LUKA

LUKA

¹ Omukunirwa muno Teofilo, abantu bangi bataireho amani kuhandika amakuru g’ebyabaireho omuli ichwe. ² Tukashuba twabibarulirwa balinya ababiboine bubona kwema aha mbandizo bakashuba bakaranga amakuru garungi. ³ Nanye kwakwo kamazire kwekomya kurungi ebigambo ebi kuruga enyuma, nshemeleirwe nabona mbikuhandikire bunyanungi, ⁴ obone kumanya amazima agaijwire ahali buli kamoi kona ak’oraba oragambiirwe. ⁵ Omu makiro g’Omukama Herode owa Buyahudi, hakaba haliho omukuhani nayetwa Zekaria, ow’eihiga lya Abiya omukuhani. Akaba aina omukazi namwihya omw’ihiga lya Aroni omukuhani, eibaralye Elizabeti. ⁶ Bombili bakaba bali bagorogoki ahali Ruhanga, nibekomya emihango yona n’emigenzo y’Omukama bataina kamogo. ⁷ Kyonkai bakaba bataina mwana, mara bakaba bakuzire muno. ⁸ Zekaria kayabaire ali Rwensinga aha mwoga gw’obukuhani eli zamu y’eihigalye ely’abakuhani, ⁹ kuhondera entwaza z’obukuhani, ekuura emugwera kutaaha Rwensinga y’Omukama kwotera obunuma. ¹⁰ Omu saa egyo y’okwotera obunuma, embaga yona ekaba eli aheru neshoma enshara. ¹¹ Omumalaika w’Omukama amuhabukira, ayemeleire orubaju rwa bulyo rwa alutare y’okwotezaho obunuma. ¹² Zekaria kayamuboine yayechura, yatina. ¹³ Kyonkai omumalaika amugambira ati, «Zekaria otatiina, aha rw’okuba enshara yawe ehuliirwe, n’omukazi wawe Elizabeti arakuzalira omwana w’omwojo, eibara oramweta Yohana. ¹⁴ Aliba muntu w’ebyera n’amashemelerwa, n’abantu bangi barashemelerwa okuzarwakwe. ¹⁵ Aliba muntu muhango w’Omukama, talinywa divai anga marwa, araijurwaga Mwoyo Mutakatifu, nangu kwema omunda ya nyina. ¹⁶ Abangi omuli Isiraeli alibagarura aha Mukama Ruhanga wabo. ¹⁷ Aragendaga ayebembeire Omukama, aina obumanzi n’amani nka Eliya, ahindure emitima ya baishebantu egye aha baana babo, n’abashengi abagarure omu mitekelereze ey’abagorogoki einamu obumanyi, atekatekere Omukama embagaye.» ¹⁸ Zekaria abaza omumalaika ati, «Ekyo ndakimanyirahai? Inye nabaire mugurusi, na mukazi wange yakaikwire.» ¹⁹ Omumalaika amuhorora ati, «Inye ndi Gaburieli, nyikara nyemeleire omu mabona ga Ruhanga. Natumwa kukugambira, kukuletera amakuru garungi. ²⁰ Leba noija kwesiza, tolikwija kugamba kulemwa kugoba mbali ebigambo ebi biliberaho. Aha rw’enshonga ebyo nakugambira tiwabiikiliza, Kyonkai akanya kabyo kakaligoba bilibaho.» ²¹ Abantu bakaba balindiliire Zekaria, batangara kubona okwo yakelererwa Rwensinga. ²² Kayaturukire tiyashoboire kubafumolera. Aho bamanyirayo okwo yabonekerwa omuli Rwensinga. Akabalengera kushai yaikara atitaire. ²³ K’ezamuye yahoire yashuba owe. ²⁴ Ebiro by’ezamu kabyahoire Elizabeti atwara enda, amara emyezi etanu yona ayeshelekire, nagira ati, ²⁵ «Omukama ansingiire yanyijuka, yanyihyaho enshoni omu bantu.» ²⁶ Guli mwezi gwa mukaga Elizabeti atwete enda, Ruhanga atuma Omumalaika Gaburieli omu kigo kya Galilaya, nikyetwa Nazareti, ²⁷ aha mubikira ayabaire nashelerwa omushaija eibaralye Yozefu, ow’oruganda rwa Daudi. Eibara ly’omubikira ogwo akaba ali Maria. ²⁸ Omumalaika amugoba amugambira ati, «Kamelere, iwe kilimugisha, Omukama aina iwe!» ²⁹ Kyonkai ekigambo ekyo kiita kubi Maria, ayebaza okwo ekiramyo ekyo kilikugenda. ³⁰ Omumalaika amugambira ati, «Maria oleke kutina. Oganzire ahali Ruhanga. ³¹ Leba noija kutwara enda, ozare omwana w’omwojo, eibara olimweta Yesu. ³² Aliba muhango, balimweta Mwana wa Rukirabyona; Omukama alimuha enketo ya Daudi ishe, ³³ alitwara eka ya Yakobo eirai lyona, n’obukamabwe tibulihwaho.» ³⁴ Maria agambira Omumalaika ati, «Kirabaho kitai orwo inye ntagira mushaija?» ³⁵ Omumalaika amugambira ati, «Mwoyo Mutakatifu arakwizira, amani ga Rushoborabyona gakugye aha mutwe, kityo n’omwana w’olizara alyetwa mutakatifu, Mwana wa Ruhanga. ³⁶ Leba na Elizabeti omunyabuzare wawe, ayayetwaga mugumba atwete enda y’omwana w’omwojo omu bukaikurubwe; kaanya aka aina enda y’emyezi mukaga. ³⁷ Ahakuba taliho kilikwija kulema Ruhanga.» ³⁸ Maria agamba ati, «Leba inye ndi muzana w’Omukama, mbe nk’okwo wagamba.» Aho omumalaika amurugaho agenda. ³⁹ Omu biro ebyo Maria aimukya, agenda bwangu omw’ibanga, omu nsi ya Yuda. ⁴⁰ Orwo yatahire omwa Zekaria, akeisa Elizabeti. ⁴¹ Elizabeti kayahuliire ekishuuro kya Maria, enda omu rubunda eguragurukibwa amashemelerwa, na Elizabeti wenene aijurwa Mwoyo Mutakatifu, ⁴² atangara, agamba n’eiraka lihango ati, «Omu bakazi bona oli kilimugisha, n’omwana w’olikwija kuzara ni kilimugisha! ⁴³ Na kyonene eki kyandugirahai inye nyina mukama wange kunzindukira? ⁴⁴ Kuba orwo nahulira nti ekishuuro kyawe, enda yanguraguruka omw’ibunda n’amashemelerwa. ⁴⁵ Mara oli muberwa orwo oikilize okwo eby’Omukama akugambiire bilikwija kugobeelera.» ⁴⁶ Maria nawe agamba ati, «Omwoyo gwange niguhaisiliza Omukama, ⁴⁷ n’omutima gwange nigushandukira Ruhanga Omurokozi wange, ⁴⁸ ahakuba yabona obujege bw’omuzanawe. Leba emizarwa yona elinyeta kilimugisha. ⁴⁹ Orwo ow’amani yankolera ebihango, eibaralye litakatifu. ⁵⁰ Aganyira abamutina, kwema muzarwa ogu kugoba muzarwa ogu. ⁵¹ Yaimukya omukonogwe ogw’amani, yanaganaga ab’eikuru omu mitima yabo. ⁵² Abakama yabaihya aha nketo zabo, yakuza abajege. ⁵³ Abajara yabagabira, yabaigusa ebirungi; abatungi yababinga ngaro zishai. ⁵⁴ Yajuna Isiraeli omwiruwe, orwo yaijuka obuganyizibwe, ⁵⁵ nk’okwo yagambiire batat’enkurw’uichwe, Aburahamu na baijukurube eirai lyona.» ⁵⁶ Maria akamara na Elizabeti emyezi nk’eshatu yagaruka omuka. ⁵⁷ Elizabeti agoba aha kaanya k’okuzara, azara omwana w’omwojo. ⁵⁸ Batanibe n’abanyabuzare bahulira okwo Omukama amugilire obuganyizi bungi, bamukwasa ebyera ebyo. ⁵⁹ Aha kiro kya munaana baija kutahiri omwana, bagonza kumweta Zekaria eibara lya ishe. ⁶⁰ Nawe nyina agamba ati, «Tibilikwija kugenda bityo. Ayetwe Yohana.» ⁶¹ Bamugambira bati, «Omu banyabuzare bawe talimu muntu alikwetwa ibara eli.» ⁶² Balengera ishe, nibamubaza okwo alikwenda omwana kwetwa. ⁶³ Abenza ekibaho ky’okuhandikaho, ahandikaho ati, «Eibaralye ni Yohana.» Batangara bona. ⁶⁴ Niho honkai akanwa kakinguka, orulimi rukomorogoka, agamba asingiza Ruhanga. ⁶⁵ Batani babo bona bakwatwa obutini. Ebigambo ebi bigambwa byona omu mabanga ga Buyahudi. ⁶⁶ Bona ababihuliire babibiika aha mutima nibebaza bati, «Omwana ogu aliba atai?» Kuba amani ga Ruhanga gakaba gamulimu. ⁶⁷ Zekaria ishe Yohana Omubatiza, aijurwa Mwoyo Mutakatifu, abaasha ati, ⁶⁸ «Asingizibwe Omukama Ruhanga wa Isiraeli, aha rw’okuba ahabukiire abantube yabachungura. ⁶⁹ Atuhaire Omurokozi w’amani omu ruganda rw’omwiruwe Daudi, ⁷⁰ nk’okwo yagambiire omu kanwa k’abarangibe abatakatifu ab’eirai, ⁷¹ okwo tulirokoka aha babisha baitu, twihuke omu mani g’abatunoba bona; ⁷² akagamba kugilira batat’enkurw’uichwe obuganyizi, n’okwo aliijuka endaganoye entakatifu, ⁷³ nikyo kinahiro ekyo yanahiliire isheichwe Aburahamu, ⁷⁴ kutushoboza kumukolera tutalikutina, k’aliba yamazire kutukiza aha babisha baitu, ⁷⁵ tuli batakatifu mara abagorogoki ahali wenene ebiro byaitu byona. ⁷⁶ Kandi iwe mwana, balikweta murangi wa Rukirabyona; manya olyebembera Omukama kumushemeleza emihandaye, ⁷⁷ kumanyisa abantube okwo balikwija kuchunguka orwo baligarulirwa amafu gabo, ⁷⁸ aha rw’obuganyizi bungi obwa Ruhanga waitu, kiro eky’alisinga akeema omw’iguru akatukeisheza obwire, ⁷⁹ akashamulira abashuntamire omu mwilima, n’omu kinyumanyumi kya rufu, kuturabya omu muhanda gw’emilembe.» ⁸⁰ Omwana Yohana akura mara aba manzi omu mwoyo. Yaturaga omw’irungu kuhika kiro ekyo yayeyarwire omuli Isiraeli.

¹ Omu biro ebyo Kaisari Augusito atekaho omuku kubara abantu bona omu ngomaye. ² Eli likaba lili libara lya mbere, aho Kwirini ali gavana wa Siria. ³ Abantu bona bagya kwehandikisa buli omoi omu kigokye eky’obuzarwabwe. ⁴ Yozefu nawe aruga Galilaya, omu kigo kya Nazareti agya Buyahudi, omu kigo kya Daudi, ekyetwa Betelehemu, aha rw’okuba akaba ali w’eihiga lya Daudi, nimwo yatabukaga. ⁵ Agenda na Maria owo yabaire nashelera, aina enda, bagya kwehandikisa. ⁶ Kababaire bali Betelehemu akanya kagoba aka Maria kuzara. ⁷ Azigaija omwana w’omwojo, yamushwekelera omu twendo tw’enkelemeke, yamubyamika omu bwato bw’ente ziliiramu, kuba omw’ikumbi ly’abagenyi omwanya gukaburamu. ⁸ Omu nsi egyo hakaba halimu abashumba abaturaga omw’irungu, nibalinda amahyo gabo omu kiro. ⁹ Omumalaika w’Omukama abahabukira, n’ekitinwa ky’Omukama kibazingora kibamulikira, batina. ¹⁰ Omumalaika w’Omukama abagambira ati, «Mutatina, kuba leba mbaleteire amakuru garungi ag’ebyera bingi ebiliizira abantu bona. ¹¹ Kir’eki omu kigo kya Daudi mwazalirwamu Omurokozi, n’iwe Kirisito Omukama. ¹² Muramanyira aha kabonero aka: Murashanga enkelemeke eshwekeleire omu twendo, ebyamire omu bwato obw’ente ziliiramu.» ¹³ Aho honkai eihe ly’abamalaika lyetaba n’omumalaika ogwo basingiza Ruhanga nibagamba bati, ¹⁴ «Ruhanga ahabwe ekitinwa omw’iguru muno, n’omunsi emilembe eraare omu bantu enganzize!» ¹⁵ Orwo abamalaika babarugireho bakashuba omw’iguru, abashumba bagambirangana bati, «Tushabuke tugye Betelehemu tulebe eki ekyaba, eky’Omukama yatumanyisa.» ¹⁶ Bagenda n’obwangu, babona Maria na Yozefu n’omwana abyamire omu bwato bw’ente. ¹⁷ Orwo bamuboine, bagambira Maria na Yozefu ekigambo ekyo babaire bagambiirwe aha mwana ogwo. ¹⁸ Abantu bona abahuliire abashumba nibabarura ekigambo eki kibabera kitangaro. ¹⁹ Kyonkai Maria ebi byona abibiika aha mutima, ata nabitekelezaho. ²⁰ Abashumba bagaruka nibasingiza Ruhanga, nibamuhaisiliza aha rw’ebyo bahuliire n’ebyo baboine, nk’okwo babaire bagambiirwe. ²¹ Ebiro kabyakeire munaana omwana bakamutahiri, eibara bamweta Yesu, eibara ely’omumalaika yagambiire atakatwetwe nda. ²² Akaanya k’okuhasilirwa kwabo kakagobire kuhondera Amateka ga Musa, batwara Yesu Yerusalemu kumuhongera Omukama ²³ (nk’okwo kyahandikirwe omu Mateka g’Omukama kiti, «Buli mwana w’omwojo omuzigaijo arayetwaga mutakatifu w’Omukama.») ²⁴ Bashuba bahonga n’ekitambo kuhondera okwo Amateka g’Omukama galikugamba, «Entungurumaiba ibili anga obwiba buto bubili.» ²⁵ Aho omuli Yerusalemu hakaba halimu omushaija nayetwa Simeoni, akaba ali mugorogoki mara muntu wa Ruhanga, ayategelezaga okuchungurwa kwa Isiraeli, kandi na Mwoyo Mutakatifu akaba amulimu. ²⁶ Mara Mwoyo Mutakatifu ogwo akaba amushuruliire okwo atalifa ataboine Kirisito w’Omukama. ²⁷ Mwoyo Mutakatifu aba n’iwe amukyanulira, aija Rwensinga. Orwo abazaire balesire Yesu Rwensinga, kumukolera okwo Amateka garagiraga. ²⁸ Simeoni amutora omu mikono ahaisiliza Ruhanga ati, ²⁹ «Waitu Mukama, otaishure omwiru wawe agende omu milembe nk’okwo wagambire; ³⁰ aha rw’okuba amaisho gange gabona obuchunguzi bwawe ³¹ obwo watekatekeire abantu bona, ³² omushana gw’okwakiza Abanyamahanga, n’okuletera abantu bawe ba Isiraeli ekitinwa.» ³³ Ishe na nyina batangazibwa ebyamugambirweho. ³⁴ Simeoni abaha omugisha ashuba agambira Maria nyina ati, «Leba omwana ogu atairweho kuba busitaro mara bwimukiro bwa bangi omuli Isiraeli, ashube abe kabonero ako baligambaho kubi; ³⁵ (kandi embanda elikuchumita ekuturukirane omu mwoyo), ebitekelezo by’emitima nyingi bibone kushuruguka.» ³⁶ Hakaba haliho omurangikazi, Ana, muhara wa Fanueli, ow’oruganda rwa Asheri. Akaba yakuzire muno, kandi iba ayabaire amwebohoire bakamara hamoi emyaka mushanju yonkai. ³⁷ Kwema aho yasigara ali ntumbwakazi kulemwa kugobya emyaka kinana n’enai. Tiyarugire Rwensinga, yata nafukamira Ruhanga kiro na mushana, nasiiba kandi nashoma enshara. ³⁸ Omu saa egyo na wenene ashangwa naija, asiima Ruhanga ashuba amakuru g’omwana ogwo agabarulira bona abaturaga balindiliire okuchungurwa kwa Yerusalemu. ³⁹ Kababaire bagobesheleize buli kantu nk’okwo Amateka g’Omukama gabaire nigaragira, bagaruka Galilaya omu kigo kyabo kya Nazareti. ⁴⁰ Omwana akura agira amani, agira n’obumanyi bungi, mara aba nganzi ya Ruhanga. ⁴¹ Buli mwaka aha kiro kikuru kya Pasika, abazaire ba Yesu bagyaga Yerusalemu. ⁴² Kayabaire aina emyaka 12, bagenda aha kiro kikuru nk’okwo bakagiraga. ⁴³ Ekiro kikuru kakyahoire orwo babaire nibagaruka, omwana Yesu asigara Yerusalemu. Abazaire ba wenene tibamanyire kwo yasigarayo. ⁴⁴ Balenga bati aliho ab’ainabo, kityo bagenda orugendo rw’ekiro kyona, aho nirwo babandize kumuhiiga omu banyabuzare n’omuli bataahi babo. ⁴⁵ Kayabuzire bagaruka Yerusalemu nibamuhiga. ⁴⁶ Kabyakeire ebiro bishatu, bamushanga Rwensinga, ashuntamire omu beegesa, abahuliliize mara nababaza. ⁴⁷ Abamuhuliire bona batangalira amagezige n’emihorolereye. ⁴⁸ Kabamuboine batangara. Nyina amubaza ati, «Mwana wange, otutuzireki? Leba sho nanye tukuhiigire twashasha.» ⁴⁹ Yesu ababaza ati, «Mumpigiireki? Mubaire mutalikumanya okwo ndagiirwe kwikara omu nju ya Tata?» ⁵⁰ Ekyo yabagambiire tibakishobokeirwe. ⁵¹ Agenda nabo, bagaruka Nazareti, mara ata nabahulira. Ebigambo ebi byona nyina yabibiika aha mutima. ⁵² Yesu ayeyongera omu bumanyi n’omu kyema, ashemelera Ruhanga n’abantu.

¹ Omu mwaka gwa 15 Kaisari Tiberio ali aha ngoma, nirwo Ponsio Pilato ali gavana wa Buyahudi, na Herode natwara Galilaya, Filipo omurumuna natwara ensi ya Iturea na Tirakoniti, Lisania natwara Abilene, ² Anasi na Kayafa bali Bakuhani Nyamukuru, Ruhanga agambira Yohana eya Zekaria ekigambo omw’irungu. ³ Yohana agenda omu nsi yona eyataine Yorudani, narangira abantu kababatizibwa okubatizibwa okw’okwechuza, bakagarulirwa amafu. ⁴ Nk’okwo kyakahandikirwe omu kitabo ky’Omurangi Isaya, kiti, «Eiraka ly’alikukungeleza omw’irungu ati: Mushemeze omuhanda gw’Omukama, mugorore mbali araletwa. ⁵ Mwijuze buli ruhanga, muteme buli ibanga na buli rushozi, emihanda einamu ebiina mubitabire; ⁶ abantu bona baramanya okwo Ruhanga n’iwe Murokozi.» ⁷ Abantu baijaga embaga ahali Yorudani k’ababatiza, abagambira ati, «Inywe baana b’enjoka! N’ohai abatatiire kuhunga ekibonabonyio ekilikwija? ⁸ Mukore ebikorwa ebirayoleka okwo mutamirwekwo amafu ganyu. Muleke kutekeleza muti, ‹Ichwe tataichwe aba Aburahamu;› nimbagambira, omu mabaare aga Ruhanga yakwihiramu Aburahamu abaana. ⁹ Nangu na mbwenu aha endyamiti eraliire kutema emiti emizi. Kityo buli muti ogutaraba biraba birungi nigwija kutemwa gukanagwa omu muliro.» ¹⁰ Embaga emubaza eti, «Mbwenu aho tukoreki?» ¹¹ Abahorora ati, «Araba aina amakoti gabili, aheho atainalyo. Aina ekyakulya, nawe kutyo.» ¹² Abashoza nabo baija kubatizibwa bamubaza bati, «Mwegesa, tugire tutai?» ¹³ Abahorora ati, «Muleke kushoza empiha ezishaagire ezo babateleireho.» ¹⁴ Abaisherukare nabo kwakwo bamubaza bati, «Isi ichwe tukoreki?» Abahorora ati, «Mutayaka muntu rwamani anga kumuhangilira mukagira ekyo mwamwihyaho. Musanirwe emperwa yanyu.» ¹⁵ Abantu babanza kugira eshubi, omu mitima yabo Yohana bamwebazaho nka rundi n’iwe yakuba Kirisito. ¹⁶ Bona Yohana abahorora ati, «Inye nimbabatiza n’amaizi; kyonkai ow’amani kunshaaga aliyo naija, owo ntasaine na kukomorora rukoba rwa biratwa. Ogwo arababatiza na Mwoyo Mutakatifu n’omuliro. ¹⁷ Oruhungo rumuli omu mikono kwera byona ebili aha kyanokye, engano agibiike omu sitoaye, kandi omushunga agwokye omu muliro ogutaraara.» ¹⁸ Yabagambira n’ebirungi ebindi bingi, yatona abantu amakuru garungi. ¹⁹ Kyonkai Herode omutwazi, owo Yohana yashangirwe yatatiire aha rwa Herodia, omuramu, n’ebindi ebyo Herode wenene yashangirwe yakozire bili bibi, ²⁰ byongera ahali eki, aho akwata Yohana amufunga. ²¹ K’abantu bona babaire babatiziibwe, Yesu nawe abatizibwa. Kayabaire nashoma enshara, eiguru likinguka, ²² na Mwoyo Mutakatifu asongoka omu mishusire y’ekiiba amubandara aha mutwe, n’eiraka liruga omw’iguru liti, «Oli Mwana wange omugonzibwa, iwe n’iwe nshemelerwa.» ²³ Orwo Yesu yabandize eikoralye, akaba aina nk’emyaka makumi gashatu. Yesu ogwo (okwo abantu bamushobokerwaga) ni mutabani wa Yozefu, Yozefu eya Heli. ²⁴ Heli eya Matatia, Matatia eya Levi, Levi eya Meliki. ²⁵ Levi eya Matatia, Matatia eya Amosi, Amosi eya Nahumu, Nahumu eya Esili, Esili eya Nagai. ²⁶ Nagai eya Maati, Maati eya Matatia, Matatia eya Semeni, Semeni eya Yoseki, Yoseki eya Yoda. ²⁷ Yoda eya Yoanani, Yoanani eya Resa, Resa eya Zerubabeli, Zerubabeli eya Shealisieli, Shealisieli eya Neri. ²⁸ Neri eya Meliki, Meliki eya Adi, Adi eya Kosamu, Kosamu eya Elimadamu, Elimadamu eya Eri. ²⁹ Eri eya Yoshua, Yoshua eya Eliezeri, Eliezeri eya Yorimu, Yorimu eya Matati, Matati eya Levi. ³⁰ Levi eya Simeoni, Simeoni eya Yuda, Yuda eya Yozefu, Yozefu eya Yonamu, Yonamu eya Eliakimu. ³¹ Eliakimu eya Melea, Melea eya Mena, Mena eya Matata, Matata eya Natani, Natani eya Daudi. ³² Daudi eya Yese, Yese eya Obedi, Obedi eya Boazi, Boazi eya Sala, Sala eya Nahishoni. ³³ Nahishoni eya Aminadabu, Aminadabu eya Adimini, Adimini eya Arini, Arini eya Hezironi, Hezironi eya Peresi, Peresi eya Yuda. ³⁴ Yuda eya Yakobo, Yakobo eya Isaka, Isaka eya Aburahamu, Aburahamu eya Tera, Tera eya Nahori. ³⁵ Nahori eya Serugi, Serugi eya Reu, Reu eya Pelegi, Pelegi eya Eberi, Eberi eya Shela. ³⁶ Shela eya Kaini, Kaini eya Arufakisadi, Arufakisadi eya Shemu, Shemu eya Noa, Noa eya Lameki. ³⁷ Lameki eya Metusela, Metusela eya Enoki, Enoki eya Yaredi, Yaredi eya Mahalaleli, Mahalaleli eya Kainani. ³⁸ Kainani eya Enoshi, Enoshi eya Seti, Seti eya Adamu, Adamu omwana wa Ruhanga.

¹ Yesu aijwire Mwoyo Mutakatifu aihurura kuruga Yorudani. ² Mwoyo amutwara omw’irungu amarayo ebiro 40 nalengesibwa Sitani. Omu biro ebyo tiyaliire kantu. Kabyahoire aliibwa enjara. ³ Sitani amugambira ati, «K’oraba oli Mwana wa Ruhanga, hanga eibare eli lihinduke mukate.» ⁴ Yesu amuhorora ati, «Kikahandikwa okwo omuntu tatungwa mukate gwonkai.» ⁵ Sitani aho amushutura amutwara eiguru, omw’ipokya n’omw’ibuurura akaba yamwolekire engoma zona z’ensi. ⁶ Amugambira ati, «Ndakuha engoma ezi zona n’ekitinwa kyazo, aha rw’okuba nkazihabwa, mara nakuziha owo nayenda. ⁷ Mbwenu iwe aho kawakunfukamira, ziba zawe.» ⁸ Yesu amuhorora ati, «Kikahandikwa kiti, ‹Orafukamiraga Omukama Ruhanga wawe wenkai, mara wenene mushai n’iwe orakoleraga.› » ⁹ Amutwara Yerusalemu, amwemeleza aha kanara ka Rwensinga, amugambira ati, «K’oraba oli Mwana wa Ruhanga, oyeme aha oyekunture ahansi. ¹⁰ Manya kikahandikwa kiti, ‹Ruhanga aliragira abamalaika bakulinde,› ¹¹ kandi, ‹Balikushutuza emikono yabo, otalija okasitara aha ibare.› » ¹² Yesu ahorora Sitani ati, «Kikagambwa okwo otalilengesa Mukama Ruhanga wawe.» ¹³ Sitani kayamazire kulengesa Yesu buli muhanda yamurugaho, yalindilira bushango bundi. ¹⁴ Yesu agaruka Galilaya omu mani ga Mwoyo. Ensi zona ezataine Galilaya zihulira eirangalye. ¹⁵ Ayegesa omu sinagogi zabo, buli muntu amutenda. ¹⁶ Aija Nazareti mbali yalereirwe. Ataaha omu sinagogi nk’okwo yakagiraga, ekaba eli Sabato. Ayemelera kushoma Ebihandiko bitakatifu; ¹⁷ bamuha ekitabo ky’Omurangi Isaya. Ashurura ekitabo, agwamu mbali habaire ahandikire ati, ¹⁸ «Mwoyo wa Mukama anyemiremu, aha rw’okuba ankozire amajuta kutona aboro amakuru garungi. Antumire kugamba okwo embohe zaija kutaishurwa, n’abaigazi b’amaisho baija kubona, abatura omu naku kubaha emilembe; ¹⁹ n’okugamba okwo akaanya kagoba, Omukama yaija kurokora abantube.» ²⁰ Abunda ekitabo, akigarulira omukozi, ashuntama. Ababaire bali omu sinagogi bona bamuhanga amaisho. ²¹ Abagambira ati, «Kir’eki ebihandiko bitakatifu byagobelera nimuhulira.» ²² Bamutenda bona, batangazibwa n’ebigambo ebirungi bityo ebyo yagambire. Bebaza bati, «Ogu ti mutabani wa Yozefu?» ²³ Abagambira ati, «Obutalengeshanyia, nimwija kunshubiramu omugani ogu muti, ‹Muganga oyegange; ebyo tukuhuliire nokora Kaperinaumu shuba obikore n’owanyu!› » ²⁴ Abagambira ati, «Nimbagambira amazima, taliho murangi agonga wabo. ²⁵ Kyonkai mbagambire eky’amazima, omu makiro ga Eliya omuli Isiraeli hakaba halimu entumbwakazi zingi, orwo enjura etagwire emyaka eshatu n’emyezi mukaga, n’ensi ekaterwa eifa ly’amani. ²⁶ Eliya tiyatumirwe aha muntu weena weena shana akatumwa Sareputa, omu nsi ya Sidoni, aha ntumbwakazi. ²⁷ N’omu makiro g’omurangi Elisha, ababembe bakaba bali bangi omuli Isiraeli, kyonkai taliyo n’omoi ayayeziibwe, shana Naamani wenkai owa Siria.» ²⁸ Bona ababaire bali omu sinagogi kabahuliire ekigambo eki ekiniga kibazimbeza. ²⁹ Baimuka bamubinga omu kigo, bamutwara aha bulengo bw’orushozi obw’ekigo kyabaire kyombekirweho, bagondize kumuchulimya. ³⁰ Kyonkai wenene abaraba omu ntigita, ayegendera. ³¹ Yesu agya Kaperinaumu omu kigo kya Galilaya. Ashangwa nabegesa kili kiro kya Sabato; ³² batangazibwa emyegeshezeye. Aha rw’okuba yagambisaga obushobora. ³³ Omu sinagogi hakaba halimu omuntu akwetwe eisitani, ataaga n’eiraka lihango ati, ³⁴ «Otuleke! Notwenzaki iwe Yesu owa Nazareti? Ninkumanya iwe, Omutakatifu wa Ruhanga!» ³⁵ Kyonkai Yesu akabukira eisitani elyo ati, «Silikwa, mara omurugemu!» Eisitani kalyamazire kukuntura omuntu ogwo omugati, limurugamu litamuhutaize. ³⁶ Batangara bona, omuntu nagambira ondijo ati, «Kigamboki eki? Enshonga amasitani nagabingisa obushobora n’amani mara nigagenda!» ³⁷ Eirangalye ligenda buli hantu omu nsi egyo. ³⁸ Abanduka aruga omu sinagogi, agya omwa Simoni. Simoni omwe akaba ainamu nyinazara, omushwago gumuli kubi. Bamutagiliza k’amukiza. ³⁹ Yesu amwemelera aha mutwe akabukira omushwago, gumurugaho. Niho honkai omukazi aimuka abanyegeza. ⁴⁰ Orwo eizoba lyatobeire, abantu bona ababaire baina abarwaire aba kaishe ndwara babamuletera. Bona abataho emikono abakiza. ⁴¹ N’amasitani garuga omuli bangi nigakunga gati, «Iwe oli Mwana wa Ruhanga!» Kyonkai agakabukira tiyagajubwire kugamba, enshonga gakaba nigamumanya okwo ali Kirisito. ⁴² Obwire kabwakeire, aruga omu kigo ekyo, agya aheheleire. Abantu bamuhiga balemwa bamugwamu, banga n’okumurugaho. ⁴³ Wenene abagambira ati, «Evangeli y’obukama bwa Ruhanga ndagiirwe kugiranga n’omu bigo ebindi, ahakuba nkatumwa kukora ekyo.» ⁴⁴ Yarangaga omu sinagogi za Buyahudi.

¹ Yesu kayabaire ayemeleire aha mwegego gw’Enyanja ya Genezareti, embaga emufunza negonza kuhulira ekigambo kya Ruhanga. ² Agya abona amato gabili aha mwegego, kyonkai abajubi bakaba bagarugiremu nibogya amashambo gabo. ³ Ataaha omu bwato bumoi obwabaire buli bwa Simoni, amugambira kubwiliza kake omu maizi bukaruga aha mwaro. Ashuntama ayegesa abantu ayemire omu bwato. ⁴ Kayalekeire kugamba, agambira Simoni ati, «Mugende omu nyanja engundu murashemu amashambo, mukwate enfuru.» ⁵ Ndi Simoni ahorora ati, «Rugaba, ekiro kyona tufire twayosha, titukwete kantu! Kyonkai aha rw’ekigambo kyawe kangye nagemu amashambo.» ⁶ Kabamazire kunagamu amashambo bakukumba enfuru zingi muno, n’amashambo gabo gabanza kugutuka. ⁷ Aho bayeta bataahi babo ababaire bali omu bwato obundi kwija kubajuna. Baija baijuza amato gombili nago gabanza kwibira. ⁸ Kyonkai Simoni Petero kayaboine okwo byaba bityo, agwa Yesu omu maguru nagamba ati, «Waitu Mukama ondugeho; inye ndi mufakare.» ⁹ Nobona akatangara hamoi na bona abo yabaire ainabo. Enfuru ezo bakwete nizo zabatangaize. ¹⁰ Yakobo na Yohana, batabani ba Zebedayo, ababaire bali bataahi ba Simoni, nabo kwakwo kibababera kitangaro. Yesu agambira Simoni ati, «Otatiina, kwema mbwenu orataga kujuba abantu.» ¹¹ Kabamazire kugarura amato aha mwaro, basigaho buli kantu bahondera Yesu. ¹² Yesu kayabaire ali omu kigo kimoi aijwa omushaija arwaire ebibembe omubili gwona. Orwo yaboine Yesu ajumara ahansi amutagiliza ati, «Waitu Mukama, kawakwenda wakunyeza.» ¹³ Yesu aimukya omukono amukwataho nagamba ati, «N’inyenda, yera.» Niho honkai akira ebibembe. ¹⁴ Yesu amutanga kubigambira omuntu n’omoi. Amugambira ati, «Ogende oyeyoleke omukuhani, ogiire n’ekihongo ky’okumanyisa abantu okwo wayera, nk’okwo Musa yaragiire.» ¹⁵ Kyonkai aho eirangalye lyaba nirwo likiraho kugoba harai. Abantu baija bangi muno kumuhuliliza, n’okutambirwa endwara. ¹⁶ Wenene arugayo agya omw’irungu ashoma enshara. ¹⁷ Limoi omu bir’ebyo, Yesu kayabaire nayegesa, Abafarisayo n’abeegesa b’Amateka bakaba barugire omu byaro byona bya Galilaya na Yerusalemu, bali aho bashuntamire. Kandi Yesu ogwo Omukama akaba amuhaire amani g’okutamba endwara. ¹⁸ Aho abantu bamuletera omuntu aha machera akabire orubaju, bashaba kumutahya omu nju kumuteka omu maisho ga Yesu. ¹⁹ Kyonkai kababuzirwe obumurabyo, aha rw’obungi bw’abantu, batemba aha rushwi rw’enju, bashakaruraho amategura, batemamu ekihuru bamusongora okwo ali aha machera, bamuteka omu maisho ga Yesu omugati y’abantu. ²⁰ Kayaboine okwesiga kwabo agamba ati, «Iwe mushaija wagarulirwa amafu gawe.» ²¹ Abeegesa b’Amateka n’Abafarisayo babanza kwebaza bati, «Yab’ohai ogu alikurogota? N’ohai ow’okugarulira amafu, atali Ruhanga mushai?» ²² Yesu kayamanyire okwo baliho nibebaza batyo, abahorora ati, «Kubaki nimwebaza mutyo omu mitima yanyu? ²³ Ekyorobire kushaaga ni kihai, kugamba nti ‹Wagarulirwa amafu gawe,› anga kugamba nti, ‹Imuka otambuke?› ²⁴ Kyonkai mubone kumanya okwo Omwana w’Omuntu aina obushobora omu nsi kugarulira amafu,» aho agambira omushaija ayabaire asharaire orubaju ati, «Ninkugambira, imuka, shutura amachera gawe otahe.» ²⁵ Aho naho okwo bakamulebire aimuka, ashutura amacherage ataaha nahaisiliza Ruhanga. ²⁶ Abantu bona bagwa omu kitangaro, bahaisiliza Ruhanga okwo oku baijwire obutini nibagamba bati, «Kir’eki twaboine eby’okutangaza.» ²⁷ Ekyo kakyahoire Yesu aturuka, abona omushoza eibaralye Levi, ashuntamire aha ofisi y’abashoza, amugambira ati, «Ompondere.» ²⁸ Levi asigaho buli kantu, aimuka amuhondera. ²⁹ Levi agya omwe akolera Yesu obugenyi bw’amani. Abashoza bangi n’abantu abandi nabo balya nabo. ³⁰ Abafarisayo n’abeegesa b’Amateka bajurujwitira abegesibwabe bati, «Kubaki inywe nimulya n’abashoza n’abafakare?» ³¹ Yesu abahorora ati, «Abagumire tibalikwetaga mutambi, shana abarwaire. ³² Inye tinyizire kweta bagorogoki; nyizire kweta abafakare kabechuza.» ³³ Abantu abandi bagambira Yesu bati, «Abegesibwa ba Yohana baikara nibasiiba mara nibashoma enshara, kumoi n’abegesibwa b’Abafarisayo, kyonkai abawe balya mara banywa.» ³⁴ Yesu abahorora ati, «Wakusiibisa abagenyi abaizire aha bugenyi bw’obushwere oku baina kishwera? ³⁵ Ebiro biliija, orwo balibaihyaho kishwera, aho babe nirwo basiiba.» ³⁶ Ashuba abachwera enfumo ati, «Taliho muntu ataagura kishaato aha mwendo guhya akakiteka aha mwendo ogukuru. Kayakugira atyo, akataagura ekishaato ekihya, ekishaato ekyo ekyaruga aha mwendo oguhya tikizoke kurungi aha mwendo ogukuru. ³⁷ Kandi taliho muntu ateeka divai zihya mu nshaho zikuru ez’edivai. Kayakugira atyo, edivai empya erabarura enshaho, mara edivai yonene eshesheke, n’enshaho zife. ³⁸ Nawe edivai empya neragirwa kutekwa omu nshaho ezihya. ³⁹ Mara taliho muntu kushangwa yanyoire divai nkuru akagonza mpya, aha rw’okuba nagira ati, ‹Edivai enkuru niyo nungi.› »

¹ Ekiro kimoi eli Sabato, Yesu ashangwa naraba omu misiri y’engano. Aho abegesibwabe baguturamu ebikumba, babinyukilira omu byara, baihyamu enjuma bazilya. ² Kyonkai Abafarisayo abandi babaza bati, «Kubaki nimukora ekilikutangwa ahali Sabato?» ³ Yesu abahorora ati, «Inywe timukashomaga ekyo Daudi yakozire arumirwe enjara, wenene n’abo yabaire ainabo? ⁴ Akataha Rwensinga yakwata omukate gw’obusinge bwa Ruhanga yagulya, ogutajubulirwa muntu weena weena shana abakuhani nibo bagulya.» ⁵ Yashuba yabagambira ati, «Omwana w’Omuntu aba Mukama wa Sabato.» ⁶ Ahali Sabato endijo, Yesu kayatahire omu Sinagogi akegesa, hashangwamu omushaija akokosire omukono. ⁷ Abeegesa b’Amateka n’Abafarisayo bahanga Yesu amaisho, kuleba nk’aragira owo yakiza aha kiro kya Sabato, baije bagire ekyo bamutoijera. ⁸ Kyonkai Yesu amanya ebitekelezo byabo, agambira omushaija ayabaire akokosire omukono ati, «Rugayo oyemelere aha.» Omushaija aimuka ayemelera mbali yamugambira. ⁹ Yesu abagambira ati, «Mbabaze, nikijuburwa kukora kurungi ahali Sabato anga kukora kubi?» ¹⁰ Abarabyamu amaisho bona, agambira omushaija ayabaire akokosire omukono ati, «Imukya omukono gwawe.» Akora atyo, gukira. ¹¹ Kyonkai Abeegesa b’Amateka n’Abafarisayo batamwa muno, batabunkana, babanza kutensa bonene bonkai okwo baragira Yesu. ¹² Omu biro byonene ebyo Yesu agya omw’ibanga kushoma enshara. ¹³ K’obwire bwakeire ayeta abegesibwabe, arondamu 12 nibo yayesire ntumwa: ¹⁴ Simoni owo yayesire Petero, na Anderea omurumuna, Yakobo, Yohana, Filipo, Balitolomayo, ¹⁵ Matayo, Tomasi, Yakobo eya Alufayo, Simoni (owo bayetaaga Omuferaihanga), ¹⁶ Yuda eya Yakobo na Yuda Isikariote embanzi. ¹⁷ Yesu aruga aha ibanga n’abegesibwabe ayemelera aha mwere hamoi n’abegesibwabe batali bake. Hakaba haliho n’embaga y’abantu bangi barugire Buyahudi yona na Yerusalemu n’omwaro gwa Tiro na Sidoni, kumuhuliliza kandi k’abakiza endwara. ¹⁸ N’abo amasitani gabaire nigaita kubi abakiza. ¹⁹ Embaga yona eyenda kumukoraho, enshonga amani gamurugagamu gabakiza bona. ²⁰ Yesu aleba abegesibwabe, agamba ati, «Muli baberwa inywe abanaku, aha rw’okuba obukama bwa Ruhanga bwanyu. ²¹ «Muli baberwa inywe abaina enjaara mwaha, aha rw’enshonga muliguta. «Muli baberwa inywe abalikulira mwaha, ahakuba mulisheka. ²² «Muliba baberwa orwo abantu balibanoba, bakabazira n’okubajaamya, bakabagamba okwo muli babi, nibabatura Omwana w’Omuntu! ²³ Kiro kiliinya mulishanduuka, mushemelerwe, kuba emperwa yanyu eliba mpango omw’iguru. Manyasi na baishenkurubo nikwo bagizire batyo abarangi. ²⁴ Kyonkai zabalya inywe abatungi, aha rw’okuba ebyer byanyu mwabiboine. ²⁵ Mwakagwerwa inywe abaigusire mwaha, aha rw’enshonga mulirumwa enjara. Mwakagwamu inywe abalikusheka mwaha, aha rw’okuba mulichura mulire. ²⁶ Mwagwerwa akabuta inywe abo abantu bona balikuhaisiliza, manya na baish’enkurubo nikwo bagiraga batyo abarangi b’ebishuba.» ²⁷ «Kyonkai mbagambire nimuhulira: Mugonze ababisha banyu, mukolerege ababanoba, ²⁸ ababaraama mubendere emigisha, mushabire ababajuma. ²⁹ Alikutera eitama omutege n’elisigaire. Alikwaka eikoti lyawe omutaishulire n’eishati. ³⁰ Alikagira ekyo yakutakaho omujune, kandi alikwaka ebili byawe otabimutonga. ³¹ Kandi okwo mwenda abantu kababakolera, nainywe mubakolere mutyo. ³² «Kamuragonzaga abababagonza nimuba mwinaho kakizoki? Manya n’abafakare bagonza ababagonza. ³³ Isi kamurakolerage ababakolerage, nimuba mwinaho kakizoki? Manya n’abakafare ebyo babikora. ³⁴ Kamurahoraga abarabahora, nimuba mwinaho kakizoki? N’abafakare bahora abafakare, ngu babone bingi ahanyuma. ³⁵ Kyonkai inywe mugonze ababisha banyu, mukolere banu kurungi, kandi mubahore, mutalikushubira byo mwabakolera kababa nibyo babakolera. Aho emperwa yanyu eliba mpango, mara muliba baana ba Rukirabyona, aha rw’okuba aba mufura aha bantu abatagira siimi n’abeyenda. ³⁶ Mugire obuganyizi nk’okwo Isheinywe agira obuganyizi. ³⁷ «Mutaramura banu, nirwo na inywe mutaliramurwa. Mutalisingisa muntu nirwo na inywe mutaliramurwa. Mugarulire, na inywe muligarulirwa. ³⁸ Muhe, na inywe mulihabwa. Na inywe mulihabwa ekipimo kirungi, ekigatiirwe, ekichundachunzirwe, ekisheshekaine. Ekipimo ekyo murahaga banu nikyo nainywe mulihabwa.» ³⁹ Ashuba abagambira enfumo ati, «Empume yakuhabura empume? Bombili tibagwe mu kiina? ⁴⁰ Omwegesibwa takira mwegesawe, shana buli muntu k’ayegesibwa akabimanya byona ogwo alishusha omwegesawe. ⁴¹ Kubaki nobona akabwabwa akali omu liisho lya murumuna wawe, kyonkai enchuma y’omuti eli omu liisho lyawe otalikugibona? ⁴² Anga wakugambir’otai murumuna wawe oti, ‹Murumuna wange, kankwihyemu akabwabwa omu liisho,› okwo iwe omu liisho elyawe halimu enchuma y’omuti? Inywe ngobya inywe! Banza oihye enchuma y’omuti omu liisho lyawe, nirwo orabonage okashobora kwihyamu akabwabwa akali omu lya murumuna wawe. ⁴³ «Taliho muti gurungi guraba biraba bibi. ⁴⁴ Enshonga buli muti gumanyikira aha biraba byagwo. Etini tizinogwa aha miti eina mahwa, n’ezabibu tizinogwa aha matoju. ⁴⁵ Omuntu omurungi, ebirungi abiha aha birungi ebyo ainabyo aha mutima. Kandi n’omuntu omubi, ebibi abihya aha bibi ebyo ainabyo aha mutima. Nomanya akanwa k’omuntu kagamba ebimwijwire aha mutima. ⁴⁶ «Ahakubaki inye nimunyeta ‹Mukama! Mukama!› Kyonkai ebyo ndikubagambira tibyo mulikukora? ⁴⁷ Buli omoi aija ahali inye akahulira ebigambo byange mara akabigobesheleza kanyije mboleke okwo alikushusha. ⁴⁸ Nashusha omuntu ayagiire kwombeka enju akalima orwina akagoba aha rwazi, orwazi akaba nirwo abandizaho omusingi. K’omutunga gwayasire, omugera gukataba nigusindika enju egyo, tigwashoboire kugitengya, kuba ekaba eyombekire aha rwazi. ⁴⁹ Kyonkai omuntu ahulira ebigambo byange atabigobesheleize nashusha omuntu ayayombekire enju etaina musingi, eyakumbiibwe omugera aho n’aho; n’emigwere y’enju egyo ekaba eli y’amani.»

¹ Yesu kayamazire kugambira abantu ebigambo ebi byona, agya Kaperinaumu. ² Aho omukuru w’eihe ly’Abaroma ashangwa aina omwiru enganziye, arwaire araliire kufa. ³ Orwo yahuliize Yesu, amutumaho abagurusi Abayahudi, namushaba kwija akamukiliza omwiruwe. ⁴ K’abagurusi bagobire Yesu, bamutagiliza muno bati, «Asaine k’omujuna, ⁵ enshonga nagonza eihanga lyaitu, nangu akatwombekera n’esinagogi.» ⁶ Yesu akwata omuhanda agenda nabo. Kayabaire yailiire haihi n’enju, omukuru w’eihe amutumaho banywanyibe ati, «Waitu Mukama, otayeita kubi; inye tinsaine iwe kutaaha mwange; ⁷ niyo nshonga nanye nabona okwo ntasaine kukwegoberaho. Iwe singa ogambe ekigambo, omwiru wange arakira. ⁸ Nanye ndi muntu aina obushobora, ninkulira abaisherukare: Kangira owo nagambira nti, ‹Ogende,› agenda; ondijo nti, ‹Oije,› aija; omwiru wange mugira nti, ‹Okore eki,› mara akikora.» ⁹ Orwo Yesu yahuliire emigambire egi atangalira omukuru w’eihe ogu, ahinduka agambira embaga eyabaire emuhondeire ati, «Mbagambire, nangu n’omuli Isiraeli mwonkai, tinkaabonagamu kwikiliza nk’oku.» ¹⁰ Ababaire batumirwe kabagarukire omuka, bashanga omwiru yakizire. ¹¹ Ebiro kabyahingwireho bike, Yesu akwata omuhanda agya omu kigo kilikwetwa Naini. Abegesibwabe n’embaga nyingi bagenda nawe. ¹² Kayabaire yaija kugoba aha kihigi ky’ekigo, leba nibashohoza omufu, ayabaire ali mwana omumoi ahali nyina, mara nyina ogwo akaba ali ntumbwa, abantu batali bake bamushembire kuruga omu kigo. ¹³ Omukama kayaboine omukazi ogwo, amuganyibwa, amugambira ati, «Leka kulira.» ¹⁴ Aija akora aha kiliba, ababaire bakishutwire bemelera. Agamba ati, «Musigazi, ninkugambira, imuka.» ¹⁵ Ayaba afire ashuntama, abanza kufumora. Amuha nyina. ¹⁶ Abantu bona bakwatwa obutini, bahaisiliza Ruhanga bati, «Tuboine omurangi w’amani!» Bashuba bati, «Ruhanga asingiire yahabukira abantube!» ¹⁷ Eirangalye limaraho Buyahudi yona n’ensi yona egyataine. ¹⁸ Abegesibwa ba Yohana bamubarulira amakuru aga. ¹⁹ Aho omuli bonene abo Yohana ayetamu babili, abatuma aha Mukama ati, «N’iwe owo bagamba kwija, anga tutegeleze ondijo?» ²⁰ Entumwa kazagobire ahali Yesu zimugambira ziti, «Yohana yatukutumaho ati, ‹N’iwe owo bagamba kwija, anga tutegeleze ondijo?› » ²¹ Omu saa egyo Yesu ashangwa natamba endwara zingi, naiza ebiyengo, nabinga amasitani, nakiza n’abaigazi b’amaisho. ²² Abahorora ati, «Mugende mubarulire Yohana ebyo mwabona n’ebyo mwahulira: Abaigazi b’amaisho nibabona, abalema nibatambuka, ababembe bakizire, abaigazi b’amatwi nibahulira, abafu nibahimburwa, n’abanaku bayegesiibwe amakuru garungi. ²³ Baberwa abatalikunyanga.» ²⁴ K’entumwa za Yohana zabaire zagenzire, Yesu abanza kugambira embaga ahali Yohana ati, «Omw’irungu mubaire mugiire kulebayoki? Kulebayo orubingo orulikuchundwa omuyaga? ²⁵ Isi mubaire mugire kubonayoki? Kubonayo omuntu ajwete emyendo y’ehalili? Leba, abajwetege, abaikairege, bali omu bikaare by’abakama. ²⁶ Isi aho mubaire mugiire omw’irungu kubonayoki? Omurangi? Ego, mbagambire, nangu kushagaho omurangi. ²⁷ Ogu n’iwe bahandikireho bati, ‹Leba ndituma entuma yange ekwebembere, ogwo n’iwe alikutekatekera omuhanda.› ²⁸ Mbagambire, abakazairwe abakazi ow’okushaga Yohana taliho. Kyonkai kandi omuke bwoli omu bukama bwa Ruhanga ogwo muhango kushaaga Yohana.» ²⁹ Abantu bona n’abashoza kabahuliire ekigambo ekyo basingiza Ruhanga, nobona bakaba babatiziibwe Yohana. ³⁰ Kyonkai Abafarisayo n’abeegesa b’Amateka, tibakunzire Yohana k’ababatiza, kityo bayanga ebyo Ruhanga yabaire abatekatekeire. ³¹ «Mbwenu si lero, abantu b’omuzarwa ogu mbashushanise naki, nibashushaki? ³² Nibashusha abaana abashuntamire omu katare nibetangana bakwese, ‹Twabatelera emilere, timwazina, twachura, timwalira.› ³³ Aha rw’okuba Yohana Omubatiza aizire atali wa kulya mukate anga kunywa divai, inywe muti, ‹Ainamu eisitani.› ³⁴ Omwana w’Omuntu yaija nalya nanywa, muti, ‹Leba ow’omururu, entamiizi, munywanyi w’abashoza n’abafakare!› ³⁵ Kyonkai abalikukunda obumanyi nibajulira okwo buli bumanyi nyakabara.» ³⁶ Omufarisayo omoi ashaba Yesu kulya omwa wenene. Ataaha omw’Omufarisayo ogwo ashuntama kulya. ³⁷ Omukazi omoi w’omu kigo ekyo, ayabaire ali mufakare, kayahuliize okwo Yesu ali omw’Omufarisayo nalya ekyakulya, aija n’echupa y’eibare y’amajuta g’okwesiiga, ³⁸ yamwemelera enyuma aha maguru nalira, amaguru ga Yesu yagajobesa amalira, yamara yagaragaza n’eishokelye, amaguru ago yaganywegera, yashuba yagasiiga amajuta. ³⁹ Aho Omufarisayo ayabaire amuraliize kayaboine ebyo atekeleza ati, «Kuba omuntu ogu ali murangi, yakumanyire omukazi ogu ayamukwataho wa ngeliki, enshonga mufakare.» ⁴⁰ Yesu amuhorora ati, «Simoni, nyina eky’okukugambira.» Simoni amushubamu ati, «Ni kihai, Mwegesa?» ⁴¹ Yesu ati, «Omuntu omoi akaba natonga abantu babili. Ogu namutonga edinari 300, kandi asigaire namutonga edinari 50. ⁴² Kabalemirwe kumshashura bombili yabagarulira. Mbwenu omuli bombili abo aramugonza kushaaga n’ohai?» ⁴³ Simoni ahorora ati, «Owo agaruliire bingi kushaaga.» Yesu agambira Simoni ati, «Waramurage.» ⁴⁴ Nikwo kuhinduka alebire omukazi akabaza Simoni ati, «Omukazi ogu nomubona? Kanataha omwawe tiwampa maizi ga kunaba maguru. Kyonkai wenene amaguru gange yagajobesa amalira, yamara yagaragaza n’eishokelye. ⁴⁵ Tiwannywegera, kyonkai kwema aizire takalekeire kunnywegera gange. ⁴⁶ Tiwansiiga majuta mu mutwe, kyonkai wenene yasiiga amaguru gange amajuta. ⁴⁷ Aha rw’ekyo ninkugambira okwo yagarulirwa amafuge gangi, enshonga yagonza muno, kyonkai kandi omuntu agarulirwa bike n’okugonza agonza kuke.» ⁴⁸ Yesu ashuba agambira omukazi ogwo ati, «Amafu gawe gagarulirwa.» ⁴⁹ Aho abantu abo yabaire ainabo aha kifuko babanza kwebaza bonene bonkai bati, «N’ohai ogu, ayagarulira n’amafu?» ⁵⁰ Yesu agambira omukazi ati, «Okwesiga kwawe kwakurokora; ogende n’emilembe.»

¹ Ebiro kabyahingwireho bike, Yesu yaraba omu bigo n’omu byaro naranga, natona abantu evangeli y’obukama bwa Ruhanga. Eikumi na babili bakaba bali hamoi nawe, ² n’abakazi abandi ababaire babingirwemu amasitani, bakiziibwe n’endwara. Nibo Maria owo beta Magadalena, abayabire arugirwemu amasitani mushanju, ³ na Yoana muka Chuza, omusigire wa Herode, na Shuzana, n’abandi bangi abagiraga ebyabo kubijunisa Yesu n’abegesibwabe. ⁴ K’embaga yahurwire nyingi, n’abantu bakamugobaho kuruga buli kigo, abachwera enfumo ati, ⁵ «Omubibi akaturuka kugya kubiba. Kayabaire nabiba embibo ezindi zaragara omu muhanda, bazilibatilira n’ebinyonyi byazilya. ⁶ Ezindi zaragara aha rwazi; kazabaire zakura, zayoma aha rw’enshonga zikaburwa amaizi. ⁷ Ezindi zaragara omu mahwa; amahwa gakulirana gatuhikanisa embibo ezo. ⁸ Ezindi zaragara aha itaka lirungi, zaraba 100 omu 100.» Kayamazire kuchwa enfumo egyo yagamba n’eiraka lihango ati, «Aina amatwi g’okuhulira, ahulire.» ⁹ K’abegesibwabe bamubalize enshonga y’enfumo egi, ¹⁰ yabagambira ati, «Inywe muhairwe okushobokerwa enama z’obukama bwa Ruhanga. Kyonkai abandi nibagambirwa enama ezo omu nfumo, babone bataboine, bahuliire batashobokeirwe. ¹¹ «Mbwenu enshonga y’enfumo niy’egi: Embibo kigambo kya Ruhanga. ¹² Embibo ez’omu muhanda nibo bantu abahulira ekigambo ekyo, kyonkai Sitani naija naihya ekigambo ekyo omu mitima yabo, bataija bakaikiliza bakarokoka. ¹³ Embibo ez’aha rwazi, nibo balinya abalikuhulira ekigambo bakakitora n’amashemelerwa, kyonkai tibaina mizi: nibaikiliza akanya kake, kabalikulengesibwa bagwa. ¹⁴ Ezaragaire omu mahwa nibo balinya abalikuhulira ekigambo, kyonkai kabalikuba bali omu gabo, eitunga n’amashemelerwa g’ensi bibokayokya, kityo ebiraba byabo tibyera. ¹⁵ Ezaragaire aha itaka lirungi nibo bahulira ekigambo bakagira omutima gurungi n’obwesigwa bakakigumaho, bakagira obwegumisiliza bakaraba ebiraba. ¹⁶ «Taliho muntu ahemba tara akagijumikiza kitukuru, anga akagiteka mu kitanda. Agiteka ahatungamire, abalikutaaha omu nju bashobore kubona. ¹⁷ Taliho kintu kishelekire ekitalishururwa, anga kubaho nama yona yona etalimanyika ekaija aha mushana. ¹⁸ Ahonu muramanya muhulire kurungi; aha rw’okuba ain’ake n’iwe alyongerwaho, kandi atainake, n’ako alikulenga ati ainako balikamwaka.» ¹⁹ Nyina Yesu n’abarumuna bamuhondera, kyonkai tibashoboire kumugoba aha rw’obungi bw’abantu. ²⁰ Abantu bagambira Yesu bati, «Nyoko na barumuna bawe bemeleire aheru, nibenda kukubona.» ²¹ Kyonkai wenene abagambira ati, «Mawe na barumuna bange nibo balinya abalikuhulira ekigambo kya Ruhanga bakagobesheleza ebyo kilikubaragira.» ²² Ekiro kimoi Yesu ataaha omu bwato n’abegesibwabe. Abagambira ati, «Mushabuke enyanja tugye buseli.» Bagenda; ²³ kababaire nibagenda, wenene anagira. Hamukwa omuyaga omu nyanja, obwato bubanza kwijura amaizi, abegesibwa bagya omu kabi. ²⁴ Bagya bamwimukya, bamugambira bati, «Rugaba! Rugaba! Twafa!» Aimuka akabukira omuyaga n’amayengo galikuhinda; omuyaga n’amayengo bibutama, enyanja echulera. ²⁵ Ababaza ati, «Okwesiga kwanyu kulihai?» Batina, batangara, bagambirangana bati, «Naho ogu n’ohai alikuragira omuyaga n’enyanja bikamuhulira?» ²⁶ Yesu n’abegesibwabe bagya omu nsi y’Abagerasi, eyolekeraine na Galilaya. ²⁷ Aruga omu bwato agya aha mwaro, atanganwa omushaija naruga omu kigo akwetwe amasitani. Akaba yamazire ebiro bingi atajwara myendo, kandi tiyaikaraga mu nju shana yaturaga omu mpako. ²⁸ Orwo yaboine Yesu ataaga n’eiraka lihango, amugwa omu maisho, agamba muno ati, «Nonyenzaki iwe Yesu Omwana wa Ruhanga Rukirabyona? Ninkutagiliza otanshasa.» ²⁹ Yesu akaba aragiire eisitani kuruga omu mushaija ogwo. (Lyaikaraga nilimukwata; kityo baikaraga bamulinzire, bamukomire eminyororo n’empingo, kyonkai ebyo bamukomesaga yabiguturaga, eisitani limupapaaliza omw’irungu.) ³⁰ Aho Yesu alibaza ati, «Iwe eibara lyawe oli ohai?» Limuhorora liti, «Ihe;» kuba omushaija ogwo akaba atahirwemu amasitani gangi. ³¹ Gamutagiliza kutaagaragira kugya mu muliro. ³² Aho obuhyo buhango bw’empunu bukaba nibulya omu busoka bw’orushozi; amasitani gamushaba kutaaha omu mpunu ezo. Kityo agataishura. ³³ Omushaija arugwamu amasitani, gataaha omu mpunu, obuhyo buhilingita aha bulengo bugwa omu nyanja, amaizi gabulya. ³⁴ Abashumba kabaaboine ekyabaho, bairuka, bakibarura omu kigo n’omu byaro. ³⁵ Nirwo abantu baturukire kuleba ekyabaho ekyo, bagoba n’ahali Yesu, bashanga n’omushaija ayarugwamu amasitani amushuntamire omu maguru, ajwete mara atebekaine. Aho batiina. ³⁶ Ababaire babiboine bababarulira okwo omushaija ayabaire akwetwe amasitani yakiziibwe. ³⁷ Abantu bona ab’ensi eyabaire eyataine ey’Abagerasi bamugambira kubarugira omu nsi yabo, aha rw’okuba bakakwatwa obutini bungi. Yesu asabara omu bwato, agaruka. ³⁸ Omushaija ayarugirwemu amasitani amushaba kwikara nawe, kyonkai Yesu amurazage, ati, ³⁹ «Oshube omuka, obarure ebyo Ruhanga yakukolera.» Omushaija akwata omuhanda agenda, amaraho ekigo kyona nabarura ebyo Yesu yamukolera. ⁴⁰ Orwo Yesu yagarukire, embaga emunyegeza, nobona bona bakaba bamulindiliire. ⁴¹ Aijwa omushaija eibaralye Yairo, akaba ali mukuru w’esinagogi. Agwa Yesu omu maguru, amutagiliza kwija omwe ⁴² enshonga omuhara omumoi owo yabaire ainawe, w’emyaka 12 akaba ali kubi agafa. Kayabaire nagenda, abantu bamufunza oku n’oku. ⁴³ Omukazi ayabaire arwaire ekiganga emyaka 12, n’ebye byona yabimaliire omu batambi, kyonkai ow’okumutambira akabura, ⁴⁴ amuruga enyuma akwataho omukugiro gw’ekijwarokye; aho n’aho ekiganga kilekera. ⁴⁵ Yesu abaza ati, «N’ohai ayankwataho?» Orwo bona bayetongire, Petero amugambira ati, «Rugaba, embaga ekuzingoire, nobona okwo ekuhagasire!» ⁴⁶ Ndi Yesu ati, «Haliho ayankwataho, aha rw’okuba nahulira okwo aliho amani agandugaho.» ⁴⁷ Omukazi kayaboine okwo ekyo yakora kyamanyika, aija nachundwa, amugwa omu maisho agamba ekyo yamukwatiraho, n’okwo yakira aho n’aho. ⁴⁸ Yesu amugambira ati, «Mwana wange, okwesiga kwawe kwakukiza, ogende n’emilembe.» ⁴⁹ Kayabaire akyagamba ago, omuntu omoi aruga omw’omukuru w’esinagogi agambira omukuru ogwo ati, «Muhara wawe yafire. Leka kwita kubi omwegesa.» ⁵⁰ Kyonkai Yesu kayabihuliire amuhorora ati, «Otatiina; iwe ekikuru oyesige, omwana arakira.» ⁵¹ Kayagobire omwa Yairo, tiyajubwire muntu kutaaha mu nju hamoi nawe, shana Petero na Yohana na Yakobo, na ishemwana na nyinamwana. ⁵² Bona bakaba nibamuchulira, nibalira. Yesu ati, «Muleke kulira; omwana anagiire, tafire.» ⁵³ Bamushekelera, kuba nibamanya okwo afire. ⁵⁴ Kyonkai Yesu akwata omwana omukono nagamba ati, «Mwana wange, imuka.» ⁵⁵ Omwoyo gushubamu, aimuka aho honkai. Aragira kabamuha ak’okulya. ⁵⁶ Abazaire ba wenene kibabera kitangaro; kyonkai ebyabaho Yesu abatanga kugira owo babibarulira.

¹ Yesu ayeta eikumi na babili, abaha amani n’obushobora bw’okubinga amasitani gona n’okukiza endwara. ² Amara abatuma kuranga obukama bwa Ruhanga n’okukiza abarwaire. ³ Abagambira ati, «Mutagenda na kantu: Enkoni chei, omufuko chei, omukate chei, empiha chei, n’ekanzu mutatwara ibili. ⁴ Kaishe nju eyo muratahamu mwikare omwo, mute nimwema omwo. ⁵ Mbali barabanga, orwo muraija kuruga omu kigo ekyo mukunkumure echuuchu aha maguru ganyu bamanyireho okwo batabakunda.» ⁶ Baimukya baraba omu byaro, buli hantu nibaranga evangeli nibakiza n’endwara. ⁷ Omutwazi Herode kayahuliize byona ebyabaire nibikorwa, ashoberwa. Nobona abandi bakaba nibagamba okwo Yohana omubatiza ahimbukire, ⁸ abandi bati Eliya n’iwe aizire, abandi bati omu barangi ab’eirai alimu ahimbukire. ⁹ Herode wenene ati, «Yohana nkamutema ebikya; mbwenusi ogu n’ohai owo ndikuhulizaho ebi?» Aho ayenda kubona Yesu. ¹⁰ Entumwa kazabaire zagarukire, zabarulira Yesu byona ebyo zakora. Yakwata entumwa ezo yagenda nazo omu kigo kya Betisaida kweshelekayo abantu. ¹¹ Embaga kayakimanyire emuhonderayo. Abanyegeza, abafumoleraho obukama bwa Ruhanga, n’ababaire nibetaga kukizibwa abakiza. ¹² Aho eizoba libanza kutobera, nikwo eikumi na babili kumugambira bati, «Waitu, otaishure abantu bagende omu byaro ebili haihi bahige ak’okulya n’oburaaro; enshonga aha mbali tuli karungu.» ¹³ Ndi Yesu abagambira ati, «Inywe mube n’inywe mubaha ak’okulya.» Bagamba bati, «Titwina kantu, shana emikate etanu n’enfuru ibili, shana katuraba tuli b’okugenda kugulira abantu aba bona ekyakulya.» ¹⁴ Abantu bakaba bali nka 5,000. Yesu agambira abegesibwabe ati, «Mubagambiire bashuntame omu bichweka by’abantu 50 omu 50.» ¹⁵ Bagira batyo, bagambira bona bashuntama. ¹⁶ Kayakwete emikate etanu n’enfuru ibili araramira omw’iguru, abiha omugisha, abibegabegura aheleza abegesibwa kubigabira embaga. ¹⁷ Bona balya mara baiguta. Ebyasigaireho babishombokya, baijuza entukuru 12 z’obubeguka. ¹⁸ Yesu kayabaire aina abegesibwa bali bonkai, nashoma enshara, ababaza ati, «Abantu nibagira bati ndi ohai?» ¹⁹ Bahorora bati, «Ngu oli Yohana Omubatiza; kandi abandi bati Omurangi omoi omu barangi aba karai ahimbukire.» ²⁰ Kyonkai wenene ati, «Isi inywe nimugira muti ndi ohai?» Petero ahorora ati, «Iwe n’iwe Kirisito wa Ruhanga.» ²¹ Aho Yesu akomeleza abegesibwabe kutabigambira muntu n’omoi, ²² ati, «Omwana w’Omuntu naija kushasha nibamutura bingi, kandi abagurusi n’abakuhani bakuru n’abeegesa b’Amateka nibaija kumwanga bamwite, kyonkai aha kiro kya kashatu ahimbuke.» ²³ Kandi agambira bona ati, «K’omuntu alikugonza kumpondera, ayeyange wenene, ayetweke omusarabagwe buli kiro, ampondere. ²⁴ Manyasi aligonza kurokora oburorabwe bulimufera, kandi alikiliza kuferwa oburorabwe aha rwange ogwo alibwihura. ²⁵ Kuba Omuntu nagasirwaki kulya ensi yona kyonkai kandi akaferwa oburorabwe? ²⁶ Nobona kaishe muntu alinkwatirwa enshoni anga akakwatirwa ebigambo byange enshoni, n’Omwana w’Omuntu alimukwatirwa enshoni k’alimara kugoba omu kitinwakye n’ekya Ishe n’eky’abamalaika batakatifu. ²⁷ Mbagambire amazima, haliho abemeleire aha abataliziza kufa bataboine bukama bwa Ruhanga.» ²⁸ Ebiro kabyakeire nka munaana Yesu agambire ebigambo ebyo, atwara Petero na Yohana na Yakobo, atemba omw’ibanga kushoma enshara. ²⁹ Kayabaire nashoma enshara ahinduka aha maisho, ebijwarobye byengelera kundi. ³⁰ Leba abantu babili nibafumora nawe: Musa na Eliya. ³¹ Bakazoka baina ekitinwa, bafumora aha kufakwe okulikwija kubaho omuli Yerusalemu. ³² Aho Petero n’abo yabaire ainabo bakaba nibasomba. Kabarugire omu turo babona ekitinwakye, babona n’ababili ababaire bemeleire nawe. ³³ K’ababili abo babaire nibamurugaho, Petero agambira Yesu ati, «Rugaba, kirungi kitai kubona tuli aha! Twombeke obusisira bushatu, akamoi kabe kawe, akandi kabe ka Musa n’akandi kabe ka Eliya,» kyonkai aho Petero atalikumanya by’alikugamba. ³⁴ Kayabaire ali omu kugamba atyo, ekichwi kija kibabunda, batina. ³⁵ Eiraka lyema omu kichwi niligamba liti, «Ogu n’iwe Mwana wange endonkwa, mumuhulilize!» ³⁶ K’eiraka lyamazire kugamba, bashanga Yesu yasigaire wenkai. Besiza, omu bir’ebyo tibafumoleire muntu n’omoi ebyabaireho aha ibanga. ³⁷ Bukeire baraire barugire aha ibanga, Yesu abuganganwa abantu batali bake. ³⁸ Niho honkai omushaija ayema omu mbaga ataaga ati, «Mwegesa, ninkutagiliza osinge ogilire mutabani wange ekisha, ahakuba n’iwe mwana wange omumoi. ³⁹ Eisitani liikara nilimukwata, aho akunga. Limukabisa nk’owensimbu alemwa agira n’ekifuzi aha munwa. Limushaasa muno tiliziza na kumutaishura. ⁴⁰ Abegesibwa bawe nabatagiliza kulibinga, kyonkai tibaashobora.» ⁴¹ Yesu ahorora ati, «Inywe muzarwa ogutalikwesiga, ogulikwehurubasa, ndikara nainywe mberehai? Ndibegumisiliza ngobehai? Leta omwana wawe aha!» ⁴² K’omwana yabaire naija eisitani limukuntura ahansi limukabisa nk’owensimbu. Kyonkai Yesu alikabukira, akiza omwana, amugarulira ishe. ⁴³ Abantu bona batangalira ekitinwa kya Ruhanga. ⁴⁴ «Murahulira kurungi ebyo naija kubagambira. Omwana w’Omuntu nibaija kumunaga omu mikono y’abantu.» ⁴⁵ Kyonkai ekyo yagambire tibakishobokeirwe, akakibasheleka busheleka batakishobokerwa. Mara kandi batiina kukimubaza. ⁴⁶ Abegesibwa babanza kuhakana kumanya omuli bonene omukuru muno n’ohai. ⁴⁷ Nawe Yesu kayamanyire eby’emitima yabo elikutekeleza, akwata omwana amweteka aha rubaju, ⁴⁸ abagambira ati, «Alitora omwana ogu aha bwange aliba atoire inye. Kandi alitora inye aliba atoire ayantumire. Araba ali mujege muno omuli inywe, ogwo n’iwe mukuru wanyu.» ⁴⁹ Yohana agamba ati, «Rugaba, tuboine omuntu nabinga amasitani omw’ibara lyawe twamutanga, aha rw’enshonga ti waitu.» ⁵⁰ Kyonkai Yesu amugambira ati, «Mutamutanga, manyasi atalikubashenga ogwo naba ali wanyu.» ⁵¹ K’ebiro by’okutemba omw’iguru byabaire byaija haihi, Yesu omutima yaguteka Yerusalemu. ⁵² Atuma ab’okumwebembera, bagenda bataha omu kyaro kimoi ky’Abasamaria kumuteekatekera oburaaro. ⁵³ Kyonkai Abasamaria tibamunyegeize, kuba omutima akaba agutaire Yerusalemu. ⁵⁴ Orwo abegesibwabe, abalimu Yakobo na Yohana baboine okwo bamubinga, bagamba bati, «Waitu Mukama, noyenda turagire omuliro guhanantuke omw’iguru gubokye; [nk’okwo Eliya yagizire?]» ⁵⁵ Kyonkai Yesu ahinduka abakabukira. [Ashuba agamba ati, «Timulikwemanya kwo muli inywe, kuba Omwana w’Omuntu tiyaizire kwita bantu akaija kubarokora.»] ⁵⁶ Aho bakwata omuhanda bagya kyaro kindi. ⁵⁷ Kababaire bali omu muhanda nibagenda, omushaija omoi agambira Yesu ati, «Mbali orakagya hona ndakuhondera.» ⁵⁸ Ndi Yesu amugambira ati, «Emiha eina emiina, n’ebinyonyi bigira ebishunkuli. Kyonkai Omwana w’Omuntu tagira bubyamiko bwa mutwe.» ⁵⁹ Yesu agambira omuntu ondijo ati, «Ompondere.» Ndi ogu ati, «Kambanze ngye nziike tata.» ⁶⁰ Kyonkai Yesu amugambira ati, «Oleke abafu beziikire abafu babo. Iwe ogende orange obukama bwa Ruhanga.» ⁶¹ Omuntu ondijo ati, «Waitu Mukama, inye ndakuhondera; kyonkai mbanze ngende ngye ndazege abange omwaitu.» ⁶² Yesu amugambira ati, «Omuntu aba yakwete enfuka kulima akashuba akakebuka enyuma ogwo tasanire bukama bwa Ruhanga.»

¹ Ebyo kabyahingwire, Omukama aronda abandi 72 abatuma babili babili kugenda bamwebembeire, abatuma buli kigo na buli hantu mbali yabaire naija kugoba. ² Abagambira ati, «Eby’okugesha bingi, kyonkai abakozi bake. Kityo mushabe mukama w’eigesha atweke abakozi omu igeshalye. ³ Mukwate omuhanda mugende, mara nimbatuma okw’obona obwana bw’entaama omu mishega. ⁴ Mutatwara mufuko gwa mpiha, anga mufuko, n’ebiratwa chei. Mutashura muntu mu muhanda. ⁵ Enju yona yona eyo muratahamu mubanze mubagambire muti, ‹Emilembe eraare omu nju egi!› ⁶ Ka haraka alimu omuntu w’emilembe, emilembe eyo mwamwendera aragigira. Kitali kityo emilembe yanyu erabagarukira. ⁷ Mwikare nju emoi yonkai, ebyo barabaha kulya n’okunywa nibyo, kuba omukozi asaine emperwaye; mutamaraho maju, kuruga omu nimugya muli. ⁸ Orwo murakataha omu kigo bakabanyegeza, ebyo barabaha mube nibyo mulya. ⁹ Abarwaire abali omu kigo ekyo mubakize, mubagambire muti, ‹Obukama bwa Ruhanga bwagoba.› ¹⁰ Kyonkai orwo murakataha omu kigo bakababinga, mugye omu mbarabara z’ekigo ekyo mugambe muti, ¹¹ ‹Nangu n’echuuchu y’ekigo kyanyu etuli aha maguru twagibakunkumulira; kyonkai kandi mumanye okwo obukama bwa Ruhanga bwagoba.› ¹² Nimbagambira: Kiro kiliinya Sodoma eliganyirwamu kake kushaaga ekigo ekyo. ¹³ «Olibona iwe Korazini! Zakulya iwe Betisaida! Ebitangazo ebyakoleirwe omuli inywe kabyakuba byakoleirwe omuli Tiro na Sidoni, ebigo ebyo byakuba birayechulize eirai; abamwo bakuba barashuntamire ahansi barajwete engunia n’okwesiga eijwi. ¹⁴ Aha kiro ky’eiramu aba Tiro na Sidoni baliganyirwamu kake kushaaga inywe. ¹⁵ Isi iwe Kaperinaumu, iwe oti eikuru lyawe niliija kukukangya aha iguru? Noija kunagwa omu muliro! ¹⁶ Alibahulira aliba ahuliire inye, n’alibanga aliba ayangire inye.» ¹⁷ Enshanju na babili batabaruka nibashemelerwa, nibagamba bati, «Mukama, n’amasitani gatuhuliire omw’ibara lyawe!» ¹⁸ Abagambira ati, «Mboine Sitani nakununtuka omw’iguru nk’orurabyo. ¹⁹ Mbahaire obushobora kukandagilira enjoka n’obumiina, n’amani gona ga Sitani mugatere aha mutwe. ²⁰ Nawe eki mutakishemelerwa kubona amasitani nigabahulira; shana mushemelerwe kubona amabara ganyu gahandikirwe omw’iguru.» ²¹ Omu saa egyo yonene yonene Yesu aijwire Mwoyo Mutakatifu, agamba ati, «Waitu Tata, Omukama w’eiguru n’ensi ninkusiima, kubona ebigambo ebi obishelekire abamanyi abaina amagezi okabishurulira enkelemeke. Nikwo Tata, aha rw’okuba nikwo osingire okasiima. ²² Tata ankwasize buli kantu. Kandi taliho alikumanya Mwana ab’ohai, shana Tata. N’ow’okumanya Tata ab’ohai shana Omwana n’owo Mwana aronka kumushurulira ekigambo eki.» ²³ Aho ahindukira abegesibwabe abagambira bonkai ati, «Gaberwa amaisho galikubona ebyo mulikubona! ²⁴ Nimbagambira, abarangi bangi n’abakama bagonzaga kubona ebyo mulikubona, n’okuhulira ebyo mulikuhulira, kyonkai tibabihuliire.» ²⁵ Omwegesa w’Amateka aija kulenga Yesu ati, «Mwegesa, nkoreki mbone kubonera kimoi oburora obutalihwaho?» ²⁶ Yesu amubaza ati, «Omu Mateka kihandikire kitai? Oshoma otai?» ²⁷ Omwegesa w’Amateka ahorora ati, «Ogonzega Omukama Ruhanga wawe n’omutima gwawe gwona, n’omwoyo gwawe gwona, n’amani gawe gona, n’amagezi gawe gona; oshube ogonze mutahi wawe nk’okwo olikwegonza.» ²⁸ Yesu agambira omwegesa w’Amateka ogwo ati, «Wahorora kurungi; kor’otyo olibona oburora.» ²⁹ Kyonkai omwegesa w’Amateka kugonza kweyoleka okwo ali murungi, abaza Yesu ati, «Mutahi wange n’ohai?» ³⁰ Yesu ahorora ati, «Omuntu omoi akaba nasongoka arugire Yerusalemu nagya Yeriko, agwa omu bashuga, bamujura asigara bushai, bamutera, bakwata omuhanda bagenda, bamusiga araliire kufa. ³¹ Omukuhani ashangwa nasongoka muhanda ogwo. Kayamuboine ahinguraho agya rubaju rundi. ³² Kutyo n’Omulevita, ogwo kayamugobireho akamubona, ahingura agya rubaju rundi. ³³ Kyonkai Omusamaria kayabaire ali omu rugendo, aija agwamu omuntu ogwo. Kayamuboine, amuganyibwa. ³⁴ Amugoba amushemba amahuta, agasheshamu edivai n’amajuta, amukuubisa aha farasiye, amutwara omw’ikumbi ly’abagenyi, amujanjaba. ³⁵ Bukeire akwata edinari ibili aziha omulebelezi w’eikumbi ly’abagenyi nagamba ati, ‹Omunjanjabire. Eby’oramwongera kandagaruka ndabikushashura.› ³⁶ Mbwenu omu bashatu aba, ow’olikulenga akazoka okwo ali mutahi w’olinya ayagwire omu bashuga n’ohai?» ³⁷ Omwegesa w’Amateka agamba ati, «Ayamugiliire obuganyizi.» Yesu amugambira ati, «Ogende naiwe ogir’otyo.» ³⁸ Yesu kayabaire nagenda n’abegesibwabe, ataaha omu kyaro kimoi. Omukazi Marita amunyegeza omwe. ³⁹ Marita ogwo ayeta omurumuna, eibaralye Maria, aija ashuntama omu maguru g’Omukama, amuhuliliza okwo alikwegesa. ⁴⁰ Kyonkai Marita akaba natagaitira omugenyi; aho okutagaita okwo kumutahura. Agoba Yesu amugambira ati, «Mukama, murumuna wange yannagira emilimo, iwe tiwabifaho? Omugambire aije ankwase.» ⁴¹ Kyonkai Omukama amuhorora ati, «Marita, Marita, noshasibwa ebintu bingi, nibikwita kubi. ⁴² Kyonkai eky’omugasho kili kimoi kyonkai. Maria yaihyaho omugabo gurungi ogutalimurugaho.»

¹ Yesu aina mbali yashangirwe ali nashoma enshara. Orwo yamazire, omoiho omu begesibwabe amugambira ati, «Mukama, otwegese kushoma enshara, nk’okwo Yohana yayegesize abegesibwabe.» ² Abagambira ati, «Orwo murataga kushoma enshara, mugambe muti, ‹Isheichwe, eibara lyawe lihabwe ekitinwa, obukama bwawe bwije. ³ Buli kiro batuhe ekyakulya kyaitu kya bukakeire; ⁴ batugarulire amafu gaitu, ahakuba ichwe tugarulira buli omoi atufakalira, mara batatutwara mu bilengeso.› » ⁵ Ashuba ababaza ati, «N’ohai omuli inywe aina munywanyiwe akamwirukira omu kiro eitumbi akamugambira ati, ‹Munywanyi wange ompore emikate eshatu. ⁶ Munywanyi wange omoi yaruga omu rugendo, kandi inye tinyina kakumuha kulya.› ⁷ Yakwema omu nju amuhorora ati, ‹Otanyita kubi, nakingire, nyina n’abaana aha kitanda; tinakwimuka kukuha mukate?› ⁸ Nimbagambira, n’orwo araba ataimukire kumuha mukate aha rw’enshonga ni munywanyiwe, buzima araimuka amuhe ekyo alikwetaga aha rw’okumwita kubi. ⁹ Mbagambire, mushabe mulihabwa; muhige mulibona; mukomakome mulikingulirwa. ¹⁰ Ayakashaba wena ahabwa; ayakahiga abona; ayakakomakoma akingulirwa. ¹¹ Okwo muli n’ohai ishemuntu ow’omutabani yakumushaba ekyakulya akamuha eibare, anga kumushaba enfuru akamuha enjoka, ¹² handiki akamushaba eihuli akamuha akamiina? ¹³ Inywe ababi, kamuraba nimumanya kuha abaana banyu ebirungi, lero Isheinywe asingiire omw’iguru, abamushaba Mwoyo Mutakatifu k’alimubaha talishaagaho?» ¹⁴ Yesu aija ashangwa nabinga eisitani elitita. K’eisitani lyabaire lyagenzire, omutita agamba, abantu batangara. ¹⁵ Kyonkai abandi bagamba bati, «Amasitani nagabingisa amani ga Belizebuli, mukama wago.» ¹⁶ Abandi bamulenga, benda k’abakolera ekitangazo eky’okuruga omw’iguru. ¹⁷ Kyonkai wenene ashangwa namanya ebitekelezo byabo, abagambira ati, «Buli ngoma ebeganukire yonkai egyo neba esilikire. N’eka ebeganukire teguma. ¹⁸ Nangu na sitani wenkai k’abeganukiire, engomaye yakuguma etai? Nimugamba ngu mulikugamba okwo amasitani ndikugabingisa amani ga Belizebuli! ¹⁹ Isi k’amasitani ndikugabingisa amani ga Belizebuli, aho abegesibwa banyu nibagabingisa maniki? Aha rw’ekyo nibo balibaramura. ²⁰ Kyonkai k’amasitani ndaba ningabingisa obushobora bwa Ruhanga, ahonu obukama bwa Ruhanga bwabagobire. ²¹ Omuntu omunyamani k’akwata ebikwato by’endashana akaguma, akalinda omwa wenene, aho ebya wenene nibiba bilige. ²² Kyonkai ow’amani kumushaga k’alikumutabalira akamusinga, amwaka ebikwatobye by’endashana ebyo yaba nayesiga, ashuba amunyaga ebye abigaba. ²³ Atali wange, ogwo mushengi ahali inye. Kandi atashombokya nanye ogwo anaganaga. ²⁴ «Eisitani kalimara kuruga omu muntu liraba ahomire, nilihiiga mbali liraikarage. K’aliburwa obwikaro ligira liti, ‹Ndagaruka omwange mbali naba ndugire.› ²⁵ Orwo liija lishanga enju egyo eyeleleire, eshemezibwe. ²⁶ Nirwo ligenda likaleta amasitani agandi mushanju agabi kulishaga, gataaha omu nju egyo, gatura omwo. Aho okwo omuntu aija akaba aha nyuma ashumbuka kushagaho orwa mbere.» ²⁷ Yesu kayabaire ali omu kugamba atyo, omukazi ayema omu mbaga agamba ati, «Liberwa eibunda lyakutwete enda, n’amabere ago wayonkire gaberwa!» ²⁸ Wenene ahorora ati, «Manti ababerwa ni balinya abahulira ekigambo kya Ruhanga bakakihikya!» ²⁹ Orwo abantu babandize kweyongera obungi, Yesu agamba ati, «Omuzarwa ogu gw’abantu babi. Nigugonza ekitangazo, kyonkai tigulikwija kukolerwa kitangazo kyona kyona, shana ekitangazo kya Yona. ³⁰ Nk’okwo Yona yabaire kitangazo aha bantu ba Ninive, nikwo n’Omwana w’Omuntu alikwija kuba aha muzarwa ogu. ³¹ Omukamakazi wa kasi alihimbukirana n’abantu b’omuzarwa ogu aha kiro ky’eiramu abaramure; aha rw’okuba akaruga harai muno kuhulira obumanyi bwa Solomoni, kandi leba alikukira Solomoni asingiire hanu aha. ³² Abantu ba Ninive balihimbukirana n’abantu b’omuzarwa ogu aha kiro ky’eiramu babaramure, aha rw’enshonga ka Yona yarangire bakechuza; mbwenu leba alikukira Yona asingiire hanu aha.» ³³ «Taliho muntu ahemba tara akagiteka mu kiina anga akagijumikiza kitukuru. Agiteka ahatungamire, abaraija kutaaha omu nju bashobore kubona. ³⁴ Eliisho lyawe niyo tara y’omubili gwawe. K’eliisho lyawe lilige, omubili gwawe nigubona gwona. Kyonkai k’eliisho lyawe litalige, omubili gwawe gwona niguba guli omu mwilima. ³⁵ Aha rw’ekyo oramanya otaija okagya omu mwilima. ³⁶ Ahonu k’omubili gwawe gwona guraba nigubonage, gutainaho ka mwilima, aho gurashamura gwona, nk’okwo etara ekwakiza amaranzi gayo.» ³⁷ Orwo Yesu yabaire akyagamba, Omufarisayo amuraliza kugya kuraagira omwe. Ataaha omu nju ashuntama kulya. ³⁸ Omufarisayo kimutangaza kubona kayaija kuragira atabanza kunaba ngaro. ³⁹ Omukama amugambira ati, «Inywe Abafarisayo, ebikompe n’esahani mubyogya aheru, kyonkai omunda mwijwire obukatili n’omutima gubi. ⁴⁰ Inywe bafano! Ayatonzire aheru tiwe yatonzire munda? ⁴¹ Ebibali omunda bibe nibyo biba shumbusho eyo mwaha abanaku; aho buli kantu kanyu karaba kezire. ⁴² «Kyonkai inywe Bafarisayo inywe, mulibona! Muhongera Ruhanga ekichweka kya ikumi ky’omudarasini, n’omulili, na buli mukubi; kyonkai amazima n’okugonza Ruhanga timubyetaireho. Ebi muragiirwe kubihikya, hamoi n’ebindi byona kutabisiga nyuma. ⁴³ Mulibona inywe Bafarisayo! Orwo mugonza entebe kaliza omu sinagogi n’okuramibwa omu katare. ⁴⁴ Mulibona inywe! Nimushusha ebituro ebitalikuboneka, n’abantu nibabitambuka batamanyire.» ⁴⁵ Omwegesa w’Amateka omoi amushubamu ati, «Mwegesa, okugamba otyo aho naichwe watujumirana.» ⁴⁶ Yesu agamba ati, «Na inywe beegesa b’Amateka mulibona! Aha rw’okuba mutweka abantu emigugu elikusikiira lindindi, kandi inywe timwakugizizaho rukumu. ⁴⁷ Mulibona inywe! Muliyo nimwombeka ebituro by’abarangi abo baisheinywe baisire. ⁴⁸ Aho nimwolekya okwo mulikusiima ebyo baisheinywe bakozire. Bakaita abarangi abo, inywe nimubombekera ebituro. ⁴⁹ Na Ruhanga omu bumanyibwe akagamba ati, ‹Ndibatwekera abarangi n’entumwa, abandi bagingiizibwe n’okwitwa,› ⁵⁰ omuzarwa ogu gwije gubonabonibwe aha rw’abarangi bona abaraisirwe kwema ensi kutondwa, ⁵¹ kubandiza aha kwitwa kwa Abeli kuturuka aha kwa Zekaria, ayagwire omugati ya altare n’ahatakatifu. Nikwo mbagambire, omuzarwa ogu gulyehorwa niguturwa abo abaisirwe. ⁵² Mulibona inywe beegesa b’Amateka! Mukasheleka orufunguruzo rw’enju y’obumanyi; inywe timwafa gatahamu, kandi n’ababaire nibenda kutahamu mwabazibira.» ⁵³ Yesu kayabaire naruga omw’Omufarisayo, abeegesa b’Amateka n’Abafarisayo babanza kumuhakanisa n’amani, bamuligiija kumugambisa bingi, ⁵⁴ nibamutega kuleba nk’arataza omu migambire.

¹ Omu biro ebyo abantu bahurura enkumi n’enkumi, kaba kalibatano. Nikwo Yesu kugambira abegesibwabe mbere ati, «Muramanya eitumbyo ly’Abafarisayo, nibwo bugobya. ² Taliho kibunzirwe ekitalishururwa, anga ekishelekire ekitalimanyika. ³ Kityo kyona kyona ekyo muraba mugambire omu mwilima kiligambirwa aha mushana, n’ebyo muraba mugambire omu biyumba omu bihwi biligambirwa aha nshwi z’enju. ⁴ «Mbagambire, banywanyi bange, mutalitina abaita omubili ahanyuma bataina kishagireho ekyo bakukora. ⁵ Kyonkai kambatatire owo murataga kutina: Mutinega ayakumara kubaita, akashangwa aina obushobora bw’okubanaga omu muliro ogutalihwaho. Mazima nimbagambira, ogwo mumutine! ⁶ Entaratamba itaanu tizigura byapa bibili? Kyonkai taliho ntaratamba n’emoi eyo Ruhanga ayebwa. ⁷ Nangu n’eishoke ly’emitwe yanyu lyona libazirwe. Mutatina; inywe mwina eiguzi kushaaga entaratamba ezili zingi. ⁸ «Mara nimbagambira, buli omoi alinyebuga omu maisho g’abantu, Omwana w’Omuntu alimwebuga omu maisho g’abamalaika ba Ruhanga. ⁹ Kyonkai omuntu alinyetonga omu maisho g’abantu, ogwo nawe ndimwetonga omu maisho g’abamalaika ba Ruhanga. ¹⁰ Buli omoi alirogota aha Mwana w’Omuntu aligarulirwa; kyonkai alirogota ahali Mwoyo Mutakatifu taligarulirwa. ¹¹ Kandi kabalibatwara omu sinagogi n’aha bakama n’abatwazi, mutalifa kubi kuhiiga kwomulihorora anga ebyo muligamba. ¹² Omu saa egyo yonene Mwoyo Mutakatifu alibegesa ebyo muliba muragiirwe kugamba.» ¹³ Omuntu omoi ayema omu mbaga amugambira ati, «Mwegesa, ogambire murumuna wange tubegane obusika bwaitu.» ¹⁴ Ndi Yesu amushubamu ati, «Iwe mushaija, ayantaho kubaramura anga kubabeganira obusika n’ohai?» ¹⁵ Nikwo kushuba akabagambira ati, «Muramanya, mwelinde omururu gwona gwona. Oburora bw’omuntu tibukomire aha bungi bw’ebintu ebyo ainabyo.» ¹⁶ Abachwera enfumo nabagambira ati, «Ensi y’omutungi ekaija yayeza emyaka nyingi muno. ¹⁷ Aho atekeleza ati, ‹Ngire ntai? Tinyina bubiiko bwa myaka yange.› ¹⁸ Agamba ati, ‹Ndakora nti: Ndakambura esitoa zange nyombeke ezihango, mbe nimwo mbiika emyaka yange yona hamoi n’ebyange. ¹⁹ Nshube ngambire omwoyo gwange nti, mwoyo gwange, emyaka nyingi ntura ninkubiikira ebintu bitali bike. Mbwenu ikarage, olye, onywe, oshemelerwe.› ²⁰ Kyonkai Ruhanga amugambira ati, ‹Iwe mufera! Omw’itumbi omu ninkwenza omwoyo gwawe. Ebintu eby’otura nohiiga biliba by’ohai?› ²¹ Nikwo ali atyo omuntu atura natuuma eitunga, kyonkai ahali Ruhanga atali mutungi.» ²² Yesu agambira abegesibwabe ati, «Aha rw’ekyo nimbagambira, muleke kufafalikanira oburora bwanyu, kumanya muralyaki, murajwaraki; anga kuhyahyanira emibili yanyu. ²³ Oburora bwina enshonga kushaaga ekyakulya, n’omubili gwina enshonga kushaaga ebijwaro. ²⁴ Mulebe ebikona: Tibibiba anga kugesha, tibigira na sitoa anga buhanika, kyonkai Ruhanga abiliisa. Inywe mwina eiguzi lingi litai kushaaga ebinyonyi! ²⁵ Isi kamulikugira akahangahango, n’ohai omuli inywe ayakweyongeraho omukono aha kyemakye? ²⁶ Ahonu kamuraba mutalikushobora bike nk’ebi, ebisigaire nibibagilizaki akahangahango? ²⁷ Mulebe amaua okwo gakura. Tigakora milimo anga kushuka myendo. Kyonkai mbagambire, nangu na Solomoni n’ekitinwakye kyona, tiyajwete kushemera kwelenga aha iua na limoi. ²⁸ Ka Ruhanga araba alengya atyo ebikamba ebimezire omu ishwa kir’eki, kandi nyenkya bikanagwa omu kyokezo, lero inywe arabalengya atai, inywe bantu ab’okwikiliza kuke! ²⁹ Muleke kwitanira ebyo muralya n’ebyo muranywa, muleke kugira akahangahango. ³⁰ Amahanga nigo gaitanira ebyo. Kandi Isheinywe namanya okwo mulikubyetaga. ³¹ Ahonu mubanze mwitanire obukamabwe; n’ebi byona biliba byanyu. ³² «Mutatiina, inywe buhyo buke, aha rw’okuba Tata nashemelerwa muno kubatunga obukama. ³³ Muguze ebyo mwinabyo, empiha muzijunise abanaku. Muhige enshaho z’empiha ezitakura, ez’eitunga ly’omw’iguru elitahwaho, mbali omushuma atagoba, eitunga elitaliibwa nyenje. ³⁴ Enshonga mbali eitunga lyanyu lili, niho n’emitima yanyu eraikaraga. ³⁵ «Mwikare mwekomire, n’etara zanyu ziikare nizaka. ³⁶ Mushushe abairu abalindiliire mukama wabo kuruga aha bugenyi bw’obushwere, babone kwanguha kumukingulira orwo araija akakomakoma. ³⁷ Baberwa abairu abo, abo mukama wabo arashanga batanagiire. Nimbagambira amazima, mukama wabo ogwo naija kwekoma, akabaha emyanya aha kifuko, ashube aije abaheleze. ³⁸ K’araija omw’itumbi anga kushagamu kake, akabashanga nibaleba, abairu abo baraba bali baberwa! ³⁹ Kyonkai eki murakimanya: Kanyin’enju yakumanyire esaa ey’omushuma araiziraho, yakuraire narora, tiyakunagireho nju. ⁴⁰ Na inywe kutyo mwikare mwetekatekire, orw’okuba Omwana w’Omuntu alizira aha saa etetegeirwe.» ⁴¹ Petero abaza ati, «Mukama, enfumo egi nogichwera ichwe chwenkai anga nogichwera bona?» ⁴² Omukama ashubamu ati, «Omusigire omwesigwa mara omugezi n’ohai, owo mukamawe alikwasa ekaye, kubagabira ekyakulya: Buli muntu omugabogwe, orwo akanya k’okulya kagoba? ⁴³ Muberwa omwiru ogwo owo mukamawe alija akashanga nakora atyo. ⁴⁴ Mbagambire amazima, omwiru ogwo mukamawe alimukwasa ebye byona. ⁴⁵ Kyonkai omwiru aije atekeleze ati, ‹Mukama wange yakelererwayo,› akabanza kutera abairu n’abazana, akalya, akanywa, akatamiira, ⁴⁶ mukama w’omwiru ogwo alija kiro eky’omwiru aliba atamwetegeire n’aha saa eyo aliba atamanyire, amubonabonyie amujwanganyie n’abatali besigwa. ⁴⁷ Kandi omwiru ayamanyire ebyo mukamawe yabaire nayenda, kyonkai ebyo alikwenda akabyanga anga akaburwa kubikora, ogwo aliterwa kubi. ⁴⁸ Kyonkai atamanyire byo mukamawe yabaire nayenda, mara akashuba akataza, ogwo aliterwa mpora. Buli omoi ayahairwe bingi, alitongwa bingi. Owo abantu babiikisa bingi balimutonga bingi. ⁴⁹ «Nkaija kuhemba omuliro omu nsi; nangu kagwakushangirwe gwayakire nakushemeleirwe kushaaga! ⁵⁰ Nyinayo okubatizibwa okwo ndikwija kubatizibwa; mara nindibaliibwa kuhika orwo ndabatizibwa ntyo! ⁵¹ Inywe nimulenga muti nkaija omu nsi kuleta emilembe? Chei, mbagambire, nkaija kutaanisa abantu. ⁵² Kwema mbwenu omu nju emoi abantu batanu barataana. Abashatu balemangane n’ababili, n’ababili balemangane n’abashatu. ⁵³ Ishemuntu alemangane n’omutabani, n’omwana alemangane na ishe. Nyinamuntu alemangane n’omuhara, n’omwanamuhara alemangane na nyina. Nyinazaramuntu alemangane n’omukamwana, n’omukazi mushwerwa alemangane na nyinazara.» ⁵⁴ Yesu ashuba agambira embaga ati, «Orwo mubona ekichwi kyaimuka obugwaizoba, niho honkai mugamba muti, ‹Enjura neija kugwa:› mara egwakwo. ⁵⁵ Kandi kamubona omuyaga gwaihya gwemire kasi, mugamba muti, ‹Omushana nigwija kujwa n’amani;› mara bibakwo. ⁵⁶ Inywe ngobya! Nimumanya kwitoitora emibonekere y’eiguru n’ensi; isi aho kubaki nimulemwa kumanya obukiro obwo tulimu? ⁵⁷ «Ahakubaki inywe nywenene nimulemwa kuramura ekilige? ⁵⁸ Orwo oraba okyaina kikutoijera nimugya aha muramuzi, oteho amani mumare ebigambo mukyali omu muhanda, ataija akakukurura akakutwalira omuramuzi, n’omuramuzi akakunaga omu miikono y’omwisherukare, n’omwisherukare akakunaga jela. ⁵⁹ Nkugambire, toliruga omwo kuhika orwo olishashura ekyapa ky’enzindo.»

¹ Haliho ababaire baliho aho omu kaanya ako konene, bamubarulira amakuru g’Abagalilaya abo Pilato yakwete obwamba bwabo akabutabirana n’obw’ebitambo byabo. ² Yesu abashubamu ati, «Nimulenga muti Abagalilaya aba bakaba bali bafakare ababi kushaaga Abagalilaya abandi bona, bonene kufa batyo? ³ Nimbagambira nti, chei; kandi nainywe kamutechulize, inywena mulifa mutyo. ⁴ Anga eikumi na munaana abakumbiirwe omunara omuli Siloamu gukabaita, nimulenga muti bakaba bali bafakare ababi kushaaga abandi bona abaturaga Yerusalemu? ⁵ Nimbagambira nti, chei. Nainywe kamutechulize mulifa mutyo.» ⁶ Yesu ashuba abachwera enfumo egi ati, «Omuntu omoi akaba abyaire omuti gw’omutini omu ndimiroye y’emizabibu. Agya aija nagulebaho ekiraba, kyonkai tiyakikwasize. ⁷ Nikwo kugambira omukozi w’endimiro egyo y’emizabibu ati, ‹Emyaka egi eshatu nyija kuhiiga ekiraba aha mutini ogu, kyonkai timbona kantu. Oguteme, guleke kuliira bushai eitaka.› ⁸ Omukozi amuhorora ati, ‹Waitu oguleke, n’omwaka ogu guhingureho, mbanze ngutematemere ntekemu obushai. ⁹ Mwaka oguraija kaguraaraba, aho hakili, tigwaraba, oguteme.› » ¹⁰ Limoi eli Sabato, Yesu ashangwa ali omu sinagogi nayegesa. ¹¹ Omwo hakaba halimu omukazi amazire emyaka 18 arwazibwe eisitani. Akaba ainamire atalikushobora kwinuguka. ¹² Yesu kayamuboine amweta amugambira ati, «Iwe mukazi, nakukiza.» ¹³ Amutaho emikono, niho honkai omukazi ainuguka ayemelera bwemi, asingiza Ruhanga. ¹⁴ Kyonkai omutwazi w’esinagogi kayaboine okwo Yesu yakiza omuntu ahali Sabato, atamwa, agambira abantu ati, «Ebiro by’okukoleraho emilimo biba mukaga. Mwije omu biro ebyo mutambirwe, kyonkai ahali Sabato, chei.» ¹⁵ Aho Omukama amuhorora ati, «Inywe ngobya! Inywena ahali Sabato timukomorora nte anga ndogobe zanyu kugya kuzoshera? ¹⁶ Isi omukazi ogu, muhara wa Aburahamu, owo eisitani lyamara emyaka 18 libohire, atabohororwa ngu orwo kili kiro kya Sabato?» ¹⁷ Kayabaire ali omu kugamba atyo, ababishabe bona bakwatwa enshoni. Abantu bona bashemelerwa ebigiro by’ekitinwa ebyo Yesu yakora. ¹⁸ Aho Yesu agamba ati, «Obukama bwa Ruhanga nibushushaki? Mbushushanise naki? ¹⁹ Nibushusha enjuma ya Haradali ey’omuntu yakwete akabiba omu ndimiro. Ekura, guba muti, ebinyonyi bija byombeka ebishunkuli omu mataagi gagwo.» ²⁰ Yesu ashuba agamba ati, «Obukama bwa Ruhanga mbushushanise naki? ²¹ Nibushusha eitumbyo ely’omukazi yakwete akateka omu bipimo bishatu by’ensano, ensano yona ekatumba.» ²² Yesu akwata omuhanda agenda, araba omu bigo n’omu byaro nayegesa, kyonkai aho ayolekeire Yerusalemu. ²³ Omuntu omoi amubaza ati, «Mukama, abalirokoka bake?» Aho Yesu abagambira ati, ²⁴ «Muteho amani gangi kuraba omu mulyango ogufunzire. Mbagambire, bangi baligonza kutahamu kyonkai tibalishobora. ²⁵ Kanyin’enju alishangwa yaimukire yakingire orwigi, mulyema aheru mukomakome aha rwigi, nimugira muti, ‹Waitu Mukama batukingulire.› Alibahorora ati, ‹Mbali mwaruga tindikuhamanya.› ²⁶ Nirwo muligamba muti, ‹Twalyaga naiwe, twanywaga hamoi, warabaga n’omu bigo byaitu noyegesa.› ²⁷ Kyonkai wenene aligamba ati, ‹Ekyo ndikubagambira nikyo, tindikumanya mbali mwaruga. Mundugeho inywena abafakare.› ²⁸ Aheru niho mulichulira mukanena n’amaino, orwo mulibona Aburahamu na Isaka na Yakobo n’abarangi bona omu bukama bwa Ruhanga, kandi inywe munagirwe aheru. ²⁹ Abantu baliruga oburugaizoba n’obugwaizoba, baruge kasi na bikara, balye omu bukama bwa Ruhanga. ³⁰ Mara aho haliho ab’enzindo abaliba ba mbere, kandi abandi aba mbere baliba b’enzindo.» ³¹ Omu saa egyo yonene haliho Abafarisayo abaizire bakagambira Yesu bati, «Oruge hanu ogende, ahakuba Herode nayenda kukwita.» ³² Yesu abashubamu ati, «Mugende mugambire emboigora egyo muti, ‹Leba, kir’eki na nyenkya ndiyo nimbinga amasitani, ninkiza n’abarwaire, ndamara eikora lyange aha kiro kya kashatu. ³³ Kyonkai omuli mbwenu na nyenkya na ijo ndagiirwe kukwata omuhanda nkagenda, enshonga tikyakuba, omurangi atagwire Yerusalemu.› ³⁴ «Iwe Yerusalemu, Yerusalemu, oita abarangi, n’entumwa ezo bakutumaho oziteza amabare! Kangahai abaana bawe nimpiga kubateka hamoi nk’okwo enkoko eshoroleza obwana bwayo omu mapapa gayo, iwe noyanga! ³⁵ Leba, omwawe yaba ndara. Mbagambire, timukimbona kuhika orwo muligamba muti, ‹Ni kilimugisha ogwo ayaija omw’ibara ly’Omukama.› »

¹ Limoi eli Sabato, Yesu agya omw’omutwazi omoi Omufarisayo kuraagira, abantu bamutaho amaisho. ² Mwonene omwo hakaba halimu omushaija azimbiire emikono n’amaguru amuli omu maisho. ³ Yesu abaza abeegesa b’Amateka n’Abafarisayo ati, «Nikijuburwa kukiza omuntu ahali Sabato anga chei?» ⁴ Bonene besiza. Aho Yesu akwata aha murwaire amukiza, ashuba amutaishura agenda. ⁵ Yesu ashuba ababaza ati, «N’ohai omuli inywe ayakuba aina omwana, anga ente, akagwa omw’iziba atanguhire akamunyururamu aha kiro kya Sabato?» ⁶ N’ekyo tibashoboire kukihorora. ⁷ Aho ababaire banyegeziibwe, Yesu abachwera enfumo, orwo yaboine baihyaho emyanya y’ekitinwa, abagambira ati, ⁸ «K’omuntu alikuraliza aha bugenyi bw’obushwere, otanshutama mu mwanya gwa kitinwa, ataija akashangwa araliize n’omuntu alikukushaagya ekitinwa. ⁹ Ogwo abaraliize inywembili ataija akakugambira ati, ‹Higiza ogu,› aho kandi okakwatwa enshoni ogiire omu mwanya ogutali gwa kitinwa. ¹⁰ K’oraralizibwaga ogende oshuntame omu mwanya ogw’ahansi muno, kikuraliza k’araija akugambiire ati, ‹Munywanyi wange, garuka oku aharungi kushaaga.› Aho ab’orashangwa nolya nabo bakukunire. ¹¹ Manyasi kaishe muntu weena ayekuza balimutohya, kandi ayetohya balimukuza.» ¹² Amara agambira n’ayabaire amuraliize ati, «K’oraralizaga abantu aha kyakulya kya bwaigoro anga aha bugenyi, oleke kuraliza banywanyi bawe anga barumuna bawe anga abanyaruganda, anga bataahi bawe abagaiga, bataija nabo bakakuraliza, gakaba marongorane. ¹³ Iwe k’orakoraga obugenyi, oralize abanaku, abalikuchumbagira, abalema n’empume. ¹⁴ Aho olisiimwa, ebyo wabakolera bonene tibaina kubikukolera. Orwo abatakatifu balihimbuka nirwo olirongorwa.» ¹⁵ Ababaire nibaraagira na Yesu kabamuhuliire nagamba atyo, abagambira ati, «Muberwa alilya ekyakulya omu bukama bwa Ruhanga!» ¹⁶ Ashuba abagambira ati, «Ekiro kimoi omuntu akakora obugenyi buhango, yaraaliza abantu bangi. ¹⁷ K’obugenyi bwagobire yatuma omwiruwe kugambira abaralizibwa ati, ‹Mwije, buli kantu kabaireho.› ¹⁸ Bona babanza kugira ebyekwaso nk’abaragaine. Owa mbere agambira omwiru ogwo ati, ‹Nguzire endimiro, nimbanza kugya kugileba. Ninkutagiliza onganyire.› ¹⁹ Ondijo amugambira ati, ‹Nguzire ente 10 z’okulimisa, ningenda kugya kuzilenga. Ninkutagiliza onganyire.› ²⁰ Ondijo amugambira ati, ‹Tindikwija aha rw’okuba nyina omugore.› ²¹ Kityo omwiru aija amanyisa mukamawe amakuru ago. Aho nyin’enju anigara, agambira omwiruwe ati, ‹Yanguha ogye omu kigo omu mbarabara n’omu buhanda bulikuguturana, olete abanaku n’abalikuchumbagira, n’empume n’abalema.› ²² Omwiru agambira mukamawe ati, ‹Waitu, eby’olikundagira byakozirwe, kyonkai omwanya tigukaijwire.› ²³ Mukamawe amugambira ati, ‹Iroko omu mbarabara ezihango n’omu buhanda obw’emparo ogambire abantu baije rwamani, enju yange eijure. ²⁴ Kambagambire, omu bantu balinya abaraliziibwe taliho n’omoi aliroza aha bugenyi bwange.› » ²⁵ Abantu bangi muno bakashangwa nibahondera Yesu. Aho ahinduka abagambira ati, ²⁶ «K’omuntu aramponderaga atanobire ishe anga nyina anga mukaziwe anga abaana anga barumuna anga banyanya, nangu n’oburorabwe, ogwo tiyakuba mwegesibwa wange. ²⁷ Atalikwetweka musarabagwe taina kuba mwegesibwa wange. ²⁸ N’ohai omuli inywe alikugonza kwombeka omunara, atabandize kushuntama akabara ebilikwetagwa aha lyombeka elyo, akamanya nk’ebyainabyo biramara? ²⁹ Kitali kityo, k’alikuba yayombekire omusingi kandi akalemwa kumara, bona abalikubona okwo elyombeka lyamulema babanza kumushekelera ³⁰ bati, ‹Omuntu ogu akabanza elyombeka lyamulema kulimara.› ³¹ Anga ni mukamaki alikugya kurashana na mukama ondijo, atabandize kushuntama akehanuza nk’arashobora kurashana n’owa 20,000 okwo wenene aina 10,000 zonkai? ³² Kitali kityo, k’asiga omukama ondijo akyali harai muno, amutumaho entumwa kumushaba kabagira emilembe. ³³ Aha rw’ekyo omuntu atalikwesigisa by’ainabyo taina kuba mwegesibwa wange. ³⁴ «Omwonyu guba gurungi. Kyonkai kagwakumara kurunguka, wakugurungisaki? ³⁵ Tigukigasha mw’itaka anga mu rubungo rwa busha. Ekiliho abantu baguchunkya aheru. Aina amatwi g’okuhulira ahulire.»

¹ Ekiro kimoi abashoza n’abafakare baija kuhuliliza Yesu. ² Aho Abafarisayo n’abeegesa b’Amateka bajurujwita bati, «Omuntu ogu nashemera n’abafakare mara nalya nabo.» ³ Nikwo Yesu kubachwera enfumo egi, ati, ⁴ «N’ohai omuli inywe ayakuba aina entaama kikumi, emoi ekaburaho, atasigire ekyenda na mwenda omw’irungu akagya kuhiiga eyabura kulemwa kuhika orwo aragibona? ⁵ K’amara kugibona ashemelerwa agiteka aha mabega. ⁶ K’agoba omuka ayeta banywanyibe n’abatani nabagambira ati, ‹Munyihukye, entaama yange eyaba ebuzire nagibona.› ⁷ Nimbagambira amazima, alibayo ebyera bingi omw’iguru aha rw’omufakare omoi ayayechuza, kushaaga abagorogoki ekyenda na mwenda abataina nshonga ya kwechuza. ⁸ «Anga ni mukaziki ayakuba aina esarafu 10 z’efeza akaburwaho emoi, atahembire tara, akelerera nju, akahiga mpora mpora akalemwa akagibona? ⁹ K’aba yagiboine ahuruza batahibe n’abatani nagamba ati, ‹Munyihukye, edarakima yange eyo mbaire nagire nagibona.› ¹⁰ Nimbagambira amazima, nikwo n’abamalaika ba Ruhanga bashemelerwa batyo k’omufakare omoi ayechuza.» ¹¹ Yesu agendelera kugamba ati, «Hakaba haliho omuntu aina abatabani babili. ¹² Omuto agambira ishe ati, ‹Tata, ompe omugabo gw’ebyo wakunsikisize.› Ishebo ababeganira ebintu. ¹³ Ebiro bitakeire bingi, omuto ashombokya obwe bwona, akwata omuhanda agya omu nsi endijo, ajangirayo, ebye byona abitaita. ¹⁴ Kayabaire yamazireho buli kantu, eifa lihango litera omu nsi egyo, aburabulirwa. ¹⁵ Kityo agenda ayekwata omunyansi omoi omu nsi egyo, omunyansi ogwo yamutweka omu maliisizoge kumulisiza empunu. ¹⁶ Agonza kulya ebishushu by’empunu, kyonkai ow’okubimuha abura. ¹⁷ Kayaijukire atekeleza ati, ‹Abakozi ba tata bangi batai abalya ekyakulya kingi bakashaagura? Inye ndi aha nindambazibwa enjara!› ¹⁸ Nyimuke ngaruke ahali tata, mugambire nti, ‹Tata, nkafakalira Ruhanga na iwe. ¹⁹ Tinkyasana kwetwa mwana wawe, ombone nk’omoiho omu bairu bawe.› ²⁰ Aimuka agaruka owa ishe. Orwo yabaire akyali harai, ishe amulengera, amugilira embabazi, airuka amubumbatira, amunywegera. ²¹ Omutabani amugambira ati, ‹Tata, nkafakalira Ruhanga na iwe. Inye tinkyasana kwetwa mwana wawe, shana ombone nk’omoiho omu bairu bawe.› ²² Nawe ishe agambira abairube ati, ‹Yanguha mulete ekanzu mugimutemu. Mumujweke n’empeta omu rukumu, n’ebiratwa omu maguru. ²³ Mugye mulete enyana eshaire mugiite, tulye tushemelerwe. ²⁴ Omwana wange ogu akaba afire, mbwenu yahimbuka. Akaba abuzire, mbwenu yazoka.› » Aho babanza obugenyi. ²⁵ «Omutabani omukuru akashangwa ali omu ndimiro. Kayabaire yaija kugoba omuka ahulira ebizina n’enchuma. ²⁶ Ayeta omwiru omoi amubaza ekyaba. ²⁷ Omwiru amugambira ati, ‹Murumuna wawe yaija, isheinywe yaita enyana eshaire, orwo yamubona alige agumire.› ²⁸ Omutabani omukuru ogwo anigara, ayanga kutaaha n’omu nju. Ishe aturuka amutagiliza, ²⁹ kyonkai wenene ashubamu ishe ati, ‹Emyaka nyingi eti ntura ninkukolera, tinkachwaga muhango gwawe. Kyonkai n’akabuzi konkai tokakampaga nkashemelerwa na bataahi bange. ³⁰ Orwo mutabani wawe ogu ayamalire ebyawe omu bamalaya yaija, iwe wamwitira enyana eshaire!› ³¹ Ishe amugambira ati, ‹Mwana wange, ebiro byona tuba tuli hamoi, isi ebyange byona ti byawe? ³² Omu mazima twaba turagiirwe kushemelerwa bukaba bugenyi, aha rw’okuba murumuna wawe ogu akaba afire, mbwenu yahimbuka; akaba abuzire, yazoka.› »

¹ Yesu ashuba agambira abegesibwabe ati, «Hakaba haliho omugaiga aina omugelezi. Baija bamugambira okwo omugeleezi ogu alikumwitaitira ebye. ² Amweta amubaza ati, ‹Biki ebi ebyo ndikukuhulizaho? Oyetonde obugeleezi, aha rw’okuba aha nabukwaka.› ³ Omugeleezi atekeleza ati, ‹Nkoreki, orwo mukama wange yanyaka obugeleezi? Agalima tingagira, kandi okushabiiliza nikunkwasa enshoni. ⁴ Mbwenu naramura ekyo ndakora, abantu baije banyegeze omu maka gabo orwo ndaba nabingirwe omu bugelezi.› ⁵ Abo mukamawe yabaire natonga abeta omoi omoi omoi. Abaza owa mbere ati, ‹Iwe, mukama wange nakutonga bitai?› ⁶ Ndi ogu ati, ‹Amapipa kikumi g’amajuta.› Omugeleezi amugambira ati, ‹Kwata ebarua yawe y’eibanja; yanguha oshuntame ohandike makumi gatanu.› ⁷ Ashuba abaza ondijo ati, ‹Iwe notongwa bitai?› Ogu ati, ‹Amagunia kikumi g’engano.› Omugeleezi amugambira ati, ‹Kwata ebarua yawe y’eibanja; handika kinana.› ⁸ Ekyarugir’omwo mukamawe akamusiima n’orwo yabaire atali mwesigwa, yamusiimira obugeleezibwe; aha rw’enshonga abantu b’ensi egi baina obugezi omu byabo kushaaga omuzarwa gw’abantu abalikubona. ⁹ Nimbagambira, mwehigire emikago nimukoza eitunga libi, kaliliba lyahoireho ahanyuma mwije mutahe omu burora obutahwaho. ¹⁰ «Omwesigwa omu kike bwoli aba mwesigwa n’omu bingi. Atali mwesigwa omu kike bwoli, n’omu bingi ti mwesigwa. ¹¹ Kamuraba mutali besigwa omw’itunga libi, alibakwasa eitunga kamaanya aliruga nkahai? ¹² Kamutabaire besigwa omu by’abandi, alibakwasa ebilibye nyabwe n’ohai? ¹³ Taliho mwiru yakukolera bakama babili. Aranoba omoi, agonze asigaire; anga aragilira ogu ekihika, ayasigara amugaye. Timwakukolera Ruhanga na itunga.» ¹⁴ Abafarisayo abo empiha zabatwaraga omwoyo. Kabahuliire ekigambo ekyo bamushekelera. ¹⁵ Kyonkai Yesu abagambira ati, «N’inywe mweyolekya okuba barungi omu maisho g’abantu, kyonkai Ruhanga namanya emitima yanyu. Manya ebyo abantu basiima, biba bizira ahali Ruhanga. ¹⁶ «Amateka n’eby’abarangi basigire bagambire nibigoba ahali Yohana. Kwema ahali Yohana evangeli y’obukama bwa Ruhanga nerangwa, mara buli omoi natahamu rwamani. ¹⁷ Nikyoroba eiguru n’ensi kuhwaho, kushaaga akantu kati aha Mateka kuburwa enshonga. ¹⁸ «Buli omoi atambya mukaziwe akashwera ondijo aba nasiyana. Kandi n’ashwera omukazi atambiibwe iba nawe aba nasiyana. ¹⁹ «Hakaba haliho omugaiga omoi, yajwaraga emyendo ya zambarau n’eya kitaani nungi. Wenene buli kiro bwabaga bugenyi. ²⁰ Aha kihigikye habyamwagaho omwanje, eibaralye Lazaro, akaba aina ebironda omubili gwona. ²¹ Yagonzaga kulya ebyarugaga aha meza y’omugaiga bikaragara, lero kandi n’embwa zija nizimurambaramba ebironda ebyo. ²² Kayafire, abamalaika baija bamutwara, bamuteka omu kifuba kya Aburahamu. Omugaiga nawe kwakwo afa, bamuziika, ²³ kyonkai agwa omu muliro ogutalihwaho. Kayabaire nabonabonera omwo, kugya kwimukya amaisho alengera Aburahamu ali harai, atoire Lazaro. ²⁴ Ayeta n’eiraka lihango ati, ‹Tata Aburahamu, banganyire, bagambire Lazaro agye ateke akara nshonga omu maizi ampolereze orulimi. Omu muliro omu ndimu ninyanja.› ²⁵ Ndi Aburahamu amushubamu ati, ‹Mwana wange, ijuka okwo omu burora bwawe okabona ebirungi. Kandi Lazaro ogwo akabona enaku. Mbwenu wenene kunu ali omu milembe, kandi iwe noshasha muno munonga. ²⁶ Kushaaga aho, omugati yaitu na iwe bakatamu ekinyanga kihango. Abakugondize kuruga kunu kwija okwo tibakushobora, kandi n’ow’okushabuka arugire okwo kwija kunu taliho.› ²⁷ Omugaiga agamba ati, ‹Mbwenu tata ninkutagiliza omutume omwaitu, ²⁸ nyinamu barumuna bange batanu, agende abatatire, batalija bakaija kunu omu naku ezibi.› ²⁹ Aburahamu amugambira ati, ‹Baina Musa n’abarangi; babahuliire.› ³⁰ Omugaiga ati, ‹Chei, tata Aburahamu; k’omuntu yakuruga omu bafu barayechuza.› ³¹ Aburahamu amuhorora ati, ‹Kabatalikuhulira Musa na barangi, n’orwo omuntu yakuhimbuka omu bafu tiyakugamba bakaihyamu.› »

¹ Yesu agambira abegesibwabe ati, «Ebisitazo tibyakubura kwija. Kyonkai omuntu aliba ntabuko y’ebisitazo ebyo alibona! ² Hakili kayakukomirwe orubengo omu bikya bakamutokya omu nyanja, kushaaga okugyaho akasitaza abato abo. ³ Mwelinde. Ka murumuna wawe arafakara, omuhane. K’arayechuza omugarulire. ⁴ K’arakufakalira emirundi mushanju omushana gumoi, kandi akashuba akakwijaho emirundi mushanju yonene nagamba ati, ‹Nayechuza,› noragirwa kumugarulira.» ⁵ Entumwa zishaba Omukama k’azongera okwesiga. ⁶ Omukama azigambira ati, «Kamwakubaire mwina okwesiga buzima okwigaine enjuma ya Haradali, mwakugambiire omuti ogu muti, ‹Sinduka ogye oyemelere omu nyanja,› mara gwakubahuliire. ⁷ «Nk’okwo muli halimu aina omwiru alikumulimira anga kumuliisiza entaama, ayakugambira omwiruwe ogwo arugire omw’ikora ati, ‹Yanguha oshuntame olye?› ⁸ Tabanze akamugambira ati, ‹Onchumbire ekyakulya kya bwaigoro, mara oyekome ongobye ebyo ndikwetaaga kuhika orwo ndamara kulya n’okunywa?› ⁹ Nasiima omwiruwe aha rw’okukora ebyo yamuragira? ¹⁰ Kityo nainywe kutyo. Kamulimara kukora ebyo muragiirwe, mugambe muti, ‹Ichwe tuli bairu abatalikugasha; shana ekiliho twahikya oburagirwa bwaitu.› » ¹¹ Yesu kayabaire nagya Yerusalemu, yaraba omu rubibi rwa Samaria na Galilaya. ¹² Kayatahire omu kyaro atanganwa ababembe 10. Bemelera haraimu kake ¹³ batungika amaraka bati, «Yesu, Rugaba, batuganyire.» ¹⁴ Kayababoine abagambira ati, «Mugende mweyoleke abakuhani.» Kababaire nibagenda bakira ebibembe. ¹⁵ Omuli bonene omoi kayaboine okwo yakira, akubuka nasingiza Ruhanga n’eiraka lihango. ¹⁶ Agwa Yesu omu maguru, amusiima. Mara akaba ali Musamaria. ¹⁷ Nikwo Yesu kubaza ati, «Eikumi tilyakira bibembe? Isi omwenda balihai? ¹⁸ Taliho n’omoi yagaruka kusingiza Ruhanga shana omunyamahanga ogu?» ¹⁹ Aho agambira Omusamaria ogwo ati, «Imuka okwate omuhanda otahe; okwesiga kwawe kwakukiza.» ²⁰ Abafarisayo babaza Yesu amakiro ago obukama bwa Ruhanga buliiziraho. Abahorora ati, «Obukama bwa Ruhanga tibulikwija na bubonero bwa kubumanyiraho. ²¹ Nangu kugir’oti baligamba bati, ‹Leba, buli aha!› Anga, ‹Buli kulinya!› Obukama bwa Ruhanga buli omuli inywe.» ²² Amara agambira abegesibwa ati, «Ebiro biliija orwo muligonza kubona Omwana w’Omuntu, kyonkai timulimubona. ²³ Balibagambira bati, ‹Leba ali kulinya.› Mutaligyayo handiki kubahondera. ²⁴ Nk’okwo orurabyo rurabya eiguru kwema rubaju oru kuturuka rubaju orusigaire hakabona, nikwo n’Omwana w’Omuntu alija. ²⁵ Kyonkai naragirwa kubanza kushasha nibamutura ebintu bingi, n’omuzarwa ogu gumwange. ²⁶ Okwo byabaire bili omu makiro ga Noa, nikwo biliba n’omu makiro g’Omwana w’Omuntu. ²⁷ Balyaga, banywaga, bashweraga, bashwerwaga, kuhika orwo Noa yatahire omu bwato, omutunga gwalemwa gwaija gwabaita bona. ²⁸ Kutyo okwo byabaire bili omu makiro ga Loti, balyaga, banywaga, baguzaga, baguraga, babyaraga, bayombekaga, ²⁹ Kyonkai kiro ekyo Loti yaruga Sodoma, omuliro n’obuganga bikaruga omw’iguru nk’enjura byabokya bona. ³⁰ Nikwo biliba bityo kiro ekyo Omwana w’Omuntu aliiziraho. ³¹ Kir’ekyo omuntu aliba ali aha rushwi rw’enju, atalisongoka kwihya bintubye mu nju. Kutyo n’aliba ali omu ndimiro ataligaruka. ³² Mwijuke muka Loti! ³³ Aliitanira oburora bulimufera, kandi aliferwa oburora alibubona. ³⁴ Mbagambire, omw’itumbi elyo baliba bali babili aha kitabo: Omoi balimutwara, ondijo asigareho. ³⁵ Abakazi babili balishangwa nibasa: Omoi bamutware, ondijo asigareho. ³⁶ [Abashaija babili balishangwa bali omu ndimiro: Omoi bamutware, ondijo asigareho.]» ³⁷ Abegesibwa bamubaza bati, «Nkahai, Mukama?» Wenene abahorora ati, «Mbali omutumbi guliba guli, niho na kagoma ziliteranira.»

¹ Yesu abachwera enfumo, kubegesa okushoma enshara buli kaanya batananukirwe. ² Abagambira ati, «Omu kigo kimoi hakaba halimu omuramuzi atatina Ruhanga anga kufaho muntu. ³ Omu kigo kyonene ekyo hakaba halimu entumbwa eyaikaraga nagendera omuramuzi ogwo nemugambira eti, ‹Onjune, omuntu omoi nanyema kubi.› ⁴ Omuramuzi abanza ayanga. Ahanyuma atekeleza ati, ‹N’orwo ntatiina Ruhanga n’omuntu okutamubonamu kantu, ⁵ nawe entumbwakazi egi yanjoga. Kangijune, eleke kuta neija nenyelerera.› » ⁶ Omukama agamba ati, «Muhulire eby’omuramuzi mubi alikugamba. ⁷ Isi aho Ruhanga aije aburwe kujuna endonkwaze ezimutakira kiro na mushana? ⁸ Mbagambire, alibajuna bwangu. Kyonkasi Omwana w’Omuntu k’aligya kwija omu nsi alishangamu okwesiga?» ⁹ Omugani ogu Yesu akaguchwera ababaire nibesiima okuba bagorogoki, bakagaya banu; ati, ¹⁰ «Abantu babili bakatemba Rwensinga kushoma enshara. Omoi akaba ali Mufarisayo, ondijo mushoza. ¹¹ Omufarisayo atagarara, ashoma enshara omu katimake ati, ‹Waitu Ruhanga ninkusiima orwo ntalikushusha bantu bandi, abashuga, abatakoza mazima, ensiyani, nangu kandi kushusha omushoza ogu! ¹² Omu biro mushanju nsiibamu kabili; ebyo mbona byona mpongamu ekichweka kya ikumi.› ¹³ Nawe omushoza ayemelera harai, nangu n’okuraramira eiguru chei. Shana aketera aha kifuba nagamba ati, ‹Waitu Ruhanga banganyire inye omufakare!› ¹⁴ Nimbagambira, omushoza ogu akashuba omuka agaruliirwe kushaaga Omufarisayo. Manyasi kaishe muntu weena alyekuza balimutohya, kandi alyetohya balimukuza.» ¹⁵ Abantu abandi baletera Yesu abaana babo abato k’abataho emikono. Abegesibwa kubon’ebyo babakanga. ¹⁶ Ndi Yesu abeta ati, «Muleke abaana bato baije ahali inye mutabatanga, manyasi abato nk’aba obukama bwa Ruhanga buba bwabo. ¹⁷ Nimbagambira amazima, omuntu k’aliba atatoire bukama bwa Ruhanga nka mwana talibutahamu.» ¹⁸ Omutwazi omoi abaza Yesu ati, «Mwegesa murungi, nkoreki nshobore kubona oburora obutalihwaho?» ¹⁹ Kyonkai Yesu amubaza ati, «Kubaki nonyeta murungi? Omurungi tabayo shana Ruhanga wenkai. ²⁰ Emihango nogimanya: ‹Otalisiyana, otaliita, otaliiba, otalijulira bishuba, okunire sho na nyoko.› » ²¹ Omutwazi agamba ati, «Emihango egi yona ntura ningyekomya kwema ndi muto.» ²² Yesu kayahuliire atyo, amugambira ati, «Ekikyaburaho kintu kimoi: Oguze eby’oinabyo byona, empiha ozigabire abanaku, oligira eitunga omw’iguru, oshube oije ompondere.» ²³ Kyonkai omutwazi kayahuliire empororo egyo ajunara, aha rw’okuba akaba ali mugaiga muno. ²⁴ Yesu amuleba, aho agamba ati, «Kigumire kitai abatungi kutaaha omu bukama bwa Ruhanga! ²⁵ Nobona nikyoroba engamia kuraba omu kahuru k’enkinzo kushaaga omugaiga kutaaha omu bukama bwa Ruhanga.» ²⁶ Abahuliire ekigambo ekyo bebaza bati, «Aho n’ohai alirokoka?» ²⁷ Yesu agamba ati, «Ebyo abantu batalikushobora, Ruhanga nabishobora.» ²⁸ Petero agamba ati, «Mara kandi ichwe tukasigaho amaka gaitu twakuhondera.» ²⁹ Nikwo Yesu kubagambira ati, «Nimbagambira amazima, taliho muntu ayasigireho nju anga mukazi anga barumuna anga bazaire anga baana, aha rw’obukama bwa Ruhanga, ³⁰ atalirongorwa bingi muno omu nsi omu n’oburora obutalihwaho omu makiro agalija.» ³¹ Yesu akwata eikumi na babili bagya aheheleire, abagambira ati, «Mbwenu aha nitugya Yerusalemu. Buli kantu akaraba kahandikirwe abarangi aha Mwana w’Omuntu nikaija kugobeelera. ³² Nibaija kumunagira abanyamahanga bamushekelere, bamujangure, bamuchwere n’ebichwanta. ³³ Nibaija kumutera bakashuba bakamwita. Kyonkai aha kiro kya kashatu arahimbuka.» ³⁴ Omuli ebi byona taliho kyo bashobokeirwe. Enshonga y’ekigambo eki ekaba eshelekire, ebyagambirwe tibaihiremu kantu. ³⁵ Yesu kayabaire yaija kugoba Yeriko, omwigazi w’amaisho akaba ashuntamire aha muhanda nashaba obujuni. ³⁶ Kayahuliire embaga nehingura abaza ekyaba. ³⁷ Bamugambira okwo Yesu owa Nazareti alikuhingura. ³⁸ Ataka ati, «Yesu Mwana wa Daudi, banganyire!» ³⁹ Ababaire bebembeire bamukabukira, bamugambira kwesiza. Kyonkai wenene ashagaho kutaka ati, «Mwana wa Daudi, banganyire!» ⁴⁰ Yesu ayemelera, agira abo yaragira kumuletera omwigazi w’amaisho ogwo. Kayaizire haihi amubaza ati, ⁴¹ «Nogonza nkukolereki?» Ahorora ati, «Mukama, singa mbone.» ⁴² Yesu amugambira ati, «Bona; okwesiga kwawe kwakukiza.» ⁴³ Niho honkai abona, ashuba amuhondera nasingiza Ruhanga. Abantu bona kubon’ebyo nabo bahaisiliza Ruhanga.

¹ Yesu araba Yeriko. ² Omuli Yeriko omwo hakaba halimu omushaija nayetwa Zakeo. Zakeo ogwo ashangwa ali mushoza, kandi ali mutungi. ³ Ayenda kubona Yesu okwo ashusha, kyonkai tiyashoboire; embaga ekaba emusikiize, enshonga akaba ali mugufi. ⁴ Kityo ayebembera airukire akuuba omuti gw’omukuyu nirwo aramubona, kuba Yesu akaba naija kuraba muhanda ogwo. ⁵ Yesu kayagobire aha muti ogwo araramira, amugambira ati, «Zakeo, yanguha okuburuguke; kir’eki nindagirwa kusiiba omwawe.» ⁶ Kityo Zakeo ayanguha akuburuguka, anyegeza Yesu n’amashemelerwa. ⁷ Abantu kabaaboine ekyo bajurujwita bati, «Yakyalira omufakare.» ⁸ Zakeo abanduka ahansi agambira Omukama ati, «Waitu Mukama, enusu y’ebyange nagigabira abanaku. Kandaba nyina owo nagobeize ekintu kyona kyona, ninkimugarulira emirundi enai.» ⁹ Yesu amugambira ati, «Kir’eki enju egi yarokoka, aha rw’okuba naiwe oba mwana wa Aburahamu. ¹⁰ Mantisi Omwana w’Omuntu akaija kuhiiga ababuzire n’okubarokora.» ¹¹ Kababaire bahuliliize ebyo, Yesu ayongeraho kubachwera enfumo, nobona akaba ali haihi na Yerusalemu, kandi bakaba nibashubira okwo obukama bwa Ruhanga bulikwija kuzoka bwangu. ¹² Agamba ati, «Omurangira omoi akagya omu nsi y’aharai kulya obukama akashuba akaterayo akagaruka. ¹³ Ayeta abairube 10, abaha esarafu 10 z’ezahabu, abagambira ati, ‹Esarafu ezi z’ezahabu muzitundurane kuhika orwo ndigaruka.› ¹⁴ Kyonkai abanyansibe bamunoba, bamuhondeza entumwa nibagamba bati, ‹Omuntu ogu titulikwenda k’atutwara.› ¹⁵ Kayamazire kulya engoma akagaruka, aragira abairube abo yasigiire empiha kwetwa, amanye ebyo batunduraine bakaihyamu. ¹⁶ Owa mbere amugoba nagamba ati, ‹Mukama wange, esarafu yawe emoi y’ezahabu ezaire ezindi ikumi.› ¹⁷ Mukamawe amugambira ati, ‹Mahyo mwiru muge! Orwo obaire mwesigwa omu kake, oratwara ebigo 10.› ¹⁸ Owa kabili nawe aija agamba ati, ‹Mukama wange, esarafu yawe emoi y’ezahabu ezaire ezindi itaanu.› ¹⁹ Mukamawe ati, ‹Naiwe oratwara ebigo 5.› ²⁰ Aho ondijo nawe aija, ati, ‹Mukama wange, leba esarafu yawe niy’egi! Nkagikoma omu kitambara nagibiika. ²¹ Nomanya nkakutina. Iwe oba mukuutu, oyanura eby’otayanikire, ogesha eby’otabibire.› ²² Mukamawe amugambira ati, ‹Ebyakuruga omu kanwa nibyo ndakuramuliraho, iwe mwiru mubi! Okamanya okwo mba mukuutu, nyanura ebyo ntayanikiire, nshuba ngesha ebyo ntabibire? ²³ Kubaki empiha zange otazitaire mu benki, nkagaruka nkazihyamu n’amagoba gazo?› ²⁴ Nikwo kugambira ababaire bemeleire aho ati, ‹Esarafu egyo y’ezahabu mugimwake mugihe ow’esarafu 10.› ²⁵ Bamugambira bati, (‹Rugaba, aina esarafu 10 z’ezahabu!›) ²⁶ ‹Nimbagambira buli omoi aina ekyo ainakyo alyongerwaho. Kyonkai ataina kantu, balimwaka n’akainako. ²⁷ Kandi ababisha bange aba, abanyangire kubatwara, mubalete hanu aha mubanyitire omu maisho.› » ²⁸ Orwo Yesu yamazire kugamba ebyo, agendera kimo, Yerusalemu. ²⁹ Kayagobire Betifage na Betania aha Ibanga ly’Emizeituni, omu begesibwabe atumamu babili, ³⁰ nabaragira ati, «Mutahe omu kyaro ekibali omu maisho, murashangamu omwana gw’endogobe gusibikire, ogutakakubwagaho muntu, mugusibure mugundetere aha. ³¹ Omuntu k’arababaza ati, ‹Mwagusibuliraki?› Mumuhorore muti, ‹Omukama nagwetaaga.› » ³² Abegesibwa ababaire batumirwe bagenda, babishanga okwo babaire batumirwe. ³³ Kababaire nibasibura omwana gw’endogobe, bakama bagwo bababaza bati, «Omwana gw’endogobe mwagusibuliraki?» ³⁴ Babahorora bati, «Omukama nagwetaaga.» ³⁵ Baguletera Yesu, abantu bagwaraho ebijwaro byabo, bagumukuubisa. ³⁶ Kayabaire agukuubire nagenda, abantu bara ebijwaro byabo omu muhanda. ³⁷ Kayailiire Yerusalemu aha busongoka bw’Eibanga ly’Emizeituni, embaga y’abegesibwa eshanduka, esingiza Ruhanga n’eiraka lihango aha rw’eby’amani ebyo babaire baboine, ³⁸ bati, «Ain’omugisha alikwija omw’ibara ly’Omukama! Emilembe eteeke omw’iguru, n’ekitinwa omw’iguru muno!» ³⁹ Abafarisayo bema omu mbaga bamugambira bati, «Mwegesa, tokabukira begesibwa bawe?» ⁴⁰ Yesu abashubamu ati, «Mbagambire, k’aba bakwesiza, amabare gakugamba gatanguka.» ⁴¹ Orwo Yesu yailiire haihi ekigo kya Yerusalemu, yakichulira ⁴² ati, «Izoba eli, Yerusalemu kawakumanyire ebyakukuleteire emilembe! Kyonkai mbwenu tolikushobora kubibona. ⁴³ Noija kugoberwa obukiro, ababisha bawe bakuzingoze orugo bakubunde, bakutange embaju zona, ⁴⁴ bakukunture ahansi hamoi n’abantu abakuturamu, tibalikusigamu ibare litembekejainyie na lindi, enshonga akanya k’okurokorwa kwawe tokamanyire.» ⁴⁵ Yesu ataaha Rwensinga abanza kubingamu ababaire nibagulizamu, ⁴⁶ nabagambira ati, «Kikahandikwa kiti, ‹Enju yange eliba nju y’enshara;› kyonkai inywe mugihindwire mpako y’abashuga.» ⁴⁷ Kwema aho ata kwegesa omuli Rwensinga buli kiro. Abakuhani bakuru n’abeegesa b’Amateka n’abanyiginya bamuhiganisa kumwita. ⁴⁸ Kyonkai eky’okukora tibakiboine, enshonga abantu bakaba nibashemelerwa muno ebigambobye.

¹ Ekiro kimoi ka Yesu yabaire nayegesa abantu n’okuranga evangeli omuli Rwensinga, abakuhani bakuru n’abeegesa b’Amateka n’abagurusi bamuzinda ² bamugambira bati, «Otugambire, eby’olikukora ebi nobikoza bushoboraki, anga ayabukuhaire n’ohai?» ³ Abahorora ati, «Nanye kambabaze; mbwenu aha mungambire, ⁴ Okubatiza kwa Yohana gukatabuka omw’iguru anga gukatabuka omu bantu?» ⁵ Aho babanza kwebaza bonene bonkai bati, «Katuragamba tuti, ‹Kukatabuka omw’iguru,› naija kugamba ati, ‹Aho kubaki mutamwikiliize?› ⁶ Katuragamba tuti, ‹Kukatabuka omu bantu,› abantu bona nibatuteza amabare; ahakuba nibamanyira kimoi okwo Yohana yabaire ali murangi.» ⁷ Kityo bahorora okwo batalikumanya mbali okubatiza okwo kwatabukaga. ⁸ Ndi Yesu nawe abagambira ati, «Nanye timbagambire ebyo ndikukora ebi nimbikoza bushoboraki.» ⁹ Yesu achwera abantu enfumo egi ati, «Omuntu omoi akalima endimiro y’emizabibu; yagira abo yagitunga, yakwata omuhanda yagya omu nsi endijo yaikarayo. ¹⁰ Obukiro kabwagobire yatuma omwiruwe aha batungwa, bamuhe ebyo babaire belize omu ndimiro y’emizabibu. Kyonkai abatungwa bamutera, bamubinga ngaro zishai. ¹¹ Atuma omwiru ondijo, nawe kutyo bamutera, bamujangura, bamubinga ngaro zishai. ¹² Atuma omwiru wa kashatu, ogu bamuhutaza bamujugunya aheru. ¹³ Aho mukama w’endimiro ayebaza ati, ‹Nkoreki? Ntume omwana wange omugonzibwa, rundi ogwo bakumukunira.› ¹⁴ Kyonkai abatungwa kabamuboine, begeya bonene bonkai bati, ‹Tumwite, ebyo yakusikire bibe byaitu.› ¹⁵ Bamubinga omu ndimiro, bamwita. Mbwenu mukama w’endimiro kalilimuleta alibagira atai? ¹⁶ K’alija aliita abatungwa abo, endimiro y’emizabibu agitunge bantu bandi.» Orwo bahuliire enfumo egi bagamba bati, «Nikikabure! Ruhanga alikasinga.» ¹⁷ Kyonkai Yesu abaleba agamba ati, «Enshonga y’ekihandiko eki nehai? Kikahandikwa kiti, ‹Eibare ely’abombeki bayangire, nilyo libaire ibare likuru ly’epembe.› ¹⁸ Buli omoi aligwa aha ibare elyo alisinjagulika; kandi owo liligwaho lilimusinjagura.» ¹⁹ Omu kaanya ako abeegesa b’Amateka n’abakuhani bakuru balenga kukwata Yesu, kyonkai batiina abantu. Bakamanya bumanya okwo enfumo agichweleire bonene. ²⁰ Kityo baikara bamulebeleize, bata nibatuma n’ab’okumunyomoza, abanyomozi nibezora kugamba amazima, nibahiga kwekomya ebyo alikugamba kwija kumutwalira gavana. ²¹ Bamubaza bati, «Mwegesa, nitukumanya okwo ogamba amazima okagegesa. Togira kigonzi, iwe ekikuru kwegesa ebyo Ruhanga agonza. ²² Ichwe tusaine kusholera Kaisari omushoro anga chei?» ²³ Amanya okwo bali ngobya, abagambira ati, ²⁴ «Munyoleke edinari. Ekishushani n’ekihandiiko ebili aha dinari egi by’ohai?» Bahorora bati, «Bya Kaisari.» ²⁵ Abagambira ati, «Aho ebili bya Kaisari mubimuhe, n’ebili bya Ruhanga mubihe Ruhanga.» ²⁶ Balemwa kumukwatira omu maisho g’abantu kumutura ebyo yagamba. Kandi empororo yoyabahorora ebatangaza, besiza. ²⁷ Bamoiho omu Bafarisayo abanga okwo habayo okuhimbuka baija, ²⁸ bamubaza bati, «Mwegesa, Musa akatuhandikira okwo murumuna omuntu kayakufa aina omukazi atasigire baana, murumuna kifa naragirwa ashwere omuramu abone kuzalira omurumuna kifa abaana. ²⁹ Mbwenu hakaba haliho abarumuna mushanju. Owa mbere ashwera omukazi, kyonkai afa buchweke; ³⁰ owa kabili ³¹ n’owa kashatu bashwera omukazi ogwo; bona kutyo okwo bali mushanju bakafa buchweke. ³² Ahanyuma omukazi nawe afa. ³³ Mbwenu aha mahimbuka, aha barumuna mushanju abo omukazi aliba w’ohai? Enshonga bona omushanju bakamushwera.» ³⁴ Yesu abagambira ati, «Omu makiro nk’aga abantu bashwera, bashwerwa. ³⁵ Balinya abasaniire oburora bw’obukiro obulija, nib’abo abalihimbuka omu bafu, tibalishwera anga kushwerwa. ³⁶ Aha rw’okuba nibaaba abatakifa rundi, orwo babaire baana ba Ruhanga baiganirane n’abamalaika aha kumara kuhimbuka. ³⁷ Musa nawe nayoleka okuhimbuka kw’abafu. Mbali alikugamba ekishaka ky’omuliro, mbali alikwetera Omukama Ruhanga wa Aburahamu, Ruhanga wa Isaka mara Ruhanga wa Yakobo. ³⁸ Mbwenu Ruhanga ogwo ti Ruhanga wa bafu; aba Ruhanga w’abarora; omu bwa wenene bona nibarora.» ³⁹ Abeegesa b’Amateka abandi bahorora bati, «Mwegesa, wagambage.» ⁴⁰ Okugamba batyo taliho yazilize kumubaza kigambo rundi. ⁴¹ Abeegesa b’Amateka abo Yesu ababaza ati, «Bakugamba batai okwo Yesu aba mwana wa Daudi? ⁴² Omu Kitabo ky’Ezaburi, Daudi wenene nagamba ati, ‹Omukama akagambira Mukama wange ati: Oshuntame aha bulyo bwange ⁴³ kuhika orwo ababisha bawe ndabakunaga omu maguru.› ⁴⁴ Leba okwo Daudi alikumweta Mukama; aho yaba atai mwanawe?» ⁴⁵ Yesu agambira abegesibwabe, abantu bona nibahulira ati, ⁴⁶ «Murayelinda abeegesa b’Amateka abagenda bajwete ekanzu zirai zirai, bagonza n’okuramibwa omu katare, omu sinagogi baagonza okushuntamira entebe ezirungi muno, n’aha magenyi bashuntama omu myanya y’ekitinwa, ⁴⁷ nibalyomejanyia amaju g’entumbwa oku nibezora kushoma enshara ezirai zirai. Balibona ekibonabonyio ekishagireho.»

¹ Yesu aleba oku n’oku abona okwo abatungi balikuteka ebihongo omuli buhanika ya Rwensinga. ² Ashuba abona entumbwakazi netamu obwapa bubili. ³ Nirwo yagambire ati, «Nimbagambira amazima, eby’entumbwa egi yagira yashaga bona. ⁴ Aha rw’enshonga ebyo abandi bagira baihya aha bingi ebyo bainabyo, kyonkai omukazi ogu n’obwo bunakubwe yagira byona ebyo yaba ainabyo.» ⁵ Abantu abandi bashangwa nibatenda Rwensinga okwo elengize n’amabare garungi n’ebihongo. ⁶ Aho Yesu abagambira ati, «Ebyo mulikubona ebi, obukiro bulija orwo hanu aha eibare litalisigara litembekejainyie aha lindi, litajugunyirwe hansi.» ⁷ Abantu babaza Yesu bati, «Mwegesa, ebi bilibaho maki, isi kabiliija kubaho halibaho buboneroki?» ⁸ Abahorora ati, «Mulimanya batalibanaga. Balija bangi omw’ibara lyange nibagamba bati, ‹N’inye Kirisito!› Bati, ‹Akaanya niko!› Mutalibahondera. ⁹ Orwo mulihulira endashana n’enshengo, mutalitina. Ebi nibiragirwa bibanze, kyonkai amaheleruka galiba gatakabaire.» ¹⁰ Ashuba abagambira ati, «Eihanga lilitabalira elindi, n’engoma elitabalira endijo. ¹¹ Halibaho emisisi y’amani, eifa n’ebibundo oku na kuli. Kandi halibaho eby’okutiinisa muno hamoi n’ebitangazo kuruga omw’iguru. ¹² Nawe ebi bitakabaireho balibanza kukwata inywe, babagingiize, balibatwara omu sinagogi kubaramura nibabatura inye. ¹³ Obu nibwo buliba bushango ahali inywe kujulira okwesiga kwanyu. ¹⁴ Aho mwikare mwetekatekire, mutalimaaya nimuhiga ekyo murahorora. ¹⁵ Ndibashoboza kugamba eby’obumanyi, ebyo ababisha banyu batalishobora kwemera anga kubihinduliza. ¹⁶ Nangu mulibanjwa n’abazaire banyu, na barumuna banyu, n’abanyaruganda, na banywanyi banyu nangu abandi babaite. ¹⁷ Mulinobwa abantu bona nibabatura inye. ¹⁸ Kyonkai n’orushoke rwonkai tirulibaruga aha mitwe. ¹⁹ Omu kwegumisiliza kwanyu mulirokoka. ²⁰ «Kyonkai orwo mulibona Yerusalemu yabundwa amahe, mumanye okwo yakambuka. ²¹ Aho abalishangwa bali Buyahudi basingirwe omu mabanga. Abaliba bali omu kigo barugemu. Abalishangwa bagiire omu byaro bataligaruka mu kigo. ²² Ebi biliba biro by’ekibonabonyio, kugobesheleza byona ebyahandikirwe. ²³ Omu biro ebyo abakazi abaliba baina enda n’abalikwonkya balishasha! Ensi elibona enaku zingi, n’abantu b’omuzarwa ogu balibona ekibonabonyio. ²⁴ Baliitwa embanda, batwarwe endore, bahwere omu mahanga gona. Yerusalemu elikandagilirwa abanyamahanga kuhika mbali balyelekelera. ²⁵ «Omw’izoba n’omu kwezi n’omu nyanyinyi, halibamu eby’okutangaza, kandi omu nsi akahiliro k’enyanja n’amayengo bililetera amahanga enaku n’okushoberwa. ²⁶ Orwo abantu balibona enaku zagwera ensi balikabisibwa obutini, aha rw’okuba eby’okutangaza eby’omw’iguru bilitengeeta. ²⁷ Abantu balibona Omwana w’Omuntu naletwa omu bichwi aina obushobora n’ekitinwa kingi. ²⁸ Orwo ebigambo ebyo bilibanza kuzoka muraramire eiguru, kuba okuchungurwa kwanyu kuliba kuli haihi.» ²⁹ Yesu achwera abantu enfumo, ati, «Mulebe omutini n’emiti endijo yona. ³⁰ Orwo emiti egyo ebanza kututura amababi, aho muba mwaboine mara mumanya okwo ekyanda kyaturuka. ³¹ Kutyo orwo mulibona ebigambo ebyo byabaho, mumanyireho okwo obukama bwa Ruhanga buli haihi. ³² Nimbagambira amazima nti omuzarwa ogu tigulihwaho ebyo byona bitabaireho. ³³ Eiguru n’ensi bilichweka, kyonkai ebigambo byange tibilichweka. ³⁴ «Mwikare mwetekatekire! Emitima yanyu eleke kwikara omu by’amashemelerwa, etamiiro n’okunulirwa ebintu by’ensi, ekiro ekyo kitalija kikabagwagwaho kibandagara nk’omubarashuka. ³⁵ Enshonga abantu bona omu nsi baligwerwa ekiro ekyo. ³⁶ Inywe mwikare mwetekatekire buli kaanya, mushangwe nimushoma enshara nirwo mulibona amani g’okuhunga aha bigambo ebi ebilibaho, n’okwemelera omu maisho g’Omwana w’Omuntu.» ³⁷ Buli kiro yayegesaga omuli Rwensinga, kyonkai omu kiro yararaga omw’Ibanga ly’Emizeituni. ³⁸ Kandi bwankya karai abantu bata kwija Rwensinga kumuhuliliza.

¹ Ekiro kikuru ky’Omukate Ogutatumbisiibwe, ekyetwa Pasika kikaba kiraliire kugoba. ² Aho abakuhani bakuru n’abeegesa b’Amateka bashangwa nibahiga okwo baraita Yesu. Kyonkai bakaba nibatina abantu. ³ Aho Sitani abanda Yuda Isikariote ayabaire ali omoiho omw’ikumi na babili. ⁴ Akwata omuhanda agenda afumora n’abakuhani bakuru n’abakuru b’abalinzi ba Rwensinga okwo arashobora kumubakwasa. ⁵ Bashemelerwa mara bagamba kumuha empiha. ⁶ Kityo Yuda aikiliza mara ahiiga obushango bw’okumubakwasa embaga etaliho. ⁷ Omu biro bikuru by’Omukate Ogutatumbisiibwe nimwo baitiraga akataama k’okulya ahali Pasika. ⁸ Aho Yesu atuma Petero na Yohana nabaragira ati, «Mugende mututekatekere Pasika twije tugilye.» ⁹ Bamubaza bati, «Nogonza tugitekateke nkahai?» ¹⁰ Abahorora ati, «Orwo murataha omu kigo muratanganwa omuntu ayetwekire emuga y’amaizi. Mumuhondere. Enju ey’aratahamu mube nimwo mutaha. ¹¹ Mugambire mukama w’enju muti, ‹Omwegesa nakuubaza ekiyumba ky’abagenyi mbali aralira Pasika hamoi n’abegesibwabe.› ¹² Araboleka ekiyumba kihango omu gorofa kyatekatekirwe, omwo mube nimwo mushemeza.» ¹³ Bagenda babishanga okwo yabibagambira. Batekateka Pasika. ¹⁴ Orwo esaa yagobire, Yesu ashuntama n’abegesibwabe kuragira. ¹⁵ Abagambira ati, «Mbaire nayegombire kulya Pasika hamoi nainywe ntakashasire. ¹⁶ Mbagambirege, tindishuba kugilya rundi kuhika orwo elimanyika enshonga yayo omu Bukama bwa Ruhanga.» ¹⁷ Akwata ekikompe. Kayamazire kusiima agamba ati, «Mutore ekikompe eki munyweho inywena. ¹⁸ Kambagambire: Tinkishuba kunywa divai kulemwa kugoba orwo Obukama bwa Ruhanga buligobelera.» ¹⁹ Akwata n’omukate. Kayamazire kusiima, agubegura, agubaha nagamba ati, «Ogu mubili gwange ogulikwija kutambilirwa inywe. [Mukorega mutyo okunyijukiraho.» ²⁰ Kabamazire kuragira akwata ekikompe nagamba ati, «Eki kikompe ky’obwamba bwange oburashesheka aha rwanyu, niyo ndagano empya y’obwamba bwange.] ²¹ Kyonkai muraleba, alikwija kumbanja ataire omukono aha meza nitulya hamoi. ²² Omwana w’Omuntu naija kuba nk’okwo kyakahangirwe. Kyonkai alikwija kumubanja alibona!» ²³ Aho abegesibwa babanza kubazangana bonene bonkai, kumanya n’ohai omuli bonene alikwija kukora atyo. ²⁴ Omu begesibwa haimukwamu empaka, benzire kumanya omukuru kushaaga bona n’ohai. ²⁵ Yesu abagambira ati, «Abakama b’abanyamahanga abatwarwa babo babatwaza eikama. Kandi abatwazi benda kwetwa ‹Ngonza z’abantu.› ²⁶ Kyonkai omuli inywe bitaliba bityo. Omukuru wanyu bwoli abe n’iwe aba muto wanyu bwoli. Omutwazi abe mukozi wanyu. ²⁷ N’ohai omukuru kushaaga ondijo: Ayashuntama kulya anga omukoziwe? Manya omukuru n’ogwo ayashuntama kulya. Kyonkai inye omuli inywe mba mukozi. ²⁸ «Inywe ninywe mwangumireho omu matangwa gange. ²⁹ Nk’okwo Tata yampaire obukama nanye kwakwo nimbubaha, ³⁰ mwije omu bukama bwange mulye, munywe, mushuntamire enketo muramure amahanga 12 ga Isiraeli. ³¹ «Simoni, Simoni! Sitani ashabire muno kuberura nk’engano. ³² Kyonkai inye nkushabiire okwesiga kwawe kutakuyuga. Kandi iwe k’oraba wangarukireho, barumuna bawe orabagumisa.» ³³ Petero agambira Yesu ati, «Mukama wange, inye nibatufunga hamoi, n’okufa nitufa hamoi.» ³⁴ Yesu agamba ati, «Kankugambire Petero, kir’eki enkoko etakakokoromire, oraba wanyetongire kashatu okw’otalikummanya.» ³⁵ Yesu abaza abegesibwabe ati, «Orwo nabatumire mukagenda mutaina nfulebe ya mpiha anga mufuko anga nbiratwa, mwina ekyababuzireho?» Bahorora bati, «Tikiliho.» ³⁶ Aho abagambira ati, «Mbwenu araba aina enfulebe y’empiha agikwate; n’omufuko kutyo. Kandi ataina mbanda aguze ebeboye agure embanda. ³⁷ Kambagambire, ekyahandikirwe kyaija kugobeelera omu birabaho, bati, ‹Bakamukwatirana n’abafakare.› Manyasi ebyo bampandikireho nibija kugobeelera.» ³⁸ Abegesibwa bagamba bati, «Rugaba, waitu leba embanda niz’ezi ibili.» Yesu abagambira ati, «Katulekelere aho.» ³⁹ Yesu aturuka, agya aha Ibanga ly’Emizeituni nk’okwo yakagiraga. Abegesibwabe bamuhondera. ⁴⁰ Kayagobireyo abagambira ati, «Mushome enshara, mutakugwa mu bilengeso.» ⁴¹ Abarugaho akatambi akasaine mbali wakurasha eibare likagoba, abandama, ashoma enshara ati, ⁴² «Tata, k’oraba noyenda onjune ekikompe eki. Kyonkai tikwo inye ndikwenda, shana okwo iwe olikwenda kibe nikwo kiba.» ⁴³ [Aho omumalaika aruga omw’iguru amubonekera kumugumisa. ⁴⁴ Kayabaire ali omu kubanganwa omwoyo ashoma enshara n’amani gangi kushagaho. Ahitana empita elikushusha amatonya g’obwamba, empita egyo emagalika ahansi.] ⁴⁵ Kayarugire kushoma enshara, agoba abegesibwabe ashanga banagiziibwe obujune. ⁴⁶ Ababaza ati, «Kiki nka mwanagira? Mwimuke mushome enshara mutaija mukagwa omu bilengeso.» ⁴⁷ Yesu kayabaire akyali omu kugamba atyo, aijwa embaga eyebembeirwe omuntu alikwetwa Yuda, omoiho omw’ikumi na babili. Ailira ahali Yesu kumunywegera. ⁴⁸ Kyonkai Yesu amubaza ati, «Iwe Yuda, nonywegera Omwana w’Omuntu kumubanja?» ⁴⁹ Abo yabaire ainabo kabaaboine ebyaija kubaho, babaza Yesu bati, «Rugaba, waitu tutemese embanda?» ⁵⁰ Omuli bonene harugwamu omoi agiteza omwiru w’Omukuhani Nyamukuru amutemaho okutwi kwa bulyo. ⁵¹ Kyonkai Yesu amugambira ati, «Lekelera aho!» Akwata omwiru ogwo okutwi amukiza. ⁵² Yesu abaza abakuhani bakuru, n’abakuru ba Rwensinga, n’abagurusi ababaire bamuzinzire, ati, «Mwanzinda nk’omushuga, mwaija n’embanda n’enkoni z’erungu? ⁵³ Orwo nkasiiba nainywe buli kiro omuli Rwensinga timukankwataga. Kyonkai mbwenu esaa yanyu niy’egi orwo mwina amani g’omwilima.» ⁵⁴ Bakwata Yesu bamukurukumbya bamutwete ow’Omukuhani Nyamukuru. Petero amuhondera nasigara enyuma. ⁵⁵ K’abantu babaire bahembire omuliro omu ndaragati ya nyakabuga, bakashuntama kwota, Petero nawe abashuntamamu. ⁵⁶ Omuzana kayamuboine okwo ashuntamire aha muliro, amulebage amwekomya, agamba ati, «Omushaija ogu nawe yaba aina Yesu.» ⁵⁷ Kyonkai Petero ayetonga okwo yaba ainawe, agamba ati, «Iwe mukazi, Yesu ogwo tindikumumanya.» ⁵⁸ Ahanyuma kake omuntu ondijo nawe amubona, agamba ati, «Naiwe kwakwo oli wabo.» Kyonkai Petero ahorora ati, «Iwe mushaija, inye tindi wabo.» ⁵⁹ Esaa ehinguraho nk’emoi, omuntu ondijo aija ataho akakumu ati, «Mazima, omushaija ogu nawe yaba aina Yesu; aha rw’okuba Munyagalilaya.» ⁶⁰ Ndi Petero ahorora ati, «Iwe mushaija tindikumanya by’olikugamba.» Orwo yabaire akyagamba atyo, enkoko ekookoroma. ⁶¹ Omukama akubuka aleba Petero. Petero aijuka ekigambo ky’Omukama, okwo yabaire amugambiire ati, «Kir’eki enkoko etakakokoromire, oranyetonga kashatu.» ⁶² Nikwo Petero kuturuka aheru akalira muno. ⁶³ Abashaija ababaire bakwete Yesu bamujaamya, bamutera. ⁶⁴ Bashuba bamubunda aha maisho bamugambira bati, «Baasha! Ayakutera n’ohai?» ⁶⁵ Bamurogotaho n’ebindi bingi, bamushekelera. ⁶⁶ K’obwire bwakeire abagurusi b’embaga bahurura, abakuhani bakuru n’abeegesa b’Amateka babulimu. Bamutwara omu rukiko, bagamba bati, ⁶⁷ «K’oraba oli Kirisito otugambire.» Yesu abagambira ati, «Kandabagambira timunyikilize, ⁶⁸ kandi kandababaza timumporore. ⁶⁹ Kyonkai kuruga mambwenu Omwana w’Omuntu naija kusingira aha bulyo bwa Ruhanga Omushoborabyona.» ⁷⁰ Bona bamubaza bati, «Ahosi iwe oli mwana wa Ruhanga?» Yesu abahorora ati, «Inywe n’inywe mwakigamba okwo ndiwe.» ⁷¹ Bagamba bati, «Tukyayetaga bujuliziki obushagiire aha? Ekyo yagamba twakyehulilira nikiruga omu kanwake.»

¹ Embaga yona eimuka etwara Yesu owa Pilato. ² Babanza kumutoijera bati, «Omuntu ogu tumushangire nashengesa eihanga, kandi natutanga kusholera Kaisari omushoro. Nayeyeta Kirisito Omukama.» ³ Pilato amubaza ati, «N’iwe Mukama w’Abayahudi?» Yesu amuhorora ati, «Wakigamba.» ⁴ Pilato agambira abakuhani bakuru n’embaga ati, «Tindikumubonaho ntambara.» ⁵ Kyonkai bonene bakaliliza bati, «Nayohya abantu, nayegesa omuli Buyahudi yona, kubandiza Galilaya kuturuka Yerusalemu.» ⁶ Pilato kuhulira atyo, abaza nka Yesu ogu ali Munyagalilaya. ⁷ Orwo yamanyire okwo ali omu butwazi bwa Herode, aba n’iwe amutwekera, nobona omu kaanya ako Herode akashangwa ali Yerusalemu. ⁸ Herode kayamuboine ashemelerwa muno, ahakuba yayegombaga kumubona aha rw’okushangwa yamuhuliize, kandi yashubiraga k’amubona nakora ekitangazo. ⁹ Kityo amubaza ebigambo bingi, kyonkai Yesu tiyahoroire kantu. ¹⁰ Abakuhani bakuru n’abeegesa b’Amateka bakaba baliho, nibamutoijera nibasinsimuka. ¹¹ Herode hamoi n’abaisherukarebe bamujangura, bamujamya. Kabamazire kumujweka ebijwaro birungi, amugarura owa Pilato. ¹² Kiro kyonene ekyo Herode na Pilato banywana, aha rw’okuba kwema enyuma bakaba nibanobangana. ¹³ Pilato ayeta abakuhani bakuru n’abatwazi b’embaga, ¹⁴ abagambira ati, «Omuntu ogu mwamuleta nimugamba okwo alikushengesa eihanga. Kanamara kumumanyuruza kurungi nainywe muliho, tinamubonaho ntambara yona yona aha byo mulikumutoijera. ¹⁵ Nangu na Herode taina kyoyamubonaho; kandi nka yamungarulira! Taliho ky’akozire eky’okumwisa. ¹⁶ Aha rw’ekyo kamutere, nshube mutaishure.» ¹⁷ [Aha kiro kikuru Pilato yaragirwaga kutaishulira embaga omufungwa omoi.] ¹⁸ Abantu bona baashana bakwese «Ihyamu omuntu ogwo, otutaishulire Baraba.» ¹⁹ Baraba ogwo akaba aimukize orushengo omu kigo kandi aisire n’omuntu; nikyo babaire bamufungiire. ²⁰ Pilato ashuba abagambira ebigambo byonene, agondize kutaishura Yesu. ²¹ Kyonkai bashuba baashana bati, «Omubambe! Omubambe!» ²² Pilato amubaza omurundi gwa kashatu ati, «Ahakubaki! Akozire kabiki? Inye tinamubonaho ntambara esaine kumwisa. Ndamutera kushai nshube mutaishure.» ²³ Abantu bombera kimoi bakaliliza k’amubamba. Eyombo yabo ekiza Pilato amani. ²⁴ Nikwo Pilato kuramura ekyo balikwenda kikaba nikyo kikorwa. ²⁵ Yataishura Baraba owo bamushabire, ayabaire afungirwe aha rw’okwimukya orushengo omu kigo n’okwita omuntu. Yabataishulira Yesu bamukore okwo balikwenda. ²⁶ Yesu bamukurukumbya bamutwara. Batanganwa Simoni owa Kirene naruga omu kyaro naija Yerusalemu, bamukwata, bamutweka omusaraba kugutwara ahondeire Yesu. ²⁷ Abantu bangi muno, n’abakazi ababaire nibamuchulira bahonderaho. ²⁸ Yesu ahindukira abakazi abo ati, «Inywe bakazi ba Yerusalemu, muleke kunchulira. Mwechulire inywe nywenene, muchulire n’abaana banyu. ²⁹ Muraleba, ebiro biliija orwo baligamba bati, ‹Baberwa abagumba, gaberwa amabere agatakazaraga baana, nangu amabunda gatakonkyaga baana gaberwa!› ³⁰ Bashube bagambire amabanga bati, ‹Mutukumbire;› bagambire n’enshozi bati, ‹Mutubunde.› ³¹ Kabaraba bagira bati omuti ogubisi, lero aho ogwomire baligugira batai?» ³² Kandi hakaba haliho abashuga abandi babili, abatwetwe kwitwa hamoi nawe. ³³ Kabagobire mbali halikwetwa Kaluvari, baba niho bamubambira, hamoi n’abashuga, omoi aha mukono gwa bulyo n’ondijo aha mukono gwa bumosho. ³⁴ Yesu agamba ati, «Tata, singa obagarulire; aha rw’enshonga bakora ekyo batalikumanya.» Ebijwarobye babitekera enshoga kubibegana. ³⁵ Abantu bemelera haihi bahangire Yesu amaisho. Kyonkai abatwazi bamushekelera, bakwese, «Akarokora banu; mbwenu nayerokore k’araba ali Kirisito wa Ruhanga, endonkwa!» ³⁶ Abaisherukare nabo bamushekelera, bamuletera edivai y’enshalizi, ³⁷ nibagamba bati, «K’oraba oli Mukama w’Abayahudi oyerokore!» ³⁸ Aha mutwegwe hakaba haliho n’ekihandiiko omu Rugiriki n’omu Rulatini n’omu Ruyahudi, nikigamba kiti, «Ogu n’iwe Mukama w’Abayahudi.» ³⁹ Omoi omu bashuga bombili ababaire babambirwe nawe, ajuma Yesu ati, «Manya iwe oba Kirisito! Oyerokore naichwe oturokore!» ⁴⁰ Kyonkai omushuga asigaire akabukira mutahiwe ati, «Iwe totiina Ruhanga? Manya naiwe oli aha kibonabonyio kyonene kyonene. ⁴¹ Ichwe turagiirwe kufa; twabona emperwa etusaine aha rw’ebigiro byaitu. Kyonkai omushaija ogu akozire ntambaraki?» ⁴² Amara agambira Yesu ati, «Waitu Yesu oranyijuka k’oraba wagobire omu bukama bwawe.» ⁴³ Yesu ahorora omushaija ogwo ati, «Nkugambire amazima, kir’eki oraba oli hamoi nanye omuli Paradiso.» ⁴⁴ Esaa kazabaire zili nka mukaga, ensi yona ebundwa omwilima kuhika esaa mwenda. ⁴⁵ Eizoba likwatangana n’okwezi; orutimbe rwa Rwensinga rutaagukamu kabili. ⁴⁶ Aho Yesu agamba n’eiraka lihango ati, «Tata, ninkukwasa omwoyo gwange omu miikono yawe!» Kayamazire kugamba atyo omwoyo guhwamu. ⁴⁷ Aho omukuru w’abaisherukare kayaboine ebyabaho, yasingiza Ruhanga ati, «Mazima omushaija ogu yaba ataina ntambara.» ⁴⁸ Kandi abantu abasigaire bona ababaire bahurwire kutangalira ekyo, kabaaboine ebyabaho bashuba omuka nibeetera aha bifuba. ⁴⁹ Bataahi ba Yesu bona n’abakazi ba Galilaya ababaire bamuhondeire, bemelera haraimu kake, babona ebyabaireho byona. ⁵⁰ Akaba aliho omushaija nayetwa Yozefu, naruga omu kigo kimoiho ky’Abayahudi ekyayetwaga Arimatea. Akaba ali mugurusi omu rukiko, muntu murungi mara mugorogoki. ⁵¹ Omu ntegeka z’abagurusi b’orukiko, n’eki ekyo bakozire, wenene akaba atabulimu. Kandi yategelezaga Obukama bwa Ruhanga. ⁵² Omushaija ogu akwata omuhanda agya owa Pilato amushaba omubili gwa Yesu. ⁵³ Agubamburura aha musaraba, aguzinga omu kirago kya kitaani, aguhumuza omu nyanga y’orwazi, mbali omuntu n’omoi yabaire atakaziikwaga. ⁵⁴ Ekiro ekyo kikaba kili kiro ky’Okwetekateka, kandi Sabato nirwo yabaire nebanza. ⁵⁵ Abakazi ababaire barugire Galilaya na Yesu nabo bahonderaho, babona enyanga, n’okwo omubili gwahumuzibwa omu nyanga egyo. ⁵⁶ Nirwo bagarukire omuka, bakatekateka omugaju n’amajuta g’okwija kusiga omubili gwa Yesu. Aha kiro kya Sabato bahumura, nk’okwo omuhango gwabaire niguragira.

¹ Aha kiro kya mbere ky’eilimansi, omu rukyakya, abakazi bagya aha nyanga. Bagenda n’emibazi y’omugaju eyo babaire batekatekire. ² Bashanga eibare lihilingisiibwe lirugire aha nyanga, ³ kyonkai kabatahiremu, omubili tibagushangiremu. ⁴ Kababaire bakyatangaliire ekyo, babona abashaija babili bemeleire aha rubaju bajwete ebijwaro bilikwengelera. ⁵ Obutiini bubali kubi, amaisho galebire ahansi, abashaija babaza bati, «Kubaki nimuhiga omurora omu bafu? Takili hanu; yahimbuka. ⁶ Mwijuke okwo yabagambiire akyali Galilaya, ⁷ okwo Omwana w’Omuntu naragirwa kunagwa omu miikono y’abafakare, bamubambe, kandi aha kiro kya kashatu ahimbuke.» ⁸ Abakazi baijuka ebigambo bya Yesu ebyo. ⁹ Baruga aha nyanga bagya babarulira abegesibwa eikumi n’omoi n’abasigaire bona. ¹⁰ Maria Magadalena, Yoana na Maria nyina Yakobo n’abakazi abandi abo babaire bagenzire nabo, nibo babibaruliire entumwa. ¹¹ Kyonkai ebaruro egyo ebabera rugano, tibagikiliize. ¹² Petero ogwo aimuka airuka agire aha nyanga. Yainama yalinguliza, yabona okwo emyendo ya kitaani eli yonkai. Yagaruka omuka natangazibwa ebyabaho. ¹³ Kiro kyonene ekyo, abegesibwa babili bashangwa nibagya omu kyaro kya Emausi, kili emaili nka mushanju kuruga Yerusalemu. ¹⁴ Bakaba nibafumora aha byabaireho. ¹⁵ Orwo babaire nibafumora, Yesu abagoba agenda nabo. ¹⁶ Kyonkai n’orwo bamuboine tibamumanyire. ¹⁷ Ababaza ati, «Ni bihai ebi ebyo mulikugenda nimufumora?» Bemelera bagandara, bakwatwa obujune. ¹⁸ Omoi, n’iwe Keleopa, amuhorora ati, «Iwe wenkai n’iwe mugenyi omuli Yerusalemu atalikumanya makuru agabairemu omu bir’ebi?» ¹⁹ Yesu ababaza ati, «Makuruki?» Bamugambira bati, «Amakuru ga Yesu owa Nazareti, abaire ali murangi w’amani omu bigiro n’omu bigambo ahali Ruhanga n’abantu bona. ²⁰ Abakuhani baitu abakuru n’abatwazi bamwisize bamubamba. ²¹ Kyonkai ichwe tubaire nitumushuubira kuchungura Isiraeli. Mbwenu kandi eki kiro kya kashatu kuruga amakuru aga gabaireho. ²² N’abakazi bamoiho, abegesibwa bataahi baitu batutangaza. Bwankya karai baba baimukire aha nyanga, ²³ omubili tibagushangamu. Bagaruka nibagamba okwo bahabukirwa abamalaika, abo babagambira okwo Yesu yahimbuka. ²⁴ Abandi abo twaba twinabo bakwata omuhanda bagya aha nyanga, babishanga nk’okwo abakazi babigamba. Kyonkai Yesu wenene tibamubona.» ²⁵ Yesu abagambira ati, «Inywe bafera, emitima yanyu telikukokoka kwikiliza byona eby’abarangi basigire bagambire! ²⁶ Manyasi Kirisito kwija kubona ekitinwa abaire ali w’okushasha kushasha kuturwa ebyo byona.» ²⁷ Atandikira ahali Musa n’abarangi bona, yagya n’omu Bihandiko Bitakatifu byona yabashoboorora byona ebyahandikirwe ahali Kirisito ogwo. ²⁸ Bagoba ekyaro ekyo babaire nibagyamu. Kizoka oti Yesu nagendelera omu maisho. ²⁹ Bamutanga bati, «Oije tugye owaitu; ni bwaigoro n’eizoba lyaija kugwa.» ³⁰ Kayabaire naraagira nabo, akwata omukate, asiima, agubegura, agubaha. ³¹ Aho amaisho gabo gabona, bamumanya; wenene ababura aha maisho. ³² Bagambirangana bati, «Emitima yaitu tiyaba nebengeya orwo yaba natufumolera omu kihanda, natukyanura omu Bihandiko Bitakatifu?» ³³ Omu kaanya ako baimuka bagaruka Yerusalemu. Bashanga eikumi n’omoi n’abandi abo babaire bainabo bateraine ³⁴ babagambira bati, «Omukama yahimbukakwo, yahabukira Simoni!» ³⁵ Na bonene aba Emausi babarura agabaho omu kihanda, n’okwo bamumanyira aha kubegura omukate. ³⁶ Kababaire nibafumora ebyo, Yesu wenene abemelera omugati. ³⁷ Bahukuka, batiina, balenga bati babona omuzimu. ³⁸ Ababaza ati, «Kiki, nka mwayechura, n’emitima yanyu neyebaza bingi? ³⁹ Mundebe ebiganja n’ebilenge. Omuzimu tigugira mubili na magufa nk’okwo ndi.» ⁴⁰ Kayamazire kugamba atyo, yaboleka ebiganja n’ebilenge. ⁴¹ Kababaire batakaikiliize aha rw’ebyera, batangaire, ababaza ati, «Hanu aha mwinaho ak’okulya?» ⁴² Bamuheleza ekichweka ky’enfuru ekazirwe ⁴³ akitora, akilya bamulebire. ⁴⁴ Ashuba abagambira ati, «Ebi nibyo mbagambiire nkyaina inywe, okwo buli kantu akampandikirweho omu Mateka ga Musa, n’ebyo abarangi bangambireho, n’ebyo ezaburi zingambaho nibiragirwa kugobeelera.» ⁴⁵ Aho abashoboza kushobokerwa Ebihandiko Bitakatifu, ⁴⁶ amara abagambira ati, «Oku nikwo byakahandikirwe okwo Kirisito ali w’okushasha kushasha, kyonkai aha kiro kya kashatu ahimbuke omu bafu. ⁴⁷ Omw’ibaralye amahanga gona garangirwe okwo k’abantu balyechuza amafu gabo baligarulirwa; eikora elyo libandize Yerusalemu. ⁴⁸ Inywe muli bajulizi b’ebigambo ebyo. ⁴⁹ Kandi ningya kubatwekera owo Tata yaragaine. Kyonkai mwikare omu kigo kya Yerusalemu kuhika orwo muraijurwa amani g’omw’iguru.» ⁵⁰ Yesu ayebembera abegesibwabe abagobya Betania, aimukya emikono abatunga omugisha. ⁵¹ Kayabaire nabatunga omugisha abasigaho atemba omw’iguru. ⁵² Bonene bamufukamira, bagaruka Yerusalemu n’ebyera bingi, ⁵³ mara bata nibaija Rwensinga obutosha kusingiza Ruhanga.