Viya.
Émarichuhi ema Viya máetupiricaripahi eta vinarasihaya, taicha tinaracapa éma, te táequenepa eta máitauchirahi macaemataneasirahi tamutu eta juca apaquehe. 4 Taicha eta Sagrada Escritura, ánipa tacahe: “Saisi sache eta macaematanerahi ema Viya. Téhesera te siétequenepa sache, tinaracapa éma, taicha máitaucharipahi tamutu” tacahepa. 5 Tásiha, nápechavavare némechahe eta juca máechajiriruvana ema Viya: “Váhiquene nasiapaimahi tinaracanaimahi eta nuyehe” macahepa. 6 Tacahe puiti, mávacuichahahi eta nanarasihayarehini ena tínapucanahi tisamanahi eta náuchucuirayare, táichavenehi eta namasuapajiraivahi. Étainapasera viávihayare viti véquenereruana visuapajirahianayare. 7 Ánaquiaparipahi eta táetavisiravahi eta áñoanahi te táequenepa eta namasuapirahi ena nani, máichapa ema Viya eta te Salmo, ánipa macahe: “Puiti jena sache, esamayare esuapayare éti eta numetarapi núti. Tacuija eta tamuracavaina eta esamureana”. Eta macaheirahi eta juca, ema Viya máimicutiarachahi eta apana sache ticamapuravacarehi eta visiapirayare eta te vinarasihayare eta mayehe. 8 Yátupihi ema víyarahaini Josué macaitecapavacahi ena nani achaneana tayehe eta apaquehe natuparahahi. Váhisera étainahini eta nanarasihayare mavarahaquenehi ema Viya. Eta tacahe, eta máechajisihapa eta apana sácheyare visiapiraya víti. 9 Tacahe, jararihichaha eta juca tacapicahuquenehi vinarasihayare, táicuchihi eta viáchaneva viyehe viti machaneranahi ema Viya. 10 Eta visiapirayare vinaracaya eta mayehe ema Viya, yátupi máitavacacayare eta vinarasiraya, vaipa vicaematanémahi. Vicutiyare ema Viya eta manarasirahi tayehe eta máemataneanahi. 11 Eta tacahe, tavarahahi vétumechavayarehi tayehe eta visuapiraina éma, apaesa vítujicava visiapa tayehe eta vinarasihaya. Machu vémepurureca eta vícuchihi, machu vácuti ena masuapajirairahanahi.
12 Taicha eta máechajiriruva ema Viya, tétavicavahi eta táitupajijiasiravahi máicha, tamutuhi tarataha. Tacachuricahi eta tacasiriva eta espada. Tacapayacayarehi te amahe tayehe eta viáchanevana viti achaneana. Tímechahavi eta tamaurivahi eta visamureana. Tasiapavare eta vipanereruana. Tímitucahavivare eta vétupirisieca eta vítaresirana. 13 Ema Viya máimararacahi tamutu. Tájina vahi viratahaimahi viyumuruca eta víchaqueneanahi. Tamutuyarehi tiúchujica te mamirahu éma vépuyumiraureyarehi te máichuhahavipa eta vimetauresiravayare mayehe.
Ema Jesús macarichu éma tiyaseurahi eta viyehe
14 Ema Jesús, yátupiquenehi Machicha ema Viya. Macarichuhivare ema tiyaseurahi eta viyehe taicha mávaháruhi puiti ema Maiya mávihahi te machacaya. Eta tacahe, vicaratacavayarehi muraca tayehe eta véhiruhi. 15 Éma, yátupihi tiyaseurahiquenehi eta viyehe, taicha tímatihavi eta vimatumevahi. Tijapanuhavisera, taicha éma énerichuvare ticatajivahi tamutuhi macaitsamaraji ema Váinaraji, tacuti eta macaitsamarajirahavihi víti. Váhisera macapecaturahini ema Jesús. 16 Eta tacahe, vicasiñavayarehi te viyujarasirana, vémeñahairavahi me Viya témunarahiquene. Taicha tétavicavahi eta majapanuraiva táichavenehi eta máemunasirahavihi. Éma, yátupihi eta máimicatasirahavi tayehe tamutu eta vicamunuiravana.
51 Nuvaraha epanerechaya nayehe ena nácani catuparahanayare tiyujaracarahiana viyehe viti israelítana. Éna, nerejianahi te nataracu ena achaneana. Natuparacasivaichuhi éna ticaitecapanayarehi me Viya eta námavahuana ena achaneana, étapa eta nanaquiruvana táichavenehi eta napecaturana, nayaseuchirayarehi ena achaneana mayehe ema Viya. 2 Éna, tijapanurahianayarehi nayehe ena máiturereana énapa ena téjecapavana, taicha énarichuvare ticatajivanahi tayehe eta naeche máteji. 3 Étaripa eta nacatajivairana, ticamunuvanahi éna apana ticamavahuanahi mayehe ema Viya táichavenehi eta napecaturana.
4 Tacahe, mácani ticatuparahayare tiyaseurahiyarehi, vahi émajiriruvaimahi máichuhacasivarichuhi. Émahi ema Viya tíjaracahi eta matuparahahi mapicahuyarehi, tacutihi eta máijarasirahi ema víyarahaini Aarón eta matuparahahi macapicahuirahivare. 5 Ene macahehi ema Cristo. Vahi émajiriruvainahini eta macatuparahairahi tiyaseurahiyarehi eta viyehe. Émarichuhi ema Viya tíjaracahi eta matuparahahi mapicahuyarehi, taicha ani macahehi ema Viya: “Píti yátupiquenévihi nuchicha. Puiti nucaejacavihi te piávacure” macahepa. 6 Eta apana máechajiriruva, ánivare tacahe: “Nunerejicavihi píti piyaseurahiyare. Nutuparacavihi péchajiurahiyare nayehe ena achaneana. Máitavacacayare eta juca pituparaha, picutiyare ema nuvanaraini Melquisedec” macahepa ema Viya. 7 Tacahe, ema Cristo, te matiarihichaha ani te juca apaquehe, tiyaseuchavahi te mayujarasirana eta me Maiya. Muraca eta máumitirahi, máiyahairahivare. Tiyaseuchavahi vahi máemitisicahini ema Maiya eta macaechepusirayarehi te máecari te táequenepa eta máepenirahi te crusu. Jéhesare, tisamacarehi te mayujarasirana, táichavenehi eta mavarairahi máitaucha tamutu eta mapanereruana ema Maiya. 8 Taicha ema Cristo, machichahi yátupiquene ema Viya. Váhisera máeñamavahini. Váhivare majunijicahini eta macatajivairanahi. Macamichahi tamutu, macaravahuirahi eta masuapajiraivahi. 9 Eta tamutuirapa eta máepenirahi, téchepucavarepa, tásiha maratahapa eta macuchucuhairahaviyare vimuti viti visuapanahi éma. Máitavacacayarehi eta vítaresiraya máicha. 10 Eta tacahe, ema Viya manacahi eta mávacure téchajiurahi eta viyehe macutihi ema víyarahaini Melquisedec.
Ecunevahi machu ánasi ácuti ena amuyana
11 Ichapemuriyare eta táechajisihaquenehi eta juca numetaruhehi. Ticajerahisera nítametacahehini taicha tétavicavahi eta tamuracavahi eta echutiana. 12 Ánaquiaparípahinéni eta ecaravahuirahi, iúrihaipahini puiti máestrohevacainaipahíni. Ecamunuichahahisera natiarihiyarehi nácani tiápechaheanaya títametacaheanayarehi jácani vahi tácajerahini eta vímitucasivanahi me Viya. Puiti éti épiyacavaripahi máiturerehe. Ecutiripa ena amuyana, tacamunuhi vésichayarehi eta leche eta ticaitarecayarehi, taicha vuíchaha táitucahini tanicahini eta tinicacareana. 13 Taicha ena amuyana tiájicanachaha, vuíchaha técharecana, vuíchahavare napanerequenehaimahi eta táurivayare eta náitaresira. Ene ecahehi éti, apaesarichuhi ecaratacavahi eta éhisira eta táuriqueneana. 14 Énasera ena yátupihi eta nacaravahuirahi, ena nacutihi ena ichanaruanahi. Téchavanaripa náitucaripa tinerejiuchavana eta táuriqueneana, náepurupa eta tamauriqueneana.
61 Núti, nuvaraha ímiyanavayare eta ecajurusiraya eta échemaraivahi tayehe eta juca véhiruhi. Ichanaruhénahini tayehe, vaipa ecucutihini ena amuyana. Éhicapaini yátupi eta máimiturapi ema Cristo. Vaipa ecuápechavahíni épanaequenereca eta táinapureanahi iáravahuanahi. Éti, vaipa ecamunuhini viápechahehini vímitucahehini eta éneuchiravayarehi eta epecaturana tímicapacaheyaréni, váhivare viápechavahini vímitucahe eta ecamunuirahi yátupina eta ecasiñavairayarehi me Viya. 2 Éti ímatipa eta táichararacavahi te ecaicachasinapa, étapa eta táichararacavahi te nanacapa eta navahu te echuti. Ímativarepa tamutu eta vímiturapiana tayehe eta náechepusirayare ena náepenaqueneana, étapa eta ecuñaraqui máitavacacayare. 3 Tásiha puiti, nímitucaheyare eta apamuri, te máijaracanurichahapucaini ema Viya eta nítupajijiasiravaya, étapa eta ecaravahuiraya.
Ecunevahi, machu ínajicava eta véhiruhi
4 Páureanasamisera ena tínajicavanapuca eta véhiruhi, tichavanayarepuca. Taicha nácani natupiruvahi najacapa ema Jesús, tásiha énévanehi najirica te nasamure eta majacapiravacapa ema Viya, machichanaipa; mávahácaripa ema Espíritu Santo; tacurisamurechavacavarepa eta máechajiriruva ema Viya; náimatiequenehavarepa eta náuricacarevaya tayehe eta arairuyare avasare, téhesera te nácani náinajicapuca eta náehisirahi, vaipa táitujicacareimahi tiápechavana náeneuchavahini. Taicha eta náinajisiravapa, náepuruipahi ema Machicha ema Viya. Tímicutijiricavaripa nacaecahihini éma te namirahu ena achaneana, nápechavahini náetataca te crusu éma. 7 Nímicutichayare. Eta macamirisirahi ema Viya eta tiquiva, táerapaisiravanehi tamutu eta apaquehe. Jararihi eta apaquehe, tiúrinasarepa eta tasucucureruvana, maicha ema Viya. 8 Jararihivare eta apana apaquehe, tájina tasucucureruvaina. Itapepairechucha, ijarevare. Ema Viya máijaracayarehi eta táicuñayare, tíjuinapa te yucu táicuchihi.
Vahi vínajicavaimahi taicha tatiarihi eta vicuchapaquenehi
9 Puiti, muracacaha apaesa eta numetasirahehi, nútisera nucasiñavahi eta eyehe eta vahi ínajicavaimahi, eti némunaruanahi nuparapenaveanahi. Nucasiñavahi eta máijarasiraheya ema Viya eta iúricacarevayare te macuchucuhahavipa. 10 Ema Viya tétavicavahi eta máitauraivahi, váiparinehi máemitisicaimahi eta ecaemataneasiranahi. Étapa tímereuchahehi eta émunasiravacahi ímicatasiravacahivare ena echamurianahi tayehe eta juca véhiruhi. Máimahahi eta ímiyanavairahi ecaemataneaca. 11 Nuvarahavare ímiyanavahini eta evapinavairavaca ámutu éti eta ecaemataneasirahi, yátupina ecasiñava mayehe ema Viáquenu, ecuchapaya eta machaviraya. 12 Váhivare nuvaraha plújuhéna. Ímiyanavahi éhica ácuti ena echamurianaini yátupiquenehi eta nacasiñavairahi me Viáquenu, nacamichahi tamutu. Jéhesare, ecuticacasarepa éna eta ejacapiraya eta ícuchihi mayehe ema Viya.
13 Émechava eta acane eta máechajiriruvana ema Viya eta máijarasiravahi eta máuricacarevayare ema Abraham. Ánipa máicha: “Yátupiyare eta níjarasiraviyare eta piúricacarevayare, tásiha, níjaracaviyareva eta náichapemurivaya ena piámariéqueneana. Nútijiva nupamicava eta nítauchirayare eta juca néchajiriruvana níjararuviyare” máichapa. Ani tacahehi eta máechajiriruvana, taicha nájina apanainahini tipamicaimahi éma. Tásiha, émajiva tipamicavayare. 15 Ema víyarahaini Abraham, ichapemurihi eta macasiñavairahi me Viya, eta macuchapirahi eta máijararuvanahi ema Viya. Tásiha, tétavicavahi eta máuricacarevahi. Máimahahivare ema machicha Isaac énapa ena mámarinaveana. 16 Tacutihi mácani achane, te maicha eta juramento, majurachahi te mamirahu ema Viya, mavaraha ema Viya mapamicayarehi eta máitauchiraina. Te mácani achane majurachapuca, tájina táeñamavacarehini eta máitauchirayare. 17 Ene macahehi ema Viya, tíjaracavahi eta mapamisiravayarehi máitaucha eta máijarasirahaviyare eta viúricacarevayare. Tipamicavayare, taicha mavaraha vahi véñamavaimahi. Tímaticarehi eta máurivahi ema Viya. Tájina táeñamavacaréna eta vicasiñavairaya muraca eta mayehe, taicha éma vahi máitsivachaimahi eta mapanereruana, váiparinehivare tépiyahirahimahi. Tájina véñamavaimahi eta vicuchapirahi eta máijarasirahaviyare eta vícuchihi. 19 Eta juca vicuchapaquenehi, étara tétumechahavihi muraca te viáchanevana. Tétavicavayarehi eta vicasiñavaira eta vipauchirayare ema Viya, taicha mararihiyare ema tímisiapahaviyare te mávihahi ema Maiya. 20 Taicha ema Jesús, ema tínapumirauchayarepahi eta máetupirisirayare eta viyanirayarehi, taicha macarichuhi éma ticatuparahahi eta mayaseuchirahaviyare, macutihi ema víyarahaini Melquisedec.
7Ema Jesús, ema tiyaseurahi eta viyehe, macutihi ema víyarahaini Melquisedec
1 Ema maca Melquisedec, émahi maparajuruhi ema Abraham. Taicha acane, te jena año, ema viáchucaini Abraham énapa ena masuntarurana téhacacanapa nacanarapa ena réyeana, navarairahi nacuchucuha ena námereruana, émaripa ema máneva Lot, énapa ena machichanaveana. Máitahacacavacahisera. Matiarihivare ema apana rey, táquenuhi eta avasare Salem. Émahi ema Melquisedec. Éma, mavanarahivare ema Viya, tiyujaracarahi éma. Tacahe, te tichavapa te mapena ema Abraham, mácapapa ema Melquisedec, mavarahapa mayujarauchaya ema Abraham. 2 Tacahe, ema viáchucaini Abraham títsirijicavapa. Máijaracapa ema Melquisedec eta diésmuri tayehe eta maganareruanahi nayehe ena mánarana. Étahi eta mámavahuhi me Viya. Ema Melquisedec, aquenucahi éma tayehe eta avasare ticaijare Salem. Eta máijare, te véchajiriruva ticaijare: “Ema Rey máuriquenehi, tájina táichava tamutu te mávasa”. 3 Ema maca Melquisedec, eta majurusirahi, vahi táimaticarehini nájahahipuca ena ticachichanahi, nájinavare majaneanaina. Váhivare táechacare eta máuchusira étapa eta máepenirahi. Énerichuvare, nájina ema máitsivainahini ema Melquisedec. Eta matuparahahi, ene macahehi puiti ema Machicha ema Viya, nájina máitsivainahini. Máichecuaraquirehi eta mávacure tiyaseurahi.
4 Nuvaraha epanerequeneha. Ema maca Melquisedec ticapicahupanahi maicha ema Viya. Eta tacahe, ema viáchucaini Abraham máijaracahi eta diésmuri eta maganareruhi nayehe ena réyeana máitajaruanahi. 5 Acane, matiarihihi ema mámariequenéni ema Abraham, ticaijare Leví. Te táequenepa, matiarihihi ema mámariequenéni ema Leví, ticaijare Aarón, maparapehi ema Moisés. Tásiha, ema Moisés manacapa eta vanairipi, tatuparacahi namutu ena mámariequeneana ema Aarón, tiyujaracarahianayare éna. Tavanecahi ticobrarecanayare eta diésmuri eta navachayare ena najaneananarichuhi, mámariéqueneánaini ema Abraham. Nájina tacaitiruinahini. 6 Émasera ema Melquisedec, vahi mámarinahini ema Leví. Majacapahisera eta diésmuri mayehe ema Abraham, te tamutupa eta mayujarauchirahi éma. Tayanapane tímijachavahipuca ticunachacarepanahi ema Abraham táichavenehi eta máijararuanahi ema Viya eta mayehe ema Abraham. 7 Eta tacahe, vimutu vecha víti, mácani tiyujarauchahi ema apana, éma ticunachacarepanahi mayehe mácani mayujarauchaquenehi. 8 Tacahe, ena apamuriana tiyujaracarahiana tépenanapaipahi, tásihasera namutu ticaitsivanapahi. Émasera ema Melquisedec vahi macaitsivahini. Puiti eta Sagrada Escritura táechajisihahi éma, máichecuaraquire eta máitaresirahi. 9 Émaripa ema Leví énapa namutu ena tiyujaracarahiana mámariéqueneanáinihi, natuparahaichuhi náicuchihi eta náuchusirayare mámariéqueneanayare ema Abraham. Tásiha, tímicutijiricavahi éna apanava navachachahi eta diésmuri ema Melquisedec te jena sache eta mavachachirahi ema Abraham. Énarichuyarehini najacapaya eta diésmuri.
11 Ena tiyujaracarahiana mámariéqueneanáinihi ema víyarahaini Aarón, éna tímitucanahi ena achaneana eta vanairipiana májureanahi ema víyarahaini Moisés. Váhisera naratahaimahi napamicavaca ena achaneana náitaucha tamutu. Taicha te náitauchapucaini, váipapucaini tacucamunuini ema apana tiyujaracarahi macutiyarehi ema Melquisedec, vaipa mámariéquenénahini ema víyarahaini Aarón. 12 Émasera ema Viya máechajisihahi ema apana tiyujaracarahiyare matupararuyarehi. Émapa tímechahaviyare eta máitsivachirayare eta viyanihayare mayehe. 13 Jararihi puiti eta apana. Taicha ema Viáquenu Jesús, vahi mámariéquenénahini ema Aarón. Éma, máchucaini ema Judá. Te nataracu namutu ena majaneanaini, nájina émanainahini mayujaracarahihini. Ema Moisés vahi máechajisihahini matiarihiyare ema tiyujaracarahiyare, mámariéquenehi ema Judá. Émasera ema Jesús táechajisihaquenehi eta Sagrada Escritura eta émairayare tiyujaracarahiyare.
15 Tacahe, vímatiequenehahi yátupi eta máitsivachirapa ema Viya eta viyanihayare eta mayehe, taicha ema arairuyare tiyujaracarahi, tacamunuhi eta macutirayarehi ema Melquisedec. 16 Taicha tacahehi eta máechajiriruvahi ema Viya, ani macahehi: “Nunerejicavihi píti, piyaseurahiyare. Nutuparacavihi péchajiurahiyare nayehe ena achaneana. Máitavacacayare eta juca pituparaha, picutiyare ema nuvanaraini Melquisedec” macahepa. Tásiha, vímatiequenehahi puiti ema ticatuparahahi ema Jesús táichavenehi eta máitaresirayare máitavacacahi. Vahi étaparacainahíni eta nájahahipuca ema máchucaini. 18 Tacahe, tépahapa eta vanairipiana náehiruinihi ena náinapureana tiyujaracarahiana, étaripa eta vanairipiana manaquiruanahi ema Moisés. Taicha tájina táratahaini tacuchucuhahavihini táichavenehi eta vimáitauchirahini víti. Vahi tacaitecapahavihini me Viya. Puítisera ema arairuhi, tétavicavapa eta macasiñacarévahi éma. Émapa ticaitecapahavihi mayehe ema Viya.
20 Ena náinapureana tiyujaracarahiana, tájina eta júramentoinahíni eta nacatuparahairahi. Émasera ema Jesús, ticapicahupanahi eta mávacurehi taicha tíjaracavahi ema Viya eta juramento, te matuparacapa ema Machicha. Taicha eta Sagrada Escritura táechajisihahi, ani tacahe: “Ema Viya, váhiquene máitsivachaimahi eta máechajiriruvana. Majurachapa, ánipa macahe: Nunerejicavihi píti, piyaseurahiyare. Nutuparacavihi péchajiurahiyare nayehe ena achaneana. Máitavacacayare eta juca pituparaha, picutiyare ema nuvanara Melquisedec” macahepa. Jéhesare ema Jesús, tétavicavahi eta macasiñacarevahi eta máitauchiraya tamutu eta máijararuvanahi ema Viya. Tiúripanahi eta arairu viyanihayare me Viya. 23 Tiuri, eta tayerevahi eta áñoanahi, camurianahi ena tiyujaracarahiana mámariéqueneánaini ema Aarón, taicha ticaitsivanapahi, arairuanapahi éna. Étasera tíchahi ena tépenanapaichucha, vahi náimiyanavahini náitarecahini. 24 Émasera ema maca Jesús, máepenacacahi éma. Nájina nasiapahini máitsivainahini tayehe eta mávacurehi. 25 Tásiha puiti, macarichu éma maratahahi ticatiuchahavihi viti vicasiñanahi éma. Éma, ticaitecapahavihivare me Viya. Máitavacacayarehi eta máechajiuchirahavihi taicha váiparinehi tépenaequenehahavimahi. 26 Tacahehi puiti eta macatuparahairahi ema Jesús téchajiuchahaviyare. Tétavicavahi eta vicamunuirahi éma, taicha yátupiquenehi santo, matapiravarehi éma. Tájinavare máimatiyahini macapecaturahini. Váhiquene mácutihini ena pecatumareana eta napanereruana. Puíticha éma mávihahi tayehe eta anuquehe anuma te machacaya ema Viya. 27 Éma, váhivare mácutihini ena apamuriana tiyujaracarahiana. Éna, nacamunuichaha tamutuyarehi sácheana nacapaca eta sárare náijuchaqueneyarehi, tásiha nativayarepa tiyaseuchavana tayehe eta napecaturaichu. Te tamutupa, tapaenumavapa nayaseucha tayehe eta napecaturana ena achaneana. Émasera ema Jesús, étaheichuhi eta mavachachirahi eta vipecaturana vimutu, tíjaracavainapa eta máepenirahi te crusu. 28 Ena nani ajairana ticatuparahana tiyujaracarahianayarehi taicha eta vanairipiana, étasera vahi nánasihini te juca apaquehe, náepenaequenehapaichucha eta náematanerepianaini. Émasera ema Jesucristo tiyaseurahiquenehi yátupihi. Eta macatuparahairahi tacachuricahi eta nacatuparahairahi ena nani. Máitavacacahivare eta máechajiúchirahávihi. Taicha ema Viya máichahi eta juramento eta matuparasirahi ema Machicha.
8Ema Jesús ema vituparahahi téchajiuchahavihi viti véhicahi eta arairu viyanihayarehi
1 Tiuri puiti, nuvaraha yátupi ácaicutiara eta juca: Ticunachacarepanahi ema téchajiurahi eta viyehe víti. Taicha matiarihi te anuma, téjacahi éma te mayehe trono te mavaure ema Viya. 2 Ánaqui, eta máitauchihahi eta mávacure tayehe eta yátupiquenehi Santuario tiávihahi te anuma, máepiyaruhi ema Viya. Vahi tácutihini eta náepiyaruhi ena achaneana. 3 Namutu ena tiyujaracarahiana, tatuparacahi náimerecayare eta námavahuana étapa eta nanaquiruvana. Éne macahehi ema Jesucristo, tatuparacahi máimerecaya eta mámavahuyarehi, tiúripanahisera éta. 4 Ena náinapureana tiyujaracarahiana, nacarichuhi ena ticatuparahanahi náimerecayarehi eta námavahuana tacamunuqueneanahi eta nayujarasirahi eta te Templo te jena Jerusalén. Émasera ema Jesucristo, tájina vahi mácamunuimahi ticamavahu tayehe eta Templo. Taicha éma, anuma eta mayujarasirarehi. 5 Énasera ena tiyujaracarahiana te juca apaquehe, eta náemamacasareana te nayujarasirana, étachucha eta tavasihi eta tiávihanahi te anuma. Véchahi eta tavasichucha, taicha ema Viya máemechahi ema víyarahaini Moisés eta yátupiquene Santuário tiávihahi te anuma. Ánipa maicha: “Pépiyacayare eta Santuário tavasiyare picha eta tiávihahi te anuma nímeruvihi te piávihaipa te cerro” macahepa. 6 Émasera ema Jesús, tiúripanahi eta máematanerepi taicha te anuma eta máechajiuchirahavihi. Éma, téchajiurahi tayehe eta arairu matratune ema Viya. Eta arairu matratune, tiúripanahi eta táinapurehi, taicha tétavicavahi eta viúricacarevayarehi taicha máijaracahi eta máechajiruva ema Viya. 7 Jéhesare, eta táinapuiru matratune, vahi náitauchaimahi ena achaneana. Taicha te náitauchahipucaini, vahi tácamunuhini máijaracahini eta apana arairu. 8 Émasera ema Viya, eta máimairahi vahi náitauchahini, tiápechavavarepa eta máechajiriruvahi, ánipa macahe: “Tatiarihiyare eta sáchevayare tépanavayare arairu eta nutratune nayehe ena achaneana israelítana. 9 Vaipa tácutimahi eta natratunehi nayehe ena náchucanaveanaini te jena sache te nuvecuhainapa te nuvahu, nucuchucavacapa tayehe eta avasare Egipto. Váhisera náitauchahini eta nutratunehi eta nuyehe. Eta tacahe, nujunijiacavacapa. 10 Eta nutratuneyare nayehe ena nani israelítana te jena sácheyare, nunacachutichayare te nachutiana eta nuvanairipiana. Najiricainapa te nasamureana. Jéhevarénapa núti nacaiyaqueneyare. Tásiha, éna, jéhevarénapa nuchichanavequeneanainapa. 11 Vaipa nácamesaimahi ticaimitucasiana nayehe ena nachamuriana, énaripa ena naparapenaveana eta náimatiranuyare. Núti yátupiquenenuhi náquenunuhi. Namutuinapa tímatinuanayare: ena amaperuana, ena ichanaruana, énapa ena ichavicana. 12 Énerichuvare nuperdonachavacainapa núti eta napecaturana navainarajivana. Vaipa nécharairicaimahi eta natapiravanaini” macahepa ema Viya. 13 Tacahe, ema Viya, te máechajisiha eta arairu matratune, tépaharipahi eta táinapurénihi. Éta táemitiaruripahi. Vaipa tasuapacarehini.
9Eta santuário tiávihaini te Jerusalén, tavasihi eta táimahi eta Santuário tiávihahi te anuma
1 Tacahe, eta táinapuiruhi matratune ema Viya nayehe ena nani náinapureana tiyujaracarahiana, tatiarihihi eta nayeherepichuhi te tiyujaracana me Viya. Jéhesare, te jena Jerusalén eta távihahi eta santuario nayujarasirare. 2 Ani tacahehi eta táimahi te náepiyacainapa: Eta tínapuca cuarto ticaijarehi “Lugar Santo”. Tacapicahuquenehi éta. Éta távihahi eta candelero étapa eta mesa távirare eta pan sagrado. 3 Eta apana cuarto, ticaijarehi “Lugar Santísimo”. Éta tétavicavapanapa eta tacapicahuira. Tatiarihihi eta ichapequene cortina. 4 Te tachacaya eta ichapequene cortina, tatiarihivare eta mesa náijuchirare eta incienso, amairiha oro. Te tajuhe, tatiarihi eta cajune, amairihavare oro, tacaunaiyahi eta márimeana ajureca eta diez mandamiento, étapa eta cajeta amairihavare oro tacaunaiyahi eta maná, étapa eta matsucurupa ema Aarón eta tímarutsicaipahi. 5 Te táinahu eta cajune, natiarihihi ena apinana ángeleana, ticaijare “querubín”. Eta juca querubín támahi eta majaraivahi ema Viya. Tásiha, eta napavana táepacuhicahi eta cajune, eta náepusaisirarehi eta iti tavachasarehi eta napecaturana namutu ena achaneana. Jararihivare eta apamuriana tayereruvanainihi eta santuario, váhisera nuvaraha nájuchahini te juca puiti.
6 Eta tacahehi eta táimahi eta náemamacasareana eta te santuario. Tacahe, tamutu sácheana ena tiyujaracarahiana tisiapaparacanahi tayehe eta tínapuca cuarto eta náitauchihaparacahi eta náematanerepiana. 7 Étasera eta te apajuhe, táetaviuchahi eta tacapicahuvahi. Macarichuhi tisiapa ema náquenumuri ena tiyujaracarahiana. Étaherichuvare tisiapa te étana año, mámayarepahi eta táitine eta sárareana. Éta tivachachayarehi eta mapecatura ema tisiapahi, étapa eta napecaturana ena achaneana. 8 Émasera ema Espíritu Santo mavaraha vímatiequenehaya eta juca. Eta cortina, éta tiávimirauchahi eta Lugar Santísimo, vahi táisapahini tisiapana ena achaneana. Puítisera vísapacarehi víti eta vítecapauchaya ema Viya. 9 Tamutu eta juca tacamunuhi vímatiequenehayare. Eta jena náichasareanahi ena nani tiyujaracarahiana eta nacamavahuirahi, vahi tacanarasinávacahini eta napanereruana ena téneuchavanahi, apaesa tiúriyarepahini eta náitaresirana. 10 Vahi étaparacainahini tayehe eta náchaneva, taicha eta námavahusana éna, tinicacareanachucha téracarechucha, étapa eta nacasipavahuira te tisiapana tayehe eta Templo. Eta júcana nayeherepianahi, vahi tímiyanavaimahi. Taicha te tépenapa ema Cristo te crusu, máitsivachahi ema Viya eta vítecapauchirayarehi éma.
Tiúripanahi eta yátupiquenehi Santuário tiávihahi te anuma
11 Puítisera, tímerecavapa ema Cristo. Jéhevare éma, yátupiquenehi tiyujaracarahi eta viyehe. Tétavicavahi eta táuriva eta viáchanevana máicha. Eta Santuario te anuma távihahi eta mayujarasirare, vahi tayehena te juca apaquehe tamauriquenehi. Te jena, tamutu tiúrihi, tipachinahivare. Tétavicavahi eta tacunachacareva. Tacachuricahi eta santuario nayujarasirare ena apamuriana tiyujaracarahiana, náepiyaruchucha ena vicutiqueneana achaneana. 12 Ema Cristo, jéhevare éma mávihahi tayehe eta yátupiquene Lugar Santísimo te anuma. Vaipa mámavahuhini eta táitine eta sárareana chiqueru, chívanahipucaini. Eta mámavahuhi éma, étaquenepa eta máitine. Étaherichuhi máicha éma. Vimutuhisera viti macuchucureanahi. Tásiha, máitavacacaipa eta vítaresiraya. 13 Ena nani tiyujaracarahiana náepusasapaicarichaha te náinahu ena nachipejiqueneanahi. Eta náepusasapairuhi, eta táitineana eta toro étapuca eta chívachicha, étapa eta tsimapama tayehe eta esena chiqueru náijureasa. Eta júcana, tépachinachinavacahi eta náqueheana, apaesa táisapacarepa nasiapa tayehe eta Templo. 14 Étasera eta máitine ema Cristo ema matapiravarequenehi, tétavicavahi eta táitupajijiasiravahi. Tacachuricahi eta náepusasapairuhi ena nani tiyujaracarahiana. Taicha taratahahi tacaepaha tamutu eta vipecaturana, viperdonachacarepa táicha. Tímicutijiricavahi tisipacahavihi tamutu eta vipanereruanaini tamaeperajiquenehi, étaripa eta tímicapacahaviyarehini. Puítisera eta vítaresiraya, émainapa vicaemataneacainapa ema yátupiquenehi Viya. Ema Espíritu Santo máetumechahi muraca ema Jesús eta máijarasiravahi tímicapacava te crusu, taicha mavarahahi eta mámavahuyarehi me Viya.
Ema Jesucristo, éma yátupiquenehi abogado eta viyehe
15 Puíticha ema Cristo, éma yátupiquenehi viyehe abogado, téchajiurucahavihi tayehe eta táequenereruhi matratunehi ema Viya. Eta máepenirahi ema Cristo, mavachacharipahi tamutu eta vipecaturanaini viti máichuhaqueneanahi éma: viti, énapa ena náinapureanaini tijacapanahi eta táinapurénihi matratune ema Viya. Tásiha, yátupihi eta macuchucuirahaviya, máijaracahavi eta vítaresiraya máitavacacayarehi. 16 Nuvaraha nímicutichinahe: Mácani achane te manaquicahi eta testamento, májuchapa eta mavarairahi máijaracasichavacayarehi ena machichanaveana te máepenapapuca. Eta tasuapacarevayarehi, eta ley tacamesaequenehayarehi tacayasesereru te yátupipuca tépenaripa ema achane. Te yátupihi tépenaripahi, eta testamento tisuapacarehi. 17 Vuíchahasera tasuapacarehini eta testamento, te vuíchahahi tépena ema maca tépiyacahi. 18 Tacutiquenehi, eta táepaniravahi eta táinapuiruhi matratune ema Viya, tacamunupa tépena eta sárareana, apaesa navehaya eta táitine. 19 Ema víyarahaini Moisés macametarapipa tamutu eta vanairipiana nayehe namutu ena achaneana. Tacahe, mavehapa eta titsi lana máitiapusichapa eta yucuqui, máepusasapaisihayarehi eta ítiama, táitineana eta chiqueruana, chívana. Tativa máepusasaca eta libro tiámahi eta vanairipiana. Máepusasacavare ena achaneana náurujiruvanahi. 20 Tacahe, mametacavacapa éma: “Eta juca ítiama népusaruhehi, eta táicutiara eta íjarasiravahi ítauchayare tamutu eta matratune ema Viya eta eyehe éti” máichavacapa ema Moisés. 21 Énerichuvare ema víyarahaini Moisés máepusasacavare eta ítiama te tapaja eta santuário étapa tamutu eta náemamacasareana te nayujarasirana. 22 Taicha tacahehi eta vanairipi: Ticaepusasahayarehi te iti tamutuyaréni eta náemamacasareanahi eta nayujarasirayarehi, náepachiasihayarehi. Taicha te vahi tacuepusaicavahini eta iti, váhivare tacuepahahini eta pecatuana.
Eta máitine ema Cristo tacaepaha eta pecatuana
23 Tacahe, eta juca náemamacasareanahi ena nani, tacamunuhi náepusasacayarehi eta nayujarasirayarehi apaesa tapachinavacahini. Eta santuário te Jerusalén náepiyaruhi ena achaneana étapa eta náemamacasareanahi, náicutipaqueneanahi eta tiávihanahi te anuma. Étasera eta Santuário tiávihahi te anuma, tacamunuhi eta apana iti tasivachaquene, tacachuricayarehi eta iti náepusasaruhi tayehe eta santuário tiávihahi te juca apaquehe. 24 Ema Jesucristo, tájina máimatiyahini mayujaracahini eta te jena santuário te juca apaquehe. Étaquenehisera masiapa eta mayujarasirayare eta te Santuário tiávihahi te anuma. Puíticha matupihamirauchahi ema Viya eta mayaseuchirahavihi víti. 25 Ema maca tiyujaracarahi te juca apaquehe, áñopahi eta masiapira tayehe eta téqueneha cuarto Santísimo. Ticamavahupahi eta táitine eta sárare, vahi máitinénarichuhíni éma. Émasera ema Cristo, étaherichuhi eta máepusaisirahi eta máitine. Vahi mápepejiricavahini te áñoana. Te mápepejiricavahini, énerichuhivaréni tiápepejicavahini eta máepenirahi puiti juca táepaniravahi eta apaquehe. Ema Viya mapanerequenehapa eta táichararacavayarehi tamutu. Te máimahapa tiuri, mavanecapa ema Machicha te juca apaquehe. Tímitecahi eta macaepahairayarehi eta pecatu, máijarasiravaripa eta máepenirayarehi. Étaherichuhi máicha. 27 Víti achaneana, eta víchararacavahi eta vítaresirahi, étaherichuhi eta vépeniraya vimutu. Te táequenepa, járajapainapa eta viyaseserehiyare. 28 Énerichuvare, eta máitaresirahi ema Cristo, étaherichuhi eta máepenirahi te crusu eta macaepahairayare eta vipecaturana viyehe viti camuriqueneana achaneana. Yátupisera tiápechavaya tímerecava. Váipasera étaimahi tímiteca mavachachaya eta pecatuana. Eta tímitecayare éma, tépanahaviyarepa viti véhicanahi vicuchapanahi éma eta macuchucuirahaviyarehi.
10Eta máitine máepusairuhi ema Cristo, tacarichuhi tarataha tépachiacahaviyare
1 Eta mavanairipiana ema Moisés, étachucha táicutiarahi eta arairuyarehi viyanihayare me Viya, eta tiúrichahaviyarehi. Ticutihi eta tacuna eta yucuqui. Vahi tánasihini máitavacacainahini eta mavanairipiana, taicha vahi táurichahini ena achaneana nácani tivarahanahi ticaijuheana ema Viya, taicha váhivare nasamavahini eta náuchucuirahi, tayanapane nápepejiricavahini te áñoana eta nacapasirahi eta sárareana. 2 Te yátupinahini táurichavacahini eta náichirahi eta nayeherepi, vahi nacuapepejiricavahini nacamavahuhini ena tiyujaracarahiana, énerichuvare ena achaneana tisamavanaripahini eta náuchucuirahi. 3 Taicha tacamunuhi nápechava te áñoana eta nacapasirahi eta sárareana, taicha tiápechavana ticapecaturanahi. Étaripa eta táepeniranahi eta sárareana táemecharairicavaca eta nacapecaturairaripa. 4 Taicha eta táitineana eta toro, étapa eta chivu, yátupiquenehi váhiquene táratahaimahi tacaepaha eta pecatuana.
5 Étasera te tiúcupaicayareipahi te juca apaquehe ema Cristo, ánipa macahe mayehe ema Maiya: “Píti Tata, vahi pácamunu eta nucamavahuhini nunaquicavahipucaini eta piyehe, táitinehi eta sárareana. Píti píjaracanuhi eta juca náquehehi. Váhisera táemepururecavaimahi eta píjarasiranuhi. Eta náquehe tisuapaviyare jácani pivanesiranuya. 6 Váipavare pácamunu eta nacamavahuira ena achaneana eta sárareana, náijuchahini te pimirahu, táimicapacahini eta tacaepahairayarehi eta pecatuana. 7 Núti, tímitecanuhi puiti nítauchayare tamutu eta pivarahaqueneanayare eta nuyehe, piti Tata. Nusuapaviyare te tamutu eta pituparasiranuhi tacajuquenehi eta te Sagrada Escritura” macahepa.
8 Tiuri puiti, nuvaraha ecaicutiarayare eta vaipa mácamunuhini ema Viya, váipavare máurica nácamavahuhini eta sárare náijuchahipucaini ena achaneana, navarairahi táepahayare eta napecaturana, tayanapane nayeherepichucha eta náitauchirahi eta vanairipiana. 9 Énerichuvare, nuvaraha epanerechavare eta juca máechajiriruva ema Cristo: “Tímitecanuhi puiti nítauchayare tamutu eta pivarahaqueneanayare, piti Tata”. Eta tacahe, vímatiequenehahi vaipa tácamunuhini eta táinapure nayujarasirahi ena achaneana. Taicha ema Viya máitsivachahi eta apana, arairupa, taicha ema Cristo macarichuhi máitauchahi eta mavarahaqueneana ema Maiya. 10 Jéhevare, ema Viya tépachiacahaviripa máichavenehi ema Cristo, eta masuapirahi máitauchirahi eta mavarahaqueneana ema Maiya, máijararecahi eta máquehe eta máepeninahavihi. Étaherichuhi máicha, vahi mápepejiricavahini.
11 Namutu ena nani tiyujaracarahiana vahi nanaracahini. Tamutuhi sácheana ticamesavana nanacahi eta námavahuana. Vahi táechuquihahini eta náichirahi eta juca. Tájinasera váhiquene tacaepahahini eta pecatuana. 12 Émasera ema Jesucristo étaherichuhi eta máichirahi. Váhiquene mápepejiricavahini. Tacahe, téjacaripahi te mavaure ema Viya. 13 Énerichuvare puiti eta máejasiraipahi, macuchapavacaripa eta macaepuyusiraya ema Viya te mamirahu ena ticatianacanahi éma. 14 Taicha eta máepenirahi, eta mámavahuhi me Viya eta máquehe. Tétavicavainehi eta tajacapacarevahi me Viya eta máepachiasihahaviyarehi viti máichuhaqueneanahi. Váhiquene tacamunuhini mápepejiricavahini. 15 Ema Espíritu Santo, étarichuhivare tacutihi eta máechajiriruvahi, títametacahavihi. 16 Ani macahehi: “Eta nutratuneyare arairu nayehe ena nani te jena sácheyare, níjaracavayare nunacasamurechayare te nasamureana eta nuvanairipiana. Najiricainapa te napanereruana”. 17 Ánivare macahe: “Yátupina eta nucaepahairayare eta napecaturana. Vaipa néchaimahi eta natapiravanaini étapa eta navainarajivanaini” macahepa. 18 Tacahe, nuvaraha ecaicutiara eta juca: Te yátupihi táepahairahi eta pecatuana eta mámavahuhi, vaipa tácamesahini tápepejiricavahini nacamavahuhini ena apamuriana.
Vicasiñavayare eta vicaijuheiraya ema Viya
19 Tacahe, nuparapenaveana, vácasiñava yátupi eta vítecapauchirayare ema Viya tayehe eta mávihahi Santísimo, táichavenehi eta máepachiasirahavihi te máitine ema Jesucristo. 20 Véhicayare eta juca arairu achene mavejiaruhi, yátupi eta tacaijuhérahi me Viya. Tájinapa táichejimirauchahavihini taicha mavejiacahi tamutu ema Cristo, eta máepenirahi te crusu. 21 Tacahe éma, yátupiquene tiyujaracarahi eta viyehe taicha émaquenehi téchahi namutu ena machichanaveana ema Viya. 22 Eta tacahe, tatupiruvayarehi eta visamureana eta vicaijuhéraya ema Viya. Vácasiñavaini eta mayehe, vahi véñamavaimahi taicha éma masipacaripahi eta visamureana apaesa tacuija vitapiravaina tayehe eta vipecaturana. Tájinapa eta táechipejicahavihini eta vipecaturana, tímicutijiricavahi vicavahini eta te tapachinaquene une. 23 Eta tacahe, vímiyanava vétumechava eta véhisirahi. Vahi viyacujimahi. Yátupina eta vicuchapira eta vícuchihi taicha ema Viya máitauchayare tamutu eta máijararuvahi eta viyehe. 24 Puiti vétumechavayare vímicatajiricacayare eta tápajusiravaina eta vémunaraivanaya. Vímitucacayareva eta víchirayare eta táuriqueneana. 25 Váhivare viyacujimahi eta viúrujisiravana. Vahi ecucutihini ena vichamuriana, tinerejicavanahi mayanarahanahi te viúrujicava. Vétumejiricacayaresera, tavetijipa puiti eta vímairapa eta tánehirapa eta masacheraya ema Viáquenu eta machavirayare.
26 Taicha te ímiyanavaichuchapuca icha eta pecatuana, tayanapanehi ímatiripahi puiti eta yátupiqueneana, eti émepururecaripahi ema Cristo eta ímicapasirahi táichavenehi eta epecaturana. Páurehesami, taicha nájina apanainahini ecasiñahini. 27 Ena nani náemepururecaripahi ema Cristo, tétavicavahi eta tamuracavaya eta náicuñayare. Tisiapanayare eta táiñehiquene yucu táijurequene. Eta juca eta náicuchihi návihayare ena ticatianacanahi ema Viya. 28 Tacutihi acane eta macaicuñaira mácani téjecapavahi tayehe eta mavanairipiana ema Moisés. Te natiarihihipuca apinanahi, mapananahipuca ena testigoanahi, tímahanahi eta máejecapiravahi, tatuparacahi nacapacavaneyarehi ena tuparairucana. Vahi tijapanucaremahi éma. 29 Tásiha, tétavicava muraca eta náicuñayare ena témepururecanahi ema Machicha ema Viya, ¿masi? Taicha náemepururecahivare eta máitine máepusairuhi, nacaecahivare ema Espíritu Santo, náemépururecahivare eta máemunasiravacahi ema Viya. Váhivare návarahahi náimati eta máitine máepusairuhi, étara vivachahi eta majacapirahaviyarehi ema Viya. 30 Vimutuhi vecha eta máechajiriruvahi ema Viáquenu, ani macahehi: “Núti tituparacanu nícuñasiravacayare. Nútichucha némecharecavacayare éna”. Tásiha, ánivare macahehi: “Ticayaserehianayare ena achaneana te numirahu”. 31 ¡Tipicacarequenehi eta náicuñayare ena témepururecanahi te mamirahu ema Viya, tamutuquene máimaha!
32 Németeacasera ímiyanavayare éti tauri eta éhisirahi. Écharichuhi eta ítaresirahi cape juca, te épanavainapa eta ejacapirahi eta juca tajarahiquene máechajiriruva ema Viya. Ichapemurihi eta ecatajivairahi naicha ena ticatianacaheanahi. Ecamichahisera éti. 33 Etiarihihi éti ecaumehacasihi ecaehanahi te namirahu ena achaneana. Etiarihihivare éti ímicatacanahi tayehe eta náichavaquenevanahi ena ticaehananahi. 34 Ejapanuhivare nácani ticaeratanahi te cárcel. Tacutiquene ecurisamurechavachucha eta naverejisiraheanahi eta ímahaqueneana, taicha échahi éti tatiarihihi eta ímahaqueneanayarehi te anuma. Tétavicavahi tiúripanahi tayehe, máitavacacahi éta. 35 Tásiha puiti, vahi ecuyacujihini. Étumechavasera eta ímitusirahi eta máechajiriruva ema Viya. Éta tiúrichaheyare, ejacapayare eta mavachachiraheyare ichapequeneya. 36 Ecayehechahavare paciencia. Ímiyanavavare ítaucha eta mavarahaquenehi ema Viya, tásiha yátupina ejacapainapa eta ícuchi eta mayehe. 37 Taicha eta Sagrada Escritura, ani tacahehi: “Vaipa máyeremahi márajapainapa ema Cristo ema vicuchapaquenehi”. 38 “Nácani natupiruvahi eta nasamureana, ticasiñanuanayarehi eta náitaresirahi. Énasera nácani tichavacuejechavanahi, nucaerajicavacayare táicha” tacahepa. 39 Vítisera vahi vácutimahi ena tichavacuejechavanahi, énajivaya tímitaequenehavanayare. Vítisera viti vímiyanavanahi eta vicasiñavaira me Viya, vicuchucuhayarehi eta viáchanevana táicha.
11Tétavicavaya eta viúricacareva te vicasiñavahi mayehe ema Viya eta vítaresira
1 Te yátupi visuapa eta máechajiriruva ema Viya, vicasiñayare éma, vicasiñavavare eta mayehe eta máitauchirayare tamutu eta máijararuvanahi, tayanapane vuíchaha vímahaimahi. 2 Ena viáchucanaveanaini, tétavicavahi eta nasuapajiraivahi. Macunachavacahi ema Viya taicha eta nasuapajiraivahi.
3 Tacutiquene, te visuapa eta máechajiriruva ema Viya, vímatiequeneha eta máepiyasirahi acane eta juca apaquehe, tájinarichahasera eta táimahacarehini. Visuapahi tamutuhi máitaucha eta mapanereruhi, máetupirisirahi tamutu eta vímahaqueneanahi puiti.
4 Émaripa ema víyarahaini Abel, eta masuapajiraivahi mayehe ema Viya, tétavicavahi eta tajacapacarevahi eta mámavahuhi mayehe ema Viya, tacachuricahi eta mámavahuhi ema maparape Caín. Tásiha, ema Viya macametarapihi eta majacapacarevahi ema Abel. Puíticha, májinaripahinéni, ánaquiaparipahi eta máepenirahi, tanasihisera eta tacunachacareva eta masuapajiraivahi.
5 Étapa eta masuapajiraivahivare ema víyarahaini Enoc, vahi máepenanumahini te juca apaquehe eta mayaniraya te anuma. Tamutuhi eta máquehe mámahi tayehe eta apana vítaresira, eta mámirahi ema Viya. Eta Sagrada Escritura táechajisihahi eta macurisamurechirahi ema Viya. Táitusiava, mámapa éma. 6 Tásihasera víti, te tájinahi eta visuapajiraivainahini me Viya, váiparinehi vicurisamurechaimahi éma. Eta vicaijuheiraya éma, tativayarehi tacamunu yátupina eta vicasiñavaira mayehe, eta majacapirahaviya, viúricacareyare máicha.
7 Émaripa ema víyarahaini Noé, ticasiñavahi me Viya. Tásiha, tijacapacarepa. Taicha masuapahi eta mavanecasivahi máepiyasirayarehi eta ichapequene pacure, eta macuchucuiyavayarehi éma, énapa ena machichanaveana tayehe eta ichapequene une. Tájinaichahanéni ecutiararenahini eta taquivairayarehi. Máichuhavacavarepa ena apamuriana achaneana nasiapavare. Ticaicuñanapasera, taicha eta namasuapirahi.
8 Émapa ema víyarahaini Abraham, masuapahivare eta máichuirahi ema Viya, máijarasirayare eta apana apaquehe mávasayarehi. Tacahe, ema Abraham tiúchucapa te mávasaini, váhinéni máimatihini távihapuca eta macaijuheyarehi. Ticasiñavahisera me Viya eta mámirahi. 9 Eta máitecapirahi, tímiyanava eta macasiñavairahi me Viya. Manasipa macavasahi eta apaquehe máijararuhi ema Viya, tayanapane vuíchaha mayehenahi eta apaquehe. Tájinavare mapenainahini. Cárpachucha eta mapenahi. (Ema machicha Isaac, ene macahehi eta máitaresirahi, émapa ema mámari Jacob. Taicha éna, énerichuvare natuparacahi eta juca apaquehe návasayarehi.) 10 Émasera ema Abraham, vahi máeñamavahini. Yátupihi eta macasiñavairahi, ticuchapavaichucha eta máijarasirayare ema Viya eta mávasayare máepahacacayarehi eta tiásihaqueneyarehi te mavahuana ema Viya, máetupiriruhi tamutu.
11 Ésuripa, esu Sara ticasiñavahivare mayehe ema Viya, máitauchayarehi eta máijarasirava eta sucachichairaya, ichavicachicharipahinéni. Macheruhivare ésu. Máijaracahisera ema Viya eta suchicha taicha eta susuapirahi eta máitauchirayare ema Viya tamutu eta máijararuvanahi eta suyehe. 12 Tacahe, ema Abraham ichavicachicharipahivare, mapaenumavapa ticachicha. Tásiha, tiúchucanapa ena camuriqueneana mámariéqueneana. ¡Tétavicavahi eta nasimutuvahi! ¡Vaipa natupachacarehini!
13 Tacahe, namutu ena nani néchajisihaqueneana, tímiyanavana eta nasuapirahi ema Viya tamutu eta náitaresiranahi. Tétavicavahi eta nacasiñavairahi eta máitauchiraya eta máijararuvanahi. Te navapureana, náimahapa eta návasaqueneyarehi. Tásiha, vahi náetupiricavahini eta nanasirayare te juca apaquehe. Navarahaipahi náitecapauchavaneyarehi eta arairu avasare natanujiriruhi. 15 Éta tímicaecherachahi vahi nacatiequenehahini eta apaquehe návinénihi, taicha vahi náechajisihahini nachavahini. 16 Natanucahisera eta arairu apaquehe tiúripanahi, eta tiávihahi te anuma. Eta tacahe, tétavicavahi eta máurisamurevahi ema Viya eta nayehe, táichavenehi eta nacasiñavairahi eta mayehe éma. Taicha máicuchavacahi eta arairu návasayarehi, émairahi nacaiyaquenehi éma.
17 Apanavare eta máimerechirahi ema Abraham eta masuapajiraivahi, te ticavanahipa eta macapasirayarehi ema machicha Isaac, máijuchirayarehi eta macamavahuiraya me Viya. Vahi macatiequenehahini ema émanaracavahi machicha. Taicha yátupihi eta masuapirahi ema Viya eta máechajiriruva, ani macahehi: 18 “Ema pichicha Isaac, níjaracayare ena camuriqueneana mámariéqueneanayare”. 19 Taicha ema Abraham máimatihi eta tamutuirahi máituruequeneha ema Viya. Maratahahi macaechepuca ema Isaac te táequenepa eta máepenirahi. Téhesera te macapacayarepaini ema machicha, ema Viya téchajicapa. Vaipa máisapahini eta macapasirayarehi, taicha máimahapa yátupihi eta masuapajirairavahi ema Abraham. Tásiha, tímicutijiricavahini máechepurénahini ema amaperu Isaac.
20 Émapa ema Isaac, yátupihivare eta macasiñavairahi me Viya eta máitauchirayare eta máechajiriruvana. Te ichavicapa, mabendiciónchapa ema machicha Jacob émapa ema maparape Esaú, mavarairahi najacapayare eta táurinaqueneana máijararuanaya ema Viya.
21 Émaripa ema Jacob, yátupihivare eta macasiñavairahi me Viya. Te tiánehipa eta máepenirayarehi, énerichuvare mabendiciónchapa ena apinana machichanaveana ema José, mavarairahi najacapayarehi eta náicuchiana. Te títapiricapa tamutu, téneuchavapa me Viya, ticayupaicaripa eta te mayupairiqui.
22 Émapa ema José, te tiánehipa eta máepenirayarehi, macaechajiriruvapa eta náuchusirayare ena israelítana tayehe eta apaquehe Egipto, nayanirayare te apaquehe náicuchihi. Eta macasiñavairahi mayehe ema Viya, macavanairipipa eta náunasirayarehi eta máperana éma, tásiha, námayarehi te náuchucapa.
23 Énerichu eta nasuapajiraivahi ena ticachichanahi ema Moisés, ticasiñavanahi mayehe ema Viya. Vahi napicahini eta mavanairipiana ema rey eta nacapapajisirayarehi ena amuyana ajairana. Eta náimairahi eta máurinavahi ema amuya, nayumurucapa éma. Mapana caje eta nayumurujirisirahi. 24 Tásiha, náitucahi eta sucajurusirahi esu esena rícoquenehi, taicha ésu, machichahi ema rey.
Tacahe, ema Moisés, te ichanarupa énerichuvare tisuapajirahihi. Vahi macatiequenehahini eta majunijiasirayarehi esu ticajurucahi. 25 Váhivare mapicaracahini eta macatajivairayarehi eta macachanerayare ena majaneanana machaneranahi ema Viya. Vahi tavayuacahini jácani tájiparacana pecatuanahi te apaquehe. 26 Ticasiñavaipahi éma eta tatiarihirayare eta máimahaqueneanayare táitsivanayare eta macatajivairaya táichavenehi eta macatiuchirahi ena machamuriana, tacutihi eta macatiuchirahavihi víti ema Cristo. Tájinahinéni mácamunuhini eta táimahaquenehi tayehe eta avasare Egipto.
27 Táichavenehivare eta masuapajiraivahi ema Moisés, vahi mapicaracahini eta masemirayare ema rey tayehe eta Egipto eta macuchucuiravaca, mámavacahi ena machamuriana israelítana. Tétumechavarichucha taicha ticasiñavahi eta majaneasiravacaya ema Viya, tayanapane máimahasi ema Viya.
28 Eta masuapajiraivahi ema Moisés, máitauchapa eta mavanairipi ema Viya. Mavanecavaca ena machamuriana nacapacayare eta uvesachicha, nátsiquiriacaya eta iti te tapaja eta napenana, apaesa vahi macuesirujicavaca ema ángele ema tiámayarehi eta náepenira ena náechavimuri te jácani peti.
29 Énaripa ena machumariana ema Moisés, eta nasuapajiraivahi, naratahahi nánueca eta ichape Mar Titsi. Témunahiricavahi tiájiji te túpiricuha eta nayanihayarepahi. Tásiha, ena masuntarurana ema rey te Egipto, navarahavarepa tiánuecana. Tichavapasera eta une. Téricanapa namutu. 30 Táichavenehivare eta nasuapajiraivahi ena israelítana, tiáquipaicavapa naicha eta tayuchamarana eta avasare Jericó, te jena siétequenepa sache eta návicuruarasirahi eta avasare.
31 Ésuripa esu Rahab túhusini, eta susuapajiraivahi, vahi suépenahini te tépenaracanapa ena masuapajirairahanahi. Taicha ésu sucatiuchapa ena vanairucana me Josué.
32 Nuvarahahineni numetacahe tamutu eta nasuapajiraivanahi ena apamuriana: ema víyarahaini Gedeón, ema víyarahaini Barac, ema víyarahaini Sansón, ema víyarahaini Jefté, ema víyarahaini David, ema víyarahaini Samuel, énapa ena víyarahaini profetanaini. Nararihivare ena apamuriana, tétavicavahivare eta nacasiñavairahi mayehe ema Viya. Váhisera nunaca támutu te juca eta náijareana. 33 Eta nasuapajiraivahi éna, nararihihi ena títahacanapahi ena nánarana te avasareana. Nararihihi ena apamuriana aquenucanahi, tatupiruhi eta nagobernachirahi eta návasana. Ema Viya, eta majaneasiravaca ena apamuriana, máeratajacachavacahi eta tajacana eta táiñehiqueneana sárareana. 34 Ena apamuriana, macaemahainehivare eta táijurequene yucu te jórnu. Ena apamuriana, macuchucuhavacahi te navaraha náechatinucavacayarehi ena nánarana. Nararihihivare ena matumerahanahi, máetumechavacahisera eta nacaemataneasirahi éma. Ena apamuriana, tétavicavapa eta náitupajijiasiravapahi tayehe eta guerra, náitahavacapaipa eta ichapequeneana ejército ena nánaranahi. 35 Natiarihivare ena esenana, eta nasuapajiraivahi, mápechava máimichava ema Viya títarecana ena najaneananaini náepenaqueneanahi. Natiarihivare ena apamuriana náemépenahi eta nacatajivairasamihi. Nacamichahisera tamutu taicha eta nasuapajiraivahi, namavarairahi náinajiacahini ema Viya, navarairahivare náimahayarehi eta táuricacarequene eta náitaresirayare te náechepucapa. 36 Natiarihivare ena apamuriana, ichapemurihi eta nacaecahirasamihi, ticaestanahivare, táimitiacavacahivare te cadena tayehe eta cárcel te nacaerataiyapahi. 37 Ena apamuriana, natupisiruanapahi te márijahiana eta nacapasirapahi ena achaneana. Ena achaneana, eta návarairahi náiminajicayarehi eta náehisirahi ema Viya, nayuchatihecavare. Ena apamuriana náechatinucavacapahi te espada. Napanajiricavaca ena apamuriana, náimijunavacavarepa te napenana. Tiyananapa témestajiricavanapaipa. Tépacuchavanapa te taparumachichana eta sárareana eta náechuriasirapa eta nacamuirihaquene. Tájinapa naviyavapahini taicha eta napaurevavacapaipa. 38 Ena nani páureanasamí, ichape eta napicauchacarevainihi. Vaipa náurihahini eta najunanairisirahi te mávapahiana apaquehe eta tataracuana eta máriana, nacapenajuechapahi eta enurujuheana. 39 Jéhesare, namutu ena nani néchajisihaqueneanahi, ticatajivanahi eta náitaresirahi. Majacapavacaipahi ema Viya táichavenehi eta nasuapajiraivanahi. Vuíchahasera náijahúchavahini nacaijaracasihini eta náicuchianahi me Viya. 40 Taicha mavarahahi éma tihetamurichahaviyarepa viti véquenehanahi visuapanahi ema Jesús énapa namutu éna. Vicuticacayarepa eta viúricacarevayare vimutu.
12Vicutiyare ema Jesús eta macamichirahi tamutu
1 Puíticha víti apanavare vicamichayare tamutu eta vicatajivairana, vácutivaca eta nacamichira ena nani náinapureanahi téhicanahi ema Viya. Taicha puiti éna tímararacahavianahi víti tájahapuca táicharacavahi eta vipaisirahi víti. Eta tacahe, tituparacahavi vínajicayarehi eta táitiasirahavihi eta tájiparacana, tiámaparaurahiana tayehe eta pecatuana. Tacahe, vicamichayare tamutu, táurivaya eta vicaemataneasirahi ema Viya, apaesa vijacapa eta vícuchihi. 2 Vicutiyareva ema Viáquenu Jesús. Éma, tímitucahavihi eta véhiruhi, éma tínapuisinahavihivare eta masuapajiraivahi. Tayanapane ichape eta matsirihahi te máimahapa eta macatajivairayare eta macaetatairayare te crusu, vahi machavacuejechavahini. Tétumechavahisera taicha máechahi éma tatiarihihi eta táitsivayarehi. Tétavicavahi eta máurisamureva eta máejasirahi te mayehe trono te mavaure ema Maiya.
3 Puíticha éta, epanerequenehayare éhicayareva eta macamichirahi ema Jesús tamutu eta macatajivairahi naicha ena ticatianacanahi. Ene ecaheyare éti, vahi ecuyacujihini, étumechavayaresera eta éhisirahi éma. 4 Táitaurevaquene éti, tájinaichaha ímahahini ecatajivahini táimicapacahehipucaini eta ínajiasiraipa eta tájiparacana te juca apaquehe pecatupaire. 5 Vahi ecuemitisica eta máemunasirahehi ema Viya te jácani máemecharesiraheana táichavenehi eta machichaheirahi. Taicha ani tacahehi eta Sagrada Escritura: “Piti nuchicha, vahi picueñamava jácani máemecharesiraviana ema Viya, mavarairahi máetupiricayare eta pipanereruana. Váhivare picuinajicava tayehe eta maconsejachiraviana. 6 Taicha éma, máemecharecayarehi nácani máemunaruanahi machichanaveanahi” tacahepa. 7 Tacahe, ecamichayare éti jácani máemecharesiraheyare ema Viya táichavenehi eta máemunasirahehi eti machichanaveana. Tácuti mácani achane, te matiarihi ema machicha, tímerecavahi eta tacaiyairahi eta mapena eta máemecharesirahi ema machicha, mavarairahi máetupiricayare eta mapanereruana. 8 Yátupihi eta máemecharesirahavi ema Viya vimutu viti machichanaveana. Téhesera te tacuija ímaha eta máemecharesiraheana éma, máimerecaripa éma vahi yátupinahini machíchahénahíni. 9 Tacutihi eta vijurusirahi víti te amuyahavirichaha. Témecharecahavihi ena ticachichahaviana, visuapavacapa táicha. Tásiha, tavetijipa eta visuapirayarehi ema Tata Vicaiyaquenehi apaesa éma tíjaracahaviyarehi eta táurivayarehi eta vítaresiraya. 10 Ena ticachichahaviana, ánipirichu eta náimitusirahavihi jácani eta navarairahi éna viúriyarehi nayehe ena achaneana. Émasera ema Viya, tiúripanahi eta vímitucasivahi mayehe. Éta tiápajucava tiúrichahaviyare. Tépachinachahaviyarehivare éta. Mavarahahi vicutiyarehi eta masantuvahi éma. 11 Jéhevare, te tatiarihipuca eta vicaemecharahirana, vahi viúrisamurémahi táicha. Ticatihi visama. Téhesera te vétupiricava táicha, tétavicavayarehi eta viúricacarevaya te visamureana taicha tatupiruhi eta vítaresira.
Tétavicava tavarahacareva te visama eta máechajiriruva ema Viya
12 Tacahe, nuparapenaveana, nutuparacahe étumechacaca nácani nayacujihipuca. Ímicatacaca eta etupihaira muraca eta éhisirahi. 13 Énerichuvare eta ecaijuheira eta me Viya, etanucayare tatupiruina eta ecaijuheira eta me Viya, etanucayare etupiruina eta eyanirayare. Vahi ecuepiñuñuica, machu náevejuca ena matumerahana ena téhicaheanahi te équene. Táuri eta iámiracacaina, apaesa nacaravahuyare náetupirica eta napanereruana, náetumechavavare énajiva.
14 Tacuijavare ecuichiravainahi nayehe namutu ena achaneana. Yátupina eta epachinavaina te esamureana étapa eta iúriva eta ítaresirana. Taicha te vahi tiúrihi eta ítaresirana, vahi eratahaimahi ítecapaucha ema Viáquenu. 15 Ejaneacavaicha yátupina, machu etiarihipuca eyacujihi, tásiha émepurureca eta máimicatasirahe ema Viya. Tacuija eta ecuimipananajicava eta esemirana. Machu tapareacavaca ena echamuriana eta evainarajivana, tacuti jácani sucureca máurirahana, tapareacayare eta apana sucureca táurinaquenehi, táimicapacapa. 16 Nacuijavare te etaracu nacuveha esu apana esena. Nacuija nacuepuru jácani tipicauchacareanahi. Vahi ecucuti ema achane ticaijare Esaú. Eta mavarairahi tíjahúchava tinica, máijararecapa eta máicuchinihi mayehenihi, taicha éma, máechavihi ema maparape. 17 Écharichuhi éti, te táequenepa, te mavarahainipa majacapa eta mayehe bendición ema maiya, vaipa majacapacarehini, mametainipa tíyahahi. Vahi maratahahini ticajimuyacahini ema maiya.
18 Éti, tájina étaparacaina eta napisirahi ichapequenehi ena achaneana israelítana, acane te náitecapauchapa eta cerro Sinaí. Eta jara cerro, tatiarihihi eta yucu timuruhi te tápusi. Énerichuvare te távihahi eta timapicuquenehi, távihahivare eta táiñehiquene emarere. 19 Muracaquene eta machuja ema ángele. Muracavare eta mahu ema Viya eta máechajisiravacahi éna. Ichapequenehi eta napisirahi ena tisamanahi. Eta tacahe, tiyaseserecanapa vaipa macuechajicavacahini. 20 Eta napicacarasiravahi, navaraha tichavacuejechavana. Ichapequenehi eta tapicahucareva eta cerro, taicha tatiarihihi eta muraca vanairipi, ani tacahehi: “Ecapaca nácani achane, jácanivare sárare tiápanapuca te juca cerro. Ecapacavaneyarehi te márijahi, te váhipuca ticayuvarayarehi te lanza” tacahepa. 21 Tacahe, tétavicavahi eta táiñehiva, émaripa ema Moisés ani macahehi: “Nuyayacarenecha eta nupisirahi” macahepa. Nuparapenaveana, numetacahe: Tájina étaparacaina eyehe tamutu eta juca tipicacareanahi.
22 Étisera tachichaheanapa puiti eta mávasa ema Viya Vicaiyaquene, ticaijare Arairu Jerusalén+ 12:22 Te pivaraha pecha eta apana tayehe eta Arairu Jerusalén, pitanuca te libro Apocalipsis 21.2-27 étapa 22.1-5., eta távihahi eta cerro Sión te anuma, te náurujisihavahi ena camuriqueneana ángeleana eta najirauchirahi ema Viya. 23 Éti esiapapa eta nasimutuva ena ecutiqueneanahi machichanaveanahi ema Viya. Ecajucunavare eta nalista. Natiarihipa ánaqui eta náchanevana ena machichanaveana náepenaqueneana. Natupiruhi eta náitaresirahi. Tipachinavaqueneanaripahi puiti, sántohivare. Matiarihivare ema Viya, yátupiquenehi Juese viyehe vimutu víti. 24 Matiarihivare ema Jesús ema tiyaseurahiquene eta viyehe. Émahi ema tiámahi eta arairu matratune ema Viya. Émaripa máepusaicapa eta máitine tasipahacahaviyarehi, apaesa vijacapacareyarehi me Maiya. Eta máitine ticunachacarepanahi tayehe eta máitine ema víyarahaini Abel.
25 Eta tacahe, échapavaicha éti. Vahi ecuepuru eta máichuarapianahi ema Jesucristo. Machu ácuti ena tépuruanahi eta mavanairipiana ema Viya, máimiturapianahi ema Moisés. Étapa tímicuñacavacahi éna. Vivetijinapapuca víti eta vícuñayare, te vicaepaquecupuca eta máichuarapiana puiti ema Viáquenu, taicha éma tiásihahi te machacaya ema Viya te anuma. 26 Taicha eta acane, eta mahu ema Viya, tétavicava eta tamuracava. Tiyayacarehi taicha eta apaquehe. Puítisera, ani macahehi éma: “Étaherineyare tiyayacare nicha eta apaquehe. Váhisera tácarichuimahi. Éneyareichuvare te anuma” macahepa. 27 Eta juca máechajiriruvahi, tímaticareipahi eta táitavirayare tamutu jácani tiyamuricanahi máepiyaruanahi ema Viya te juca apaquehe. Tacarichu tanasiyare jácani máitavacacaqueneana taicha mayamurianahi.
28 Étaripa eta mávasa ema Viya, mavarahaquenehi máimiávihahavihi, máitavacacaquenehi éta. Eta tacahe, vihasulupayachaparaca éma. Vétaviuchainavare eta vipicauchiraya éma. Tásiha, vicurisamurechaina éma eta vivapinava ichape eta vijirauchirahi éma. 29 Taicha ema Viáquenu macutihi eta yucu, maratahahi máitaequeneha mámainuca.
13Vicurisamurechayare ema Viya
1 Tiuri, nuparapenaveana, vahi ecucainajiruva eta émunajirisiracacahi, táichavenehi eta echamuricacairahi te mavahuana ema Viya. 2 Vahi ecuemitisicava eta táurirayare eta ejacapiraya ena echimarana te epenana. Taicha tajuricati ángeleanainapahi nácani tipaipiuchaheanahi, éta vahi ecuimatihi.
3 Énerichuva échayareva nayehe ena ticaeratana. Ejapanuvaca éna, táimicutijiricavahini étinahini ecaeratahini ecachanevacahini. Énerichuvare ejapanuyare nácani náemejapanuráruana taicha éna étarichuhi eta náqueheana tacutihi eta iáqueheana éti.
4 Ámutu epicauchacaca éti ecaimaqueneanaripa: eti esenana, étipa eti ajairana. Taicha máimaha tiuri ema Viya eta evehacacairahi. Tacuijasera eta échipeacava eta evehacacairahi ena apanana. Ema Viya máicuñacayarehi nácani tivehacacanahi vahi nacuchapahini náitauchavahini, énapa ena ticayepecacanahi.
5 Váhivare tacuvayuacahe eta plata. Taratarichu tacurisamurechahe jácani íturevahi ecayehequenehi. Ema Viya ani macahehi eta máechajiriruvahi: “Vahi nujunijicavimahi, váhivare némitisicavimahi” macahepa. 6 Tacahe, vicasiñavayare mayehe ema Viya te viyaseaca. Ani vicaheyare te visamure: “Ema Viáquenu ema tímicatacanuhi. Vahi nupicaimahi jácani náichiranuhi nácani achaneana” vicaheyare.
7 Échavayare ena tímitucaheanapaini tímisamaheanahini eta máechajiriruva ema Viya. Natupiruhi eta náitaresiraini. Éti, epamicava ecutiyare éna eta nacasiñavairahi me Viya.
8 Ema Viáquenu Jesucristo, vahi máitsivacha eta máurivahi eta viyehe. Manasihi puíticha, étapa eta apajarahiyare. 9 Eta tacahe, vahi ecuisapava ecuehica eta jácani apanapenenejiqueneana náimiturapiana. Tiúripana étumechayare eta esamureana, táichavenehi yátupiquene eta máemunasirahavihi ema Viya. Étapasera eta nayeherepiana tayehe eta tinicacareana, vahi étaparacaina taicha tájinachucha táimicatacavacahini ena ticayeherepianahi.
10 Eta nayeherepinihi ena tiyujaracarahiana tayehe eta santuario te Jerusalén, natuparahahi eta nanicasarehi eta námavahuana ena achaneana. Étahi eta navachachahi eta nacaemataneasirahi. Étasera eta sárareana námavahuanahi, navarahahi tacaepahayarehi eta napecaturana, éta, tituparacavaca vahi nacunicahini. Étachucha eta táitine mámahi ema náquenu ena tiyujaracarahiana tayehe eta téqueneha cuarto Lugar Santísimo. Étasera eta táqueheana, náijuchaqueneyarehi te tachachacu eta avasare. Vítisera, mararihi ema apana tiyujaracarahi eta viyehe, apanapavare eta mayujarauchirahavi. Vahi énaparacaimahi ena náinapureana tiyujaracarahiana. 12 Ema Cristo, ticatajivahi eta máepenirahi te tachachacu eta avasare, mavarairahi máepachiacahaviyarehi viti achaneana tayehe eta máitinerichu éma. 13 Tacahe puiti, vínajicavayarehi eta nayeherepiana ena vijaneanana. Vahi étaparacaina viyehe. Yátupina véhicayare ema Jesús. Tayanapane vicatajivayarepuca, vicutiyaresera éma eta macatajivairahi. 14 Taicha te juca apaquehe, tájina vahi táyeremahi eta avasareana étapa eta tayeherepiana. Vítisera tachichahavipa eta avasareyare arairuyare. Apanainapa eta viyeherepiana víchaqueneanayare. Tétavicava eta vijamurachirahi viyápávane. 15 Tásiha puiti, eta véhisirahi ema Jesús, tavaraha eta vijirauchiraparacayarehi ema Viya tamutu sácheana, yátiana. Te jácani tájahapuca víchararacava, váhasulupayachavare éma. Eta juca eta viámavahuhi eta mayehe. Éma vicavapajayarehi. 16 Énerichuvare, vahi ecuemitisica eta íchirahi eta táuriqueneana. Ecajiyareva ena echamuriana eta ecayehequeneana. Eta tímicutijiricavaipa eta iámavahuhi me Viya. Éta ecurisamurechirahi éma.
17 Esuapayareva nácani tímitucaheanahi, evapinavayare nayehe eta esuapajiraivahi. Taicha éna, tijaneacaheanahi eta iáchanevanahi éti. Náechahi éna eta ticayaserehianayarehi te mamirahu ema Viya. Ecurisamurechavaca éna eta esuapajiraivahi, tavapinacarénapa eta nacaemataneasirahena éti. Vahi ecuimipanerechavaca eta eyacujiva, emasuapajiraivapuca.
18 Eyaseuchanuyare núti te eyujarasirana. Nucasiñavaipahinéni núti táurivaipahi eta nupanereru. Tájinapa níchiravainahini. Nuvaraha níchayare eta táuriqueneana nayehe namutu ena achaneana. 19 Nuvarahasera eta eyaseuchinanu me Viya, máisapanuhini éma níjahúchavahini nuchavahini eta eyehe.
Ema Apóstole mayaseuchavacahi ena machamuriana me Viya
20 Ema Viya, tétavicavahi eta macanarasirahavihi eta vipanereruana. Éma tétavicavahivare eta máitupajijiasirava taicha macaechepucahi ema Viáquenu Jesucristo te máecari, apaesa émayarehi yátupiquenehi Pastoryare, tijanearahi viyehe viti machichanaveana. Tisipahacahavipa eta te máitine apaesa máitavacacayarehi eta vicachanerayare éma. 21 Núti nuyaseuchahe me Viya, máimicatacahehini ítauchayare tamutu eta mavarahaqueneana, íchirahi eta táuriqueneana apaesa ecurisamurechahini éma te tamutu eta ítaresira eta éhisirahi ema Machicha Jesucristo. ¡Máitavacacayare eta vicunachira ema Cristo! Amén.
Eta táichecuaraqui eta natuparacasivahi
22 Nuparapenaveana, nuvaraha nuyaseacahe ácayehéni paciencia tayehe eta juca nuconsejarapihi eta eyehe. Ánipichichahi nájurehi tayehe eta juca nucartane. Jararihisera camuriqueneana eta apana nuvarahahi numetaruheyarehini. 23 Numetacahevare ema viparape Timoteo tiúchucuharipa te cárcel. Te máitecapavanepuca éma, nucachaneyarepahi te níteca eta ara eyehe. Nuvarahahi nímahapanahe.
24 Néchajicahe emutu eti ejanearahiana ena vichamuriana. Échajisinanuvaca namutu ena vichamuriana vicutiqueneanahi tisuapajirahianahi te jácani návihahi éna. Ani te juca, nucachanevaca ena vichamuriana náiteruana te Italia. Téchajicaheanavare éna.
25 Nuyaseuchaheparaca emutu éti me Viáquenu Jesucristo, táetaviuchahini eta iúricacarevaya máicha. Amén.
Tamutupa eta juca néchajiriruvahi eyehe.