MATAYO

MATAYO

¹ Yesu Kirisito akaba ali mwijukuru wa Daudi, Daudi mwijukuru wa Aburahamu. Aba nibo bagurusi b’eihigalye. ² Aburahamu akazara Isaka, Isaka yazara Yakobo, Yakobo yazara Yuda n’abarumuna. ³ Yuda akazara Peresi na Zera ahali Tamari, na Peresi yazara Hezironi, Hezironi yazara Ramu. ⁴ Ramu akazara Aminadabu, Aminadabu yazara Nahishoni, Nahishoni yazara Solomoni. ⁵ Solomoni yazara Boazi ahali Rahabu, kandi Boazi yazara Obedi ahali Ruti. Obedi akazara Yese, ⁶ Yese niwe yazaire Omukama Daudi. Daudi akazara Solomoni ahali muka Uria, ⁷ Solomoni yazara Rehoboamu, Rehoboamu yazara Abiya, Abiya yazara Asa. ⁸ Asa akazara Yehoshafati, Yehoshafati yazara Yoramu, kandi Yoramu yazara Uzia. ⁹ Uzia yazara Yotamu, Yotamu yazara Ahazi, Ahazi yazara Hezekia. ¹⁰ Hezekia akazara Manase, Manase yazara Amosi, Amosi yazara Yosia. ¹¹ Yosia yazara Yekonia n’abarumuna, orwo Isiraeli yabaire netwarwa Babiloni omu buzahe. ¹² Orwo Isiraeli yabaire yatwetwe Babiloni omu buzahe: Yekonia akazara Shealisieli, Shealisieli yazara Zerubabeli. ¹³ Zerubabeli akazara Abiudi, Abiudi yazara Eliakimu, Eliakimu yazara Azori. ¹⁴ Azori akazara Zadoki, Zadoki yazara Akimu, Akimu yazara Eliudi. ¹⁵ Eliudi akazara Eleazari, Eleazari yazara Matani, Matani yazara Yakobo. ¹⁶ Yakobo niwe yazaire Yozefu iba Maria, Maria ayazaire Yesu owo beta Kirisito. ¹⁷ Mpaho abagurusi bona kwema ahali Aburahamu kugoba ahali Daudi bali 14. N’okwema ahali Daudi kugoba orwo Isiraeli yatwetwe Babiloni omu buzahe bakaba bali bagurusi 14. Kwema orwo Isiraeli yabaire yatwetwe omu buzahe kugoba ahali Kirisito nabo bagurusi 14. ¹⁸ Okuzarwa kwa Yesu Kirisito kukagenda kuti: Orwo Maria, nyina, yabaire nashelerwa Yozefu, batakaraire hamoi, Maria aboneka aina enda omu bushobora bwa Mwoyo Mutakatifu. ¹⁹ Yozefu mushaijawe, okwo yabaire ali muntu mugorogoki, mara atalikugonza kumukwasa nshoni, yaramura kumutaishura omu shelekwa. ²⁰ Kayabaire akyatekeleza ekigambo ekyo, omumalaika w’Omukama amuhabukira omu kiroto, nagamba ati, «Yozefu mutabani wa Daudi, otatina kutwara Maria k’aba mukazi wawe; aha rw’okuba enda ey’atwete agigizire omu bushobora bwa Mwoyo Mutakatifu. ²¹ Arazara omwana w’omwojo, eibara oramweta Yesu, kuba alirokora abantu omu mafu gabo.» ²² Ebi byona bikabaho kugobesheleza ekyo Omukama yabaire agambire omu kanwa k’omurangi ati, ²³ «Leba omubikira alitwara enda, mara azare omwana w’omwojo, n’eibara balimweta Emanueli» (nikwo kugamba oti Ruhanga asingiire omuli ichwe.) ²⁴ Orwo Yozefu yasisimukire, akora nk’okwo omumalaika w’Omukama yabaire amuhangiire. Atwara omukaziwe, ²⁵ Kyonkai tiyaraire nawe kuhika orwo yazaire omwana w’omwojo. Yozefu omwana ogwo eibara akamweta Yesu.

¹ Orwo Yesu yazaliirwe Betelehemu eya Buyahudi omu makiro g’Omukama Herode, leba, ababuya b’enyanyinyi baruga oburugaizoba baija Yerusalemu nibabaza bati, ² «Alihai ogwo azairwe ali mukama w’Abayahudi? Tuboine enyanyinyi y’oburugaizoba, twamara twaija kumufukamira.» ³ Omukama Herode kuhulira ekigambo ekyo, ahwa omwoyo na Yerusalemu yona. ⁴ Aho ashoroza abakuhani bakuru n’abegesa b’Amateka b’eihanga ababaza mbali Masiha yabaire ali w’okuzalirwa. ⁵ Bamugambira bati, «Omuli Betelehemu eya Buyahudi; kuba nikwo omurangi yakihandikire ati, ⁶ ‹Iwe Betelehemu omu nsi ya Yuda, omu butwazi bwa Yuda toli muke muno n’akake; manyasi omuli iwe halitabukwamu omukama alitwara abantu bange aba Isiraeli.› » ⁷ Nirwo Herode yayesire abashaija abo abamanyi akababaliiliza kumanya ni maki kwema orwo enyanyinyi yabonekire. ⁸ Aho abatuma Betelehemu nabaragira ati, «Mugende munyomoze mbali omwana ali. Kamuramara kumubona mwije mummanyise, nanye kwakwo ngende mufukamire.» ⁹ Kabamazire kuhulira eby’omukama yagamba, bakwata omuhanda bagenda. Oraleba, enyanyinyi eyo babaire baboine oburugaizoba egenda ebebembeire, elemwa eyemeelera eiguru mbali omwana yabaire ali. ¹⁰ Kabamazire kubona enyanyinyi bashemelerwa muno, bagira ebyera bingi. ¹¹ Kabatahire omu nju babona omwana na nyina, Maria, bamufukamira. Bakomorora ebirongoro byabo bamuha ebigemuro: ezahabu, obunuma n’omubazi gwa mirai. ¹² Orwo batatiirwe omu kiroto kutagaruka wa Herode, baimukya bashubire omu nsi yabo, omuhanda batwarwa gundi. ¹³ Kababaire bagenzire, omumalaika w’Omukama ahabukira Yozefu omu kiroto amugambira ati, «Imuka, otware omwana na nyina osingirwe Misiri, mara oikareyo kuhika orwo ndikugambira; enshonga Herode akwatiliire kuhiiga omwana mbali ali kumwita.» ¹⁴ Aho Yozefu aimuka akwata omwana na nyina omu kiro, aimukya agya Misiri, ¹⁵ aikarayo kuhika orwo Herode yafire. Eki kikaba kili ky’okugobesheleza ekyo Omukama yabaire agambire omu kanwa k’omurangi ati, «Nketa omwana wange kumwihya Misiri.» ¹⁶ Herode kubona okwo abashaija abo abamanyi bamuraba omu magezi, ekiniga kija kumwita, aragira kwita abaana bona b’abojo omuli Betelehemu n’omu byaro byona ebyataineho ababaire bali b’emyaka ebili n’abatakagigobize, kuhonderana n’eibanga elyabaire lyarabireho kwema orwo yamanyurwize ebigambo ebyo aha bashaija abamanyi. ¹⁷ Aho kigobelera ekyo Omurangi Yeremia yagambire ati, ¹⁸ «Eiraka likahulirwa omuli Rama, okuchura n’okutongya kw’amani, Raheli nachulira abaanabe, akanga n’okumaramarwa, aha rw’okuba abaanabe bakafa.» ¹⁹ Orwo Herode yafire, omumalaika w’Omukama abonekera Yozefu omu kiroto ali Misiri nagamba ati, ²⁰ «Imuka, okwate omwana na nyina oshube omu nsi ya Isiraeli, enshonga abahigaga kwita omwana bafire.» ²¹ Yozefu aimuka, akwata omwana na nyina, agaruka Isiraeli. ²² Kyonkai kayahuliire okwo Arikelao niwe yabaire asikiire Herode ishe, akaba mukama wa Buyahudi, atina kugyayo, kandi kayamazire kutatirwa omu kiroto, ahinduka agya omu Wilaya ya Galilaya. ²³ Agenda atura omu kigo kilikwetwa Nazareti; ekyabaire kigambirwe abarangi kigobelere, bati, «Alyetwa Munazareti.»

¹ Omu makiro galiinya Yohana aija aranga omw’irungu lya Buyahudi, ati, ² «Mwechuze, ahakuba obukama bw’omw’iguru bwahika.» ³ Manyasi ogu niwe Omurangi Isaya yarangireho ati, «Eiraka ly’alikukungeleza omw’irungu niligamba liti, ‹Mushemeze omuhanda gw’Omukama, emihandaye mugigorore.› » ⁴ Yohana yajwaraga ekijwaro eky’omushenshe gw’engamia, n’omukandara gw’oruhu omu nyugunyu. Kandi ekyakulyakye zabaga nzige n’obwoki bw’omw’ishwa. ⁵ Aho mpaho Yerusalemu na Buyahudi yona n’ebyaro byona ebyataine Yorudani bamugobaho. ⁶ Ababatiza omu mwiga gwa Yorudani nibaatura amafu gabo. ⁷ Kyonkai orwo yaboine Abafarisayo n’Abasadukayo nibaija k’ababatiza, ababaza ati, «Inywe ruzaro rw’enjoka, n’ohai ayabatatira kamwija kuhunga aha kibonabonyio ekilikwija? ⁸ Mukore ebikorwa ebirayoleka okwo mulekeire amafu ganyu. ⁹ Muleke kufa gagamba muti, ‹Manya ichwe Aburahamu niwe aba isheichwe!› Kambagambire, omu mabare aga Ruhanga yakushobora kwihiramu Aburahamu abaana. ¹⁰ Nangu n’aha mbali tuli endyamiti yatekatekirwe kusindura emiti. Buli muti ogutaraba biraba birungi gutemwa gunagwa omu muliro.» ¹¹ «Inye nimbabatiza n’amaizi kamwechuza, kyonkai ogwo alikunduga enyuma aina amani kushaga, n’enkaitoze tinakubitwara. Arababatiza na Mwoyo Mutakatifu n’ebiratwabye. ¹² Oruhungo rumuli omu ngaro, arashomboza enganoye nagiteka omu sitoa, kyonkai omushunga naija kugwokya n’omuliro ogutarara.» ¹³ Omu bir’ebyo Yesu aruga Galilaya aija Yorudani ahali Yohana k’amubatiza. ¹⁴ Yohana abanza amutanga ati, «Inye n’inye ndi w’okubatizibwa iwe, iwe waba n’iwe oija ahali inye?» ¹⁵ Kyonkai Yesu amuhorora ati, «Mbwenu tutwaze tutyo! Kuba omu ntwaza egi nirwo turashobora kugobesheleza byona ebili by’obugorogoki.» Aho Yohana aikiliza. ¹⁶ Yesu kayamazire kubatizibwa aruga omu maizi bwangu, niho honkai eiguru likinguka, abona Mwoyo wa Ruhanga nasongoka omu mishusire y’ekiiba, amubandaraho. ¹⁷ Leba, eiraka liruga omw’iguru niligamba liti, «Ogu niwe mwana wange omugonzibwa, niwe nshemelerwa muno.»

¹ Ahanyuma Mwoyo atwara Yesu omw’irungu kugya kulengesibwa Sitani. ² Ebiro 40 byona yasiibaga arara, kyonkai obugenda bw’eirai arumwa enjara. ³ Sitani aija amugambira ati, «K’oraba oli mwana wa Ruhanga hangira amabare aga gahinduke mukate.» ⁴ Kyonkai Yesu amuhorora ati, «Kikahandikwa kiti, ‹Omuntu tatungwa mukate gwonkai, atungwa buli kigambo ekiruga omu kanwa ka Ruhanga. › » ⁵ Nikwo Sitani kumutwara omu kigo kitakatifu, akamuteka aha katwetwe ka Rwensinga. ⁶ Amugambira ati, «K’oraba oli Mwana wa Ruhanga, oyekunture ahansi; manya kikahandikwa kiti, ‹Aliragira abamalaikabe kukulinda,› mara ati, ‹Balikushutuza emikono yabo, otalija okasitara aha ibare.› » ⁷ Yesu agambira Sitani ati, «Kishubire kihandikirwe kiti, ‹Otalilengesa Mukama Ruhanga wawe,› » ⁸ Sitani ashuba amutwara aha ibanga elira muno, amwoleka engoma zona z’omu nsi n’ekitinwa kyazo, ⁹ amugambira ati, «K’orabandama okanfukamira, engoma ezi zona ndazikuha.» ¹⁰ Nirwo Yesu yamugambiire ati, «Chwekamu iwe Sitani! Manya kikahandikwa kiti, ‹Orafukamiraga Omukama Ruhanga wawe, mara wenene wenkai obe niwe okolera.› » ¹¹ Aho Sitani amurugaho, nikwo abamalaika kwija bakamutagaitira. ¹² Yesu kayahuliire okwo Yohana bamukwete, akwata omuhanda agya Galilaya. ¹³ Asigaho Nazareti agenda atura Kaperinaumu bwatana aha nyanja, omu nsi ya Zebuluni na Nafutali, ¹⁴ ekigambo kibone kugobeelera eky’Omurangi Isaya yagambire ati, ¹⁵ «Ensi ya Zebuluni n’ensi ya Nafutali, obwolekera bw’enyanja, n’okushabuka Yorudani, Galilaya eturwa abanyamahanga: ¹⁶ abantu abaturaga omu mwilima baboine omushana guhango. Abatura omu nsi y’omwilima n’omu kibeho kya Rufu eizoba lyabashabukiraho.» ¹⁷ Kwema makiro ago, Yesu abanza kuranga ati, «Mwechuze, aha rw’okuba obukama bw’omw’iguru bwahika.» ¹⁸ Yesu kayabaire naraba aha Nyanja ya Galilaya, abona abarumuna babili: Simoni owo beta Petero na Anderea omurumuna, nibanaga eishambo omu nyanja, nobona bakaba bali bajubi. ¹⁹ Abagambira ati, «Mumpondere, ndabahindura bajubi b’abantu.» ²⁰ Niho honkai basigaho amashambo gabo bamuhondera. ²¹ Kayarugir’aho abona abarumuna abandi babili: Yakobo eya Zebedayo na Yohana omurumuna, bali omu bwato bwa Zebedayo ishebo nibashoborora amashambo gabo, abeta. ²² Aho n’aho basigaho obwato na ishebo, bamuhondera. ²³ Yesu araba Galilaya yona nayegesa omu sinagogi zabo, naranga amakuru garungi evangeli y’obukama bwa Ruhanga. Abantu abatambira buli ndwara na buli bulema. ²⁴ Kityo eirangalye limanyika Siria yona, bata nibamuletera abarwaire bona, abaina kaishe ndwara n’obushasi, abakwetwe amasitani, abagwi b’ensimbu n’abakabire embaju, mara abakiza. ²⁵ Kandi embaga nyingi eruga Galilaya, omu nsi y’ebigo 10 ebyayetwaga Dekapoli, Yerusalemu, Buyahudi na buseli bwa Yorudani, bamuhondera.

¹ Orwo Yesu yaboine embaga, atemba aha ibanga. Kayamazire kushuntama ahansi, abegesibwabe bamugoba. ² Abanza kubegesa ati, ³ «Baberwa aboro omu mwoyo, kuba obukama bw’omw’iguru bwabo. ⁴ Baberwa abachura, aha rw’okuba balimaramarwa. ⁵ Baberwa abafura, enshonga balilya ensi. ⁶ Baberwa abagira enjara n’eiliho ly’obugorogoki, ahakuba baliguta. ⁷ Baberwa abagira obuganyizi, manya baliganyirwa. ⁸ Baberwa ab’emitima elikwera, aha rw’okuba balibona Ruhanga. ⁹ Baberwa abaitanira emilembe, kuba balyetwa baana ba Ruhanga. ¹⁰ Baberwa abagingiizibwa nibaturwa obugorogoki bwabo, enshonga obukama bw’omw’iguru bwabo. ¹¹ Muliba baberwa inywe orwo abantu balibajaamya, bakabagingiiza nibabakomaho amahano aga buli ngeli kubatura inye. ¹² Mushanduke mushemelerwe, ahakuba emperwa yanyu eliba mpango omw’iguru. Manyasi nikwo n’abantu bagingiize batyo abarangi ababebembeire.» ¹³ «Inywe muli mwonyu gw’ensi. Kyonkai k’omwonyu gwakurunguka gwakushuba gurungwaki? Niguba gutakigasha kantu shana okunagwa aheru gukalibatilirwa abantu. ¹⁴ Muli mushana gw’ensi. Ekigo ekyombekirwe aha rushozi tibakukisikiza. ¹⁵ N’abantu tibakya tara bakashuba bakagijumikiza kitukuru. Bagiteka ahatungamire eyakiza bona abali omu nju. ¹⁶ Omushana gwanyu gube nikwo gwakiza abantu, bashobore kubona ebikorwa byanyu ebirungi basingize na Isheinywe asingiire omw’iguru.» ¹⁷ «Mutakulenga muti nkaija kuchwa Mateka n’eby’abarangi basigire bagambire. Tinaizire kubichwa shana kubigobesheleza. ¹⁸ Kyaho nimbagambira ekilikwo, kulemwa kugoba aha maheleruka g’eiguru n’ensi, akanyuguta kamoi anga akatonyia kamoi tibiliruga aha Mateka kuhika orwo biligobelera byona. ¹⁹ Kityo alitanjukira omuhango gumoiho omuli egi akashuba akaba nikwo ayegesa abantu, ogwo aliba muke bwoli omu bukama bw’omw’iguru. Kyonkai omuntu aligikwata akamara akagegesa ogwo aliba muhango omu bukama bw’omw’iguru. ²⁰ Enshonga kambagambire, k’obugorogoki bwanyu muliba mutabushagize begesa b’Amateka na Bafarisayo, timuliziza kutaha mu bukama bwa mw’iguru.» ²¹ «Murahuliire okwo bagambiire ab’eirai bati, ‹Otaliita; mara kaishe muntu aliita alikwatwa omushango?› ²² Nawe inye nimbagambira nti; alikanigalira omurumuna alikwatwa omushango. Alikajuma omurumuna bamulete omu rukiiko rw’abagurusi. Alikagamba ati, ‹Oli mufera!› Omuntu ogwo alinagwa omu rwota rw’omuliro. ²³ Ahonu k’orabaga nohonga ekihongo kyawe ahali alutare, okaijuka okwo murumuna wawe aina ekigambo ahali iwe, ²⁴ osige ekihongo kyawe ahali alutare ogende. Obanze oshobokerwangane na murumuna wawe, aho obe nirwo ogaruka okatamba ekihongo kyawe. ²⁵ Oyanguhe ogwisilize alikukutoijera orwo mukyali omu muhanda nimugya omw’iramuliro, kikutoijera ataija akakunaga omu mikono y’omuramuzi, omuramuzi akakukwasa omulinzi, aho bakakunaga mabusi. ²⁶ Nimbagambira ekilikwo, toliziza kurug’omwo kuhika orwo olishashura ekyapa ky’enzindo.» ²⁷ «Murahuliire okwo bagambire bati, ‹Otalisiyana.› ²⁸ Kyonkai inye nimbagambira nti: Buli muntu anagira omukazi eliisho akamwegomba, ogwo aba yasiyaine nawe aha mutima. ²⁹ K’eliisho lyawe lya bulyo liraba nilikusindika kufakara, olinonkoremu olinage. Nikigasha orugweho orugingo rumoi kushaga omubili gwawe gwona kunagwa omu rwota rw’omuliro. ³⁰ K’omukono gwawe gwa bulyo guraba nigukusindika kufakara, ogutemeho ogunage. Nikigasha kurugwaho orugingo rumoi kushaga omubili gwawe gwona kugwa omu rwota rw’omuliro.» ³¹ «Bakashuba bagamba bati, ‹Arakatambyaga omukazi amuhe ebarua y’okumutambya.› ³² Kyonkai inye nimbagambira nti: Buli omoi atambya mukaziwe, shanasi aha rw’enshonga y’obusiyani, ogwo aba nasiyanisa omukazi ogwo. N’ashwera omukazi atambiibwe nawe ogwo aba nasiyana.» ³³ «Kandi murahuliire okwo bagambiire ab’eirai bati, ‹Otalinahira bishuba, eky’onahiire aha Mukama okihikye.› ³⁴ Nawe inye kambagambire: Otaziza kunahira. Otanahira okajuliza iguru, ahakuba eiguru liba nketo ya Ruhanga. ³⁵ Otalinahira okajuliza nsi, enshonga ensi eba katebe ka wenene ak’ahumuzaho amaguru. Otalijuliza Yerusalemu, aha rw’okuba kiba kigo ky’Omukama muhango. ³⁶ Otalijuliza mutwe gwawe, enshonga orushoke n’orumoi tiwakurwiraguza anga kurweza. ³⁷ Iwe ogambe oti, ‹Ego› anga ‹Chei.› Kyona kyona ekyakushaga aha kiba nikitabuka ahali Sitani.» ³⁸ «Murahuliire okwo bagambire bati, ‹Eliisho liihwa linu, n’eliino liihwa linu.› ³⁹ Kyonkai inye nimbagambira nti: Omuntu omubi otalimusimbalira. K’omuntu alikutera eitama lya bulyo, iwe ohinduke omuhe n’elindi. ⁴⁰ K’omuntu alikutoijera akataho n’okukwaka ekoti yawe, muleke atware n’ebebo yawe. ⁴¹ K’omuntu alikugimba kugenda nawe ekilomita emoi, ogende nawe ekilomita ibili. ⁴² K’omuntu alikushaba ekintu okimuhe, kandi alikwehozaho otamwangira.» ⁴³ «Murahuliire okwo bagambire bati, ‹Ogonzega mutahi wawe, kandi onobe omubisha wawe.› ⁴⁴ Kyonkai inye nimbagambira nti: Mugonzega ababisha banyu, mushabirega ababagingiiza, ⁴⁵ nirwo muliba baana ba Isheinywe asingiire omw’iguru. Kuba wenene ajwisiza ababi n’abarungi omushana, kandi abagorogoki n’abatahikiliire abagwisiza enjura. ⁴⁶ Isi kamuragonzaga abababagonza mulibona mperwaki? N’abashoza tibakora byonene ebyo? ⁴⁷ Isi kamurashuura barumuna banyu bonkai, aho abasigaire mwabashagisahoki? N’abanyamahanga tibyo bakora byonene ebyo? ⁴⁸ Aha rw’ekyo nimuragirwa kuba bahikilire nk’okwo Isheinywe asingiire omw’iguru ali muhikiilire.»

¹ «Mwelinde kushohoza oburungi bwanyu omu maisho g’abantu kabababona. Aha rw’okuba aho Isheinywe asingiire omw’iguru aliba atakibatunga mperwa. ² Kityo orw’olikugira eshumbusho otayeranga nk’okwo engobya zigira omu sinagogi n’omu kigo omu mbarabara kuhaisilizibwa abantu. Nimbagambira eky’amazima, emperwa yabo bagiboine. ³ K’oragiraga eshumbusho, obumosho bwawe butamanya kyo bulyo bwawe bulikukora, ⁴ eshumbusho yawe etamanyika. Aho Sho abona ebyeshelekire alikuheera.» ⁵ «Kandi kamurataga kushoma enshara, nimuragirwa kutashusha ngobya. Bagonza kwemelera omu sinagogi n’okushomera omwo enshara, nangu n’omu mbarabara z’ebigo omu kona k’abantu bababona. Nimbagambira amazima emperwa yabo bagiboine. ⁶ Iwe orwo orashomaga enshara, otahe omu kiyumba kyawe, okinge orwigi, oshomega enshara ahali Sho atalikuboneka. Mara wenene Sho ogwo abona ebishelekire alikuheera. ⁷ Kandi omu kushoma enshara kwanyu mutalikanyisa bigambo nka banyamahanga. Bonene balenga bati barahulirwa aha rw’okugamba bingi. ⁸ Mutabashusha. Isheinywe mutakamushabire naba namanya ebyo mulikwetaga.» ⁹ Ahonu mushomega enshara muti, «Isheichwe asingiire omw’iguru, eibara lyawe lihabwe ekitinwa. ¹⁰ Obukama bwawe bwije, eby’ogonza bikorwe omu nsi nk’omwiguru. ¹¹ Batutunge kir’eki ekyakulya kya buli kiro. ¹² Batugarulire amafu gaitu, nk’okwo naichwe tugarulira abatufakalira. ¹³ Batatutahya mu bilengeso. Mara baturokore aha Mubisha. ¹⁴ Kuba kamuragaruliraga abantu amafu gabo, Isheinywe asingiire omw’iguru kwakwo na inywe arabagaruliraga. ¹⁵ Kyonkai kamutagaruliire bantu amafu gabo, na inywe Isheinywe asingiire omw’iguru tabagarulirega mafu ganyu.» ¹⁶ «Kamurasiibaga mutajunara nka ngobya, ahakuba behindura aha maisho, ngu abantu bamanye okwo basiibire. Nimbagambira ekilikwo, emperwa yabo bagiboine. ¹⁷ K’orasiibaga oyesige amajuta omu mutwe ¹⁸ abantu batakumanya okwo osibire, aho Sho asingiire aheshelekire alikuheera.» ¹⁹ «Mutalibiika itunga lingi mu nsi mbali liliirwa enyenje mara likamoma, n’abashuma mbali batema amaju bakaliiba. ²⁰ Mubiike eitunga omw’iguru, mbali litaliibwa nyenje anga kumoma anga bashuma kutema nju bakaliiba. ²¹ Aha rw’okuba mbali eitunga lyawe lili kwakwo niho n’omutima gwawe guli.» ²² «Eliisho niyo eba tara y’omubili. Kityo k’eliisho lyawe liraba lilige, omubili gwawe gwona guraba guli omu mushana. ²³ Nawe k’eliisho lyawe litalige, omubili gwawe gwona guli omu mwilima. Mbwenu omushana oguli omuli iwe kaguraba guli mwilima, lero aho omwilima gwonene gungi gutai?» ²⁴ « Taliho muntu yakukolera bakama babili. Aranoba omoi, agonze asigaire; anga aragumira kimoi ahali omoi, asigaire amugaye. Timwakukolera Ruhanga na itunga. ²⁵ Kityo nimbagambira, oburora bwanyu butabaisa kahangahango, ngu muralyaki anga muranywaki, anga kufera emibili yanyu mukosha, ngu murajwaraki. Oburora tibulikushaga kyakulya? Anga omubili tigulikushaga bijwaro? ²⁶ Mulebe ebinyonyi ebikaharara, tibibiba anga kugesha anga kubiika mu sitoa. Kyonkai Isheinywe asingiire omw’iguru abiliisa. Inywe timulikubishagya nshonga? ²⁷ Isi kamulikugira akahangahango, n’ohai omuli inywe ayakweyongeraho n’akake konkai aha burorabwe?» ²⁸ «Kubaki ebijwaro nibibaisa akahangahango? Mulebe n’enyakyo z’omu bikamba emikulire yazo. Tizikora milimo ya mani anga kushuka myendo; ²⁹ kyonkai mbagambire, nangu na Solomoni n’ekitinwakye kyona tiyayambaire kugoba aha kimuli kimoi ahali ebi. ³⁰ Ka Ruhanga alengya atyo ekikamba, ekilikurora kir’eki, nyenkya kikanagwa omu kyoto, tabajweke kushagaho, inywe bantu abaina okwesiga kuke? ³¹ Ahonu muleke akahangahango mukwese, ‹Turalyaki anga turanywaki anga turajwaraki?› ³² Manyasi abanyamahanga ebi nibo babiitanira, kandi okwo Isheinywe asingiire omw’iguru namanya okwo ebyo byona mulikubyetaga. ³³ Mubanze mwitanire obukamabwe n’ebiragirobye, aho n’ebi byona biliba byanyu. ³⁴ Aho nyenkya eleke kubagiza akahangahango, aha rw’enshonga nyenkya erayemanya obwayo. Enaku z’ekiro kimoi nizimara aha rwa kir’ekyo.»

¹ «Mutaramura, nirwo na inywe mutaliramurwa. ² Manyasi eiramu elyo mulikuramura nilyo iramu elyo muliramurwa. N’ekipimo ekyo mulikupimamu nikyo kipimo ekyo mulipimamu. ³ Ahakubaki nobona akabwabwa akali omu liisho lya murumuna wawe, kyonkai enchuma y’omuti eli omu liisho lyawe otalikugibona? ⁴ Anga wakugambira otai murumuna wawe oti, ‹Kankwihyemu akabwabwa omu liisho,› okwo iwe omu liisho elyawe halimu enchuma y’omuti? ⁵ Iwe ngobya, obanze oihye enchuma y’omuti omu liisho lyawe, nirwo orabonage okashobora kwihya akabwabwa omu liisho lya murumuna wawe. ⁶ Ebili bitakatifu mutalibiha mbwa. N’obubare bwanyu bw’eiguzi mutaliburasira mpunu, zitalisiga zabulibatiliire zikaija kubamara.» ⁷ «Mushabe, mulihabwa; muhige, mulibona; mukomakome, mulikingulirwa. ⁸ Ahakuba ayakashaba ahabwa; ayakahiga abona, n’alikomakoma alikingulirwa. ⁹ Handiki ni muntuki omuli inywe ow’omwanawe yakumushaba omukate akamuha eibare? ¹⁰ Anga akamushaba enfuru, wenene akamuha enjoka? ¹¹ Inywe ababi kamuraba nimumanya kuha abaana banyu ebintu ebirungi, lero aho Isheinywe asingiire omw’iguru arashagaho atai aha kuha ebintu ebirungi balinya abalikubimushaba! ¹² Aho byona byona ebyo mwenda abantu kababagilira, na inywe mubibagilire; manya nikwo Amateka galikuragira, n’abarangi nikwo basigire barangire.» ¹³ «Mutahire omu kihigi ekifundagataine. Ekihigi ekitwara ahabi kiba kihango mara n’omuhanda nigwanguha. Abakitaahiramu baba bangi. ¹⁴ Ekihigi eky’okutaahiramu kugya omu burora nikifundagatana, kandi n’omuhanda gw’okubugoba niguguma. N’ababona oburora obwo baba bake.» ¹⁵ «Muramanya abarangi b’ebishuba, abalikwija ahali inywe bajwete akahu k’entaama, kyonkai omunda mishega eruruukire. ¹⁶ Murabamanyiraga aha bikorwa byabo. Ezabibu zakushoromwa omu mahwa anga etini zakushoromwa omu matoju? ¹⁷ Nikwo n’omuti gurungi guraba ebiraba birungi, kyonkai omuti gubi guraba ebiraba bibi. ¹⁸ Omuti gurungi tigwakuraba biraba bibi, kandi n’omuti ogubi tigwakuraba biraba birungi. ¹⁹ Buli muti ogutaraba biraba birungi bagutema bagunaga omu muliro. ²⁰ Nikwo murabamanyiraga aha bikorwa byabo.» ²¹ «Ti buli omoi angambira ati, ‹Rugaba, Rugaba,› alitaaha mu bukama bwa mw’iguru, shana olinya akora ebyo Tata asingiire omw’iguru alikwenda. ²² Kiro kiliinya bangi balingambira bati, ‹Waitu Mukama, Waitu Mukama, twabashaga omw’ibara lyawe, twabingaga amasitani omw’ibara lyawe, kandi tukakora bingi eby’amani omw’ibara lyawe.› ²³ Nirwo ndibagambira akaature nti, ‹Tindikubamanya n’akati; mundugeho inywe bafakare.› » ²⁴ «Buli omoi ahulira ebigambo byange ebi akamara akabigobesheleza alishusha omuntu omugezi ayayombekire enju aha rwazi. ²⁵ Enjura kayagwire, emigera ekataba, omuyaga gwaija gwahuta enju egyo, kyonkai tiyakumbire aha rw’okuba omusingi gwayo gukaba guli aha rwazi. ²⁶ Na buli omoi ahulira ebigambo byange ebi kyonkai atabigobesheleize, alishusha omuntu omufera ayayombekire enju aha mushenye. ²⁷ Enjura egya egwa, emigera etaba, omuyaga gwihya guhuta enju egyo ekumba, mara likaba ikumba ly’amani.» ²⁸ Yesu kayamazire kugamba ebigambo ebyo, embaga etangazibwa emyegeshezeye. ²⁹ Akabegesa nk’omuntu ayabaire aina obushobora, tiyabeegesize nka begesa b’Amateka babo.

¹ Orwo Yesu yarugire aha ibanga akasongoka, embaga mpango emuhondera. ² Aho leba omubembe amugoba, amubandamira nagamba ati, «Mukama, kawakwenda wakunyeza.» ³ Yesu aimukya omukono akwata omubembe nagamba ati, «N’inyenda, oyere.» Aho honkai ebibembe bimuhwaho, ayera. ⁴ Yesu amugambira ati, «Oramanya otakugira kyowagambira muntu. Ekiliho ogende oyeyoleke omukuhani, oshube ogire n’ekihongo ekyo Musa yaragiire, akabonero ako abantu baramanyiraho.» ⁵ Kayabaire yataha Kaperinaumu, omukuru w’abaisherukare aija amugoba, amutagiliza, ⁶ ati, «Waitu Mukama, waitu Mukama, omwiru wange akabire orubaju ali omu bushasi obubi.» ⁷ Yesu amugambira ati, «Ndaija mukize.» ⁸ Kyonkai omukuru w’abaisherukare amuhorora ati, «Mukama, inye tindagiirwe iwe kutaha mwange; shana ogambe ekigambo kishai, omwiru wange arakira. ⁹ Aha rw’enshonga inye ndi muntu alikutwarwa, kandi nanye nintwara abaisherukare. Ngambira omoi nti, ‹Ogende,› mara agenda; ondijo nti, ‹Oije,› mara aija. Ngambira omwiru wange nti, ‹Kor’eki,› akikora.» ¹⁰ Yesu kayamuhuliire atangara, agambira n’ababaire bamuhondeire ati, «Nimbagambira amazima, omuli Isiraeli tinkaabonagamu muntu aina okwesiga nk’oku. ¹¹ Kambagambire: Bangi baliruga oburugaizoba n’obugwaizoba bashuntame na Aburahamu, Isaka na Yakobo aha kiihuro omu bukama bw’omw’iguru, ¹² orwo abaana b’engoma balishangwa banagirwe aheru omu mwilima; omwo nimwo abantu balichulira bakanena amaino.» ¹³ Ashuba agambira omukuru w’abaisherukare ati, «Iroko, nk’okwo wayesiga bibe bityo ahali iwe.» Omu kaanya kalinya konene konene omwana akira. ¹⁴ Orwo Yesu yatahire omwa Petero, abona nyinazara Petero okwo abyamikirwe omushwago. ¹⁵ Amukwata omukono omushwago gumuhwaho, aimuka amutagaitira. ¹⁶ Bwaigoro obwo bamuletera bangi ababaire bakwetwe amasitani. Yagabingisa ekigambo kyonkai n’abarwaire bona abakiza. ¹⁷ Eki kikaba kili ky’okugobesheleza ekyagambirwe Omurangi Isaya ati, «Obujege bwaitu akabutwara bwaba bwe, n’endwara zaitu yazetweka.» ¹⁸ Aho orwo Yesu yaboine embaga mpango emuzingoire, aragira kushaabuka kugya buseli. ¹⁹ Omwegesa w’Amateka aija amugoba amugambira ati, «Mwegesa, hona mbali oragya ndakuhondera.» ²⁰ Yesu amugambira ati, «Emiha egira emiina, n’ebinyonyi bigira ebishunkuli; kyonkai omwana w’Omuntu tagira bwegeko bwa mutwe.» ²¹ Omwegesibwa ondijo amugambira ati, «Mukama, kambanze ngye nziike tata.» ²² Kyonkai Yesu amugambira ati, «Ompondere, oleke abafu baziike abafu babo.» ²³ Orwo Yesu yatahire omu bwato abegesibwabe bamuhondera. ²⁴ Aho enyanja echurumbana muno, obwato bugoba aha kubundwa amayengo, kyonkai wenene ashangwa anagiire. ²⁵ Abegesibwa bagenda bamusisiimura, nibagamba bati, «Tukize Mukama, twafa.» ²⁶ Ababaza ati, «Kubaki nimutina, inywe bantu abaina okwesiga kuke?» Aho aimuka akabukira omuyaga n’enyanja, habaho obuchulezi bungi. ²⁷ Abantu batangara nibagamba bati, «Ogu muntu owa ngeliki, omuyaga n’enyanja kumuhulira?» ²⁸ Orwo Yesu yagobire buseli omu nsi y’Abagerasi, abantu babili ababaire bakwetwe amasitani bamugoba; bakaruga omu nyanja mara bakaba nibagwa kubi, nangu taliho yatwarwaga muhanda ogwo. ²⁹ Bakunga bati, «Notwenzaki iwe Mwana wa Ruhanga? Waija kunu kutushasa muno akanya katakagobire?» ³⁰ Aho obuhyo bw’empunu zingi bukaba buli omu katambi kake kuruga mbali bali nibulya. ³¹ Amasitani gamutagiliza gati, «K’oraba notubinga, otusindike omu buhyo bw’empunu.» ³² Yesu agagambira ati, «Mugende.» Gabarugamu gataha omu mpunu. Obuhyo bwona buligita buchulenguka aha bulengo bugwa omu nyanja. ³³ Abashumba bairuka bataha omu kigo nibabarura buli kantu, babarura n’ebyabaire aha babaire bakwetwe amasitani. ³⁴ Ekigo kyona kija kubonangana na Yesu. Kabamuboine bamutagiliza k’abarugira omu nsi yabo.

¹ Yesu kayamazire kutaha omu bwato ashaabuka aija omu kigo ky’owabo. ² Bamuletera omurwaire akabire orubaju abyamire aha katanda. Kayaboine okwesiga kwabo agambira omurwaire akabire orubaju ati, «Guma mwana wange, wagarulirwa amafu gawe.» ³ Aho abegesa b’Amateka abandi bagamba omu katima bati, «Omuntu ogu narogota.» ⁴ Yesu ashangwa namanya ebitekelezo byabo abaza ati, «Kubaki nimutekeleza kubi omu mitima yanyu? ⁵ Kuba ekyorobire kushaga ni kihai, kugamba nti, ‹Wagarulirwa amafu gawe,› anga kugamba nti, ‹Imuka ogende?› ⁶ Kyonkai mushobore kumanya okwo Omwana w’Omuntu aina obushobora omu nsi kugarulira amafu,» aho agambira omurwaire akabire orubaju ati, «Imuka, shutura amachera gawe otahe.» ⁷ Omurwaire aimuka ataha. ⁸ Embaga kubon’ekyo etina, esingiza Ruhanga ayahaire abantu obushobora nk’obu. ⁹ Yesu kayarugiire kulinya, abona omushaija nayetwa Matayo ashuntamire aha ofisi y’abashoza. Amugambira ati, «Ompondere.» Matayo aimuka amuhondera. ¹⁰ Kayabaire ali omwa Matayo nalya, abashoza bangi n’abafakare baija bashuntama ahali Yesu n’abegesibwabe. ¹¹ Abafarisayo kabakiboine ekyo, babaza abegesibwa ba wenene bati, «Ahakubaki omwegesa wanyu alya n’abashoza n’abafakare?» ¹² Yesu akihulira! Agamba ati, «Abagumire tibalikwetaga mutambi shana abarwaire. ¹³ Mugende mumanye enshonga y’ekigambo eki, ‹Tindikwenda kitambo, n’inyenda obuganyizi.› Tinaizire kweta bagorogoki, nkaija kweta abafakare.» ¹⁴ Abegesibwa ba Yohana bagoba Yesu bamubaza bati, «Kubaki ichwe n’Abafarisayo tusiiba, kyonkai abegesibwa bawe tibasiiba?» ¹⁵ Yesu abagambira ati, «Abagenyi aha bugenyi bw’obushwere bakuchura bakyaina kishwera? Amakiro galija orwo balibaihyaho kishwera, aho nirwo balisiiba. ¹⁶ Taliho muntu ateeka kiraka kya mwendo ogukyagumire aha kijwaro kikuru, aha rw’okuba ekiraka kitaguka aha kijwaro, kandi aho emitagukire eba mibi kushaga. ¹⁷ Nangu n’edivai empya tibagiteka mu nshaho nkuru. Kakyakuba kityo enshaho nizitulika, edivai neshesheka, mara enshaho zonene nizifa. Edivai empya egya omu nshaho ezihya ez’edivai, aho enshaho n’edivai biikaraho.» ¹⁸ Ka Yesu yabaire aliho nabagambira ebyo, omutwazi omoi ataha omu nju amubandama omu maisho nagamba ati, «Muhara wange yaruga kukaba mwaha; kyonkai oije omuteho omukono gwawe, ararora.» ¹⁹ Yesu aimuka amuhondera. ²⁰ Leba omukazi ayabaire arwaire ekiganga emyaka 12 amuruga enyuma akwata aha mukugiro gw’ekijwarokye; ²¹ kuba akaba natekeleza ati, «Kandakwataho kushai aha kijwarokye ndakira.» ²² Yesu kuhinduka akabona omukazi ogwo, agamba ati, «Guma mwana wange; okwesiga kwawe kwakukiza.» Niho honkai omukazi akira. ²³ Yesu kayagobire omw’omutwazi, akabona abalikutera emilere n’embaga nechura ekitabe, ²⁴ agamba ati, «Murugemu, omwisiki tiyafa, anagiire.» Bonene bamushekelera. ²⁵ Kababaire bashohoize embaga aheru, ataha omu nju, akwata omwisiki omukono, omwisiki aimuka. ²⁶ Ebaruro y’ekigambo ekyo eraliira omu Wilaya yona. ²⁷ Kandi Yesu kayabaire narugayo, empume ibili zimuhondera, nizitaka ziti, «Mwana wa Daudi otuganyire.» ²⁸ Kayatahire omu nju empume zombili zimugoba. Yesu azibaza ati, «Nimwikiliza okwo eki nakushobora kukikora?» Zimuhorora ziti, «Inya Mukama.» ²⁹ Aho abakwata amaisho nagamba ati, «Mubone kuhonderana n’okwesiga kwanyu.» ³⁰ Amaisho gabo gaburura. Yesu abataisa muno ati, «Muramanya omuntu n’omoi eki atakimanya.» ³¹ Kyonkai bonene bagenda bamuranga omu wilaya egyo yona. ³² Kababaire nibarugayo bamuletera omutita akwetwe sitani. ³³ Yesu kayamazire kubinga sitani ogwo, omutita agamba. Embaga etangara negamba eti, «Ekyab’eki tikikabonekaga muli Isiraeli.» ³⁴ Kyonkai Abafarisayo bagira bati, «Amasitani nagabingisa amani ga mukama wago.» ³⁵ Yesu araba omu bigo byona n’omu byaro nayegesa omu sinagogi zabo naranga evangeli y’obukama bw’omw’iguru, nakiza buli ndwara na buli bulema. ³⁶ Orwo yaboine embaga yagiganyibwa, kuba ekaba eburabuliirwe, eshobeirwe nk’entaama ezitaina mushumba. ³⁷ Aho agambira abegesibwabe ati, «Eby’okugesha bingi, kyonkai abakozi bake. ³⁸ Kityo mushabe Mukama w’eigesha atweke abakozi bangi omw’igeshalye.»

¹ Yesu ayeta abegesibwabe 12 abaha obushobora bw’okubinga amasitani, n’okutamba buli ndwara na buli bulema. ² Amabara g’entumwa ezo 12, owa mbere ni Simoni owo beta Petero, na Anderea omurumuna; Yakobo eya Zebedayo, na Yohana omurumuna; ³ Filipo na Balitolomayo; Tomasi na Matayo omushoza; Yakobo eya Alufayo, na Tadeo; ⁴ Simoni Omunyakanaani, na Yuda Isikariote, ayamubanzire. ⁵ Entumwa ezi 12 Yesu azituma naziragira ati, «Omu banyamahanga mutagira mbali mwagya, n’omu kigo ky’Abasamaria mutatahamu. ⁶ Shana mugye omu Baisiraeli ababuzire nk’entaama. ⁷ Omu kugenda murange muti, ‹Obukama bw’omw’iguru buli haihi.› ⁸ Mukize abarwaire, muhimbure abafu, mweze ababembe, mubinge amasitani. Mukahabwa mutashashwire, na inywe muhe mutashashwize. ⁹ Mutagenda na zahabu, anga feza, anga mulinga mu nshaho zanyu. ¹⁰ Mutalitwara nshaho mu rugendo, anga kanzu ibili, anga nkaito, anga nkoni. Omukozi asaine alye. ¹¹ Ekigo kyona kyona anga ekyaro mbali murataha, mubanze muhigemu omuntu wamwo asaine, mwikare omwe kuhika orwo mulirugayo. ¹² Kamuraba nimutaha omu nju egyo mugyendere emilembe. ¹³ Enju egyo k’eliba esaine, emilembe yanyu esingire omwo. Nawe k’eliba etasaine, emilembe yanyu ebagarukire. ¹⁴ Omuntu wena wena ayange kubatora anga kuhulira ebigambo byanyu, mukunkumure echuuchu aha maguru ganyu orwo mulikuruga omu nju egyo anga omu kigo ekyo. ¹⁵ Nimbagambira amazima nti aha kiro ky’eiramu ensi ya Sodoma na Gomora elishobora kwemerwa kushaga ekigo ekyo.» ¹⁶ «Leba nimbatuma nk’alikutuma entaama omu mishega. Kityo mugire obwenge nk’enjoka, kandi mube nyakatetere nk’ebiiba. ¹⁷ Mwekenge abantu. Balibatwara omu nkiiko, babatelere omu sinagogi, ¹⁸ kandi balibakurura nibabatwalira abagavana n’abakama nibabatura inye, mube bajulizi bange ahali bonene n’aha banyamahanga. ¹⁹ Kabalibatwarayo mutalifa kubi kumanya kwo muligamba anga ekyo mulihorora. Ekyo mulihorora mulikihaabwa omu saa egyo. ²⁰ Manyasi t’inywe muligamba; Mwoyo wa Isheinywe niwe aligambira aha mitwe yanyu. ²¹ Omuntu aliisa omurumuna, na ishe mwana aliisa omwanawe, n’abaana balishenga abazaire mara babaise. ²² Kandi balibanoba bona nibabatura inye. Kyonkai alyegumisiliza kugoba aha nzindo alirokoka. ²³ Babagingilize omu kigo eki mwirukire omu kikyataine; kuba nimbagambira amazima, timulimarayo bigo byona bya Isiraeli Omwana w’Omuntu atakaizire.» ²⁴ «Omwegesibwa takira mwegesawe, anga omwiru kukira mukamawe. ²⁵ Nikimara omwegesibwa kushusha omwegesawe, n’omwiru kushusha mukamawe. Ka nyin’enju baraba bamwesire Belizebuli, lero ab’ekaye balibagambaho kubi batai?» ²⁶ «Kityo mutalibatina, enshonga taliho kishwekire ekitalishururwa, anga ekishelekire ekitalimanyika. ²⁷ Ekyo ndikubagambira omu mwilima, mukigambe omushana gujwire. N’ekyo murahulira nikigambwa omu bihwe mukigambire aha nshwi z’enju. ²⁸ Abaita omubili bataisire mwoyo mutalibatina. Shana mutine ayakwita byombilili: Kwita omwoyo n’omubili akabinaga omu rwota rw’omuliro. ²⁹ Entaratamba ibili tizigura kyapa kimoi? Mara taliho n’emoi eyakukuntuka hansi Isheinywe atenzire. ³⁰ Nangu n’eishoke aha mitwe yanyu libazire. ³¹ Aha rw’ekyo mutatina; inywe mwina enshonga kushaga entaratamba zingi. ³² Kityo buli omoi alinyebuga omu maisho g’abantu, nanye kwakwo ndimwebuga omu maisho ga Tata asingiire omw’iguru. ³³ Kyonkai alinyetonga omu maisho g’abantu, nanye kwakwo ndimwetonga omu maisho ga Tata asingiire omw’iguru.» ³⁴ «Mutalenga muti nkaija omu nsi kuleta milembe. Tinaizire kuleta milembe, shana akaitangano. ³⁵ Nkaija kushengesa omuntu ahali ishe, n’omwana muhara kumushengesa ahali nyina, na mukamwanamuntu kumushengesa ahali nyinazara. ³⁶ Ababisha b’omuntu baliba balinya ab’omu kaye. ³⁷ Alikugonza ishe anga nyina kushaga inye ogwo tansaniire. N’alikugonza omutabani anga omuhara kushaga inye na wenene ogwo tansaniire. ³⁸ N’atalikwetweka musarabagwe akampondera na wenene ogwo tansaniire. ³⁹ Ahungya oburorabwe bulimufera, kandi alyeyanga oburorabwe aha rwange ogwo alibwihura.» ⁴⁰ «Omuntu abatora atora inye, n’atora inye atora ayantumire. ⁴¹ Omuntu atora omurangi aha rw’okuba murangi alirongorwa erongoro ey’omurangi, n’atora omuntu omugorogoki ahakuba muntu omugorogoki, nawe alirongorwa erongoro y’omuntu omugorogoki. ⁴² Kandi aliha omoi omu bato ekikompe ky’amaizi galikuhora kagamuheera okuba mwegesibwa wange, mbagambire amazima, taliburwa rongoroye.»

¹ Orwo Yesu yamazire kwegesa abegesibwabe 12, yarugayo, yagya kwegesa n’okuranga omu bigo byabo. ² Yohana kayayemire jela akahulira okwo Yesu yabaire nakora, yatuma abegesibwabe ³ namubaza ati, «N’iwe ogwo ali w’okwija, anga tutegeleze ondijo?» ⁴ Yesu abahorora ati, «Mugende mugambire Yohana ebyo mulikubona n’ebyo mulikuhulira kaanya aka: ⁵ empume nizihumuruguka, abalema nibatambuka, ababembe nibezibwa, n’abaigazi b’amatwi nibahulira, abafu nibahimbuuka kandi n’abanaku nibatonwa evangeli. ⁶ Kandi muberwa atalikundengeshanyia.» ⁷ Kabagenzire, Yesu abanza kufumolera embaga ahali Yohana ati, «Omw’irungu mubaire mugire kulebayoki? Orubingo orulikuchundwa omuyaga? ⁸ Mutwetweyoki? Kubona omuntu ajwete emyendo elikutelera? Leba, abajwete emyendo elikutelera bali omu maju g’abakama. ⁹ Ahosi mubaire mutwetweyoki? Kubona omurangi? Ego, kambagambire, nangu alikushagaho omurangi. ¹⁰ Ogu niwe yahandikirweho ati, ‹Leba natuma entumwa yange ekwebembere, niwe arakushemeleza omuhanda otakaizire.› » ¹¹ «Nimbagambira amazima, omu bantu bona abakazairwe abakazi takazokwagamu ow’okukira Yohana Omubatiza; kyonkai kandi araba ali muke bwoli omu bukama bw’omw’iguru ogwo nashaga Yohana Omubatiza. ¹² Kwema omu biro bya Yohana Omubatiza kugoba mwaha obukama bw’omw’iguru bugingiziibwe muno, n’abalikubugingiiza nibabutahamu rwamani. ¹³ Abarangi bona n’Amateka bakaranga kugoba ahali Yohana. ¹⁴ Kamuraba nimwikiliza ekigambo eki, Yohana niwe Eliya aragiirwe kwija. ¹⁵ Aina amatwi g’okuhulira ahulire.» ¹⁶ «Omuzarwa ogu ngushushanise naki? Nigushusha abaana abashuntamire omu katare nibeta abazani bataahi babo bati, ¹⁷ ‹Twabatelera emilere, timwazina, twatongya, timwachura.› » ¹⁸ «Yohana akaija atalikulya anga kunywa, bagamba bati, ‹Aina sitani.› ¹⁹ Omwana w’Omuntu yaija nalya, nanywa, bagamba bati, ‹Leba ogu aina omururu, ntamiizi, mutahi w’abashoza n’abafakare!› Kyonkai amazima g’obumanyi gamanyikira aha bikorwa byabwo.» ²⁰ Aho Yesu abanza kwatikiraho ebigo ebyo yabaire akoleiremu ebikorwa by’amani, kuba tibayechulize, ati, ²¹ «Olibona iwe Korazini! Olibona iwe Betisaida! Kuba ebikorwa by’amani ebikoleirwe omuli inywe kuba bibaire bikoleirwe omuli Tiro na Sidoni, bakubaire bajwete engunia, bayesiigire n’eijwi, bayechulize. ²² Kyonkai mbagambire, aha kiro ky’eiramu, Tiro na Sidoni bilyemerwa kushaga inywe. ²³ Na iwe Kaperinaumu, nogonza kukanga aha iguru? Noija kunagwa omu rwota rw’omuliro. Enshonga ebikorwa by’amani ebyo wakoleirwe kabyakukoleirwe Sodoma, ekigo ekyo kyakubaire kiliho na mwaha. ²⁴ Kyonkai nkugambire, aha kiro ky’eiramu ensi ya Sodoma elyemerwa kushaga iwe.» ²⁵ Omu biro ebyo Yesu agamba ati, «Tata, Mukama w’eiguru n’ensi, ninkusiima, kubona ebigambo ebi obishelekire abaina obumanyi n’amagezi, kandi okabishurulira enkelemeke, ²⁶ nikwo, Tata, ekyo nikyo kyakushemeleire. ²⁷ Ebintu byona Tata akabintunga; mara taliho amanya Mwana shana Ishe, kandi na Ishe taliho amumanya shana Mwana n’owo Mwana agonza kushurulira. ²⁸ Mwije ahali inye inywena abalemirwe n’abasikiliirwe, ndabalemuura. ²⁹ Mwetweke enkomo yange, mwegere ahali inye, enshonga inye ngira obufura n’obwetohya, mara emyoyo yanyu erahumura. ³⁰ Nobona inye enkomo yange neyoroba, kandi omugugu gwange nigurahuka.»

¹ Omu biro ebyo Yesu akashangwa naraba omu misiri y’engano aha kiro kya Sabato. Abegesibwabe barumwa enjara, aho babanza kugutura ebikumba by’engano babilya. ² Abafarisayo kubon’ekyo, bamugambira bati, «Olebe, abegesibwa bawe nibakora ekilikutangwa kukora ahali Sabato.» ³ Wenene abagambira ati, «Inywe timukashomaga ekyo Daudi yakozire orwo yarumirwe enjara, n’abo yabaire ainabo: ⁴ okwo yatahire Rwensinga ya Ruhanga akalya Omukate gw’Obusinge bwa Ruhanga, ogwo wenene n’abo yabaire ainabo ababaire batalikujuburwa kulya, shana abakuhani bonkai? ⁵ Anga timukashomaga omu Mateka okwo ahali Sabato abakuhani kababa bali Rwensinga bahagaza Sabato, mara batafakaire? ⁶ Kambagambirenu, aha haliho alikukira Rwensinga egyo. ⁷ Kuba nimumanya enshonga y’ekigambo eki, ‹Tindikwenda kitambo, n’inyenda obuganyizi,› timwakuramwire bataina ntambara. ⁸ Aha rw’enshonga Omwana w’Omuntu niwe aba mukama wa Sabato.» ⁹ Yesu arugayo, ataha omu sinagogi yabo. ¹⁰ Omwo hakaba alimu omuntu akabire omukono. Bamubaza bati, «Nikijuburwa kukiza omuntu ahali Sabato?» Aho bagendeleire kwija kumutoijera. ¹¹ Ababaza ati, «N’ohai omuli inywe ayakuba aina entaama, k’entaama egyo yakugwa omu kiina ahali Sabato, atakugikwata akagihyamu? ¹² Omuntu taina nshonga mpango kushaga ntaama? Kityo okukora kurungi ahali Sabato nikijuburwa.» ¹³ Amara agambira omuntu ogwo ati, «Gorora omukono gwawe.» Omushaija agorora omukonogwe ogwo, gukira, guguma nk’ogundi. ¹⁴ Kyonkai Abafarisayo baturuka bamugyera omu kyama, bategeka okwo baramwita. ¹⁵ Yesu kayabimanyire arugayo. Abantu bangi bamuhondera, mara abakiza bona, ¹⁶ kyonkai abaragira batamuranga. ¹⁷ Ekyo kikabaho kugobesheleza ekyagambirwe Omurangi Isaya ati, ¹⁸ «Leba omwiru wange owo ndonkire, omugonzibwa wange anshemelera. Ndamuteka Mwoyo wange aha mutwe, amanyise abanyamahanga amazima. ¹⁹ Talikungana anga kwomba, nangu n’omuntu kuhulira eirakalye omu mbarabara y’ekigo! ²⁰ Talihenda rubingo orwinamire, n’orutambi rulikwaka ekisiliira taliruraza, kuhika orwo alisinga aha rw’okuba muhikiilire; ²¹ kandi Abanyamahanga balimushuubira.» ²² Kandi bamuletera empume mara omutita ayabaire aina sitani, amukiza, omutita agamba mara abona. ²³ Abantu bona batangara mara bagamba bati, «Ogu yakuba mwana wa Daudi?» ²⁴ Kyonkai Abafarisayo kababihuliire bagamba bati, «Omuntu ogu amasitani nagabingisa amani ga Belizebuli, mukama wago.» ²⁵ Yesu orwo yamanyire ebitekelezo byabo abagambira ati, «Buli ngoma k’ebeganuka yonene yonkai esiliika. Kandi taliho kigo anga nju ebeganuka ekashuba ekemelera. ²⁶ Na Sitani k’abinga Sitani, wenene wenkai aba abeganukire. Mbwenu aho engomaye yakuguma etai? ²⁷ K’amasitani ndaba ningabingisa amani ga Belizebuli, aho inywe banyu abegesibwa nibagabingisa amani g’ohai? Aha rw’ekyo banyu nibo abegesibwa barabaramura. ²⁸ Kyonkai k’amasitani ndaba ningabingisa Mwoyo wa Ruhanga, aho lero obukama bwa Ruhanga bwabagobire. ²⁹ Angasi omuntu yakutaha atai omw’Omuntu ow’amani akamunyaga ebye atabandize kuboha ow’amani ogwo akaba nirwo anyaga enjuye? ³⁰ Atali hamoi nanye ogwo nanshenga, kandi atashombokya nanye anaganaga. ³¹ Aha rw’ekyo mbagambire, abantu balifakara n’okurogota barogote mara bagarulirwe, kyonkai alirogota ahali Mwoyo Mutakatifu ogwo taligarulirwa. ³² N’omuntu alirogota aha Mwana w’Omuntu aligarulirwa, kyonkai alirogota ahali Mwoyo Mutakatifu taligarulirwa, na mu nsi na mw’iguru.» ³³ «K’ogonza ebiraba birungi, ohiige omuti ogurungi; anga ogonze ebiraba bibi, ohiige omuti ogubi. Omuti gumanyikira aha biraba byagwo. ³⁴ Inywe ruzaro rw’enjoka! Mwakugamba mutai ebirungi okwo muli babi? Manya ebijwire aha mutima nibyo akanwa kagamba. ³⁵ Omuntu omurungi omw’itungalye elirungi aihyamu ebirungi. Kandi omuntu omubi omw’itungalye elibi aihyamu ebibi. ³⁶ Mbagambiire, aha kiro ky’eiramu buli bantu balyetonda buli kigambo kibi ekyo balikugamba. ³⁷ Ebigambo eby’ogamba nibyo bilikuhindura mugorogoki mara balikuramulira aha bigambo byawe.» ³⁸ Abegesa b’Amateka abandi n’Abafarisayo bagambira Yesu bati, «Mwegesa, nitugonza okore akabonero.» ³⁹ Kyonkai abahorora ati, «Omuzarwa ogubi ogu ogushengi nigwenda akabonero; tigulikwija kuhabwa kabonero, shana akabonero ak’omurangi Yona. ⁴⁰ Nk’okwo Yona yamazire ebiro bishatu n’emishana yaho omu nfuru emumizire, nikwo n’Omwana w’Omuntu alimara ebiro bishatu n’emishana yaho omu nyanga. ⁴¹ Abantu ba Ninive baliimukira kimoi na inywe babatoijere aha kiro ky’eiramu, kuba bonene orwo Yona yabarangiire bakechuza, kandi haliho omuhango kushaga Yona. ⁴² Omukamakazi wa Sheba aha kiro ky’eiramu aliimukira kimoi na inywe abatoijere, aha rw’enshonga akaruga harai muno kwehulilira obumanyi bwa Solomoni, mara aha haliho omuhango kushaga Solomoni.» ⁴³ «Orwo Sitani aruga omu muntu araba mbali amaizi gatali nahiga obwikaro, nawe tabubona. ⁴⁴ Aho agamba ati, ‹Ndashuba omwange mbali naba ndugire.› Mara orwo aija ashanga enjuye eli bushai, eyeleleire mara buli kantu kali omu mwanya gwako. ⁴⁵ Nirwo agenda akaleta amasitani agandi mushanju agabi kumushaga, gatahamu gatur’omwo. Omuntu ogwo okwo yaba ali elya nyuma aba mubi kushaga okwo abaire ali orwa mbere. Nikwo n’omuzarwa gubi ogu guliba.» ⁴⁶ Yesu kayabaire aliho nafumolera abantu, leba nyina n’abarumuna bemelera aheru, nibashaba kufumora nawe. ⁴⁷ Aho omuntu omoi amugambira ati, «Leba nyoko na barumuna bawe bemeleire aheru, nibenda kufumora naiwe.» ⁴⁸ Kyonkai wenene ahorora ayamumanyisa ati, «Mawe n’ohai na barumuna bange ni bahai?» ⁴⁹ Aimukya omukono agwolekeize abegesibwabe, agamba ati, «Mawe na barumuna bange nib’aba! ⁵⁰ Ahakuba wena wena akora ekyo Tata asingiire omw’iguru alikwenda niwe murumuna wange, niwe munyanyazi, niwe mawe.»

¹ Kir’ekyo kyonene Yesu aruga omu nju egyo ashuntama aha mwegego gw’enyanja. ² Abantu bangi bamuhurulira, agya omu bwato ashuntamamu. Abantu abo bona baikara bemeleire aha mwaro. ³ Abagambira ebintu bingi omu nfumo ati, «Omubibi akaturuka kubiba. ⁴ Kayabaire nabiba, embibo ezindi zagwa aha muhanda, ebinyonyi byaija byazilya. ⁵ Embibo ezindi zagwa aha nsi ey’orwazi ahataina itaka lingi, zanguha zimera aha rw’eitaka kutaba lingi. ⁶ Kyonkai omushana kagwajwire zahotoka, mara aha rw’enshonga y’okutagira mizi zayoma. ⁷ Embibo ezindi zikagwa omu mahwa, amahwa gakura gazibuza obwikizo. ⁸ Embibo ezindi zikagwa aha itaka lirungi zaraba. Ezindi zikaraba 100 omu 100, ezindi 60, ezindi 30. ⁹ Araba aina amatwi ahulire.» ¹⁰ Aho abegesibwa baija babaza Yesu bati, «Kubaki nobagambira omu nfumo?» ¹¹ Abahorora ati, «Inywe muhairwe kumanya enama z’obukama bw’omw’iguru, kyonkai bonene ekyo tibakihairwe. ¹² Aha rw’enshonga araba aina ebyo ainabyo niwe arahabwa ebishagireho, mara agire bingi ekinje. Kyonkai olinya ataina kantu, nangu n’ako ainako balikamwaka. ¹³ Nikyo ndikubagambilira omu nfumo, okubona tibabona, n’okuhulira tibahulira, n’okushobokerwa chei. ¹⁴ Ekyo Isaya yarangire nikigobeshelezibwa ahali bonene, akagamba ati, ‹Mulihulirakwo, kyonkai timulishobokerwa n’akake, N’okubona mulibonakwo, kyonkai timulibyekomya. ¹⁵ Manyasi abantu aba emitima yabo ekabisara, n’amatwi gabo gainamu ebinyasi, n’amaisho gabo gabunyize, bataija bakabonesa maisho gabo bakekomya, bakahuliza matwi gabo, bakashobokerwa n’emitima yabo, bakakubuka bakaija ahali inye nkabakiza.› » ¹⁶ «Kyonkai gaberwa amaisho ganyu kuba nigabona, n’amatwi ganyu gaberwa orwo galikuhulira. ¹⁷ Nimbagambira amazima, abarangi bangi n’abantu abagorogoki baramiilizaga kubona ebyo mulikubona, kyonkai tibabiboine; n’okuhulira ebyo mulikuhulira, kyonkai tibabihuliire.» ¹⁸ «Mbwenu inywe muhulire enfumo y’omubibi. ¹⁹ K’omuntu ahulira ekigambo ky’obukama bw’omw’iguru atakishobokeirwe, sitani aija ashwaikura ekyaba kibibirwe omu mutimagwe; egyo niyo mbibo eyabibirwe ekagwa omu muhanda. ²⁰ Embibo eyabibirwe aha nsi ey’orwazi, ogu niwe muntu ahulira ekigambo akakitora bwangu n’ebyera, ²¹ kyonkai wenene taina mizi, abanza agumaho akabanga kake, kyonkai k’akwatwa ebiyengo anga bakamugingiiza nibamutura ekigambo ekyo, aho n’aho agwa. ²² Embibo eyabibirwe ekagwa omu mahwa, ogu niwe muntu ahulira ekigambo, kyonkai akarahuro k’ensi n’okunulirwa eitunga bituhikanisa ekigambo ekyo, kiba kitakigira biraba. ²³ Embibo eyabibirwe aha itaka lirungi, niwe muntu ahulira ekigambo akakishobokerwa; mara kandi araba ebiraba, ondijo araba 100, ondijo 60; ondijo 30.» ²⁴ Yesu ashuba bachwera abegesibwabe enfumo endijo ati, «Obukama bw’omw’iguru bwakulengwa omuntu ayabibire embibo nungi omu ndimiroye. ²⁵ Kyonkai orwo abantu babaire banagiire, omubishawe aija abyara enkenzi omu ngano, ayegendera. ²⁶ Engano kayakuzire ekaraba, baba nirwo babona enkenzi egyo. ²⁷ Abairu ba nyin’enju baija bamugambira bati, ‹Waitu, omu ndimiro yawe tiwabibiremu mbibo enungi? Mbwenu enkenzi erugire nkahai?› ²⁸ Abagambira ati, ‹Omubisha niwe abibiremu enkenzi egyo.› Abairu bamubaza bati, ‹Nogonza tugende tugihyemu?› ²⁹ Wenene abahorora ati, ‹Mutaihyamu nkenzi mutaija mukaginyukulirana na ngano. ³⁰ Byombili bikure hamoi kulemwa kugoba aha igesha. Aha igesha ndigambira abagesi kubanza bakaihyamu enkenzi bakagikoma ebiba bakagyokya, kandi engano bakagitahya omu sitoa yange.› » ³¹ Yesu mara bachwera abegesibwabe enfumo endijo ati, «Obukama bw’omw’iguru nibushusha enjuma ya Haradali ey’omuntu yakwete akabiba omu ndimiroye. ³² Omu mbibo zona yonene niyo eba nke kuzishaga. Kyonkai k’eba yamezire erugwamu eimera, ahanyuma eimera lirugwamu omuti gw’ekigabiro, nangu n’ebinyonyi bija bigwombekamu ebishunkuli omu matagi gagwo.» ³³ Yesu bagambira abegesibwabe enfumo endijo, ati, «Obukama bw’omw’iguru nibushusha eitumbyo ely’omukazi yakwete akateka omu bipimo bishatu by’ensano, ensano yona ekatumba.» ³⁴ Ebigambo ebi byona Yesu yabigambiraga embaga omu nfumo. Taliho kyoyabagambiraga atakolize nfumo. ³⁵ Ekyo kikagobesheleza eky’omurangi yagambire ati, «Ndigamba omu nfumo, ndigamba ebyashelekirwe kwema ensi etonzirwe.» ³⁶ Ahanyuma Yesu araga embaga ataha omu nju. Abegesibwabe bamugoba nibagamba bati, «Batushoborore enfumo y’enkenzi omu ndimiro.» ³⁷ Abahorora ati, «Omubibi w’embibo nungi Mwana w’Omuntu. ³⁸ Endimiro niyo nsi, embibo nungi nibo bantu ab’engoma ya Ruhanga. Enkenzi nibo bantu aba Sitani. ³⁹ Omubisha ayabibire enkenzi niwe Sitani. Eigesha nigo maheleruka g’ensi, kandi abamalaika nibo bagesi. ⁴⁰ Okwo enkenzi enyukurwa bakagyokesa omuliro, nikwo biliba aha maheleruka g’ensi. ⁴¹ Omwana w’Omuntu alituma abamalaikabe, balishombokya bona omu ngoma abafakaza banu n’abafakare bona, ⁴² babanage omu kyokezo ky’omuliro; omwo nimwo abantu balichulira bakanena n’amaino. ⁴³ Abagorogoki abo balyaka nk’eizoba omu bukama bwa Ishebo. Kigira matwi ahulire.» ⁴⁴ «Obukama bw’omw’iguru nibushusha eitunga elishelekiire omw’itaka. Omuntu kayaligwireho alisangira. Omu byerabye yagenda yaguza ebyo yabaire ainabyo byona yagura eitaka elyo.» ⁴⁵ «Kandi obukama bw’omw’iguru nibushusha omutunzi ayabaire nahiga obubare bw’eiguzi. ⁴⁶ Kayamazire kukwasa akabare kamoi ak’eiguzi lihango, yagenda yaguza ebyo yabaire ainabyo byona, yagura akabare ako.» ⁴⁷ «Obukama bw’omw’iguru nibushusha eishambo elyanagirwe omu nyanja likakwata buli nfuru. ⁴⁸ Kalyaijwire enfuru ezo, abantu balisika lyaija aha mwaro, bashuntama barondamu ezirungi nibahumuza omu bikwato, kyonkai ezibi bazinaga. ⁴⁹ Nikwo biliba aha maheleruka g’ensi. Abamalaika balija bahurane ababi n’abagorogoki, ⁵⁰ ababi babanage omu kyokezo ky’omuliro; omwo nimwo abantu abo balichulira bakanena n’amaino.» ⁵¹ «Ebi byona mwabishobokerwa?» Bamuhorora bati, «Inya.» ⁵² Abagambira ati, «Aha rw’ekyo buli mwegesa w’Amateka araba ali mwegesibwa w’obukama bw’omw’iguru nashusha nyin’enju agya omw’itungalye akaihyamu ebihya n’ebikuru.» ⁵³ Orwo Yesu yamazire kubachwera enfumo egi, arugayo, ⁵⁴ aija owabo abegesa omu sinagogi, batangara, bagamba bati, «Omushaija ogu obumanyi obu akabwihya nkahai, n’obushobora obw’alikukoza obubonero aga? ⁵⁵ Kyaho ogu ti mwana wa fundi selemara? Nyina tiwe beta Maria? Abarumuna ti Yakobo, Yozefu, Simoni na Yuda? ⁵⁶ Banyanya bona titwinabo? Mbwenu omuntu ogu ebi byona akabihya nkahai?» ⁵⁷ Baihw’aho bamwanga. Nawe Yesu yabagambira ati, «Omurangi taburwa kitinwa shana owabo n’omwabo.» ⁵⁸ Tiyakozireyo bikorwa bya mani, aha rw’okutaikiliza kwabo.

¹ Omu biro ebyo Herode omutwazi wa Galilaya agya ahulira eiranga lya Yesu. ² Agambira abaramatabe ati, «Ogu ni Yohana Omubatiza, ahimbukire omu bafu; niyo nshonga nakoza obushobora obu.» ³ Herode akaba akwete Yohana yamuboha yashuba yamufunga, aha rwa Herodia muka Filipo omurumuna. ⁴ Nomanya Yohana akaba amugambiire ati, «Ti kirungi iwe kushwera muramu wawe.» ⁵ N’orwo Herode yayendaga kwita Yohana, yatinaga abantu, aha rw’enshonga bamubonaga okwo yabaire ali murangi. ⁶ Kyonkai kija kiba kiro ky’okwijuka okuzarwa kwa Herode, aho muhara wa Herodia aija azinira abagenyi, ashemeleza Herode. ⁷ Herode amuraganisa nanahira kumuha kyona kyona ekyo arashaba. ⁸ Omwana ogwo nyina amutamu akaliro, agya agambira Herode ati, «Bampe omutwe gwa Yohana Omubatiza aha sinia hanu aha.» ⁹ Omukama ajunara; kyonkai aha kushangwa akaba anahiire n’aha rw’okuteshonaza aha bagenyi aragira kabaleta omutwe ogwo. ¹⁰ Atuma ab’okwita Yohana omu kifungo, ¹¹ baleta omutwegwe aha sinia, baguha omwisiki, omwisiki aguletera nyina. ¹² Abegesibwa ba Yohana Omubatiza baija batwara omubiligwe baguziika; bashuba bagenda bamanyisa Yesu. ¹³ Yesu kayahuliire okwitwa kwa Yohana arugayo asabara omu bwato aija aheheleire kwikara wenkai. Kyonkai orwo embaga yakihuliire, eruga omu kigo etwarwa ogw’amaguru emuhondera. ¹⁴ Kugya kushaabuka ashangayo embaga etali nke, abaganyibwa, akiza abarwaire babo. ¹⁵ Orwo lyatobeire abegesibwa bamugoba bamugambira bati, «Aha irungu, n’ekiro kyagwa; otaishure abantu bagye omu byaro bashake ebyakulya.» ¹⁶ Yesu abagambira ati, «Ekyabatwara kiki? Inywe mube n’inywe mubaha eky’okulya.» ¹⁷ Bamugambira bati, «Hanu aha twinaho emikate etanu yonkai n’enfuru ibili.» ¹⁸ Abagambira ati, «Mubindetere hanu aha.» ¹⁹ Aho aragira embaga kushuntama ahansi aha bunyasi. Kayamazire kukwata emikate egyo etanu n’enfuru ezo ibili, araramira omw’iguru, asiima, abegura emikate agiha abegesibwabe, abegesibwa bagigabira embaga. ²⁰ Bona balya baiguta. Obuchwagulika obwasigaireho babushomboza baijuza entukuru 12. ²¹ Abaliire ni nk’abashaija 5,000, Aho abakazi n’abaana batabulimu. ²² Aho honkai Yesu asindika abegesibwabe kutaha omu bwato kumwebembera kugya buseli, orwo wenene alikutaishura embaga. ²³ Kayamazire kutaishura embaga atemba wenkai omw’ibanga kushoma enshara. Eizoba kalyatobeire ashangwa akyaliyo wenkai; ²⁴ kyonkai omu kaanya ako obwato bukaba bukyali harai muno kwema aha mwaro. Amayengo gakaba gabwemire kubi kuba omuyaga gukaba nigwija gubatahiremu. ²⁵ Orwo enkoko zabaire zakokoroma aija omu nyanja abagoba, natambuka aha maizi. ²⁶ Abegesibwa kabamuboine natambukira aha maizi batina, bagamba bati, «Ogu muzimu!» Obutiini bubaborogya. ²⁷ Na wenene ayanguha abagambira ati, «Mugume, n’inye, mutatina.» ²⁸ Petero amuhorora ati, «Mukama k’oraba oli iwe ngambira ndabe aha maizi nkugobe.» ²⁹ Yesu amugambira ati, «Ija.» Kityo Petero aruga omu bwato, atambukira aha maizi agoba Yesu. ³⁰ Kyonkai kayaboine okwo omuyaga gwagira amani, atina; lero kubona okwo yabanza kugatoberamu, ataaga ati, «Mukama, nkiza.» ³¹ Yesu ayanguha aimukya omukono amukwata namugambira ati, «Iwe muntu aina okwesiga kuke, kubaki walengeshanyia?» ³² Kayamazire kutaha omu bwato omuyaga guchulera. ³³ Ababaire bali omu bwato bamufukamira nibagamba bati, «Mazima oli Mwana wa Ruhanga.» ³⁴ Orwo bamazire kushaabuka bagoba omu nsi ya Genezareti. ³⁵ Abayo kabamumanyire, batuma buli hantu omuli Genezareti bamuletera abarwaire bona. ³⁶ Bamutagiliza kukora buzima aha mukugiro gw’ekijwarokye. Bona abakweteho bakakira.

¹ Abafarisayo n’abegesa b’Amateka baruga Yerusalemu, baija ahali Yesu bamubaza bati, ² «Kubaki abegesibwa bawe bashaga emichwo ya batat’enkurw’ichwe? Kabalikwija kulya tibalikunaba mikono.» ³ Nawe ababaza ati, «Isi inywe kubaki mushaaga emihango ya Ruhanga aha rw’emichwo yanyu? ⁴ Kuba Ruhanga akahanga ati, ‹Okunire sho na nyoko,› kandi ati, ‹Ow’okukeena ishe anga nyina ogwo afe.› ⁵ Nawe nimugamba muti, ‹K’omuntu yakugambira ishe anga nyina ati: Ekyo nakukuhaire nakihongeire Ruhanga, takyetaga kukunira ishe.› ⁶ Inywe nimufaho emichwo yanyu kyonkai ekigambo kya Ruhanga timulikukibonamu kantu. ⁷ Inywe ngobya! Isaya akaranga kurungi ahali inywe orwo yagambire ati, ⁸ ‹Abantu aba ekitinwa nibampa eky’aha munwa, kyonkai emitima yabo tenyetaireho. ⁹ Nibafa kunfukamira, nibegesa Amateka agatairweho abantu okw’obon’oti nigo Mateka gange.› » ¹⁰ Yesu ayeta abantu abagambira ati, «Muhulire mara mushobokerwe: ¹¹ Ekitaha omuntu omu kanwa ti kyo kimuhagaza, ahagazibwa ekimurugamu.» ¹² Aho abegesibwa baija bamugambira bati, «Nomanya okwo Abafarisayo batamwa orwo bahulira ekigambo eki?» ¹³ Abahorora ati, «Buli muti ogwo Tata asingiire omw’iguru atabyaire gulisindurwa. ¹⁴ Mubaleke; bebembezi abaigaire amaisho. Empume k’ekwata empume endijo omukono, bombili bagwa omu kiina.» ¹⁵ Nawe Petero agamba ati, «Batushoborore enfumo egyo.» ¹⁶ Yesu agamba ati, «Nainywe timukashobokeirwe? ¹⁷ Timulikubona okwo ekikataha omu kanwa kigya omu rubunda, kikashuba kikaturuka? ¹⁸ Kyonkai ekiruga omu kanwa kiruga aha mutima, mara ekyo nikyo kihagaza omuntu. ¹⁹ Kuba ebitekelezo bibi biruga aha mutima, leba: obwitamuntu, obusiyani, obushuma, okujulira ebishuba, n’okugeya. ²⁰ Ebi nibyo bihagaza omuntu. Kandi okuliisa emikono etanabire okwo tikuhagaza muntu.» ²¹ Yesu arugayo agya omu wilaya ya Tiro na Sidoni. ²² Leba Omukanaanikazi aruga omu mukoa ogwo ataka, ati, «Waitu Mukama, Mwana wa Daudi banganyire; muhara wange akwetwe eisitani, limuli kubi.» ²³ Kyonkai tiyamuhoroire kigambo. N’abegesibwabe baija bamutagiliza muno bati, «Omugambire agende, natwombelera.» ²⁴ Ahorora ati, «Bakantweka omu Baisiraeli bonkai ababuzire nk’entaama.» ²⁵ Kyonkai omukazi aija amubandamaho nagamba ati, «Banjune, Mukama wange.» ²⁶ Yesu ahorora ati, «Ti kirungi kukwata mukate gwa baana kugurasira mbwa.» ²⁷ Omukazi agamba ati, «Nikwo Mukama, kyonkai n’embwa zilya obuchweka bw’omukate oburuga aha meza ya mukama wazo bukaragara ahansi.» ²⁸ Aho Yesu ahorora omukazi ogwo ati, «Iwe mukazi, okwesiga kwawe kw’amani! Okwo wataka bibe nikwo biba ahali iwe.» Omu kaanya ako konene omuhara akira. ²⁹ Yesu arugayo araba aha Nyanja ya Galilaya. Atemba aha ibanga ashuntama. ³⁰ Embaga emugoba etali nke, bamuletera abalema, n’abalemaziibwe obuhuta, abaigazi b’amaisho, abatita, n’abandi bangi, babamuteka omu maguru, abakiza. ³¹ Embaga etangara kubona abatita nibagamba, abalemaziibwe obuhuta bakizire, abalema nibatambuka n’abaigazi b’amaisho nibabona Basingiza Ruhanga wa Isiraeli. ³² Yesu ayeta abegesibwabe abagambira ati, «Embaga yanganyia. Bamaraho ebiro bishatu batakalyaga kantu. Kandi tindikwenda kubataishura baina njara bataija bakakabira omu kihanda.» ³³ Abegesibwa bamubaza bati, «Omw’irungu eli twihye nkahai omukate ogumazire kuliisa embaga mpango eti?» ³⁴ Yesu abahorora ati, «Mwina emikate engahai?» Bagamba bati, «Mushanju n’obufuru obuke obutali bungi.» ³⁵ Yesu aragira embaga kushuntama ahansi. ³⁶ Akwata emikate mushanju n’obufuru obwo, kayamazire kusiima abegabegura emikate egyo n’obufuru obwo, aheleza abegesibwa, abegesibwa bagabira embaga. ³⁷ Bona balya baiguta. Obuchwagulika obwasigaireho babushombokya bugobya entukuru mushanju. ³⁸ Abaliire bakaba bali bashaija 4,000. Abakazi n’abaana batabulimu. ³⁹ Orwo yamazire kutaishura embaga, asabara omu bwato agya omu mukoa gwa Magadani.

¹ Abafarisayo n’Abasadukayo baija bamulenga. Bamugambira k’aboleka akabonero ka Ruhanga. ² Yesu abahorora ati, «Orwo litobera mugira muti, ‹Omukyo gurashemera orwo eiguru lyatukura.› ³ Kandi bwankya muti, ‹Obwire nibwija kuchurumbana, kuba eiguru lyatukura mara lyatinisa.› Nimumanya kuleba eiguru mukabaasha omukyo, kyonkai timulikumanya kuleba okwo obukiro obu bwemire. ⁴ Omuzarwa gubi ogu ogutaina bwesigwa nigwenda kubona akabonero. Kyonkai timulikwija kukolerwa kabonero; aka Yona niko, nikamara.» Aho abarugaho ayegenderabwe. ⁵ Abegesibwa kababaire bagobire buseli, bashanga okwo bayebwa kwijaho n’omukate. ⁶ Yesu abagambira ati, «Muramanya, mara mwekenge eitumbyo ly’Abafarisayo n’Abasadukayo.» ⁷ Ekigambo ekyo bakifumoraho bonene bonkai bati, «Titwaleta mukate.» ⁸ Yesu akashangwa namanya okwo bataleta mukate abagambira ati, «Inywe bantu abaina okwesiga kuke, kubaki nimugamba okwo mutaina mukate? ⁹ Timwina kyomwaihiremu? Timulikwijuka mikate etanu eyaliisize abantu 5,000 n’entukuru ezo mwashombokize? ¹⁰ Anga emikate mushanju eyaliisize abantu 4,000, n’entukuru ezo mwashombokize? ¹¹ Mwabulirwaki kumanya okwo naba ntalikugamba mukate? Mwekenge eitumbyo ly’Abafarisayo n’Abasadukayo.» ¹² Nirwo bashobokeirwe okwo atabagambiire itumbyo lya mukate, akaba abatatiire aha myegesheze y’Abafarisayo n’Abasadukayo. ¹³ Orwo Yesu yagobire omu wilaya ya Kaisaria Filipi, abaza abegesibwabe ati, «Abantu nibagamba bati, Omwana w’Omuntu n’ohai?» ¹⁴ Abegesibwa bamuhorora bati, «Abantu abandi nibagamba bati oli Yohana Omubatiza, abandi bati oli Eliya, abandi bati oli Yeremia anga omoiho omu barangi.» ¹⁵ Yesu ababaza ati, «Isi inywe nimugamba muti inye ndi ohai?» ¹⁶ Simoni Petero ahorora ati, «N’iwe Kirisito Omwana wa Ruhanga Asingire.» ¹⁷ Aho Yesu amuhorora ati, «Oli muberwa, Simoni eya Yona! Eki tiwakishurulirwa muntu wena wena, shana wakishurulirwa Tata asingiire omw’iguru. ¹⁸ Mara nkugambire, oli Petero, mara aha rwazi oru nditekaho enteko yange, kandi n’amani ga rufu tigaligisinga. ¹⁹ Ndakuha enfunguruzo z’obukama bw’omw’iguru. Eky’olikakoma omu nsi kirakakomwaga n’omw’iguru; eky’olikakomorora omu omu nsi kirakakomororwaga omw’iguru.» ²⁰ Amara abegesibwabe abatanga muno kugambira omuntu okwo ali Kirisito. ²¹ Kwema aho Yesu abanza kumanyisa abegesibwabe okwo alikuragirwa kugya Yerusalemu, abagurusi n’abakuhani bakuru n’abegesa b’Amateka kumushasa nibamutura ebintu bingi, bashube bamwite, kyonkai aha kiro kya kashatu ahimbuke. ²² Petero yamuta aha rubaju yabanza kumurwanisa ati, «Mukama wange, Ruhanga alikasinga, nikikabure! Eki ahali iwe tikilikwija kuba.» ²³ Kyonkai Yesu ahinduka agambira Petero ati, «Ondugeho iwe Sitani! Iwe wagonza kuntanga, aha rw’okuba emitekelereze yawe ti ya Ruhanga, mitekelereze y’abantu.» ²⁴ Nikwo Yesu kugambira abegesibwabe ati, «K’omuntu yakwenda kumpondera ayeyange, ashuture omusarabagwe ampondere. ²⁵ Aligonza kuhungya oburorabwe bulimufera, kandi alyanga oburorabwe aha bwange ogwo alibwihura. ²⁶ Kuba omuntu nagasirwaki kulya ensi yona kyonkai kandi akaferwa oburorabwe? Anga omuntu aligiraki kuchungura oburorabwe? ²⁷ Manyasi Omwana w’Omuntu alija n’abamalaikabe omu kitinwa nk’ekya Ishe, arongore buli omoi aha rw’ebyo yakozire. ²⁸ Nimbagambira amazima, haliho abemeleire hanu aha abatalifa n’akake bataboine Mwana w’Omuntu naija ali Mukama.»

¹ Ebiro mukaga kabyakeire Yesu akwata Petero, Yakobo na Yohana, abatwara aha ibanga lirailirai, aheheleire. ² Omu maisho gabo ahinduka, obuso bwaka bundi izoba, n’ebijwarobye nabyo byera byengelera okw’obona eizoba. ³ Leba bahabukirwa Musa na Eliya, nibafumora na Yesu. ⁴ Petero agambira Yesu ati, «Mukama wange, hakili twikare hanu aha. K’orayenda ntereho obusisira bushatu hanunju. Akamoi kawe, akandi ka Musa n’akandi ka Eliya.» ⁵ Akaba akyagamba ekichwi kilikwengelera kibabunda, eiraka liruga omu kichwi ekyo liti, «Ogu niwe Mwana wange owo ngonza muno, mumuhulilize.» ⁶ Abegesibwa kuhulira batyo, bajumara ahansi batina muno. ⁷ Nawe Yesu aija abakwataho nagamba ati, «Mwimuke, muleke kutina.» ⁸ Kugya kwinuguka tibaboine muntu n’omoi shana Yesu wenkai. ⁹ Kababaire nibasongoka eibanga Yesu yabagambira ati, «Ebyo mwabonekerwa mutabigambira muntu kuhika orwo Omwana w’Omuntu alihimbuka omu bafu.» ¹⁰ Abegesibwa nikwo kumubaza bati, «Kubaki aho abegesa b’Amateka bagamba bati Elia naragirwa abanze aije?» ¹¹ Yesu ahorora ati, «Eliya naija kwija, mara niwe alitebekanisa buli kantu. ¹² Kyonkai kambagambire Eliya ogwo araizire, mara tibamumanyire, shana ekiliho bakamukora okwo babaire nibagonza. Kityo nikwo barakora kubi n’Omwana w’Omuntu.» ¹³ Aho nikwo abegesibwa kushobokerwa okwo yabaire nabagambira Yohana Omubatiza. ¹⁴ Yesu n’abegesibwabe baija bagobera embaga. Aho aija omushaija omoi amubandamira agamba ati, ¹⁵ «Mukama wange, singa oganyire omwana wange, aha rw’okuba nagwa ensimbu mara nashasha kubi. Naikara nakumba omu muliro nagwa n’omu maizi. ¹⁶ Namuletera abegesibwa bawe kyonkai balemwa kumukiza.» ¹⁷ Yesu ahorora ati, «Inywe muzarwa ogutalikwesigwa, ogulikwehurubasa, ndiikara na inywe mberehai? Ndabegumisiliza ngobehai? Leta omwana wawe aha.» ¹⁸ Yesu akabukira Sitani amurugamu, omwana aho n’aho akira. ¹⁹ Abegesibwa baija ahali Yesu omu kyama bamubaza bati, «Kubaki ichwe twalemwa kumubinga?» ²⁰ Yesu abashubamu ati, «Mwazira okwesiga kwanyu okutaina mbali kuli. Nimbagambira ekilikwo, kamwakugira okwesiga okulikwigana enjuma ya Haradali, mwakugambira eibanga eli muti, ‹Oruge hanu aha,› ligenda; eky’okubalema tikiliho. ²¹ [Sitani owa ngeli egi talikubingwa kindi shana okushoma enshara n’okusiiba.»] ²² Kababaire bali Galilaya bateraine, Yesu yabagambira ati, «Omwana w’Omuntu naija kunagwa omu mikono y’abantu, ²³ bamwite, mara aha kiro kya kashatu ahimbuke.» Aho bajunara muno. ²⁴ Yesu n’abegesibwabe kabagobire Kaperinaumu, abashoza b’omushoro gwa Rwensinga, eihera like, bagoba Petero bamubaza bati, «Omwegesa wanyu talikugira mushoro?» ²⁵ Petero ahorora ati, «Nagugira.» Orwo yagobire omuka Yesu aba niwe wa mbere kumubaza ati, «Simoni nobon’otai? Abakama b’ensi ehozi n’omushoro babyenza bahai? Babyenza abatwarwa babo anga abanyamahanga?» ²⁶ Petero kayagambiire ati, «Babyenza abanyamahanga,» Yesu agamba ati, «Ahonu abatwarwa tibalikuragirwa. ²⁷ Kyonkai tutaija tukabasiitaza, ogende aha nyanja orashemu eirobo, enfuru erarugamu eli ya mbere ogikwate, k’oragyashamura akanwa orashangamu eihera. Okwate eihera elyo olibahe aha bwawe n’aha bwange.»

¹ Omu makiro ago abegesibwa baija ahali Yesu bamubaza bati, «Omuhango omu bukama bw’omw’iguru n’ohai?» ² Ayeta omwana amubateka omugati, ³ mara abagambira ati, «Nimbagambira amazima, kamutahindukire mukashusha baana, obukama bw’omw’iguru timulibutahamu. ⁴ Ayetohya nk’omwana ogu niwe muhango omu bukama bw’omw’iguru. ⁵ Mara ayatora omwana nk’ogu omw’ibara lyange atora inye.» ⁶ «Alisitaza omwana muto nk’ogu alikunyesiga akafakara, kyakugasire aha muntu nk’ogwo kumukoma orubengo ruhango omu bikya bakamutokya omu nyanja obuziba. ⁷ Ensi elikabona aha rw’enshonga y’ebilengeso. Ebilengeso tibyakuburwa kwija. Kyonkai alikebona omuntu aleta ebilengeso. ⁸ K’omukono gwawe anga okuguru kwakukufakaza, okutemeho okunage. Hakili otahe omu burora obutalihwaho noburwaho orugingo rumoi anga olemaire kushaga emikono yombili anga amaguru gombili kunagwa omu muliro ogutalihwaho. ⁹ Eliisho lyawe kukufakaza, olinonkoremu olinage. Hakili otahe omu burora obutalihwaho oina eliisho limoi kushaga okunagwa omu muliro ogutalihwaho n’amaisho gombili.» ¹⁰ «Mwelinde mutaligaya mwana n’omoi. Kambagambire, abamalaika babo omw’iguru buli kiro bali omu mabona ga Tata asingiire omw’iguru. ¹¹ [Manyasi Omwana w’Omuntu akaija kurokora ababuzire.] ¹² Nimulenga mutai? K’omuntu aina entaama 100, emoi ekarugaho ekabura, talikusiga 99 omu mabanga akagya kuhiiga ebuzire? ¹³ Isi k’alikugibona, mbagambire amazima, nagishemelerwa kushaga ekyenda na mwenda. ¹⁴ Kityo Tata asingiire omw’iguru talikugonza mwana n’omoi ahali aba k’afa kubi.» ¹⁵ «Ka murumuna wawe arakufakalira, ogende omugambire obufubwe. K’arakuhuliliza, aho murumuna wawe ogwo wamwihyayo. ¹⁶ Kyonkai k’atakuhuliliize ohiige ondijo anga abandi babili, buli kigambo eky’oramugambira kigireho obujulizi bw’abantu bashatu. ¹⁷ K’arayanga kubahuliliza, aho ogambire enteko. K’arayanga kuhuliliza n’enteko, aho mpaho mumubone nk’omunyamahanga anga omushoza. ¹⁸ Nimbagambira amazima, buli kimoi ekyo mulikoma omu nsi n’omw’iguru kilikomwa. Ekyo mulikomorora omu nsi n’omw’iguru kilikomororwa. ¹⁹ Nimbagambira, kamulyema babili omu nsi mukagira ekyo mwashaba, Tata asingiire omw’iguru alikibakolera. ²⁰ Aha rw’okuba mbali beshombokeize babili anga bashatu omw’ibara lyange, ndabaga ndi omugati yabo.» ²¹ Petero aija abaza Yesu ati, «Mukama wange, murumuna wange anfakaliire mugarulire kangahai? Ngobye emirundi mushanju?» ²² Yesu amugarukamu ati, «Tindikukugambira mirundi mushanju, shana 70 emirundi 7.» ²³ «Aha rw’ekyo obukama bw’omw’iguru bwakulengerwa aha mukama ayagondize kubara n’abairube ebyo yabaire ababiikisize. ²⁴ Orwo yabandize kubara, bamuletera ayabaire aina eibanjalye ely’etalenta 10,000. ²⁵ Kayabuzire kushashura eibanja elyo mukamawe aragira kabamuguza, n’omukaziwe n’abaanabe n’ebyo yabaire ainabyo byona, eibanja lihwe. ²⁶ Omwiru abandama ahansi amutagiliza ati, ‹Mukama wange onyegumisilize, ndakushashura etalenta zona.› ²⁷ Mukamawe amuganyibwa amugarulira n’eibanja elyo. ²⁸ Kyonkai omwiru wenene wenene ogwo, kayaturukire aheru, agwamu omwiru mutahiwe ayabaire aina eibanjalye ely’edinari 100. Amutamu enshumi y’omunigo amugambira ati, ‹Onshashure ebyo ndikukutonga.› ²⁹ Omwiru mutahiwe agwa ahansi amutagiliza akwese, ‹Onyegumisilize ndakushashura.› ³⁰ Takunda, agenda amufunga kuhika orwo aramushashura. ³¹ Abairu batahibe kubona ebyabaho, obushasi bwija kubaita. Bakwata omuhanda bagya bagambira mukama wabo byona ebyabaho. ³² Nikwo mukamawe kumweta akamugambira ati, ‹Iwe mwiru mubi! Nakugarulira eibanja elyo lyona orwo wantagiliza; ³³ iwe walemwa kugarulira omwiru mutahi wawe nk’okwo inye nakugarulira?› ³⁴ Mukamawe anigara, amukwasa abalinzi ba mabusi kuhika orwo arashashura eibanja lyona. ³⁵ Nikwo na Tata asingiire omw’iguru alibagira inywena, k’omuntu atagaruliire murumuna obumaramunda.»

¹ Yesu kayamazire kugamba ebyo byona, yaruga Galilaya, yataha omu mukoa gwa Buyahudi buseli bwa Yorudani. ² Embaga nyingi emuhondera, abakilizayo. ³ Abafarisayo baija mbali ali, bamubaza nibamulenga bati, «Nikijuburwa kutambya omukazi aha rw’enshonga yona yona?» ⁴ Abahorora ati, «Timukashomaga okwo ayatonzire omushaija n’omukazi kwema orwa mbere akatonda omushaija omoi n’omukazi omoi? ⁵ Aha rw’ekyo omushaija arasigagaho ishe na nyina ajwangane na mukaziwe, mara ababili abo barabaga mubili gumoi. ⁶ Kityo tibakili babili, babaire mubili gumoi. Ahonu abo Ruhanga yajwangainyie, omuntu atabataishurana.» ⁷ Bamubaza bati, «Isi aho kubaki Musa yaragiire omuntu kutambya omukazi, akamuha ebarua y’obutaane?» ⁸ Yesu abahorora ati, «Aha rw’enshonga y’okugumangana kw’emitima yanyu nikyo Musa yabajubuliire kutambya abakazi. Kyonkai kwema orwa mbere tikwo byabaire bili. ⁹ Nimbagambira: Kaishe muntu atambya omukazi, shana aha rw’enshonga y’obusiyani, akashwera ondijo aba nasiyana.» ¹⁰ Abegesibwa bamugambira bati, «Eby’omushaija na mukaziwe kabiraba nikwo bili bityo, aho okushwera tikwina mugasho.» ¹¹ Wenene abagambira ati, «Ti bantu bona bakwemera kigambo eki, shana abakihairwe bonkai. ¹² Nomanya abaho abakobe abazairwe batyo, haliho abakobe abahindwirwe batyo abantu, kandi haliho abakobe abayehindwire batyo aha rw’okuhiga obukama bw’omw’iguru. Ayakubasa kwemera ekyo akyemere.» ¹³ Bamuletera abaana bato k’abataho emikono n’okubashabira. Abegesibwa bakabukira abantu; ¹⁴ Kyonkai Yesu agamba ati, «Muleke abaana bangobe, mutabatanga; manyasi abali nk’aba obukama bw’omw’iguru buba bwabo.» ¹⁵ Aho abataho emikono, ashuba agenda. ¹⁶ Omuntu omoi aija ahali Yesu amugambira ati, «Mwegesa, nindagirwa kukora kikorwaki ekirungi, nshobore kubona oburora obutahwaho?» ¹⁷ Yesu amuhorora ati, «Kubaki nombaza ekirungi ni kihai? Omurungi ab’omoi. K’oraba oli w’okutaha omu burora obutahwaho, okwate emihango.» ¹⁸ Omusigazi amubaza ati, «Mihangoki?» Yesu ahorora ati, «Otaliita, Otalisiyana, Otaliiba, Otalihangilira; ¹⁹ Okunirega sho na nyoko, Ogonze mutahi wawe nk’okwo iwe olikwegonza.» ²⁰ Omusigazi amugarukamu ati, «Egi yona ntura ningikwata. Mbwenu ekikyambuzireho ni kihai?» ²¹ Yesu amugambira ati, «K’olikugonza kuba muhikiilire, ogende oguze ebyawe, empiha ozihe abanaku, iwe oligira eitunga elyawe omw’iguru; aho oije ompondere.» ²² Omusigazi orwo yahuliire atyo agenda ajunaire, aha rw’okuba akaba aina eitunga lingi. ²³ Nikwo Yesu kugambira abegesibwabe ati, «Mbagambiire amazima, omutungi aligumirwa kutaha omu bukama bw’omw’iguru. ²⁴ Kanshube mbagambire: Nikyoroba engamia kuraba omu kahuru k’enkinzo, kushaga omutungi kutaha omu bukama bwa Ruhanga.» ²⁵ Abegesibwa kabahuliire batyo batangara muno, bamubaza bati, «Aho alirokoka n’ohai?» ²⁶ Kyonkai Yesu abaleba, ashuba abagambira ati, «Omu bantu ekigambo eki kigumire; kyonkai ahali Ruhanga ebintu byona nibishoboka.» ²⁷ Nirwo Petero yahoroire ati, «Leba ichwe tukasigaho buli kantu twakuhondera. Aho tulibonaki?» ²⁸ Yesu abagambira ati, «Nimbagambira amazima, omu nsi empya, orwo Omwana w’Omuntu alisingira aha nketoye ey’ekitinwa, na inywe abampondeire kwakwo mulikalira enketo 12, muramure enganda 12 za Isiraeli. ²⁹ Kandi buli omoi araba yasigireho amaju anga abarumuna anga munyanya anga ishe anga nyina anga abaana anga amatakage aha rw’eibara lyange, alirongorwa emirundi 100, ashube abonere kimoi oburora obutalihwaho. ³⁰ Nawe bangi abali ba mbere baliba b’enzindo, n’ab’enzindo baliba ba mbere.»

¹ «Obukama bw’omw’iguru nibushusha buti: Nyin’enju akaturuka omu rukyakya kwinika abakozi omu omu ndimiroye y’emizabibu. ² Kayamazire kwikilijanyia n’abakozi abo okwo omushana gumoi arabaha edinari emoi, yabagambira kugya omu ndimiro y’emizabibu. ³ Kayagiire kuturuka aheru omu saa ishatu za bwankya, abona abantu abandi nibarandaliza kushai omu katare. ⁴ Na bonene abagambira ati, ‹Nainywe mugende omu ndimiro yange y’emizabibu, mara ndabashashura ehaki yanyu.› Bagenda. ⁵ Nashuba kuturuka zili nk’esaa mukaga n’omu saa mwenda, akora atyo nk’orwesaa ishatu. ⁶ Omu saa nka ikumi n’emoi naturuka abona abemeleire kushai, ababaza ati, ‹Kubaki mwemeleire aha kushai omushana gwona?› ⁷ Bamuhorora bati, ‹Taliho yatuha mulimo!› Abagambira ati, ‹Na inywe mugende omu ndimiro yange y’emizabibu.› ⁸ Eizoba kutobera, mukama w’endimiro y’emizabibu agambira omukozawe w’emilimo ati, ‹Yeta abakozi obahe emperwa yabo, obandize aha b’enzindo oturuke aha ba mbere.› ⁹ Balinya ababaire bainikirwe aha saa ikumi n’emoi kabaizire, buli omoi ahabwa edinari emoi. ¹⁰ Ababaire bainikirwe bali ba mbere kabaizire bashangwa nibategera kubona ebishagireho; kyonkai buli omoi kwakwo ahabwa edinari emoi. ¹¹ Kabamazire kubona edinari emoi bayeboroboitera nyin’enju ¹² bati, ‹Ab’enzindo aba bakora esaa emoi yonkai, mbwenu iwe wabaiganisa naichwe abasiibire nitufa nitwosha, omushana nigwija kutwita.› ¹³ Wenene aihyamu omoi amuhorora ati, ‹Mutahi wange, ekyo nakushobya tikiliho; tiwaikiliza okwo ndakuha edinari? ¹⁴ Kwata ebyawe ogende; inye nagonza ogu ow’enzindo kumushashura nk’okwo nashashura iwe. ¹⁵ Nintangwa kukoza ebyange okwo ndikwenda? Isi nondwanisa kuntura obufura bwange?› ¹⁶ Kityo ow’enzindo aliba wa mbere n’owa mbere aliba w’enzindo.» ¹⁷ Yesu kayabaire nagya Yerusalemu akwata abegesibwabe 12 abegobya haihi, aho orwo babaire nibagenda abagambira ati, ¹⁸ «Muraleba aha nitugya Yerusalemu; Omwana w’Omuntu nibaija kumunaga omu mikono y’abakuhani bakuru n’abegesa b’Amateka bamuramure kumwita. ¹⁹ Nirwo na bonene baramunaga omu mikono y’abanyamahanga bakamujaamya n’okumutera, bashube bamubambe. Kyonkai wenene aha kiro kya kashatu arahimbuka.» ²⁰ Muka Zebedayo aija n’abatabani bombili ahali Yesu, amubandama omu maisho agira ekyo yamushaba. ²¹ Yesu amubaza ati, «Noyendaki?» Amuhorora ati, «Hanga, batabani bange omu ngoma yawe omoi akushuntame obulyo n’ondijo obumosho.» ²² Yesu ahorora ati, «Ekyo mulikushaba timulikukimanya. Ekikompe ky’obushasi ekyo ndikwija kunywa mwakukinywa?» Bamushubamu bati, «Twakukinywa.» ²³ Abagambira ati, «Mwakunywa ekikompe kyange, kyonkai inye tinakushobora kubashuntamya aha bulyo bwange anga aha bumosho. Ekyo kisaine balinya abo Tata yakitekatekeire.» ²⁴ Abegesibwa 10 kabahuliire ekigambo ekyo, banigalira abarumuna ababili. ²⁵ Nawe Yesu abeta abagambira ati, «Nimumanya okwo abakama b’abanyamahanga abatwarwa babo babatwaza eirangira, n’abakuru babo babatwaza amani. ²⁶ Omuli inywe kitaliba kityo. Aligonza kuba mukuru omuli inywe abe mukozi wanyu. ²⁷ Kandi aligonza kuba wa mbere omuli inywe abe mwiru wanyu. ²⁸ Nk’okwo Omwana w’Omuntu ataizire kukolerwa shana kukolera banu, kweyanga oburorabwe kuchungura abantu bangi, bibe nikwo biba bityo.» ²⁹ Orwo babaire nibaruga Yeriko, embaga nyingi emuhondera. ³⁰ Leba empume ibili zikashangwa zishuntamire aha muhanda. Kabahuliire okwo Yesu alikwija narabaho, bataka bati, «Waitu Mukama, Mwana wa Daudi batuganyire!» ³¹ Embaga ebarotokera nebasiza. Kyonkai bonene bataka bashagaho, bati, «Waitu Mukama, Mwana wa Daudi batuganyire!» ³² Yesu ayemelera, abeta ababaza ati, «Nimwenda kambakoleraki?» ³³ Bamuhorora bati, «Waitu Mukama, singa tuhumuruguke amaisho.» ³⁴ Yesu abaganyibwa, abakwata aha maisho, ekigambo ekyo n’irai babona mara bamuhondera.

¹ Yesu n’abegesibwabe kababaire bailira Yerusalemu, bagobera Betifage Eibanga ly’Emizeituni. Aho Yesu atuma abegesibwa babili ² nagamba ati, «Mugende omu kyaro ekibali omu maisho, murayanguha mubone endogobe esibikire, eraba eina omwana gwayo; muzisibure muzindetere. ³ K’omuntu aragira ekyo yababaza mumuhorore muti, ‹Omukama nazetaaga,› arayanguha azintwekere.» ⁴ Eki kikabaho kugobesheleza eky’omurangi yagambire ati, ⁵ «Mugambire ekigo kya Sioni muti, Leba, Omukama wawe nahabukira omuli iwe, mwetohya ali aha ndogobe, n’omwana gw’endogobe, endogobe nto.» ⁶ Abegesibwa bagenda bakora nk’okwo Yesu yabaire abaragiliire. ⁷ Baleta endogobe n’omwana gwayo, bazaraho ebijwaro byabo, Yesu akuuba aha ndogobe. ⁸ Embaga enyingi eyara ebijwaro byayo omu muhanda, abandi batema amatagi g’emiti nago bagara omu muhanda. ⁹ Embaga eyabaire emwebembeire n’eyamurugire enyuma etamu orushaaro ekwese, «Hosana Mwana wa Daudi! Ni kilimugisha ogu ayaija omw’ibara ly’Omukama! Hosana omw’iguru muno!» ¹⁰ Kayatahire ati Yerusalemu ekigo kyona kyayagalikana, nibagamba bati, «Yab’ohai ogu?» ¹¹ Embaga eti, «Ogu ni Yesu omurangi wa Nazareti eya Galilaya.» ¹² Yesu ataha omuli Rwensinga ya Ruhanga, abingamu bona ababaire nibagulizamu n’okuguliramu ebintu. Emeza z’abahingi b’empiha n’ebitebe by’abaguza b’ebiiba abichulengura. ¹³ Abagambira ati, «Kikahandikwa kiti, ‹Enju yange baligyeta nju y’enshara;› mbwenu inywe mwagihindura mpako y’abashuga.» ¹⁴ Abaigazi b’amaisho n’abalema bamugoba omuli Rwensinga, abakiza. ¹⁵ Kyonkai abakuhani bakuru n’abegesa b’Amateka kababona eby’okutangaza ebyo yakora, n’abaana omuli Rwensinga nibahoya bakwese, «Hosana Mwana wa Daudi,» batamwa. ¹⁶ Bamugambira bati, «Ebyo aba balikugamba nobihulira?» Yesu abagambira ati, «Ego, isi timukashomaga kigambo eki, Enkelemeke n’abalikwonka okabegesa okuhaisiliza okuhikiliire?» ¹⁷ Kayamazire kubarugaho aturuka omu kigo agya Betania, niyo yaraire. ¹⁸ Omu bwankya Yesu kayabaire nagaruka omu kigo kya Yerusalemu, yagira enjara. ¹⁹ Abona omuti gw’omutini aha muhanda, agenda agugobaho, kyonkai tiyagushangireho kantu shana amababi gonkai. Agugambira ati, «Tolishuba kuraba biraba rundi!» Aho honkai omutini gwoma. ²⁰ Abegesibwa kubona ekyo kibabera kitangaro; bagamba bati, «Kyaba kitai omutini kwoma aho honkai?» ²¹ Yesu abahorora ati, «Nimbagambira amazima, kamuligira okwesiga mutalengeshainyie n’akake, timulikora kushai eby’omutini gwaba, nawe muligambira n’eibanga eli muti, ‹Oruge aha ogwe omu nyanja,› mara kilibakwo. ²² Kamulyesiga, byona ebyo mulishaba omu nshara mulibihabwa.» ²³ Yesu kayatahire Rwensinga, abakuhani bakuru n’abagurusi b’embaga bamugoba nayegesa, bamubaza bati, «Ebi nobikoza bushoboraki, mara n’ohai ayabukuhaire?» ²⁴ Yesu abahorora ati, «Nanye kambabaze; kamurampa empororo aho nanye ndabagambira obushobora obwo ndikukoza ebi. ²⁵ Okubatiza kwa Yohana kukaruga nkahai? Kukaruga omw’iguru anga omu bantu?» Bonene abo babanza kubazangana bonkai, «Katuragira tuti, ‹Kukaruga omw’iguru,› aratugambira ati, ‹Isi aho nka mutamwikiliize?› ²⁶ Katuragira tuti, ‹Kukaruga omu bantu,› aho kandi embaga nitugitina; aha rw’okuba abantu bona nibaikiliza okwo Yohana yabaire ali murangi.» ²⁷ Kityo bahorora Yesu bati, «Titulikumanya.» Na wenene abagambira ati, «Nanye timbagambire bushobora bwo ndikukoza ebintu ebi.» ²⁸ «Nimulenga mutai? Omuntu omoi akaba aina abatabani babili. Agya aha wa mbere amugambira ati, ‹Mwana wange, kir’eki ogende okore omu ndimiro y’emizabibu.› ²⁹ Omwana amuhorora ati, ‹Tindikugyayo.› Kyonkai ahanyuma ayechuza agyayo. ³⁰ Agya aha wa kabili amugambira byonene byonene. Ogwo amugambira ati, ‹Waitu ndagyayo,› kyonkai tiyagiireyo. ³¹ Omu babili ayakozire okwo ishe yabaire nayenda n’ohai?» Bahorora bati, «Owa mbere.» Yesu abagambira ati, «Mbagambiire amazima, abashoza n’abamalaya balibataahira mbere omu bukama bwa Ruhanga. ³² Aha rw’enshonga Yohana akaija ahali inywe ali mugorogoki, kyonkai timwamwikiliize, kandi abashoza n’abamalaya bakamwikiliza. Na inywe n’orwo mwabyeboneire timwayechulize n’okumwikiliza timwamwikiliize.» ³³ «Hulira enfumo endijo. Hakaba haliho nyin’enju ayabaire alimire endimiro y’emizabibu; yagizingoza orugo, yagilimamu eijungiro, yayombeka n’omunara, yamara yagikwasa abakozi, yakwata omuhanda yagya omu nsi endijo. ³⁴ Ekirumo ky’okunogeramu ebiraba kakyagobire, yatweka abairube aha bakozi kabamutwalira ebirababye. ³⁵ Abakozi bakwata abairube abo, ogu bamutera, ogu bamwita, ondijo bamuteza amabare. ³⁶ Ashuba atuma abairu abandi abalikushaga aba mbere; babakora emikolere yonene yonene. ³⁷ Ahanyuma atuma omutabani buchwichwi, nagamba ati, ‹Barakunira omwana wange.› ³⁸ Nawe abakozi kabaaboine omutabani ogwo bagambirangana bati, ‹Ogu niwe musikawe, mwije tumwite, obusika tubutware.› ³⁹ Bamukwata bamunaga enjai y’endimiro y’emizabibu, mara bamwita. ⁴⁰ Mbwenu aho mukama w’endimiro y’emizabibu kalilimuleta, abakozi abo alibagira atai?» ⁴¹ Bamugambira bati, «Abashengi abo alibaita orufu rubi, endimiro y’emizabibu agikwase abakozi abandi abaramuhaga ebiraba omu birumo byabyo.» ⁴² Yesu abagambira ati, «Timukashomaga bihandiko mbali bilikugamba biti, ‹Eibare lyonene lyonene elyo abombeki bayangire, nilyo libaire ibare likuru ly’epembe; ekyo kikakorwa omukama wenene, nitukibona, nikitutangaza?› » ⁴³ Aha rw’ekyo mbagambire, obukama bwa Ruhanga balibubaaka babuhe ihanga lindi elilikugobesheleza ebyo bulikuragira. ⁴⁴ [Kaishe muntu aligwa aha ibare elyo alisinjagulika, kandi owo liligwera alisasanuka.] ⁴⁵ Orwo abakuhani bakuru n’Abafarisayo bahuliire enfumoze ezo, bamanyirayo okwo alikugamba bonene. ⁴⁶ Balengesa kumukwata, kyonkai batina embaga, ahakuba abantu bamubonaga ali murangi.

¹ Yesu yashuba yabagambira omu nfumo ati, ² «Obukama bw’omw’iguru bwakulengerwa aha mukama ayakoleire omutabani obugenyi bw’obushwere. ³ Yatuma abairube kweta ababaire baraliziibwe aha bugenyi obwo; kyonkai tibaizire. ⁴ Ashuba atuma abairu abandi nagamba ati, ‹Mugambire abaralizibwa okwo nachumbire enyungu zange z’omuraagiro, nyisire enumi n’enyana zange z’eshajwa, natekatekire buli kantu; mwije aha bugenyi bw’obushwere.› ⁵ Kyonkai abaralizibwa ebyo tibabitaireho mutima, bakwata omuhanda bagenda. Ogu agya omu ndimiroye, ondijo agya kwekolera ebye, ⁶ kandi abandi bakwata abairube babajangura, babaita. ⁷ Omukama anigara, atweka abaisherukarebe basilikya abamwitiire abairube n’ekigo kyabo bakitaho omuliro. ⁸ Ashuba agambira abairube ati, ‹Esaa y’obugenyi yagobire, kyonkai ababaire baraliziibwe babaire batasaine. ⁹ Aha rw’ekyo mugye omu mihanda etaana mulete abo murabona bona aha bugenyi.› ¹⁰ Abairu abo bagenda omu kigo omu mbarabara bashoroza abo bagwiremu, n’abarungi n’ababi; ekiyumba ky’obugenyi kiijura abagenyi.» ¹¹ «Kyonkai omukama naija kuleba abagenyi abonamu omuntu ataina kijwaro kya bugenyi. ¹² Amubaza ati, ‹Mutahi wange, omu waijamu otai otaina kijwaro kya bugenyi?› Ogu aburwa eky’okugamba. ¹³ Omukama agambira abakozi b’obugenyi ati, ‹Mumubohe emikono n’amaguru, mumunage aheru omu mwilima; okwo niyo abantu barachuliraga bakanena n’amaino.› ¹⁴ Manyasi betwa bangi, kyonkai abarondwamu bake.» ¹⁵ Abafarisayo bagenda batensa kukwatira Yesu omu migambire. ¹⁶ Bamutwekera abegesibwa babo, hamoi n’ab’omuteko gwa Herode, nibagamba bati, «Mwegesa, nitukumanya okwo oba w’amazima, n’emihango ya Ruhanga ogyegesa kabutekire, eby’abantu tobifaho. Ekitiinwa ky’abantu tokyetaho. ¹⁷ Mbwenu otugambire okw’olikutekeleza. Kisaine kusholera Kaisari omushoro anga chei?» ¹⁸ Yesu ashangwa namanya okwo baina omutima gubi, abaza ati, «Nimundengeraki? ¹⁹ Nyoleka amahera ago mushora omushoro.» Bamuletera edinari. ²⁰ Yesu ababaza ati, «Ekishushani eki n’ekihandiiko eki by’ohai?» ²¹ Bahorora bati, «Bya Kaisari.» Aho Yesu abagambira ati, «Orw’ekyo ebili bya Kaisari mubihe Kaisari, n’ebili bya Ruhanga mubihe Ruhanga.» ²² Kabamazire kuhulira ekyo batangara; bamurugaho bagenda. ²³ Kiro kyonene ekyo Abasadukayo abagamba okwo okuhimbuka kutabayo, bamugoba. Bamubaza ²⁴ bati, «Mwegesa, Musa akagamba ati, ‹K’omuntu arafaga ataina mwana, omurumuna naragirwa ashwere muka kifa, azalire omurumuna abaana.› ²⁵ Mbwenu hakaba haliho abantu mushanju bali barumuna. Owa mbere ashwera, afa buchweke, omukazi amuhangiira murumuna. ²⁶ Kutyo n’owa kabili n’owa kashatu kugoba aha wa mushanju. ²⁷ Aha nzindo ya bona omukazi afa. ²⁸ Mbwenu omu kuhimbuka, omu mushanju ogwo aliba mukazi w’ohai? Kuba bakaba bamushweire bona.» ²⁹ Nawe Yesu abahorora ati, «Mwahaba. N’ebihandiko bitakatifu na mani ga Ruhanga, taliho kyo mulikumanya. ³⁰ Aha rw’enshonga aha kuhimbuka talibaho kushwera anga kushwerwa. Abantu balishusha abamalaika ba Ruhanga omw’iguru. ³¹ Kandi ebikwete aha kuhimbuka kw’abafu timukashomaga ebyo Ruhanga yabagambiire ati, ³² ‹Ndi Ruhanga wa Aburahamu, ndi Ruhanga wa Isaka, ndi Ruhanga wa Yakobo?› » «Taba Ruhanga wa bafu, aba Ruhanga w’abarora.» ³³ Embaga kuhulira ekyo egwa omu kitangaro aha rw’emyegeshezeye. ³⁴ Kyonkai Abafarisayo kabahuliire okwo Abasadukayo yabamara ebigambo, bahurura. ³⁵ Harugwamu omoi amubaza kumulenga ati, ³⁶ «Mwegesa, omu Mateka omuhango ogukuru guba guhai?» ³⁷ Yesu amuhorora ati, «Ogonzega Omukama Ruhanga wawe n’omutima gwawe gwona, n’omwoyo gwawe gwona, n’amagezi gawe gona. ³⁸ Ogu nigwo guba muhango gukuru mara guba gwa mbere. ³⁹ N’ogwa kabili nigugushusha: Ogonzega mutahi wawe nk’okwo olikwegonza. ⁴⁰ Emihango egi yombili nigo mani g’Amateka n’eby’abarangi bagambire.» ⁴¹ Abafarisayo bakyali hamoi, Yesu ababaza ekigambo ati, ⁴² «Kirisito nimumulenga mutai? Aba mutabani w’ohai?» Bamugambira bati, «Aba mutabani wa Daudi.» ⁴³ Yesu abagambira ati, «Ahosi nibigenda bitai? Nka Daudi Mwoyo Mutakatifu namugambira aha mutwe namweta ‹Mukama wange,› nagamba ati, ⁴⁴ ‹Omukama akagambira Mukama wange, ati: Shuntama aha bulyo bwange, kuhika orwo ndikunaga ababisha bawe omu maguru!› ⁴⁵ Ka Daudi araba namweta myetere egi ati, ‹Mukama,› aho yaba atai mutabani wa Daudi?» ⁴⁶ Taliho n’omoi ayashoboire kumuhorora kigambo, kandi kuruga kir’ekyo taliho n’omoi ayashubire kumubaza rundi.

¹ Yesu akagambira embaga n’abegesibwabe ati, ² «Abegesa b’Amateka n’Abafarisayo nibaitoitora Amateka ga Musa. ³ Kityo byona byona ebyo balikubagambira mubikore kandi mubyekomye, kyonkai mutalikora nk’okwo bonene bakora. ⁴ Bakoma emigugu esikiire etakutwarwa muntu, bagitweka abantu aha mabega. Kyonkai bonene tibakugisimbuza rukumu. ⁵ Ebyo bakora byona babikora abantu kabababona. Efilakiteri zabo bakora ezihango, baraihisa n’obushuusha bw’ebebo zabo, ⁶ n’aha magenyi bagonza emyanya ey’ekitinwa, n’omu sinagogi balebamu entebe ezirungi muno. ⁷ Benda okuramibwa omu katare, kandi bashemelerwa abantu kababeta ‹Rabi.› ⁸ Kyonkai inywe mutagonza kwetwa ‹Rabi,› aha rw’okuba mugira omwegesa omoi, mara inywe nywena muli barumuna. ⁹ Kandi omu nsi omu mutalyeta muntu ‹Isheinywe,› enshonga mugira Isheinywe omoi asingiire omw’iguru. ¹⁰ Nangu n’okwetwa ‹Bakama,› chei, manya Omukama mugir’omoi niwe Kirisito. ¹¹ Omukuru muno omuli inywe arabaga mukozi wanyu. ¹² Arayekuzaga aratohibwaga, kandi arayetohyaga arakuzibwaga.» ¹³ «Kyonkai mulibona inywe begesa b’Amateka n’Abafarisayo engobya! Kuba nimutanga abantu kutaha omu bukama bw’omw’iguru; inywe timwafa gabutaahamu, kandi n’abalikugonza kubutaahamu nimubatanga. ¹⁴ [Mulibona inywe begesa b’Amateka n’Abafarisayo engobya; nimunyaga entumbwa amaju gabo, oku nimuzoka nimushoma enshara ezirazira. Kityo n’eiramu muliramurwa elishagireho.] ¹⁵ Nimwija kukagwamu inywe begesa b’Amateka n’Abafarisayo engobya! Mushaabuka enyanja, mugenda n’omu mahanga kuhindura omuntu omoi k’ahondera edini yanyu, kandi kamumukwasa mumuhindura omufakare ow’kuragirwa kunagwa omu muliro ogutalihwaho.» ¹⁶ «Mulibona inywe abebembezi empume. Nimugira muti, ‹K’omuntu alinahira najuliza Rwensinga, ekyo ti kigambo; kyonkai omuntu kunahira najuliza ezahabu ya Rwensinga, aho ekinahiro naragirwa kukigobesheleza.› ¹⁷ Inywe bafano empume! Ekilikukira obukuru ni kihai, ezahabu, anga Rwensinga elikuhindura ezahabu k’eba ntakatifu? ¹⁸ Nimushuba nimugira muti: ‹Omuntu kunahira najuliza alutare ti kantu; kyonkai kunahira akajuliza ekihongo ekili ahali alutare, aho ekinahiro naragirwa kukigobesheleza.› ¹⁹ Inywe baigazi b’amaisho! Ekilikukira obukuru ni kihai, ekihongo anga alutare elikuhindura ekihongo kakiba kitakatifu? ²⁰ Kityo ayakanahira najuliza alutare, aba najuliza na buli kamoi kona akagiliho. ²¹ N’ayakanahira najuliza Rwensinga, aba najuliza olinya agisingiiremu. ²² Ayakanahira najuliza eiguru, anahira najuliza enketo ya Ruhanga, na Ruhanga wenene asingiire aha nketo yonene egyo.» ²³ «Mulibona inywe begesa b’Amateka n’Abafarisayo engobya! Nimugira ekichweka kya ikumi eky’omudarasini, n’eiriki n’ebinzari, kyonkai ebisikiire kushagaho eby’Amateka galikuragira ebyo nimubyehurubasa: Amazima n’obuganyizi n’okwikiliza Ruhanga. Ebi nibyo mwakubaire nimukora, kyonkai n’ebisigaire mutabyehurubasize. ²⁴ Inywe bebembezi empume inywe! Nimukenena edivai etagenderanamu na mubwi, kyonkai engamia nimugimira yona!» ²⁵ «Mulibona inywe begesa b’Amateka n’Abafarisayo engobya! Ekikompe n’esahani nimubyogya aheru kushai, kandi omunda yabyo mwijwizemu ebyo mulikunyaga banu n’ebyo mulikwima abandi. ²⁶ Iwe Mufarisayo empume! Obanze oyogye omunda ekikompe n’esahani, nirwo biraija bikera aheru.» ²⁷ «Mulibona inywe begesa b’Amateka n’Abafarisayo engobya! Nimushusha ebituro ebisiigire einoni, aheru nibizoka bili birungi, kyonkai omunda bijwire amagufa g’abafu n’obujunde obwa nyakajunde. ²⁸ Nikwo enjai mulikuzoka muli bantu abagorogoki, kyonkai omunda mwijwire obugobya n’amafu.» ²⁹ «Mulibona inywe begesa b’Amateka n’Abafarisayo engobya! Nimwombeka ebituro by’abarangi n’okulengya obwijukiro bw’abagorogoki, ³⁰ mukwese, ‹Kuba twabaire tuli omu makiro ga batat’enkurw’ichwe titwakwemire nabo kwita barangi.› ³¹ Aho nimuba nimwegamba okwo muli baana ba balinya abaisire abarangi. ³² Mbwenunu aho mugendelere, ekyo bashw’enkurw’inywe basigire babandize inywe mukigobesheleze. ³³ Inywe njoka inywe, enjoka nyakabara; omuliro ogutalihwaho muliguhungaho mutai mutaramwirwe kugugwamu! ³⁴ Orw’ekyo kambatwekere abarangi n’abamanyi n’abegesa b’Amateka, abandi mubaite, mubabambe; abandi mubatelere omu sinagogi zanyu, mushube mubabumbwigye nibaruga kigo eki nimubahondera omu kindi, ³⁵ nimuhiga kurumbirwa obwamba bw’abagorogoki bona abaraisirwe omu nsi, kubandiza aha bwamba bwa Abeli nyakatetere kugoba aha bwa Zekaria eya Barakia, owo mwaitiire omugati ya alutare n’ahatakatifu. ³⁶ Nimbagambira amazima, ebi byona nibija kuba aha muzarwa ogu.» ³⁷ «Yerusalemu, Yerusalemu! Iwe aita abarangi n’entumwa ezo bakutumaho okaziteza amabare! Mirundi nyingi etai eyo nakugondize iwe n’abaana bawe kubateka hamoi nk’okwo enkoko eteka hamoi obwana bwayo omu mapapa gaayo, kyonkai iwe tiwakukunda! ³⁸ Leba enju yawe yaba kifurukwa, yanuka omushaka. ³⁹ Kankugambire amazima, tokimbona rundi kuhika orwo oligamba oti, ‹Ni kilimugisha ogwo alikwija omw’ibara ly’Omukama.› »

¹ Yesu aruga Rwensinga. Kayabaire nagenda abegesibwabe bamwoleka amaju ga Rwensinga. ² Kyonkai wenene abahorora ati, «Amaju aga gona timulikugabona? Nimbagambira amazima, hanu aha taliho ibare lilisigara ahali linu, litakambwirwe.» ³ Kayabaire ashuntamire aha Ibanga ly’Emizeituni, abegesibwa bamugobaho aha kabaju, nibagamba bati, «Otugambire, ebi nibibaho maki, n’akabonero k’okwija kwawe n’ekiro ky’amaheleruka ni kahai?» ⁴ Yesu abahorora ati, «Muramanya omuntu atalija akabanaga. ⁵ Manya bangi balija omw’ibara lyange, nibagamba bati, ‹Inye ndi Kirisito,› mara balihabisa bangi. ⁶ Mulihuliza endashana zingi n’engungungu y’endashana. Mwelinde mutalihukuka mitima; ebyo biragiirwe kubaho, kyonkai amaheleruka tigakabaire. ⁷ Nobona eihanga lilitabalira elindi, n’obukama bulitabalira obundi, halibaho n’eifa litali limoi n’emisisi oku na kuli: ⁸ ebyo byona mbandizo kushai y’enaku.» ⁹ «Balibanagira ab’okubabonesa enaku, balibaita. Amahanga gona galibanoba nigabatura eibara lyange. ¹⁰ Abali bangi baligwa, omuntu abanje mutahiwe, balinobangana. ¹¹ Halibaho abarangi bangi b’ebishuba mara balihabisa abantu bangi. ¹² Entambara zilyeyongera, n’engonzi omu bantu zilichwija. ¹³ Kyonkai alyegumisiliza kugoba aha nzindo ogwo alirokoka. ¹⁴ Kandi evangeli egi y’obukama bw’omw’iguru elirangwa omu nsi yona, niyo eliba bujulizi omu bantu bona; aho nirwo amaheleruka galibaho.» ¹⁵ «Kamulibona eihano nyamwita, ely’omurangi Danieli yagambire, lyemeleire ahatakatifu (alikushoma ashobokerwe), ¹⁶ abalishangwa bali Buyahudi basingirwe omu mabanga. ¹⁷ Alishangwa ali aha rushwi rw’enju atalikuburuguka kuhiiga ekili omu nju. ¹⁸ Alishangwa ali omu ndimiro ataligaruka kuhiiga bebo. ¹⁹ Bambi abakazi abalishangwa baina enda n’abaliba nibonkya omu makiro ago! ²⁰ Mushabe mutalisingwa kili kirumo kya mbeho anga kili kiro kya Sabato. ²¹ Aha rw’okuba halibaho ebiyengo by’amani ebitakabonekaga kwema ensi yatondwa kuhika mambwenu; mara tikilishuba kuzoka rundi. ²² K’ebiro ebyo bitakugufaziibwe, taliho muntu yakurokokire. Kyonkai aha rw’endonkwa ebiro ebyo biligufazibwa. ²³ Omuntu aije abagambire ati, ‹Inywe, leba Kirisito niw’ogu aha!› Anga, ‹Ali halinya!› Mutalikiliza kigambo ekyo. ²⁴ Balyeyeta Kirisito, n’abarangi b’ebishuba balibaho, bakore obubonero n’ebitangazo, kakyakushoboka bahabise nangu n’endonkwa. ²⁵ Mulimanya, nabagambira likyali karai. ²⁶ Kityo kabalibagambira bati, ‹Niw’ogwo omw’irungu,› mutaligyayo. Kabaligira bati, ‹Ali enjuruguru,› mutalikiliza. ²⁷ Nk’okwo orurabyo rwema oburugaizoba rukaatangura ensi rukagoba obugwaizoba, nikwo n’emiizire y’Omwana w’Omuntu elishusha. ²⁸ Mbali omutumbi guli, niho na kagoma zeshombokeza.» ²⁹ «Omu makiro ago orwo ebiyengo bilihwamu biti, eizoba lilibundwa omwilima, n’okwezi tikulishamura, n’enyanyinyi zilitongoka aha iguru, n’eby’okutangaza eby’omw’iguru bilitengeta. ³⁰ Nirwo haliboneka akabonero k’okuranga Omwana w’Omuntu eiguru, aho enganda zona z’omu nsi zilichura, balibona Omwana w’Omuntu naletwa omu bichwi aina amani n’ekitinwa. ³¹ Alituma abamalaika batangure enzamba kweta abantu, balishomboza endonkwaze kuruga omu nsi zona, kwema ndekelero egi y’eiguru kuturuka aha ndijo.» ³² «Mwegere aha muti gw’omutini: Orwo amatagi gagwo goroba, gakatutura obubabi, mumanya okwo ekyanda kyaija haihi. ³³ Kityo orwo mulibona ebi byona, mumanye okwo Omwana w’Omuntu ali haihi, yagobire aha bihigi. ³⁴ Mbagambiire amazima, omuzarwa ogu tigulihagaho kuhika orwo ebi bilibaho. ³⁵ Eiguru n’ensi bilichweka, kyonkai ebigambo byange tibilichweka.» ³⁶ «Nawe ekiro ekyo n’esaa egyo taliho alikubimanya, nangu n’abamalaika b’omw’iguru, nangu n’Omwana w’Omuntu, shana Tata wenkai. ³⁷ Emiizire y’Omwana w’Omuntu elishusha ebyabaireho omu makiro ga Noa. ³⁸ Manyasi omutunga gutakaizire abantu bakaba nibalya, nibanywa, nibashwera, nibashwerwa, kuhika kiro ekyo Noa yatahiire omu bwato. ³⁹ Mara tibaina kyobamanyire, omutunga gwalemwa gwaija gwabamira gwabamaraho, nikwo n’emiizire y’Omwana w’Omuntu eliba. ⁴⁰ Abashaija balishangwa bali babili omu ndimiro, omoi balimutwara hasigarweho omoi. ⁴¹ Abakazi balishangwa bali babili aha rubengo nibasa, omoi balimutwara hasigarweho omoi. ⁴² Aha rw’ekyo mwikare muzoire amaisho, aha rw’enshonga timulikumanya kiro eky’Omwana w’Omuntu aliiziraho. ⁴³ Kyonkai mwekomye ekigambo eki: Nyin’enju kayakumanyire esaa ey’omushuma araiziraho omw’itumbi, yakwikaire narora tiyakumulekire kumutemera nju. ⁴⁴ Kityo nainywe kwakwo mwikare mwetekatekire; ahakuba rw’okuba Omwana w’Omuntu aliizira aha saa eyo mutetegeire.» ⁴⁵ «Ni mwiruki omwesigwa mara omugezi owo mukamawe yasigire yakwasa ekaye kubagabira ebyakulya orwo esaa y’okulya yagoba? ⁴⁶ Omwiru ogwo aliba muberwa orwo mukamawe alija akashanga nagabira aba wenene nk’okwo yamuragiire. ⁴⁷ Nimbagambira amazima, alimutaho kugelera ebye byona. ⁴⁸ Kyonkai omwiru mubi aije alenge aha katimake ati, ‹Mukama wange yakelererwa,› ⁴⁹ abanze kutera abairu batahibe, alye, anywe n’entamiizi, ⁵⁰ mukama w’omwiru ogwo aliizira aha kiro ekyo atamwetegeire, aletwe esaa ey’atalikumanya. ⁵¹ Omukama ogwo alibonabonyia omwiru mubi, amunage omu ngobya; omu ngobya ezo nimwo abantu barachuliraga bakanena n’amaino.»

¹ «Omu bir’ebyo obukama bw’omw’iguru bulilengwa aha baisiki ikumi abakwete etara zabo kugya kuchwekera kishwera n’omugore. ² Omuli abo, abatanu bakaba bali bafera, kandi abatanu abasigaire bali bagezi. ³ Abafera kabatwete etara tibatwete majuta. ⁴ Kyonkai abagezi bakatwara etara hamoi n’echupa z’amajuta. ⁵ Kishwera agya akelererwa, aho bona basomba balemwa banagira. ⁶ Omu kiro eitumbi habaho omuranga bati, ‹Omutono, kishwera yaija! Muturuke mumwakiilire.› ⁷ Aho abaisiki abo bona baimuka bahemba etara zabo. ⁸ Abafera bagambira abagezi bati, ‹Mutuheho otujuta, etara zaitu zatwalilirwa kuraara.› ⁹ Nawe abagezi bahorora bati, ‹Haliho orwo gatakutumara ichwe na inywe; hakili mugye omu batunzi mwegulire aganyu.› » ¹⁰ «Kababaire bagenzire kugura amajuta ago, kishwera aija, aho abashangirwe baliho bataaha nawe omu nju bakora obugenyi bw’obushwere; n’orwigi rukomwa. ¹¹ Ahanyuma n’abaisiki abandi kwakwo baija nibagamba bati, ‹Rugaba, mukama batukingulire.› ¹² Kyonkai wenene ahorora ati, ‹Mbagambiire amazima, inye tindikubamanya.› ¹³ Ahonu mwikare muzoire amaisho, enshonga timulikumanya kiro na saa.» ¹⁴ «Kandi obukama bw’omw’iguru nibushusha omuntu ayaizire kugya omu tabaro, aketa abairube akasiga yabakwasa ebye. ¹⁵ Omoi yamuha etalenta itanu, ondijo yamuha ibili n’ondijo yamuha emoi; buli omoi yamuha kuhondera obushoborabwe. Akwata omuhanda agenda. ¹⁶ Ayahairwe etalenta itanu ayanguhya agya azitunduurana, aihyamu etalenta ezindi itanu. ¹⁷ Kityo n’ayaboine ibili aihamu ezindi ibili. ¹⁸ Kyonkai ayaboine emoi, agya alima akaina omw’itaka ashelekamu etalenta ya mukamawe. ¹⁹ Eibanga lyahingwire lirai, mukama w’abairu abo aija, ayema nabo kubara empiha ezo yabaire abasigiire. ²⁰ Ayabaire ahairwe etalenta itanu aija aleterana n’ezindi itanu, nagamba ati, ‹Mukama wange okampa etalenta itanu, leba ezindi itanu ezo nyihiremu.› ²¹ Mukamawe amugambira ati, ‹Kazare mwiru muge mara mwesigwa; obaire mwesigwa aha bike, ndakukwasa bingi ebishagireho; ija oshemelerwe na mukama wawe.› ²² N’ayabaire aboine etalenta ibili aija nagambira mukamawe ati, ‹Rugaba, okampa etalenta ibili, leba nyihiremu etalenta ezindi ibili.› ²³ Mukamawe amugambira ati, ‹Kazare mwiru muge mara mwesigwa; obaire mwesigwa aha bike, ndakukwasa bingi ebishagireho; ija oshemelerwe na mukama wawe.› ²⁴ N’ayabaire aboine etalenta emoi aija nagamba ati, ‹Rugaba, nkamanya okw’oba muyebe, ogesha mbali otabibire, oyanura eby’otayanikire. ²⁵ Kityo inye nkatina, nagenda nasheleka etalenta yawe omw’itaka. Leba ebyawe niby’ebi.› ²⁶ Mukamawe amuhorora ati, ‹Iwe mwiru mubi omunafu! Okamanya okwo ngesha mbali ntabibire, nyanura mbali ntayanikiire? ²⁷ Ahonu etalenta yange wakugitwete omu benki, aho kanakwizire nakuboine ebili byange hamoi n’amagoba. ²⁸ Kityo etalenta gimwake, mugihe ow’etalenta 10. ²⁹ Buli omoi aliba ain’ake niwe alyongerwaho ebishagireho, atunge aganagane. Kandi atainake, n’ako aliba ainako balikamwaka. ³⁰ Omwiru ogu ataina mugasho mumunage aheru omu mwilima; omu mwilima ogwo nimwo abantu barachuliraga bakanena n’amaino.› » ³¹ «Orwo Omwana w’Omuntu alija omu kitinwakye aina abamalaikabe bona, aho alisingira aha nketo ey’ekitinwa. ³² Amahanga gona baligashoroza bagalete omu maishoge, abataishurane nk’okwo omushumba ataishurana entaama n’embuzi. ³³ Entaama aliziteka omukonogwe gwa bulyo, kandi embuzi aliziteka obumosho. ³⁴ Aho Omukama aligambira abaliba bali obulyobwe ati, ‹Ija inywe abo Tata yahaire omugisha, mulye obukama obwo mwatekatekeirwe kwema ensi etonzirwe. ³⁵ Nobona nkaba nyina enjara mwampa ekyakulya, nkaba nyina eiliho mwampa eky’okunywa, nkaba ndi omu rugendo mwampa oburaro; ³⁶ nkaba ndi bushai mwanjweka, nkaba ndwaire mwaija kundeba, nkaba ndi omu kifungo mwaija mwandeba.› ³⁷ Nirwo abagorogoki balimuhorora bati, ‹Mukama, tukakubona maki oina enjara tukakugabira, anga oin’eiliho tukakuha eky’okunywa? ³⁸ Isi ni maki orwo twakuboine oli omu rugendo tukakuha oburaro, anga oli bushai tukakujweka? ³⁹ Tukakubona maki orwaire anga oli omu kifungo tukaija kukuleba?› ⁴⁰ Omukama alibahorora ati, ‹Nimbagambira amazima, ebyo mwakoleire omoiho omuli barumuna bange abato muno, mukabikolera inye.› ⁴¹ Ahanyuma aligambira abaliba bamuli obumosho ati, ‹Mundugeho inywe abaraamwa, mugende omu muliro ogutalihwaho ogwo Sitani yahembeirwe hamoi n’abamalaikabe. ⁴² Ahakuba nkaba nyina enjara timwampaire kyakulya, nkaba nyina eiliho timwampaire kyakunywa; ⁴³ nkaba ndi omu rugendo timwampaire buraro, nkaba ndi bushai timwanjwekire, narwara, mara nagya omu kifungo timwandebire.› ⁴⁴ Nabo kwakwo balihorora bati, ‹Mukama, tukakubona maki oina enjara anga oin’eiliho, anga oli omu rugendo, anga oli bushai, anga orwaire anga oli omu kifungo tukaburwa kukujuna?› ⁴⁵ Alibashubamu ati, ‹Nimbagambira amazima, orwo mutakoleire n’omoi omu bato aba, timwakoleire inye.› ⁴⁶ Abo balibona ekibonabonyio eky’eirai lyona, kyonkai abagorogoki balibona oburora obutalihwaho.»

¹ Yesu kayamazire kugamba ebyo byona, yagambira abegesibwabe ati, ² «Nimumanya akwo hasigaire ebiro bibili ekiro kya Pasika kugoba, kandi Omwana w’Omuntu nibaija kumukwasa ababisha kumubamba.» ³ Aho abakuhani bakuru n’abagurusi b’embaga bateranira omu kikaare ky’Omukuhani Nyamukuru ayabaire nayetwa Kaifa, ⁴ batensa okwo barakwata Yesu kitamanyikire bakamwita. ⁵ Kyonkai bagamba bati, «Tutamukwatira mu kiro kikuru, rutaija rukaba rushengo omu bantu.» ⁶ Yesu kayabaire ali Betania omwa Simoni omubembe, ⁷ haija omukazi aina echupa y’eibare einamu amajuta g’eiguzi lihango muno, amugoba agamushesha aha mutwe, aho wenene ali aha meza nalya. ⁸ Abegesibwa kabaaboine batyo batamwa, bagamba bati, «Amajuta aga gafaki? ⁹ Manyasi gakuguziibwe garugwamu empiha zitali zijege tuziha abanaku.» ¹⁰ Yesu kayabimanyire ababaza ati, «Kubaki nimwita kubi omukazi ogu? Aha rw’enshonga yankolera ekintu kirungi. ¹¹ Buli kaanya inywe abanaku muba mwinabo, kyonkai inye timulikwija kwikara nanye biro byona. ¹² Okunsiiga amajuta aga omubili gwange, yakikora kuntekateka kuziikwa. ¹³ Nimbagambira amazima, hona hona omu nsi mbali amakuru garungi aga gararangwaga, ekyo yakora balikibarura nibamwijuka.» ¹⁴ Omoi omu begesibwa 12 ayayetwaga Yuda Isikariote, akwata omuhanda agya omu bakuhani bakuru, ¹⁵ ababaza ati, «Murampaki kandamubanaga omu mikono?» Bamushashura ebichweka makumi gashatu by’efeza. ¹⁶ Kuruga aho ata nahigiliza obushango bw’okumubanja. ¹⁷ Aha kiro kya mbere ky’Omukate Gutatumbisiibwe, abegesibwa baija ahali Yesu bati, «Noyenda tukushemeleze nkahai mbali oraliira Pasika?» ¹⁸ Abahorora ati, «Mugye omu kigo omw’Omuntu nanka, mumugambire muti, ‹Omwegesa nagamba okwo akanya kagoba; naija kushemeleza Pasika omwawe hamoi n’abegesibwabe.› » ¹⁹ Abegesibwa bakora nk’okwo Yesu yabaragiilira, batekateka Pasika. ²⁰ Eizoba kalyatobeire araagira n’abegesibwabe 12. ²¹ Orwo babaire nibaraagira agamba ati, «Mbagambiire amazima, omuli inywe halimu arambanja.» ²² Bajumara muno, babanza kumubaza omoi omoi bati, «Mukama n’inye?» ²³ Ahorora ati, «Owo twakoza hamoi omu pakuli niwe alikwija kumbanja. ²⁴ Omwana w’Omuntu naija kufa nk’okwo kyamuhandikirweho, kyonkai alibona ogwo alikwija kubanja Omwana w’Omuntu! Kyakushemeire k’omuntu ogwo yakuba atazairwe.» ²⁵ Yuda ayamubanzire abaza ati, «Rugaba n’inye?» Yesu amuhorora ati, «Wakigambakwo!» ²⁶ Kababaire nibaragira, Yesu akwata omukate, asiima, agubegura, aguha abegesibwabe agamba ati, «Tora mulye; ogu mubili gwange.» ²⁷ Ashuba akwata ekikompe, kayamazire kusiima nakyo akibaha nagamba ati, «Mukinyweho inywena; ²⁸ aha rw’okuba obu bwamba bwange obw’endagano empya obulikwija kushesheka aha rwa bangi kabagarulirwa entambara zabo. ²⁹ Mbagambiire, tinkishuba kunywa divai kuhika kiro ekyo ndinywa empya omu bukama bwa Tata.» ³⁰ Kabamazire kuhoya oruhoya baturuka bagya omw’ibanga ly’Emizeituni. ³¹ Aho Yesu agambira abegesibwabe ati, «Omw’itumbi eli nimwija kwiruka mukannagaho. Manya kikahandikwa kiti, ‹Nditera omushumba, obuhyobwe bw’entaama bwenaganage.› » ³² «Kyonkai orwo ndahimbuka ndabebembera Galilaya.» ³³ Petero amugambira ati, «N’orwo bona barairuka bakakunagaho, inye tinkunageho n’akake.» ³⁴ Yesu amugambira ati, «Nkugambire amazima, omu kiro omu mwonene, enkokoromi etakakokoromire, oranyetonga kashatu.» ³⁵ Petero amugambira ati, «N’orwo ndaragirwa kufa na iwe, tindikwija kukwetonga.» Abegesibwa bona nabo bagamba batyo. ³⁶ Nikwo Yesu kugenda n’abegesibwabe abo omu mwanya ogulikwetwa Getisameni, abagambira ati, «Mushuntame hanu aha, inye ngye kulinya kushoma enshara.» ³⁷ Agenda na Petero na batabani ba Zebedayo babili, abanza kujunaara n’okubangaranwa omwoyo. ³⁸ Abagambira ati, «Omwoyo gwange gwina obujune bungi muno, ndaliire kufa. Mwikare hanu aha. Mutanagira, twikare hamoi.» ³⁹ Agendaho akatambi kake ajumara ahansi ashaba ati, «Tata, kakilikushoboka ekikompe eki kimpingure; kyonkai bitaba kwo inye ndikwenda, shana bibe okwo iwe olikwenda.» ⁴⁰ Agoba abegesibwabe ashanga banagiire. Agambira Petero ati, «Inywe mwalemwa kwikara nanye mutanagiire esaa emoi yonkai? ⁴¹ Mutanagira, mushome enshara mutaija mukagwa omu kilengeso. Omu mazima omwoyo nigwenda kyonkai obunyama bujege.» ⁴² Ashuba agenda elya kabili ashaba ati, «Tata, k’ekikompe eki kitalikumpingura ntakinyoire, eky’olikwenda singa kibe.» ⁴³ Ashuba aija ashanga banagiire, okuba oturo tukaba tubakilize amani. ⁴⁴ Ashuba abasigaho ashaba omurundi gwa kashatu, nagamba emigambire yonene. ⁴⁵ Aho agoba abegesibwabe ababaza ati, «Mukyanagiire, muhumwire? Leba esaa yagoba, Omwana w’Omuntu baija kumubanja kumunagira abafakare. ⁴⁶ Imuka tushangwe nitugenda, leba embanzi yange niy’egyo yaija.» ⁴⁷ Yesu kayabaire akyagamb’ebyo, Yuda omoi omw’ikumi na babili aija n’embaga etali nke baina embanda n’erungu, batumirwe abakuhani bakuru n’abagurusi b’embaga. ⁴⁸ Embanzi ekashangwa yabahaire akamanyiso negira eti, «Owo ndanywegera niwe wenene, mumukwate.» ⁴⁹ Niho honkai agoba Yesu nagamba ati, «Kamelere Rugaba!» Mara amunywegera. ⁵⁰ Yesu amubaza ati, «Munywanyi wange, waletwaki?» Nikwo kwija bakamutaho engaro, bakamukwata. ⁵¹ Aho oraleba! Omoi omu bo Yesu yabaire ainabo aimukya omukono ashohorora embanda agitemesa omwiru w’Omukuhani Nyamukuru amutemaho okutwi. ⁵² Aho Yesu amugambira ati, «Garura embanda omu kiraro kyayo. Enshonga bona abakwata embanda balimarwaho embanda. ⁵³ Nolenga oti tinakugambira Tata, aho n’aho akantwekera amahe agashagire 12 ag’abamalaika? ⁵⁴ Isi aho ebihandiko bitakatifu biragobelera maki okwo ebi bili by’okubaho?» ⁵⁵ Omu kaanya ako Yesu agambira embaga egyo ati, «Mwanzinda n’embanda n’erungu kunkwata nk’omushuga? Buli kiro nashuntamaga Rwensinga n’inyegesa, timukankwataaga. ⁵⁶ Kyonkai ebi byona byabaho eby’abarangi bagambire omu bihandiko bitakatifu kabigobelera.» Aho abegesibwa bona bamunagaho, bairuka. ⁵⁷ Abakwete Yesu bamutwalira Kayafa Omukuhani Nyamukuru, niho n’abagurusi n’abegesa b’Amateka babaire bateraniire. ⁵⁸ Petero yamuhondera nasigara haraimu, agoba nyarubuga omw’Omukuhani Nyamukuru, ataha omunda ashuntama n’abalinzi kuleba enzindo erab’ehai. ⁵⁹ Abakuhani bakuru n’orukiiko rwona ruhanyahanyia ebishuba eby’okuhangilira Yesu babone kumwita. ⁶⁰ Kyonkai n’orwo bamuhangiliire bingi enshonga tiyazokire n’emoi. Obugenda bw’eirai harugwamu babili ⁶¹ bagamba bati, «Omuntu ogu agambire okwo alikushobora kukambura Rwensinga ya Ruhanga, akashuba akagyombekera ebiro bishatu.» ⁶² Omukuhani Nyamukuru ayemelera amubaza ati, «Toina kyakuhorora? Aba nibakutoijera ahali bihai?» ⁶³ Kyonkai Yesu tiyajegire. Omukuhani Nyamukuru ashuba amugambira ati, «Nakutaho Ruhanga asingiire, tugambire k’oraba niwe Kirisito Omwana wa Ruhanga!» ⁶⁴ Yesu agamba ati, «Wakigamba. Kyonkai mbagambire, ahanyuma nimwija kubona Omwana w’Omuntu asingiire aha bulyo bw’Omushobora, naletwa omu bichwi.» ⁶⁵ Nikwo Omukuhani Nyamukuru kutagura enyambarwaze akagamba ati, «Yarogota! Abajulizi tukyahiiga baahai? Inywe nywenene mwayehulilira okwo yarogota. ⁶⁶ Nimuramuraki?» Bahorora bati, «Naragirwa kufa.» ⁶⁷ Aho bamuchwera omu maisho, bamutera. Nangu abandi bamutera empi ⁶⁸ nibagamba bati, «Otubaasire, iwe Kirisito! Ayakutera n’ohai?» ⁶⁹ Aho Petero akaba ashuntamire aheru omuli nyarubuga. Omuzana aija amugoba agamba ati, «Naiwe waba oina Yesu Omugalilaya.» ⁷⁰ Petero ayetonga ekigambo ekyo omu maisho ga bona, nagamba ati, «Eby’olikugamba tindikubimanya.» ⁷¹ Kuturuka ati nagoba omu kishasi omuzana ondijo amubona, agambira ababaire bemeleireho ati, «Omushaija ogu yaba aina Yesu owa Nazareti.» ⁷² Petero ashuba ayetonga ekigambo ekyo narahira ati, «Omushaija ogwo inye tindikumumanya.» ⁷³ Akaanya kagufi kahinguraho ababaire bali aho baija bagambira Petero bati, «Ky’amazima naiwe oli wabo; nangu n’emigambire yawe nekubanja.» ⁷⁴ Nikwo kubanza kurahira nayekeena ati, «Inye nti omushaija ogwo tindikumumanya.» Aho n’aho enkokoromi ekookoroma. ⁷⁵ Nikwo Petero kwijuka ekyo Yesu yabaire agambire ati, «Enkokoromi etakakokoromire oraba wanyetongire kashatu.» Ashohora alira muno.

¹ Kabwakeire abakuhani bakuru bona n’abagurusi b’embaga bategeka kwita Yesu. ² Bamuboha bamutwara bamukwasa Pilato, gavana. ³ Yuda embanzi kayaboine okwo bamuramura kufa, ayechuza, ebichweka 30 by’efeza abigarulira abakuhani bakuru n’abagurusi, ⁴ nagamba ati, «Nafakara orwo nabanja omuntu ataina ntambara nkamwisa.» Bamushubamu bati, «Ichwe ebyo bitukweteki? Iwe ebyo byawe.» ⁵ Kayamazire kujugunya ebichweka 30 ebyo omuli Rwensinga, agenda agya ayehanika. ⁶ Kyonkai abakuhani bakuru abo bakwata ebichweka ebyo 30 by’efeza, bagamba bati, «Titulikujuburwa kubiteka buhanika, orwo zili mpiha ezaisa omuntu.» ⁷ Kityo baikilijanyia, baziguza ekisi ky’omubumbi, kuta nibaziikamu abanyamahanga. ⁸ Aha rw’ekyo kwema aho kuhika mwaha ekisi ekyo kyetwa, «Kisi ky’empiha zaisize omuntu.» ⁹ Nikwo kugobeelera ekigambo ekyagambirwe Omurangi Yeremia ati, «Bakakwata ebichweka 30 by’efeza, eiguzi ly’ogwo owo Abaisiraeli abandi bachwire, ¹⁰ baziguza ekisi ky’omubumbi, nikwo Omukama yandagiliire.» ¹¹ Yesu ayemelera omu maisho ga Pilato gavana. Gavana amubaza ati, «Iwe oli Mukama w’Abayahudi?» Yesu ahorora ati, «Wakigamba.» ¹² Kyonkai orwo yatoijeirwe abakuhani bakuru n’abagurusi tiyahoroire. ¹³ Nikwo Pilato kumugambira ati, «Ebyo balikukugambaho byona tolikubihulira?» ¹⁴ Kyonkai Yesu tiyamuhoroire, nangu n’aha kigambo kimoi kyonkai aha byobamutoijeireho. Ekyo gavana kikamutangaza muno. ¹⁵ Aha kiro kikuru gavana yataishuliraga embaga omufungwa wena wena ow’embaga yayendaga. ¹⁶ Bakaba bainayo omufungwa ruchwa nayetwa Baraba. ¹⁷ Kityo kabamazire kugobana Pilato ababaza ati, «Nimwenda mbataishulire ohai, Baraba anga Yesu owo beta Kirisito?» ¹⁸ Ahakuba akaba namanya okwo okumuleta bakasindikwa eitima. ¹⁹ Lero kandi orwo wenene Pilato yabaire aikaliire entebe eyo yaramuliragamu, mukaziwe akamutumaho ati, «Omushaija omugorogoki ogwo otagira kyowamukoraho, aha rw’enshonga kir’eki omu kiroto nashasha muno aha rwa wenene.» ²⁰ Kandi abakuhani bakuru n’abagurusi bakaba niboohya abantu kushaba Baraba, kwita Yesu. ²¹ Gavana ashuba ababaza ati, «Omu babili aba nimugonza kambataishulira ohai?» Bamuhorora bati, «Baraba.» ²² Pilato ababaza ati, «Aho Yesu owo beta Kirisito mugire ntai?» Bona bagamba bati, «Abambwe.» ²³ Pilato ati, «Ahakubaki? Kabiki ak’akozire?» Bonene aho bashagaho okwashana bati, «Abambwe.» ²⁴ Pilato kayaboine okwo byabura nshai, abantu bazoka oti baramukiza amani, yakwata amaizi yanaba omu maisho g’embaga nagamba ati, «Omuntu ataina ntambara k’arafa batalimumbaza, inywe mubyemanyire.» ²⁵ Abantu bona bahorora bati, «Obwambabwe butururuukire ichwe chwenene n’abaana baitu!» ²⁶ Aba nirwo abataishulira Baraba. Kayamazire kutera Yesu amubataishulira kabamubamba. ²⁷ Abaisherukare ba gavana batwara Yesu omu rubuga omu kikaare ekyayetwaga Puraitorio, bamuhuruliza eihe lyona. ²⁸ Bamujuura, bamujweka omwendo ogulikutukura nigwengelera, ²⁹ bahogosha orukinga rw’amahwa barumuteka omu mutwe, bamukwasa n’orubingo omu mukono gwa bulyo. Bamubandama omu maisho nibamujaamya, bakwese, «Kamelere Mukama w’Abayahudi!» ³⁰ Bamuchwera ebichwanta, bakwata n’orubingo barumuteza omu mutwe. ³¹ Kabamazire kumujaamya batyo bamujuura omwendo ogulikutukura nigwengelera, bashuba bamujweka emyendoye, bamutwara kumubamba. ³² Kababaire nibagenda batanganwa omuntu wa Kirene, eibaralye Simoni. Omushaija ogu bamugimba kutwara omusaraba gwa Yesu. ³³ Kabagobire mbali halikwetwa Goligota (omwamya gw’ekitwe ky’omuntu), ³⁴ bamuha edivai y’okunywa, etabangijainyiemu endurwe, kyonkai kayamazire kugirozaho tiyaginyoire. ³⁵ Kabamazire kumubamba babegana ebijwarobye nibabitekera enshoga. ³⁶ Bashuntama ahansi baikara bamuhangire amaisho aha musaraba. ³⁷ Aha mutwegwe eiguru bataho ebyo bamuhangiliire, babihandika bati, «Ogu ni Yesu Omukama w’Abayahudi.» ³⁸ Abashuuga babili bakaba babambirwe kimoi nawe, omoi mukono gwa bulyo n’ondijo ogwa bumosho. ³⁹ N’ababaire nibahingura bamulerura nibachundachunda emitwe ⁴⁰ nibagamba bati, «Iwe ayagambiire kukambura Rwensinga okagyombekera ebiro bishatu, oyerokore! K’oraba oli Mwana wa Ruhanga ruga aha musaraba.» ⁴¹ Kutyo n’abakuhani bakuru hamoi n’ebegesa b’Amateka n’abagurusi bamujaamya nibagamba bati, ⁴² «Akarokora banu wenene yalemwa kwerokora. Niwe Mukama wa Isiraeli; mbwenu aha naruge aha musaraba tumwikilize. ⁴³ Ayesiga Ruhanga, Ruhanga n’amurokore k’araba namugonza; manya akagamba okwo aba Mwana wa Ruhanga!» ⁴⁴ N’abashuga ababaire babambirwe nawe bamuruulira batyo. ⁴⁵ Kwema aha saa mukaga kuturuka esaa mwenda, ensi yona ebambwa omwilima. ⁴⁶ Zikaba zaija kuba esaa mwenda Yesu ataka n’eiraka lihango ati, «Eli Eli, lama sabakitani?» Nikwo kugir’oti, «Ruhanga wange, Ruhanga wange, kiki nka wanagirana?» ⁴⁷ Abashangirwe bemeleireho kabahuliire ebyo bagamba bati, «Omuntu ogu nayeta Eliya.» ⁴⁸ Harugwaho omoi ayanguha akwata ekikunjuzo, akiijuza esiki, akitungika aha rubingo namuha esiki egyo kuginywa. ⁴⁹ Kyonkai abandi bati, «Leka tulebe Eliya nk’araija kumurokora.» ⁵⁰ Yesu ashuba ataka n’eiraka lihango, omwoyo guhwamu. ⁵¹ Orutimbe rwa Rwensinga runyamukamu habili, kwema eiguru kwija ahansi. Ensi etengeeta n’enyazi zatika. ⁵² Enyanga zikinguka, emibili y’abatakatifu ababaire bafire ehimbuuka. ⁵³ Yesu kayabaire yahimbukire abatakatifu abo bataha omu kigo bahabukira abantu bangi. ⁵⁴ Omukuru w’abaisherukare n’abo yabaire ainabo balinzire Yesu, babona omusisi n’ebyabaireho byona. Batina muno, bagamba bati, «Mazima kwo ogu yaba ali Mwana wa Ruhanga!» ⁵⁵ Honene aho hakaba haliho abakazi bangi nibalebera harai, abahonderaga Yesu kwema Galilaya. ⁵⁶ Omuli bonene abo ni Maria Magadalena, na Maria nyina Yakobo na Yozefu, na nyina Yakobo na Yohana, niwe muka Zebedayo. ⁵⁷ Kabwabaire bwaigoro, omushaija omutungi aruga Arimatea, eibaralye Yozefu, nawe kwakwo akaba ali mwegesibwa wa Yesu. ⁵⁸ Akwata omuhanda agya owa Pilato amushaba omubili gwa Yesu. Pilato aragira kabagumuha. ⁵⁹ Yozefu akwata omubili ogwo aguzinga omu mwendo gwa kitaani nungi, ⁶⁰ aguteeka omu nyanga eye nyabwe, eyo yabaire atemire omu rwazi. Ahilingisa eibare lihango muno alibunza enyanga, agenda. ⁶¹ Maria Magadalena na Maria ondijo bakashangwa baliho, bashuntamire balebire enyanga egyo. ⁶² Bukeire bunu, niyo Sabato, abakuhani bakuru n’Abafarisayo bahurulira omwa Pilato ⁶³ bagamba bati, «Waitu nitwijuka okwo enkurumbuzi elinya yagambire ekyarora. Ekagamba kuhimbuka aha kiro kya kashatu. ⁶⁴ Orw’ekyo oragire enyangaye elindwe kuhika aha kiro kya kashatu, abegesibwabe bataija bakamwiba bakashuba bakagambira abantu bati, ‹Ahimbukire omu bafu.› Ekishuba ekya nyuma kyakuba kibi kushaga ekya mbere.» ⁶⁵ Pilato abagambira ati, «Inywe mwina abaisherukare ab’okulinda. Mugende mulinde enyanga egyo okwo mulikushobora.» ⁶⁶ Kityo bagenda, okulinda enyanga egyo eibare balikomesa omuhuri, batekaho n’abalinzi.

¹ Sabato eraire ehoiremu, ekiro kya mbere ky’eilimansi obwire nibushara emambya, Maria Magadalena na Maria ondijo baimukya kugya kuleba enyanga. ² Habaho omusisi gw’amani; omumalaika w’Omukama aruga omu iguru aija ahilingisa eibare, alishuntamaho. ³ Emishusire akaba nashusha orurabyo, kandi ekijwarokye nikyera nk’eseruji. ⁴ Abalinzi bamutina, bajugumba, nangu bashusha oti bafa. ⁵ Kyonkai omumalaika agambira abakazi abo ati, «Mutatina aha rw’okuba nimanya okwo mulikuhiiga Yesu owo babambire. ⁶ Takili hanu aha yahimbukire nk’okwo yagambire. Rugayo mulebe mbali abaire abyamire. ⁷ Ahonu mugende bwangu mugambire abegesibwa okwo yahimbuka omu bafu, mara leba naija kubebembera kugya Galilaya, niyo muramubonera, inye nabagambira.» ⁸ Kityo baruga aha nyanga omu bwangu, oku nibatina kandi oku nibashemelerwa, bairuka kugya kugambira abegesibwa. ⁹ Ahanyuma kake Yesu ababuganganwa, abashuura ati, «Muraire mutai!» Bamugoba bamukwata amaguru bamufukamira. ¹⁰ Aho Yesu abagambira ati, «Mutatina. Mugende mugambire barumuna bange bagende Galilaya, niyo barambonera.» ¹¹ Orwo babaire nibagenda, abalinzi abandi bataha omu kigo babarulira abakuhani bakuru byona ebyabaho. ¹² Abakuhani bakuru kabamazire kuterana n’abagurusi bakatensa, bakwata empiha baziha abaisherukare ¹³ nibabagambira bati, «Mugambire embaga muti, ‹Abegesibwabe baizire omu kiro tunagiire bamwiba bamutwara.› ¹⁴ Ka gavana arahulira amakuru aga ichwe turamugwisiliza tubajune orushengo.» ¹⁵ Kityo batwara empiha mara bakora nk’okwo abakuhani bakuru babaragilira. Ekigambo eki kikaranda omuli Bayahudi kuhika kir’eki. ¹⁶ Ahanyuma abegesibwa eikumi n’omoi bagya Galilaya aha ibanga mbali Yesu yabaire abaragiliire. ¹⁷ Orwo bamuboine bamufukamira. Kyonkai abandi balengeshanyia. ¹⁸ Yesu aija abagambira ati, «Mpairwe obushobora bwona omw’iguru n’omu nsi. ¹⁹ Aha rw’ekyo mugende amahanga gona mugahindure begesibwa bange, nimubabatiza omw’ibara lya Tata n’Omwana n’Omwoyo Mutakatifu. ²⁰ Mubegese kwekomya byona ebyo nabahangiire. Kandi ndi hamoi na inywe ebiro byona kugoba aha maheleruka.»