1 ABAKORINTO

1

1 Inye Paulo, owo Ruhanga yayenzire kanyetwa ntumwa ya Yesu Kirisito, na murumuna waitu Sositenesi, 2 nitubahandikira inywe enteko ya Ruhanga eya Korinto. Inywe mukahindurwa batakatifu omuli Yesu Kirisito, mwayetwa kuba batakatifu hamoi na bona abali buli hantu nibashoma enshara kutakira Omukama waitu Yesu Kirisito Mukama, wabo kandi Mukama waitu. 3 Ruhanga Isheichwe n’Omukama waitu Yesu Kirisito babatunge ekisha n’emilembe. 4 Buli kaanya nimbasiimira Ruhanga aha rw’omugisha ogwo yabatungire aha rwa Yesu Kirisito. 5 Aha rw’enshonga y’omujwangano gwanyu na Kirisito mubaire batungi omuli byona, ebyo mulikugamba byona n’ebyo mulikumanya byona bibulimu. 6 Ebyo mwagambiirwe nk’obujulizi ahali Kirisito byahamire bwoli omuli inywe 7 mwabona buli matungwa g’omwoyo, oku muliho mutegeleize okuhabuka kw’Omukama waitu Yesu Kirisito. 8 Wenene n’iwe alibagumisa mukaikara muli nyakatetere kuturuka aha nzindo aha kiro ky’Omukama waitu Yesu Kirisito. 9 Ruhanga ayabesire kamujwangana n’Omwanawe Yesu Kirisito Omukama waitu, aba mwesigwa. 10 Barumuna bange, nimbatagiliza mbataireho Omukama waitu Yesu Kirisito, inywena mugambe kimoi mara mutatanukana. Mutegeke kimoi, mutekeleze kimoi. 11 Ab’omwa Koloe bangambiire okwo mwinamu empaka, inywe barumuna bange. 12 Ngondize kubagambira okwo buli omoi omuli inywe akwese «Inye ndi wa Paulo,» anga, «Inye ndi wa Apolo,» anga, «Inye ndi wa Kefa,» anga, «Inye ndi wa Kirisito.» 13 Isi Kirisito arugirwemu ebichweka? Isi Paulo akabambwa kubarokora? Isi mukabatizibwa omw’ibara lya Paulo? 14 Ninsiima Ruhanga kubona ntabatiize n’omoi omuli inywe shana Kirisipo na Gayo; 15 omuntu ataija akagira ati mukabatizibwa omw’ibara lyange. 16 (Kwakwo nkabatiza n’omutungo gwa Sitefana. Kitali kityo tindikumanya nka nyina owo nabatiize wena wena.) 17 Kirisito tiyantumire kubatiza shana kuranga evangeli, kutali kugambisa bumanyi, omusaraba gwa Yesu gutaija gukaburwa nshonga. 18 Ebilikugambwa aha kufa kwa Yesu aha musaraba, bigambo by’obufera omu maisho g’abalikusiliika. Kyonkai ichwe abalikwitanira okurokoka nitubona okwo buli bushobora bwa Ruhanga. 19 Kikahandikwa kiti, «Obumanyi bw’abamanyi ndibusinjagulikya, n’amagezi g’abagezi ndigaita.» 20 Omumanyi alihai? Omwegi alihai? Omuhakani ow’amakiro aga alihai? Ruhanga tazoire okwo obumanyi bw’ensi buba bufera? 21 Ruhanga omu bumanyi bwa wenene tiyakunzire bantu kushobora kumumanya aha rw’obumanyi obwabo nyabwabo. Ekiliho Ruhanga akagonza kurokora abo abalikwesiga, kubarokoza amakuru ago tulikuranga ago balikweta «G’obufera.» 22 Abayahudi nibarumba obubonero, kandi Abagiriki nibarumba obumanyi. 23 Kyonkai ichwe nituranga Kirisito ayabambirwe, ekisiitazo aha Bayahudi, kandi obulenga aha Abanyamahanga. 24 Kyonkai aha baraaba besirwe, Abayahudi n’Abagiriki kumoi, Kirisito mani ga Ruhanga, bumanyi bwa Ruhanga. 25 Ruhanga omu bulengabwe mumanyi kushaaga abantu. N’omu bujegebwe amani nagashagya abantu. 26 Barumuna bange, mutekeleze aha mweto gwanyu. Omu mibere y’ensi ababaire bali bamanyi omuli inywe ti bangi, ti bangi ababaire baina bushobora, ti bangi ababaire nibaruga omu nganda z’abakama. 27 Shanasi Ruhanga akaronda ab’ensi yabonaga bali bafera kushonaza abamanyi. Akaronda ab’ensi yabonaga bali bajege kushonaza ab’amani. 28 Ruhanga akaronda abantu ab’ahansi abagaywa ensi, abazoka bali bintu kushai, abone kulibisa abebona bali b’omugasho, 29 omuntu atalija akeshalingya omu mabona ga Ruhanga. 30 Ruhanga n’iwe ntabuko y’oburora bwanyu omuli Yesu Kirisito owo yahindwire bumanyi bwaitu, bugorogoki bwaitu, butakatifu bwaitu mara kuchungurwa kwaitu. 31 Nikyo bahandikire bati, «Araba nayebuga ayebuge Omukama.»

2

1 Barumuna bange, orwo naizire owanyu kubarangira ekyebisho kya Ruhanga, tinakolize migambire elikuguma anga bumanyi bungi. 2 Ekyo nabaire nimpiga ahali inywe ti kindi shana Yesu Kirisito ogwo ayabambirwe. 3 Orwo twabaire tuli hamoi nkaba ndi mujege, nintina mara ninjugumba. 4 Emigambire yange n’ebyo nagambire bikaba bitali bigambo bya kutangaza eby’obumanyi. Ekiliho bikaba nibyolekya amani ga Mwoyo Mutakatifu, 5 okwikiliza kwanyu kuleke kusimbagiliza aha bumanyi bw’abantu, kusimbagilize aha mani ga Ruhanga. 6 Obumanyi bwa Ruhanga tubugambira ab’emyoyo ekuzire, kyonkai buba butali bumanyi bwa nsi egi anga obw’abatwazi bayo banyakufa. 7 Tugamba obumanyi bwa Ruhanga obushelekire obutalikumanyika, obwo Ruhanga yataireho ensi etakabaireho twije tuhabwe ekitinwa. 8 Taliho mutwazi wa nsi egi ayashobokeirwe bumanyi obu: aha rw’okuba kabakubumanyire tibakubambire Mukama wa kitinwa. 9 Kyonkai nk’owo kyahandikirwe kiti: «Ekyo eliisho litakabonaga, n’okutwi kutakahuliraga, n’omuntu takakitekelezaga mu mwoyo, ekyo Ruhanga yatekatekeire aba abamugonza.» 10 Ruhanga akatushurulira ekigambo eki omu bushobora bwa Mwoyo. Nobona Mwoyo ahenjuza buli kantu, nangu n’eby’ebisho by’amani ebikwete ahali Ruhanga. 11 Ni muntuki amanya ebitekelezo by’omuntu gutali mwoyo ogw’omuntu ainagwo? Nikyo kimoi, taliho amanya byebisho bya Ruhanga, shana Mwoyo wa Ruhanga. 12 Kandi ichwe mwoyo owo twahairwe ti wa nsi egi, shana Mwoyo aruga ahali Ruhanga, tubone kushobokerwa amatungwa ago Ruhanga wenene yatutungire. 13 Mara amatungwa ago titulikugashoboroza rulimi orwo twayegesiibwe bumanyi bwa bantu. Nitukoza orulimi orwo twayegesiibwe Mwoyo, eby’omwoyo nitubishoborora abaina Mwoyo. 14 Omuntu alikuhondera obunyama tatungwa matungwa ga Mwoyo wa Ruhanga, kuba ebyo bimubera by’obulenga, mara taina kubishobokerwa, aha rw’okuba bishoboka buli bushobora bwa Mwoyo. 15 Omuntu alikuhondera eby’omwoyo ashobokerwa buli kantu, kandi wenene taliho amushobokerwa. 16 Ebihandiko nibigamba biti, «N’ohai aramanyire ebitekelezo bya Ruhanga, kugir’oti arayegesa Ruhanga?» Kyonkai ichwe ebitekelezo bya Kirisito nitubimanya.

3

1 Barumuna bange, inye tinashoboire kubafumolera nk’abantu abaina Mwoyo, shana nk’abantu b’ensi; kuba omuli Kirisito muli nk’enkelemeke. 2 Nkabagambira amata, tinabahaire kyakulya kilikuguma, ahakuba mukaba mutakakishoboire; nangu na mwaha timukakishoboire, 3 orwo mukyali bantu b’ensi. Kamulikugilirangana eihagiko n’okurwana, aho timuli bantu ba nsi, mara nimurora nk’abantu bona? 4 Enshonga k’omuntu alikugamba ati, «Inye ndi wa Paulo,» ondijo ati, «Inye ndi wa Apolo,» timulikurora nka bantu b’ensi? 5 Apolo ogwo yab’ohai? Paulo yab’ohai? Bairu ababaleteire okwesiga, buli omoi kuhondera amatungwa ag’Omukama yamutungire. 6 Inye nkabyara, Apolo yaitiilira amaizi, kyonkai Ruhanga n’iwe yabikulize. 7 Kityo alikubyara n’alikwitilira amaizi tibaina nshonga, shana olinya abimeza. N’iwe Ruhanga. 8 Abyara n’aitilira amaizi nibaigana, mara buli omoi alibona emperwaye kuhondera eikoralye. 9 Aha rw’okuba tuli bakozi ba Ruhanga; inywe muli ndimiroye; muli njuye. 10 Nk’okwo omugisha ogwo Ruhanga yantungire guli, nkombeka omusingi okw’obona omwombeki omubuya; ondijo yayombeka ahali gwonene. Kyonkai buli omoi alebe okwo alikukyombekaho. 11 Taliho yakwombeka musingi gundi, gutali ogwo ogwayombekirwe, n’iwe Yesu Kirisito. 12 Kyonkai aha kitebe ekyo k’omuntu arayombekesaho ezahabu anga efeza anga amabare g’eiguzi anga emiti anga obunyasi, 13 omulimo gwa buli muntu guligya aha mushana. Ekiro ky’Omukama kiliguzora, nobona omulimo ogwo gulizorwa omuliro, n’omuliro gulizora omulimo ogwo buli omoi yakozire gwemire gutai. 14 Enju eyo kaishe muntu ayombekire aha musingi eliikaraho, alibona emperwa. 15 K’enju ya buli muntu elihya ekabutama, aliterwa ehasara, n’orwosi wenene alirokoka, kyonkai alishusha ayaraba omu muliro. 16 Timulikumanya okwo inywe muli Rwensinga ya Ruhanga, mara Mwoyo wa Ruhanga asingiire omuli inywe? 17 K’omuntu wena wena alikambura Rwensinga ya Ruhanga, Ruhanga alimukambura. Rwensinga ya Ruhanga eba ntakatifu, mara Rwensinga egyo n’inywe. 18 Omuntu n’omoi atakwebeiya. K’omuntu wena wena omuli inywe araba nayetekeleza kuba mumanyi omu nsi egi, abe mufera aije abone kuba mumanyi. 19 Obumanyi bw’ensi egi ahali Ruhanga nibwo bufera. Nobona kikahandiikwa kiti, «Abamanyi abakwatira omu bwenge bwabo,» 20 kandi, «Omukama namanya okwo ebitekelezo by’abamanyi bitaina kantu.» 21 Kityo omuntu atalyebuga bantu. Ebintu byona byanyu, 22 alikaba Paulo anga Apolo anga Kefa anga nsi anga burora anga rufu anga obukiro obwo tuliho anga obukiro obulija, byona byanyu; 23 na inywe muli ba Kirisito; kandi Kirisito wa Ruhanga.

4

1 Omuntu atukwate ati: Atubone tuli bakozi ba Kirisito mara bageleezi b’ebyebisho bya Ruhanga. 2 Mara kandi abagelezi abaragiirwe kuba besigwa. 3 Kyonkai inye mulikandamura anga ndikaramurwa rukiiko rwona rwona rwa bantu tinfireyo kantu n’akati. Nangu na inye nyenkai tindikweramura. 4 Tinyinayo kyondikwebabara, kyonkai tikwo kugira nti ndi nyakatetere. Omukama n’iwe alikundamura. 5 Aha rw’ekyo mutaramura kaanya katakagobire, Omukama atakaizire, n’iwe alileta aha mushana ebishelekire omu mwilima ashurure n’ebitekelezo by’emitima: Aho nirwo buli muntu alibona esiimiye ahali Ruhanga. 6 Barumuna bange, nashoborora ebinkweteho inye na Apolo kamugasirwa, mushobore kutwegeraho kutashaaga aha bihandikirwe, mutaija mukagira eikuru kutungika ogu kandi kugaya olinya. 7 N’ohai alikubona okwo ali muntu w’enshonga? Ni kihai eky’oinakyo ekyo otahairwe? Isi k’oraba wakihairwe buhaabwa, kubaki noyeshalingya okw’obon’oti tiwakihairwe? 8 Mbwenu mwaigusire! Mwatungire! Mwabaire bakama obuzira ichwe! Isi nimube mwaba muli bakama kwo tukalya engoma na inywe! 9 Nintekeleza nti ichwe omu ntumwa zona Ruhanga akaturonda tuli b’enzindo, tukaba nitushusha abantu ababaire baramwirwe kwitwa, aha rw’okuba ensi netutangalira, n’abamalaika n’abantu. 10 Tuli bafano nituzira Kirisito, kyonkai inywe omuli Kirisito muli bamanyi. Tuli bajege, kyonkai inywe mwina amani. Inywe nibabakunira, kyonkai ichwe nibatugaya. 11 Kulemwa kugoba saa egi twina enjara n’eiliho, titwina kakujwara, nituterwa empi, titwina buturo, 12 nitufa nitwosha: Emilimo nitwekolera. Kabalikutujuma tubagambage. Kabalikutuboyera tubitekanira. 13 Kabalikutuhangilira titulikurakaana. Kugoba mwaha tuli jagata omu nsi egi, nitushusha ekomboto y’ebintu byona. 14 Tindikuhandika ebi kubashonaza, nimbihandika kubahana, muli baana bange abagonzibwa. 15 Mulikaba mwina 10,000 ab’okubahabura omuli Kirisito, timwina baisheinywe bangi. Inye nkaba isheinywe omuli Kirisito kwema orwo nabarangiire evangeli. 16 Aha rw’ekyo nimbatagiliza mundondore. 17 Nikyo nabatwekeleire Timotheo, omwana wange omugonzibwa mara omwesigwa omuli Mukama. Wenene arabaijukya entwaza zange omuli Kirisito, nk’okwo ndikuzegesa buli hantu omuli buli nteko. 18 Abandi omuli inywe abaina eikuru, nibalenga ngu tinyije wanyu. 19 Kyonkai ndi haihi kubagobaho k’Omukama arasinga. Tindikwija kuhiiga eby’abeikuru aba balikugamba, ningonza kubona amani gabo. 20 Aha rw’okuba obukama bwa Ruhanga tiburuga mu bigambo, buruga omu mani. 21 Nimwendaki? Mbaizire n’enkoni anga mbaizire n’engonzi n’omwoyo gw’obuchulezi?

5

1 Nikigambwa buli hantu okwo mwina obujanga, mara engeli y’obujanga etali na mu banyamahanga; omuntu kushwera mukaishe! 2 Mara mwina eikuru! Manyasi mwakubaire nimuchura! Araba akozire ekikorwa ekyo, bamushende. 3 N’orwo ndaba ntali hamoi nainywe mu mubili, ndi hamoi nainywe omu mwoyo. Okw’obon’oti ndi hamoi nainywe, 4 n’akozire ekintu nk’ekyo namuramwire omw’ibara ly’Omukama Yesu. Orwo muraterana, nanye ndi hamoi nainywe omu mwoyo omu mani g’Omukama waitu Yesu, 5 omuntu ogwo mumukwase Sitani amwite omubili, kyonkai omwoyogwe gurokoke aha kiro ky’Omukama Yesu. 6 Okweshalingya kwanyu ti kurungi, timulikumanya okwo eitumbyo like litumbisa ensano yona? 7 Okwo mulikubona muli mikate etatumbisiibwe, eitumbyo elyakurukwire mulinage mubone kuba nsano empya. Aha rw’okuba Kirisito akataama kaitu ka Pasika, akatambwa ekitambo. 8 Aha rw’ekyo tukore obugenyi, tutabukoza itumbyo elyakurukwire, eitumbyo elyo nigwo mutima gw’orwango n’entambara: Tubukoze omukate ogutatumbisiibwe, nibwo bwesigwa n’amazima. 9 Nabahandikiire omu barua yange kutamanyiirana na enjanga. 10 Tindikugamba basiyani bona bona ba nsi egi, anga ab’omururu n’abanyagi, anga abalikufukamira ebihuuku; kitali kityo mwakusaine kuruga omu nsi. 11 Inye nkabahandikira nti: Mutamanyirana na muntu alikumanyika okwo ali murumuna wanyu kyonkai okwo ali musiyani anga muntu ow’omururu, anga nafukamira ebihuuku, omubeihi w’ebishuba, entamiizi anga omunyagi. Omuntu nk’ogwo n’okulya mutalya nawe. 12 Isi mulimo gwange kuramura abatali bakirisito? Isi ti mulimo gwanyu kuramura abali baKirisito? 13 Abatali baKirisito Ruhanga n’iwe alibaramura. «Omuntu omubi mumushende abarugemu.»

6

1 Omuli inywe omuntu k’araba aina ebigambo na mutahiwe, yakumaza atai kutoija aha batakansi atatoizire aha baKirisito? 2 Isi timulikumanya okwo abakirisito nibo baliramura ensi egi? Isi kamuraba muli b’okuramura ensi egi, emishango etaina mani nebalema? 3 Isi timulikumanya okwo tuliramura abamalaika? Lero eby’omu nsi omu! 4 Kamwina ebigambo ebilikushusha bityo, kubaki nimubitwalira ab’enteko etalikubonamu kantu? 5 Nshoni kubona nimbagambira ebigambo ebyo. Kyakuba kitai omuli inywe kuburamu omuntu omumanyikwo kuramura abali barumuna? 6 Omuntu natoijera omurumuna aha batakansi? 7 Kuziza kutoijelangana ekyo ahali inywe kigoko. Kiki kutemilililizamu? Timukunda kulembwa? 8 Kyonkai inywe nywenene nimushobya mara nimwakira banu omu magezi, nangu kubikora barumuna banyu nyabwanyu! 9 Timulikumanya okwo ababi batalitaaha mu bukama bwa Ruhanga? Mutebeiya; babe njanga, anga abafukamira ebihuuku, handiki ensiyani, anga ensiyaga, 10 anga abashuma, anga ab’omururu, anga entamiizi, anga ababeihi b’ebishuba, anga abanyagi, tibalitaha omu bukama bwa Ruhanga. 11 Nainywe abandi nikwo mubaire muli. Kyonkai mbwenu mukoga mwayera, mwahinduka bagorogoki omw’ibara ly’Omukama Yesu Kirisito n’omuli Mwoyo wa Ruhanga waitu. 12 «Ahali inye ebintu byona birungi,» kyonkai ti byona biina mugasho. «Ahali inye ebintu byona birungi,» kyonkai taliho kintu kyona kyona ekirandya mwoyo. 13 «Ebyakulya bigya omu rubunda, n’orubunda rugibwamu ebyakulya,» kyonkai Ruhanga alibimaraho byombili, ekyakulya n’orubunda. Omubili tigwakukoza busiyani. Omubili gugendeleirwe kuba gw’Omukama, mara Omukama asingira omu mubili ogwo. 14 Ruhanga akahimbura Omukama mara kwakwo naichwe omu bushoborabwe alituhimbura. 15 Isi timulikumanya okwo emibili yanyu eba ngingo za Kirisito? Mbwenu nkwate engingo za Kirisito nzihongere omumalaya? Nikikabure! 16 Timulikumanya okwo omuntu abyama n’omumalaya, wenene n’omumalaya ababa mubili gumoi? Nk’okwo kyahandikirwe kiti, «Ababili barabaga mubili gumoi.» 17 Nawe ajwangana n’Omukama ajwangana nawe omu mwoyo. 18 Mwelinde obujanga. Buli bufu obw’omuntu akora bukorwa enjai y’omubili; kyonkai omusiyani afakalira omubiligwe. 19 Timulikumanya okwo emibili yanyu eba Rwensinga ya mwoyo Mutakatifu asingiire omuli inywe, owo Ruhanga yabatungire? Inywe timulikwetwara; 20 ahakuba mukagurwa omw’iguzi lingi. Kityo mukoze emibili yanyu kuhaisa Ruhanga ekitinwa.

7

1 Aha byo mwampandikiire: Kirungi omushaija kutakora aha mukazi. 2 Kyonkai aha rw’enshonga y’ekilengeso ky’obujanga, buli mushaija naragirwa kugira omukazi, na buli mukazi agire omushaija. 3 Omushaija ahe omukaziwe ehaki z’obushwere, kutyo n’omukazi abe nikwo akolera mushaijawe. 4 Omukazi tageleera mubiligwe, shana nigugeleerwa mushaijawe. Kutyo n’omushaija tagelera mubiligwe, shana nigugelerwa mukaziwe. 5 Mutakwangirana, shana kuba mwikilijainyie aha rw’enshonga, mushobore kugira eibanga ly’okushoma enshara. Kyonkai mushube mube hamoi, Sitani ataija akabalengesa omu kulemwa kwetanga. 6 Ningamba ntyo nk’alikubajubura, tindikubaragira. 7 Nakwenzire abantu bona kushusha inye. Kyonkai buli muntu aina amatungwa age ago Ruhanga yamutungire, ogu aina ngeli egi n’ogu aina ngeli ndijo. 8 Abatali mu bushwere n’entumbwa ningira nti kirungi ahali bonene omuntu kwikara wenkai nk’okwo inye ndikugira. 9 Kyonkai kabatalikushobora kwetanga, bagire obushwere. Hakili kugira obushwere kushaaga obunyama kukukiza amani. 10 Abaina obushwere nimbaragira: T’inye, ni Mukama, omukazi atataishukana na mushaija. 11 (K’arakorakwo, aikare wenkai; kitali kityo bamutonganise na mushaijawe). N’omushaija atakutambya mukaziwe. 12 Abasigaire n’inye ndikubagambira, ti Mukama: k’omukirisito wena wena araaba aina omukazi omutakansi, omukazi ogwo akaikiliza kutura nawe, omukirisito ogwo atakitambya mukazi ogu. 13 K’omukazi wena wena araaba aina omushaija omutakansi, omushaija ogwo akaikiliza kutura nawe, omukirisitokazi ogwo atalisigaho mushaija ogu. 14 Aha rw’okuba omushaija omutakansi, mukaziwe omukirisitokazi amuhindwire mutakatifu. N’omukazi omutakansi, mushaijawe omukrisito amuhindwire mutakatifu. Kabitakubaire bityo abaana banyu bakubaire bali batakansi, kyonkai mbwenu batakatifu. 15 K’omushaija anga omukazi omutakansi yakugonza kutaishukana na mutahiwe, nikwo. Kabili biti omukirisito anga omukrisitokazi takomirwe. Aha rw’okuba Ruhanga naturagira katugira emilembe. 16 Iwe mukazi nomanya otai nk’orarokora baro? Iwe mushaija nomanya otai nk’orarokora mukazi wawe? 17 Ekiliho buli muntu arore oburora obw’Omukama yamuhaire, obwo yabaire narora orwo Ruhanga yamwesire. Eki ninkiragira omu nteko zona. 18 Omuntu orwo yayesirwe akashangwa yatahiriirwe? Aleke kufa kubi n’okwesheleka okwo atatahirirwe. 19 Okutahirirwa n’okutatahirirwa tibikwete kantu, ekishasize kwekomya emihango ya Ruhanga. 20 Buli muntu aikare okwo yabaire ali orwo yayesirwe. 21 Orwo wayesirwe okaba oli mwiru? Otafa kubi. Kyonkai k’oraba noshobora kubona obwegeleere, ohiige akashango. 22 Araba yayesirwe ali mwiru kuhondera Omukama, ogwo ahali Mukama aina obwegeleere. Kutyo araba yayesirwe ali mwegeleere ogwo mwiru wa Kirisito. 23 Mukagurwa eiguzi. Abantu batalibahindura bairu babo. 24 Kityo barumuna bange, okwo buli omoi yabaire ali orwo yayesirwe, abe nikwo aikara atyo ahali Ruhanga. 25 Inywe abatakataahire mu bushwere, tinyina kyo Mukama alikubahangira. Kyonkai nimbaha ebitekelezo byange, aha rw’okuba ndi mwesigwa aha rw’obuganyizi bw’Omukama. 26 Nintekeleza nti aha rw’enshonga y’enaku eziliho kaanya aka, nimbona hakili omuntu aikare okwo ali. 27 Oina omukazi? Otahiga kutaishukana nawe. Toina mukazi? Otagonza kushwera. 28 Kyonkai k’orataaha omu bushwere tolikufakara. N’omwisiki k’arashwerwa talikufakara. Kyonkai kandi abarataaha omu bushwere obunyama bulibaita kubi, mara ekyo ninkibaganyiraho. 29 Barumuna bange, ngondize kubagambira okwo akaanya akagambirwe kasigaire kake muno. Kuruga mwaha abaina abakazi barore nk’abatainabo. 30 Abalikuchura bashushe abatalikuchura; abalikushanduuka bashushe abatalikushanduuka; abalikugura bashushe ababurwa eby’okugura; 31 abalikuchwazikana n’ensi bashushe abatagyetaireho. Ensi egi okwo eyemire yahwaho. 32 Tindikwenda kamuhwahwana. Omushaija atashweire nahwahwanisibwa eby’Omukama, okwo arashemeleza Omukama. 33 Kyonkai omushaija ashweire nahwahwanisibwa eby’ensi, okwo arashemeleza mukaziwe, 34 kityo nagira emitima ebili. Omukazi anga omwisiki atashweirwe nahwahwanisibwa eby’Omukama, okwo araba mutakatifu aha mwoyo n’aha mubili. Kyonkai omukazi omushwerwa nahwahwanisibwa ebintu by’ensi, okwo arashemeleza iba. 35 Ebi nimbigamba aha rw’obuge bwanyu, ti aha rwa kubatega mutego. Ningonza kuboleka ebili birungi kushaaga, n’ebirabajuna kwekwata Omukama obuzira mitima ebili. 36 K’omuntu araba nabona okwo alikushumashumwa kujangura omwisikiwe owo alikushelera, k’obunyama buraba nibumukiza amani, mara kandi taina kwo aragira, aho akore okwo alikwenda: Ashwere, baraba batakozire bufu. 37 Kyonkai araaba atalikutengeta mu mutima, taina kimushasize mara nayetanga ekyo alikwenda, mara agendeleire ekigambo ekyo omu mutima, kwikara n’omwisikiwe atamushweire, araaba akozire kurungi. 38 Alikushwera omwisikiwe owo ashelera nakorage; kyonkai alikweyanga obushwere ogwo nakorage kushaagaho. 39 Omukazi taina kutaishuka ahali iba orwo iba akyarora. K’omushaija alikufa, omukazi mwegeleere kushwerwa owo arayenda, ekiliho Omukama abe nakisiima. 40 Kyonkai omu miramulire yange, omukazi ogwo muberwa kushaaga kayakwikara okwo ali. Nikwo ndikubona, kandi nindenga nti nanye nyina mwoyo wa Ruhanga.

8

1 Aha byakulya ebyo bahongeire ebihuuku: Nitumanya okwo ichwena twina obumanyi. Kyonkai obumanyi bugiza eikuru, kandi engonzi zombeka. 2 K’omuntu araba nalenga ati aina eky’alikumanya, talikumanya okwo aragiirwe kumanya. 3 Nawe omuntu k’agonza Ruhanga, Ruhanga amumanya. 4 Kityonu ebyakulya ebyo bahongeire ebihuuku, nitumanya okwo ekihuuku kitagira burora n’akake, n’okwo hatabayo Ruhanga wena wena shana omoi. 5 Haliho bangi abetwa baruhanga, ebe mw’iguru anga mu nsi, mara habayo baruhanga bangi n’abakama bangi. 6 Kyonkai ichwe tugira Ruhanga omoi wenkai, n’iwe Isheichwe, entabuko y’ebintu byona, na ichwe tuliho kuba tuli ba wenene, n’Omukama omoi Yesu Kirisito, ayatonzire ebintu byona, kandi na ichwe tuliho kuba tuli ba wenene. 7 Kyonkai ti bantu bona baina bumanyi obu. Kandi abandi abamanyire okufukamira ebihuuku kugoba mwaha, nibalya enyama z’ebitambo; kyonkai aha rwa ishenkazi omutima kuyuga, nibebona bahagaire. 8 Ebyakulya tibilikwija kutugobya ahali Ruhanga. Katutaliire titulikwija kuba kantu, n’orwo turalya titulikwija kwihyamu kameka. 9 Kyonkai muralebage, obushobora bwanyu obw’okugira butyo butaija bukasiitaza abajege. 10 K’omuntu arakubona iwe owo alikumanya, oli rwensinga y’ekihuuku nolya, tashumashumwe, ka ishenkazi omutimagwe araba ali mujege, akalya ebyakulya ebyo bahongeire ebihuuku? 11 Kityo obumanyi bwawe buranaga omujege, murumuna waitu owo Kirisito yafelekeleire. 12 Kityo kamulikuhuutaza ishenkazi omutima omujege omuli barumuna banyu nimuba nimubafakalira, mara nimufakalira Kirisito. 13 Aha rw’ekyo k’ekyakulya kiraba kirasitaza murumuna wange, tindikuziza kulya nyama ntaija nkasitaza murumuna wange ogwo.

9

1 Inye tindi mwegeleere? Inye tindi ntumwa? Yesu Omukama waitu tinamuboine? Isi inywe t’inye mbagobize aha Mukama? 2 K’abandi baraba batalikwikiliza okwo ndi ntumwa, buzima ahali inywe ndi ntumwa. Kuba inywe muli bajulizi bange omuli Mukama okwo ndi ntumwa. 3 Oku nikwo ndikwerabira ahali abo abalikumpakanisa. 4 Isi titusaine kulya anga kunywa? 5 Isi titusaine kugenda na bakazi baitu nk’okwo entumwa na barumuna Omukama na Kefa balikugira? 6 Handiki inye na Barinaba chwenkai n’ichwe tutasaine kutakora milimo kuleba okwo turarora? 7 Mwisherukareki atabara akashuba akeyemera wenene wenkai? Ni muntuki abyara emizabibu atagiliireho biraba? N’ohai ashumba obuhyo atanyoire matai gabwo? 8 Ebi nabigamba nk’okwo abantu bagamba? Ebigambwa amateka tibyo byonene ebi? 9 Nobona kikahandiikwa omu Mateka ga Musa kiti, «Ente elikulibata emyaka otaligikoma kanwa.» Isi Ruhanga nagamba aha nte? 10 Ab’alikugamba t’ichwe? Ebyo bikahandikwa kurokora ichwe, enshonga omulimi asaine kulima aina eshuubi, n’alikushekura emyaka ashekura aina eshuubi okwo aha myaka arabonaho omugabogwe. 11 Omuli inywe katuraba tubibiremu ebirungi by’omwoyo, kyakutama katwakubageshaho ebirungi by’aha mubili? 12 K’abandi baraba babaihireho ehaki egyo, isi lero ichwe? Kyonkai ichwe ehaki egyo titugitoire, ebyo byona nitubileka buleka tutaija tukateraho evangeli ya Kirisito omuhingo. 13 Isi timulikumanya okwo abakozi ba Rwensinga balya ekyakulya kya Rwensinga? N’okwo abakozi ba alutare balya aha bitambo? 14 Nikwo n’Omukama yahangire abarangi b’evangeli kutungwa evangeli. 15 Kyonkai inye tinkatongaga haki ezo na limoi. Kandi tindikuhandiika nti kubona bintu ebyo. Hakili nfe kushaaga omuntu kunyihyaho ekirampa ebyebugo. 16 Kandikuranga evangeli ekyo tikilikumpa byebugo, aha rw’okuba nindagirwa kukora ntyo. Nagwerwa kanakuuba ntaarangile vangeli! 17 Nomanya kandikukora ntyo nyeyendeire, erongoro ningihabwa. Kyonkai kanteyendeire nikwo kugir’oti omulimo ogu Ruhanga akagunkwasa bukwasa. 18 Aho emperwa yange n’ehai? Niy’egi: Orwo ndikuranga evangeli, ngirange obuzira mperwa, mara ntatongire haki yange aha rw’enshonga y’okuranga evangeli. 19 N’orwo ntalikugeleerwa muntu nkehindura mwiru wa bona, mbone kwihyayo bangi abashagireho. 20 Aha Bayahudi nkaba Muyahudi nshobore kwihayo Abayahudi. Aha balikutwarwa Amateka nkeshusa alikutwarwa Amateka mbone kwihayo abalikutwarwa Amateka. 21 Ahali balinya abatagira Mateka nkeshusa atagira Mateka, ti nk’atagira Mateka ahali Ruhanga, nawe nintwarwa Amateka ga Kirisito, nshobore kwihyayo balinya abatagira Mateka. 22 Aha bajege nkehindura mujege, nshobore kwihayo abajege. Mbaire buli kantu aha bantu bona, mbone kugira abo naihayo omu ngeli yona yona. 23 Byona mbikora aha rw’evangeli, mbone kubona ebirungi byayo. 24 Isi timulikumanya okwo abasindana omu kwiruka bairuka bona, nawe omoi wenkai n’iwe ahabwa esiimi? Mwiruke mutyo mubone esiimi egyo. 25 Buli mwiruki ayemanyiiza okwetanga buli kantu. Bakora batyo kwihyayo orukinga orulikuhwaho, kyonkai ichwe tuhiiga kwihyayo orutalihwaho. 26 Nikyo nyirukira ntyo, tinfa gairuka; tindikuzana ngumi nk’alikutera obushai. 27 Ekiliho nintera omubili gwange kugukiza amani, ntalija nkaba namazire kurangira banu evangeli bakanyanga.

10

1 Barumuna bange, ningoza mumanye okwo batataichwe balindwaga ekichwi, mara bona bakaraba omu nyanja. 2 Bakabatilizibwa omu kichwi n’omu nyanja, baba ba Musa. 3 Bona bakalya ekyakulya ky’omwoyo, 4 mara banywa eky’okunywa kimoi ky’omwoyo. Banywaga aha Rwazi rw’omwoyo orwabarugaga enyuma, mara orwazi orwo yabaga Kirisito. 5 Kyonkai abali bangi muno Ruhanga tiyabashemeleirwe, bakagwa omw’irungu. 6 Mbwenu ebintu ebi bitutatire, tuleke kugonza okufakara nk’okwo bagizire. 7 Muleke kufukamira ebihuuku nk’okwo bonene bagizire. Okwo kyahandikirwe kiti, «Abantu bakashuntama balya banywa, baimuka bazina.» 8 Tulekere obusiyani obwo abandi bagiraga, nangu abantu nka 23,000 bakafa ekiro kimoi. 9 Tuleke kulengesa Omukama nk’okwo abandi bagizire bakaija bakaitwa enjoka. 10 Kandi mutakweboroboita nk’okwo abandi bagizire, omusiliikya akaija akabasilikya. 11 Ebi bikababaho k’abandi bamanyiraho, kandi byahandikwa kutwegesa ab’ensi elikwija kuhelerukiraho. 12 Kityo araba natekeleza okwo ayemeleire ayelinde atakugwa. 13 Taliho kilengeso kirabaiziire ekitali kya bantu bona. Ruhanga aba mwesigwa, talikwija kubanagirana kulengesibwa kushaaga okwo amani ganyu gali. Omu bilengeso arabaha omuhanda gw’okubirugamu, mushobore kubyegumisiliza. 14 Aha rw’ekyo bagonzibwa bange, mulekere okufukamira ebihuuku. 15 Ningambira abantu abainamu amagezi; inywe mushobokerwe ekyo ndikugamba. 16 Ekikompe kitakatifu ekyo tulikusiimira Omukama: katulikukinywaho titulikunywa bwamba bwa Kirisito? Omukate ogwo tulikubegura, titulikulya mubili gwa Kirisito? 17 Okw’omukate guli gumoi, naichwe abali bangi tuli mubili gumoi aha rw’enshonga ichwena nitulya omukate gumoi. 18 Mulebe Abaisiraeli: Abalikulya ebitambo tibalikuba babitambiire Ruhanga ahali alutare? 19 Mbwenu aho ningonza kugambaki? Ningonza kugamba okwo ebyakulya ebyo bahongera ebihuuku bin’enshonga, anga okwo ekihuuku kiina omugasho? 20 Chei, ngondize kugamba okwo ebyo abatakansi batamba babihongera amasitani, tibabihongera Ruhanga. Tindikubendera kulya na masitani. 21 Timwakunywa aha kikompe kya Mukama mukashuba mukanywa aha kikompe ky’amasitani. Timwakulya aha meza ya Mukama mukashuba mukalya aha meza y’amasitani. 22 Tugize Omukama eibuba? Nitumushaagya amani? 23 «Ebintu byona birungi,» kyonkai ti bintu byona biina mugasho. Ebintu byona nibijuburwa, kyonkai ti bintu byona byombeka. 24 Omuntu atahiiga buge bwa wenene, ahiige obuge bwa mutahiwe. 25 Ebilikuguzibwa omu masoko g’enyama mwakubilya mutafire kubi kubaza ishenkazi omutima. 26 Aha rw’okuba «Ensi eba y’Omukama hamoi n’ebikagilimu.» 27 K’omutakansi arabaraliza kulya omwa wenene mukagyayo, kyona kyona ekyo arabateka omu maisho mulye mutafire kubi kubaza ishenkazi omutima. 28 (Kyonkai k’omuntu yakubagambira ati, «Enyama egi yaruga aha kitambo,» mutagilya aha rw’ogwo ayabamanyisa, n’aha rwa ishenkazi omutima. 29 Kandikugamba nti, «Aha rwa ishenkazi omutima» ningamba wenene, t’inywe). Kubaki ekyo ndikwenda nkitangwe okutinatina kw’ondijo? 30 Kandalya ninsiima, kubaki bandwanise aha rw’ekyakulya ekyo ndikusiimira? 31 Kityo muraba nimulya anga nimunywa, handiki mube nimukoraki, byona ebyo mubikore nimusingiza Omukama. 32 Mutakutamisa Bayahudi anga Bagiriki anga enteko ya Ruhanga, 33 nk’okwo inye ndikushemeleza abantu bona omuli buli kimoi ekyo ndikukora, ntalikuhiga buge bwange shana aha bwa bangi, babone kurokoka.

11

1 Mundondore nk’okwo inye ndikurondora Kirisito. 2 Nimbasiima aha rw’okunyijuka omuli byona n’okwekomya emigenzo nk’okwo nk’agibegesize. 3 Kyonkai ningonza mushobokerwe okwo Kirisito n’iwe aba mutwe gwa buli mushaija. Omutwe gw’omukazi aba mushaijawe; n’omutwe gwa Kirisito ni Ruhanga. 4 Buli mushaija ashoma enshara anga akabaasha ayebunzire omutwe aba nakunukuruza Kirisito, omutwegwe. 5 Kyonkai kaishe mukazi ashoma enshara anga akabaasha atajwete kihundwi aba nakunukuruza mushaijawe, omutwegwe; nikyo kimoi nk’okwo yakuba amoisize eishoke. 6 K’omukazi araba atayetaireho kihundwi, aho eishoke alishare. Kyonkai kakiraba kili kihemu omukazi kusharwa eishoke, ahonu ayeteho ekihundwi. 7 Omushaija atayebunda mutwe, aha rw’okuba aba nshusho ya Ruhanga mara kitinwakye. 8 (Nobona omushaija tiyazarukaine mu mukazi; omukazi n’iwe yazarukaine omu mushaija. 9 Nangu kugir’oti omushaija akatondwa aha rw’omukazi; omukazi n’iwe yatonzirwe aha rw’omushaija.) 10 Niyo nshonga omukazi naragirwa kuteka ekihundwi aha mutwe aha rw’abamalaika. 11 (Kyonkai omu mibonere y’Omukama omukazi tiyakubaho hataliho mushaija, n’omushaija tiyakubaho hataliho mukazi. 12 Nk’okwo omukazi yazarukaine omu mushaija, nikwo n’omushaija azarwa omukazi; mara ebintu byona biruga ahali Ruhanga.) 13 Nainywe mulebe; omukazi kushoma enshara ahali Ruhanga ataina kihundwi aha mutwe, nikija? 14 Nangu n’obuhangwa nibuboleka okwo kili ky’enshoni aha mushaija kulera eishoke. 15 Kandi omukazi kulera eishoke akatimake nikaba kezire. 16 K’omuntu araba nahakana, ichwe egi niyo ntwaza yaitu, mara ntwaza y’enteko za Ruhanga. 17 Omu byo ndikwija kubagambira tindikwija kubasiima, kuba orwo mulikuterana timulikugya mu maisho shana kushuba enyuma. 18 Ekya mbere nimpulira ngu orwo mulikuterana muli nteko nimugiramu okutanukana. Ekyo orubaju ninyikiliza okwo kilikwo, 19 aha rw’okuba okutanukana kusaine kubaho omuli inywe, nirwo balinya abalikukora ebisaine baramanyika. 20 Orwo mulikuterana ekyo mulikuraagira ti kyakulya kya Mukama. 21 Aha rw’enshonga orwo mulikulya, buli omoi nabanza kweliira, kandi okwo ogu narumwa enjara, ondijo atamiire. 22 Ekyo kiki? Timwina maju ga kuliiramu mukanyweramu? Anga nimugaya enteko ya Ruhanga n’okukwasa enshoni abataina kantu? Mbagambireki? Mbasiimireki? Chei, tindikubasiima. 23 Eky’Omukama yanyegesize nikyo na inywe nabegesize: Okwo Omukama Yesu omu kiro kyo yabanjwa akakwata omukate, 24 kayamazire kusiima yagubegura, yagamba ati, «Ogu mubili gwange aha rwanyu. Mukorega mutyo kunyijukiraho.» 25 Omu migilire yonene yonene kayamazire kuraagira kwakwo akwata ekikompe, agamba ati, «Ekikompe eki ndagano empya aha rw’obwamba bwange, buli orwo murakinywagaho mukorega mutyo okunyijuka.» 26 Aha rw’okuba buli orwo muralyaga omukate ogu, n’okunywa aha kikompe eki, murabaga nimuranga okufa kw’Omukama kuhika orwo aliija. 27 Aha rw’ekyo arakalyaga omukate ogu n’okunywa aha kikompe ky’Omukama atasaniire, arakwatwaga omushango gw’okuhagaza omubili gw’Omukama n’obwambabwe. 28 Kityo omuntu abanze ayelebe, nirwo aralya omukate n’okunywa n’aha kikompe. 29 Omuntu alikulya omubili ogu akashuba akanywa atasaniire, naba nakor’atyo kweletera omushango. 30 Nikyo kileteire bangi omuli inywe okugira amani gabi n’okurwara; kandi n’abandi bafire. 31 Katwakweramwire omu mazima, titwakuramwirwe. 32 Kyonkai k’Omukama alikuturamura, aho nituhaabwa n’ekibonabonyio tutaija tukaramuliranwa na nsi. 33 Mbwenu aho barumuna bange, orwo mulikuterana kulya, mulindangane. 34 K’omuntu araba aina enjara alye omuka, muleke kuterana kweletera omushango. Ebyasigara ndabibahaburaho orwo ndaija.

12

1 Barumuna bange, aha bikwete aha matungwa g’omwoyo ningonza mubimanye. 2 Nimumanya okwo orwo mwabaire muli batakansi mwahabaga mugya aha bihuuku ebitita, nk’okwo mwahabaga rwona rwona. 3 Kityo ningonza mushobokerwe okwo hatabayo muntu agamba mu bushobora bwa Mwoyo wa Ruhanga aziza kugamba ati, «Yesu n’akaraamwe!» Kandi taliho yakugamba ati, «Yesu aba Mukama» shana abe ayemirwemu Mwoyo Mutakatifu. 4 Amatungwa gali hangi, kyonkai Mwoyo ali omoi. 5 Eikora lili hangi, kyonkai Omukama omoi. 6 Emilimo nayo eina engeli zingi, kyonkai yona Ruhanga n’iwe wenene wenene alikugikyanulira abantu bona. 7 Buli muntu ashurulirwa amatungwa ga Mwoyo kugasira abantu bona. 8 Haliho owo Mwoyo alikutunga eby’okugamba obumanyi; ondijo namutunga okugamba eby’amagezi omu bushobora bwa Mwoyo wenene wenene. 9 Ondijo Mwoyo wenene namutunga okwesiga, ondijo namutunga amatungwa g’okukiza, 10 ondijo namutunga okukora ebitangazo, ondijo namutunga oburangi, ondijo namutunga okwahurana amatungwa agalikuruga ahali Mwoyo n’agatalikwo, ondijo namutunga okumanya endimi za nyakalimi, ondijo namutunga okushoboorora endimi. 11 Ebi byona nibabikyanulirwa Mwoyo wenene ogwo omoi, n’iwe agabira buli muntu nk’okwo ayenda. 12 Nk’okwo omubili guli gumoi kyonkai engingo zagwo zili zingi, n’engingo zona z’omubili, n’orwo zili zingi, zili mubili gumoi, nikwo na Kirisito ali. 13 Omu mani ga Mwoyo omoi ichwena nitubatizibwa kuba mubili gumoi: Tube Bayahudi anga abatali Bayahudi, tube bairu anga begeleere, ichwena tukahabwa Mwoyo omoi n’iwe tunywaho. 14 Omubili tigugira rugingo rumoi, gugira engingo zingi. 15 K’ekilenge kyakugizire kiti, «Orwo inye ntali kiganja tindi wa mubili,» ekyo tikyakukihindwire kutaba rugingo rwa mubili. 16 N’okutwi kakwakugambire kuti, «Orwo ntali liisho tindi wa mubili,» ekyo tikyakukihindwire kutaba rugingo rwa mubili. 17 K’omubili gwona gwakubaire liisho, aho omubili gwakuhuliire gutai? K’omubili gwona gwakubaire kutwi, aho omubili gwakunukiirwe gutai? 18 Ekiliho, Ruhanga akata engingo omu mubili, buli rugingo nk’okwo araba yayenzire. 19 K’engingo zona zakubaire rugingo rumoi, aho omubili gwakugiire nkahai? 20 Nk’okwo kili engingo zili zingi kyonkai omubili gumoi. 21 Eliisho tilyakugambira kiganja liti, «Iwe, inye tindikukwetaga,» handiki omutwe kugambira kilenge guti, «Iwe, inye tindikukwetaga.» 22 Nangu kandi engingo z’omubili eziboneka kugira amani gake bwoli nizo zetaagwa muno, 23 kandi engingo ez’omubili ezo tugayamu nizo tukunira kushaaga, kandi engingo zaitu ez’enshoni nizo tujwekage kushaagaho, 24 kyonkai ezitali za nshoni tizetaaga kujwekwa zityo. Ruhanga akateranisa engingo omu mubili gumoi, orugingo orutaina kitinwa yaba nirwo aha ekitiinwa ekishagireho, 25 omu mubili hataija hakabamu ndwano, engingo zona zishobokerwangane. 26 K’orugingo rumoi rushasha, engingo zona zishasha hamoi. K’orugingo rumoi ruhaabwa ekitiinwa, engingo zona zishanduka hamoi. 27 Mbwenu inywe muli mubili gwa Kirisito, mara buli omoi rugingo rw’omubili ogwo. 28 Nikwo na Ruhanga omu nteko yatairemu entumwa, abo ba mbere; aba kabili barangi, aba kashatu begesa, aho ahonderwaho abakozi b’ebitangazo, abatambi, abahwezi, abatwazi n’ababuya b’endimi zitali zimoi. 29 Bona ntumwa? Bona barangi? Bona begesa? Bona nibakora ebitangazo? 30 Bona baina amatungwa g’okutamba? Bona nibagamba endimi? Isi bona nibashoborora endimi ezo? 31 Ekiliho mwitanire amatungwa agalikukira muno oburungi. Mbwenu mboleke omuhanda ogurungi kukiraho.

13

1 N’orwo nakugamba endimi z’abantu nangu n’ez’abamalaika, kantaina ngonzi ninshusha omulinga gulikujuga anga enkunturo elikugamba. 2 Kandi n’orwo nakugira amani g’oburangi, nkashobokerwa n’ebyebisho byona n’obumanyi bwona, nangu nkagira okwesiga okumaliliire kugoba aha kufurura amabanga, kantaina ngonzi nimba ntaina mugasho. 3 Kanakugaba byona ebyo nyinabyo, nkahayo n’omubili gwange kabagwokya, kantaina ngonzi nimba ntaina mugasho. 4 Engonzi zigira obwegumisiliza n’obufura; engonzi tizigira ihagiko anga kwetungunika. 5 Tizigira ikuru handiki kweyemya kubi. Engonzi tizikora byo zonene zonkai zayenda; tizitamwa bwangu handiki kwefuuhya. 6 Ebili bibi tizibishemelerwa, shana zishemelerwa ebili birungi. 7 Engonzi zemera buli kantu, zesiga buli kantu, zigira eshuubi omuli buli kantu, zegumisiliza buli kantu. 8 Engonzi tizilichweka. Oburangi bulihwaho; okugamba endimi kulilekera; n’obumanyi bulihwaho. 9 Ahakuba obumanyi obwaitu tibuhikiliire, n’oburungi bwaitu tibugobeleire. 10 Kyonkai orwo ekihikilire kilimara kwija, ekitahikiliire kilihwaho. 11 Orwo nabaire ndi mwana, nagambaga nk’omwana, natekelezaga nk’omwana, nabonaga nk’omwana. Kanakuzire eby’obwana nabilekera. 12 Mbwenu aha nitubona ekituliizi omu kyoo. Ahanyuma tulibona bubona. Kaanya aka nimbona ekichweka; kyonkai ahanyuma ndishobokerwa obwiziizi, nk’okwo Ruhanga alikunshobokerwa obwiziizi. 13 Kityo ebishatu ebi bigumaho, okwesiga, eshuubi n’engonzi. Kyonkai omuli ebi ekikuru kushaaga byona ngonzi.

14

1 Munyikire kugira engonzi, n’amatungwa g’omwoyo mugaitanire muno, okukiraho mushobore kuba barangi. 2 Omuntu agamba orulimi rw’okutangaza tagambira bantu, agambira Ruhanga; aha rw’enshonga taliho amushobokerwa, kuba agamba ebyebisho ayemirwemu Mwoyo. 3 Kyonkai omurangi agambira abantu kubombeka, kubagumisa n’okubamaramara. 4 Alikugamba orulimi rw’okutangaza ayeyombeka wenene wenkai, kyonkai omurangi ayombeka enteko. 5 Mbwenu nakugondize inywena kamugamba endimi z’okutangaza, nangu mushaageho mube barangi. Omurangi nashaga agamba endimi z’okutangaza, shana kahakubaho omushoborozi, enteko ebone kwombekwa omu mwoyo. 6 Mbwenu inywe barumuna bange, kanakwizire okwo ningamba endimi ez’okutangaza, nakubagasireki, kantabagambire bya kushurulirwa anga bumanyi anga burangi anga bya kubegesa? 7 Nangu n’ebikwato by’omuziki ebitagira burora, tulenge omulere anga enanga: Kabitataishwire maraka agalikushoboka, omuntu aramanya atai oruhoya orulikuhoywa? 8 K’eikondere lirataishura eiraka elitalikushoboka, arayetekatekera endashana n’ohai? 9 Na inywe kutyo: Kamuragamba endimi z’okutangaza, kyonkai ebyo mwagamba bitashobokire, omuntu aramanya atai ebilikugambwa? Manya aho muraba nimugambira omuyaga. 10 Obuzira kulengeshanyia omu nsi habamu endimi zingi eza buli ngeli, mara tabaho rutagira nshonga. 11 Kyonkai kantamanyire nshonga ya rulimi ndaba ndi munyamahanga aha muntu alikugamba, n’alikugamba araba ali munyamahanga ahali inye. 12 Na inywe kutyo: Orwo mulikwitanira ebirungi bya Mwoyo, mube nimwitanira bwoli okwombeka enteko. 13 Aha rw’ekyo alikugamba orulimi rw’okutangaza ashabe obushobora bw’okushoborora eby’alikugamba. 14 Kandashoma enshara omu rulimi rw’okutangaza, omwoyo gwange nigwo gulikushoma enshara, kyonkai amagezi gange tigalikushobokerwa kantu. 15 Nkoreki? Omwoyo gwange gushome enshara, kwakwo n’amagezi gange gashome enshara. Omwoyo gwange guhoye, n’amagezi gange kwakwo gahoye. 16 K’orasiimisa Ruhanga omwoyo, omuntu owa buli kiro atalikushobokerwa aragamba ati «Amina» orwo oramara kusiima? 17 Wakusiima kurungi, kyonkai omuntu ondijo aburwa kugasirwa omu mwoyo. 18 Ninkisiimira Ruhanga kubona ningamba endimi kubashaaga inywena. 19 Kyonkai hakili kugamba ebigambo bitanu ebyo ndikushobokerwa omu nteko, mbone kwegesa abandi kushaaga okugamba ebigambo 10,000 eby’endimi z’okutangaza. 20 Barumuna bange, muleke kutekeleza nk’abaana: Omu mikolere y’ebibi mube nkelemeke, kyonkai omu mitekelereze mukure. 21 Omu Mateka kikahandiikwa kiti, «Eihanga eli ndiligambira omu kanwa k’abantu ab’endimi z’okutangaza n’omu minwa y’abanyamahanga narwo tibalimpuliiliza, nikwo Omukama alikugamba.» 22 Kityo endimi z’okutangaza tikabonero ka balikwesiga; kabonero k’abalikwanga kwikiliza. Kandi oburangi ti kabonero k’abalikwanga kwikiliza; kabonero k’abalikwesiga. 23 Aha rw’ekyo k’enteko yona eraterana mara bona bakagamba endimi z’okutangaza, ab’aheru anga abalikwanga kwikiliza kabaratahamu tibabete bararu? 24 Kyonkai bona kabaraba barangi, k’omuntu atalikwikiliza anga ow’aheru arataahamu, eby’arahulira biramumanyisa okwo ali mufakare. 25 Enaama za wenene ez’omu mwoyo ziramanyikaagwe ahansi ajumaire, afukamire Ruhanga mara agambe bugamba okwo mazimakwo Ruhanga asingiire omuli inywe. 26 Mbwenu tugire tutai barumuna? Kamuterana buli muntu aleta oruhoya, ondijo eky’okwegesa, ondijo ekyo ashuruliirwe, ondijo agamba orulimi rw’okutangaza, n’ondijo ashoborora ebyagambwa omu ndimi z’okutangaza. Byona ebyo bikorwe kwombeka abantu omu myoyo. 27 Kaharabaho ab’okugamba endimi z’okutangaza, babili bonkai anga buzima bashatu, mara bagambe nibaihyana. Kandi habeho omushoborozi. 28 Kyonkai kaharaba hataliho mushoborozi, aho bona abalikugamba endimi z’okutangaza besize omu nteko, babyegambire bonene bonkai, babigambire na Ruhanga. 29 Abarangi babili anga bashatu bagambe, kandi abasigaire baramure ebilikugambwa. 30 K’omuntu araba aliho ashuntamire akashurulirwa ekigambo, ayaba nagamba mbere ayesize. 31 Inywena mwakubasha omoi omoi omoi, abantu bona babone kwega n’okutebwamu ekihika. 32 Abaina amatungwa g’oburangi bagatwaze kurungi. 33 Kuba Ruhanga taba Ruhanga wa katabure, aba w’emilembe. Nk’okwo kili omu nteko zona z’abakirisito, 34 abakazi nibaragirwa kwesiza omu nteko. Tibalikujuburwa kugamba. Bagire omuhuliro, nangu n’Amateka nikwo galikugamba. 35 Kaharaba haliho ekyo balikwenda kumanya, kabaragoba omuka babaze baibabo. Nobona ky’enshoni omukazi kugamba omu nteko. 36 Isi ekigambo kya Ruhanga kikatabuka omuli inywe? Anga inywe n’inywe mukihulire nywenkai? 37 K’omuntu araba nayelenga kuba murangi, anga kugira amatungwa agandi ag’omu mwoyo, amanye okwo ebyo ndikubahandikira nimbahandikira omuhango gw’Omukama. 38 Eki k’omuntu araba atalikukibona, na wenene Ruhanga talikumubona. 39 Kityo barumuna bange, mugonze muno okuba barangi, kandi okugamba endimi z’okutangaza mutakukutanga. 40 Ekiliho byona bikorwe okwo biragiirwe, mara obuzira tabangu.

15

1 Barumuna bange, nimbaijukya evangeli eyo nabarangiire, eyo mwakunzire mara mugyemeleremu, 2 niyo elikubarokora kamuragyekwata nk’okwo nagibarangiire, shana kamuraba mwafire kwikiliza bushai. 3 Nkabaha eby’omugasho gw’amani ebyo nanye nahairwe, okwo Kirisito yafire kwiza amafu gaitu kuhondera ebihandiko; 4 okwo yaziikirwe, akahimbuka aha kiro kya kashatu nk’okwo ebihandiiko bilikugamba, 5 yahabukira Kefa yashuba yahabukira n’eikumi na babili. 6 Yamara yahabukira n’abegesibwa abalikushaga 500 omu kaanya kamoi, abangi muno omuli abo bakyarora n’orwo abandi bafire. 7 Akashuba yahabukira Yakobo, ahanyuma yahabukira entumwa zona. 8 Kayabaire yahabukiire bona yahabukira nanye, ayabaire nashusha omuntu ayazairwe atagobire. 9 Inye omu ntumwa ndi muke muno, tindagiirwe kwetwa ntumwa, aha rw’okuba nkagingiza enteko ya Ruhanga. 10 Kyonkai omu mani g’ekisha kya Ruhanga ndi okwo ndi, mara ekishakye ahali inye tikyafire bushai. Eky’okutangaza nkozire n’amani kubashaaga bona, n’orwo abaire atali inye, shana ekisha kya Ruhanga nikyo kibaire kinyemiremu. 11 Alikaba abaire ali inye anga bonene, ebigambo ebyo nibyo tulikuranga, mara ebigambo ebyo nibyo mulikwikiliza. 12 Mbwenu katuraba nituranga okwo Kirisito yahimbukire omu bafu, aho omuli inywe abandi bakugamba batai okwo okuhimbuka kw’abafu kutabayo? 13 K’okuhimbuka kw’abafu kuraba kutabayo, ahonu Kirisito tiyahimbukire. 14 Ka Kirisito araba atahimbukire, aho okuranga kwaitu kwa bushai, n’okwikiliza kwanyu kwa bushai. 15 Nangu nituzoka Ruhanga nitumujuliza ebishuba, tukagamba okwo yahimbwire Kirisito, owo atahimbwire kakiraba kilikwo kugamba okwo abafu tibahimbuka. 16 K’abafu baraba batahimbuka ahonu Kirisito tiyahimbukire. 17 Ka Kirisito araba atahimbukire, okwikiliza kwanyu tikwina nshonga, mara mukyali omu mafu ganyu. 18 Na balinya abafire bajwangaine na Kirisito basilikire. 19 Katuraba twina eshuubi omuli Kirisito aha rw’oburora obu bwonkai, tuli b’okuganyibwa kushaaga abantu abandi bona. 20 Kyonkai omu mazima Kirisito akahimbukakwo omu bafu, n’iwe shuubi y’abafire. 21 Nk’okwo orufu rwalesirwe omuntu omoi, nikwo n’okuhimbuka omu bafu kwalesirwe omuntu omoi. 22 Nk’okwo abantu bona bafa nibazira Adamu, nikwo abantu bona balihimburwa omu mani ga Kirisito. 23 Kyonkai buli omoi omu mwanya ogwe: Kirisito n’iwe muhimbuke wa mbere, kandi abalibe bahondereho orwo aliija. 24 Aho gabe maheleruka orwo Kirisito aliheleza Ruhanga Ishe obukama orwo aliba yamazire kusilikya abakama bona, n’ab’obushobora n’amani. 25 Wenene n’iwe aliba mutwazi alemwe abe mukama w’ababisha ba wenene bona. 26 Omubisha alisilika ali w’enzindo ni rufu. 27 Ruhanga akakwasa Kirisito ebintu byona k’abigeleera. Kyonkai kabalikugamba okwo ebintu byona bigire omu bushobora bwa Kirisito, nikimanyikage okwo Ruhanga alikubiteka omu bushoborabwe talikugambwa. 28 Orwo byona biliba byagiire omu bushobora bwa Kirisito, aho Mwana aligya omu bushobora bwa Ruhanga, ayataire ebintu byona omu bushobora bwa Mwana, Ruhanga ashobore kutwalira kimoi ebintu byona. 29 Kakitali kityo abantu bagendeleraki kubatizibwa aha rw’abafire? K’abafu baraba batahimbuka n’akake, kubaki abantu babatizibwa aha rwabo? 30 Kubaki buli saa ndi omu kabi? 31 Nayanga, barumuna bange: Aha rw’okubebuga kwange okwo mbebuga omuli Kirisito Yesu Omukama waitu, ninfa buli kiro! 32 Omu migambire y’obuntu nakugasiirweki kanakubaire narwaine n’ebigunju bya Efeso? K’abafu baraba batahimbuka ahonu tulye, tunywe, kuba nyenkya nitwija kufa. 33 Muleke kwebeiya: Ekisimba kibi kiita engesho zirungi. 34 Mweshubeho, mulekere kufakara. Abandi Ruhanga tibalikumumanya. Ky’enshoni kubona nimbagambira ebigambo ebi. 35 Kyonkai haliho arabaza ati, «Abafu bahimbuka batai? Bahimbuka baina mubili gwa ngeliki?» 36 Iwe mufano! Eky’obiba tikihimbuka kitafire. 37 Eky’obiba tobiba mubili ogulizarwa, obiba embibo yonkai, rundi y’engano anga ya mwaka gundi. 38 Kyonkai Ruhanga agiha omubili nk’okwo alikwenda. Buli mbibo nagiha omubili ogwayo. 39 Emibili yona teshushana. Engeli y’abantu eyeshana, ey’ebigunju eli hayo, ey’ebinyonyi hayo, n’ey’enfuru hayo. 40 Haliho emibili ey’omw’iguru, haliho n’emibili ey’omu nsi. Kyonkai ekitinwa eky’ey’omw’iguru kili hakyo, n’ekitiinwa eky’ey’ensi kili hakyo. 41 Eizoba ligira kitinwa kyalyo, n’okwezi kugira kitinwa wakwo, n’enyanyinyi kitinwa kyazo; nobona enyanyinyi zigira enshororo omu kitinwa. 42 Nikwo n’okuhimbuka kw’abafire kuli. Ekikabibwa kihwaho, ekihimbuka tikihwaho. 43 Embibo omu kubibwa kwayo ziba nshoni, kyonkai eija ehimbuka omu kitinwa. K’ebibwa eburwa amani, kyonkai k’ehimbuka egira amani. 44 Ebibwa eina omubili nyabubili, ehimbuka eina omubilimwoyo. Ka haraba habaho omubili nyabubili, n’omubilimwoyo gubayo. 45 Oku nikwo kyahandikirwe, kiti, «Adamu n’iwe yabaire muntu wa mbere ow’omwoyo gw’oburora;» Adamu owa nyuma ogwo yagira oburora. 46 Kyonkai Adamu owa mbere t’ogu omugizi w’oburora. Owa mbere n’olinya nyakufa, owa nyuma n’ahonderaho. 47 Omuntu owa mbere akaruga omw’itaka, ni rwaibumba; omuntu owa kabili akaruga omw’iguru. 48 Nk’okwo rwaibumba yabaire ali, kutyo nikwo na barwaibumba bona bali. Kandi nk’okwo ayarugire omw’iguru yabaire ali, kutyo nikwo n’abali b’eiguru bali. 49 Nk’okwo tulikushusha rwaibumba, kwakwo nikwo tulishusha n’ayarugire omw’iguru. 50 Eki ninkibagambira barumuna bange: Nyakufa taina kutaaha mu bukama bwa Ruhanga; nyakufa tiyakubona nyakumeleera. 51 Inywe! Kambagambire ekyebisho. Titulikwija kufa ichwena; ekiliho ichwena nitwija kuhinduka kushai, 52 omu kaanya kagufi, omw’ipokya n’eiburura, orwo enzamba y’enzindo erataaga. Nobona enzamba erataaga, abafu bahimbuke obutashuba kufa rundi, mara tuhinduke. 53 Omubili ogu nyakufa guragiirwe kuhinduka gukameleera; omubili ogulikushobora kufa gube gutakifa. 54 Omubili ogu nyakufa orwo guraba gutakifa gukamelera, aho kigobelere ekyahandikirwe kiti: «Rufu yasingwa ekunekune. 55 Iwe rufu, wasingaki? Iwe rufu, orubuli rwawe rundage!» 56 Obufu nirwo ruba rubuli rwa rufu; kandi amani g’obufu gazarukana omu Mateka. 57 Kyonkai Ruhanga nakasinge ayatuhaire okusinga omu mani g’Omukama waitu Yesu Kirisito. 58 Aha rw’ekyo barumuna bange abagonzibwa, mugume, mutashegenyuka, mwikare aha rubimbi orw’Omukama yabainikireho, mumanye okwo ebyo mulikukolera Omukama bitalifa kushai.

16

1 Omuchango gw’okujunisa abakirisito: Nk’okwo naragiire enteko za Galasia, na inywe mukore mutyo. 2 Buli kiro ky’Eilimansi buli muntu agire omuchango kuhondera obungi bw’eby’aboine, agwahure agute hagwo; tikugugira orwo ndaba naizire. 3 Kandamara kwija, aho abo murasiima ndabaha ebarua z’okubanjura, batware eshumbusho ezo Yerusalemu. 4 Kakirazoka nanye ngende, ndagenda nabo. 5 Nyina endalira y’okurambura Masedonia. Kandamara kugirambura ndaija mbalebe. 6 Haliho orwo nakubaikaraho, anga nangu kubamaraho ekirumo ky’embeho, mwije munshagare hona mbali ndaba ningya. 7 Kyonkai igenda eli tindikwenda kufa gabarabaho; ninshuubira kwikara nainywe akaanya kake, k’Omukama arayenda. 8 Shana ninyija kwikara Efeso kulemwa kugoba ahali Pentekosite; 9 ahakuba mboineyo eikora lingi, kandi abahakani nabo bangi. 10 Ka Timotheo araija mumunyegeze kurungi, kuba ali aha rubimbi rw’Omukama nka inye. 11 Kityo omuntu atakumugaya. Mumutekatekerege orugendo, nirwo aragarukira owange; aha rw’enshonga nimutegera kugaruka na barumuna baitu. 12 Kandi murumuna waitu Apolo ogwo mugambire muno k’aija na barumuna baitu abandi kubakyalira, kyonkai takenzire. K’arabona akashango araija. 13 Muramanya, mugume omu kwesiga kwanyu, mube manzi, mutayuga. 14 Ebyo mulikukora byona bikorwe omu ngonzi. 15 Barumuna bange, nimumanya okwo omutungo gwa Sitefana omuli Akaya nibo babaire ba mbere kuhinduka, mara bekomire akakiike kujuna abakirisito. Barumuna bange nimbatagiliza, 16 abantu nk’aba mubahulire, muhulire n’abalikuchwazikana nabo. 17 Ninshemelerwa okwija kwa Sitefana na Forutunati, na Akaiki, ahakuba bammaramazire orwo mbaire ntaina inywe; 18 bammaramazire nk’okwo babaire bamaramara inywe. Abarungi nk’aba murabataho omutima. 19 Enteko za Asia nizibakeisa. Akila na Purisila, hamoi n’enteko ey’omu nju yabo nibabakeisa muno nka barumuna banyu. 20 Barumuna baitu bona nibabakeisa. Na inywe mukeisangane nimunywegerangana omunywegero gutakatifu. 21 Inye, Paulo, n’inye ndikuhandikisa omukono gwange ebishuuro ebi. 22 K’omuntu araba atalikugonza Mukama, omuntu ogwo n’akaraamwe. Mukama waitu, bonwa! 23 Omugisha gw’Omukama Yesu gube na inywe. 24 Nimbagonza inywena omuli Kirisito Yesu. Amina.