Eta macartane ema Apóstole Pablo nayehe ena machamuriana ticavasanahi te Galacia, ticaijare
GÁLATAS
11 Nuti Pablo, yátupiquenenuhi mayehenu apóstole ema Jesucristo taicha manerejirunuhi. Ema Tata Vicaiyaquene ticutihi eta mapanereruhi ema Machicha eta máichuiranuhi. Puíticha émaquenehi ema Jesucristo tinacanuhi eta juca návacurehi apóstole, émarichuhi ema macáechepucasiquénehi te máecari. Vahi apanainahini achane ema tinacanuhi, énainahipucaini ena nucutiqueneanahi apóstoleana nanacanuhini eta juca návacurehi. 2 Puiti nucajurehe eta juca carta eyehe eti nuchamuriana ecavasanahi tayehe eta avasareana tayeheana provincia eta Galacia. Téchajicaheana ena apamuriana vichamuriana te juca návihahi.
3 Nuvaraha macatajicahehini ichape ema Tata Vicaiyaquene, émapa ema Viáquenu Jesucristo. Náijaracahehini eta táurivaina eta epanereruana. 4 Ema Viáquenu tíjaracavahi tépena te crusu taicha mavarahahi ticuchucuhahaviyare tayehe eta vícuñayarehini táichavene eta vipecaturana, macámitiásinaháviripahivare eta vijamurachirainihi eta tamauriqueneana tayehe eta juca apaquehe. Eta tacahehi eta mapanereruhi ema Tata Vicaiyaquene. 5 ¡Máichecuaraquireyarehi eta vijirauchiraya éma! Amén.
Étanarichu eta doctrina véhiruhi, tájina apanaina
6 Ichaperinehi eta ímipanereresiranuhi. Váhicha németeaca ene ácahehini eti éhicahini eta apanaquene doctrina. Tasapihapa esuapahi eta juca, vaipa émainahini esuapa ema Viya. Ínajicavanepa eta esuapirainihi éma. Émepururecapa eta máichuirahehi. Tasapiha émepururecapa eta máepeninahehi ema Jesucristo eta máemunasirahehi. 7 Nutupiruva numetacahe, tájina apanaina doctrinaina tácuti eta juca véhiruhi víti. Néchahi eta juca íchararacavahi éti, nararihi ena témejecapavachaheanahi, navarahahi nahapapicayare eta vímiturapianahi tásihaqueneanahi mayehe ema Cristo. 8 Víti vímitucaheripahi eta juca yátupiqueneana, étarichuhi eta máechajiriruva ema Viya. Cape juca, te viávihaichaha eyehe, vimetacahévanehi eta macatichira ema Viya eta apanapanequeneana doctrina nahapapiruanahi. Puiti nápechahevare numetacahe: Ticatichacareya me Viya nácani nahapapica eta vímitureheanaripa yátupiqueneanahi. Nútiripa, te nápechavahivaréni níteca eyehe, apánainapáipahivarepucaini eta nímiturapiana, ticatichanuhini ema Viya taicha eta nuhapapisirainahini eta máechajiriruvana. Téhevare máitecapucaini mácani émana máimicutichavapahini ema ángele másihaquenénahipucaini te anuma, te mavarahahivarepuca mahapapica eta vímitureheanaripa víti, énerichuvare macatichayarehi ema Viya.
10 Nararihipuca ena témeteacanuanahi nuhapapicahi eta máechajiriruvahi ema Viya, étainahipucaini níturusihahini ena achaneana, némemunasiravainahini nayehe. ¡Tájinasera vahi nuhapapicahini núti! Nutupiruvahi eta nímituresirahi taicha nuvarahahi nucurisamurechaya ema Viya, nímerecavayarehi eta núriva eta mavanaranuirahi ema Jesucristo.
Ema Pablo tímereuchava eta táichararacavahi eta masiapirahi apóstoleyare
11 Nuvaraha numetacahe eti nuparapenaveana eta juca nucametarairuirahi, vahi tásihaquenénahi te nupanereru núti. 12 Váhivare nímitucasivainahi mayehe mácani apana achane nucutiquenehi apóstole. Émaquenehi tímitucanuhi ema Jesucristo.
13 Éti esamairiricanuhi jácani eta níchararacavahi eta nítaresirahi cape juca násinequenehi, te étarichaha néhicahi eta nayeherepiana ena israelítana náchucanaveanainihi núti. Núti, eta nujurusirahi, nímahahi eta tacapicahuirahi eta viyeherepiana. Ichapehi eta némuracachiravahi, nucachuricavacahi ena nuparajuruanahi. Nímicapicauchahi muraca, numavarairahi táemitiequenehini eta viyeherepianahi nanaquipairuanahi ena náchucanaveanaini. Eta tacahehi, ichapemurihi eta nupanajirisiravacahi ena machaneranahi ema Viya, nuvarairahi nucámitiéquenehavacayarehíni eta náehisirahi ema Jesucristo. 15 Námavaquenévahiséra eta manerejisiranuhi ema Viya, te vuíchaha núchucahini te sujuhe esu ticachichanu; tacahehi eta mapanereruhi eta máichuiranuyarehi, taicha eta máemunasiranuhi. 16 Tásiha, tímimatichanuhi ema Machicha, taicha mavarahahi nucametarairuyare nayehe ena apavasanana eta macuchucuirayare namutu ena tisuapana ema Machicha. Váhisera nutanucahini nácani náimitucanuhini eta nucametarairuirayare. Nájinavare nuyasereruina. 17 Váhivare nuyanahini te Jerusalén nutanupanahipucaini ena náinapureanahi apóstoleana. Téhechucha apaquehe Arabia nucaijuhehi. Émasera ema Jesús, éma tímitucanuparacahi. Te váchupa, nuchavavarepa te avasare Damasco. 18 Te mapanaquenepa año, nupaenumavapa nuyanahi te Jerusalén, étapa nímatinehi ema Pedro. Nunasipanapa quince sache nucahehi eta mayehe. 19 Émapa ema Santiago, maparape ema Viáquenu, ema nímahaquenehivare. Énasera ena apamuriana apóstoleana, nájina nímahavacahini. 20 (Puiti tímararacanuhi ema Viya, tájina vahi népiyahiraivaina eta juca nucáyemaqueneánapahi te juca nucartane. Nutupiruvahi eta numetasirahehi.) 21 Tájinasera vahi nucaimitucasihini nayehe taicha nuyanavanevarepa nucaijuhehi eta te Cilicia, nánucuhapa tayehe eta Siria. 22 Tacahe, ena vichamuriana ticavasanahi te Judea, váhivare náimatinuhini taicha vahi náyerehini tayehe. 23 Tisamairiricanuanahisera eta néquesiravaripahi. Ánipaji tacahehi eta nasamairirisiranuhi: “Ema maca Pablo tipanajiricahavihi cape juca viásinequenehi, ¡téquecavaripahi! Cape juca mavarahahi ticámitiéquenehaháviyarehíni eta juca véhiruhi. ¡Puiti émarinecha tétucaracavahi ticametarairuhi eta juca véhiruhi víti!” nacahepaji. 24 Tacahe, ichaperinehi eta nacunachirahi ema Viya níchavenehi núti eta néquesiravahi.
2Ema Pablo tímereuchava eta masiapamurihairapa ena apóstoleana, tásiha natupiruva najacapa éma
1 Catorce áñoripa eta táetavisiravahi, nupaenumavapa nápechavahi nuchava te Jerusalén. Émapasera ema Bernabé nucachanehi, émapa ema Tito. 2 Taicha numetacasivahi me Viya te nuvapure eta nuyanirayarehi tayehe eta Jerusalén, véchajicacayare nayehe ena tachutirihanahi. Eta nítecapirapa, viúrujicavapa, énachuchasera vicachanehi ena tachutirihanahi. Tásiha numetacavacapa eta nímiturapianahi eyehe eti apavasanana étapa eta esuapirahi. Taicha nuvarahahi ena vichamuriana israelítana najacapahehini eti apavasanana vichamurianaripahi. 3 Te jena, natiarihihi ena tépiyacavanahi vichamurianahi, tépiyahirahianapahi eta nasiapamurihairahavihi. Éna, navarahahi tipamicahavianayarehi eta vímitusirahe éti apavasanana éhica eta nayeherepiana ena israelítana. Taicha tacahehi eta náechajiriruvahi éna, ítauchayarehiji eta nayeherepiana éna, váhiji tacarichuimahi eta éhisirahi ema Jesucristo. Navarahahivare napamicayarehini eta macamarca ema Tito, eta apavasanairahi éma. 5 Tájinasera vahi vísapavahini nacachuriacahavihini, taicha víti vivarahahi tacuijahini tahapapicahehini eta éhisirahi eta yátupiqueneana téhicacareanahi. 6 Tacahe, énaripa ema Santiago, ema Pedro, émapa ema Juan, énapa ena apamuriana náiyarahana ticutinuanahi eta nupanereruhi. Tájinavare vahi nametacanuhini eta apamuriana téchacareanahi nayehe. Étasera eta nasamiranuhi, náimativanepa eta émairahi ema Viya tituparacanuhi eta nucametarairuiraya nayehe ena apavasanana. Nucutihi eta macatuparahairahi ema Pedro máimitusirayarehi ena israelítana. Ema Viya máijaracahi eta mávacurehi ema Pedro apóstolehi nayehe ena israelítana. Máijaracahivare eta máitupajijiasiravahi. Ene nucahehi núti tíjaracanuhi eta návacurehi apóstolenuhi nayehe ena apavasanana. Tíjaracanuhivare eta nítupajijiasiravahi. Eta tacahehi, náimatipa eta émairahi ema Viya tíjaracasichanuhi eta juca nítucaquenehi. Tacahe, tijupacahavianapa, núti émapa ema Bernabé. Eta juca náichirahavihi táicutiarahi eta náisapirahaviyarehi vímiyanava vímitucavacayare ena apavasanana. Éna, tímiyanavanayare tímiturecanahivare ena israelítana. (Tépurunuanarichuchapuca eta náimairanuhi. Tayanapanesera váhipuca nujacapacarehi nayehe eta apóstolenúirahi. Nútisera néchahi eta manerejisiranuhi ema Viya eta apóstolenúirayare.) 10 Tacarichu tituparacahavianahi eta vímicatasirayarehi ena páureana. Eta tacahehi puiti, nítauchahi núti eta nuvanecasivahi nímicatasiravacaya ena páureana.
Ema Pablo tímereuchava eta macajachirahi ema Pedro
11 Te táequenepa, te jena áñoanahi, títecapauchahavipa ema Pedro te avasare Antioquía. Étasera eta mávihairahi viyehe, téjecapavainapa. Eta tacahe, nucajachapa éma. 12 Eta máitecapirapa ema Pedro, tájinaipa máichiravainahini eta masamiravahi eta macachanejirisiravacahi ena apavasanana vichamurianahi, tinicahi eta nayehe. Tacahe, te jena sácheana, títecapanapa ena máemunacasareanahi ema Santiago, israelítana vichamurianahivare. Te máimahavacapa ema Pedro, titsirihapa éma eta macachaneravacahi ena apavasanana vichamurianahi. Vaipa mávarahahini macasiriquivacahini. Tipicahi eta nacaecahirahi ena tímicapicauchanahi eta nayeherepianahi ena israelítana. 13 Tacahe, ena apamuriana israelítana vichamurianahi, énerichuvare éna náehicapa eta máejecapiravahi ema Pedro. Térajicavanavare éna apanava. Émaripa ema Bernabé máehicavarepa eta náejecapiravahi éna. 14 Tacahe, te nímahapa núti eta náejecapiravahi, vahi táurihini eta náichaquenehi, nucajachapa ema Pedro te namirahu ena vichamuriana taicha máejequihapa eta tavanairipihi eta yátupiqueneana máechajiriruvana ema Jesús. Níchapa ema Pedro: “¿Tájaha tacayema eta pitsirihahi ena vijaneanana israelítana eta picachaneravacahi ena apamuriana vichamuriana apavasanana? Pémitisicavapapuca eta israelítavirahi cape juca pítaresirahi, táitusiava eta picachanejiricavacahi ena apavasanana vichamurianahi. Tásiha puiti, eta pímairapa náitecapirahi ena vijaneananarichu násihaqueneanahi te Jerusalén, péquecavavarepa nayehe. Váipa pávaraha picachanehini ena apavasananahi vichamurianahi ticutiripahi eta vahi vichamurianainahini éna. Pivarahapuca náepiyacava israelítanáina éna apanavare” níchapa ema Pedro.
Namutuchucha tijacapacareanaya me Viya nácani navarahaya téhicanayare ema Jesús
15 Tacahe, numetacavacapa namutu eta juca yátupiquenehi: Véchahi víti eta vahi tácamesaimahi vítauchahini eta nayeherepianaini ena viáchucanaveanaini. Tarataripahi eta véhisirahi ema Jesucristo, vijacapacaréipa vimutu eta mayehe ema Viya. Énaripa ena apavasanana, tayanapanehi náetaviuchahi éna eta nasipecaturaraivahi viyehe viti israelítana, títujicavanayarehisera tijacapacareanaya me Viya taicha eta náehisirahi ema Jesucristo. Tayanapane vítamuturucahipuca eta mavanairipiana ema Moiséini, tájina vahi vájacapacarémahi víti eta me Viya táicha. Vimutu vijacapacare eta me Viya táichavenechucha eta véhisirahi ema Jesús.
17 Natiarihipuca ena téjecapavanahi te napanereruana, ánipuca nacahehi eta náechajiriruvahi: “Yátupipucáji eta vijacapacarehi me Viya táichavenechucha eta véhisiraya ema Cristo, vivetijinapaserapuca tiápajucavainapapuca eta visipecaturaivaya taicha vínajicainapa eta vanairipiana. Tacahe, émapapuca ema Cristo táemesiavaya eta vicapecaturaivaya” tacahenapapuca eta napanereruhi. Éna, timápachichijíruvachucha te napanereruana. Ema Cristo váhiquene émaina tásiha eta pecatuana.
18 Eta néhisirainihi apaicape eta vanairipiana, tájinachucha vahi táimicatacanuhini eta nujacapacarevayarehi me Viya taicha váhiquene étaparacaina. Eta tacahe, nínajicahi eta néhisirainihi. Nímatiripasera eta nujacapacarevarehi me Viya táichavene eta nucasiñairahi eta mayehe. Puíticha tiúripa eta nítaresirahi me Viya. Tásiha, ichapenapahini eta néjecapiravaya núti apana, te nuchavapuca néhica eta mavanairipiana ema Moiséini. 20 Eta nusuapirahi eta máepenirahi ema Cristo te crusu, nujacapacarehi me Viya. Puiti, vaipa nútijivaina necha eta nítaresirahi. Émapa téchanuhi ema Cristo tamutu eta nítaresirahi. Émapa nucasiñahi taicha yátupihi eta macasiñacarevahi taicha yátupiquenehi Machichahi ema Viya. Eta máemunasiranuhi, tímijararecavahi níchavenehi núti. 21 Vahi némepururecaimahi núti eta máemunasiranuhi ema Viya. Nararihisera ena tímijachavanahi tijacapacareana mayehe táichavenechucha eta navarairahi náitaucha eta vanairipiana. Ena nani, tímicutijiricavahi náemepururecahi eta mapanereru étapa eta máemunasiravacahi. Tímicutijiricavahi náemepururecahivare eta máepenirahi ema Jesucristo te crusu.
3Tacarichuchucha eta vicasiñairahi ema Jesús, vijacapacaréipa me Viya
1 ¡Páurehechapucaini, eti nuparapenaveana gálatana! Ímijachaipapuca étupicavahi eta juca ecahehi. Ínajicavanepa eta éhisirainihi eta yátupiqueneanahi. Vímimatichaheripahi eta iúricacarevahi tásihaquenehi eta máepenirahi ema Viáquenu Jesucristo te crusu. ¿Tájaha tacayema émepururecahi eta juca iúricacarevayarehini? 2 Esamanuchaha, puiti nuvaraha numetacaheyare. Eta mávahásirahehi ema Espíritu Santo, éta tíchahi eta éhisirahi ema Jesucristo. Vahi étainahini taicha eta ítauraivainahipucaini eta vanairipiana. 3 ¡Tétavicavapa eta esunsuvavaca éti! Te épanavapa eta éhisirahi, tájinainiripahi íchiravainahíni máicha ema Espíritu Santo. Éma tétumechahehi. Puítisera éti evarahapa ínajicaya eta mávahásirahénihi, ímijachaipapuca eta ticuchucuhaheyare eta éjairavanahi. 4 Tamapurujinapapuca eta máimicatasirahehi ema Espíritu Santo. Németeacasera núti vuíchaha émepururecavaimahi. 5 Ema Viya tíjaracaheripahi ema Espíritu Santo eta mávahásirahehi. Tímechahehivare eta tiáramicareana. Étaripa macatajisirahehi táichavenehi eta ecasiñavairahi tayehe eta máechajiriruvana. Étasera eta ítauraivainahipucaini eta vanairipiana, tájinainapa táimijaracahehini.
6 Énerichuvare macahehi ema viáchucaini Abraham. Ticasiñavahi éma tayehe eta máechajiriruvana ema Viya. Tásiha, ema Viya, ichape eta majacapirahi éma. Máemitisicahi tamutu eta máejecapiravanahi. 7 Puiti, yátupina ácaicutiara eta juca: Te yátupina vicasiñava me Viya, vijacapacareya mayehe, taicha vicutiyare ema viáchucaini Abraham eta macasiñavairahi me Viya. 8 Ema Viya mametacahi ema Abraham eta najacapacarevahi mayehe, nácani ticasiñavanayare éma. Áni macahehi eta máichirahi: “Tétavicavayare eta náuricacarevayare ena achaneana te tamutu avasareana nácani ticutivianayare eta picasiñairanuhi núti” máichapa ema Viya. 9 Tásiha, viti vicasiñanahi puiti, tétavicavayarehi eta viúricacarevayare, taicha vicutinapa ema Abraham eta macasiñairahi ema Viya.
10 Natiarihisera ena tímijachavanahi tijacapacareanayare me Viya táichavenehi eta navarairahi náitamuturuca eta vanairipiana. Téjecapavanapahisera. Taicha ani tacahe eta vanairipi: “Tamutu sácheana ítauchayare tamutu eta juca vanairipiana. Te éjequiha apaesachichaina, éta tímicuñacaheyare”. Váhiquenesera naratahahini náitaucha tamutu eta vanairipiana. Eta tacahe, náviraichu ticaicuñaya, vahi tijacapacareanaimahi. Ánivare tacahe eta vanairipi: “Te ítamuturuca eta vanairipiana, máichecuaraquireyare eta ítaresirayare táicha”. Tásiha, vímatiequeneha eta juca: Eta náitamuturusira ena achaneana, éta tavaraha eta vanairipiana. Tájina étaparacaina eta nacasiñairava me Viya. Ánisera tacahe eta Sagrada Escritura: “Nácani ticasiñavanahi me Viya, tijacapacareanahi, máichecuaraquireyare eta náitaresiraya táicha”. Tásiha, nuvaraha ácaicutiara eta juca: Eta vijacapacarevahi tásihahi eta vicasiñavairahi me Viya. Eta vítauchirapuca eta vanairipiana, tájina étaparacainahíni tayehe eta vijacapacareva me Viya. 13 Ánivare tacahe eta Sagrada Escritura: “Mácani achane ichape eta maviureva, ticaetatacasiyarehi te yucuqui. Eta táicutiarahi eta máicuñasirayare ema Viya eta máchaneva”. Viti achaneana, ichape eta vícuñayarehini taicha eta vimaitauchirahi tamutu eta vanairipiana. Émasera ema Jesucristo, tépeninahavihi te crusu, tamuriasirahi tamutu eta vícuñayarehini víti. 14 Éma máichahi eta juca, mavarairahi eta iúricacarevayare eti apavasanana táichavenehi eta ecutirahi ema Abraham eta macasiñairahi ema Viya. Puiti, tétavicavahi eta viúricacareva vimutu, taicha tiávahácahavihi ema Espíritu Santo máijararuhavihi ema Viya táichavenehi eta vicasiñairahi ema Jesucristo.
Tájinachucha táijaracahavi eta véhisirahi eta mavanairipiana ema Moiséini. Macarichu ema Viya tíjaracahaviya eta viúricacarevaya.
15 Nuparapenaveana, nuvaraha nímicutiarachináheyare eta juca. Te matiarihipuca ema achane, te tépiyarecahi tratu mayehe ema apana achane, nafirmachayarehi eta natratunehi. Tásiha, nafirmacharipa eta natratunehi, vaipa táuricaimahi nacaepaha eta tacajuquenehi. Nájinapavare tihapapicaimahi. 16 Ene macahehi ema Viya eta matratunehi mayehe ema Abraham. Ani macahehi: “Níjaracaviyare píti eta piúricacarevayare. Énerichuvare níjaracayare eta máuricacarevayare ema piámariéqueneyare” macahepa ema Viya. Tacahe, émanarichuhi ema mámariequenehi ema táimijarechaquenehi eta matratune, vahi námutuhini ena nasimutuvaqueneanayarehi mámariéqueneanayarehi ema Abraham. Émahi ema ticaijarehi Cristo. 17 Tiuri puiti, nuvaraha nímicaecherachaya eta eyehe: Eta juca matratunehi ema Viya mayehe ema Abraham, mafirmachaquenehi eta máijarasirayare eta náuricacarevaya nácani ticasiñavana eta mayehe. Étasera eta táetavisiravahi eta 430 áñoripahi, te májuchapa ema Moiséini eta vanairipianahi, vahi macaepahahini ema Viya eta matratunehi, váhivare máitsivachahini eta máijarasirayarehi ema Jesús, mámariéquénehi ema Abraham. 18 Ema Viya mametacahi ema Abraham eta máijarasirayare eta máuricacarevayare, taicha eta máemunasirahi éma. Ene vicahehi víti. Ema Viya tíjaracahaviyare eta viúricacareva taicha témunacahavihi. Eta viúricacarevaya, vahi étainahini eta vítauchirainahipucaini eta vanairipiana. 19 Etiarihipuca eti evaraha eyaserecanu, ánipapuca ecaheya: “Te yátupipuca vaipa étaparacaina eta vítauchiraina eta vanairipiana, ¿tájahaserapuca tacayemahi eta mavanesirahi ema Viya májucha ema Moiséini eta juca mavanairipiana?” Tiuri, puiti numetacaheya: Yátupi ema Viya máimivanerecahi ema Moiséini májucha eta vanairipiana, taicha mavarahahi máimimatichayare ena achaneana eta tamaurivahi eta pecatuana. Téhesera te títecapapa ema Cristo, vaipa táimiyanavahini tasuapacarehini eta mavanairipianahi ema Moiséini. Arairupa tamutu eta véhiruhi maicha ema Jesús. Yátupi ema Viya matupiruvahi eta máechajisirahi ema Abraham. Vahi máimivanerecahini ema Viya, émajacarúvahi éma, eta máechajisirahi. Émasera ema Moiséini macaimitucasiquenechucha nayehe ena ángeleana.
Eta mavanairipiana ema Moiséini tivanecahavi vahi vicuquicha eta pecatuana taicha tíñehicarehi eta júcana mayehe ema Viya
21 Puiti németeaca etiarihichaha eti ímijachahipuca tacarichuhi téhicacarehi eta vanairipiana. Esamanuchaha. Váhiquene étaimahi vájacapacarehíni eta me Viya. Váhivare étainayare ticaitarecahaviyare. 22 Esama eta juca máechajiriruvahi ema Viya eta te Sagrada Escritura, ani tacahe: “Náicuchirichuhi eta náicuñayarehi namutu ena achaneana taicha eta napecaturanahi” tacahepa. Jararihisera eta viúchucuirayare taicha tíjaracavahi ema Viya ticuchucuhahaviyare vimutu viti vicasiñanaya ema Machicha Jesucristo. 23 Ánaquiaparipa eta tacaratasiravacahi eta mavanairipiana ema Moiséini nayehe ena israelítana náchucanaveanaini núti. Vahi táisapahini tasimutuhichaini eta napecaturana. Tiámainucavapa te títecapapa ema Jesucristo, émapa tímitucahavihi eta arairuyarehi eta véhiruyare. 24 Táitaurevaquene eta mavanairipiana ema Moiséini eta típicararécahávihi tayehe eta táiñehicarevahi eta vicapecaturairana. Éta, tétupiricahavihi tacutihi mácani profesor eta máetupirisiravacahi eta napanereruana ena máimitureana. Ene tacahehi eta táechapajirisirahavihi eta mavanairipiana ema Moiséini. Puítisera eta máitecapiraipahi ema Jesucristo, émapa véhicayare, vijacapacarénapa me Viya taicha eta vicasiñairahi ema Jesús. 25 Puíticha, émainapa véhicayare éma, vaipa étaimahi véhica eta mavanairipiana ema Moiséini. 26 Puiti, eta ecasiñairapa ema Jesucristo, machichaheripa ema Viya. 27 Puiti, eta ecaicachasirahi te máijare ema Jesucristo, tiávahácaheripa éma, éti ecutinapa eta máurivahi. 28 Tayanapane apavasasajuecuhehi éti; tayanapanehivare ecasiriquiquíjihi eti ajairana, ena esenana; tayanapanehivare músuanapuca, líbreanapuca. Téhesera te mamirahu ema Viya, étanarichuhi eta vímahi. 29 Puiti machichaheripa ema Cristo; tásiha, ecutiripa mámariequenehénahini ema Abraham. Ímaequeneharichucha eta matratunehi ema Viya eta máijarasiraheyare eta iúricacareyare táicha.
41 Esamanuchaha. Nuvaraha nímicutiarachináheyare. Te matiarihipuca ema achane camurihi eta máimahaqueneana te mapena, te matiarihipuca ema machicha, téhesera te amaperurichaha éma, natiarihiyarehi ena téchapajiricanayare, énapa ena tímitucanayareva. Vahi náisapaimahi mamápachichijicaimahi eta máimahaqueneanahi ema maiya, tayanapane émahinéni ticayeheyare tamutu. Tiámainucavasera te máimahapa ema maiya eta máechemaraivahi ema machicha, máisapainapa eta máemamaca eta máimahaqueneanahi. 3 Ene vicahehi víti cape juca viásinequene te vuíchaha vímatihini ema Cristo, vicutinihi ena amaperuana. Tipamicahavianahi véhica eta nayeherepiana ena viáchucanaveanaini. 4 Émasera ema Viya, te máimaha tiuri eta táitauchiravayarepa eta mapanereruhi, máevatacapa ema Machicha te juca apaquehe. Ema Jesús, tiáchanechavapa te sujuhe esu maena. Eta máuchusirahi, vivasimahi eta vicaqueherahi viti achaneana. Eta majurusirahi, ticaravahupa eta viyeherepiana viti israelítana. 5 Eta tímitecahi éma, mavarahahi ticuchucuhahaviyare viti achaneana. Mavarahahivare vimutu vijacapacareyarepa me Viya, machichahaviyarepa. 6 Puiti, eta machichairaheripa ema Viya, tíjaracaheripa ema Espíritu Santo tiávahácaheripa te esamureana. Émapa témechahehi mayehe ema Viya, tímitucahepa eta eyujarauchiravaya: “Tátachicha Vicaiyaquene” ecahenapa. 7 Tacahehira eta machichairaheripa, vaipa ísapaimahi nácani napamicahehini tayehe eta nayeherepiana. Tíjaracaheripa ema Cristo eta iúrivaya, iúchucuirayare máicha.
Ema Pablo, nahapasamurechahi ena machamuriana
8 Cape juca iásinequenehi éti, vuíchaha ímatihini ema Viya, váhivare epicauchahini éma. Énachucha epicauchavacahi ena esiñarajiana. Tájina eratahaimahi émitisica eta eyujarauchirahi tayehe. Éna, vahi yátupinahini víyanainahini, váhivare távahácavacaimahi eta máchaneva ema Viya. 9 Puítisera, ímatipa ema yátupiquenehi Viya. Tásiha, énerichuvare éma tímatihevacapa, esamacarepa mayehe, taicha machichaheripa. Tásiha puiti, ¿tájaha tacayema evarahavarepa echavayare eta ecasiñayare eta esiñarajiana? Eta ecasiñasanahi, tájina vahi tisamaheanaimahi, váhivare tímicatacaheanaimahi tayehe eta panererucana. ¿Tájaha tacayema ísapava napamicahe eta ítauchira eta nayeherepiana? 10 ¿Tájaha tacayema enasirichuhi epicaucha eta piéstamuhuana, étapa eta aracherumuhuana caje? 11 ¡Ichape eta néñamiravahi eyehe! ¡Tájuricati támápurujipahi eta juca nímitusirahehi!
12 Esamanuchaha, nuparapenaveana. Nuvaraha vácuticacahini eta vipanereruana. Váhini vicuehicaini eta nayeherepiana ena achaneana. Németeaca esuapanu taicha vahi eyacujiequenehanuhini. 13 Éti etupiruvahi ejacapanu cape te nítecainapa eta ara eyehe. Écharichuhi eta nucajumairapahi te nítecapauchahepa. Etupiruvahisera esuapa eta numetarairuhi eta eyehe. 14 Vahi ecaecahinuhini eta nucajumairapahi. Váhivare épurunuhini. Tiúrihi eta ejacapiranuhi tímicutijiricavainehi ángelenuinahini, Crístonuinahipucaini. 15 Ichape eta iúrisamurevahi te jena sácheana eta návihairahi eyehe. Nímatihi tétavicavahi eta émunasiranuhi. Te nucamunuvahi, evarahahi íjaracanu eta ecayehequeneana. Tájina éñamahini. Ichape eta nucunachirahehi. Tacahe, máejeha néchajisihahe eta émunasiranuhi.
16 Eti ímijachaipapuca nucatichirahehi eta numetasirahehi puiti eta juca yátupiqueneana. 17 Ena nani téchapajiricaheanahi, váhisera tátupiruvahini eta náemunasirahehi, navarairachucha típichasicaheanayare apaesa vahi ecusuapanu núti, eta vaipa ecuehicanuhi. Navarahahivare éhicayare eta nayeherepiana apaesa énainapa échapajiricayarehi. 18 Tiuri, núti vahi nucaticha eta ítatiraina ena apamuriana achaneana. Táurisera eta náemunasiráhena tácuti eta némunasirahehi núti. Éti apanavare evapinavayare tácutirichu te nutiarihihi eyehe. 19 Nuchichanavechichana, tétavicavapa tacativa nusama taicha eta ímipanereresiranuhi. Ticutirinehi súcani esena ticatiruhapa, taicha ticatihi susama eta amuya. Ene nucahehi núti eta nucatisamureravahi, néñamiravahi icha éti. Nuvaraha ácutini ema Cristo eta máurivahi. Tiámainucava te nímahahepa ecutinasipa éma eta máurivahi, núrisamurenapa ícha. 20 Eta tacahe, nuvarahanecha níjahúchavahini nítecapauchahe. Nútijacaruvainapáini néchajiricavahini eta eyehe eta nímitusirahenahini. Ichapemurihi eta ímipanererésiranuhi.
Ema Pablo máimicuticha ena apinana machichana ema Abraham
21 Éti evarahapa éhica eta mayeherepianaini ema Moiséini, puiti nuvaraha níminecapaequenehaheya eta táechajiriruvahi eta Sagrada Escritura mayehe ema Abraham. 22 Táechajisihahi éma, apinanairahi ena machichanaveana ajairana. Ema máinapurehi machicha ticaijarehi Ismael, esu maena ticaijaru Agar. Ema máequenereruhi machicha ticaijarehi Isaac, esu maena ticaijaru Sara. Esu Sara, mayenaquenehi ema Abraham. Esu Agar, suvanarahi esu Sara. 23 Esu Agar, araitanaichahahi ésu, te sucachichainapa ema Ismael. Ésusera esu Sara macheruhi eta suítaresirahi. Étasera eta máitupajijiasiravahi ema Viya, máijaracapa ema suchichahi Isaac. Taicha ema Viya máechajicahi ema Abraham, ánipa macahe: “Esu piyena Sara ticachichayare. Ajairayare ema suchicha”. 24 Puiti, nuvaraha nímicutiarachinaheya nayehe ena nani apinana esenana. Esu Sara, tájina suímatiyahini eta vanaracacare, nájina nahapapiricahini ésu. Ene vicahehi víti eta véhisirahi ema Cristo, nájina tihapapiricahavimahi. Vahi suácutihini esu Agar, tapamicahi eta suématanerepi taicha sirvientahi ésu. Ene nacahehi ena israelítana náchucanaveanaini núti, napamicasivahi naicha tayehe eta nayeherepianaini. Étarichuhi eta vanairipiana májuchaqueneanahi ema Moiséini te mávihaipahi eta te anuquehe mari ticaijarehi Sinaí, táupahiva eta provincia Arabia, návasahi ena suámariequeneanaini esu Agar. Puíticha ena nujaneanana tachichanaveanahi eta Jerusalén nanasirichuhi eta tapamisiravacahi eta vanairipiana. 26 Jararihisera eta apanahivare avasare ticaijare Jerusalén, tiávihahi te anuma. Víti tachichanaveanahi. Vaipa vítiparacainahini tapamicahavihini eta vanairipianaini. 27 Ema Viya máechajisihahi eta te Sagrada Escritura eta juca arairu Jerusalén. Máimicutichinahi esu ésuna esena. Ánipa macahe: “Piti esena macheruvinihi eta pítaresirahi, tájina vahi pímatihini eta tacativa eta amuya. Puítisera tétavicavainapa eta piúrisamurevaya. Vaipa pánasimahi macheruvimahi taicha nárajapainapa ena pichichanaveanaya níjararuviyare núti. Picachuricainapa nácani esenana ticachicharahiana” —macahepa ema Viya.
28 Nuparapenaveana, viti véhicanahi ema Jesus, vítira tachichahavianahi eta arairu Jerusalén, taicha vituparahaichuhi eta tachichairahaviyare tacuti eta sucatuparahairahi esu Sara mayehe ema Viya, eta sucachichairayare ema Isaac. 29 Tacahe, ema Ismael, suchicha esu Agar, macatianacapa ema amuya Isaac, ema suchicha esu Sara máijararuhi ema Espíritu Santo. Puíticha, tanasirichuhi eta nacatianasirahavihi ena téhicanahi eta vanairipiana vimutu viti mávaháruanahi ema Espíritu Santo. 30 Ánivarepa tacahe eta Sagrada Escritura: “Pivaneca esu Agar émapa ema suchicha, nayana náuchuca eta piyehe. Taicha vahi táuricahini mavehahini eta pímahaqueneana te táitecapapa eta pépeniraina. Macarichuyare ema pichicha suyehe esu piyenaquene tivehayare tamutu” tacahepa. 31 Nuparapenaveana, ene vicahehi víti. Vahi vácutihini ema suchicha esu sirvienta. Vicutihi víti ema Isaac eta tamajinairahi eta vipamicasivainahini eta vítauchiraya eta vanairipiana, maicha ema Jesús.
5Vímiyanavachucha véhica ema Jesús. Vahi vicuehica eta mavanairipiana ema Moiséini.
1 Puiti nuvaraha yátupina ácaicutiara eta macatiuchirahehi ema Cristo, eta vaipa étaparacainayare ítaucha eta vanairipiana. Váipavare ecuisapava te náviraichupuca napamicahe, taicha ticajerayare eta ítauchiraina, machu ajirehéna táicha. Étipasera tacamunu étumechava te nayehe ena nani.
2 Nuti Pablo nutupiruva numetacahe: Te ísapavapuca namarcachahe, tímicutijiricavahi tépurucarehi eyehe ema Cristo. Tímicutijiricahivare vahi márataha ticuchucuhahe éti. 3 Énerichuvare numetacahe: Namutu nácani ajairana tísapavanayare ticamarcana, tacamunuhi náitauchayare tamutu eta vanairipiana. Tájina ánichichaimahi náejequihaimahi éta. 4 Eti enerejiruvana éhica eta vanairipiana, ímijachaipapuca ejacapacareipa mayehe ema Viya. Émepururecaripasera eta máemunasirahehi ema Viya. Émepururecahivare eta máimicatasirahehi ema Cristo. 5 Vítisera viti vicasiñanahi ema Jesucristo vicunevaripa eta majacapirahaviya ema Viya máichavenehi ema Espíritu Santo eta mávahásirahavihi. 6 Eta mávahásirahavi ema Jesucristo, vahi étaparacaimahi eta vicamarcapucaini. Tacarichu ticamunucarehi eta vicasiñairayare yátupina éma, vémunarahinapa eta vítaresiraya.
7 Éti, iúrinipahi eta éhisirahi ema Jesús. ¿Tájahaserapuca tacayemahi eta evarairahi ecainajiruva? Ísapavayarepa tiyurucaheana, tíminajicaheanayarepaini eta yátupiqueneanahi. 8 Éti máichuhaqueneanarichuhi ema Viya eta éhisiraya eta yátupiqueneanahi. Váhiquene mávarahahini ísapavahini nácani nahapapicahehini. 9 Échapavaicha nayehe ena tiyururahiana, machu napareacahe. 10 Nútisera nucasiñavahi eta me Viáquenu eta mamaisapiraheyare ínajicava. Németeacahi vahi ínajicaimahi eta nímiturapianahi. Émasera ema Viya téchahi eta juca náicuñayare nácani tivarahanahi tihapapicaheana.
11 Esamanurichuhi, eti nuparapenaveana. Natiarihihipuca nácani tépiyaequenehanuanahi eta nupamisirahehi ecamarca eti nuchamurianahi apavasananahi. Étasera eta nímitusirahehi, tájina váhiquene nupamicahehini eta ecamarcairayare. Nasapihapa ena nujaneanana israelítana tipanajiricanuanahi taicha vahi nupamicahehini ecamarca. Étara tímiyusemacavacahi eta nasamirahi eta nucametarairuirahi eta viúchucuiraya táichavenehi eta máepenirahi te crusu ema Jesús. 12 Ena nani tipamicaheanahi ecamarca, ¡náechaticavaichaha énajivaina! ¡Nuvarahasa yátupinapaini náechatihicavaini!
13 Taicha eti nuparapenaveana, vahi étaina tímichuhahehi mayehe ema Viya eta éhicayare eta mavanairipiana ema Moiséini. Váhivaresera étijiricavaimahi íchayarehi eta evarahaqueneanahi tamauriqueneana. Ema Viya tíchuhahehi, mavarairahi étijivaya ítátijiricacayarehi taicha eta émunasiracacainahi. 14 Ema ticavanairipi, ánipa macahe: “Pémunaca ema piparaepiya tacuti eta pémunasiravahi píti” macahepa. Te vítauchapuca yátupi eta juca mavanairipi, vahi tácajera eta vítauchiraina jácani apana vanairipi. 15 Vahi táurica ecatichajiricacahini. Váhivare táurica ecatianajiricacahini, machu étijivaina ecamitiequenehacaca.
Ema Espíritu Santo tímicatacahavi eta vahi vicusuapa eta tajamurachaqueneanahi eta viáquehe
16 Esamanuchaha. Ema Espíritu Santo mavaraha tímicatacahavi eta vahi vicusuapa eta tajamurachaqueneanahi eta viáqueheana. Étasera eta viáquehe vahi táisapa eta víchiraina eta táuriqueneana. Étachucha tavaraha vicha eta tajamurachaqueneanahi. Eta tacahe, ichapemurihi eta tacanarairahi ema Espíritu Santo. Tacahe, nécatiacahecha puiti eta esuapirainaicha eta mavarahaqueneanahi maicha ema Espíritu Santo eta eyehe. 18 Eta tacahe, éti, te émainapuca ema Espíritu Santo tímitucahe, máejeha eta íchiraina eta táuriqueneana. Vahi étaparacaimahi eta episira eta ícuñayarepuca, táichavenehi eta jácani éjecapiravanapuca tayehe eta vanairipiana.
19 Tímaticareanahi eta tamauriquenehi eta náichaqueneana ena tisuapanahi eta tavarahaquenehi eta náquehe: Navehapa esu apana esena, ésupa esu esena suvehapa ema apana achane. Ena amaperuana náichahi eta natuhusivanahi. Nararihi ena tivehacacanahi ena nacutiqueneana ajairana. Tavayuasiravacahi eta najamuraraivanahi. 20 Natanucahi eta nasiñarajiyare. Nacaravahuhi eta iápemarecáre. Ticatianarecanahi tisemacacanahi. Téteajiricacanahi. Apaesarichu nacamunu tisemanaripavare. Énachucha navaraha títucavana, nacachuriaracapa mácani achane. Típutsimuriávanapa nayehe nácani apamuriana. Vaipa navaraha tipauchacacana. 21 Ticapinarucacanapa. Ticapahianapa. Ticavaharasianavare. Piéstamareana. Tamutuchucha naicha eta tájiparacana. Puiti numetacahevare nápechava, tacutihi eta numetasirahehi cape juca viásinequenehi. Vahi títujicavanaimahi tisiapana te mávasa ema Viya ena tíchanahi eta juca tamauriqueneanahi.
22 Vítisera, tiávahácahavihi ema Espíritu Santo. Te vísapa éma, tíjaracahavihi eta vémunaraivaya. Viúrisamurerecavayare, tinaracainapa eta vipanereruana máicha. Tíjaracahavi eta vicayeheraya paciencia. Vijapanurahiya máicha. Vicajiraivayareva máicha. Vítaurahiyare. Vétaviuchaya eta viúrivayare. Tímicatacahaviya eta vijaneasiravaya apaesa vahi vicuquicha eta tamauriqueneanahi. 23 Te vítauchahi tamutu eta júcana, vicurisamurechahi ema Viya+ 5:23 Ema Pablo te mayeherepi eta máechajiriruvana, ani macahe: “Tájina jácani vanairipi tapamicahavihini vahi vícha eta juca táuriqueneana”. Étasera eta macayemaquenehi, ani tacahe: “Vicatuparaha víchayarehi tamutu eta juca táuriqueneana”.. 24 Tacahe, viti véhicanaripa ema Jesucristo, vaipa víchaimahi eta tamauriqueneanahi tajamurachaqueneanahi eta viáquehe. 25 Tásapihapapuca, eta mávahásirahaviripa ema Espíritu Santo, vísapavaya vámutu eta mavarahaqueneana máichayare te viáquehe. 26 Vaipa táuricahini ecasiñavavaicahini ecapinarujiricacahipucaini. Váhivare etanucaimahi eta semanere mayehe mácani echamuri.
6Vímicatajiricacayare
1 Nuparapenaveana, te natiarihipuca ímaha téjecapavanahi ena vichamuriana, econsejachayare éti ímatiequeneharipa maicha ema Espíritu Santo. Táurisera eta échajirisiraina. Ecauneuchava éti apanava, machu iáquipaicava tayehe eta máquipaisiavahi ema echamuri. 2 Ímicatacaca eta ecatiuchiravaina eta jácani íchararacavanahi. Ene tacahehi eta ítauchirahi eta mavanairipi ema Viáquenu Jesucristo, étaripa eta vémunasiracacayarehi. 3 Taicha nararihi ena tímijachavanahi vahi tiáquipaicavanaimahi tayehe eta pecatuana. Vahi ecucahe éti. Vahi tacaemuñavacarehini, taicha eta juca vahi tánecapácare. 4 Váhivare tácaemuñavacare vácahehipucaini: “Núti, váhirichu nusipecatura. Núripana nayehe ena apamurirana”. Te viúrihipuca, vimatinairayarechucha. Víti véchinavahi eta viúrivahi eta vítaresirahi. 5 Véchaquenevapáchupa víti eta vítaresiraya mayehe ema Viya.
6 Nutuparacahe eta apana. Ecajiyare eta ímahaqueneana mácani tímitucahe eta máechajiriruva ema Viya, taicha eyeheyarehi eta máimiturapiana eta tiúrichaheyarehi.
7 Numetacahevare eta apana. Nuvaraha étupiricaya eta epanereruana. Machu ecatianaca ema Viya. Taicha te icha eta pecatuana, yátupiqueneyare eta ecamitiequenehavayare. 8 Te icha eta tájiparácana tavarahaqueneanahi eta iáqueheana, étarichuhi ticamitiequenehaheyare eta ítaresirana, tímicuñacaheyareva. Téhesera icha eta táuriqueneana mavarahaqueneanahi ema Espíritu Santo, yátupina táurina eta ítaresira. Ímahayareva eta iúchucuiraya, máichecuaraquirénapa eta iúricacarevaya. 9 Eta tacahe, vahi vicucainajiruva eta víchirahi eta táuriqueneana. Váhivare vicuyacujiequenehava eta vicuchapirahi eta vícuchihi mayehe ema Viya te táitecapapa eta jena sácheyare máijarasirahaviyare. 10 Táitusiava, te tatiarihinapuca eta vicamunucarevana nayehe ena achaneana, te vímahahipuca eta nacamunuiravahi, vítijivayare víchayare eta táuriqueneana nayehe. Tavetijipa te énahipuca tipauchahavianahi ena vichamurianahi tayehe eta juca véhiruhi, vicajiyarehi éna.
Eta táichecuaraqui eta máechajiriruva ema Pablo
11 Ímaha ichapevacanecha eta juca nuletrana. Nuvahurupajipa núti eta juca nucajureirahehi éti. 12 Ena nujaneanana israelítana, tétavicavahi eta nasemanevahi viyehe viti vicametarairuhi eta viúchucuiraya táichavenehi eta máepenirahi ema Cristo te crusu. Tásiha, ena nani ticamesajiricaheanahi navaraha ecamarcaya, éna navaraha témemunacavanayare nayehe ena nujaneanana, apaesa vaipa nacupanajiricavaca. Navaraha nahapapicayarehi eta nasemaneva. 13 Navarahahivare ticunachavanayare eta nacamesairahehi ecamarca te iáquehe, náimiturehéna éti eta éhisiraina eta vanairipiana. Énayapasica vahi náitauchahini támutuhini eta vanairipiana. 14 Nútisera, eta nítaresirahi, nuvapinavahi ichape maicha ema Jesucristo, máepeninanuhi te crusu níchavenehi núti. Tacahe, núti apana nínajicaripa eta néhisirainahini eta tayeherepiana eta apaquehe. Vaipa nútiparacaina tayehe, taicha eta máepenirahi níchavenehi núti.
15 Eta mávahásirahavihi ema Jesucristo, tamuturipa arairuhi eta vítaresira. Apanapa eta viyeherepiyare. Vaipa étaparacaimahi eta viyeherepiana ichasiqueneanahi, váhivare eta vicamarcapucaini te viáquehe. 16 Éti, te esuapa eta juca nímiturapianahi eyehe, nuvaraha májapanuhehini ema Viya, máijaracahehini táurivaina eta epanereruana taicha eti yátupiquenehi machanerahehi ema Viya.
17 Tiuri puiti, németeaca núti tájina táeñamavacarehíni eta esuapajiraivahi eta nuyehe, váhivare ísapavahíni ena nácani ticamesajiricaheanahipuca éhica eta nayeherepiana. Núti, yátupiquenenuhi apóstolenuhi mayehe ema Viáquenu Jesús. Eta juca nujaranahi te náquehe, éta tímereuchanuhi eta yátupiquenérahi eta nucaemataneasirahi éma.
18 Nuparapenaveana, nuyaseuchaheparaca emutu éti me Viáquenu Jesucristo, táetaviuchahini eta iúricacarevaya máicha.
Tamutupa eta juca néchajiriruvahi eyehe.