Aluki

Azezi-krisi kõ-yẽlga tɩ

Aluki

gʋlsɛ

Bilgre

Aluki yʋʋn de la logtore, dɔla Apolɩ tõnna Nawẽnnɛ tõoma (Afilmõ 24). Ẽŋa n ken gʋlsɛ Azezi-krisi Tõntõnɩba Tõoma Gõŋɔ. A dagɩ Zifu. A yʋʋn mõrgɛ mɛ doose Azezi yɛla la wuu nãma sõŋa sõŋa, gʋlsɛ bɔ bu-zãŋsɩ yetɩ ẽŋa yetɩ a pa’alɛ ba mɛ tɩ ba bãŋɛ tɩ ban zãsʋm ba se’em na de la sɩra (Aluki 1:1-4).

Aluki pa’alɛ tɩ Azezi de la Zifdõma, la dũnia buuri wuu nẽrba Fãagra, la ẽŋa n zotɩ nasdõma, la bã’adõma, la sɛba tɩ nẽrba sisri ninbãalga zozo’e. A ken pa’alɛ tɩ Azezi tõm na Nawẽnnɛ Sɩa pãŋa lɛ, dee yetɩ Nawẽnnɛ kõ-yẽlga la bɔ’ɔrɩ la sũ-yẽlga zo’oge (Aluki 2:10, 24:52).

A pa’alɛ la Azezi vɔm n doose se’em wʋ Amatie, la Amarkɩ n mẽ gʋlsɛ se’em na. A pa’alɛ la Azezi tõoma pĩ’iluŋo, la ẽn zãsʋm nẽrba, dee botɩ nẽrba yẽ ĩmã’asʋm, la ẽn sẽŋɛ Zerizalɛm tɩ ba yõkɛ ẽ ka dɔ-puurŋa zuo, tɩ a ki, dee vo’oge, zom Nawẽnnɛ yire.

Aluki gõŋɔ la tarɩ la yɛla zozo’e n ka gʋlsɛ gõnnɔ basɛba la pʋam:

- Nawẽnnɛ n tõm malɛka tɩ a wa’am wa yele Amaari Azezi dɔka yelle, la Azã n yʋʋn misri nẽrba ko’om pʋam na mẽ dɔka yelle (sapɩtrɩ 1).

- Azezi dɔka n doose se’em, la malɛgsɩ n pa’alɛ dũnsĩima tɩ ba sẽŋɛ ka pẽgɛ Azezi (2:1-20).

- Ban dɩkɛ Azezi bɔ Nawẽnnɛ, tɩ Asimeyõ, la A’annɩ tɔgɛ Azezi yelle se’em (2:22-40).

- Azezi n tarɩ yʋʋma pia la ayi wakatɛ la, ẽn sẽŋɛ Wẽnde-kãtʋm ka ẽŋɛ se’em (2:41-52).

- Samaari nẽra n sõŋɛ nẽra makrɛ (10:30-35), bõntarsa n ka tarɩ yɛm makrɛ (12:13-21), la bia n basɛ a sɔ yire, le lebe kule makrɛ (15:11-32).

Se’ere n soe tɩ Aluki gʋlsɛ gõŋɔ la

¹Mam sɩr-sõŋɔ Ateofili, nẽrba zozo’e n mõrgɛ gʋlsɛ yel-sɛba wuu n ẽŋɛ tõma zẽ’am na. ²Ba gʋlsɛ yel-bãma wuu wʋ nẽrba basɛba n daan yẽ yɛla la wuu halɩ ba pĩ’iluŋo, dee mõolɛ kõ-yẽlga la tɔgɛ pa’alɛ tɩ tõma wõm se’em na. ³Bɛla ĩyã tɩ mam mã’agɛ m mẽŋa doose yel-bãma nãma sõŋa sõŋa halɩ ba pĩ’iluŋo pʋam, tɩ mam tẽ’esɛ tɩ la ãn sõŋa tɩ m gʋlsɛ yɛla la n doose taaba se’em na bɔ fɔ. ⁴Mam gʋlsrɩ wãna tɩ fʋ bãŋɛ mɛ tɩ yel-bãna wuu tɩ ba pa’alɛ fʋ la de la sɩra.

Azakari bia Azã tɩ ba wʋn dɔgɛ yelle

⁵Se’emwẽnʋm tɩ A’erɔdɩ daan de Zude tẽŋa naba la, bʋraa n daan boe tɩ a yʋ’ʋrɛ dɛna Azakari. A daan de la Zifdõma kãabgɔ kẽema, a de la Abiya buuri nẽra. Tɩ a pɔga yʋ’ʋrɛ dɛna A’elizabɛtɩ, ẽŋa mẽ daan de la kãabgɔ kẽma nẽŋadãana Aarõ buuri. ⁶Bãma bayi daan de la nẽrba n ɩtɩ sõŋa Nawẽnnɛ nifum, dee sakra Nawẽnnɛ nõorɛ, la a lɔɔ la wuu sõŋa. ⁷La ba daan ka tarɩ bia, se’ere n soe la, A’elizabɛtɩ daan de la kõndɔgrɛ, la bãma bayi la wuu mẽ kʋrgɛ mɛ.

⁸La wakatɛ n daan paagɛ tɩ Abiya buuri kẽ Wẽnde-kãtɛ la pʋam tɩ ba tõm. Tɩ Azakari mẽ kẽ tɩ a tõm. ⁹Kãabgɔ kẽma la malŋɔ daan de la ba pɔsɛ looge nẽr-sɛka n wʋn kẽ zẽ’e-sõŋɔ pʋam yõ tɩdarɛ bɔ Nawẽnnɛ. Tɩ ba daan pɔsɛ, tɩ la yõkɛ Azakari. Tɩ Azakari kẽ tɩ a yõ. ¹⁰La tɩdarɛ la yõ’a wakatɛ nẽr-kʋʋŋɔ la wuu boe la yẽŋa pʋ’ʋsra Nawẽnnɛ.

¹¹Tɩ Nawẽnnɛ malɛka darɛ wa’am Azakari zẽ’am wa zɛ tɩdarɛ yõ’a bĩmbĩnne na zʋʋgɔ bɔba. ¹²La Azakari n yẽ ẽ na, a palẽŋa n ẽkɛ halɩ, tɩ dabeem kẽ ẽ. ¹³Tɩ malɛka la yele ẽ yetɩ: «Azakari, da zoe dabeem, tɩ Nawẽnnɛ wõm fʋ pʋ’ʋsgɔ mɛ. Fʋ pɔga A’elizabɛtɩ wʋn dɔgɛ la budibla, tɩ fʋ sɩ a yʋ’ʋrɛ tɩ Azã. ¹⁴La fʋ wʋn ẽŋɛ sũ-yẽlga sɩrʋm. La nẽrba zozo’e wʋn ẽŋɛ sũ-yẽlga bia la dɔka ĩyã. ¹⁵A wʋn dɛna la nẽr-keko Zuudãana Nawẽnnɛ nifum, la a kãn yũ dãam bɩɩ bõn-yũula n bugri. Nawẽnnɛ Sɩa wʋn bɔna la ẽ halɩ lan pɔsɛ ẽn boe a ma pʋʋrʋm, la wakatɛ wuu. ¹⁶A wʋn botɩ Ɩsrayɛlɩ nẽrba zozo’e lebe sakɛ ba Zuudãana Nawẽnnɛ. ¹⁷La a wʋn dẽŋɛ Zuudãana nẽŋam tara Nawẽnnɛ Sɩa pãŋa wʋ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa A’eli n daan tarɩ se’em na. La a wʋn naagɛ sɔdõma la ba kɔma yɛla, dee wʋn botɩ nẽr-sɛba n sɩ’ɩsrɩ Nawẽnnɛ nõorɛ la tara yɛm ɩta wʋ sɛba n ɩtɩ sɛla n masɛ la. A wʋn botɩ nẽrba mãasʋm sõŋa gu’ura tɩ Zuudãana.»

¹⁸Tɩ Azakari soke malɛka la yetɩ: «Bẽm n wʋn botɩ mam bãŋɛ tɩ bõn-ẽna de la sɩra? Se’ere n soe la, mam de la bʋra-yã’aŋa dee tɩ mam pɔga mẽ kʋrgɛ.» ¹⁹Tɩ malɛka la lerge ẽ yetɩ: «Mam yʋ’ʋrɛ de la Agabrɩyɛlɩ, mam ze la Nawẽnnɛ nẽŋam. Ẽŋa n tõm mam yetɩ, m wa’am yele fʋ yetɔg-yẽlga wã. ²⁰La fõn ka sakɛ mam yetɔga la ĩyã, fʋ nõorɛ n wʋn mãam. La wakatɛ sãn paagɛ, bõn-sɛba tɩ mam yele fʋ la wʋn ẽŋɛ. La fʋ kãn le tãna tɔgra, halɩ tɩ la paagɛ daar-sɛka tɩ bõn-bãna wʋn ẽŋɛ la.»

²¹Wakat-ẽŋa, nẽrba la daan gu’uri mɛ tɩ Azakari yese. La ẽn daan boe zẽ’e-sõŋɔ la pʋam yuura la, ba palẽŋa n ẽkɛ. ²²La ẽn yãŋa wa yese la, a ka tã’agɛ tɔgɛ la nẽrba la. A nõorʋm n mãam tɩ a tara nu’usi magra pa’ala ba. Bɛla tɩ ba bãŋɛ tɩ a yẽ la bõn-yãlma zẽ’e-sõŋɔ la pʋam.

²³Dabs-sɛba tɩ Azakari daan wʋn tõm Wẽnde-kãtɛ la pʋam n ba’asɛ la, a daan lebe kule la a yire.

²⁴Dabs-bãna poorʋm, tɩ a pɔga A’elizabɛtɩ yõkɛ pʋʋrɛ bɔna yire wõr-sɩnuu. ²⁵Dee yetɩ: «Wãna de la Zuudãana Nawẽnnɛ tõoma. Wakat-ẽna ẽŋa n yãŋa bɩsɛ mam yelle, dee yese bõn-ẽna n de nɩ yãnnɛ bɔ mam nẽrba tẽŋasʋka.»

Malɛka n tɔgɛ Azezi dɔka yelle

^26-27Pugla ayɩla n daan boe Galile tẽŋa ayɩla yʋ’ʋrɛ n de Nazarɛtɩ, tɩ a yʋ’ʋrɛ dɛna Amaari. A daan nãn ka mi bʋraa. La bʋraa ayɩla yʋ’ʋrɛ n de Azozɛfʋ n yetɩ a di ẽ. Azozɛfʋ de la naba Adavidi buuri nẽra. La wakat-sɛka tɩ A’elizabɛtɩ daan tarɩ pʋʋrɛ wõr-sɩyoobɩ pʋam na, tɩ Nawẽnnɛ tõm a malɛka Agabrɩyɛlɩ tɩ a sẽŋɛ Amaari zẽ’am. ²⁸Tɩ malɛka la sẽŋɛ Amaari zẽ’am ka pʋ’ʋsɛ ẽ yetɩ: «Fʋ tõoma. Zuudãana Nawẽnnɛ boe la fʋ mɛ, a ẽŋɛ fʋ yel-sõnnɛ mɛ.» ²⁹La Amaari n daan wõm malɛka yetɔga la, a palẽŋa n ẽkɛ, tɩ a tẽ’esra malɛka la n yele se’em na võorɛ n de sɛla. ³⁰Tɩ malɛka la yele ẽ yetɩ: «Amaari, da zoe dabeem, tɩ Nawẽnnɛ ẽŋɛ fʋ yel-sõnnɛ mɛ. ³¹Fʋ wʋn yõkɛ la pʋʋrɛ dɔgɛ budibla, sɩ a yʋ’ʋrɛ tɩ Azezi. ³²A wʋn dɛna la nẽr-keko. La ba wʋn wi’ira ẽ tɩ, Nawẽnnɛ n gãnnɩ wuu Bia. La Zuudãana Nawẽnnɛ wʋn bɔ ẽ a yaaba Adavidi na’am, ³³tɩ a dɛna Azakɔbɩ buuri naba wakatɛ wuu, a na’am na kãn malɩn ba’asɛ.»

³⁴Tɩ Amaari soke malɛka la yetɩ: «Mam ka mi bʋraa, la wʋn ẽŋɛ la wãne tɩ mam yõkɛ pʋʋrɛ?» ³⁵Tɩ malɛka la lerge ẽ yetɩ: «Nawẽnnɛ n gãnnɩ sɛla wuu Sɩa wʋn sige fʋ zuo, la Nawẽnnɛ pãŋa wʋn bɔna la fɔ, bɛla bia la tɩ fʋ wʋn dɔgɛ la wʋn welge la to’ore, ba wʋn wi’ira ẽ tɩ Nawẽnnɛ Dayʋa. ³⁶Bãŋɛ tɩ fʋ sõogɔ A’elizabɛtɩ tɩ ba yetɩ a de la kõndɔgrɛ la, a tarɩ la pʋʋrɛ wõr-sɩyoobɩ n wãna. Baa la ẽn kʋrgɛ la, a wʋn dɔgɛ la budibla. ³⁷Se’ere n soe la, sɛla sɛla ka boe tɩ Nawẽnnɛ ka tã ɩta.» ³⁸Tɩ Amaari lerge yetɩ: «Mam de la Zuudãana Nawẽnnɛ tõntõn-pɔka. Nawẽnnɛ botɩ la ẽŋɛ wʋ fõn yele se’em na.» Tɩ malɛka la fõrgɛ dee basɛ ẽ.

Amaari sẽŋɛ ka bɩsɛ A’elizabɛtɩ

³⁹La dabsa bãma pʋam, tɩ Amaari isge sẽŋɛ tɔtɔ paagɛ Zude so’olʋm tẽŋa ayɩla tɩ tãnsɩ boe mĩ. ⁴⁰La ẽn paagɛ la, a kẽ la Azakari yire pʋ’ʋsɛ A’elizabɛtɩ. ⁴¹La A’elizabɛtɩ n wõm a pʋ’ʋsgɔ la, bia la wẽrgɛ mɛ a pʋʋrʋm. Tɩ Nawẽnnɛ Sɩa wa’am A’elizabɛtɩ zẽ’am la pãŋa, ⁴²tɩ a tĩi tɔgɛ yetɩ: «Nawẽnnɛ ẽŋɛ la fõn yel-sõnnɛ gãnna pɔgsɩ la wuu. La bia la tɩ fʋ wʋn dɔgɛ la, tarɩ yel-sõnnɛ mɛ. ⁴³Mam de la ãne tɩ mam Zuudãana ma sẽna mam zẽ’am? ⁴⁴Se’ere n soe la, mam wõm fõn pʋ’ʋsgɔ la, bia la n boe mam pʋʋrʋm na wẽrgɛ mɛ la sũ-yẽlga. ⁴⁵Fõn sakɛ tɩ Zuudãana Nawẽnnɛ yetɔga tɩ a tɔgɛ bɔ fʋ la wʋn sɩrɩ ẽŋɛ la, fʋ yẽ zu-yẽlga.»

Amaari n yõom yõoma pẽgɛ Nawẽnnɛ la yelle

⁴⁶Tɩ Amaari yele yetɩ:

«Mam pẽgrɩ Zuudãana Nawẽnnɛ la m sũure wuu.

⁴⁷Mam tarɩ sũ-yẽlga mɛ, Nawẽnnɛ n de mam Fãagra la ĩyã,

⁴⁸se’ere n soe la, a bɩsɛ mam n de a tõntõn-pɔg-tarma la yelle mɛ.

Bɛla lan pɔsɛ lɛɛlɛ wã wɛ’ɛsa, zamãana wuu nẽrba wʋn wi’ira mam tɩ zu-yẽlga dãana.

⁴⁹Se’ere n soe la, Nawẽnnɛ n tã wuu la n ẽŋɛ bõn-kãra bɔ mam.

A de la pʋpeelem dãana.

⁵⁰La nẽr-sɛba n zotɩ ẽ na,

a zotɩ ba ninbãalga mɛ zamãana wuu.

⁵¹A dɩkɛ la a nu’ugo tõm tõon-kãra,

dee botɩ zẽk-m-mẽŋa dõma la zoe wɩrgɛ la ba zẽk-m-mẽŋa pʋtẽ’era la.

⁵²La sãn dɛna pãnsɩ dõma,

a sikri ba mɛ ba na’am pʋam,

dee zẽkra sik-m-mẽŋa dõma.

⁵³La sɛba n ka tarɩ sɛla la,

a bɔ’ɔrɩ ba bõntarsõm zɔ’ɔra mɛ,

dee botɩ bõntatba lebe fõrgɛ dee ka to’oge sɛla sɛla.

⁵⁴A tẽerɩ zɔta tõma Ɩsrayɛlɩ nẽrba n de a tõntõnɩba la ninbãalga mɛ, dee sõŋra tõma,

⁵⁵wʋ ẽn yʋʋn bĩŋe a nõorɛ la tõma yaaba Abraham, la tõma sɔ-yaabdõma, la ba yɩɩsɩ la wuu tɩ a wʋn sõŋra tõma wakatɛ wuu se’em na.»

⁵⁶La Amaari daan weege A’elizabɛtɩ zẽ’am ẽŋɛ wʋ wõr-sɩtã, dee yãŋa lebe kule.

Azã dɔka yelle

⁵⁷A’elizabɛtɩ dɔka wakatɛ n daan paagɛ la, a dɔgɛ la budibla. ⁵⁸Tɩ a sawiiba, la a yir-dõma wõm tɩ Zuudãana Nawẽnnɛ zoe a ninbãalga zo’oge, tɩ ba wuu lagɩm ɩta sũ-yẽlga la ẽ. ⁵⁹Bia la dɔka dabsa anii daarɛ tɩ ba wa’am tɩ ba wã ẽ, daan bɔɔra tɩ ba sɩ a yʋ’ʋrɛ a sɔ Azakari yʋ’ʋrɛ. ⁶⁰La a ma ka sakɛ, yetɩ: «Ayɛɩ, a yʋ’ʋrɛ wʋn dɛna la Azã.» ⁶¹Tɩ ba lerge yetɩ: «Ya yir-dõma la pʋam nẽra ka boe mĩ tɩ a yʋ’ʋrɛ dɛna Azã.» ⁶²Tɩ ba yɩbsɛ la nu’usi soke bia la sɔ tɩ ba bãŋɛ ẽŋa n boorɩ tɩ ba sɩ bia la yʋ’ʋrɛ se’em. ⁶³Tɩ a botɩ ba bɔ ẽ dɔ-palaka, tɩ a to’oge gʋlsɛ yetɩ: «A yʋ’ʋrɛ de la Azã.» Tɩ la di’ige nẽrba la waa wuu. ⁶⁴La ẽn gʋlsɛ yele bɛla la, bilam mẽŋa tɩ a zɩlɩŋa lakɛ, tɩ a tã’agɛ tɔgra pẽgra Nawẽnnɛ. ⁶⁵Tɩ dabeem yõkɛ sɛba n lɛm bilam na wuu. Tɩ kõ-ẽŋa saagɛ Zude tẽn-sɛba tɩ tãnsɩ boe mĩ na wuu. ⁶⁶Bãma wuu n daan wõm yɛla la, ba daan tẽ’esrɩ mɛ dee sɔkra yetɩ: «Bi-ẽna yetɩ a wa ãna la wãne?» Zuudãana Nawẽnnɛ pãŋa boe la ẽ mɛ.

Azakari n to’oge Nawẽnnɛ yetɔga bɔ nẽrba la yelle

⁶⁷Nawẽnnɛ Sɩa n wa’am bia la sɔ Azakari zẽ’am la pãŋa. Tɩ a to’oge Nawẽnnɛ yetɔga tɔgɛ yetɩ:

⁶⁸«Basɛ-ya tɩ pẽgɛ Nawẽnnɛ n de Ɩsrayɛlɩ Zuudãana la,

se’ere n soe la, a wa’am mɛ wa bɩsɛ a nẽrba yelle, fãagɛ ba basɛ.

⁶⁹A bɔ tõma la Fãagra n tarɩ pãŋa n wʋn yese a tõntõnna Adavidi buuri la pʋam,

⁷⁰wʋ ẽŋa n yʋʋn botɩ a nõtɔ’ɔsrɩba tɔgra kʋrʋm se’em na.

⁷¹A yetɩ a wʋn fãagɛ tɔ tɩ bɛ’ɛba nu’usum,

la nẽr-sɛba n sisri tõma la nu’usum.

⁷²Bɛla, a zoe tɩ yaabdõma ninbãalga mɛ,

dee tẽegɛ ẽn yʋʋn bĩŋe a nõorɛ la ba la yelle.

⁷³Se’ere n soe la, a yʋʋn bĩŋe nõorɛ mɛ la tɩ yaaba Abraham

⁷⁴tɩ a wʋn fãagɛ tɔ tɩ bɛ’ɛba nu’usum,

dee wʋn botɩ tɩ tõm a tõoma, tɩ dabeem kana.

⁷⁵Dee dɔla ẽ la pʋpeelem,

dee ɩta tɩ la masra ẽn boorɩ se’em ka paagɛ tɩ vɔm tɛka.

⁷⁶La fõn, m bia, ba wʋn wi’ira fʋ tɩ Nawẽnnɛ n gãnnɩ wuu nõtɔ’ɔsa.

Bɛla ĩyã, fõn wʋn dẽŋɛ tɩ Zuudãana la nẽŋam malgɛ sore bɔ ẽ,

⁷⁷dee yele Nawẽnnɛ nẽrba la tɩ ba bãŋɛ tɩ a wʋn fãagɛ ba basɛ ba tõon-be’ero taalɛ.

⁷⁸La de la Nawẽnnɛ n zotɩ tõma ninbãalga la ĩyã

tɩ a wʋn botɩ a peelem n ãn wʋ wʋntɛɛŋa n yẽkɛ bulika la,

⁷⁹nẽegɛ bɔ nẽr-sɛba n boe lika pʋam,

la nẽr-sɛba n zotɩ kũm dabeem na,

dee pa’alɛ tɩ so-sɛka tɩ tɩ wʋn doose yẽ sũ-mã’asʋm.»

⁸⁰Tɩ bia la daan bɩta, tɩ a pʋtẽ’erɛ pa’asra. A daan boe la weem ka paagɛ daar-sɛka tɩ a wa’am Ɩsrayɛlɩ dõma la zẽ’am tɩ ba bãŋɛ ẽ.

Azezi dɔka yelle

(Amatie 1:18-25)

¹Ban daan dɔgɛ Azã la, wakat-ẽŋa tɩ na-keko A’ogisti daan bɔ nõorɛ yetɩ, ba kãalɛ a tẽŋa la wuu nẽrba. ²La daan de la pɔspɔsɩ n bɛla tɩ ba kãalɛ nẽrba la, wakat-sɛka tɩ Akirinusi daan de Siiri tẽnsɩ gɔmna la. ³Tɩ nẽrba wuu kule ba mẽnsɩ tẽnsʋm tɩ ba kãalɛ ba.

⁴Tɩ Azozɛfʋ mẽ yese Nazarɛtɩ n boe Galile so’olʋm sẽŋɛ Bɛtelɛm n boe Zude so’olʋm pʋam, zẽ’e-ẽŋa tɩ ba yʋʋn dɔgɛ naba Adavidi. Se’ere n soe tɩ a sẽŋɛ bilam na, a de la naba Adavidi buuri. ⁵Ẽŋa la Amaari n de pɔg-sɛka n yetɩ a ele ẽ na sẽŋɛ mɛ tɩ ba kãalɛ ba, wakat-ẽŋa Amaari tarɩ la pʋʋrɛ. ⁶La ban nãn boe Bɛtelɛm la, tɩ a dɔka daarɛ paagɛ. ⁷Tɩ a dɔgɛ a budib-kẽema, vile ẽ na fuugo gã’arɛ dũnsi yɔnnɔ daka pʋam. Se’ere n soe la, zẽ’a n ka boe sãama yire la pʋam tɩ ba wʋn gã’arɛ.

Dũnsĩima la malɛkadõma yelle

⁸La tẽn-ẽŋa dũnsĩima daan boe la sẽkam gu’ura ba dũnsi yʋ’ʋŋɔ. ⁹Tɩ Nawẽnnɛ malɛka sige ba zẽ’am. Tɩ Nawẽnnɛ na’am pãŋa peelem nẽegɛ gilge ba. Tɩ dabeem ba kẽ ba halɩ. ¹⁰Tɩ malɛka la yele ba yetɩ: «Da zoe-ya dabeem, tɩ mam tarɩ la kõ-yẽlga tɩ m yele ya, n wʋn basɛ tɩ nẽrba wuu sũure ẽŋɛ yẽlʋm. ¹¹La de la yʋ’ʋŋ-ẽna tɩ ba dɔgɛ ya Fãagra la Adavidi tẽŋa pʋam, ẽŋa n de Zuudãana Krisi la. ¹²La bõn-ẽna n wʋn botɩ ya bãŋɛ tɩ la de la sɩra, ya wʋn yẽ bilɩa tɩ ba vile ẽ na fuugo gã’arɛ dũnsi yɔnnɔ daka pʋam.»

¹³Tɩ Nawẽnnɛ malɛkadõma kʋʋŋ-kʋʋŋɔ darɛ wa’am wa naagɛ la ayɩla la. Tɩ ba pẽgra Nawẽnnɛ yetɩ: ¹⁴«Nawẽnnɛ n boe saazuum n soe pẽka, la nẽr-sɛba tɩ a nõŋɛ la tarɩ sũ-mã’asʋm dũnia zuo.» ¹⁵La malɛkadõma la lebe la Nawẽnnɛ yire, dee tɩ dũnsĩima la yele taaba yetɩ: «Basɛ-ya tɩ tɩ sẽŋɛ Bɛtelɛm ka bɩsɛ sɛla n ẽŋɛ tɩ Nawẽnnɛ yele tɩ la.»

¹⁶La ba isge mɛ tɔtɔ sẽŋɛ ka paagɛ yẽ Amaari, la Azozɛfʋ, la bilɩa la tɩ a gã dũnsi yɔnnɔ daka pʋam. ¹⁷La dũnsĩima la n yẽ ẽ na, ba tɔgɛ bia la yelle wʋ malɛka la n yele ba se’em na. ¹⁸Tɩ sɛba wuu n wõm dũnsĩima la n yele se’em na, la di’ige ba mɛ. ¹⁹La Amaari tẽ’esrɩ yɛla wã wuu mɛ a sũure pʋam. ²⁰Dee tɩ dũnsĩima la daan lɛbra dee pẽgra Nawẽnnɛ yʋ’ʋrɛ zozo’e, se’ere n soe la, ba wõm dee yẽ malɛka la n yele ba se’em na.

Azezi yʋ’ʋrɛ sɩa yelle

²¹La dabsa anii la daarɛ n daan paagɛ, tɩ ba botɩ ba wã bia la wʋ Amoyisi gõŋɔ n pa’alɛ tɩ ba wã ba budimto se’em na. Tɩ ba sɩ a yʋ’ʋrɛ tɩ Azezi, yʋ’ʋr-sɛka tɩ malɛka daan yele ba tɩ ba sɩ ẽ na, wakat-sɛka tɩ Amaari daan nãn ka yõkɛ a pʋʋrɛ la.

Ba tarɩ Azezi ka bɔ Nawẽnnɛ

²²La wakatɛ la n paagɛ tɩ Amaari malgɛ a mẽŋa Nawẽnnɛ zẽ’am wʋ Amoyisi lɔɔ gõŋɔ n yele se’em na. Tɩ Azozɛfʋ la Amaari tarɩ bia la sẽŋɛ Zerizalɛm Wẽnde-kãtʋm tɩ ba dɩkɛ ẽ bɔ Nawẽnnɛ. ²³Se’ere n soe la, la gʋlsɛ Nawẽnnɛ lɔɔ gõŋɔ la pʋam tɩ budib-kẽema woo wʋn dɛna la Nawẽnnɛ bõnɔ. ²⁴Ba daan sẽŋɛ tɩ ba kãabɛ la sɛla bɔ Nawẽnnɛ wʋ Nawẽnnɛ lɔɔ la n yele se’em na. La yetɩ, ba bɔ mõom dawɛma bayi bɩɩ na’adawen-biɛ bayi.

²⁵Wakat-ẽŋa tɩ bʋraa daan boe Zerizalɛm tɩ a yʋ’ʋrɛ dɛna Asimeyõ. A de la nẽr-sõŋɔ dee sakra Nawẽnnɛ sõŋa, dee gu’ura Ɩsrayɛlɩ Fãagra la n sẽm na. Tɩ Nawẽnnɛ Sɩa bɔna la ẽ. ²⁶La Nawẽnnɛ Sɩa la daan põn yele ẽ tɩ a kãn ki, sãn dagna tɩ a yẽ la Krisi tɩ Zuudãana Nawẽnnɛ wʋn tõm tɩ a wa’am na. ²⁷Tɩ Nawẽnnɛ Sɩa la botɩ a sẽŋɛ Wẽnde-kãtʋm na, la wakat-ẽŋa tɩ Azezi sɔ, la a ma daan tarɩ ẽ sẽŋɛ tɩ ba ẽŋɛ Nawẽnnɛ lɔɔ n yele se’em na. ²⁸Tɩ Asimeyõ to’oge bia la a nu’usum, pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ yetɩ:

²⁹«Zuudãana, lɛɛlɛ wã, fõn bĩŋe nõorɛ se’em na ẽŋɛ mɛ.

Fʋ yãŋa tã basɛ mam n de fõn tõntõnna sore

tɩ m basɛ dũnia dee wa’am fõn yire la sũ-mã’asʋm.

³⁰Se’ere n soe la, m nini yẽ Fãagra la tɩ fʋ tõm na,

³¹ẽŋa tɩ fʋ mãasʋm bɔ tɩ dũnia nẽrba wuu yẽ.

³²Ẽŋa n de peelem n wʋn botɩ la nẽegɛ bɔ buuri wuu tɩ ba bãŋɛ fõn,

dee wʋn botɩ tõma Ɩsrayɛlɩ dõma n de fõn nẽrba yẽ pẽka.»

³³La Asimeyõ n tɔgɛ bia la yɛla la, la daan di’ige bia la sɔ, la a ma mɛ. ³⁴Tɩ Asimeyõ kã kã’a-sõma bɔ ba, dee yele bia la ma Amaari tɩ Nawẽnnɛ looge bi-ẽna tɩ a botɩ Ɩsrayɛlɩ dõma zozo’e lui mɛ, dee tɩ zozo’e mẽ isge. Ẽŋa n wʋn pa’alɛ Nawẽnnɛ tõoma, dee tɩ nẽrba zozo’e wʋn zagsɛ ẽ. ³⁵Ẽŋa n wʋn nẽegɛ pa’alɛ sɛla n sʋgɛ ba pʋtẽ’era pʋam na. Dee yetɩ, Amaari mẽŋa wʋn yẽ sũ-sã’aŋɔ wʋ sʋ’a tɩ ba sɩɩsɛ lʋ nẽra sũure la.

³⁶Wakat-ẽŋa Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔs-pɔka n mẽ daan boe tɩ a yʋ’ʋrɛ dɛna A’annɩ. Tɩ a sɔ yʋ’ʋrɛ dɛna Afanuyɛlɩ, a de la Azɛɛrɩ buuri nẽra. Ẽŋa daan de la pug-sa’arɛ dee ele sɩra paagɛ yʋʋma ayopɔɩ tɩ a sɩra la ki. ³⁷La a sɩra la n ki la, a yãŋa de la pɔkõorɛ kʋrgɛ halɩ ka paagɛ yʋʋma pinii la anaasɩ. A daan boe la Wẽnde-kãtʋm na wakatɛ wuu, tõnna bɔ’ɔra Nawẽnnɛ wʋntɛɛŋa la yʋ’ʋŋɔ wuu ka basra, dee lʋta nõorɛ sɔsra Nawẽnnɛ. ³⁸Wakat-ẽŋa tɩ a paagɛ ba zẽ’am, pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ a yel-sõnnɛ, dee tɔgra bia la yelle bɔ’ɔra sɛba wuu n gu’uri wakat-sɛka tɩ Nawẽnnɛ wʋn le fãagɛ Zerizalɛm nẽrba la basɛ.

³⁹La ban ẽŋɛ sɛla woo ba’asɛ wʋ Nawẽnnɛ lɔɔ la n yele se’em na, tɩ Azozɛfʋ la Amaari lebe kule Nazarɛtɩ n boe Galile so’olʋm na. ⁴⁰Tɩ bia la bɩta tara pãŋa la yɛm, dee tɩ Nawẽnnɛ yel-sõnnɛ bɔna la ẽ.

Azezi daan de la bia, dee weege Zerizalɛm

⁴¹Yʋʋnɛ woo Azezi sɔ, la a ma sẽnnɩ la Zerizalɛm dita Zɔɔg-basɛ kibsa. ⁴²La Azezi daan tarɩ la yʋʋma pia la ayi, dee tɩ ba sẽŋɛ kibsa la wʋ ban ẽn ɩta se’em na. ⁴³La kibsa la dabsa n ba’asɛ la, tɩ ba lebe kulla. Dee tɩ Azezi weege Zerizalɛm, tɩ a sɔ la a ma daan ka bãŋɛ tɩ a weege ya. ⁴⁴Ba daan tẽ’esɛ tɩ a dolɩ la ba tẽŋa dõma, dee sẽŋɛ dabsrɛ mõonɛ sẽnnɛ. La ban ɛ ẽ ba nẽrba la, la ba sɩrdõma zẽ’am dee ka yẽ ẽ na, ⁴⁵ba daan lebe la Zerizalɛm ka ɛɛra ẽ. ⁴⁶La dabsa atã daarɛ tɩ ba yẽ ẽ Wẽnde-kãtʋm na, tɩ a zĩ la karẽnsãandõma sɛlsra, dee sɔkra ba sokrɩsɩ. ⁴⁷Azezi n daan tarɩ yɛm la ẽn lergrɩ se’em na, di’ige sɛba wuu n daan wõm na mɛ. ⁴⁸La a dɔgrɩba la n yẽ ẽ na, la ba di’ige ba mɛ. Tɩ a ma soke ẽ yetɩ: «M bia, bẽm tɩ fʋ ẽŋɛ tɩ wãna? Mam la fʋ sɔ ɛ fʋ mɛ halɩ la sũ-sã’aŋɔ.» ⁴⁹Tɩ a lerge ba yetɩ: «Bẽm tɩ ya ɛɛra ma? Yãma ka mi tɩ la masɛ mɛ tɩ mam bɔna m Sɔ yire wã bɩɩ?» ⁵⁰Tɩ ba ka bãŋɛ Azezi yetɔga la võorɛ.

⁵¹Tɩ Azezi doose ba kule Nazarɛtɩ, dee sakɛ ba nõorɛ. Tɩ a ma tẽ’esra yel-bãma wuu a sũurum. ⁵²Tɩ Azezi bɩta, tɩ a yɛm pa’asra, tɩ Nawẽnnɛ la nẽrba nõŋɛ ẽ.

Azã mõolɩ Nawẽnnɛ yetɔga dee misra nẽrba ko’om pʋam

(Amatie 3:1-12, Amarkɩ 1:1-8, Azã 1:19-28)

¹Na-keko Atibɛɛrɩ n daan di na’am na, a yʋʋma pia la anuu yʋʋnɛ, tɩ Apõnsɩ-pilatɩ de Zude gɔmna, dee tɩ A’erɔdɩ dɛna Galile naba, tɩ a sɔbia Afilipi mẽ dɛna Itiire la Trakoniti naba. Tɩ Alisaniyasɩ dɛna Abilɛnɩ naba. ²La A’annɩ, la Akayifu de la Nawẽnnɛ kãabgɔ kẽma nẽŋadõma. Wakat-ẽŋa tɩ Azakari bia Azã daan boe mõom tɩ Nawẽnnɛ tɔgɛ bɔ ẽ. ³Bɛla tɩ Azã sẽŋɛ tẽn-sɛba n boe Zʋrdẽ kʋlaa nõorʋm la wuu ka mõola yetɩ, ba teege yɛm basɛ tõon-be’ero, tɩ ba mise ba ko’om pʋam tɩ Nawẽnnɛ basɛ ba tõon-be’ero taalɛ. ⁴Azã n mõolɩ se’em na ẽŋɛ wʋ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa A’ezayi n yʋʋn gʋlsɛ gõŋɔ pʋam se’em na. A yʋʋn yetɩ:

«Nẽra n mõolɩ weem tɔgra ke’enke’em yetɩ:

Malgɛ-ya sore sõŋa gu’ura Zuudãana,

malgɛ-ya sɔa la tɩ ba tɔ tẽntẽesɩ bɔ ẽ.

⁵Palɛ-ya bɔgsɩ la wuu,

sirge-ya tãnsɩ la kũnkũma la wuu,

mãalɛ-ya so-gɔlma tɩ ba tɔ tẽntẽesɩ,

palɛ-ya sorɔɔrɔ bogro tɩ ba naagɛ taaba.

⁶Bɛla nẽrsaalba wuu wʋn yẽ Nawẽnnɛ n ɩtɩ se’em fãagra nẽrba basra.»

⁷La nẽrba zozo’e n sẽŋɛ ka lagsɛ Azã zẽ’am tɩ a mise ba ko’om pʋam. Tɩ a yele ba yetɩ: «Yãma ãn wʋ kãmpẽesɩ buuri, ãne n yele yãma yetɩ, ya tã wʋn zoe põsɛ Nawẽnnɛ sɩbgrɛ n sẽm na? ⁸Tõm-ya tõon-sɛba n pa’alɩ tɩ ya teege yɛm basɛ tõon-be’ero. Da kãn tẽ’esɛ-ya tɩ Abraham n de yãma yaaba la, ya wʋn põsɛ Nawẽnnɛ sɩbgrɛ mɛ. Mam yetɩ yãma mɛ tɩ, Nawẽnnɛ tã wʋn dɩkɛ kuga wã botɩ ba lebge Abraham yɩɩsɩ. ⁹Nẽra n põn tara lɩa a nu’usum tɩ a lʋbɛ tɩɩsɩ. Tɩ-sɛka woo n ka wɔnnɩ biɛ sõma la, a wʋn lʋbɛ ẽ mɛ, lobge bugum pʋam tɩ bugum di ẽ.»

¹⁰Tɩ nẽr-kʋʋŋɔ la soke ẽ yetɩ: «Tɩ wʋn ẽŋɛ la wãne?» ¹¹Tɩ Azã lerge ba yetɩ, sɛka n tarɩ futo bayi, a looge bɔ sɛka n ka tarɩ. Tɩ sɛka n tarɩ dia, mẽ ẽŋɛ bɔ sɛka n ka tarɩ. ¹²Tɩ lampo-tɔ’ɔsrɩba mẽ wa’am tɩ a mise ba ko’om pʋam, soke ẽ yetɩ: «Karẽnsãama, tɩ wʋn ẽŋɛ la wãne?» ¹³Tɩ a lerge ba yetɩ: «Da to’oge-ya ligri gãŋɛ ban yele ya se’em na.» ¹⁴Tɩ sʋdaasɩ mẽ soke ẽ yetɩ: «Dee tõma, tɩ wʋn ẽŋɛ la wãne?» Tɩ a yele ba yetɩ: «Da to’oge-ya nẽra bõnɔ la pãŋa bɩɩ dõrɛ nẽrba to’oge sɛla. Basɛ-ya tɩ ya yɔɔrɔ la seke ya.»

¹⁵Tɩ nẽrba daan zɛ gu’ura tɩ Nawẽnnɛ fãagɛ ba, la ba wuu daan sokrɩ la ba mẽŋa bɔɔra tɩ ba bãŋɛ, Azã na’an dɛna Krisi tɩ ba gu’ura la bɩɩ? ¹⁶La ban tẽ’esrɩ bɛla la, tɩ Azã yele ba yetɩ: «Mam misri ya la ko’om pʋam, la nẽra n boe tara pãŋa gãnna mam sẽna, la mam põn ka masɛ tɩ m pirge a tagra bɔ ẽ. Ẽŋa n wʋn mise ya Nawẽnnɛ Sɩa, la bugum pʋam. ¹⁷A wʋn welge nẽrba wʋ nẽra n zãlɩ pɩ’ɩgɔ a nu’usum tɩ a vaagɛ a si zɛɛŋa yeele ẽŋɛ a bãarɛ pʋam, dee yõ urgo la, la bugum n ka kĩŋri.»

¹⁸Yetɔg-bãna, la yetɔga basɛba zozo’e tɩ Azã daan dɩkɛ zãsʋm nẽrba la pa’alɛ ba Nawẽnnɛ kõ-yẽlga la.

¹⁹La Azã daan zɛrgɛ naba A’erɔdɩ mɛ, se’ere n soe la, a daan fãagɛ la a kẽema pɔga yʋ’ʋrɛ n de A’erodɩadɩ di, dee tõm tõon-be’ero basɛba zozo’e pa’asɛ, tɩ Azã yele ẽ yetɩ la ka ãn sõŋa. ²⁰La A’erɔdɩ daan yõkɛ Azã ka pagɛ mɛ, bɛla A’erɔdɩ malɩn tõm la tõon-be’ero pa’asɛ.

Azezi ko’om misga

(Amatie 3:13-17, Amarkɩ 1:9-11)

²¹Azã n daan misri nẽrba wuu ko’om pʋam na, a daan mẽ mise Azezi mɛ. La Azezi daan pʋ’ʋsrɩ la Nawẽnnɛ, tɩ saazuum yo’oge, ²²tɩ Nawẽnnɛ Sɩa sige a zuo, tɩ ba yẽ ẽ tɩ a wõn na na’adawenne. Tɩ kõa ze’ele Nawẽnnɛ yire yetɩ: «Fõn de la mam Dayʋa tɩ mam nõŋɛ la m sũure wuu. Fʋ paagɛ la mam yɛm.»

Azezi yaabdõma

(Amatie 1:1-17)

²³La Azezi n daan pĩ’ilum a tõoma la, a daan tarɩ la yʋʋma pitã, tɩ nẽrba daan tẽ’esra tɩ a de la Azozɛfʋ bia.

Azozɛfʋ sɔ daan de la Aheli,

²⁴tɩ Aheli sɔ dɛna Amata,

tɩ Amata sɔ dɛna Alevi,

tɩ Alevi sɔ dɛna Amelki,

tɩ Amelki sɔ dɛna Azanayi,

tɩ Azanayi sɔ dɛna Azozɛfʋ,

²⁵tɩ Azozɛfʋ sɔ dɛna Amatatɩasɩ,

tɩ Amatatɩasɩ sɔ dɛna Amõsɩ,

tɩ Amõsɩ sɔ dɛna Anahum,

tɩ Anahum sɔ dɛna A’esli,

tɩ A’esli sɔ dɛna Anagayi,

²⁶tɩ Anagayi sɔ dɛna Amatɩ,

tɩ Amatɩ sɔ dɛna Amatatɩasɩ,

tɩ Amatatɩasɩ sɔ dɛna Asemeyẽ,

tɩ Asemeyẽ sɔ dɛna Azozɛkɩ,

tɩ Azozɛkɩ sɔ dɛna Azoda,

²⁷tɩ Azoda sɔ dɛna Azoanã,

tɩ Azoanã sɔ dɛna Areza,

tɩ Areza sɔ dɛna Azorobabɛlɩ,

tɩ Azorobabɛlɩ sɔ dɛna Asalatɩyɛlɩ,

tɩ Asalatɩyɛlɩ sɔ dɛna Aneri,

²⁸tɩ Aneri sɔ dɛna Amelki,

tɩ Amelki sɔ dɛna Adi,

tɩ Adi sɔ dɛna Akozam,

tɩ Akozam sɔ dɛna A’elmadam,

tɩ A’elmadam sɔ dɛna A’eri,

²⁹tɩ A’eri sɔ dɛna Azoze,

tɩ Azoze sɔ dɛna A’eliezɛɛrɩ,

tɩ A’eliezɛɛrɩ sɔ dɛna Azorim,

tɩ Azorim sɔ dɛna Amata,

tɩ Amata sɔ dɛna Alevi,

³⁰tɩ Alevi sɔ dɛna Asimeyõ,

tɩ Asimeyõ sɔ dɛna Azuda,

tɩ Azuda sɔ dɛna Azozɛfʋ,

tɩ Azozɛfʋ sɔ dɛna Azonam,

tɩ Azonam sɔ dɛna A’eliakim,

³¹tɩ A’eliakim sɔ dɛna Ameleya,

tɩ Ameleya sɔ dɛna Amena,

tɩ Amena sɔ dɛna Amatata,

tɩ Amatata sɔ dɛna Anatã,

tɩ Anatã sɔ dɛna Adavidi,

³²tɩ Adavidi sɔ dɛna Azese,

tɩ Azese sɔ dɛna A’obɛɛdɩ,

tɩ A’obɛɛdɩ sɔ dɛna Aboozɩ,

tɩ Aboozɩ sɔ dɛna Asala,

tɩ Asala sɔ dɛna Anaasõ,

³³tɩ Anaasõ sɔ dɛna Aminadabɩ,

tɩ Aminadabɩ sɔ dɛna Admẽ,

tɩ Admẽ sɔ dɛna Arni,

tɩ Arni sɔ dɛna A’ɛsrɔm,

tɩ A’ɛsrɔm sɔ dɛna Afarɛsɩ,

tɩ Afarɛsɩ sɔ dɛna Azuda,

³⁴tɩ Azuda sɔ dɛna Azakɔbɩ,

tɩ Azakɔbɩ sɔ dɛna A’izakɩ,

tɩ A’izakɩ sɔ dɛna Abraham,

tɩ Abraham sɔ dɛna Atara,

tɩ Atara sɔ dɛna Anakɔɔrɩ,

³⁵tɩ Anakɔɔrɩ sɔ dɛna Aseruki,

tɩ Aseruki sɔ dɛna Arago,

tɩ Arago sɔ dɛna Afalɛkɩ,

tɩ Afalɛkɩ sɔ dɛna A’ebɛrɩ,

tɩ A’ebɛrɩ sɔ dɛna Asala,

³⁶tɩ Asala sɔ dɛna Akayinam,

tɩ Akayinam sɔ dɛna Arfasadɩ,

tɩ Arfasadɩ sɔ dɛna Asɛm,

tɩ Asɛm sɔ dɛna Anoe,

tɩ Anoe sɔ dɛna Alemɛkɩ,

³⁷tɩ Alemɛkɩ sɔ dɛna Amatusala,

tɩ Amatusala sɔ dɛna A’enõkɩ,

tɩ A’enõkɩ sɔ dɛna Azarɛdɩ,

tɩ Azarɛdɩ sɔ dɛna Amalelɛlɩ,

tɩ Amalelɛlɩ sɔ dɛna Akayinam,

³⁸tɩ Akayinam sɔ dɛna A’enõsɩ,

tɩ A’enõsɩ sɔ dɛna Asetɩ,

tɩ Asetɩ sɔ dɛna Adam,

la Nawẽnnɛ n nãam Adam.

Asũtãana makɛ Azezi

(Amatie 4:1-11, Amarkɩ 1:12-13)

¹Azezi daan ze’ele la Zʋrdẽ kʋlaam lebe, tɩ Nawẽnnɛ Sɩa la kɔ’ɔn bɔna la ẽ. La Nawẽnnɛ Sɩa la tarɩ ẽ sẽŋɛ la weem. ²Bilam tɩ Asũtãana makɛ ẽ dabsa pinaasɩ. La dabsa pinaasɩ la pʋam a ka di sɛla sɛla, tɩ a kɔm dõnna. ³Bɛla tɩ Asũtãana yele ẽ yetɩ: «Fʋ sãn sɩrɩ dɛna la Nawẽnnɛ Dayʋa, fʋ yele kugre wã tɩ a lebge dia.» ⁴Tɩ Azezi lerge ẽ yetɩ: «La gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam yetɩ:

‹Nẽrsaala kãn vɔa dia mã’a ĩyã.› »

⁵Tɩ Asũtãana tarɩ ẽ sẽŋɛ ka zom tãŋa zuo, pa’alɛ ẽ dũnia so’olʋm wuu nif-kabsɩgɔ pʋam. ⁶Dee yele ẽ yetɩ: «Bãna wuu de la mam n soe, bɛla mam tã wʋn bɔ nẽr-sɛka woo tɩ mam boorɩ mɛ. Mam wʋn bɔ fɔ dũnia wã na’am la wuu, la so’olʋm bãma wuu pẽka. ⁷Fʋ sãn ka dũma tẽŋa nã’asɛ mam, ba wuu wʋn dɛna la fõn dẽnnɛ.» ⁸Tɩ Azezi lerge ẽ yetɩ: «La gʋlsɛ Nawẽnnɛ yetɔga pʋam yetɩ:

‹Nã’asra Zuudãana Nawẽnnɛ,

dee sakra ẽŋa ayɩla mã’a.› »

⁹Tɩ Asũtãana le tarɩ ẽ sẽŋɛ Zerizalɛm ka zom Wẽnde-kãtɛ la zuo yele ẽ yetɩ: «Fʋ sãn sɩrɩ dɛna la Nawẽnnɛ Dayʋa, fʋ ze’ele kalam ẽkɛ bisge tẽŋa, ¹⁰tɩ la gʋlsɛ yetɩ:

‹Nawẽnnɛ wʋn tõm a malɛkadõma tɩ ba gu fo.

¹¹La ba wʋn kɔkɛ fɔ la ba nu’usi

tɩ fʋ kãn wẽ fʋ nã’arɛ la kugre.› »

¹²Tɩ Azezi lerge yetɩ: «Nawẽnnɛ gõŋɔ yele tɩ:

‹Da makɛ fʋ Zuudãana Nawẽnnɛ bɩsɛ.› »

¹³La Asũtãana n daan makɛ Azezi bɛla wuu zɩgɛ koŋe la, a basɛ ẽ dee gu’ura la a sãn le yẽ folle.

Azezi n pĩ’ilum a tõoma Galile tẽŋa

(Amatie 4:12-17, Amarkɩ 1:14-15)

¹⁴La Azezi daan lebe Galile la Nawẽnnɛ Sɩa la pãŋa, tɩ a yʋ’ʋrɛ kɔ’ɔn saagɛ zẽ’a wuu. ¹⁵La a ẽn zãsna la nẽrba Nawẽnnɛ yetɔga Zifdõma wẽndeto pʋam, tɩ ba wuu pẽgra ẽ.

Nazarɛtɩ nẽrba ka bɔ Azezi sɩra

(Amatie 13:53-58, Amarkɩ 6:1-6)

¹⁶La Azezi daan sẽŋɛ la Nazarɛtɩ, ban daan uge ẽ tẽn-sɛka la. Tɩ Zifdõma vo’osgo daarɛ tɩ a kẽ ba wẽndeem wʋ ẽŋa ẽn kẽ’era se’em na, yãŋa isge ze’ele tɩ a karẽŋɛ. ¹⁷Tɩ ba dɩkɛ gõn-sɛka tɩ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa A’ezayi yʋʋn gʋlsɛ la bɔ ẽ. Tɩ a lakɛ gõŋɔ la yẽ zẽ’e-sɛka tɩ a boorɩ la, yãŋa karẽŋɛ wʋ zẽ’a la n yele se’em na:

¹⁸«Zuudãana Nawẽnnɛ Sɩa n boe la mam,

ẽŋa n looge mam bɔ mam pãŋa,

tɩ m bʋglɛ sũ-sã’aŋɔ dõma sũure,

tɩ m mõolɛ kõ-yẽlga la bɔ nasdõma,

dee tõm mam tɩ m tɔgɛ bɔ yamsɩ tɩ ba wʋn yẽ yolsgo,

dee tɔgɛ bɔ fɔɔsɩ tɩ ba nini wʋn pike,

dee yese sɛba n boe nãmsgɔ pʋam la basɛ,

¹⁹dee mõolɛ tɩ wakatɛ paagɛ ya,

tɩ Zuudãana wʋn ẽŋɛ nẽrba yel-sõnnɛ.»

²⁰La ẽn karẽŋɛ ba’asɛ la, a lebe laglɛ gõŋɔ la mɛ bɔ sɛka n gu’uri gõnnɔ la, dee zĩ’ire. Tɩ nẽr-sɛba wuu n boe wẽndeem na bɩsra ẽ zĩi. ²¹Tɩ a yele ba yetɩ: «Zĩna, lɛɛlɛ wã, sɛla tɩ ba gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam tɩ yãma wõm wã, la ẽŋɛ wʋ lan yele se’em na.» ²²Tɩ ba tɔgɛ pẽgɛ ẽ, la a yetɔg-sõma la tɩ a tɔgɛ la di’ige ba mɛ. Dee tɩ ba sɔkra yetɩ, la ka de Azozɛfʋ dayʋa la n wãna? ²³Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Mam põn mina tɩ ya wʋn makɛ makrɛ ẽna bɔ mam yetɩ: ‹Tɩɩm dãana, tɩbɛ fʋ mẽŋa.› La ya wʋn ken yele mam yetɩ: ‹Bõn-sɛba tɩ fʋ daan ẽŋɛ Kapɛrnaʋm tẽŋam tɩ tõma wõm na, ẽŋɛ bɛla nõo fʋ mẽŋa tẽŋam kalam mẽ.› » ²⁴Tɩ Azezi le yele ba yetɩ: «Mam yetɩ ya la sɩra, tɩ ba ka nannɩ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa baa ayɩla a mẽŋa tẽŋam. ²⁵La de la sɩra tɩ mam yetɩ ya tɩ: Pɔkõpa zozo’e yʋʋn boe Ɩsrayɛlɩ tẽŋam A’eli wakatʋm na mɛ, la saaga ka ni yʋʋma atã la wõr-sɩyoobɩ, tɩ kɔm yʋʋn ba bɔna tẽŋa la wuu pʋam. ²⁶La Nawẽnnɛ ka tõm A’eli yetɩ a sẽŋɛ pɔkõ-bãma zẽ’am. A tõm ẽ na pɔkõorɛ n boe Sarɛpɩta n boe Sidõ so’olʋm pʋam na zẽ’am. ²⁷La kõnkɔma zozo’e yʋʋn boe Ɩsrayɛlɩ tẽŋam A’elize wakatʋm na mɛ, la baa ayɩla ka yẽ ĩmã’asʋm, la Anãamã sɛka n yese Siiri so’olʋm na mã’a n yẽ ĩmã’asʋm.» ²⁸La ban wõm bɛla la, sɛba n boe wẽndeego la pʋam wuu sũure daan yĩige mɛ. ²⁹Tɩ ba isge ve’ege Azezi tẽŋa la pʋam yese. Tẽŋa la boe la tãŋa zuo. Tɩ ba tarɩ ẽ sẽŋɛ zẽ’e-sɛka n zãagɛ la tẽŋa la, ba daan boorɩ tɩ ba zã’agɛ ẽ basɛ mɛ tɩ a lui ki. ³⁰La Azezi kẽ la nẽr-kʋʋŋɔ la tẽŋasʋka fõrgɛ.

Bʋraaga tɩ kʋlkã’arga tarɩ ẽ

(Amarkɩ 1:21-28)

³¹Bɛla poorʋm, Azezi sẽŋɛ la Galile tẽŋa ayẽma yʋ’ʋrɛ n de Kapɛrnaʋm, tɩ Zifdõma vo’osgo daarɛ daan paagɛ, tɩ a sẽŋɛ ba wẽndeem ka zãsna nẽrba Nawẽnnɛ yetɔga. ³²Tɩ a zãsŋɔ la daan di’ige ba, a yetɔga la n tarɩ pãŋa la ĩyã. ³³Tɩ bʋraa daan bɔna wẽndeem na tɩ kʋlkã’arga tara ẽ, tɩ a tĩi kaasɛ yetɩ: ³⁴«A’a! Azezi n de Nazarɛtɩ nẽra, fõn bẽm yelle n boe la tõma? Fõn wa’am tɩ fʋ sã’am na tõma? Mam mi fõn de sɛka, fõn de la pʋpeelem dãana n ze’ele Nawẽnnɛ zẽ’am.» ³⁵Tɩ Azezi tãsɛ kʋlkã’arga la yetɩ: «Go’oge, yese dee basɛ bʋraa la!» Tɩ kʋlkã’arga la lʋbɛ ẽ nẽrba la wuu nẽŋam, dee yese, la a ka pɔglʋm ẽ. ³⁶Tɩ ba wuu palẽŋa ẽkɛ tɩ ba yele taaba yetɩ: «Yetɔga ẽna de la bẽm? A tarɩ la pãŋa la ke’eŋo, dee tãsra kʋlkã’arsɩ, tɩ ba yɛsra.» ³⁷Tɩ Azezi yʋ’ʋrɛ saagɛ zẽ’e-bãma wuu.

Azezi botɩ nẽrba zozo’e yẽ ĩmã’asʋm

(Amatie 8:14-17, Amarkɩ 1:29-34)

³⁸Tɩ Azezi isge ba wẽndeego la pʋam yese ka kẽ Asimõ yire. Tɩ Asimõ dɛɛm-pɔka bẽ’era, tɩ a ĩyã ba tʋlgɛ. Tɩ ba tɔgɛ a yelle bɔ Azezi, ³⁹tɩ a sẽŋɛ ka suure a zuo, dee tãsɛ bã’a la yetɩ a basɛ ẽ. La ẽn yele la, bã’a la basɛ ẽ mɛ, tɩ a isge tɔtɔ ẽŋɛ ba sãanɔ.

⁴⁰Tɩ wẽnnɛ daan bɔna mĩ kẽ’era, tɩ ba tarɩ bã’adõma tɩ bã’asɩ buuri to’oto’ore tarɩ ba, sẽŋɛ Azezi zẽ’am. Tɩ Azezi dɩkɛ a nu’usi paglɛ ba nẽra woo zuo, tɩ ba wuu yẽ ĩmã’asʋm. ⁴¹La kʋlkã’arsɩ daan yesrɩ mɛ dee basra nẽrba zozo’e, dee kaasra yetɩ: «Fõn de la Nawẽnnɛ Dayʋa.» Tɩ Azezi tãsɛ ba, ka basɛ tɩ ba tɔgɛ sɛla sɛla, se’ere n soe la, ba daan bãŋɛ tɩ a de la Krisi n de Fãagra la.

Azezi mõolɩ Nawẽnnɛ kõ-yẽlga Zifdõma wẽndeto pʋam

(Amarkɩ 1:35-39)

⁴²Tɩ beere wiige, tɩ Azezi yese tẽŋa la pʋam sẽŋɛ zẽ’e-sɛka tɩ nẽra ka boe mĩ. Tɩ nẽrba zozo’e ɛɛra ẽ. La ba daan yẽ ẽ mɛ, bɔɔra tɩ ba gu ẽ tɩ a da le yese ba zẽ’am. ⁴³La Azezi yele ba yetɩ: «Dẽnɩ tɩ mam mõolɛ kõ-yẽlga pa’alɛ Nawẽnnɛ so’olʋm n ãn se’em tẽnsɩ basɛba mẽ pʋam, la de la bɛla ĩyã tɩ Nawẽnnɛ tõm mam.» ⁴⁴La a ẽn mõola kõ-yẽlga la Zifdõma wẽndeto pʋam mɛ.

Azezi wi a pɔspɔsɩ karẽnbiisi

(Amatie 4:18-22, Amarkɩ 1:16-20)

¹Daarɛ ayɩla Azezi ze la Zenezarɛtɩ mõgrɛ nõorʋm, tɩ nẽr-kʋʋŋɔ kaagɛ ẽ mikra taaba bɔɔra tɩ ba wõm Nawẽnnɛ yetɔga. ²Tɩ a yẽ õornɔ bayi n ze mõgrɛ la nõorʋm, tɩ zũn-yõgrɩba sige pɛɛra ba yʋgsɩ dee basɛ. ³La õorŋɔ ayɩla daan de la Asimõ bõnɔ. Tɩ Azezi kẽ õorŋɔ la pʋam, dee yele Asimõ yetɩ: «Mõm õorŋɔ la tɩ a sẽŋɛ nẽŋa fẽe.» La Azezi n yele bɛla la, Asimõ mõm õorŋɔ la mɛ, tɩ a lebe ko’om pʋam fẽe. Tɩ Azezi zĩ’ire õorŋɔ la pʋam pa’alɛ nẽrba la.

⁴La ẽn pa’alɛ ba ba’asɛ la, tɩ a yele Asimõ yetɩ: «Mõm õorŋɔ la tɩ a sẽŋɛ kʋlko’om tɩ ya lobe yʋgsɩ la.» ⁵Tɩ Asimõ lerge ẽ yetɩ: «Zuudãana, tõma nãmsɛ mɛ yʋ’ʋŋɔ wã wuu dee ka yõkɛ sɛla sɛla. La fõn yele la ĩyã, tɩ wʋn lobe tɩ yʋgsɩ la.» ⁶Tɩ ba sẽŋɛ kʋlko’om ka lobe ba yʋgsɩ la, yãŋa yõgɛ zũma ba zo’oge, tɩ ba yʋgsɩ la zɩgra la ba ãasʋm. ⁷Tɩ ba yɩbsɛ ba taaba õorŋɔ ayɩla la pʋam yetɩ, ba wa’am sõŋɛ ba. La ba taaba la sẽŋɛ mɛ ka sõŋɛ ba, tɩ ba pɩrɛ õornɔ bayi la wuu la zũma, halɩ tɩ ba zɩgra la ba mise. ⁸La Asimõ yʋ’ʋrɛ ayɩla n de Apɩyɛɛrɩ n yẽ bɛla la, tɩ a ka dũma tẽŋa Azezi nẽŋam yele ẽ yetɩ: «Zuudãana, fõrgɛ mam zẽ’am, se’ere n soe la, mam de la tõon-be’ero dãana.» ⁹Se’ere n soe tɩ Apɩyɛɛrɩ yele bɛla la, ẽŋa la a taaba la n daan yẽ zũma la tɩ ba yõgɛ se’em na botɩ ba palẽŋa n ẽkɛ. ¹⁰La dabeem mẽ n daan kẽ Azebede dayɔɔsɩ Azakɩ la Azã n daan ẽn dɔla la Asimõ tõnna la. Tɩ Azezi yele Asimõ yetɩ: «Da zoe dabeem, tɩ lan sẽŋɛ zĩna wɛ’ɛsa wuu, fʋ wʋn ɛɛra la nẽrba tɩ ba dɔla mam wʋ yãma n yõgrɩ zũma se’em na.» ¹¹La Azezi n yele bɛla la, ba tarɩ õornɔ la dooge mɛ yãŋa basɛ sɛla woo dee dɔla Azezi.

Azezi botɩ kõnkonne yẽ ĩmã’asʋm

(Amatie 8:1-4, Amarkɩ 1:40-45)

¹²La Azezi daan boe la tẽŋa ayẽma pʋam, tɩ bʋraa mẽ bɔna mĩ dɛna kõnkonne, la bã’a la kẽ a ĩyã zo’oge mɛ. Tɩ a yẽ Azezi ka ka dũma Azezi nẽŋam dɩkɛ a nẽŋa võglɛ tẽŋa sose ẽ yetɩ: «Zuudãana, fʋ sãn bɔɔra, fʋ tã wʋn basɛ tɩ m yẽ ĩmã’asʋm mɛ le ãna sõŋa.» ¹³Tɩ Azezi tẽegɛ a nu’ugo kalʋm ẽ dee yetɩ: «Mam bɔɔra, yẽ ĩmã’asʋm le ãna sõŋa.» Tɩ bã’a la basɛ ẽ bilam mẽŋa.

¹⁴Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Da kãn yele nẽra nẽra, la sẽŋɛ Nawẽnnɛ kãabgɔ kẽema zẽ’am ka pa’alɛ ẽ fʋ mẽŋa tɩ a bɩsɛ, dee bɔ Nawẽnnɛ sɛla tɩ Amoyisi yʋʋn gʋlsɛ yetɩ ba bɔ la, tɩ la pa’alɛ ba tɩ fʋ sɩrɩ yẽ ĩmã’asʋm.» ¹⁵La bɛla wuu, Azezi yelle daan malɩn saagɛ la zẽ’esɩ zozo’e, tɩ nẽrba zozo’e lagsɛ tɩ ba selse a yetɔga la, dee tɩ a botɩ ba bã’adõma yẽ ĩmã’asʋm. ¹⁶La Azezi ẽn sẽnna la zẽ’e-sɛka tɩ nẽrba ka boe la pʋ’ʋsra Nawẽnnɛ.

Azezi botɩ kɔɔrŋɔ isge sẽnna

(Amatie 9:1-8, Amarkɩ 2:1-12)

¹⁷La daarɛ ayɩla tɩ Azezi bɔna mĩ pa’ala nẽrba Nawẽnnɛ yetɔga, tɩ Farisi dõma, la Nawẽnnɛ lɔɔ karẽnsãandõma n ze’ele Galile, la Zude, la Zerizalɛm mẽ zẽa mĩ sɛlsra. Tɩ Zuudãana Nawẽnnɛ pãŋa daan bɔna la Azezi, tɩ a botɩ bã’adõma yẽ ĩmã’asʋm. ¹⁸Tɩ bʋraasɩ zɛ bʋraa n de kɔɔrŋɔ gã a bõn-gã’ala pʋam wa’am. La ba boorɩ tɩ ba tarɩ ẽ kẽ la de-sɛka tɩ Azezi boe mĩ na pʋam, ka bĩŋe ẽ Azezi nẽŋam. ¹⁹La nẽrba la mike mɛ, tɩ ba ka yẽ folle tarɩ ẽ kẽ. Bɛla ĩyã tɩ ba zɛ kɔɔrŋɔ la zom gɔsgɔ, ka lakɛ gɔsgɔ la bɔbrɛ ayɩla, doose bilam sike ẽ la a bõn-gã’ala la nẽrba la sʋkam bĩŋe ẽ Azezi nẽŋam.

²⁰Tɩ Azezi yẽ ban bɔ ẽŋa sɩra se’em na, yele kɔɔrŋɔ la yetɩ: «M sɩrɛ, fʋ tõon-be’ero taalɛ ka le bɔna fʋ zuo.» ²¹Tɩ Nawẽnnɛ lɔɔ karẽnsãandõma, la Farisi dõma la tẽ’esra yetɩ: «A tẽ’esɛ tɩ ẽŋa de la ãne tɔgra pɔ’ɔra Nawẽnnɛ. Ãne n tã wʋn basɛ nẽra tõon-be’ero taalɛ, sãn dagna Nawẽnnɛ mã’a?» ²²Tɩ Azezi bãŋɛ ban tẽ’esrɩ se’em na, soke ba yetɩ: «Bẽm tɩ ya tẽ’esra wãna wã? ²³Bẽm n de nãana gãnna, mam sãn yele kɔɔrŋɔ la yetɩ, a tõon-be’ero taalɛ ka le bɔna a zuo n de nãana, bɩɩ mam sãn yele ẽ yetɩ, a isge sẽnna n de nãana? ²⁴Bɛla m wʋn botɩ ya bãŋɛ tɩ Nẽrsaala Dayʋa la tarɩ pãŋa dũnia zuo wʋn basɛ nẽrba tõon-be’ero taalɛ.» A yele bɛla dee yele kɔɔrŋɔ la yetɩ: «Mam yetɩ fʋ tɩ fʋ isge dɩkɛ fʋ bõn-gã’ala la kule.» ²⁵Bilam mẽŋa tɩ kɔɔrŋɔ la isge ba wuu nẽŋam dɩkɛ a bõn-gã’ala la kulla, dee pẽgra Nawẽnnɛ. ²⁶Tɩ nẽrba la wuu palẽŋa ẽkɛ, tɩ dabeem kẽ ba, tɩ ba pẽgra Nawẽnnɛ yetɩ: «Tɩ zĩna yẽ bõn-yãlma.»

Azezi wi Alevi tɩ a dɔla ẽ

(Amatie 9:9-13, Amarkɩ 2:13-17)

²⁷Bɛla poorʋm tɩ Azezi yese sẽŋɛ ka yẽ lampo-tɔ’ɔsa yʋ’ʋrɛ n de Alevi, tɩ a zĩ lampo to’osgo deem. Tɩ a yele ẽ yetɩ: «Isge dɔla mam.» ²⁸Tɩ a isge basɛ sɛla woo dee dɔla ẽ. ²⁹Tɩ Alevi dʋgɛ dia zo’oge ẽŋɛ kibsa a yire bɔ Azezi, tɩ ẽŋa la lampo-tɔ’ɔsrɩba, la nẽrba zozo’e zẽa dita. ³⁰Tɩ Farisi dõma basɛba, la ba lɔɔ karẽnsãandõma yõnna Azezi karẽnbiisi la yetɩ: «Bẽm ĩyã tɩ yãma lagɩm na lampo-tɔ’ɔsrɩba, la tõon-be’ero dõma dita?»

³¹Tɩ Azezi lerge ba yetɩ: «Nẽr-sɛba n tarɩ ĩmã’asʋm ka eerɩ tɩba. Sɛba n bẽ’erɩ n eerɩ tɩba. ³²Mam ka wa’am dũnia zuo sɛba dõma n yetɩ bãma masɛ ya la ĩyã, mam wa’am tɩ m yele la tõon-be’ero dõma tɩ ba teege yɛm basɛ tõon-be’ero.»

Ba soke Azezi nõorlʋa yelle

(Amatie 9:14-17, Amarkɩ 2:18-22)

³³Tɩ nẽrba la yele Azezi yetɩ: «Azã karẽnbiisi, la Farisi dõma karẽnbiisi ẽn lʋta nõorɛ mɛ dee pʋ’ʋsra Nawẽnnɛ, dee tɩ fõn karẽnbiisi dita dee yũura.» ³⁴Tɩ a lerge ba yetɩ: «Nẽra n di pɔka ẽŋɛ kibsa, tɩ a tadãandõma bɔna mĩ tɩ ba naagɛ la ẽ di kibsa la, yãma wʋn sakɛ tɩ ba lʋ nõorɛ mɛ dee tɩ pɔgdita la ken bɔna ba zẽ’am bɩɩ? ³⁵Ayɛɩ. La wakatɛ wʋn wa’am tɩ ba wʋn yese pɔgdita la ba zẽ’am, wakat-ẽŋa tɩ ba yãŋa wʋn lʋ nõorɛ.» ³⁶Tɩ Azezi le makɛ makrɛ bɔ ba yetɩ: «Nẽra kãn ãagɛ fu-paalɛ dɩkɛ lige fu-kɛka. A sãn ẽŋɛ bɛla, a wʋn sã’am fu-paalɛ la mɛ, la tãn-paalɛ la kãn masɛ la fu-kɛka la. ³⁷La nẽra mẽ kãn dɩkɛ dã-paalga sũm wɔ-kɛgsɩ pʋam. A sãn ẽŋɛ bɛla, dã-paalga la sãn kɛlla, ba wʋn botɩ wɔɔsɩ la tãsɛ mɛ. Bɛla dãam na wʋn ka’agɛ mɛ sã’am, tɩ wɔɔsɩ la mẽ sã’am.

³⁸La masɛ tɩ ba dɩkɛ dã-paalga sũm na wɔ-paalsɩ pʋam. ³⁹La nẽra sãn yũ dã-kɛka n kele la, a ka le bɔɔra dã-paalga. A wʋn yetɩ, dã-kɛka la n ãn sõŋa.»

Vo’osgo daarɛ yelle

(Amatie 12:1-8, Amarkɩ 2:23-28)

¹Zifdõma vo’osgo daarɛ ayɩla tɩ Azezi la a karẽnbiisi dɔla vatɔ pʋam tɔlla, tɩ a karẽnbiisi kɔ si wẽena ɔbra. ²Tɩ Farisi dõma nẽrba basɛba yẽ ban ẽŋɛ bɛla la, yele ba yetɩ: «Bẽm tɩ yãma ẽŋɛ sɛla n sisri tõma vo’osgo daarɛ?»

³Tɩ Azezi lerge soke ba yetɩ: «Yãma ka karẽŋɛ Adavidi la a nẽrba la kɔm n yʋʋn dõnnɩ tɩ Adavidi ẽŋɛ se’em na? ⁴A yʋʋn kẽ la Nawẽnnɛ deego pʋam dɩkɛ borborɩ sɛba tɩ ba bĩŋe bɔ Nawẽnnɛ na obe. La sisri mɛ, nẽra nẽra ka obrɩ ba, sãn dagna Nawẽnnɛ kãabgɔ kẽma la mã’a. La Adavidi yʋʋn obe borborɩ bãma mɛ, dee bɔ a nẽrba la tɩ ba obe.» ⁵La Azezi ken yele ba mɛ yetɩ: «Nẽrsaala Dayʋa la n soe vo’osgo daarɛ.»

Bʋraa nu’ugo n ki, tɩ Azezi botɩ a yẽ ĩmã’asʋm

(Amatie 12:9-14, Amarkɩ 3:1-6)

⁶Vo’osgo daarɛ ayẽma tɩ Azezi kẽ Zifdõma wẽndeem zãsna nẽrba Nawẽnnɛ yetɔga. Tɩ bʋraa daan bɔna mĩ, tɩ a zʋʋgɔ nu’ugo ki. ⁷Tɩ Nawẽnnɛ lɔɔ karẽnsãandõma, la Farisi dõma la daan bɩsra Azezi wʋn botɩ nẽra la yẽ ĩmã’asʋm vo’osgo daarɛ la bɩɩ, a kãn botɩ a yẽ ĩmã’asʋm. Se’ere n soe la, ba daan eerɩ la so-sɛka tɩ ba wʋn yetɩ a sã’am bãma sisgo dõrɛ ẽ. ⁸Tɩ Azezi bãŋɛ ba tẽ’esgɔ la, yele bʋraa la nu’ugo n ki la yetɩ: «Isge ze’ele nẽrba la tẽŋasʋka.» Tɩ a isge ze’ele. ⁹Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Mam yetɩ m soke ya mɛ bɩsɛ, sore boe tɩ nẽra ẽŋɛ sõŋa vo’osgo daarɛ bɩɩ, a ẽŋɛ be’em? Sore boe tɩ a fãagɛ nẽra vo’osgo daarɛ bɩɩ, a kʋ ẽ?» ¹⁰Dee bɩsɛ ba wuu kaagɛ, dee yele bʋraa la yetɩ: «Tẽegɛ fʋ nu’ugo la.» Tɩ a tẽegɛ a nu’ugo la, tɩ a nu’ugo la yãŋa tẽegɛ ãna sõŋa. ¹¹Tɩ ba sũnsõa yĩige halɩ tɩ ba bãnna ban wʋn ẽŋɛ Azezi se’em.

Azezi looge a karẽnbiisi pia la ayi

(Amatie 10:1-4, Amarkɩ 3:13-19)

¹²La wakat-ẽŋa tɩ Azezi daan sẽŋɛ ka zom tãŋa zuo tɩ a pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ, bɔna bilam pʋ’ʋsra Nawẽnnɛ yʋ’ʋŋɔ wuu. ¹³Tɩ beere wiige, tɩ a wi a karẽnbiisi la, tɩ ba wa’am a zẽ’am. Tɩ a looge karẽnbiisi pia la ayi bãma pʋam. Bãma n de nẽr-sɛba tɩ a wʋn tõm na. ¹⁴Ba daan de la Asimõ tɩ Azezi sɩ a yʋ’ʋrɛ tɩ Apɩyɛɛrɩ, la A’ãndre n de Apɩyɛɛrɩ yɩbga, la Azakɩ, la Azã, la Afilipi, la Abatelemi, ¹⁵la Amatie, la Atoma, la Azakɩ sɛka n de Alfe bia la, la Asimõ sɛka n daan de Zelɔtɩ nẽra ayɩla la, ¹⁶la Azudaasɩ n de Azakɩ bia la, la Azudaasɩ Iskariyo sɛka n wʋn zãm Azezi la.

¹⁷La Azezi la a karẽnbiisi la ze’ele la tãŋa la zuo sige zẽ’e-sɛka n naagɛ taaba. La a karẽnbiisi basɛba zozo’e, la nẽr-kʋʋŋɔ zozo’e n yese Zude, la Zerizalɛm, la Tiiri la Sidõ so’olʋm n boe ko-kãtɛ nõorʋm na n lagsɛ bilam. ¹⁸Ba wa’am tɩ ba selse la Azezi yetɔga, dee tɩ a bɔ ba bã’adõma ĩmã’asʋm. La nẽrba basɛba n daan boe mĩ tɩ kʋlkã’arsɩ dɔla ba, tɩ ba daan yẽ ĩmã’asʋm. ¹⁹Tɩ nẽr-kʋʋŋɔ la wuu ɛɛra tɩ ba kalʋm ẽ, se’ere n soe la, pãŋa n yesrɩ a pʋam bɔ’ɔra ba wuu ĩmã’asʋm.

Zu-yẽlga la toogo yelle

(Amatie 5:1-12)

²⁰Tɩ Azezi gorge bɩsɛ a karẽnbiisi la yetɩ: «Yãma sɛba n de nasdõma la tarɩ zu-yẽlga, se’ere n soe la, Nawẽnnɛ so’olʋm de la ya bõnɔ. ²¹Yãma sɛba kɔm n dõnnɩ lɛɛlɛ wã tarɩ zu-yẽlga, se’ere n soe la, ya wʋn ka di seke. Yãma sɛba n kaasrɩ lɛɛlɛ wã tarɩ zu-yẽlga, se’ere n soe la, ya wʋn ka la’ara. ²²Yãma sɛba tɩ nẽrba sisri ya, dee bɔkra ya, tʋʋra ya, dee ka nanna ya wʋ ya de la tõon-be’ero dõma, mam n de Nẽrsaala Dayʋa la ĩyã la, tarɩ zu-yẽlga. ²³Wakat-sɛka tɩ ba ɩtɩ yãma bɛla la, ẽŋɛ-ya sũ-yẽlga sɩrʋm, se’ere n soe la, ya wʋn yẽ yɔɔrɔ zo’oge mɛ Nawẽnnɛ yire. Bãŋɛ-ya tɩ ba yaabdõma yʋʋn ẽŋɛ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba la bɛla.

²⁴La yãma sɛba n de bõntatba la wʋn yẽ toogo, yãma n põn yẽ bõn-sõma la ĩyã. ²⁵La yãma sɛba n tarɩ sɛla woo lɛɛlɛ wã tɩ la seke la, wʋn yẽ toogo, se’ere n soe la, ya wʋn ka sẽnna la kɔm. La yãma sɛba n la’arɩ lɛɛlɛ wã wʋn yẽ toogo, se’ere n soe la, ya sũure wʋn ka sã’am tɩ ya kaasɛ. ²⁶La yãma sɛba tɩ nẽrba wuu pẽgrɩ ya la, wʋn yẽ toogo. Bãŋɛ-ya tɩ ba yaabdõma mẽ yʋʋn pẽgrɩ nõtɔ’ɔs-sɛba n de põmpɔrndõma la bɛla.»

Nõŋɛ-ya ya bɛ’ɛba

(Amatie 5:38-48;7:12)

²⁷Azezi le yele ba yetɩ: «La mam yetɩ yãma sɛba n selsrɩ mam wã tɩ, ya nõŋɛ ya bɛ’ɛba, la sɛba n sisri ya la, ya ɩta ba sõŋa. ²⁸La ya kã’ara kã’a-sõma bɔ’ɔra sɛba n kã be’em bɔ’ɔra ya la, dee pʋ’ʋsra Nawẽnnɛ bɔ’ɔra sɛba n ɩtɩ ya be’em na. ²⁹Nẽra sãn wẽ fʋ pɛka ayɩla, fʋ basɛ tɩ a wẽ ayẽma la pa’asɛ. La nẽra sãn fãagɛ fʋ fu-kãtɛ, fʋ basɛ tɩ a to’oge fʋ fu-pɩka pa’asɛ. ³⁰La nẽra sãn sose fʋ sɛla, fʋ bɔ ẽ. La nẽra sãn dɩkɛ sɛla n de fʋ bõnɔ, fʋ da yetɩ a bɔ fɔ fʋ bõnɔ na. ³¹La yãma n boorɩ tɩ nẽrba ɩta bõn-sɛba bɔ’ɔra ya la, ya mẽ ɩta bɛla bɔ’ɔra ba.

³²La ya sãn nõŋɛ sɛba n nõŋɛ ya la mã’a, Nawẽnnɛ wʋn bɔ ya sɛla mɛ bɩɩ? Baa la tõon-be’ero dõma nõŋɛ sɛba n nõŋɛ ba mɛ. ³³La ya sãn ɩta sɛba n ɩtɩ ya sõŋa la mã’a sõŋa, Nawẽnnɛ wʋn bɔ ya sɛla mɛ bɩɩ? Baa la tõon-be’ero dõma ɩtɩ la bɛla. ³⁴La ya sãn pɛŋra sɛba tɩ ya tẽ’esrɩ tɩ ba wʋn yẽ lebse ya la, Nawẽnnɛ wʋn bɔ ya sɛla mɛ bɩɩ? Baa la tõon-be’ero dõma peŋrɩ tõon-be’ero dõma mɛ dee le tɔ’ɔsra bɛla.

³⁵La, la sãn dɛna yãma, nõŋɛ-ya ya bɛ’ɛba, dee ẽŋɛ ba sõŋa. Peŋe-ya nẽrba dee da tẽ’esra tɩ ba le bɔ ya. Ya sãn ẽŋɛ bɛla, ya yɔɔrɔ wʋn zo’oge mɛ, la ya wʋn dɛna Nawẽnnɛ n gãnnɩ sɛla wuu kɔma, se’ere n soe la, a ɩtɩ sɛba n ka mi yel-sõnnɛ, la pʋtʋʋl-dõma sõŋa mɛ. ³⁶Zɔta-ya nẽrba ninbãalga, wʋ ya Sɔ Nawẽnnɛ n zotɩ nẽrba ninbãalga se’em na.»

Da zɛrgra-ya taaba

(Amatie 7:1-5)

³⁷«Da tɔgra-ya nẽra yelle yetɩ a ẽŋɛ be’em, tɩ Nawẽnnɛ mẽ kãn tɔgɛ ya yelle yetɩ ya ẽŋɛ be’em. Da zɛrgra-ya nẽrba, tɩ Nawẽnnɛ mẽ kãn zɛrgɛ ya. Basɛ-ya taaba taalɛ, tɩ Nawẽnnɛ mẽ wʋn basɛ ya taalɛ. ³⁸Bɔ-ya ya taaba, tɩ Nawẽnnɛ mẽ wʋn bɔ ya. Nawẽnnɛ wʋn bɔ ya zo’oge wʋ ban dɩkɛ wan-kãtɛ makɛ pɩrɛ sõŋa tɩ la saara. Bõn-sɛka tɩ yãma dɩkɛ makɛ bɔ ya taaba la, bõn-ẽŋa tɩ Nawẽnnɛ mẽ wʋn dɩkɛ makɛ bɔ ya.»

³⁹Tɩ Azezi daan makɛ makrɛ bɔ ba yetɩ: «Fʋa tã wʋn ve’ege fʋa mɛ tɩ ba wuu kãn lui boko pʋam? ⁴⁰Karẽnbia ka gãnnɩ a karẽnsãama, la karẽnbia sãn zãsʋm sɛla woo ba’asɛ, a ãn wʋ a karẽnsãama la.

⁴¹Bẽm tɩ fʋ bɩsra sɔkɔ n boe fʋ sɔbia nifum, dee ka bɩsra dɔɔgɔ n boe fʋ mẽŋa nifum na? ⁴²Fõn ẽŋɛ la wãne yɛta fʋ sɔbia yetɩ, a basɛ tɩ fʋ yese sɔkɔ a nifum, dee ka bɩsra dɔɔgɔ n boe fʋ mẽŋa nifum? Pʋlibsum dãana, dẽŋɛ yese dɔɔgɔ la fʋ mẽŋa nifum, dee yãŋa tã’agɛ yẽ sõŋa yese sɔkɔ la n boe fʋ sɔbia nifum na.»

Tɩa woo la a biɛ

(Amatie 7:16-20;12:33-35)

⁴³«Tɩ-sõŋɔ ka wɔnnɩ biɛ be’ero. Tɩ-be’ego mẽ ka wɔnnɩ biɛ sõma. ⁴⁴Ba bãŋrɩ tɩɩsɩ wuu la ba biɛ pʋam. Gõ’osɩ kãn wɔm kẽnkãma, la kẽkɔ mẽ kãn wɔm tã’ama.

⁴⁵Nẽr-sõŋɔ sũure n ãn sõŋa botɩ a tɔgra la bõn-sõma, la nẽr-be’ego sũure n ka ãn sõŋa botɩ a tɔgra la bõn-be’ero. Se’ere n soe la, bõn-sɛba n boe nẽrsaala sũurum n yesrɩ a nõorʋm.»

Nawẽnnɛ yetɔga sakrɛ yelle

(Amatie 7:24-27)

⁴⁶«Bẽm ĩyã tɩ yãma wi’ira mam tɩ ‹Zuudãana, Zuudãana›, dee ka ɩta mam n yetɩ ya ɩta se’em na? ⁴⁷Nẽr-sɛka woo n sẽm mam zẽ’am, dee sɛlsra mam yetɔga, dee sakra ɩta mam n yele se’em na, mam wʋn pa’alɛ ya ẽŋa dãana n ãn se’em: ⁴⁸A ãn wʋ nẽra n boorɩ tɩ a mẽ a yire, tũ paagɛ tãmpĩa, ẽebɛ a yire tãmpĩa la zuo. Tɩ saaga ni, tɩ ko’om pɩrɛ kʋlsɩ zoe wẽ yire la, tɩ a ka lui, ẽn mẽ sõŋa la ĩyã. ⁴⁹La nẽr-sɛka n wõnnɩ mam yetɔga, dee ka ɩta mam n yele se’em na, ãn wʋ nẽra n mẽ a yire tẽntõnnɔ zuo, dee ka tũ ẽebɛ. Tɩ saaga ni, tɩ ko’om pɩrɛ kʋlsɩ zoe wa wẽ yire la, tɩ a kɔ’ɔn lui saam saam.»

Azezi botɩ Rom sʋda-kɛ’ɛma tõntõnna yẽ ĩmã’asʋm

(Amatie 8:5-13)

¹Azezi tɔgɛ bɛla wuu bɔ nẽrba la ba’asɛ, dee sẽŋɛ la Kapɛrnaʋm. ²Tɩ Rom sʋda-kɛ’ɛma bɔna mĩ tara a tõntõnna tɩ a nõŋɛ. Tɩ tõntõnna la bẽ’era dee la a ki. ³Tɩ sʋda-kɛ’ɛma la wõm Azezi yelle, tõm Zifdõma kẽma basɛba a zẽ’am tɩ ba sose ẽ yetɩ, a wa’am wa botɩ a tõntõnna la yẽ ĩmã’asʋm. ⁴Tɩ ba sẽŋɛ Azezi zẽ’am ka tĩi belem ẽ yetɩ: «Bʋraa la de la nẽr-sõŋɔ. ⁵A nõŋɛ tõma buuri mɛ, la ẽŋa n mẽ wẽndeego bɔ tõma. Bɛla ĩyã, mõrgɛ sõŋɛ ẽ.» ⁶Tɩ Azezi dɔla ba wɛ’ɛsa ka lɛm yire la, tɩ sʋda-kɛ’ɛma la le tõm a sɩrdõma tɩ ba yele ẽ yetɩ: «Zuudãana, da nãmsɛ fʋ mẽŋa. Mam ka narɩ tɩ fʋ wa’am mam yire, ⁷bɛla ĩyã tɩ mam tẽ’esɛ yetɩ mam mẽŋa ka narɩ tɩ m wa’am fõn zẽ’am. Wen tɔgɛ yetɔga mã’a, tɩ m tõntõnna la wʋn yẽ ĩmã’asʋm. ⁸Se’ere n soe la, nẽrba n soe mam, la mam mẽ soe la sʋdaasɩ basɛba. Mam sãn yele sʋda-sɛka yetɩ: ‹Sẽŋɛ›, a we’esɩ mɛ. La mam sãn yele ayẽma yetɩ: ‹Wa’am›, a sẽm mɛ. Mam sãn yele m tõntõnna yetɩ: ‹Ẽŋɛ wãna›, a ɩtɩ mɛ.» ⁹Azezi n wõm bɛla la, la daan di’ige ẽ mɛ, tɩ a wẽrgɛ yele nẽr-sɛba n dolɩ ẽ na yetɩ: «Mam yetɩ yãma mɛ tɩ mam nãn ka yẽ nẽra n bɔ mam sɩra wʋ bʋra-ẽna wã, baa Ɩsrayɛlɩ buuri la pʋam mam ka yẽ.» ¹⁰Tɩ sʋda-kɛ’ɛma la n tõm sɛba la lebe a yire ka yẽ tɩ tõntõnna la tarɩ ĩmã’asʋm.

Azezi botɩ pɔkõorɛ bia vo’oge

¹¹Bɛla poorʋm, Azezi we’esɩ la tẽŋa ayɩla yʋ’ʋrɛ n de Nayin, tɩ a karẽnbiisi, la nẽrba zozo’e dɔla ẽ. ¹²La Azezi paagɛ tẽŋa la nõorʋm, tʋ’ʋsɛ la nẽrba n zɛɛrɩ budibla n ki wɛ’ɛsa tɩ ba ka laagɛ. Budibla la ma de la pɔkõorɛ. La a bia de la ẽŋa mã’a. Tɩ tẽŋa la nẽrba zozo’e daan kɔlgɛ ẽ dɔla wɛ’ɛsa. ¹³La Zuudãana Azezi n yẽ pɔkõorɛ la, tɩ a ninbãalga yõkɛ ẽ, tɩ a yele ẽ yetɩ: «Da kɛlla.» ¹⁴A yele bɛla dee sẽŋɛ paagɛ kalʋm na sãŋandɛ la, tɩ nẽr-sɛba n zɛɛrɩ kũm na ze’ele, tɩ a yele kũm na yetɩ: «Budib-polle, mam yetɩ fʋ tɩ fʋ isge.» ¹⁵Tɩ sɛka n ki la vo’oge isge zĩ’ire, yãŋa tɔgra. Tɩ Azezi yele a ma la yetɩ: «Fʋ bia n bɛla.» ¹⁶Tɩ dabeem kẽ ba wuu, tɩ ba pẽgra Nawẽnnɛ yetɩ: «Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔs-kãtɛ n wa’am tõma zẽ’am.» Dee le yetɩ: «Nawẽnnɛ n wa’am tɩ a sõŋɛ a nẽrba.» ¹⁷Tɩ yetɔga la saagɛ Zude so’olʋm, la tẽn-sɛba n lɛm na wuu, tɩ ba wõm Azezi n ẽŋɛ se’em.

Azã n mise nẽrba ko’om pʋam tõm a karẽnbiisi Azezi zẽ’am

(Amatie 11:2-19)

¹⁸Tɩ Azã karẽnbiisi tɔgɛ bõn-bãma wuu pa’alɛ ẽ. Tɩ Azã wi a karẽnbiisi bayi ¹⁹tõm ba Zuudãana Azezi zẽ’am, tɩ ba ka soke ẽ yetɩ: «Fõn de la sɛka tɩ Nawẽnnɛ yetɩ a wʋn wa’am na bɩɩ, tɩ gu’ura nẽra ayẽma?» ²⁰Tɩ karẽnbiisi la sẽŋɛ ka paagɛ Azezi zẽ’am yele ẽ yetɩ: «Azã sɛka n mise nẽrba ko’om pʋam na n tõm tõma yetɩ, tɩ soke fʋ bɩsɛ, fõn de sɛka tɩ Nawẽnnɛ yʋʋn yetɩ a wʋn wa’am na bɩɩ, tɩ gu’ura nẽra ayẽma?» ²¹Wakat-ẽŋa Azezi daan botɩ bã’adõma zozo’e tɩ bã’asɩ to’oto’ore tarɩ ba, la sɛba tɩ kʋlkã’arsɩ dolɩ ba n yẽ ĩmã’asʋm, dee botɩ fɔɔsɩ zozo’e nini yẽta. ²²Tɩ Azezi lerge sɛba tɩ Azã tõm na yetɩ: «Sẽŋɛ-ya ka yele Azã yãma n yẽ bõn-sɛba, dee wõm se’em na wuu: Fɔɔsɩ nini yẽtɩ mɛ, tɩ kɔɔrnɔ sẽnna, tɩ kõnkɔma yẽ ĩmã’asʋm le ãna sõŋa, tɩ wansɩ wõnna, tɩ kũm vɔ’ɔra, tɩ nasdõma wõnna Nawẽnnɛ kõ-yẽlga. ²³La nẽr-sɛka n ka lebrɩ poorʋm mam ĩyã tarɩ zu-yẽlga.»

²⁴Sɛba tɩ Azã tõm na lebe kule mɛ. Tɩ Azezi yãŋa tɔgɛ nẽrba la Azã yelle yetɩ: «Yãma daan sẽŋɛ mõom tɩ ya ka bɩsɛ la bẽm? Yãma sẽŋɛ ka bɩsɛ la mõogɔ tɩ kʋsebgo mĩini bɩɩ? Ayɛɩ. ²⁵La bẽm tɩ yãma sẽŋɛ ka bɩsɛ? Yãma sẽŋɛ ka bɩsɛ la nẽra n yɛ fu-sõma bɩɩ? Ayɛɩ. Nẽr-sɛba n yɛɛrɩ fu-sõma dee tarɩ bõn-sõma la, kẽ’erɩ la na’adõma yiɛ pʋam. ²⁶La yãma sẽŋɛ ka bɩsɛ la bẽm? Ya sẽŋɛ ka bɩsɛ la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa bɩɩ? Ẽe. La mam yetɩ ya tɩ a de la nẽra n gãnnɩ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa. ²⁷La de la ẽŋa yelle tɩ la gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam tɩ Nawẽnnɛ yetɩ:

‹Mam tõntõnna n wãna

tɩ mam tõm tɩ a dẽŋɛ fʋ nẽŋa malgɛ sore bɔ fɔ.›

²⁸Mam yetɩ ya tɩ nẽrsaalba tɩ ba dɔgɛ la wuu pʋam, nẽra ka boe n gãnnɩ Azã, la nẽr-sɛka n de pɩka Nawẽnnɛ so’olʋm na pʋam gãnnɩ Azã mɛ.

²⁹La nẽrba la wuu, baa la lampo-tɔ’ɔsrɩba la n wõm Azã yetɔga la, ba basɛ tɩ Azã mise ba ko’om pʋam mɛ. Bɛla pa’alɩ mɛ tɩ ba sakɛ mɛ tɩ Nawẽnnɛ n tarɩ sɩra. ³⁰La Farisi dõma, la Nawẽnnɛ lɔɔ karẽnsãandõma n zagsɛ tɩ Azã ka mise ba ko’om pʋam na, ba zagsɛ la bõn-sɛba tɩ Nawẽnnɛ yetɩ a ẽŋɛ bɔ ba la.»

³¹Tɩ Azezi le yetɩ: «Bẽm tɩ mam wʋn dɩkɛ makɛ la zamãan-ẽna wã nẽrba n ɩtɩ se’em na. Ba ɩrgɔ wõn na bẽm? ³²Ba ãn wʋ kɔma n zĩ da’am wi’ira taaba yetɩ: ‹Tõma peebe wɩɩsɩ mɛ, tɩ yãma zagsɛ ka wa. Tɩ tõma yõom kʋʋrɛ yõoma, tɩ yãma ka kɛlla.› ³³Se’ere n soe la, Azã n misri nẽrba ko’om pʋam na wa’am mɛ wa lʋta nõorɛ, dee ka yũura dãam, tɩ ba yetɩ kʋlkã’arga n dolɩ ẽ. ³⁴Tɩ Nẽrsaala Dayʋa la wa’am wa dita dee yũura, tɩ ba yetɩ, a de la dita, la dã-yũura, la lampo-tɔ’ɔsrɩba la tõon-be’ero dõma sɩrɛ. ³⁵Nẽr-sɛba n sakrɩ Nawẽnnɛ yɛm n boorɩ se’em na n mi tɩ a tarɩ yɛm.»

Azezi boe Asimõ yire

³⁶Farisi nẽra ayɩla yʋ’ʋrɛ n de Asimõ n daan wi Azezi tɩ a wa’am ẽŋa yire tɩ ba di. Tɩ Azezi sẽŋɛ yire la ka zĩ’ire bɔna mĩ tɩ a di. ³⁷La pɔka n boe tẽŋa la pʋam tõnna yalsɩ tõoma. La pɔka la n wõm tɩ Azezi boe Farisi nẽra la yire dita la, tɩ a tarɩ albatrɩ dugla n pɩrɛ la tɩdarɛ kaam yũuŋo n ãn sõŋa wa’am Azezi zẽ’am. ³⁸Yãŋa ze’ele lɛm Azezi nãma bɔba kɛlla. Tɩ a nintãm yɛsra tɔgra Azezi nãma zuo. Tɩ pɔka la suure duuse Azezi nãma la, la a zomto, dee kɔkɛ a nãma la, sõogɛ ba la tɩdarɛ kaam na.

³⁹Tɩ Farisi nẽra la n wi Azezi la yẽ bɛla, tẽ’esɛ yetɩ: «Bʋra-ẽna sãn dɛna Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa, a wʋn bãŋɛ nɩ pɔg-ẽna n kalʋm ẽ wã n de nẽr-sɛka, a wʋn bãŋɛ nɩ tɩ a tõnnɩ la yalsɩ tõoma.»

⁴⁰Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Asimõ, mam tarɩ la sɛla tɩ m yele fo.» Tɩ Asimõ lerge ẽ yetɩ: «Karẽnsãama, yele!» ⁴¹Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Nẽra n daan boe tɩ nẽrba bayi tara a sãnnɛ. Nẽra ayɩla sãnnɛ de la lig-kõba kɔbsnuu. Tɩ ayẽma la mẽ sãnnɛ dɛna lig-kõba pinuu. ⁴²Tɩ ba daan ka tãna wʋn yɔ ẽ a ligri la. Tɩ a basɛ ligri la bɔ ba. Bãma bayi la, ãne n wʋn nõŋɛ ligri la dãana gãnna?» ⁴³Tɩ Asimõ lerge ẽ yetɩ: «Mam tẽ’esɛ tɩ sɛka sãnnɛ n zo’oge la.» Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Fõn lerge se’em na de la sɩra.» ⁴⁴Dee gelge bɩsɛ pɔka la, yele Asimõ yetɩ: «Fõn yẽ pɔka wã? Mam n kẽ fõn yire la, fõn ka bɔ mam ko’om tɩ mam peege m nãma. La pɔka la peege mam nãma mɛ la a nintãm, dee duuse ba la a zomto. ⁴⁵Fõn ka kɔkɛ mam tɩ la pa’alɛ tɩ fʋ to’oge mam sõŋa. La mam n kẽ’em na, pɔka la kɔkɛ mam nãma mɛ ka basɛ. ⁴⁶La fõn ka nã’asɛ mam ẽŋɛ kaam mam zuugo, la a sõogɛ mam nãma mɛ la tɩdarɛ kaam. ⁴⁷Bɛla ĩyã tɩ mam yele fʋ yetɩ, Nawẽnnɛ basɛ a tõon-be’ero n zo’oge la taalɛ mɛ. Bɛla n soe tɩ a nõŋrɛ la zo’oge. La nẽr-sɛka tɩ Nawẽnnɛ basɛ a tõon-be’ero taalɛ fẽfẽe la, a nõŋrɛ mẽ de la fẽe.»

⁴⁸Azezi yele bɛla, dee yele pɔka la yetɩ: «Fʋ tõon-be’ero taalɛ ka le bɔna fʋ zuo.» ⁴⁹Tɩ sɛba n daan diti la ẽ na tɔgra la taaba sɔkra yetɩ: «A tẽ’esɛ tɩ ẽŋa de la ãne basɛ nẽrba tõon-be’ero taalɛ?» ⁵⁰Tɩ Azezi yele pɔka la yetɩ: «Fõn bɔ mam sɩra la ĩyã n fãagɛ fɔ basɛ. Sẽŋɛ la sũ-mã’asʋm.»

Pɔgsɩ n dolɩ Azezi

¹Bɛla poorʋm, Azezi sẽŋɛ la tẽn-kãra, la tẽn-pɩgsɩ pʋam ka mõola Nawẽnnɛ so’olʋm kõ-yẽlga. Tɩ a karẽnbiisi pia la ayi la dɔla ẽ. ²La pɔgsɩ basɛba n mẽ daan dolɩ ẽ. La kʋlkã’arsɩ, la bã’asɩ n daan nãmsrɩ pɔg-bãma, tɩ Azezi botɩ ba yẽ ĩmã’asʋm. Pɔgsɩ la ayɩla yʋ’ʋrɛ de la Amaari n yese Magdala, ẽŋa tɩ kʋlkã’arsɩ bayopɔɩ daan yese dee basɛ ẽ na. ³La ayẽma yʋ’ʋrɛ de la Azanɩ. Ẽŋa de la Asuza n bɩsrɩ naba A’erɔdɩ yire yelle la pɔga. La ayɩla yʋ’ʋrɛ de la Asuzanɩ. Pɔg-bãna, la pɔgsɩ zozo’e n tarɩ ba mẽŋa lɔgrɔ sõŋra Azezi la a karẽnbiisi la.

Nẽra n yese tɩ a lobge a bõnbuuri makrɛ

(Amatie 13:1-23, Amarkɩ 4:1-20)

⁴La nẽrba n ze’ele tẽnsɩ to’oto’ore sẽnna Azezi zẽ’am. Nẽrba la n daan lagsɛ zo’oge pãɩ la, tɩ Azezi makɛ makrɛ bɔ ba yetɩ: ⁵«Kaara n daan yese tɩ a lobge a bõnbuuri. Ẽŋa n boe mĩ lɔbgra la, tɩ bõnbuuri la basɛba lui sore zuo tɩ nẽrba nẽ ba, dee tɩ niinto mẽ wa’am wa di ba. ⁶Tɩ basɛba lui tãmpĩa zuo bule, la mã’asrɛ n ka boe mĩ na ĩyã tɩ ba zẽkɛ ki. ⁷Tɩ bõnbuuri basɛba lui gõ’osɩ zẽ’a, tɩ bãma la gõ’osɩ la wuu lagɩm yese, tɩ gõ’osɩ la fʋrɛ ba. ⁸Tɩ basɛba lui zẽ’e-sõŋɔ zẽ’a yese, wɔm biɛ zo’oge paagɛ kɔbga kɔbga.» Azezi n tɔgɛ bɛla la, dee yetɩ: «Sɛka n wõm yetɔga wã, a selse sõŋa sõŋa.»

⁹Tɩ a karẽnbiisi la soke ẽ makrɛ la võorɛ. ¹⁰Tɩ a lerge ba yetɩ: «Nawẽnnɛ botɩ yãma bãŋɛ a so’olʋm yelle n sʋgɛ la mɛ, la sɛba n ka boe tõma pʋam na, mam makrɩ la magsa bɔ’ɔra ba.

‹Bɛla tɩ ba wʋn bɩsra,

dee ka yẽta,

ba wʋn wõnna,

dee ka bãŋra ba võorɛ.›

¹¹Makrɛ la võorɛ n wãna: Bõnbuuri la de la Nawẽnnɛ yetɔga. ¹²Sore la zuo tɩ bõnbuuri sɛba lui la, ãn wʋ nẽr-sɛba n wõm yetɔga la, tɩ Asũtãana wa’am wa yese yetɔga la ba sũure pʋam, botɩ ba kãn sakɛ yẽ fãarɛ. ¹³La tãmpĩa la zuo tɩ bõnbuuri sɛba lui la, ãn wʋ nẽr-sɛba n wõm yetɔga la, dee sakɛ la sũ-yẽlga, la yetɔga la ka kẽ ba sũure pʋam sõŋa. Ba sakɛ la wakatɛ fẽe, tɩ yelle sãn paagɛ ba, tɩ ba basɛ. ¹⁴La gõ’osɩ la zẽ’a tɩ bõnbuuri sɛba lui la, ãn wʋ nẽr-sɛba n wõm Nawẽnnɛ yetɔga, tɩ ba yɛm yɔɔra la ba vɔm yelle, tɩ bõntarsõm la dũnia yẽlʋm yɛmleego botɩ ba ka tãna wʋn bɩ Nawẽnnɛ sore la pʋam. ¹⁵La zẽ’e-sõŋɔ la tɩ bõnbuuri sɛba lui la, ãn wʋ nẽr-sɛba n wõm yetɔga la, dee sakra dɩkra yetɔga la ɩta ba sũure pʋam sõŋa sõŋa, mõrgɛ zɛ kãŋkãŋɛ Nawẽnnɛ sore la pʋam wʋ bõnbuuri la n wɔm biɛ se’em na.»

Mõrgɛ-ya bãŋɛ yãma n selsrɩ se’em na võorɛ

(Amarkɩ 4:21-25)

¹⁶Azezi le yetɩ: «Nẽra ka yõ’orɩ fɩtla dɩkɛ lɔkɔ vuge ẽ, bɩɩ dɩkɛ ẽ sʋgɛ gɔrgɔ tilum. A wʋn dɩkɛ ẽ zoole la sɛla zuo, tɩ a nẽegɛ peelem tɩ sɛba n kẽ’erɩ la yẽta. ¹⁷Bõn-sɛka woo n lile la wʋn lilge mɛ, la bõn-sɛka woo n sʋgɛ wʋn wa puke mɛ tɩ nẽrba bãŋɛ. ¹⁸Mõrgɛ-ya bãŋɛ yãma n selsrɩ se’em na võorɛ. Se’ere n soe la, nẽr-sɛka n tarɩ sɛla, ba wʋn bɔ ẽ pa’asɛ, la nẽr-sɛka n ka tarɩ sɛla, bõn-sɛba fẽe tɩ a tẽ’esɛ tɩ a tara la, ba wʋn to’oge ba.»

Azezi ma, la a yɩbsɩ

(Amatie 12:46-50, Amarkɩ 3:31-35)

¹⁹Azezi ma, la a yɩbsɩ n daan wa’am tɩ ba yẽ ẽ. La nẽrba zo’oge mɛ tɩ ba ka tã’agɛ paagɛ a zẽ’am. ²⁰Tɩ ba yele Azezi yetɩ: «Fʋ ma, la fʋ yɩbsɩ n boe yẽŋa bɔɔra tɩ ba yẽ fɔ.» ²¹Tɩ a lerge ba yetɩ: «Nẽr-sɛba wuu n wõnnɩ Nawẽnnɛ yetɔga, dee sakɛ ɩta lan yele se’em na, n de mam ma, la mam yɩbsɩ.»

Azezi botɩ kʋsebgo yõkɛ

(Amatie 8:23-27, Amarkɩ 4:35-41)

²²Daarɛ ayɩla tɩ Azezi la a karẽnbiisi kẽ õorŋɔ, tɩ a yele ba yetɩ: «Basɛ-ya tɩ dooge ya mõgrɛ la ke bɔba doone.» Tɩ ba mõnna õorŋɔ la wɛ’ɛsa. ²³La ban mõnnɩ wɛ’ɛsa la, tɩ gẽem yõkɛ Azezi, tɩ a gĩse. Tɩ kʋseb-kãtɛ isge ko’om na zuo vugra, tɩ ko’om kẽ’era õorŋɔ la pʋam, tɩ la lebge pakrɛ bɔ ba. ²⁴Tɩ ba paagɛ nẽegɛ Azezi, yele ẽ yetɩ: «Karẽnsãama, karẽnsãama, tõma yetɩ tɩ ki mɛ.» Tɩ a isge tãsɛ kʋsebgo, la ko-mĩ’isi tɩ ba ãna sĩm. Tɩ kʋsebgo la ko-mĩ’isi la yõkɛ, tɩ la ãna sĩm. ²⁵Tɩ a soke a karẽnbiisi la yetɩ: «Bẽm tɩ ya ka bɔ mam sɩra?» Tɩ dabeem kẽ ba. Tɩ ba palẽŋa ẽkɛ, tɩ ba sɔkra taaba yetɩ: «Ãne n de ẽna tã’agɛ tãsra kʋsebgo la ko’om, tɩ ba sakra a nõorɛ?»

Kʋlkã’arsɩ n dolɩ bʋraaga, tɩ Azezi dige ba

(Amatie 8:28-34, Amarkɩ 5:1-20)

²⁶La ba paagɛ la Geraza dõma tẽŋa. Mõgrɛ la boe la tẽn-ẽŋa la Galile tẽŋasʋka. ²⁷Tɩ Azezi ze’ele õorŋɔ pʋam sige. Tɩ tẽŋa la bʋraa ayɩla tɩ kʋlkã’arsɩ dolɩ ẽ sẽnna tʋ’ʋsra ẽ. A ka yɛɛrɩ fuugo, halɩ tɩ la yuuge, la a ka kẽ’erɩ yire, a boe la zẽ’e-sɛba tɩ yɔɔrɔ boe mĩ na. ^28-29Nõor-faa tɩ kʋlkã’arga la ẽn girge ẽ. Tɩ ba gu’ura ẽ, dee ba a nãma, la a nu’usi wuu la bãnsɩ. Tɩ a kɔ’ɔra bãnsɩ la. La kʋlkã’arga la ẽn tarɩ ẽ sẽŋɛ la mõom.

La bʋraaga la n yẽ Azezi la, a kaasɛ mɛ ka dũma tẽŋa a nẽŋam, tĩi tɔgra yetɩ: «Azezi, Nawẽnnɛ n gãnnɩ wuu Dayʋa, bẽm boe mam la fõn tẽŋasʋka? M sosrɩ fʋ mɛ tɩ fʋ da nãmsɛ mam.» Azezi dẽŋɛ yele kʋlkã’arga la mɛ tɩ a yese dee basɛ bʋraa la, bɛla n soe tɩ kʋlkã’arga la yele bɛla. ³⁰Tɩ Azezi soke ẽ yetɩ: «Fõn yʋ’ʋrɛ?» Tɩ a lerge yetɩ: «Mam yʋ’ʋrɛ de la Atʋsa.» Se’ere n soe tɩ a yele bɛla la, kʋlkã’arsɩ la n dolɩ ẽ na zo’oge mɛ. ³¹Tɩ kʋlkã’arsɩ la sose Azezi yetɩ, a da botɩ ba sẽŋɛ bug-tẽŋa bog-ko’ogo la pʋam.

³²La kurkurdõma n daan zo’oge bɔna tãŋa zuo ɔbra yɔnnɔ. Tɩ kʋlkã’arsɩ la belem Azezi yetɩ, a bɔ ba nõorɛ tɩ ba kẽ kurkurdõma la. Tɩ Azezi sakɛ ban yele se’em na. ³³Tɩ kʋlkã’arsɩ la basɛ bʋraa la, dee sẽŋɛ ka kẽ kurkurdõma la. Tɩ ba wuu zoe sige ka lui mõgrɛ pʋam ki.

³⁴La sɛba n gu’uri kurkurdõma la n yẽ bõn-sɛka n ẽŋɛ la, ba zoe sẽŋɛ la tẽŋa pʋam, la kẽnkɛrsɩ wuu ka yele sɛla n ẽŋɛ la. ³⁵Tɩ nẽrba sẽŋɛ tɩ ba ka bɩsɛ lan ẽŋɛ se’em na. La ban paagɛ Azezi zẽ’am na, ba yẽ bʋraa la tɩ kʋlkã’arsɩ la yese dee basɛ ẽ na, tɩ a yɛ la futo zẽa Azezi nẽŋam, dee tarɩ yɛm sõŋa sõŋa. Tɩ dabeem kẽ ba. ³⁶Tɩ sɛba n yẽ bõn-sɛka n ẽŋɛ la, yele ba lan ẽŋɛ se’em tɩ kʋlkã’arsɩ la yese dee basɛ bʋraa la. ³⁷Tɩ Geraza tẽŋa nẽrba la wuu belem Azezi yetɩ, a fõrgɛ dee basɛ ba tẽŋa, se’ere n soe la, dabeem n ba kẽ ba. Tɩ Azezi kẽ’era õorŋɔ la tɩ a fõrgɛ. ³⁸Tɩ bʋraa la tɩ kʋlkã’arsɩ la yese dee basɛ ẽ na, sose Azezi tɩ a basɛ tɩ a doose ẽ. Tɩ Azezi zagsɛ, dee yele ẽ yetɩ: ³⁹«Lebe kule ya yire, ka pa’alɛ bõn-sɛba wuu tɩ Nawẽnnɛ ẽŋɛ bɔ fʋ la.» Tɩ a doose tẽŋa la wuu pʋam, mõola pa’ala Azezi n ẽŋɛ bõn-sɛba wuu bɔ ẽ na.

Azayirusi pɔyʋa, la pɔka n kalʋm Azezi fuugo yelle

(Amatie 9:18-26, Amarkɩ 5:21-43)

⁴⁰Azezi daan lebe dooge la mõgrɛ la ke bɔba. La nẽr-kʋʋŋɔ n põn lagsɛ bilam zɛ gu’ura ẽ. Azezi n daan paagɛ mĩ na, ba to’oge ẽ mɛ sõŋa sõŋa. ⁴¹La bʋraa ayɩla n boe mĩ tɩ a yʋ’ʋrɛ dɛna Azayirusi, a de la Zifdõma wẽndeego nẽŋadãana, wa’am wa ka dũma tẽŋa Azezi nẽŋam sose ẽ yetɩ: «Wa’am mam yire, ⁴²tɩ mam pɔyʋa n tarɩ yʋʋma pia la ayi n dee la a ki.» Bʋraa la bia de la ẽŋa ayɩla mã’a.

Tɩ Azezi dɔla ẽ wɛ’ɛsa, tɩ nẽr-kʋʋŋɔ la mikra ẽ. ⁴³La pɔka n daan boe mĩ luta sɩkẽŋa yʋʋma pia la ayi tɩ la ka gɔ’ɔra. Tɩ a daan dɩkɛ ẽn tarɩ sɛla la wuu sã’am tɩbdõma zẽ’am, la baa ayɩla ka yãŋɛ botɩ a yẽ ĩmã’asʋm. ⁴⁴Tɩ a paagɛ Azezi poorʋm, kalʋm Azezi fuugo nõorɛ. La bilam mẽŋa tɩ a zɩɩm na ze’ele ka le yɛsra. ⁴⁵Tɩ Azezi soke yetɩ: «Ãne n kalʋm mam?» Tɩ nẽra woo sɩ’ɩsɛ. Tɩ Apɩyɛɛrɩ yetɩ: «Zuudãana, nẽrba wã wuu n lagɩm gilge fõn mikra se’em wã tɩ fõn sɔkra?» ⁴⁶Tɩ Azezi yetɩ: «Nẽra n kalʋm mam, se’ere n soe la, mam bãŋɛ mɛ tɩ pãŋa n yese mam zẽ’am.» ⁴⁷La pɔka la n bãŋɛ tɩ a kãn yãŋɛ sʋgɛ la Azezi la, tɩ a gõgra wa’am wa ka dũma tẽŋa Azezi nẽŋam, yele ẽ nẽrba la wuu nẽŋam se’ere n soe tɩ ẽŋa kalʋm ẽ, la ẽŋa n yẽ ĩmã’asʋm bilam mẽŋa se’em. ⁴⁸Tɩ Azezi yele pɔka la yetɩ: «M bia, fõn bɔ mam sɩra la ĩyã n botɩ fʋ yẽ ĩmã’asʋm. Sẽŋɛ la sũ-mã’asʋm.»

⁴⁹La Azezi n nãn boe mĩ tɔgra la, tɩ nẽra ze’ele Zifdõma wẽndeego nẽŋadãana la yire wa’am wa yele ẽ yetɩ: «Fʋ pɔyʋa la ki mɛ, da le nãmsɛ karẽnsãama la.» ⁵⁰La Azezi n wõm bɛla la, tɩ a yele Azayirusi yetɩ: «Da zoe dabeem, wen bɔ mam sɩra, tɩ fʋ pɔyʋa la wʋn yẽ ĩmã’asʋm.» ⁵¹Tɩ Azezi sẽŋɛ ka paagɛ a yire, la a ka botɩ nẽra nẽra doose ẽ kẽ, sãn dagna Apɩyɛɛrɩ, la Azakɩ, la Azã, la bia la sɔ, la a ma mã’a. ⁵²La nẽrba la wuu daan kellɩ mɛ fabla bia la ĩyã. Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Da kaasra-ya, bia la ka ki, a gĩsri mɛ.» ⁵³Tɩ ba la’ara Azezi, ban mi tɩ bia la ki mɛ na ĩyã. ⁵⁴Tɩ Azezi gʋrɛ bia la nu’ugo, tĩi tɔgɛ ẽ yetɩ: «Bia, isge.» ⁵⁵Tɩ bia la vɔm leme, tɩ a isge bilam mẽŋa. Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Bɔ-ya bia la dia tɩ a di.» ⁵⁶Tɩ la daan di’ige bia la sɔ, la a ma. Tɩ Azezi kã’an ba yetɩ, ba da yele nẽra nẽra sɛla n ẽŋɛ la.

Azezi tõm a karẽnbiisi pia la ayi tɩ ba sẽŋɛ ka mõolɛ Nawẽnnɛ yetɔga

(Amatie 10:5-15, Amarkɩ 6:7-13)

¹Azezi daan wi a karẽnbiisi pia la ayi la lagsɛ mɛ, bɔ ba pãŋa, la nõorɛ tɩ ba dige kʋlkã’arsɩ dee botɩ bã’adõma yẽ ĩmã’asʋm. ²Dee tõm ba yetɩ ba mõolɛ Nawẽnnɛ so’olʋm yelle, dee botɩ bã’adõma yẽ ĩmã’asʋm. ³La a yele ba yetɩ: «Da dɩkɛ-ya sɛla sɛla sẽŋɛ. Da dɩkɛ-ya dasaarɛ, bɩɩ tãmpɔkɔ, bɩɩ dia, bɩɩ ligri. Da dɩkɛ ya futo bayi bayi. ⁴La yi-sɛka tɩ ya paagɛ tɩ ba to’oge ya, bɔna-ya yi-ẽŋa pʋam ka paagɛ daar-sɛka tɩ ya wʋn fõrgɛ tẽŋa la. ⁵La zẽ’e-sɛka tɩ nẽrba ka to’oge ya, yese-ya tẽn-ẽŋa pʋam, dee pɩɩsɛ ya nãma tẽntõnnɔ basɛ. Ya sãn ẽŋɛ bɛla, la wʋn pa’alɛ ba tɩ ba ka ẽŋɛ sõŋa.» ⁶Azezi n yele bɛla la, karẽnbiisi la yese mɛ sẽŋɛ tẽn-pɩgsɩ wuu pʋam ka mõola Nawẽnnɛ kõ-yẽlga, dee botɩ bã’adõma yẽta ĩmã’asʋm.

A’erɔdɩ boorɩ tɩ a bãŋɛ Azezi n de nẽr-sɛka

(Amatie 14:1-12, Amarkɩ 6:14-29)

⁷Galile Naba A’erɔdɩ n daan wõm bõn-sɛba wuu n ɩtɩ la, a palẽŋa n ẽkɛ, se’ere n soe la, nẽrba basɛba n daan yele ẽ tɩ Azezi de la Azã sɛka n daan misri nẽrba ko’om pʋam na n vo’oge. ⁸Tɩ nẽrba basɛba yetɩ, Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa A’eli n le wa’am dũnia zuo, tɩ nẽrba basɛba yetɩ, kʋrʋm kʋrʋm Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa ayẽma n vo’oge. ⁹Tɩ A’erɔdɩ yetɩ: «Mam daan botɩ ba wike Azã zuugo mɛ, dee tɩ ãne n de ẽna wã tɩ mam wõm a yelle wãna wã?» La a daan boorɩ tɩ a yẽ Azezi mɛ.

Azezi bɔ nẽr-kʋʋŋɔ dia

(Amatie 14:13-21, Amarkɩ 6:30-44, Azã 6:1-14)

¹⁰Azezi karẽnbiisi pia la ayi la tɩ a daan tõm na, lebe mɛ ka tɔgɛ pa’alɛ ẽ bãma n ẽŋɛ se’em na wuu. Tɩ Azezi botɩ ba doose la ẽ yese kẽnkɛrŋa ka lɛm tẽŋa yʋ’ʋrɛ n de Betisayida. ¹¹Tɩ nẽr-kʋʋŋɔ la bãŋɛ ẽn sẽŋɛ zẽ’am na, babsɛ ẽ. Tɩ a to’oge ba, tɔgɛ Nawẽnnɛ so’olʋm yelle bɔ ba, dee botɩ bã’adõma yẽ ĩmã’asʋm.

¹²La wẽnnɛ n daan boe mĩ tɩ a kẽ, tɩ karẽnbiisi pia la ayi la wa’am a zẽ’am wa yele ẽ yetɩ: «Botɩ nẽrba la sẽŋɛ tẽn-pɩgsɩ, la yiɛ n lɛm na ka ɛ dia, la gã’a-zẽ’a, se’ere n soe la, tɩn boe zẽ’e-sɛka wã de la mõom.» ¹³Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Yãma mẽŋa bɔ ba dia tɩ ba di.» Tɩ ba lerge yetɩ: «Tõma tarɩ la borborɩ banuu, la zũma bayi mã’a, sãn dagna tɩ tɩ sẽŋɛ ka da dia wa’am wa bɔ nẽr-bãna wuu.» ¹⁴La bʋraasɩ n daan boe mĩ de wʋ tʋsanuu. Tɩ Azezi yele karẽnbiisi la yetɩ: «Basɛ-ya tɩ nẽrba la welse zĩ’ire pinu-nu.» ¹⁵Tɩ karẽnbiisi la botɩ nẽrba la wuu zĩ’ire bɛla. ¹⁶Tɩ Azezi dɩkɛ borborɩ banuu, la zũma bayi la gorge bɩsɛ saazuum pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ dia la ĩyã, dee fiise borborɩ la zũma la bɔ a karẽnbiisi la tɩ ba to’oge pʋɩ nẽrba la. ¹⁷Tɩ ba wuu di tɩgɛ, dee tɩ karẽnbiisi la vaagɛ bõn-gito n deege pɩrɛ pɩtɔ pia la ayi.

Apɩyɛɛrɩ yetɩ Azezi de la Krisi tɩ Nawẽnnɛ tõm

(Amatie 16:13-21, Amarkɩ 8:27-31)

¹⁸Daarɛ ayɩla Azezi daan boe la kẽnkɛrŋa pʋ’ʋsra Nawẽnnɛ, tɩ a karẽnbiisi la bɔna a zẽ’am, tɩ a soke ba yetɩ: «Nẽrba yetɩ mam de la ãne?» ¹⁹Tɩ ba lerge yetɩ: «Nẽrba basɛba yetɩ fõn de la Azã sɛka n daan misri nẽrba ko’om pʋam na, tɩ nẽrba basɛba yetɩ, fõn de la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa A’eli, tɩ basɛba yetɩ, fõn de la kʋrʋm kʋrʋm Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa ayẽma n vo’oge.» ²⁰Tɩ a soke ba yetɩ: «Dee yãma yetɩ mam de la ãne?» Tɩ Apɩyɛɛrɩ lerge yetɩ: «Fõn de la Krisi tɩ Nawẽnnɛ tõm na.»

²¹Tɩ Azezi kã’an ba yetɩ, ba da yele nẽra nẽra, ²²dee yetɩ: «Dẽnɩ tɩ mam n de Nẽrsaala Dayʋa la nãmsɛ zozo’e. Tẽŋa wã kẽma, la kãabgɔ kẽma nẽŋadõma, la lɔɔ karẽnsãandõma nifo wʋn kẽ mam mɛ, tɩ ba kʋ mam, la dabsa atã daarɛ mam wʋn vo’oge mɛ.»

Azezi doosgo yelle

(Amatie 16:24-28, Amarkɩ 8:34—9:1)

²³Azezi yele bɛla dee yele nẽrba la wuu yetɩ: «Nẽra sãn bɔɔra tɩ a doose mam, dẽnɩ tɩ a basɛ a mẽŋa n boorɩ se’em, dee sakɛ nãmsgɔ daarɛ woo wʋ nẽra n buke a kũm dɔ-puurŋa dɔla mam. ²⁴Nẽr-sɛka woo n boorɩ tɩ a gu a vɔm, a wʋn koŋe ẽ, la nẽr-sɛka n sakɛ tɩ a koŋe a vɔm mam ĩyã, a wʋn yẽ vɔm. ²⁵Nẽra sãn yẽ dũnia sɛla woo dee koŋe vɔm Nawẽnnɛ zẽ’am, a yõorɔ de la bẽm? ²⁶Nẽr-sɛka n zoe yãnnɛ mam ĩyã, la mam yetɔga la ĩyã, mam n de Nẽrsaala Dayʋa la mẽ wʋn zoe yãnnɛ la ẽ wakat-sɛka tɩ mam wʋn leme wa’am la m na’am pãŋa, la Nawẽnnɛ, la a malɛkadõma na’am pãŋa la. ²⁷Mam yetɩ ya la sɩra sɩra, tɩ yãma nẽr-sɛba n boe kalam wã basɛba kãn ki, sãn dagna tɩ ba wa yẽ la Nawẽnnɛ so’olʋm.»

Azezi nẽŋa teere

(Amatie 17:1-18, Amarkɩ 9:2-8)

²⁸Yetɔg-bãma poorʋm, la daan ẽŋɛ wʋ dabsa anii, tɩ Azezi botɩ Apɩyɛɛrɩ, la Azakɩ, la Azã doose ẽ zom tãŋa zuo tɩ a ka pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ. ²⁹La ẽn boe mĩ pʋ’ʋsra la, tɩ a nẽŋa teege, tɩ a futo pelge yẽgra. ³⁰Tɩ bʋraasɩ bayi darɛ zɛ tɔgra la ẽ. Ba de la Amoyisi, la A’eli ³¹n puke ba mẽŋa nẽegɛ la Nawẽnnɛ na’am peelem tɔgra la Azezi, ẽŋa n wʋn ki Zerizalɛm se’em tɩ bõn-sɛka tɩ a wa’am tɩ a ẽŋɛ la, ẽŋɛ ba’asɛ yelle. ³²La gẽem n daan tarɩ Apɩyɛɛrɩ la a taaba la tɩ ba gĩse, yãŋa nẽegɛ yẽ Azezi n yẽgrɩ, tɩ nẽrba bayi la zɛ a zẽ’am. ³³Tɩ nẽrba bayi la daan bɔna mĩ tɩ ba fõrgɛ, tɩ Apɩyɛɛrɩ yele Azezi yetɩ: «M Zuudãana, tõma n boe kalam wã, la ãn sõŋa mɛ. Basɛ tɩ tɩ tĩ põnsɩ batã, ayɩla bɔ fõn, ayɩla bɔ Amoyisi, la ayɩla bɔ A’eli.» A daan wen tɔgɛ mɛ, a ka mi ẽn tɔgrɩ se’em na. ³⁴La ẽn daan boe mĩ tɔgra bɛla la, tɩ sawatɛ wa’am wa lile ba la a mã’asʋm. La sawatɛ la n lile ba la, dabeem n yõkɛ karẽnbiisi la. ³⁵Tɩ kõa ze’ele sawatɛ la pʋam yetɩ: «Ẽna de la mam Dayʋa tɩ mam looge. Selse-ya ẽ.» ³⁶La kõa la n tɔgɛ la, ba yẽ la Azezi mã’a n ze. Tɩ ba daan sĩna wakat-ẽŋa ka yele nẽra nẽra bãma n yẽ sɛla la.

Kʋlkã’arga n tarɩ bia, tɩ Azezi botɩ a yẽ ĩmã’asʋm

(Amatie 17:14-18, Amarkɩ 9:14-27)

³⁷Tɩ beere daan wiige, tɩ Azezi la a karẽnbiisi la ze’ele tãŋa la zuo sige, tɩ nẽr-kʋʋŋɔ daan tʋ’ʋsɛ ẽ. ³⁸La bʋraa ayɩla n daan boe nẽr-kʋʋŋɔ la pʋam tĩi tɔgɛ yetɩ: «Karẽnsãama, mam belnɩ fʋ mɛ, bɩsɛ m bia wã. A de la mam bi-yẽŋa, la kʋlkã’arga n dolɩ ẽ. ³⁹Kʋlkã’arga la sãn ẽn girge ẽ, a botɩ a kaasra mɛ, dee luta kinki’ire, tɩ nõtõorʋm yɛsra a nõorʋm. Kʋlkã’arga la ẽn nãmsɛ ẽ zo’oge mɛ, pɔglʋm ẽ dee basɛ ẽ. ⁴⁰Bɛla tɩ mam belem fʋ karẽnbiisi yetɩ, ba dige ẽ tɩ a yese, tɩ ba ka yãŋɛ.» ⁴¹Tɩ Azezi yetɩ: «Zamãan-ẽna nẽrba, ya ka bɔ’ɔrɩ mam sɩra, la ya ka ɩtɩ sõŋa. Mam wʋn mã’agɛ m mẽŋa la yãma yuuge paagɛ la wakat-kãna?» A yele bɛla dee yele bʋraa la yetɩ: «Tarɩ bia la wa’am.» ⁴²La bia la n paarɩ Azezi zẽ’am na, tɩ kʋlkã’arga la lʋbɛ ẽ tɩ a gõgra. Tɩ Azezi tãsɛ kʋlkã’arga la tɩ a basɛ bia la. Tɩ kʋlkã’arga la basɛ bia la, tɩ a yẽ ĩmã’asʋm, tɩ Azezi dɩkɛ ẽ lebse a sɔ. ⁴³La nẽrba la wuu n yẽ Nawẽnnɛ pãn-kãtɛ la, la di’ige ba mɛ.

Azezi tɔgɛ a kũm yelle

(Amatie 17:22-23, Amarkɩ 9:30-32)

Nẽrba la wuu daan ken ze la yɛrɩ la bõn-sɛba wuu tɩ Azezi ẽŋɛ la. Tɩ Azezi yele a karẽnbiisi la yetɩ: ⁴⁴«Selse-ya yetɔg-ẽna tɩ mam yetɩ m tɔgɛ wã sõŋa: Ba wʋn yõkɛ Nẽrsaala Dayʋa la sẽŋɛ ka ẽŋɛ la nẽrsaalba nu’usum.» ⁴⁵La ba daan ka bãŋɛ a yetɔga la võorɛ. Yetɔga la daan sʋgɛ mɛ tɩ ba ka tã’agɛ bãŋɛ a võorɛ, dee zɔta dabeem ka soke ẽ.

Ãne n wʋn dɛna nẽr-kãtɛ Nawẽnnɛ zẽ’am?

(Amatie 18:1-5, Amarkɩ 9:33-37)

⁴⁶Azezi karẽnbiisi la daan wẽ’erɩ la nõke’ene la taaba, bɔɔra tɩ ba bãŋɛ bãma pʋam nẽr-sɛka n wʋn dɛna nẽr-kãtɛ gãnna. ⁴⁷Tɩ Azezi bãŋɛ ban tẽ’esrɩ se’em na, yõkɛ bia ze’ele lɛm a mẽŋa, ⁴⁸dee yetɩ: «Nẽr-sɛka woo n to’oge bi-pɩka n ãn wʋ ẽna mam yʋ’ʋrɛ ĩyã, a to’oge la mam, la sɛka n mẽ to’oge mam, a to’oge la sɛka n tõm mam na. Nẽr-sɛka n de pɩka ya zẽ’am na, ẽŋa n de nẽr-kãtɛ.»

Nẽr-sɛka n ka sisri yãma, a de la ya nẽra

(Amarkɩ 9:38-40)

⁴⁹Tɩ Azã yele Azezi yetɩ: «Zuudãana, tõma yẽ la bʋraa n digri kʋlkã’arsɩ la fõn yʋ’ʋrɛ tɩ ba yɛsra, la ẽŋa n ka po dɛna tõma nẽra la ĩyã, tɩ tõma gu ẽ yetɩ a basɛ.» ⁵⁰Tɩ Azezi lerge ba yetɩ: «Da gu-ya ẽ, nẽr-sɛka n ka sisri yãma, a de la ya nẽra.»

Samaari tẽŋa nẽrba ka bɔ Azezi sɩra

⁵¹Dabs-sɛba tɩ Azezi daan wʋn zẽkɛ sẽŋɛ Nawẽnnɛ yire la n daan lɛm, tɩ a kɔ’ɔn yetɩ, dẽnɩ tɩ ẽŋa sẽŋɛ Zerizalɛm. ⁵²A daan tõm na nẽrba yetɩ ba dẽŋɛ nẽŋam. Tɩ nẽrba la daan dẽŋɛ sẽŋɛ ka kẽ Samaari tẽn-pɩka pʋam tɩ ba mãasna sɛla woo dee gu’ura ẽ. ⁵³Tɩ tẽŋa la nẽrba zagsɛ tɩ bãma kãn to’oge ẽ, ẽn we’esɩ Zerizalɛm na ĩyã. ⁵⁴La a karẽnbiisi Azakɩ la Azã n bãŋɛ bɛla la, tɩ ba soke Azezi yetɩ: «Zuudãana, fõn boorɩ tɩ tɩ wi bugum tɩ ba ze’ele saazuum wa di ba mɛ bɩɩ?» ⁵⁵Tɩ Azezi wẽrgɛ, gi ba [yetɩ: «Yãma ka mi sɩ-sɛka n tarɩ ya la. ⁵⁶Nẽrsaala Dayʋa la ka wa’am tɩ a sã’am nẽrba vɔm, a wa’am tɩ a fãagɛ ba mɛ.»] Tɩ ba wɛ’ɛsa tẽŋa ayẽma.

Azezi doosgo yelle

(Amatie 8:19-22)

⁵⁷Ban boe sore wɛ’ɛsa la, tɩ bʋraaga yele Azezi yetɩ: «Mam wʋn dɔla fɔ sẽnna zẽ’e-sɛba wuu tɩ fʋ wʋn sẽnna.» ⁵⁸Tɩ Azezi lerge ẽ yetɩ: «Pɩɩna tarɩ yogro mɛ, tɩ niinto mẽ tara tʋgrɔ, la Nẽrsaala Dayʋa la ka tarɩ zẽ’a wʋn gã’arɛ vo’ose.» ⁵⁹Dee le yele bʋraa ayẽma mẽ yetɩ: «Doose mam.» Tɩ bʋraa la lerge ẽ yetɩ: «Basɛ tɩ m sẽŋɛ ka laagɛ m sɔ dee wa’am wa dɔla fɔ.» ⁶⁰Tɩ Azezi lerge ẽ yetɩ: «Basɛ tɩ sɛba n ka tarɩ vɔm Nawẽnnɛ zẽ’am na laagɛ ba kũm. Dee tɩ fõn sẽŋɛ ka mõolɛ Nawẽnnɛ so’olʋm kõ-yẽlga la.» ⁶¹Tɩ bʋraa ayɩla yele ẽ yetɩ: «Zuudãana, mam wʋn doose fo, la basɛ tɩ m sẽŋɛ ka keese m yir-dõma.» ⁶²Tɩ Azezi lerge ẽ yetɩ: «Nẽr-sɛka n gʋrɛ nii-kũure kɔɔra dee bɩsra poorʋm, ka tã wʋn tõm Nawẽnnɛ so’olʋm tõoma.»

Azezi tõm a karẽnbiisi pisyopɔɩ la ayi tɩ ba sẽŋɛ ka mõolɛ Nawẽnnɛ kõ-yẽlga

¹Bɛla poorʋm, Azezi looge la karẽnbiisi basɛba pisyopɔɩ la ayi tɩ a tõm ba bayi bayi tɩ ba dẽŋɛ nẽŋa sẽŋɛ tẽn-sɛba, la zẽ’e-sɛba wuu tɩ ẽŋa mẽŋa wʋn sẽŋɛ la. ²A yele ba yetɩ: «Va’am na bõnkɔɔla lagsgɔ zo’oge mɛ, la tõntõnɩba n wʋn lagsɛ bõnkɔɔla la pɔ’ɔrɩ mɛ. Bɛla ĩyã sose-ya va’am na dãana tɩ a tõm tõntõnɩba pa’asɛ tɩ ba lagsɛ bõnkɔɔla la.» ³Dee yãŋa yele ba yetɩ: «Sẽŋɛ-ya, yãma ãn wʋ piisi tɩ mam tõm saasaadõma tẽŋasʋka. ⁴Da dɩkɛ-ya pʋtmãanɛ, bɩɩ tãmpɔkɔ, la da dɩkɛ-ya tagra pa’asɛ, da ze’ele-ya sore bɔ nẽra gã’a. ⁵La ya sãn yetɩ ya kẽ yire pʋam, ya dẽŋɛ pʋ’ʋsɛ yire la dõma yetɩ: ‹Nawẽnnɛ wʋn bɔ ya sũ-mã’asʋm.› ⁶Nẽra sãn bɔna mĩ bɔɔra sũ-mã’asʋm, ya sũ-mã’asʋm wʋn bɔna la ẽ. La nẽra sãn ka bɔna mĩ bɔɔra sũ-mã’asʋm, ya sũ-mã’asʋm wʋn leme ya mẽŋa zẽ’am. ⁷Da lɔsna-ya yiɛ, bɔna-ya yire ayɩla pʋam, yũura dee dita bõn-sɛba tɩ ba bɔ ya la, se’ere n soe la, la masɛ mɛ tɩ tõntõnna to’oge a yɔɔrɔ. ⁸Ya sãn paagɛ tẽn-sɛka woo pʋam tɩ ba to’oge ya, di-ya bõn-sɛba tɩ ba bɔ ya la, ⁹la ya botɩ tẽn-ẽŋa bã’adõma yẽ ĩmã’asʋm, dee yele nẽrba la yetɩ: ‹Wakatɛ lɛm mɛ tɩ Nawẽnnɛ wʋn di na’am ya tẽŋasʋka.› ¹⁰La tẽn-sɛka woo pʋam tɩ ya kẽ tɩ ba ka to’oge ya, ya yese sore dee yele tẽŋa la nẽrba wuu yetɩ: ¹¹‹Tõma pɩɩsrɩ la ya tẽŋa tẽntõnnɔ n tabɛ tõma nãma la, tɩ la pa’alɛ tɩ ya ka ẽŋɛ sõŋa. La bãŋɛ-ya tɩ wakatɛ lɛm mɛ tɩ Nawẽnnɛ wʋn di na’am nẽrba tẽŋasʋka.› ¹²Mam yetɩ ya mɛ tɩ sarɩyadia daarɛ, Sodom nẽrba kãn ba yẽ toogo wʋ tẽn-ẽŋa nẽrba n wʋn yẽ toogo se’em na.

¹³Korazẽ dõma, ya wʋn yẽ toogo! Betisayida dõma, ya wʋn yẽ toogo! Se’ere n soe la, tõon-yãlma sɛba n tõm ya tẽnsɩ pʋam na, daan sãn tõm nɩ na Tiiri, la Sidõ tẽnsɩ pʋam, ba wʋn teege nɩ yɛm basɛ tõon-be’ero halɩ kʋrʋm kʋrʋm, yɛ bɔra futo ẽŋɛ tãmpɛglʋm ẽŋɛ ba zuto tɩ la pa’alɛ tɩ ba teege yɛm. ¹⁴La sarɩyadia daarɛ, la wʋn dɛna toogo bɔ yãma gãnna Tiiri, la Sidõ dõma. ¹⁵La yãma Kapɛrnaʋm dõma, yãma tẽ’esɛ tɩ ya wʋn zẽkɛ mɛ ka paagɛ saazuum bɩɩ? Ayɛɩ, ya wʋn sige mɛ ka paagɛ bug-tẽŋa.»

¹⁶La Azezi le yele a karẽnbiisi la yetɩ: «Sɛka n selsrɩ ya yetɔga, a selsrɩ la mam yetɔga, la sɛka n zagsɛ ya, a zagsɛ la mam. La sɛka n zagsɛ mam, a zagsɛ la sɛka n tõm mam na.»

¹⁷La karẽnbiisi pisyopɔɩ la ayi la sẽŋɛ mɛ dee leme wa’am la sũ-yẽlga wa yetɩ: «Zuudãana, baa la kʋlkã’arsɩ sakrɩ tõma nõorɛ mɛ, ban zotɩ fõn yʋ’ʋrɛ la ĩyã.» ¹⁸Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Mam yẽ la Asũtãana n ze’ele saazuum lui tẽŋa wʋ saaga n yãkɛ la. ¹⁹Bãŋɛ-ya tɩ mam bɔ ya pãŋa mɛ tɩ ya nẽ bõnsɛ’ɛdõma, la nãnsɩ, dee yãŋɛ Asũtãana la a pãŋa wuu, la sɛla sɛla ka tã wʋn ẽŋɛ ya be’em. ²⁰La da ɩta-ya sũ-yẽlga kʋlkã’arsɩ n sakrɩ ya nõorɛ la ĩyã, ɩta-ya sũ-yẽlga ya yʋ’ʋra n gʋlsɛ Nawẽnnɛ yire vɔm gõŋɔ pʋam na ĩyã.»

Azezi ɩtɩ sũ-yẽlga

(Amatie 11:25-27;13:16-17)

²¹Wakat-ẽŋa tɩ Nawẽnnɛ Sɩa botɩ Azezi sũure ẽŋɛ yẽlʋm, tɩ a yetɩ: «Mam Sɔ Nawẽnnɛ n de saazuum la tẽŋa wã Zuudãana, mam pẽgrɩ fɔ, se’ere n soe la, fõn sʋgɛ bõn-bãna wã mɛ tɩ yɛm dõma la bãŋrɩba ka mina, dee pa’alɛ nẽr-sɛba n ãn wʋ kɔm-pɩgsɩ la. Ẽe, mam Sɔ, la de la fõn boorɩ bɛla la ĩyã.»

²²«Mam Sɔ dɩkɛ sɛla woo ẽŋɛ la mam nu’usum. La nẽra ka mi mam n de Nawẽnnɛ Dayʋa la n de sɛka, sãn dagna mam Sɔ la, la nẽra mẽ ka mi mam Sɔ la n de se’em, sãn dagna mam n de a Dayʋa la, la sɛba tɩ mam wʋn botɩ ba bãŋɛ ẽ na.»

²³Azezi yele bɛla dee wẽrgɛ la a karẽnbiisi la bɔba, yele bãma mã’a yetɩ: «Yãma sɛba n yẽtɩ sɛla tɩ ya yẽtɩ wã, tarɩ zu-yẽlga. ²⁴La mam yetɩ ya tɩ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba, la na’adõma zozo’e yʋʋn boorɩ tɩ ba yẽ yãma n yẽ sɛla la mɛ, la ba ka yẽ, ba yʋʋn boorɩ tɩ ba wõm sɛla tɩ yãma wõm na mɛ, la ba ka wõm.»

Samaari nẽra n sõŋɛ a tadãana makrɛ

²⁵Tɩ lɔɔ karẽnsãama isge tɩ a di Azezi yɛm bɩsɛ, soke ẽ yetɩ: «Karẽnsãama, mam wʋn ẽŋɛ la wãne yẽ vɔm n ka ba’asrɩ?» ²⁶Tɩ Azezi lerge ẽ yetɩ: «La gʋlsɛ Nawẽnnɛ lɔɔ gõŋɔ la pʋam yetɩ bẽm? Fõn karẽŋrɩ ẽ na, a yetɩ bẽm?» ²⁷Tɩ a lerge yetɩ: «La yetɩ: Nõŋɛ fʋ Zuudãana Nawẽnnɛ la fʋ sũure wuu, la fʋ sɩa wuu, la fʋ pãŋa wuu, la fʋ yɛm wuu, dee nõŋɛ fʋ tadãana wʋ fõn nõŋɛ fʋ mẽŋa se’em na.» ²⁸Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Fʋ yele sõŋa. Ẽŋɛ bɛla tɩ fʋ wʋn yẽ vɔm na.»

²⁹La ẽŋa n boorɩ tɩ a bɔ a mẽŋa bʋʋrɔ la, tɩ a soke Azezi yetɩ: «Ãne n de mam tadãana?» ³⁰Tɩ Azezi lerge ẽ yetɩ: «Nẽra n daan yese Zerizalɛm wɛ Zeriko, tɩ fãarba yõkɛ ẽ fã a lɔgrɔ wuu, dee wẽ ẽ tɩ a dee la a ki, tɩ ba basɛ ẽ dee fõrgɛ. ³¹Tɩ Nawẽnnɛ kãabgɔ kẽema ayɩla dɔla so-ẽŋa tɔlla, yẽ ẽ, lɔkɛ tole dee basɛ ẽ. ³²Tɩ Leviti nẽra mẽ wa’am tɔlla, yẽ ẽ, bʋrgɛ tole dee basɛ ẽ. ³³La Samaari nẽra n mẽ daan dolɩ so-ẽŋa tɔlla yẽ ẽ, tɩ a ninbãalga yõkɛ ẽ. ³⁴Tɩ a paagɛ a zẽ’am dɩkɛ dãam peege a nõtɔ la, ẽŋɛ kaam ĩmĩ vile. Yãŋa yõkɛ ẽ bã a bõŋa zuo, tarɩ ẽ sẽŋɛ sãama yire ka bɩsɛ a yelle. ³⁵Tɩ beere wiige tɩ a dɩkɛ lig-kõba bayi bɔ nẽr-sɛka n bɩsrɩ sãama yire yelle la, dee yele ẽ yetɩ: ‹Bɩsra a yelle, ligri la sãn pɔ’ɔgɛ, mam sãn leme, mam wʋn yɔ fɔ.› » ³⁶Azezi tɔgɛ bɛla kɩ’ɩlɩm dee soke ẽ yetɩ: «Nẽrba batã wã, fõn tẽ’esɛ tɩ ãne n de nẽra la tɩ fãarba yõkɛ la tadãana?» ³⁷Tɩ lɔɔ karẽnsãama la lerge yetɩ: «Sɛka n zoe a ninbãalga sõŋɛ ẽ na.» Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Sẽŋɛ mẽ ka ẽŋɛ bɛla.»

Amartɩ la Amaari yelle

³⁸Azezi la a karẽnbiisi daan sẽnnɩ mɛ ka kẽ tẽŋa ayɩla pʋam. Tɩ pɔka yʋ’ʋrɛ n de Amartɩ bɔna tẽn-ẽŋa pʋam to’oge ẽ a yire. ³⁹Amartɩ tarɩ la yɩbga tɩ a yʋ’ʋrɛ dɛna Amaari. Tɩ Amaari zẽa Zuudãana Azezi nãma bɔba sɛlsra a yetɔga.

⁴⁰La Amartɩ tõoma yelle n daan mõ’ogɛ a nini, tɩ a sẽŋɛ ka yele Azezi yetɩ: «Mam Zuudãana, mam yɩbga la n basɛ tɩ mam m yɩla mã’a tõnna la, fõn yetɩ bẽm? Yele ẽ tɩ a wa’am wa sõŋɛ ma.» ⁴¹Tɩ Zuudãana Azezi lerge ẽ yetɩ: «Amartɩ, Amartɩ, fõn botɩ fʋ yɛm n yɔɔra la yɛla zozo’e yelle. ⁴²La bõnɔ ayɩla mã’a n de yel-kãŋkãŋɛ. Amaari looge la bõn-sõŋɔ, la nẽra nẽra kãn tã’agɛ to’oge bõn-ẽŋa a zẽ’am.»

Azezi pa’alɛ a karẽnbiisi ba wʋn pʋ’ʋsra se’em

(Amatie 6:9-13;7:7-11)

¹Azezi daan boe la zẽ’a ayɩla pʋ’ʋsra Nawẽnnɛ. La ẽn pʋ’ʋsɛ kɩ’ɩlɩm na, tɩ a karẽnbia ayɩla yele ẽ yetɩ: «Zuudãana, pa’alɛ tɔ tõma n wʋn pʋ’ʋsra Nawẽnnɛ se’em, wʋ Azã n pa’alɛ a karẽnbiisi se’em na.» ²Tɩ a yele ba yetɩ: «Ya sãn pʋ’ʋsra, ya yetɩ:

‹Tõma Sɔ, botɩ fʋ yʋ’ʋrɛ yẽta pẽka,

wa’am wa di na’am nẽrba tẽŋasʋka,

³bɔ’ɔra tɔ daarɛ woo la a dia.

⁴Basɛ tɩ tõon-be’ero taalɛ,

tɩ tõma mẽ basrɩ sɛba n ẽŋɛ tõma be’em taalɛ mɛ.

Da basɛ tɩ yelle paagɛ tɔ tɩ tɩ lui.› »

⁵Dee le yele ba yetɩ: «Tẽ’esɛ-ya bɩsɛ, yãma nẽr-sɛka sãn tara sɩrɛ, tɩ a wa’am a zẽ’am yʋ’ʋŋɔ wa sose ẽ yetɩ: ‹M sɩrɛ, bɔ ma borborɩ batã, ⁶mam sɩrɛ n ze’ele sore wa’am, tɩ mam ka tara sɛla wʋn bɔ ẽ tɩ a di.› ⁷Tɩ a sɩrɛ la bɔna deem dee lerge ẽ yetɩ: ‹Da dãam mam, mam yʋ m zanõrɛ mɛ, tɩ mam la m kɔma gã, mam kãn yãŋɛ isge bɔ fɔ fõn boorɩ sɛla la.› ⁸Mam yetɩ ya mɛ tɩ, baa a sãn põn kãn isge bɔ ẽ sɛla ban de sɩtɔ la ĩyã, a wʋn isge bɔ ẽ ẽn boorɩ sɛla la mɛ, ẽn bʋlɛ ẽ na ĩyã. ⁹Bɛla mam yetɩ ya mɛ tɩ ya sose Nawẽnnɛ, tɩ a wʋn bɔ ya, ya ɛ, tɩ ya wʋn yẽ, ya wẽ kʋlɩŋa, tɩ a wʋn yo’oge bɔ ya. ¹⁰Se’ere n soe la, nẽr-sɛka woo n sosrɩ Nawẽnnɛ, a wʋn bɔ ẽ. La nẽr-sɛka n eerɩ, wʋn yẽ. La nẽr-sɛka n wẽ’erɩ kʋlɩŋa, ba wʋn yo’oge bɔ ẽ. ¹¹Ãne n boe yãma pʋam tɩ a bia wʋn sose ẽ zũfo, tɩ a dɩkɛ bõnsɛla bɔ ẽ? ¹²Bɩɩ a sãn sose ẽ zelle, tɩ a dɩkɛ nãŋa bɔ ẽ? ¹³Yãma n de tõon-be’ero dõma la sãn mina tɩ ya bɔ ya kɔma bõn-sõma, Nawẽnnɛ n de ya Sɔ n boe saazuum n ãn sõŋa la wʋn bɔ nẽr-sɛba n sosrɩ ẽ a Sɩa la gãnna.»

Azezi pãŋa gãnnɩ Asũtãana

(Amatie 12:22-30, Amarkɩ 3:22-27)

¹⁴La Azezi daan dige la kʋlkã’arga n tarɩ bʋraa tɩ a dɛna muko, tɩ kʋlkã’arga la daan yese, dee tɩ bʋraa la n de muko la yãŋa tã’agɛ tɔgra, tɩ la di’ige nẽrba la. ¹⁵Tɩ nẽrba la basɛba yele ẽ yetɩ: «Ẽn digri kʋlkã’arsɩ la, la de la Abelzebuli n de kʋlkã’arsɩ naba la pãŋa tɩ a tarɩ digra ba.» ¹⁶Tɩ nẽrba basɛba bɔɔra tɩ ba makɛ ẽ bɩsɛ, yele ẽ yetɩ, a tõm tõon-yãlma n pa’alɛ tɩ a pãŋa la ze’etɩ la Nawẽnnɛ zẽ’am. ¹⁷Tɩ Azezi bãŋɛ ban tẽ’esrɩ se’em na, yele ba yetɩ: «So’olʋm sɛka woo nẽrba n welge wẽrgɛ zɛbra la taaba, so’olʋm na wʋn sã’am mɛ. La so’olʋm ẽŋa yiɛ mẽ wʋn lui mɛ. ¹⁸La Asũtãana sãn welge zɛbra la a mẽŋa, a so’olʋm na kãn tã’agɛ ze’ele. Yãma n yetɩ mam digri kʋlkã’arsɩ la Abelzebuli pãŋa la ĩyã tɩ mam yele bɛla. ¹⁹Yãma n yetɩ mam digri kʋlkã’arsɩ la Abelzebuli pãŋa la, yãma nẽrba tarɩ la ãn pãŋa digri kʋlkã’arsɩ? Bɛla, ya nẽrba la mẽŋa n wʋn pa’alɛ tɩ ya ka tarɩ bʋʋrɔ. ²⁰La de la Nawẽnnɛ pãŋa tɩ mam tarɩ digra kʋlkã’arsɩ, bɛla pa’alɛ tɩ Nawẽnnɛ wa’am mɛ wa dita na’am ya tẽŋasʋka. ²¹Pãŋa dãana sãn mãasʋm sõŋa la a bʋdaan-lɔgrɔ gu’ura a yire, sɛla kãn ẽŋɛ a bõntarsõm. ²²La nẽra n tarɩ pãŋa gãnna ẽ sãn wa’am wa zɛbɛ yãŋɛ ẽ, a wʋn fãagɛ la a zɛbrɛ lɔg-sɛba tɩ a te’ege la yiɛn, dee yãŋa vaagɛ a yire lɔgrɔ la pʋɩ.

²³Nẽr-sɛka n ka boe la mam, sisri mam mɛ, la nẽr-sɛka n ka lagɩm na mam lagsra, a wɩrgrɩ mɛ.»

Kʋlkã’arga n yese dee leme makrɛ

(Amatie 12:43-45)

²⁴Azezi le yetɩ: «Kʋlkã’arga sãn yese dee basɛ nẽra, a sẽŋɛ la pɔgẽntɩɩsɩ pʋam ka ɛɛra zẽ’a tɩ a vo’ose, la a sãn ɛ zẽ’a koŋe, a yetɩ mɛ tɩ: ‹Mam wʋn lebe la m yi-sɛka tɩ m yese dee basɛ la pʋam.› ²⁵La a sãn lebe ka yẽ tɩ a pɩɩsɛ mɛ malgɛ ãna sõŋa, ²⁶a wʋn lebe mɛ ka tarɩ kʋlkã’arsɩ bayopɔɩ n de wẽensɩ gãnna ẽŋa mẽŋa wa’am, tɩ ba kẽ lagɩm bɔna mĩ. Bɛla, nẽr-ẽŋa toogo yãŋa wʋn gãnna a kʋrʋm toogo la mɛ.»

Nẽr-sɛba n sakrɩ Nawẽnnɛ yetɔga tarɩ zu-yẽlga

²⁷Azezi n tɔgɛ bɛla kɩ’ɩlɩm na, tɩ pɔka ze’ele nẽrba la tẽŋasʋka tĩi tɔgɛ yetɩ: «Pɔg-sɛka n dɔgɛ fɔ, tɩ fʋ mõgɛ a bĩ’isum na, tarɩ zu-yẽlga.» ²⁸Tɩ Azezi lerge yetɩ: «Nẽr-sɛba n wõnnɩ Nawẽnnɛ yetɔga, dee sakra ɩta lan yele se’em na, n tõn tarɩ zu-yẽlga.»

Nẽrba boorɩ tɩ ba yẽ la bõn-yãlma

(Amatie 12:38-42)

²⁹Nẽr-kʋʋŋɔ n lagsɛ Azezi zẽ’am zo’oge, tɩ a yele ba yetɩ: «Zamãan-ẽna wã nẽrba de la nẽr-bɛ’ɛsɩ. Ba eerɩ la bõn-yãlma n wʋn pa’alɛ Nawẽnnɛ pãŋa, la ba kãn yẽ bõn-yãlma ayẽma, sãn dagna bõn-yãlma sɛka n yʋʋn ẽŋɛ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa Azonaasɩ la. ³⁰Bõn-sɛka n yʋʋn ẽŋɛ Azonaasɩ la, pa’alɛ Niniivi dõma la Nawẽnnɛ pãŋa, bɛla Nẽrsaala Dayʋa la mẽ de la sɛka n pa’alɩ zamãan-ẽna dõma Nawẽnnɛ pãŋa. ³¹Sarɩyadia daarɛ, na-pɔka la n yʋʋn yese wẽntulle gɔbga bɔba la wʋn isge mɛ zɛrgɛ zamãan-ẽna wã dõma ba tõon-be’ero la ĩyã. Se’ere n soe la, a yʋʋn ze’ele la zẽ’a n zãagɛ wa’am wa selse naba Asalomõ yɛm yetɔga la, la sɛka n gãnnɩ Asalomõ n boe kalam, dee tɩ yãma ka sɛlsra ẽ. ³²Sarɩyadia daarɛ, Niniivi dõma mẽ wʋn isge zɛrgɛ zamãan-ẽna wã dõma mɛ ba tõon-be’ero la ĩyã. Se’ere n soe la, Azonaasɩ n yʋʋn mõolɛ Nawẽnnɛ yetɔga bɔ ba la, ba yʋʋn teege yɛm mɛ basɛ tõon-be’ero. La sɛka n gãnnɩ Azonaasɩ n boe kalam, dee tɩ yãma ka teege yɛm.»

Peelem yelle

(Amatie 5:15;6:22-23)

³³«Nẽra kãn yõ fɩtla sʋgɛ, bɩɩ dɩkɛ pɩ’ɩgɔ vuge ẽ, a wʋn dɩkɛ ẽ zoole la sɛla zuo tɩ a nẽegɛ bɔ sɛba n kẽ’erɩ la. ³⁴Fʋ nini n nẽerɩ peelem bɔ’ɔra fʋ ĩyã wʋ fɩtla la, bɛla fʋ nini sãn ãna sõŋa, fʋ ĩyã wuu tarɩ peelem mɛ. La fʋ nini sãn ka ãna sõŋa, fʋ ĩyã wuu boe la lika pʋam. ³⁵Bɛla ĩyã, guuse tɩ bõn-sɛka n de peelem fʋ pʋam na, da dɛna lika. ³⁶La fʋ ĩyã wuu sãn tara peelem sõŋa, tɩ baa bɔbrɛ ayɩla ka tara lika, fʋ ĩyã wuu tarɩ peelem mɛ wʋ fɩtla n tarɩ peelem nẽera bɔ’ɔra nẽrba se’em na.»

Azezi zɛrgɛ Farisi dõma la lɔɔ karẽnsãandõma

(Amatie 23:1-36, Amarkɩ 12:38-40)

³⁷Azezi n daan tɔgɛ kɩ’ɩlɩm na, tɩ Farisi nẽra ayɩla wi ẽ tɩ a wa’am ẽŋa yire tɩ ba di. Tɩ a sẽŋɛ ka kẽ zĩ’ire bɔna mĩ tɩ a di. ³⁸Tɩ Farisi nẽra la yẽ tɩ Azezi ka peege nu’usi wʋ ban ɩtɩ ba sisgo se’em na, dee yetɩ a di, tɩ la di’ige ẽ. ³⁹Tɩ Zuudãana Azezi yele ẽ yetɩ: «Yãma Farisi dõma peerɩ ya wama la ya laasɩ pɔa mɛ, la yãma mẽŋa pʋam pɩrɛ la dẽgrɔ n de fãaga la pʋtʋʋlgɔ. ⁴⁰Ya de la geto! La dagɩ Nawẽnnɛ n ẽŋɛ poorʋm na, n ken ẽŋɛ pʋam na? ⁴¹Dɩkɛ-ya yan tarɩ sɛla la bɔ nasdõma la ya sũure wuu, tɩ sɛla woo wʋn ãna sõŋa bɔ ya.

⁴²Farisi dõma, ya wʋn yẽ toogo. Se’ere n soe la, yãma bɔ’ɔrɩ Nawẽnnɛ zẽvõorɔ buuri wuu pia pʋrɛ mɛ, baa ba sãn ãna pɩka pɩka, la ya ka ɩtɩ sɛla n masɛ, la ya ka nõŋɛ Nawẽnnɛ. La de la bõn-bãna tɩ ya wʋn dẽŋɛ ɩta, dee yãŋa ɩta sɛla tɩ ya ɩtɩ la pa’asɛ.

⁴³Farisi dõma, ya wʋn yẽ toogo. Se’ere n soe la, yãma eerɩ la zẽ’esɩ nẽŋa tɩ ya zĩ’ire wẽndeto pʋam, dee bɔɔra tɩ ba nã’asra ya da’asɩ pʋam. ⁴⁴Ya wʋn yẽ toogo. Se’ere n soe la, ya ãn wʋ yɔɔrɔ n naagɛ la tẽŋa tɩ nẽrba nẽera ba zuto tɔlla, dee ka mina tɩ yɔɔrɔ n boe mĩ.»

⁴⁵Tɩ lɔɔ karẽnsãama ayɩla yele ẽ yetɩ: «Karẽnsãama, fʋ sãn tɔgra bɛla fʋ po pɔ’ɔra la tõma wuu.» ⁴⁶Tɩ Azezi lerge yetɩ: «Yãma lɔɔ karẽnsãandõma mẽ wʋn yẽ toogo. Se’ere n soe la, yãma n botɩ nẽrba la ɩta se’em na, ãn wʋ ze-tɩbsa tɩ ya zelgrɩ nẽrba la, la yãma mẽŋa ka boorɩ tɩ ya kalʋm ba la ya nu’ubiire. ⁴⁷Ya wʋn yẽ toogo. Se’ere n soe la, yãma mẽtɩ la yɔɔrɔ bɔ’ɔra Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba la. La yãma yaabdõma n yʋʋn kʋ ba. ⁴⁸La yãma n mẽtɩ sɛba tɩ ya yaabdõma kʋ la yɔɔrɔ la, la pa’alɛ tɩ ya sakɛ tɩ ban yʋʋn tõm se’em na ãn sõŋa mɛ. ⁴⁹Bɛla ĩyã tɩ Nawẽnnɛ n tarɩ yɛm na yʋʋn yetɩ: ‹Mam wʋn tõm nõtɔ’ɔsrɩba, la Tõntõnɩba bɔ ba, la ba wʋn kʋ basɛba, dee nãmsɛ basɛba.› ⁵⁰Bɛla Nawẽnnɛ wʋn sɩbgɛ zamãan-ẽna wã dõma wʋ la de la bãma n kʋ nõtɔ’ɔsrɩba la halɩ dũnia pĩ’iluŋo, wa paam lɛɛlɛ wã, ⁵¹lan pɔsɛ la Abɛlɩ kʋa, halɩ wa paagɛ Azakari tɩ ba kʋ kãabgɔ bĩmbĩnne, la Nawẽnnɛ zẽ’e-sõŋɔ tẽŋasʋka la. Mam yetɩ ya la sɩra, tɩ tõon-be’ero bãma wuu taalɛ boe la zamãan-ẽna nẽrba zuo.

⁵²Yãma lɔɔ karẽnsãandõma la wʋn yẽ toogo. Se’ere n soe la, yãma n gu’uri nẽrba tɩ ba ka bãŋra Nawẽnnɛ sɩra. Yãma mẽŋa ka sakrɩ Nawẽnnɛ sɩra la, dee mẽ gu’ura nẽr-sɛba n boorɩ tɩ ba sakɛ la.»

⁵³La Azezi n ze’ele bilam fõrgɛ la, tɩ lɔɔ karẽnsãandõma la Farisi dõma sũure ba isge la ẽ. Tɩ ba bɔɔra tɩ ba bẽrɛ ẽ, sɔkra ẽ sokrɩsɩ zozo’e ⁵⁴bɔɔra tɩ a tɔgɛ tuuge tɩ ba yõkɛ ẽ.

Da dɛna-ya pʋlibsum dõma

(Amatie 10:26-27)

¹Wakat-ẽŋa nẽr-kʋʋŋɔ n lagsɛ zo’oge mikra taaba, nẽera taaba nãma, tɩ Azezi dẽŋɛ yele a karẽnbiisi la yetɩ: «Guuse ya mẽŋa la Farisi dõma pʋlibsum na n ãn wʋ dãbɩllɛ n botɩ dãam wuu kɛlla la. ²Bõn-sɛka woo n lile wʋn lilge, la bõn-sɛka woo n sʋgɛ wʋn puke. ³Bɛla, bõn-sɛka woo tɩ ya tɔgɛ lika pʋam, ba wʋn tɔgɛ ẽ na peelem pʋam tɩ nẽrba wuu wõm, la bõn-sɛka tɩ ya waasʋm deem na, ba wʋn zom na gɔsgɔ mõolɛ tɩ nẽrba wuu wõm.»

La masɛ tɩ ya zɔta la Nawẽnnɛ

(Amatie 10:28-31)

⁴«M sɩrdõma, mam yetɩ ya tɩ ya da zɔta dabeem la sɛba n kʋʋrɩ ĩyã mã’a, dee ka tãna wʋn ẽŋɛ sɛla pa’asɛ la. ⁵Mam wʋn pa’alɛ ya lan masɛ tɩ ya zɔta sɛka. Zɔta-ya Nawẽnnɛ n tã wʋn kʋ, dee tara pãŋa wʋn kẽ’esɛ ya bug-tẽŋa la. Asɩra, zɔta-ya Nawẽnnɛ. ⁶Ba ka koosrɩ mõom niinto banuu la lig-kõba bayi mã’a? La Nawẽnnɛ ka yĩnni baa ayɩla yelle. ⁷La baa yãma zuugo zomto, Nawẽnnɛ mi ba wuu kãllɛ mɛ. Bɛla ĩyã, da zɔta-ya dabeem, tɩ yãma tarɩ yõorɔ gãnna niinto zozo’e mɛ.»

Sɛka n sakrɩ Azezi, Nawẽnnɛ Sɩa wʋn sõŋɛ ẽ mɛ

(Amatie 10:32-33;12:32;10:19-20)

⁸«La mam yetɩ ya tɩ nẽr-sɛka woo n ze’ele nẽrba nẽŋam yetɩ ẽŋa de la mam nẽra, mam n de Nẽrsaala Dayʋa la mẽ wʋn ze’ele Nawẽnnɛ malɛkadõma nẽŋam yetɩ a de la mam nẽra. ⁹La nẽr-sɛka woo n sɩ’ɩsɛ nẽrba nẽŋam tɩ ẽŋa dagɩ mam nẽra, mam mẽ wʋn sɩ’ɩsɛ Nawẽnnɛ malɛkadõma nẽŋam tɩ a dagɩ mam nẽra. ¹⁰La nẽr-sɛka woo n tɔgɛ Nẽrsaala Dayʋa la be’em, Nawẽnnɛ wʋn basɛ a tõon-be’ero taalɛ, la nẽr-sɛka woo n pɔ’ɔgɛ Nawẽnnɛ Sɩa, Nawẽnnɛ kãn basɛ a tõon-be’ero taalɛ.

¹¹Ba sãn yõgɛ ya sẽŋɛ ba wẽndeto pʋam, bɩɩ na’adõma nẽŋam, bɩɩ kɛ’ɛndõma nẽŋam tɩ ba di ya sarɩya, da fabla-ya yan wʋn lerge se’em, bɩɩ yan wʋn tɔgɛ se’em to’oge ya mẽŋa. ¹²Se’ere n soe la, Nawẽnnɛ Sɩa n wʋn pa’alɛ ya wakat-ẽŋa yan wʋn tɔgɛ se’em.»

Bõntarsa n ka tarɩ yɛm makrɛ

¹³Azezi n tɔgɛ kɩ’ɩlɩm na, tɩ nẽra ayɩla n boe nẽr-kʋʋŋɔ la pʋam yele ẽ yetɩ: «Karẽnsãama, yele m kẽema tɩ a dɩkɛ tõma sɔ n ki dee bõn-sɛba la, pʋɩ bɔ ma m bõnɔ.» ¹⁴Tɩ Azezi soke ẽ yetɩ: «Ãne n bɔ mam nõorɛ tɩ m dɛna ya sarɩyadita, bɩɩ m pʋta ya bõntarsõm bɔ’ɔra ya?» ¹⁵Dee yele nẽrba la wuu yetɩ: «Guusra-ya ya mẽŋa, da ɛɛra bõntarsõm zozo’e, se’ere n soe la, la dagɩ nẽra n tarɩ bõntarsõm zo’oge ĩyã tɩ a tarɩ yõvore.»

¹⁶A yele bɛla, dee makɛ la makrɛ bɔ ba yetɩ: «Bʋraaga n daan boe dɛna bõntarsa, tɩ a vatɔ bõnkɔɔla mãalɛ sõŋa, ¹⁷tɩ a tẽ’esɛ a pʋtẽ’erʋm yetɩ: ‹Zẽ’a ka boe tɩ m wʋn sũm m bõnkɔɔla la. Bɛla ĩyã, mam wʋn ẽŋɛ la wãne?› ¹⁸Yãŋa yele a mẽŋa yetɩ: ‹Mam mi mam wʋn ẽŋɛ se’em. Mam wʋn wõrɛ m bã la mɛ, malgɛ mẽ bã-kãra, sũm m bõnkɔɔla, la m sɛla woo. ¹⁹Dee yele m sũurum yetɩ: M tarɩ bõntarsõm zo’oge, la wʋn seke ma paagɛ yʋʋma zozo’e. Bɛla m wʋn vo’ose mɛ di dee yũ, dee ẽŋɛ sũ-yẽlga.› ²⁰Tɩ Nawẽnnɛ yele ẽ yetɩ: ‹Gergo wã, yʋ’ʋŋ-ẽna wã m wʋn to’oge fʋ vɔm na. La ãne n wʋn sɔna bõn-sɛba tɩ fʋ bĩŋe la?› » ²¹La Azezi le yetɩ: «La de la bɛla la nẽr-sɛka woo n lagsrɩ bõntarsõm bĩŋra a mẽŋa ĩyã, dee ka tara sɛla sɛla Nawẽnnɛ zẽ’am.»

Nawẽnnɛ n bɩsrɩ tɩ yelle

(Amatie 6:25-34)

²²Bɛla poorʋm, Azezi yele a karẽnbiisi la yetɩ: «Bɛla ĩyã, mam yetɩ ya tɩ ya da fabla ya vɔm yelle, ya wʋn di sɛla, bɩɩ ya wʋn yɛ fu-sɛba la yelle. ²³Vɔm yelle gãnnɩ dia mɛ, tɩ ĩyã yelle mẽ gãnna futo. ²⁴Bɩsɛ-ya gõorɔ, ba ka bʋtɩ, ba ka lagsrɩ bõnkɔɔla, la ba ka tarɩ bãarɛ bɩɩ dia bĩŋre zẽ’a, la Nawẽnnɛ n bɔ’ɔrɩ ba dia. La yãma ka tarɩ yõorɔ gãnna bõn-ẽgla zo’oge sɩra? ²⁵Ãne n boe ya pʋam n tã wʋn pa’asɛ a vɔm woglʋm fẽfẽe ẽn fablɩ la ĩyã? ²⁶La yãma sãn ka tãna wʋn ẽŋɛ bɛla n de bõn-pɩka, bẽm ĩyã tɩ yãma fabla bõn-sɛba n weege la yelle? ²⁷Bɩsɛ-ya mõ-puuro n ãn sõŋa se’em, ba ka tõnnɩ, ba mẽ ka wʋgrɩ futo. La mam yetɩ ya mɛ tɩ, baa naba Asalomõ na’am n yʋʋn tarɩ pãŋa la, a yʋʋn ka tã’agɛ yɛ fuugo n ãn sõŋa wʋ mõ-puugo ayɩla. ²⁸La Nawẽnnɛ sãn botɩ mõorɔ n boe zĩna dee tɩ ba wʋn yõ ba bugum beere ãna sõŋa bɛla, a kãn bɩsɛ ya yelle sõŋa gãnna bɛla mɛ bɩɩ? Bẽm tɩ yãma ka bɔ Nawẽnnɛ sɩra zo’oge? ²⁹Da basɛ-ya tɩ yan wʋn di sɛla, bɩɩ yan wʋn yũ sɛla yelle pakɛ ya. ³⁰La de la nẽr-sɛba n ka mi Nawẽnnɛ n eerɩ bõn-bãma wuu. La yãma Sɔ Nawẽnnɛ mi tɩ yãma boorɩ bõn-bãma wuu mɛ. ³¹Ɛ-ya Nawẽnnɛ so’olʋm na gãnna wuu, tɩ a wʋn bɔ ya bõn-bãma pa’asɛ.»

Bõntarsõm n ka sã’anɩ

(Amatie 6:19-21)

³²«M nẽrba, ya ka zo’oge, la da zɔta-ya dabeem, se’ere n soe la, la paagɛ ya Sɔ Nawẽnnɛ yɛm mɛ tɩ a yetɩ a bɔ ya a so’olʋm. ³³Koose-ya yãma n tarɩ sɛla la dɩkɛ ligri la bɔ nasdõma. Ya sãn ẽŋɛ bɛla, ya eerɩ la bõntarsõm n ka sã’anɩ. Ɛ-ya bõntarsõm tɩ ba bɔna Nawẽnnɛ yire wakatɛ wuu, bilam tɩ nayigba kãn tã’agɛ zũ, tɩ bõn-mõgla mẽ kãn tã’agɛ sã’am ba. ³⁴Se’ere n soe la, ya bõntarsõm n boe zẽ’a na, ya pʋtẽ’era mẽ boe la bilam.»

Mãasʋm-ya gu’ura

³⁵Azezi le yetɩ: «Mãasʋm-ya lʋ ya sagãna ya sɩɩsɩ tɩ ya wʋn tã’agɛ tõm, dee yõ ya fɩtladõma, ³⁶ãna wʋ nẽrba n gu’uri ba zuudãana n wʋn ze’ele pɔgdire kibsa wa’am, tɩ a sãn wa’am wa wi, tɩ ba yo’oge yaŋa tɔtɔ bɔ ẽ. ³⁷Tõntõn-sɛba tɩ ba zuudãana wʋn paam tɩ ba ze gu’ura ẽ, tarɩ zu-yẽlga. Mam yetɩ ya la sɩra tɩ, a wʋn basɛ tɩ ba zĩ’ire, tɩ zuudãana la mẽŋa mãasʋm wa pʋɩ ba dia. ³⁸A sãn wa’am sõnsʋa, bɩɩ bewiine, wa yẽ tɩ ba ken gu’ura ẽ, ba tarɩ zu-yẽlga. ³⁹Bãŋɛ-ya tɩ yidãana sãn mina wakat-sɛka tɩ nayiga wʋn wa zũ ẽ, a wʋn gu’ura a yire mɛ kãn basɛ tɩ nayiga la kẽ zũ ẽ. ⁴⁰Bɛla, yãma mẽ mãasʋm zɛ sõŋa, tɩ Nẽrsaala Dayʋa la sẽm na wakat-sɛka tɩ yãma ka tẽ’esrɩ tɩ a wʋn wa’am na.»

Tõntõnna masɛ mɛ tɩ a ɩta a zuudãana n boorɩ se’em na

(Amatie 24:45-51)

⁴¹Tɩ Apɩyɛɛrɩ soke ẽ yetɩ: «Zuudãana, fõn makɛ makrɛ ẽna wã la tõma mã’a bɩɩ, nẽrba wuu?» ⁴²Tɩ Zuudãana Azezi lerge ẽ yetɩ: «Ãne n de tõntõn-sõŋɔ n tarɩ yɛm? La de la ẽŋa tɩ a zuudãana wʋn yetɩ a bɩsra a yire yelle, bɔ’ɔra a tõntõnɩba dia wʋ lan masɛ, dee sẽŋɛ sore. ⁴³Zuudãana la sãn leme wa yẽ tɩ tõntõnna la tõm wʋ ẽŋa n yele se’em na, tõntõnna la tarɩ zu-yẽlga. ⁴⁴Mam yetɩ ya la sɩra tɩ, a zuudãana la wʋn dɩkɛ ẽŋa n tarɩ sɛla la wuu bɔ ẽ mɛ tɩ a bɩsra.

⁴⁵La tõntõnna la sãn tẽ’esɛ yetɩ, ẽŋa zuudãana la yuuri mɛ ka kulna, yãŋa wẽ’era tõntõn-bʋraasɩ, la tõntõn-pɔgsɩ, dita, dee yũura bugra, ⁴⁶a zuudãana la wʋn kulum na daar-sɛka tɩ a ka tẽ’esrɩ tɩ a wʋn wa’am, la wakat-sɛka tɩ a ka mi, wa di’ige ẽ. La a wʋn dige ẽ mɛ botɩ a lagɩm na sɛba n ka bɔ ẽŋa sɩra la yẽ sɩbgrɛ. ⁴⁷Tõntõn-sɛka n mi a zuudãana n boorɩ se’em, dee ka mãasʋm bɩɩ ka tõm ẽn boorɩ se’em na, ba wʋn wẽ ẽ mɛ zozo’e. ⁴⁸La tõntõn-sɛka n ka mi a zuudãana n boorɩ se’em, dee ẽŋɛ sɛla n masɛ tɩ ba wẽ ẽ, ba wʋn wẽ ẽ na fẽe. Sɛka tɩ ba bɔ ẽ zo’oge, ba mẽ wʋn soke ẽ yɛla zozo’e yelle mɛ, la sɛka tɩ ba gu’ule ẽ zo’oge, ba mẽ wʋn soke ẽ halɩ yɛla zozo’e yelle gãnna mɛ.»

Nẽr-sɛba n ka dolɩ Azezi wʋn welge mɛ la sɛba n dolɩ Azezi

(Amatie 10:34-36)

⁴⁹«Mam wa’am tɩ m tʋʋrɛ la bugum dũnia wã zuo, la mam boorɩ nɩ mɛ zozo’e tɩ bugum na põn darɛ dita. ⁵⁰La dẽnɩ tɩ mam yẽ nãmsgɔ zozo’e wʋ mam mise la ko’om pʋam na, la a yelle la wʋn nãmsɛ mam mɛ halɩ tɩ la wa ẽŋɛ ba’asɛ. ⁵¹Ya tẽ’esɛ tɩ mam wa’am tɩ m botɩ nẽrba nõorɛ n dɛna ayɩla dũnia zuo bɩɩ? Ayɛɩ, mam yetɩ ya tɩ mam tarɩ la welgre wa’am. ⁵²La, lan pɔsɛ lɛɛlɛ wã wɛ’ɛsa, nẽrba banuu sãn bɔna yire ayɩla pʋam, nẽrba batã wʋn welge mɛ sisra nẽrba bayi la, tɩ nẽrba bayi la mẽ sisra nẽrba batã la. ⁵³La sɔ wʋn sise a dayʋa, tɩ dayʋa mẽ sise a sɔ. La ma wʋn sise a pɔyʋa, tɩ pɔyʋa mẽ sise a ma. La dayʋa pɔga wʋn sise a sɩra ma, tɩ sɩra ma mẽ sise a dayʋa pɔga.»

Bãŋɛ-ya bõn-sɛba n ɩtɩ lɛɛlɛ wã võorɛ bɔkɛ

(Amatie 16:2-3)

⁵⁴Tɩ Azezi yele nẽr-kʋʋŋɔ la yetɩ: «Ya sãn yẽ tɩ wara sobge bɔbrɛ ayẽma, ya yetɩ mɛ tɔtɔ tɩ saaga wʋn ni mɛ, tɩ a sɩrɩ ni. ⁵⁵La ya sãn le yẽ tɩ kʋsebgo vugri bɔbrɛ ayẽma, ya yetɩ mɛ tɩ wɔlgɔ lɛm mɛ, tɩ wɔlgɔ wʋn sɩrɩ paagɛ. ⁵⁶Pʋlibsum dõma wã! Yãma bɩsrɩ mɛ mina tẽŋa, la saazuum yɛla n ãn se’em. La bẽm tɩ yãma ka mina bõn-sɛba n ɩtɩ lɛɛlɛ wã võorɛ bɔkɛ?»

Malgɛ fʋ yɛla la Nawẽnnɛ

(Amatie 5:25-26)

⁵⁷«Bẽm tɩ ya mẽŋa ka tẽ’esɛ bãŋɛ sɛla n masɛ tɩ ya wʋn ẽŋɛ bɔkɛ? ⁵⁸Fʋ sãn tara yelle la nẽra, tɩ a tarɩ fʋ wɛ’ɛsa sarɩyadia zẽ’am, mõrgɛ tɩ ya mãalɛ yelle la sore, tɩ a da dɩkɛ fʋ bɔ sarɩyadita, tɩ a tɔgɛ fʋ yetɔga la dɩkɛ fʋ bɔ gu’ura, tɩ a kẽ’esɛ fɔ yʋ’a deem. ⁵⁹Mam yetɩ fʋ la sɩra, tɩ fʋ kãn yẽ sore yese yʋ’a deem na, halɩ tɩ fʋ wʋn wa yɔ fʋ sãnnɛ na wuu ba’asɛ.»

Teege-ya yɛm basɛ tõon-be’ero

¹La wakat-ẽŋa nẽrba basɛba n wa’am wa tɔgɛ pa’alɛ Azezi, gɔmna Apilatɩ n daan botɩ ba kʋ Galile nẽrba basɛba wakat-sɛka tɩ ba boe mĩ kãabra bɔ’ɔra Nawẽnnɛ, tɩ ba zɩɩm yese gaam na kãabgɔ la zɩɩm. ²Tɩ Azezi lerge ba yetɩ: «Yãma tẽ’esɛ tɩ Galile nẽr-bãma n daan yẽ nãmsgɔ ẽŋa la, bãma n de tõon-be’ero dõma gãnna Galile dõma basɛba la bɩɩ? ³Mam yetɩ ya tɩ ayɛɩ, yãma sãn ka teege yɛm basɛ tõon-be’ero, yãma wuu mẽ wʋn sã’am na bɛla. ⁴La nẽrba pia la anii tɩ de-tʋgma yʋʋn lui kʋ ba Silo tẽŋa la, yãma tẽ’esɛ tɩ bãma n de tõon-be’ero dõma gãnna Zerizalɛm nẽrba basɛba la bɩɩ? ⁵Mam yetɩ ya tɩ ayɛɩ, yãma sãn ka teege yɛm basɛ tõon-be’ero, yãma wuu mẽ wʋn sã’am na bɛla.»

Kẽnkãŋa n ka wɔnnɩ makrɛ

⁶Azezi le makɛ la makrɛ ẽna wã yetɩ: «Bʋraaga n tarɩ kẽnkãŋa n sele a va’am pʋam, yãŋa wa’am tɩ a bɩsɛ a sãn tara biɛ, ka yẽ sɛla sɛla. ⁷Tɩ a yele va’am na gu’ura yetɩ: ‹Bɩsɛ, yʋʋma atã n wãna tɩ mam sẽnnɩ dee ka yẽta biɛ kẽnkãŋa wã zuo. Sɛ ẽ basɛ, tɩ a yẽrɛ la zẽ’a.› ⁸Tɩ gu’ura la lerge ẽ yetɩ: ‹Zuudãana, basɛ ẽ yʋʋn-ẽna mã’a, tɩ mam wʋn kɔ gilge a tille, ẽŋɛ bugulgo basɛ ẽ, ⁹la yʋʋnɛ sãn kaagɛ tɩ a wɔm, la ãn sõŋa, la a sãn ken ka wɔm, fʋ yãŋa sɛ ẽ basɛ.› »

Azezi botɩ pɔka yẽ ĩmã’asʋm vo’osgo daarɛ

¹⁰Azezi daan boe la Zifdõma wẽndeem vo’osgo daarɛ zãsna nẽrba, ¹¹tɩ pɔka ayɩla bɔna mĩ tɩ kʋlkã’arga tara ẽ botɩ a dɛna kobgo paagɛ yʋʋma pia la anii, yũre ka tãna wʋn dɔ’ɔgɛ. ¹²Tɩ Azezi yẽ pɔka la, wi ẽ yetɩ: «Pɔka, fʋ yẽ yolsgo, fʋ bã’aga la basɛ fɔ.» ¹³Dee dɩkɛ a nu’usi paglɛ pɔka la zuo, tɩ bã’aga la basɛ pɔka la bilam mẽŋa, tɩ a tã’agɛ dɔ’ɔra, yãŋa pẽgra Nawẽnnɛ. ¹⁴Tɩ wẽndeego la naba sũure isge la Azezi, ẽŋa n botɩ pɔka la yẽ ĩmã’asʋm vo’osgo daarɛ la ĩyã. Tɩ a yele nẽrba la yetɩ: «Dabsa ayoobɩ n boe tɩ ya tãna wʋn tõm. Wa’am-ya dabs-bãma pʋam wa tɩbɛ ya mẽŋa, dee da sẽnna vo’osgo daarɛ tɩbra ya mẽŋa.» ¹⁵Tɩ Zuudãana Azezi lerge ẽ yetɩ: «Pʋlibsum dõma wã! Yãma nẽra woo ka lorgrɩ a lɔlga, bɩɩ a bõŋa sẽnna yũula ko’om vo’osgo daarɛ mɛ bɩɩ? ¹⁶Tɩ pɔg-ẽna wã n de Abraham yɩɩŋa tɩ Asũtãana lʋ ẽ yʋʋma pia la anii wã, la ka narɩ tɩ mam lorge ẽ vo’osgo daarɛ?» ¹⁷La ẽŋa n yele bɛla la, tɩ yãnnɛ yõkɛ a bɛ’ɛba la wuu, tɩ nẽr-kʋʋŋɔ la wuu sũure ẽŋɛ yẽlʋm la a tõon-yãlma sɛba wuu tɩ a ẽŋɛ la.

Nawẽnnɛ so’olʋm wõn na bẽm?

(Amatie 13:31-33, Amarkɩ 4:30-32)

¹⁸Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Nawẽnnɛ so’olʋm wõn na bẽm? La mam wʋn dɩkɛ la bẽm makɛ la ẽ? ¹⁹A ãn wʋ sɔ’ɔrɔ biire tɩ nẽra bʋrɛ a va’am pʋam, tɩ a bɩ lebge tɩ-kãtɛ. Tɩ niinto sẽnna tɛ’ɛra ba tʋgrɔ a wila zuo.»

²⁰La a le yetɩ: «Mam wʋn le dɩkɛ la bẽm makɛ la Nawẽnnɛ so’olʋm? ²¹A ãn wʋ dãbɩllɛ tɩ pɔka dɩkɛ gaam na borborɩ zom la-kãra batã wẽ, tɩ dãbɩllɛ la botɩ ba wuu uke.»

Nẽrba n wʋn ẽŋɛ se’em kẽ Nawẽnnɛ so’olʋm

(Amatie 7:13-14,21-23)

²²Azezi daan we’esɩ la Zerizalɛm dɔla tẽn-kãra la tẽn-pɩgsɩ pʋam zãsna nẽrba. ²³Tɩ nẽra soke ẽ yetɩ: «Zuudãana, nẽrba fẽe mã’a n wʋn yẽ fãarɛ bɩɩ?» Tɩ a lerge ba yetɩ: ²⁴«Nargɛ-ya pãŋa doose zanõrɛ n ãn mika kẽ Nawẽnnɛ so’olʋm pʋam, tɩ mam yetɩ ya mɛ tɩ nẽrba zozo’e wʋn wa ɛɛra mɛ tɩ ba kẽ, la ba kãn yãŋɛ. ²⁵La wakatɛ sãn paagɛ, yidãana wʋn isge yʋ yaŋa la mɛ, la ya sãn weege yẽŋa, ya wʋn wẽ’era mɛ kɔkɔ yetɩ: ‹Zuudãana, yo’oge tɩ tɩ kẽ.› La a wʋn lerge ya yetɩ: ‹Mam ka mi yãma n ze’ele zẽ’a.› ²⁶La ya wʋn yele ẽ yetɩ: ‹Dagɩ tõma la fõn n daan lagɩm dita, dee yũura, tɩ fʋ sẽnna tõma tẽŋam zãsna nẽrba?› ²⁷La a wʋn le lerge ya yetɩ: ‹Mam ka mi yãma n ze’ele zẽ’a, fõrgɛ ya mam zẽ’am, yãma de la tõon-be’ero dõma.› ²⁸La ya wʋn ka yẽ Abraham, la A’izakɩ, la Azakɔbɩ, la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba wuu, tɩ ba boe Nawẽnnɛ so’olʋm pʋam, la yãma wʋn weege la yẽŋa kɛlla dee dɩkɛ ya nu’usi gɩ nõorʋm. ²⁹La nẽrba wʋn yese dapɔ-bɔba, la zanõ-bɔba, la zʋʋgɔ bɔba, la gɔbga bɔba wa’am wa zĩ’ire Nawẽnnɛ so’olʋm pʋam di. ³⁰Bãŋɛ-ya tɩ nẽrba basɛba n de poorʋm dõma wʋn lebge nẽŋam dõma, tɩ basɛba n mẽ de nẽŋam dõma wʋn wa lebge poorʋm dõma.»

Azezi sũure sã’am mɛ Zerizalɛm dõma ĩyã

(Amatie 23:37-39)

³¹La wakat-ẽŋa tɩ Farisi dõma basɛba sẽŋɛ ka yele Azezi yetɩ: «Basɛ kalam dee sẽŋɛ zẽ’a ayẽma, tɩ Naba A’erɔdɩ eerɩ fʋ mɛ tɩ a kʋ.» ³²Tɩ a lerge ba yetɩ: «Sẽŋɛ-ya ka yele yɛm be’ero dãana la yetɩ: ‹Zĩna la beesã, mam wʋn dige kʋlkã’arsɩ mɛ tɩ ba yese, dee botɩ bã’adõma yẽ ĩmã’asʋm, la dabsa atã daarɛ tɩ mam wʋn ba’asɛ m tõoma la wuu.› ³³La dẽnɩ tɩ mam sẽŋɛ m sẽnnɛ na zĩna, la beesã, la dabsa atã daarɛ, se’ere n soe la, la ka masɛ tɩ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa ki zẽ’a ayẽma, sãn dagna Zerizalɛm pʋam.

³⁴Zerizalɛm nẽrba, Zerizalɛm nẽrba, yãma kʋʋrɩ la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba, dee lɔbra sɛba tɩ Nawẽnnɛ tõm ba ya zẽ’am la kuga kʋʋra. Nõorɛ faa tɩ mam boorɩ tɩ m lagsɛ ya wʋ nõ-yã’aŋa n lagsrɩ a kɔma ũna a kempagsɩ pʋam se’em na, tɩ ya ka bɔɔra. ³⁵Bɛla, Nawẽnnɛ wʋn basɛ ya tẽŋa bɔ ya, tɩ a lebge daboto. Mam yetɩ ya tɩ ya kãn le yẽ mam, halɩ tɩ ya wʋn wa yetɩ: ‹Pẽgɛ-ya sɛka n sẽm na Zuudãana Nawẽnnɛ yʋ’ʋrɛ la.› »

Azezi botɩ bʋraaga yẽ ĩmã’asʋm vo’osgo daarɛ

¹Vo’osgo daarɛ ayɩla tɩ Azezi daan sẽŋɛ Farisi dõma naba ayɩla yire tɩ ba di. Tɩ nẽrba la n boe mĩ na bɩsra ẽn wʋn ẽŋɛ se’em. ²La bʋraaga ayɩla n boe mĩ tɩ ĩ-fʋʋsŋɔ bã’aga tara ẽ, tɩ a zɛ Azezi nẽŋam. ³Tɩ Azezi soke lɔɔ karẽnsãandõma, la Farisi dõma la yetɩ: «Sore boe tɩ nẽra botɩ nẽrba yẽ ĩmã’asʋm vo’osgo daarɛ bɩɩ, sore ka boe?» ⁴Tɩ ba sĩna. Tɩ Azezi botɩ bʋraaga la yẽ ĩmã’asʋm, basɛ ẽ tɩ a kule. ⁵Dee soke ba yetɩ: «Ãne n boe yãma pʋam tɩ a dayʋa, bɩɩ a lɔlga wʋn lui lʋa pʋam vo’osgo daarɛ tɩ a kãn zoe tɔtɔ sẽŋɛ ka yaagɛ ẽ?» ⁶Tɩ ba makɛ tɩ ba lerge ẽ koŋe.

Dɛna-ya sik-m-mẽŋa dõma

⁷Tɩ Azezi yẽ nẽr-sɛba tɩ ba wi tɩ ba wa’am wa di la n loosrɩ zẽ’e-sõma zĩ’ita, tɩ a makɛ makrɛ yele ba yetɩ: ⁸«Nẽra sãn ẽŋɛ pɔgdire kibsa wi fo, da kãn sẽŋɛ ka zĩ’ire zẽ’e-sõŋɔ, tã tɩ a mẽ wi la nẽra n gãnnɩ fõn. ⁹Tɩ sɛka n wi ya wuu la, da wa’am wa yele fʋ yetɩ: ‹Isge, dee tɩ ẽna zĩ’ire.› Tɩ fʋ yãŋa isge sẽŋɛ ka zĩ’ire poorʋm poorʋm la yãnnɛ. ¹⁰Nẽra sãn wi fo, sẽŋɛ ka zĩ’ire poorʋm, tɩ sɛka n wi fʋ la sãn wa’am yẽ fɔ, a wʋn yetɩ: ‹M sɩrɛ, wa’am wa zĩ’ire nẽŋam.› Bɛla tɩ fʋ wʋn yẽ nã’asgɔ nẽr-sɛba tɩ fʋ zĩ la ba la zẽ’am. ¹¹Nẽr-sɛka woo n zẽkrɩ a mẽŋa, Nawẽnnɛ wʋn sike ẽ, la nẽr-sɛka n sikri a mẽŋa, Nawẽnnɛ wʋn zẽkɛ ẽ.»

¹²La Azezi yele sɛka n wi ẽ na yetɩ: «Fʋ sãn yetɩ fʋ ẽŋɛ dia wʋntɛɛŋa, bɩɩ yʋ’ʋŋɔ wi nẽrba tɩ ba wa’am wa di, da wi’ira fʋ sɩrdõma, bɩɩ fʋ sɔbiisi, bɩɩ fʋ nẽrba, bɩɩ fʋ sawiiba n de bõntatba, se’ere n soe la, ba mẽ wʋn wa ẽŋɛ bɛla daar-sɛka mɛ wi fo lebse bɛla sãnnɛ. ¹³Fʋ sãn yetɩ fʋ ẽŋɛ dia wi nẽrba tɩ ba wa’am di, wi nasdõma, la kɔɔrnɔ, la wɔbsɩ, la fɔɔsɩ. ¹⁴Fʋ sãn ẽŋɛ bɛla, fʋ wʋn tara zu-yẽlga, se’ere n soe la, ba kãn yãŋɛ ẽŋɛ lebse fo. Bɛla, wakat-sɛka tɩ Nawẽnnɛ wʋn botɩ nẽr-sɛba n ẽŋɛ sɛla n masɛ a yɛm na vo’oge la, fʋ wʋn yẽ yɔɔrɔ.»

Kibs-kãtɛ makrɛ

(Amatie 22:1-10)

¹⁵La nẽrba la n lagsɛ zẽa dia zẽ’a la Azezi la, ba wõm ẽn yele se’em na mɛ, tɩ nẽra ayɩla yele ẽ yetɩ: «Nẽr-sɛka woo n wʋn po di dia Nawẽnnɛ so’olʋm pʋam na tarɩ zu-yẽlga.» ¹⁶Tɩ Azezi makɛ makrɛ bɔ ẽ yetɩ: «Bʋraa ayɩla n daan boe, ẽŋɛ dia zozo’e, wi nẽrba zozo’e tɩ ba wa’am wa di. ¹⁷Tɩ dia la wakatɛ paagɛ, tɩ a tõm a tõntõnna yetɩ, a sẽŋɛ ka yele nẽrba la tɩ ẽŋa yetɩ: ‹Wa’am-ya tɩ mam mãasʋm ba’asɛ mɛ gu’ura ya.› ¹⁸Tɩ ba nẽra woo yɛta lan pakɛ ẽŋa se’em, tɩ ẽŋa sɔsra sugri. Pɔspɔsɩ dãana la yele ẽ yetɩ: ‹Mam da la va’am, tɩ m sẽŋɛ ka bɩsɛ lan ãn se’em, bɛla tɩ mam sɔsra ẽ sugri.› ¹⁹Tɩ ayɩla yetɩ: ‹Mam da la nii-kɔɔrsɩ pia bɔɔra tɩ m makɛ ba bayi bayi kɔ bɩsɛ, bɛla tɩ mam sɔsra ẽ sugri.› ²⁰Tɩ ayẽma mẽ yetɩ: ‹Mam di la pɔg-sãana, bɛla tɩ mam kãn yãŋɛ wa’am.›

²¹Tɩ tõntõnna la lebe ka tɔgɛ bɛla bɔ a zuudãana la. Tɩ a zuudãana la sũure yĩige, tɩ a yele a tõntõnna la yetɩ: ‹Yese tɔtɔ sẽŋɛ tẽŋa la sorɔɔrɔ zuto ka tarɩ nasdõma, la kɔɔrnɔ, la fɔɔsɩ, la wɔbsɩ wa’am tɩ ba di.› ²²Tɩ tõntõnna la sẽŋɛ ka ẽŋɛ a zuudãana la n yele se’em na, dee yele ẽ yetɩ: ‹M zuudãana, fõn yetɩ mam ẽŋɛ se’em na, mam ẽŋɛ mɛ, la zẽ’a ken dee mɛ.› ²³Tɩ zuudãana la le yele a tõntõnna la yetɩ: ‹Yese tẽŋa la pʋam sẽŋɛ sorɔ-pɩgsɩ la wuu zuo, ka mõrgɛ tarɩ nẽrba la wa’am tɩ ba kẽ tɩ mam yire pɩrɛ.›

²⁴La mam yetɩ yãma mɛ tɩ nẽr-sɛba tɩ mam dẽŋɛ yele ba tɩ ba wa’am, tɩ ba zagsɛ la, ba nẽra nẽra kãn le malɩn di mam dia la.»

Azezi karẽnbia n masɛ tɩ a ẽŋɛ se’em

(Amatie 10:37-38;5:13, Amarkɩ 9:50)

²⁵Azezi daan sẽnnɩ mɛ, tɩ nẽr-kʋʋŋɔ dɔla ẽ, tɩ a gelge yele ba yetɩ: ²⁶«Nẽra sãn yetɩ a doose mam dee ka nõŋɛ mam gãnna a sɔ, la a ma, la a pɔga, la a kɔma, la a sɔbiisi, la a tãpa, bɩɩ a sãn ka nõŋɛ mam gãnna a mẽŋa vɔm, a kãn tã’agɛ dɛna mam karẽnbia. ²⁷La sɛka woo n ka sakɛ nãmsgɔ wʋ nẽra n zɛɛrɩ a kũm dɔ-puurŋa dɔla mam, a kãn tã’agɛ dɛna mam karẽnbia.

²⁸Ya mi tɩ nẽra sãn bɔna ya pʋam bɔɔra tɩ a mẽ de-tʋgma, a wʋn dẽŋɛ zĩ’ire mɛ geele bɩsɛ, ẽn tarɩ se’em na wʋn seke tɩ a yãŋɛ mẽ ba’asɛ, bɩɩ la kãn seke? ²⁹La sãn dagna bɛla, a sãn ẽebɛ ẽbrɛ dee ka yãŋɛ mẽ ba’asɛ, sɛba wuu n yẽ bɛla la wʋn la ẽ mɛ ³⁰yetɩ: ‹Nẽr-ẽna ẽebɛ la deego, dee ka yãŋɛ mẽ ba’asɛ.› ³¹Bɩɩ naba sãn wɛ’ɛsa tɩ a zɛbɛ la a na-tadãana, dẽnɩ tɩ a dẽŋɛ tẽ’esɛ bɩsɛ, ẽŋa n tarɩ nẽrba tʋspia la, a wʋn tã’agɛ zɛbɛ la na-sɛka n tarɩ nẽrba tʋspisyi, bɩɩ a kãn tã’agɛ? ³²La a sãn bãŋɛ tɩ a kãn tã’agɛ, naba ayẽma la n ken zãagɛ la, a wʋn dẽŋɛ tõm na a tõntõnɩba tɩ ba sẽŋɛ naba la zẽ’am ka soke ẽ bɩsɛ, bãma wʋn ẽŋɛ la wãne tɩ zɛbrɛ la ba’asɛ. ³³Bɛla mẽ, yãma nẽr-sɛka woo n ka basrɩ bõn-sɛba wuu tɩ a tarɩ la, ka tã wʋn dɛna mam karẽnbia.

³⁴Yaarʋm ãn sõŋa mɛ, la a sãn sabgɛ, ba wʋn ẽŋɛ la wãne botɩ a le ãna yẽlʋm? ³⁵A ka le tara yõorɔ la tẽŋa, la a ka tã wʋn dɛna bugulgo mẽ, ba lobrɩ ẽ basra mɛ. Sɛka n wõm yetɔga wã, a selse sõŋa sõŋa.»

Pesgo, la lagfɔ n bɔɩ makrɛ

(Amatie 18:12-14)

¹Lampo-tɔ’ɔsrɩba, la tõon-be’ero dõma zozo’e n daan sẽŋɛ Azezi zẽ’am tɩ ba selse a yetɔga. ²Tɩ Farisi dõma, la lɔɔ karẽnsãandõma la yõnna yetɩ: «Bʋra-ẽna wã to’orɩ la tõon-be’ero dõma, dee dita la ba.» ³Tɩ Azezi makɛ makrɛ wã soke ba yetɩ: ⁴«Bʋra-kãna n boe ya pʋam tara piisi kɔbga, tɩ ayɩla sãn bɔɩ, tɩ a kãn lagsɛ piisi piswɛɩ la awɛɩ la basɛ dũnsẽkam, dee sẽŋɛ ka ɛ ayẽma n bɔɩ la halɩ yãŋa yẽ ẽ? ⁵La a sãn yẽ ẽ, a wʋn yõkɛ ẽ mɛ buke la sũ-yẽlga. ⁶La a sãn kule yire, a wʋn wi a sɩrdõma, la a sawiiba mɛ yele ba yetɩ: ‹Naagɛ-ya la mam tɩ tɩ ẽŋɛ sũ-yẽlga, se’ere n soe la, mam yẽ m pesgo la n bɔɩ la mɛ.› ⁷Bɛla mam yetɩ ya tɩ tõon-be’ero dãana ayɩla sãn teege yɛm basɛ tõon-be’ero, sũ-yẽlga boe Nawẽnnɛ yire pʋam la bɛla gãnna nẽr-sõma piswɛɩ la awɛɩ n ka eerɩ tɩ ba teege yɛm.

⁸Bɩɩ, pɔg-kãna n boe wʋn tara lig-kõba pia, tɩ ayɩla sãn bɔɩ, tɩ a kãn yõ fɩtla pɩɩsɛ deego la ɛ lagfɔ la sõŋa halɩ wa yẽ ẽ? ⁹La a sãn yẽ ẽ, a wʋn wi a sɩrdõma, la a sawiiba mɛ yele ba yetɩ: ‹Naagɛ-ya la mam tɩ tɩ ẽŋɛ sũ-yẽlga, se’ere n soe la, mam yẽ m lagfɔ la n bɔɩ la mɛ.› ¹⁰Bɛla mam yetɩ ya tɩ tõon-be’ero dãana ayɩla sãn teege yɛm basɛ tõon-be’ero, sũ-yẽlga boe Nawẽnnɛ malɛkadõma zẽ’am na bɛla.»

Budibla n basɛ a sɔ yire, la a kẽema makrɛ

¹¹Tɩ Azezi le yele ba yetɩ: «Bʋraa n daan boe tara a dayɔɔsɩ bayi. ¹²Tɩ yɩbga la yele a sɔ yetɩ: ‹M sɔ, pʋɩ fʋ bõntarsõm na bɔ mam m bõnɔ.› Tɩ a sɔ pʋɩ a bõntarsõm na bɔ ba. ¹³Tɩ la ẽŋɛ dabsa fẽe, tɩ yɩbga la lagsɛ a bõntarsõm na wuu yese sẽŋɛ tẽŋa n zãagɛ, ka tõm tõon-yooro sã’am ẽn tarɩ sɛla la wuu. ¹⁴La ẽn sã’am a bõntarsõm na wuu ba’asɛ la, kɔm kãtɛ n wa’am tẽŋa la pʋam, tɩ a ka le tara sɛla wʋn di. ¹⁵Tɩ a sẽŋɛ tẽŋa la nẽra ayɩla zẽ’am tɩ a dɩkɛ ẽ tɩ a tõnna. Tɩ nẽra la dɩkɛ ẽ botɩ a sẽŋɛ mõom ka gu’ura a kurkurdõma. ¹⁶Tɩ a kɔm dõnna tɩ a bɔɔra tɩ a di kurkuri dia. Tɩ nẽra nẽra ka bɔ ẽ. ¹⁷Tɩ a tẽ’esɛ a sũurum yetɩ: ‹Mam sɔ tarɩ tõntõnɩba zo’oge mɛ tɩ ba dita tɩgra dee basra, dee tɩ mam bɔna kalam kiira la kɔm.› ¹⁸Yãŋa yetɩ: ‹Mam wʋn lebe kule la m sɔ yire ka yele ẽ yetɩ, mam tõm na Nawẽnnɛ la fõn be’em, ¹⁹mam ka le masɛ tɩ ba wi mam tɩ fʋ bia. Ɩta mam wʋ fʋ tõntõnɩba la ayɩla.› ²⁰Dee isge kulla a sɔ yire. La ẽn nãn boe zãazãarɛ la, tɩ a sɔ la yẽ ẽ, tɩ a ninbãalga yõkɛ ẽ, tɩ a zoe tʋ’ʋsɛ kɔkɛ ẽ, mõbgɛ ẽ. ²¹Tɩ bia la yele ẽ yetɩ: ‹M sɔ, mam tõm na Nawẽnnɛ la fõn be’em. Mam ka masɛ tɩ ba le wi’ira mam tɩ fʋ bia.› ²²Tɩ a sɔ la yele a tõntõnɩba yetɩ: ‹Sẽŋɛ-ya tɔtɔ ka tarɩ fu-sɛka n ãn sõŋa gãnna la wa’am wa yɛ ẽ, dee dɩkɛ nutʋa pire a nu’ubiire, dee dɩkɛ tagra pire ẽ. ²³La ya yõkɛ lɔl-polle n nõbɛ wa’am wa kʋ tɩ tɩ ẽŋɛ dia di, dee ẽŋɛ sũ-yẽlga. ²⁴Se’ere n soe la, mam bia wã daan wõn na a ki mɛ, dee le vo’oge. A daan bɔɩ mɛ, tɩ tɩ le yẽ ẽ.› Tɩ ba yãŋa ɩta sũ-yẽlga.

²⁵Wakat-ẽŋa tɩ a dayɔ-kẽema la boe la va’am. La ẽn lebe kulna wa lɛm yire la, a wõm na duursi tɩ ba wẽ’erɩ wa’ara. ²⁶Tɩ a wi a sɔ tõntõnna ayɩla soke ẽ yetɩ: ‹Bẽm n ẽŋɛ?› ²⁷Tɩ tõntõnna la lerge ẽ yetɩ: ‹Fʋ yɩbga la n wa’am, tɩ fʋ sɔ kʋ lɔl-polle n nõbɛ, ẽŋa n yẽ fʋ yɩbga la tɩ a tarɩ ĩmã’asʋm na ĩyã.› ²⁸Tɩ kẽema la sũure yĩige halɩ. Tɩ a zagsɛ tɩ ẽŋa kãn kẽ yire. Tɩ a sɔ yese belem ẽ yetɩ, a wa’am wa kẽ. ²⁹Tɩ a lerge a sɔ la yetɩ: ‹Bɩsɛ, yʋʋma zozo’e tɩ mam tõnnɩ fʋ tõoma, dee ka zagsɛ fʋ nõorɛ baa daarɛ ayɩla, la fõn ka bɔ mam bulla baa daarɛ ayɩla tɩ m kʋ tɩ mam la m sɩrdõma ẽŋɛ sũ-yẽlga. ³⁰La fʋ bi-ẽna wã n dɩkɛ fʋ bõntarsõm sẽŋɛ ka tõm yalsɩ tõoma sã’am ba wuu dee kulum wã, fʋ kʋ la lɔl-polle bɔ ẽ.› ³¹Tɩ a sɔ lerge ẽ yetɩ: ‹M bia, fõn boe la mam zẽ’am daarɛ woo. La mam n tarɩ sɛla wuu la de la fõn bõnɔ. ³²La, la masɛ mɛ tɩ tɩ ẽŋɛ sũ-yẽlga sɩrʋm, se’ere n soe la, fʋ yɩbga wã daan wõn na a ki mɛ, dee le vo’oge. A daan bɔɩ mɛ. Tɩ tɩ le yẽ ẽ.› »

Tõntõnna n de yɛm dãana makrɛ

¹Tɩ Azezi le yele a karẽnbiisi la yetɩ: «Bʋraaga n daan boe dɛna bõntarsa, tara tõntõnna tɩ a bɩsra a yire yelle. Tɩ ba wa’am wa yele bõntarsa la yetɩ, tõntõnna la sã’anɩ a bõntarsõm na mɛ. ²Tɩ zuudãana la wi a tõntõnna la yetɩ: ‹Bẽm tɩ ba tɔgra fõn yelle tɩ mam wõnna wãna? Geele pa’alɛ ma fõn ẽŋɛ mam bõntarsõm na se’em. Fʋ kãn le bɩsra mam yire yelle.› ³Tɩ tõntõnna la yele a mẽŋa yetɩ: ‹Mam zuudãana la yetɩ a dige mam a tõoma la pʋam mɛ, mam wʋn ẽŋɛ la wãne? Kʋa? Mam ka tarɩ pãŋa wʋn kɔ. La yãnnɛ n wʋn tara mam la sosgo. ⁴Mam mi mam wʋn ẽŋɛ se’em, tɩ a sãn wa dige ma, m tara sɩrdõma n wʋn to’oge mam ba yiɛ sõŋa.› ⁵Tɩ a wi a zuudãana sãnditba ayɩla ayɩla, soke pɔspɔsɩ dãana la yetɩ: ‹Fõn tarɩ mam zuudãana sãnnɛ la wãne?› ⁶Tɩ a lerge yetɩ: ‹Mam tarɩ a sãnnɛ na kaam dugl-kãra kɔbga.› Tɩ a yele ẽ yetɩ: ‹To’oge fʋ sãnnɛ gõŋɔ tɔtɔ zĩ’ire gʋlsɛ yetɩ, kaam dugl-kãra pinuu.› ⁷Dee soke ayẽma yetɩ: ‹Fõn tarɩ mam zuudãana sãnnɛ na wãne?› Tɩ a lerge yetɩ: ‹Mam tarɩ a sãnnɛ na mui bɔra kɔbga.› Tɩ a yele ẽ yetɩ: ‹To’oge fʋ sãnnɛ gõŋɔ gʋlsɛ yetɩ pinii.› ⁸Baa la tõntõnna wã ɩrgɔ n ka doose sore la, a zuudãana pẽgɛ ẽ mɛ, ẽn tõm na yɛm na ĩyã. Dũni-ẽna wã dõma tarɩ la yɛm tõnna la taaba gãnna nẽr-sɛba n bãŋɛ Nawẽnnɛ peelem.

⁹Bɛla ĩyã, mam yetɩ ya tɩ ya dɩkɛ dũnia bõntarsõm yõgɛ sɩrdõma, tɩ dũnia bõntarsõm na sãn wa ba’asɛ, ba wʋn to’oge ya tɩ ya bɔna Nawẽnnɛ yire wakatɛ n ka ba’asrɩ.»

Bõntarsõm sɩra sɩra

¹⁰«Nẽr-sɛka woo n de sɩra dãana bõn-pɩgsɩ pʋam, mẽ de la sɩra dãana bõn-kãra pʋam. La sɛka n ka de sɩra dãana bõn-pɩgsɩ pʋam, mẽ ka de sɩra dãana bõn-kãra pʋam. ¹¹Bɛla, ya sãn ka dɛna sɩra dõma dũnia wã bõntarsõm pʋam, ãne n wʋn dɩkɛ bõntarsõm sɩra sɩra gu’ule ya? ¹²La ya sãn ka dɛna sɩra dõma la bõn-sɛba n dagɩ ya mẽŋa bõnɔ, ãne n wʋn dɩkɛ bõnɔ bɔ ya tɩ la dɛna ya mẽŋa bõnɔ? ¹³Tõntõnna ka tã wʋn sakɛ zuudãandõma bayi. A wʋn sise ayɩla mɛ, dee nõŋɛ ayɩla, bɩɩ a wʋn nanna ayɩla la mɛ, dee pɔ’ɔra ayɩla la. Bɛla, yãma ka tã wʋn sakɛ Nawẽnnɛ n de ya Zuudãana, dee botɩ bõntarsõm mẽ dɛna ya zuudãana.»

Nawẽnnɛ lɔɔ, la a so’olʋm yelle

(Amatie 11:12-13;5:31-32, Amarkɩ 10:11-12)

¹⁴Farisi dõma n nõŋɛ ligri la n wõm bɛla la, ba la’arɩ Azezi mɛ. ¹⁵Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Yãma pa’alɩ ya mẽŋa nẽrba nẽŋam wʋ ya de la nẽr-sõma. La Nawẽnnɛ mi ya pʋtẽ’era n ãn se’em mɛ. Bõn-sɛka tɩ nẽrsaalba pẽgrɩ la, de la bõn-dẽgrɔ Nawẽnnɛ zẽ’am.

¹⁶Amoyisi lɔɔ, la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba n yʋʋn pa’alɩ nẽrba ban wʋn ãna se’em, ka paagɛ wakat-sɛka tɩ Azã wa’am na. Lan pɔsɛ Azã n misri nẽrba ko’om pʋam na, ba mõolɛ Nawẽnnɛ so’olʋm kõ-yẽlga mɛ, tɩ nẽra woo nargra pãŋa tɩ a kẽ. ¹⁷La, la de la nãana tɩ saazuum la dũnia tole gãnna tɩ Nawẽnnɛ lɔɔ la bõn-pɩka ayɩla bɔɩ.

¹⁸Nẽr-sɛka woo n basɛ a pɔga, dee le di pɔka ayẽma, a ẽŋɛ la be’em wʋ nẽra n gã’arɩ la a tadãana pɔga, la sɛka woo n di pɔka tɩ a sɩra basɛ mẽ ẽŋɛ la be’em.»

Bõntarsa, la nasa Alazaarɩ makrɛ

¹⁹Tɩ Azezi yetɩ: «Bõntarsa n daan boe, yɛɛra futo n ba ãna sõŋa, dee tara sɛla woo daarɛ woo tɩ la seke. ²⁰Tɩ nasa ayɩla mẽ daan bɔna, tɩ a yʋ’ʋrɛ dɛna Alazaarɩ, tɩ a ĩyã wuu tara nõtɔ. A daan ẽn gã la bõntarsa la zanõrʋm, ²¹bɔɔra tɩ a di bõntarsa la n diti tɩ di-zõra luta la. Tɩ baasɩ sẽnna lɛɛla a nõtɔ la. ²²Tɩ Alazaarɩ wa ki. Tɩ Nawẽnnɛ malɛkadõma tarɩ ẽ sẽŋɛ Nawẽnnɛ yire Abraham zẽ’am. Tɩ bõntarsa la mẽ wa ki, tɩ ba laagɛ ẽ.

²³Tɩ bõntarsa la daan bɔna bug-tẽŋa nãmsra, yãŋa gorge yẽ Abraham halɩ zẽ’a n zãagɛ, tɩ Alazaarɩ zẽa a sakʋkɔ. ²⁴Tɩ bõntarsa la wi Abraham yetɩ: ‹M sɔ Abraham, zoe m ninbãalga, dee tõm Alazaarɩ tɩ a dɩkɛ a nu’ubiire tẽ’egɛ ko’om mã’alɛ m zɩlɩŋa, se’ere n soe la, mam boe la bugum pʋam nãmsra.› ²⁵Tɩ Abraham yele ẽ yetɩ: ‹M bia, tẽegɛ tɩ fõn daan boe dũnia zuo wakat-sɛka la, fõn daan tarɩ bõn-sõma mɛ, dee tɩ Alazaarɩ yẽta toogo. La lɛɛlɛ wã, a sũure mã’agɛ mɛ, dee tɩ fõn yãŋa nãmsra. ²⁶La bõn-sɛka n pa’asɛ, bog-ko’ogo n beŋe tõma la yãma, tɩ nẽra sãn bɔɔra tɩ a ze’ele kalam sẽŋɛ yãma zẽ’am, a kãn tã’agɛ. La nẽra mẽ sãn bɔɔra tɩ a ze’ele yãma zẽ’am wa’am tõma zẽ’am, a kãn tã’agɛ.› ²⁷Tɩ a lerge Abraham yetɩ: ‹M sɔ Abraham, la sãn dɛna bɛla, mam sosrɩ fʋ mɛ tɩ fʋ tõm Alazaarɩ tɩ a sẽŋɛ mam sɔ yire, ²⁸tɩ mam tarɩ la sɔbiisi banuu, a sẽŋɛ ka kã’an ba, tɩ ba mẽ da wa’am nãmsgɔ zẽ’a wã.› ²⁹Tɩ Abraham yele ẽ yetɩ: ‹Ba tarɩ Amoyisi la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba n gʋlsɛ gõn-sɛba la mɛ. La masɛ tɩ ba sakɛ la gõn-bãma yetɔga.› ³⁰Tɩ a lerge ẽ yetɩ: ‹M sɔ, ayɛɩ, nẽra sãn vo’oge lebe sẽŋɛ ba zẽ’am, ba wʋn teege yɛm basɛ tõon-be’ero.› ³¹Tɩ Abraham lerge ẽ yetɩ: ‹Ba sãn kãn sakɛ Amoyisi, la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba la nõorɛ, baa nẽra n ki sãn vo’oge lebe, ba kãn sakɛ.› »

Tɩ da botɩ nẽra basɛ Nawẽnnɛ sore, la tɩ basɛ taaba tõon-be’ero taalɛ

(Amatie 18:6-7,21-22, Amarkɩ 9:42)

¹Tɩ Azezi yele a karẽnbiisi la yetɩ: «La ka tã tɩ bõn-sɛba n pã’asrɩ nẽrba tɩ ba basra Nawẽnnɛ sore la ka wa’am. La nẽr-sɛka n wʋn botɩ bõn-bãma wa’am na wʋn yẽ toogo. ²Ba sãn dɩkɛ nẽerɛ kug-kãtɛ lʋ yulse a yugla lobe ẽ basɛ ko-kãtɛ pʋam, n sõɩ ẽŋa n wʋn botɩ bi-pɩka ayɩla basɛ Nawẽnnɛ sore. ³Guuse-ya ya mẽŋa.

Fʋ sɔbia sãn tõm be’em, fʋ kã’an ẽ. La a sãn teege yɛm basɛ tõon-be’ero la, fʋ basɛ ẽ taalɛ. ⁴La a sãn ẽŋɛ fʋ be’em nõorɛ ayopɔɩ daarɛ ayɩla, dee leme fʋ zẽ’am nõorɛ ayopɔɩ wa yetɩ: ‹Mam tõm na be’em, bɔ mam sugri›, dẽnɩ tɩ fʋ basɛ ẽ taalɛ.»

Tɩ bɔ Azezi sɩra

⁵Tɩ Zuudãana Azezi karẽnbiisi pia la ayi la yele ẽ yetɩ: «Botɩ tɩ bɔ fɔ sɩra zo’oge.» ⁶Tɩ Zuudãana la yele ba yetɩ: «Ya sãn bɔ mam sɩra fẽe wʋ sɔ’ɔrɔ biire la, ya tã wʋn yele kẽnkãŋa wã tɩ a võogɛ sẽŋɛ ka sele mõgrɛ pʋam ke, la a wʋn sakɛ ya nõorɛ mɛ.»

Tõntõnna masɛ mɛ tɩ a tõm a tõonɛ

⁷«Tẽ’esɛ-ya bɩsɛ, nẽra sãn bɔna yãma pʋam tara tõntõnna tɩ a kɔɔra, bɩɩ gu’ura a dũnsi, tɩ tõntõnna la sãn ze’ele va’am wa’am, a wʋn yele ẽ mɛ yetɩ, wa’am wa di bɩɩ? ⁸Ayɛɩ, a wʋn yele ẽ yetɩ: ‹Dʋgɛ m dia, dee teege fuugo yɛ, tarɩ dia la wa’am wa bɔ ma tɩ m di. M sãn di dee yũ ba’asɛ, tɩ fʋ mẽ yãŋa di dee yũ.› ⁹La zuudãana la n yele tõntõnna la tɩ a ẽŋɛ se’em, tɩ a ẽŋɛ la, zuudãana la kãn pʋ’ʋsɛ ẽ. ¹⁰Bɛla mẽ, ya sãn ẽŋɛ sɛla woo tɩ Nawẽnnɛ yele ya tɩ ya ẽŋɛ la, ya yetɩ: ‹Tõma wen dɛna la tõntõnɩba, tõma ka narɩ pʋ’ʋsgɔ, se’ere n soe la, la de la tɩ tõoma, la masɛ mɛ tɩ tɩ tõm.› »

Azezi botɩ kõnkɔma pia yẽ ĩmã’asʋm

¹¹Azezi daan boe la sore wɛ’ɛsa Zerizalɛm dɔla Samaari la Galile tẽŋasʋka, ¹²paagɛ tẽŋa ayɩla pʋam, tɩ kõnkɔma pia tʋ’ʋsra ẽ, ze’ele kẽnkɛrŋa ¹³kaasra yetɩ: «Zuudãana Azezi, zoe tɩ ninbãalga.» ¹⁴La ẽn yẽ ba la, tɩ a yele ba yetɩ: «Sẽŋɛ-ya kãabgɔ kẽma la zẽ’am tɩ ba ka bɩsɛ ya ĩyã la n ãn se’em.» La ban sẽnnɩ wɛ’ɛsa la, tɩ bã’asɩ la basɛ ba, tɩ ba ãna sõŋa. ¹⁵La ba nẽra ayɩla n yẽ tɩ a kõnkɔm na basɛ ẽ na, tɩ a lɛbra Azezi zẽ’am dee tɔgra ke’enke’em pẽgra Nawẽnnɛ, ¹⁶sẽŋɛ ka ka dũma dɩkɛ a nẽŋa võglɛ tẽŋa Azezi nẽŋam pʋ’ʋsɛ ẽ. A daan de la Samaari nẽra. ¹⁷Tɩ Azezi yetɩ: «La dagɩ bãma pia n yẽ ĩmã’asʋm? Tɩ bawɛɩ la bɔna la bɛ? ¹⁸Bẽm tɩ ẽna n de sãana la mã’a n leme wa’am tɩ a pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ a yel-sõnnɛ?» ¹⁹Dee yele ẽ yetɩ: «Fõn bɔ mam sɩra la n botɩ fʋ yẽ fãarɛ, isge sẽŋɛ.»

Nawẽnnɛ n diti na’am se’em

(Amatie 24:23-28,37-41)

²⁰Farisi dõma soke Azezi mɛ tɩ ba bãŋɛ wakat-sɛka tɩ Nawẽnnɛ wʋn di na’am nẽrba sʋkam. Tɩ a lerge ba yetɩ: «Nawẽnnɛ sãn wa dita na’am, la ka de sɛla tɩ nẽrba tã wʋn yẽ la nini. ²¹La nẽra kãn yetɩ: ‹Bɩsɛ-ya, a boe la kalam›, bɩɩ ‹a boe la ke›. Bãŋɛ-ya tɩ Nawẽnnɛ boe la ya tẽŋasʋka dita na’am.»

²²La Azezi yele a karẽnbiisi la yetɩ: «Wakatɛ sẽm mɛ tɩ ya wʋn bɔɔra tɩ ya yẽ Nẽrsaala Dayʋa la, baa la sãn dɛna daarɛ ayɩla, la ya kãn yẽ ẽ. ²³La nẽrba wʋn yele ya yetɩ: ‹Bɩsɛ-ya, a boe la ke›, bɩɩ ‹bɩsɛ-ya, a boe la kalam.› Da kãn sẽŋɛ-ya, da doose-ya ba. ²⁴Se’ere n soe la, daar-sɛka tɩ Nẽrsaala Dayʋa la wʋn leme na, la wʋn ãna wʋ saaga n ẽn yãkɛ saazuum tɩ la nẽegɛ zẽ’a wuu se’em na. ²⁵La, lan dẽŋɛ tɩ bõn-bãma wʋn ẽŋɛ, dẽnɩ tɩ a nãmsɛ zozo’e tɩ zamãan-ẽna wã dõma zagsɛ ẽ.

²⁶Wakat-sɛka tɩ Nẽrsaala Dayʋa la wʋn leme wa’am na, la wʋn ãna wʋ Anoe wakatɛ tɩ la yʋʋn ãn se’em na. ²⁷Nẽrba yʋʋn diti mɛ, dee yũura, tɩ bʋraasɩ dita pɔgba, tɩ pɔgsɩ mẽ ɛlla sɩrba, tɩ la wa paagɛ daar-sɛka tɩ Anoe kẽ õorŋ-kãtɛ la pʋam, dee tɩ ko’om yãŋa wa’am wa pɩrɛ zẽ’a wuu libe nẽrba wuu tɩ ba ki. ²⁸La mẽ wʋn ãna wʋ Alotɩ wakatɛ n yʋʋn ãn se’em na. Ba yʋʋn diti mɛ, dee yũura, dee da’ara, dee kɔɔsra, dee bʋta, dee mẽta, ²⁹ka paagɛ daar-sɛka tɩ Alotɩ fõrgɛ Sodom tẽŋa la, dee tɩ bugum n diti kidibre ze’ele saazuum lui tẽŋa kʋ ba wuu. ³⁰Nẽrsaala Dayʋa la lemŋo daarɛ la mẽ wʋn di’ige ba la bɛla. ³¹Daar-ẽŋa, nẽr-sɛka n boe gɔsgɔ dee tɩ a lɔgrɔ bɔna deego pʋam, a da sige bɔɔra tɩ a ze’ele dɩkɛ ba zoe. La nẽr-sɛka n boe a va’am, da lebe kule. ³²Tẽegɛ-ya lan yʋʋn ẽŋɛ Alotɩ pɔga se’em na. ³³Nẽr-sɛka woo n boorɩ tɩ a gu a vɔm, a wʋn koŋe ẽ, la nẽr-sɛka n sakɛ tɩ a koŋe a vɔm, a wʋn yẽ ẽ.

³⁴Mam yetɩ ya tɩ nẽrba bayi sãn gã sõŋɔ ayɩla pʋam yʋ’ʋŋɔ, ba wʋn dɩkɛ ayɩla, dee basɛ ayẽma. ³⁵La pɔgsɩ bayi sãn bɔna nẽerʋm nẽena, ba wʋn dɩkɛ ayɩla, dee basɛ ayẽma. ³⁶[Bʋraasɩ bayi sãn bɔna va’am, ba wʋn dɩkɛ ayɩla, dee basɛ ayẽma.]»

³⁷Tɩ karẽnbiisi la soke Azezi yetɩ: «Zuudãana, bõn-ẽna wʋn ẽŋɛ la bɛ?» Tɩ a lerge yetɩ: «Zẽ’e-sɛka tɩ bõn-kɩ’ɩsɩ boe la, zẽ’e-ẽŋa tɩ zõa lagsrɩ taaba.»

Pɔkõorɛ, la sarɩyadita makrɛ

¹Tɩ Azezi makɛ makrɛ pa’alɛ ba tɩ ba sɔsra Nawẽnnɛ wakatɛ wuu da basɛ, ²yele ba yetɩ: «Sarɩyadita n daan boe tẽŋa ayɩla ka zɔta Nawẽnnɛ, dee ka nanna nẽrba. ³Tɩ pɔkõorɛ mẽ bɔna tẽŋa la pʋam sẽnna a zẽ’am wakatɛ wuu yɛta ẽ tɩ: ‹Sõŋɛ ma tɩ m yẽ bʋʋrɔ m bɛ zẽ’am.› ⁴La pɔkõorɛ la sẽŋɛ ka sose ẽ na nõor-faa, tɩ sarɩyadita la ka sõŋɛ ẽ. La pɔkõorɛ la ẽn ken sẽnna sɔsra ẽ na, sarɩyadita la wa yele a pʋtẽ’erʋm mɛ yetɩ: ‹Baa mam ka zotɩ Nawẽnnɛ, dee ka nanna nẽrba la, ⁵pɔkõ-ẽna n sẽnnɩ dãana mam se’em wã, mam wʋn isge mɛ sõŋɛ ẽ. La sãn dagna bɛla, a wʋn sẽnna mɛ nãmsra mam, a kãn basɛ.› »

⁶Tɩ Zuudãana Azezi le yetɩ: «Bɩsɛ-ya sarɩyadita la n de nẽr-be’ego la n yele se’em. ⁷La sãn dɛna bɛla, Nawẽnnɛ kãn sõŋɛ nẽr-sɛba tɩ a looge la n sosrɩ ẽ wʋntɛɛŋa la yʋ’ʋŋɔ la, bɔ ba bʋʋrɔ gãnna bɛla? A wʋn yuuge mɛ dee sõŋɛ ba bɩɩ? ⁸Mam yetɩ ya mɛ tɩ a wʋn wa sõŋɛ ba mɛ tɔtɔ. La Nẽrsaala Dayʋa la sãn wa leme dũnia zuo, a wʋn yẽ nẽrba n bɔ ẽ sɩra mɛ bɩɩ?»

Farisi nẽra, la lampo-tɔ’ɔsa makrɛ

⁹Azezi le makɛ la makrɛ ayẽma bɔ nẽr-sɛba n tẽ’esrɩ tɩ bãma de la nẽr-sõma nẽ’esra nẽrba basɛba la, yetɩ: ¹⁰«Bʋraasɩ bayi n sẽŋɛ Wẽnde-kãtʋm na tɩ ba ka pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ, ayɩla de la Farisi nẽra, tɩ ayẽma dɛna lampo-tɔ’ɔsa. ¹¹Tɩ Farisi nẽra la zɛ saazuo pʋ’ʋsra a sũurum yetɩ: ‹Nawẽnnɛ, mam pʋ’ʋsrɩ fʋ, mam n ka wõn na nẽrba basɛba la n ãn se’em na, n de nayigba, bɩɩ nẽr-be’ero, bɩɩ nẽrba n tõnnɩ yalsɩ, la mam n ka wõn na lampo-tɔ’ɔs-ẽna wã la ĩyã. ¹²Dabsa ayopɔɩ woo pʋam, mam lʋtɩ nõorɛ la bʋyi, la bõn-sɛba wuu tɩ mam yẽtɩ la, pia pʋam woo mam loorɩ ayɩla bɔ’ɔra fõn mɛ.› ¹³La lampo-tɔ’ɔsa la ze’ele la kẽnkɛrŋa põn ka gorge a nẽŋa saazuum, dee wẽ nupʋ’ʋgɔ yetɩ: ‹Nawẽnnɛ, zoe m ninbãalga, mam de la tõon-be’ero dãana.› »

¹⁴Azezi yele bɛla dee yetɩ: «Mam yetɩ ya mɛ tɩ bʋra-ẽna wã n kule la, a yelle masɛ mɛ Nawẽnnɛ zẽ’am, dee tɩ Farisi nẽra la yelle ka masɛ. Se’ere n soe la, nẽr-sɛka woo n zẽkrɩ a mẽŋa, Nawẽnnɛ wʋn sike ẽ mɛ, la nẽr-sɛka n sikri a mẽŋa, Nawẽnnɛ wʋn zẽkɛ ẽ.»

Tɩ ãna wʋ kɔm-pɩgsɩ tɩ tɩ tã’agɛ kẽ Nawẽnnɛ so’olʋm

(Amatie 19:13-15, Amarkɩ 10:13-16)

¹⁵Nẽrba basɛba n daan tarɩ kɔm-pɩgsɩ wa’am Azezi zẽ’am tɩ a dɩkɛ a nu’usi paglɛ ba zuto. La a karẽnbiisi la n yẽ bɛla la, ba zɛbɛ nẽrba la mɛ. ¹⁶Tɩ Azezi wi a karẽnbiisi la yele ba yetɩ: «Basɛ-ya kɔma la tɩ ba wa’am mam zẽ’am, da gu’ura-ya ba, se’ere n soe la, Nawẽnnɛ so’olʋm de la nẽr-sɛba n ãn wʋ kɔma wã bõnɔ. ¹⁷Mam yetɩ ya la sɩra, tɩ nẽr-sɛka woo n ka sakɛ tɩ Nawẽnnɛ sɔna ẽ wʋ bia la, a kãn kẽ Nawẽnnɛ so’olʋm pʋam.»

Bõntarsa yelle

(Amatie 19:16-30, Amarkɩ 10:17-31)

¹⁸Zifdõma nẽrzuo ayɩla n daan soke Azezi yetɩ: «Karẽnsãama, fõn de la nẽr-sõŋɔ, mam wʋn ẽŋɛ la wãne yẽ vɔm n ka ba’asrɩ?» ¹⁹Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Bẽm tɩ fõn wi mam tɩ nẽr-sõŋɔ? Nẽra ka boe n ãn sõŋa, sãn dagna Nawẽnnɛ mã’a. ²⁰Fõn mi Nawẽnnɛ n bɔ nõorɛ tɩ ba ɩta se’em na: ‹Da gã’arɛ la fʋ tadãana pɔga, da kʋ nẽra, da zũ, da tɔgɛ põmpɔrŋɔ kaseto, nanna fʋ sɔ la fʋ ma.› » ²¹Tɩ a lerge yetɩ: «Halɩ mam bõnbɩ’ɩlʋm tɩ mam põn sakra bõn-bãma wuu.» ²²Azezi n wõm ẽn yele bɛla la, tɩ a yele ẽ yetɩ: «Sɛla ayɩla n deege dɛna fʋ ẽŋɛ: Koose fõn tarɩ sɛla la wuu dɩkɛ ligri la pʋɩ nasdõma, tɩ fʋ wʋn yẽ bõntarsõm Nawẽnnɛ yire, dee wa’am wa dɔla mam.» ²³La bʋraa la n wõm bɛla la, tɩ a sũure ba sã’am, se’ere n soe la, a daan ba dɛna la bõntarsa.

²⁴Azezi n yẽ tɩ a sũure sã’am bɛla la, tɩ a yetɩ: «La tɔ mɛ bɔ bõntatba tɩ ba kẽ Nawẽnnɛ so’olʋm pʋam. ²⁵La de la nãana tɩ yʋgnɛ doose fupĩim yoko pʋam yese, gãnna bõntarsa n wʋn kẽ Nawẽnnɛ so’olʋm pʋam.» ²⁶Tɩ sɛba n wõm bɛla la yele yetɩ: «La sãn dɛna bɛla, ãne n wʋn tã’agɛ yẽ fãarɛ?» ²⁷Tɩ a yele ba yetɩ: «Bõn-sɛka tɩ nẽrsaalba ka tã wʋn ẽŋɛ la, Nawẽnnɛ tã wʋn ẽŋɛ mɛ.»

²⁸Tɩ Apɩyɛɛrɩ yele ẽ yetɩ: «Tõma basɛ tõma n tarɩ sɛla mɛ dee dɔla fõn.» ²⁹Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Mam yetɩ ya la sɩra, tɩ nẽr-sɛka n basɛ a yire, bɩɩ a pɔga, bɩɩ a sɔbiisi, bɩɩ a sɔ la a ma, bɩɩ a kɔma, Nawẽnnɛ so’olʋm na ĩyã, ³⁰a wʋn to’oge zo’oge gãnna ẽn basɛ sɛla la dũnia wã zuo, dee wʋn yẽ vɔm n ka ba’asrɩ wakat-sɛka n sẽm na.»

Azezi le tɔgɛ a kũm, la a vo’ore yelle

(Amatie 20:17-19, Amarkɩ 10:32-34)

³¹Azezi daan tarɩ a karẽnbiisi pia la ayi la mɛ yese kẽnkɛrŋa, ka yele ba yetɩ: «Ya yẽ ya, tɩ we’esɩ la Zerizalɛm, la bõn-sɛba wuu tɩ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba yʋʋn gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam Nẽrsaala Dayʋa la yelle la, wʋn sɩrɩ ẽŋɛ mɛ. ³²Ba wʋn yõkɛ ẽ mɛ ka ẽŋɛ bu-zãŋsɩ nu’usum, tɩ ba la ẽ, yaalɛ ẽ, tʋbsɛ nõtõorʋm mĩ ẽ, ³³wẽ ẽ na ka’asa, dee kʋ ẽ. La dabsa atã daarɛ a wʋn vo’oge.» ³⁴La ba ka bãŋɛ ẽn yele se’em na võorɛ baa fẽe, yetɔga la daan sʋgɛ mɛ, tɩ ba ka tã’agɛ bãŋɛ yetɔga la võorɛ n boorɩ tɩ la yele se’em.

Azezi botɩ fʋa yẽta

(Amatie 20:29-34, Amarkɩ 10:46-52)

³⁵Azezi daan we’esɩ ka lɛm na Zeriko, tɩ fʋa zẽa sore kẽnkɛrŋa sɔsra, ³⁶wõm nẽr-kʋʋŋɔ la n tollɩ la dãmnɛ, soke yetɩ: «Bẽm ẽŋɛ?» ³⁷Tɩ ba yele ẽ yetɩ: «Azezi n de Nazarɛtɩ nẽra la n tollɩ.» ³⁸Tɩ a tĩi tɔgra yetɩ: «Adavidi yɩɩŋa Azezi, zoe m ninbãalga.» ³⁹Tɩ nẽr-sɛba n boe a nẽŋam na tãsɛ ẽ yetɩ a sĩna. Tɩ a malɩn tĩi tɔgɛ yetɩ: «Adavidi yɩɩŋa, zoe m ninbãalga.» ⁴⁰Tɩ Azezi ze’ele, yetɩ ba tarɩ ẽ wa’am. La ẽn lɛm Azezi la, tɩ Azezi soke ẽ yetɩ: ⁴¹«Fõn boorɩ tɩ m ẽŋɛ la bẽm bɔ fɔ?» Tɩ a lerge ẽ yetɩ: «Zuudãana, mam boorɩ tɩ m le yẽta mɛ.» ⁴²Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Le yẽta, fõn bɔ mam sɩra la ĩyã n botɩ fʋ yẽ laafɛ.» ⁴³Bilam mẽŋa tɩ a le yẽta dɔla Azezi pẽgra Nawẽnnɛ. Tɩ nẽrba la wuu n yẽ bɛla la, mẽ nã’asra Nawẽnnɛ.

Azezi la Azase yelle

¹Azezi daan dolɩ la Zeriko tẽŋa pʋam tɔlla, ²tɩ bʋraa bɔna mĩ tɩ a yʋ’ʋrɛ dɛna Azase. A de la lampo-tɔ’ɔsrɩba naba, dee dɛna bõntarsa. ³A daan boorɩ tɩ a bãŋɛ la Azezi n de nẽr-sɛka. A de la nẽr-gɩlga, la nẽrba la n zo’oge la ĩyã, a ka tã wʋn yẽ Azezi. ⁴Tɩ a zoe tole nẽŋam sẽŋɛ Azezi n we zẽ’am bɔba la ka zom kẽnkãŋa tɩ a bɩsɛ Azezi. ⁵Tɩ Azezi sẽŋɛ ka paagɛ zẽ’e-ẽŋa, gorge bɩsɛ kẽnkãŋa la zuo yẽ ẽ, yele ẽ yetɩ: «Azase, sige tɔtɔ, se’ere n soe la, dẽnɩ tɩ mam gã’arɛ fõn yire zĩna.» ⁶Tɩ Azase sige tɔtɔ, to’oge ẽ sẽŋɛ a yire la sũ-yẽlga.

⁷La nẽrba la n yẽ bɛla la, ba wuu yõnnɩ mɛ yetɩ: «A sẽŋɛ ka kẽ tɩ a bɔna la tõon-be’ero dãana la yire.» ⁸Tɩ Azase zɛ Azezi nẽŋam, yele ẽ yetɩ: «M Zuudãana, mam wʋn dɩkɛ m bõntarsõm pʋsʋka pʋɩ bɔ nasdõma. La mam sãn pã’asɛ nẽrba to’oge ba sɛla, mam wʋn lebse bɔ ba nõor-anaasɩ.» ⁹Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Zĩna yi-ẽna dõma yẽ fãarɛ, se’ere n soe la, ẽna mẽ sɩrɩ de la Abraham yɩɩŋa. ¹⁰Nẽrsaala Dayʋa la wa’am dũnia zuo tɩ a ɛ la nẽr-sɛba n bɔɩ la, fãagɛ ba.»

Nabia, la a tõntõnɩba makrɛ

(Amatie 25:14-30)

¹¹Nẽrba la n daan selsrɩ Azezi yetɔga la, tɩ a makɛ makrɛ bɔ ba, se’ere n soe la, a daan lɛm na Zerizalɛm, tɩ nẽrba la tẽ’esra tɩ wakat-ẽŋa tɩ ba wʋn yẽ tɩ Nawẽnnɛ diti na’am ba tẽŋasʋka. ¹²Bɛla tɩ a makɛ bɔ ba yetɩ: «Nabia n yʋʋn yetɩ a sẽŋɛ tẽŋa n zãagɛ ka di na’am leme wa’am. ¹³Ẽn yʋʋn yetɩ a sẽŋɛ la, a wi la a tõntõnɩba pia bɔ ba sãlma lag-kõbrɛ ayɩla ayɩla, yele ba yetɩ: ‹Dɩkɛ-ya ligri la lɛɛbra, tɩ m sẽŋɛ dee leme wa’am.› ¹⁴La a so’olʋm na nẽrba nifo kẽ ẽ mɛ, tɩ ẽn fõrgɛ la, tɩ ba tõm tõntõnɩba tɩ ba babsɛ ẽ ka yetɩ, bãma ka boorɩ tɩ a dɛna bãma naba.

¹⁵La baa la bɛla a di na’am na mɛ, lebe kule ka basɛ tɩ ba wi tõntõn-sɛba tɩ a daan bɔ ba ligri la, tɩ ba wa’am tɩ a soke ba bãŋɛ, nẽra woo n leebe yẽ yõorɔ se’em. ¹⁶Tɩ pɔspɔsɩ dãana la yele ẽ yetɩ: ‹M zuudãana, mam dɩkɛ fʋ sãlma lag-kõbrɛ la leebe yẽ la yõorɔ sãlma lig-kõba pia pa’asɛ.› ¹⁷Tɩ a yele ẽ yetɩ: ‹Fʋ ẽŋɛ sõŋa, fʋ de la tõntõn-sõŋɔ! Fõn ẽŋɛ sɩra la bõnɔ fẽe la ĩyã, fʋ wʋn sɔna tẽnsɩ pia bɩsra.› ¹⁸Tɩ bʋyi dãana la mẽ wa’am wa yele ẽ yetɩ: ‹M zuudãana, mam dɩkɛ fʋ sãlma lagfɔ la leebe yẽ la yõorɔ sãlma lig-kõba banuu pa’asɛ.› ¹⁹Tɩ a yele ẽ mẽ yetɩ: ‹Fõn wʋn sɔna tẽnsɩ banuu bɩsra.› ²⁰Tɩ ayẽma mẽ wa’am wa yetɩ: ‹M zuudãana, fʋ lagfɔ la n wãna, mam vile ẽ na tãnnɛ sʋgɛ, ²¹mam zotɩ fõn mɛ, se’ere n soe la, fõn de la nẽra yelle n tɔɩ. Fõn to’orɩ la bõn-sɛba tɩ fʋ mẽŋa ka tõm na yõorɔ, dee lagsra bõnkɔɔl-sɛba tɩ fõn ka bʋrɛ.› ²²Tɩ a yele ẽ yetɩ: ‹Fʋ de la tõntõn-be’ego, mam wʋn dɩkɛ la fʋ nõorɛ yetɔga la di fʋ sarɩya. Fõn mi tɩ mam de la nẽra yelle n tɔɩ, tɔ’ɔra bõn-sɛba tɩ mam ka tõm na yõorɔ, dee lagsra bõnkɔɔl-sɛba tɩ mam ka bʋrɛ la, ²³bẽm ĩyã tɩ fʋ ka tarɩ m ligri la ka bĩŋe bãnkɩ pʋam, tɩ m sãn leme wa’am tɩ m to’oge m ligri la, la yõorɔ?› ²⁴Dee yele sɛba n boe bilam na yetɩ: ‹To’oge-ya lagfɔ la bɔ sɛka n tarɩ ligri pia la.› ²⁵Tɩ ba yele ẽ yetɩ: ‹Zuudãana, a põn tarɩ la ligri pia.› ²⁶Tɩ a lerge ba yetɩ: ‹Mam yetɩ ya tɩ sɛka woo n tarɩ, a wʋn to’oge pa’asɛ. La sɛka woo n ka tarɩ, a wʋn koŋe sɛla fẽe tɩ a tarɩ la. ²⁷La sãn dɛna mam bɛ’ɛba la n ka boorɩ tɩ mam di na’am na, tarɩ-ya ba wa’am wa kʋ ba mam nẽŋam.› »

Azezi kẽ’erɩ Zerizalɛm la na’am

(Amatie 21:1-11, Amarkɩ 11:1-11, Azã 12:12-19)

²⁸La Azezi n daan tɔgɛ bɛla ba’asɛ la, a tole la nẽrba la nẽŋa tɩ ba wɛ’ɛsa Zerizalɛm. ²⁹La ẽn daan sẽŋɛ ka lɛm Betɩfaazɩ, la Betani n boe Oliivi tãŋa zẽ’am na, a tõm na a karẽnbiisi bayi ³⁰yetɩ: «Sẽŋɛ-ya tẽn-sɛka n boe nẽŋa la pʋam. Ya sãn paagɛ mĩ, ya wʋn yẽ bõn-biire tɩ ba lʋ ze’ele, tɩ nẽra nẽra nãn ka bã ẽ. Ya lorge ẽ tarɩ wa’am. ³¹La nẽra sãn soke ya yetɩ: ‹Wãne tɩ ya lɔrgra ẽ?›, ya lerge yetɩ: ‹Zuudãana la n boorɩ ẽ.› »

³²La ẽŋa n tõm sɛba la sẽŋɛ ka paagɛ, yẽ sɛla woo wʋ ẽn yele ba se’em na. ³³Tɩ ba lorge bõn-biire la, tɩ bõŋa la dõma soke ba yetɩ: «Bẽm tɩ ya lɔrgra bõŋa la?» ³⁴Tɩ ba lerge ba yetɩ: «Zuudãana la n boorɩ ẽ.» ³⁵Tɩ ba tarɩ bõŋa la sẽŋɛ Azezi zẽ’am, ka dɩkɛ ba futo paglɛ a zuo, tɩ Azezi bã. ³⁶La ẽn daan we la, nẽrba la yɛrgɛ la ba futo sore la zuo. ³⁷Ẽn daan lɛm Zerizalɛm na, a dolɩ la Oliivi tãŋa sore la sigra, tɩ nẽr-kʋʋŋɔ la wuu n de a karẽnbiisi la ɩta sũ-yẽlga zẽkɛ ba kõosɩ pẽgra Nawẽnnɛ ke’enke’em, a tõon-yãlma tɩ ba yẽ la ĩyã, ³⁸yɛta tɩ:

«Pẽgɛ-ya na-sɛka n sẽm na

Zuudãana Nawẽnnɛ yʋ’ʋrɛ la.

Sũ-mã’asʋm boe la Nawẽnnɛ yire,

nã’asɛ-ya Nawẽnnɛ n boe saazuum.»

³⁹La Farisi dõma basɛba n boe nẽrba la pʋam yele Azezi yetɩ: «Karẽnsãama, tãsɛ fʋ karẽnbiisi la tɩ ba sĩna.» ⁴⁰Tɩ a lerge ba yetɩ: «Mam yetɩ ya mɛ tɩ ba sãn sĩna, kuga wʋn kaasɛ tagurga.»

Azezi kellɩ Zerizalɛm nẽrba ĩyã

⁴¹Azezi n daan lɛm Zerizalɛm yẽ tẽŋa la, a kellɩ mɛ tẽŋa la nẽrba ĩyã, ⁴²yetɩ: «Ya sãn mi ni zĩna wã bõn-sɛka n wʋn bɔ ya sũ-mã’asʋm, la wʋn ãn nɩ sõŋa! La, la sʋgɛ mɛ, tɩ ya nini ka yẽta ẽ. ⁴³La wakatɛ sẽm mɛ, tɩ ya bɛ’ɛba wʋn wa’am wa mẽ lalga gilge ya tẽŋa wã wuu gu, tɩ ya nẽrba kãn tã’agɛ yese. ⁴⁴Ba wʋn sã’am tẽŋa la wuu mɛ, dee kʋ yãma sɛba wuu n boe a pʋam na. Ba wʋn sã’am ẽ saam saam mɛ, tɩ kugre kãn weege a tadãana zuo. Bõn-bãna n wʋn ẽŋɛ la, de la yan ka bãŋɛ wakat-sɛka tɩ Nawẽnnɛ wa’am tɩ a fãagɛ ya la ĩyã.»

Azezi dige leebdõma Wẽnde-kãtʋm na

(Amatie 21:12-17, Amarkɩ 11:15-19, Azã 2:13-22)

⁴⁵Azezi n tɔgɛ bɛla ba’asɛ la, a kẽ la Wẽnde-kãtɛ la zẽnzakam digra sɛba n koosrɩ la tɩ ba yɛsra, ⁴⁶dee yele ba yetɩ: «La gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam tɩ Nawẽnnɛ yetɩ: ‹Mam deego wã wʋn dɛna la pʋ’ʋsgɔ deego.› La yãma dɩkɛ ẽ ẽŋɛ la nayigba lagsgɔ zẽ’a.»

⁴⁷La daarɛ woo a boe la Wẽnde-kãtʋm na zãsna nẽrba Nawẽnnɛ yetɔga. Tɩ kãabgɔ kẽma nẽŋadõma, la lɔɔ karẽnsãandõma, la tẽŋa la nẽrzuto daan ɛɛra sore tɩ ba kʋ ẽ. ⁴⁸La ba ka mi ba wʋn ẽŋɛ se’em, se’ere n soe la, nẽrba la wuu daan ãn na sɛlɩ sɛlsra a yetɔga la.

Ãne n bɔ Azezi nõorɛ tɩ a tõnna?

(Amatie 21:23-27, Amarkɩ 11:27-33)

¹Daarɛ ayɩla Azezi boe la Wẽnde-kãtʋm na zãsna nẽrba, dee mõola kõ-yẽlga la bɔ’ɔra ba. Tɩ kãabgɔ kẽma nẽŋadõma, la lɔɔ karẽnsãandõma, la tẽŋa la kẽma ²wa’am wa yele ẽ yetɩ: «Yele to, fõn yẽ nõorɛ la bɛ ɩta bõn-bãna, bɩɩ ãne n bɔ fõn nõorɛ tɩ fõn ɩta?» ³Tɩ a lerge ba yetɩ: «Mam mẽ wʋn soke ya sokre ayɩla tɩ ya lerge ma: ⁴Azã n daan misri nẽrba ko’om pʋam na, la de la Nawẽnnɛ n tõm ẽ bɩɩ, la de la nẽrsaalba?» ⁵Tɩ ba bãm na taaba yetɩ: «Tɩ sãn yetɩ la de la Nawẽnnɛ n tõm ẽ, a wʋn yetɩ, bẽm ĩyã tɩ tõma ka sakɛ ẽ? ⁶La tɩ sãn yetɩ la de la nẽrsaalba, nẽrba la wuu wʋn lobe tɩ la kuga kʋ, se’ere n soe la, nẽrba la sakɛ tɩ Azã daan de la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa.» ⁷Tɩ ba koŋe lerge ẽ yetɩ: «Tõma ka mi sɛka n tõm ẽ.» ⁸Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Bɛla, mam mẽ kãn yele ya mam n yẽ nõorɛ la zẽ’e-sɛka ɩta bõn-bãna wã.»

Nẽrba n bɩsrɩ va’am makrɛ

(Amatie 21:33-46, Amarkɩ 12:1-12)

⁹Tɩ Azezi makɛ makrɛ ẽna bɔ nẽrba la yetɩ: «Bʋraaga n daan kɔ a va’am sele tɩɩsɩ yʋ’ʋrɛ n de viinye, dɩkɛ va’am na bɔ nẽrba tɩ ba bɩsra, dee sẽŋɛ tẽŋa n zãagɛ ka yuuge.

¹⁰Tɩ viinye la biɛ go’osgo wakatɛ paagɛ, tɩ a tõm a tõntõnna tɩ a sẽŋɛ sɛba n bɩsrɩ va’am na zẽ’am ka to’oge a pʋrɛ wa’am wa bɔ ẽ. Tɩ sɛba n bɩsrɩ va’am na wẽ ẽ, dee botɩ a lebe kule zãŋa. ¹¹Tɩ a le tõm a tõntõnna ayɩla ba zẽ’am, tɩ ba wẽ ẽ, dee yaalɛ ẽ, botɩ a mẽ lebe kule zãŋa. ¹²Tɩ a le malɩn tõm ayɩla bʋtã pʋam, tɩ ba wẽ ẽ pɔglʋm, dee dige ẽ va’am na pʋam. ¹³Tɩ va’am na dãana la tẽ’esɛ yetɩ: ‹Mam wʋn ẽŋɛ la wãne? M yãŋa wʋn tõm na m mẽŋa bi-nõŋrɛ, tã tɩ ba wʋn nã’asɛ ẽŋa.› ¹⁴La sɛba n bɩsrɩ va’am na n yẽ va’am na dãana mẽŋa dayʋa la, tɩ ba bãm na taaba yetɩ: ‹Ẽna n wʋn wa sɔɔgɛ sɔna a sɔ bõntarsõm na, basɛ-ya tɩ tɩ kʋ ẽ tɩ bõntarsõm na lebge tõma bõnɔ.› ¹⁵Tɩ ba yõkɛ ẽ ve’ege yese va’am na kẽnkɛrŋa ka kʋ ẽ.

Bɛla, va’am na dãana yãŋa wʋn ẽŋɛ nẽr-bãna la wãne? ¹⁶A wʋn wa’am wa kʋ nẽrba la mɛ, dee to’oge va’am na bɔ nẽrba basɛba tɩ ba bɩsra.»

La nẽrba la n wõm bɛla la, ba yetɩ: «La kãn ẽŋɛ bɛla baa fẽfẽe.» ¹⁷Tɩ Azezi bɩsra ba, dee yetɩ: «La bɛla võorɛ de la bẽm tɩ ba gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam yetɩ:

‹Kug-sɛka tɩ tõnmẽtba zagsɛ la,

lebge la kugre n botɩ deego la tara pãŋa›?

¹⁸La nẽr-sɛka n lui kug-ẽŋa zuo, a wʋn kɔ kɔ mɛ, la kugre la sãn lui nẽr-sɛka zuo, a wʋn mẽrgɛ ẽ mɛ.»

¹⁹Tɩ lɔɔ karẽnsãandõma, la kãabgɔ kẽma nẽŋadõma la ɛɛra sore wakat-ẽŋa tɩ ba yõkɛ ẽ, se’ere n soe la, ba bãŋɛ mɛ tɩ la de la bãma ĩyã tɩ a makɛ makrɛ la. La ba zotɩ la nẽrba la.

Lampo yʋa yelle

(Amatie 22:15-22, Amarkɩ 12:13-17)

²⁰Tɩ lɔɔ karẽnsãandõma, la kãabgɔ kẽma nẽŋadõma la pigra Azezi. Bɛla tɩ ba tõm nẽrba n ãn wʋ ba de la nẽr-sõma la tɩ ba sẽŋɛ ka bẽrɛ Azezi la yetɔga, tɩ a sãn tɔgɛ tuuge, tɩ ba yẽ sore yõkɛ ẽ sẽŋɛ ka ẽŋɛ gɔmna n soe nõorɛ nu’usum. ²¹Tɩ nẽrba la sẽŋɛ ka soke Azezi yetɩ: «Karẽnsãama, tõma mi tɩ fõn tɔgrɩ se’em na, la fõn zãsnɩ se’em na masɛ mɛ, la fõn ka tũ’usri nẽrba, dee zãsna nẽrba Nawẽnnɛ sore yɛla sɩra sɩra. ²²Bɛla, lɔɔ la bɔ sore tɩ tɩ yɔ lampo bɔ Rom na-keko bɩɩ, a ka bɔ sore?»

²³Tɩ a bãŋɛ ba yɛmkẽgsɩga la, yele ba yetɩ: ²⁴«Tarɩ-ya lagfɔ ayɩla wa’am.» Tɩ ba tarɩ wa’am. Tɩ a soke ba yetɩ: «Ãne yinyisŋa, la ãne yʋ’ʋrɛ n gʋlsɛ a zuo?» Tɩ ba lerge yetɩ: «La de la Rom na-keko la.» ²⁵Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Bɔ-ya na-keko la ẽŋa n soe bõn-sɛka, dee mẽ bɔ Nawẽnnɛ ẽŋa n soe bõn-sɛka.»

²⁶Azezi n daan tɔgɛ se’em nẽrba la nẽŋam na, ba ka tã’agɛ yõkɛ ẽ, a lergre la di’ige ba mɛ, tɩ ba sĩna.

Kũm vo’ore yelle

(Amatie 22:23-33, Amarkɩ 12:18-27)

²⁷Saduse dõma n daan yetɩ nẽra sãn ki a kãn vo’oge la, bãma nẽrba basɛba n wa’am Azezi zẽ’am wa ²⁸soke ẽ yetɩ: «Karẽnsãama, Amoyisi yʋʋn gʋlsɛ yetɩ: ‹Sɛka sɔbia sãn tara pɔga, ki dee tɩ a ka tara bia, a di a pɔkõorɛ la dɔgɛ kɔma bɔ sɛka n ki la.› ²⁹La bʋraasɩ bayopɔɩ n daan boe dɛna sɔbiisi, tɩ pɔspɔsɩ dãana la di pɔga tɩ a ka dɔgɛ, dee tɩ a ki, ³⁰tɩ bʋyi dãana la mẽ di pɔkõorɛ la ki, dee tɩ a ka dɔgɛ. ³¹Tɩ bʋtã dãana la mẽ ẽŋɛ bɛla. La bãma bayopɔɩ la wuu lagɩm di pɔkõorɛ la mɛ ki, tɩ ba nẽra nẽra ka dɔgɛ bia. ³²Bɛla poorʋm tɩ pɔka la mẽ ki. ³³Bɛla, bãma bayopɔɩ la wuu n di pɔka la, ba sãn wa vo’oge kũm vo’ore daarɛ, ãne n wʋn sɔna pɔka la?»

³⁴Tɩ Azezi lerge ba yetɩ: «Dũni-ẽna nẽrba diti pɔgsɩ mɛ dee ɛlla sɩrba, ³⁵la nẽr-sɛba tɩ Nawẽnnɛ bɩsɛ tɩ ba masɛ tɩ ba vo’oge kẽ dũnia sɛka n sẽm pʋam na ka diti pɔgba, la ba ka ellɩ sɩrba. ³⁶La ba ka tã wʋn le ki, se’ere n soe la, ba ãn wʋ malɛkadõma la. Ba de la Nawẽnnɛ kɔma, ban vo’oge dee basɛ kũm na ĩyã. ³⁷La Amoyisi yʋʋn põn pa’alɛ tɩ nẽr-sɛba n ki la wʋn vo’oge mɛ, zẽ’e-sɛka n tɔgrɩ tũntuugo n diti bugum yelle la, Amoyisi yetɩ Zuudãana Nawẽnnɛ n de Abraham, la A’izakɩ, la Azakɔbɩ Nawẽnnɛ. ³⁸Bɛla pa’alɛ tɩ bãma vɔa mɛ, se’ere n soe la, Zuudãana Nawẽnnɛ dagɩ sɛba n ki Nawẽnnɛ, a de la nẽr-sɛba n vɔa Nawẽnnɛ. Nawẽnnɛ zẽ’am nẽrba la wuu vɔa mɛ, baa la sɛba n ki la.»

³⁹Tɩ lɔɔ karẽnsãandõma basɛba lerge ẽ yetɩ: «Karẽnsãama, fʋ tɔgɛ sõŋa.» ⁴⁰La ba daan ka le saagɛ soke ẽ sɛla sɛla.

Krisi de la naba Adavidi Zuudãana

(Amatie 22:41-46, Amarkɩ 12:35-37)

⁴¹Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Wãne tɩ ba yetɩ Krisi de la Adavidi yɩɩŋa? ⁴²Dee tɩ Adavidi yʋʋn põn dẽŋɛ yele yõoma gõŋɔ pʋam yetɩ:

‹Zuudãana Nawẽnnɛ yele

mam Zuudãana yetɩ,

zĩ’ire m zʋʋgɔ bɔba,

⁴³halɩ tɩ m ẽŋɛ fʋ bɛ’ɛba la

tɩ ba bɔna fʋ nãma tẽŋa.›

⁴⁴La Adavidi mẽŋa sãn wi ẽ yetɩ ‹Zuudãana›, la wʋn ẽŋɛ la wãne tɩ a dɛna Adavidi yɩɩŋa?»

Azezi yele a karẽnbiisi tɩ ba guuse da ãna wʋ lɔɔ karẽnsãandõma

(Amatie 23:1-36, Amarkɩ 12:38-40)

⁴⁵La nẽrba la wuu n selsrɩ Azezi la, tɩ a yele a karẽnbiisi la yetɩ: ⁴⁶«Guuse ya mẽŋa la lɔɔ karẽnsãandõma n eerɩ gilgra la fu-wogro, bɔɔra tɩ nẽrba pʋ’ʋsra nã’asra ba da’asʋm, dee bɔɔra nã’asgɔ zẽ’esɩ wẽndeto pʋam, la dia zẽ’esʋm tɩ ba zẽa la. ⁴⁷Ba to’osrɩ la sɛla wuu tɩ pɔkõpa tarɩ, dee pʋ’ʋsra Nawẽnnɛ pʋ’ʋs-wogro tɩ nẽrba bɩsra ba. Ba wʋn yẽ sɩbgrɛ gãnna wuu.»

Pɔkõorɛ bɔ’a yelle

(Amarkɩ 12:41-44)

¹Azezi daan boe la Wẽnde-kãtʋm na, bɩsɛ yẽ bõntatba n tarɩ ba bɔ’a ɩta ligri daka pʋam, ²dee yẽ pɔkõorɛ n de nasa n ẽŋɛ lig-kõb-pɩgsɩ bayi mã’a. ³Tɩ Azezi yetɩ: «Mam yetɩ ya la sɩra, tɩ pɔkõorɛ ẽna n de nasa la ẽŋɛ zo’oge gãnna ba wuu mɛ. ⁴Bãma wuu looge la bõntarsõm sɛba tɩ ba tarɩ zo’oge la pʋam wa’am wa ẽŋɛ mĩ. La ẽŋa n de nasa la, dɩkɛ la a dia ligri wuu wa ẽŋɛ mĩ.»

Dũnia ba’asgɔ nãmsgɔ, la Zerizalɛm sã’aŋɔ yelle

(Amatie 24:1-28, Amarkɩ 13:1-23)

⁵La nẽrba basɛba n daan tɔgɛ Wẽnde-kãtɛ la yelle yetɩ, ba dɩkɛ la kug-sõma mẽ ẽ, dee dɩkɛ bɔ’a tɩ ba bɔ Nawẽnnɛ malgɛ ẽ, tɩ a ãna sõŋa sõŋa. ⁶Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Wakatɛ sẽm mɛ tɩ ba wʋn lʋbɛ bõn-sɛba tɩ ya yẽtɩ wã wuu saam saam, tɩ kugre baa ayɩla kãn weege a tadãana zuo.»

⁷Tɩ ba soke ẽ yetɩ: «Karẽnsãama, bõn-bãna wʋn ẽŋɛ la dabʋrɛ? La bẽm wʋn pa’alɛ tõma tɩ tɩ bãŋɛ tɩ bõn-bãna wʋn ẽŋɛ?» ⁸Tɩ Azezi lerge ba yetɩ: «Guuse-ya tɩ nẽra da pã’asɛ ya tɩ ya tuuge. Nẽrba zozo’e n wʋn dɩkɛ mam yʋ’ʋrɛ wa’am wa pã’asra ya, tɩ ba nẽra woo yetɩ: ‹Mam n de Krisi›, bɩɩ ba wʋn yetɩ: ‹Wakatɛ lɛm mɛ.› Da doose-ya nẽr-bãma. ⁹La ya sãn wõm zɛbrɛ, la tẽn-dãmŋɔ yɛla, da basɛ-ya tɩ dabeem yõkɛ ya, dẽnɩ tɩ bõn-bãma dẽŋɛ ẽŋɛ, la, la nãn ka de dũnia ba’asgɔ.»

¹⁰Dee yele ba yetɩ: «Buuri ayɩla wʋn isge zɛbra la buuri ayẽma, tɩ so’olʋm ayɩla dõma isge zɛbra la so’olʋm ayẽma, ¹¹la tẽŋa wʋn tĩi mĩim mɛ, la kɔm, la bã’a-loŋrɩsɩ n wʋn wa’am zẽ’esɩ zozo’e, la yel-kãra n kẽ’esrɩ nẽrba dabeem, la bõn-yãlma n wʋn ẽŋɛ saazuum.

¹²La, lan dẽŋɛ bõn-bãna wã n wʋn ẽŋɛ, ba wʋn yõgɛ ya mɛ, nãmsɛ ya, tarɩ ya sẽŋɛ ka sãm ba wẽndetʋm sarɩyaditba zẽ’am, tɩ ba yʋ ya, la ba wʋn botɩ ya ze’ele na’adõma, la gɔmnadõma nẽŋam mam yʋ’ʋrɛ ĩyã. ¹³La wʋn doose la bɛla tɩ ya yẽ folle tɔgɛ mam yelle pa’alɛ ba. ¹⁴Bɛla, ẽŋɛ ya sũurum tɩ la dagɩ ya fabla yan wʋn lerge se’em po’oge ya mẽŋa. ¹⁵Mam mẽŋa wʋn bɔ ya yɛm tɩ ya tɔgɛ tɩ ya bɛ’ɛba kãn yãŋɛ lerge sɩ’ɩsɛ ya yetɔga. ¹⁶Baa la ya sɔdõma, la ya madõma, la ya sɔbiisi, la ya sɩrdõma wʋn yõgɛ ya sẽŋɛ ka bɔ, tɩ ba kʋ ya nẽrba basɛba. ¹⁷Nẽrba wuu wʋn sise ya mam ĩyã. ¹⁸La ya zomto baa ayɩla kãn bɔɩ. ¹⁹Ya sãn ze’ele kãŋkãŋɛ, ya wʋn yẽ vɔm Nawẽnnɛ zẽ’am.

²⁰Ya sãn wa yẽ tɩ sʋdaasɩ gilgri Zerizalɛm, ya bãŋɛ tɩ a sã’aŋɔ lɛm mɛ. ²¹Bɛla, nẽr-sɛba n boe Zude tẽŋa zoe zom tãnsɩ zuto, tɩ nẽr-sɛba n boe Zerizalɛm pʋam na yese zoe, la sɛba n boe vatʋm na da kẽ tẽŋa pʋam. ²²Dabsa bãma de la tõon-be’ero sɩbgrɛ dabsa tɩ bõn-sɛba wuu n gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam na wʋn ẽŋɛ. ²³Wakat-ẽŋa, la wʋn dɛna la toogo bɔ pɔg-sɛba n tarɩ pʋa, la sɛba n tarɩ bilɛɛsɩ tɩ ba mõgra la. Se’ere n soe la, nãmsgɔ kãtɛ n wʋn wa’am tẽŋa wã pʋam, la Nawẽnnɛ sũure wʋn yĩige mɛ la tẽŋa wã nẽrba. ²⁴Ba wʋn kʋ basɛba mɛ la sʋkɔbrɔ, la ba wʋn yõgɛ basɛba mɛ tarɩ sẽŋɛ bu-zãŋsɩ tẽnsʋm ka ẽŋɛ yamsɩ. Bu-zãŋsɩ wʋn sã’am Zerizalɛm mɛ, halɩ tɩ ba wakatɛ wʋn wa ba’asɛ.»

Azezi n de Nẽrsaala Dayʋa la lemŋo

(Amatie 24:29-35,42-44, Amarkɩ 13:24-31)

²⁵«Bõn-yãlma n wʋn ẽŋɛ wẽntulle, la wõrga, la wõrbiɛ pʋam. La dũnia nẽrba buuri wuu wʋn fabla mɛ zɛ yɛrɩ, ko-kãtɛ ko-mĩ’isi n wʋn tĩi wẽ’era ɩta voole la ĩyã. ²⁶La nẽrba wʋn tẽ’esra la bõn-sɛka n wʋn ẽŋɛ dũnia wuu zuo la, tɩ dabeem wʋn botɩ ba palẽŋa ẽkɛ tɩ ba yɛm bɔɩ, se’ere n soe la, bõn-sɛba n boe saazuum wʋn mĩim mɛ. ²⁷Wakat-ẽŋa ba wʋn yẽ tɩ Nẽrsaala Dayʋa la boe wara pʋam sẽna la pãn-kãtɛ, tɩ a na’am pãŋa peelem nẽegɛ. ²⁸La ya sãn yẽ tɩ bõn-bãna pɔsɛ ɩta, gorge-ya bɩsɛ saazuum, tɩ ya fãarɛ lɛm mɛ.»

²⁹Azezi makɛ la makrɛ bɔ ba yetɩ: «Bɩsɛ-ya kẽnkãŋa, la tɩɩsɩ wuu. ³⁰Ya sãn yẽ tɩ ba võorɔ pusra, ya mẽŋa mi tɩ sigre lɛm mɛ. ³¹Bɛla mẽ, ya sãn yẽ tɩ bõn-bãna ɩta, ya bãŋɛ tɩ wakatɛ lɛm mɛ tɩ Nawẽnnɛ wʋn di na’am nẽrba tẽŋasʋka. ³²Mam yetɩ ya la sɩra, tɩ bõn-bãna wʋn ɩta mɛ dee tɩ zamãan-ẽna yãŋa tole. ³³Saazuum la tẽŋa wʋn tole mɛ, la mam yetɔga la kãn malɩn tole.

³⁴Guuse ya mẽŋa tɩ ya yɛm da yɔɔra la di tɩgɛ, la dã-yũure, la dũni-ẽna vɔm yɛla, tɩ Nẽrsaala Dayʋa la lemŋo daarɛ da wa di’ige ya ³⁵wʋ bẽrgɔ la. Se’ere n soe la, daarɛ ẽŋa wʋn wa di’ige nẽrba wuu n boe tẽn-gõŋɔ wã zuo mɛ. ³⁶Bɛla, da gĩsra-ya, pʋ’ʋsra-ya Nawẽnnɛ wakatɛ wuu, tɩ ya wʋn yẽ pãŋa tã’agɛ põsɛ bõn-sɛba wuu n wʋn wa ẽŋɛ la, dee tã’agɛ ze’ele Nẽrsaala Dayʋa la nẽŋam.»

³⁷Azezi daan ẽn zãsna la nẽrba Wẽnde-kãtʋm na wʋntɛɛŋa, tɩ yʋ’ʋŋɔ tɩ a ẽn yese tẽŋa la pʋam sẽŋɛ ka gã’arɛ Oliivi tãŋa la zuo. ³⁸La nẽrba wuu lagsrɩ la a zẽ’am Wẽnde-kãtʋm na bulika yʋ’ʋŋɔ yʋ’ʋŋɔ sɛlsra a yetɔga.

Azudaasɩ boorɩ tɩ a botɩ Zifdõma nẽŋadõma yõkɛ Azezi

(Amatie 26:1-5,14-16, Amarkɩ 14:1-2, Amarkɩ 14:10-11, Azã 11:45-53)

¹Borborɩ n ka tarɩ dãbɩllɛ kibsa yʋ’ʋrɛ n de Zɔɔg-basɛ la daan dee la fẽe la a paagɛ. ²Tɩ kãabgɔ kẽma nẽŋadõma, la lɔɔ karẽnsãandõma la ɛɛra bãma n wʋn ẽŋɛ se’em kʋ Azezi, dee zɔta nẽrba la dabeem.

³Tɩ Asũtãana kẽ Azudaasɩ tɩ ba wi’iri Iskariyo n de Azezi karẽnbiisi pia la ayi la nẽra ayɩla sũurum. ⁴Tɩ a sẽŋɛ kãabgɔ kẽma nẽŋadõma, la Wẽnde-kãtɛ la gu’urba nẽŋadõma zẽ’am, ka yele ba ẽŋa n wʋn ẽŋɛ se’em botɩ ba yõkɛ Azezi. ⁵Tɩ ba sũure ẽŋɛ yẽlʋm, tɩ ba yetɩ bãma wʋn bɔ ẽ ligri, ⁶tɩ Azudaasɩ sakɛ, ɛɛra sore tɩ a botɩ ba yõkɛ Azezi tɩ nẽr-kʋʋŋɔ la da bãŋɛ.

Azezi diti Zɔɔg-basɛ kibsa la a karẽnbiisi

(Amatie 26:17-30, Amarkɩ 14:12-26, Azã 13:21-30, 1 Korẽntɩ 11:23-25)

⁷Borborɩ n ka tarɩ dãbɩllɛ kibsa la daarɛ tɩ ba kʋʋrɩ pebilsi dita Zɔɔg-basɛ kibsa la n daan paagɛ. ⁸Tɩ Azezi tõm Apɩyɛɛrɩ la Azã yetɩ: «Sẽŋɛ-ya ka mãasʋm kibsa la dia tɩ tɩ wa’am wa di.» ⁹Tɩ ba soke ẽ yetɩ: «Bɛ tɩ tɩ wʋn sẽŋɛ ka mãasʋm?» ¹⁰Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Selse-ya, ya sãn ka kẽ’era tẽŋa la pʋam, ya wʋn tʋ’ʋsɛ bʋraaga n tʋ yoore la ko’om, ya doose ẽ kẽ yi-sɛka tɩ a wʋn kẽ la pʋam. ¹¹La ya sãn kẽ, ya yele yidãana la yetɩ: ‹Karẽnsãama la yetɩ, de-sɛka tɩ ẽŋa la a karẽnbiisi la wʋn di Zɔɔg-basɛ kibsa la boe la bɛ?› ¹²A wʋn pa’alɛ ya de-kãtɛ n boe ayẽma zuo, tɩ lɔgrɔ wuu bɔna mĩ. Mãasʋm-ya bilam gu’ura to.» ¹³Tɩ ba sẽŋɛ ka yẽ sɛla woo wʋ Azezi n yele ba se’em na, tɩ ba mãasʋm Zɔɔg-basɛ kibsa la.

¹⁴Tɩ wakatɛ la paagɛ, tɩ Azezi zĩ’ire la a karẽnbiisi pia la ayi la tɩ ba di. ¹⁵Tɩ a yele ba yetɩ: «Mam ba bɔɔra mɛ la m sũure wuu tɩ mam na yãma di Zɔɔg-basɛ kibs-ẽna wã dee tɩ m yãŋa nãmsɛ. ¹⁶La mam yetɩ ya mɛ tɩ, mam kãn le di Zɔɔg-basɛ kibsa halɩ tɩ a võorɛ wa ẽŋɛ ba’asɛ Nawẽnnɛ so’olʋm pʋam.» ¹⁷Dee dɩkɛ bõn-yũula pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ, dee yetɩ: «To’oge-ya bãna wã pʋɩ taaba yũ. ¹⁸La mam yetɩ ya mɛ tɩ lɛɛlɛ wã kɔ’ɔn wɛ’ɛsa wuu, mam kãn le yũ viinye biɛ bõn-yũula wã halɩ ka paagɛ wakat-sɛka tɩ Nawẽnnɛ wʋn wa’am wa dita na’am nẽrba tẽŋasʋka.» ¹⁹Dee dɩkɛ borborɩ pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ, dee fiise bɔ ba yetɩ: «Ẽna de la mam ĩyã tɩ mam dɩkɛ bɔ yãma ĩyã. Ɩta-ya wãna tẽra mam yelle.» ²⁰La ban di kɩ’ɩlɩm na, a dɩkɛ la bõn-yũula yetɩ: «Bõn-yũul-bãna pa’alɩ tɩ Nawẽnnɛ bĩŋe la nõor-paalga, mam zɩɩm n wʋn yese saagɛ bɔ yãma la ĩyã. ²¹La bɩsɛ-ya, sɛka n yetɩ a botɩ ba yõkɛ mam na lagɩm na mam kalam dita. ²²Nẽrsaala Dayʋa la wʋn ki wʋ Nawẽnnɛ n boorɩ tɩ la ẽŋɛ se’em na. La nẽr-sɛka n wʋn botɩ ba yõkɛ ẽ na wʋn yẽ toogo.» ²³Tɩ karẽnbiisi la sɔkra taaba tɩ ba bãŋɛ nẽr-sɛka n de ẽ bãma pʋam n yetɩ a ẽŋɛ bɛla.

Ãne n gãnnɩ?

²⁴Karẽnbiisi la daan wẽ’erɩ la nõke’ene bɔɔra tɩ ba bãŋɛ bãma pʋam nẽr-sɛka n masɛ tɩ a dɛna nẽr-keko gãnna. ²⁵Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Dũni-ẽna na’adõma soe nẽrba la pãŋa, la sɛba n tarɩ ke’eŋo la botɩ nẽrba wi’ira ba tɩ: ‹Sõm-ɩtba›. ²⁶La yãma pʋam, la kãn dɛna bɛla. Sɛka n de nẽr-keko yãma pʋam, a ãna wʋ bõn-pɩka la, la sɛka n de nẽŋadãana ãna wʋ tõntõnna. ²⁷La ãne n de nẽr-keko gãnna, sɛka n zĩ dita la bɩɩ, sɛka n tõnnɩ bɔ’ɔra ẽ na? La dagɩ sɛka n zĩ dita la? La mam boe ya pʋam wʋ tõntõnna la.

²⁸Yãma de la nẽrba n mõrgɛ weege bɔna la mam, yel-sɛba n paagɛ mam na pʋam. ²⁹Bɛla mam wʋn bɔ ya so’olʋm, wʋ mam Sɔ Nawẽnnɛ n bɔ mam so’olʋm se’em na, ³⁰tɩ ya wʋn wa zĩ’ire mam so’olʋm pʋam dita dee yũura la mam, dee zĩ’ire na’am bĩmbĩna zuto di Ɩsrayɛlɩ dõma buuri pia la ayi la sarɩya.»

Azezi yetɩ Apɩyɛɛrɩ wʋn sɩ’ɩsɛ ẽŋa

(Amatie 26:31-35, Amarkɩ 14:27-31, Azã 13:36-38)

³¹La Azezi yele Asimõ-pɩyɛɛrɩ yetɩ: «Asimõ, Asimõ, bãŋɛ tɩ Asũtãana sose la sore tɩ a makɛ ya bɩsɛ, wʋ nẽra n yeele si yɛsra urgo la. ³²La mam pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ mɛ bɔ fɔ, tɩ fõn bɔ mam sɩra la, fʋ da basɛ. La fʋ sãn wa leme wa dɔla mam, fʋ bɔ fʋ sɔbiisi la bʋraanɛ tɩ ba ze’ele kãŋkãŋɛ.» ³³Tɩ Apɩyɛɛrɩ lerge ẽ yetɩ: «Zuudãana, mam sakɛ mɛ tɩ m kẽ yʋ’a deem la fõn, bɩɩ m ki la fõn.» ³⁴Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Apɩyɛɛrɩ, mam yetɩ fʋ mɛ tɩ yʋ’ʋŋɔ ẽna wã, fʋ wʋn sɩ’ɩsɛ la nõorɛ atã tɩ fõn ka mi mam, dee tɩ nõ-rɔɔgɔ kaasɛ.»

Azezi yele a karẽnbiisi tɩ ba mãasʋm tɩ nãmsgɔ n wʋn wa’am

³⁵La Azezi soke a karẽnbiisi la yetɩ: «Mam n daan tõm yãma tɩ ya sẽŋɛ ka mõolɛ Nawẽnnɛ yetɔga, tɩ yãma ka dɩkɛ pʋtmãanɛ, la tãmpɔkɔ, la tagra la, sɛla daan pɔ’ɔgɛ ya mɛ bɩɩ?» Tɩ ba lerge yetɩ: «Ayɛɩ.» ³⁶Tɩ a yele ba yetɩ: «Lɛɛlɛ wã, la ka le dɛna bɛla. Sɛka n tarɩ pʋtmãanɛ, a dɩkɛ, la sɛka n mẽ tarɩ tãmpɔkɔ, a dɩkɛ. La sɛka n ka tarɩ sʋkɔbgɔ, a koose a fuugo da sʋkɔbgɔ. ³⁷Se’ere n soe la, la gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam yetɩ: ‹Ba dɩkɛ ẽ naagɛ la tõon-be’ero dõma›. Mam yetɩ ya tɩ la de la mam tɩ bõn-ẽŋa wʋn ẽŋɛ. Asɩra, bõn-sɛka n gʋlsɛ tɔgra mam yelle la, yãŋa wʋn ẽŋɛ mɛ.» ³⁸Tɩ ba yetɩ: «Zuudãana, bɩsɛ sʋkɔbrɔ bayi n wãna.» Tɩ a yele ba yetɩ: «Basɛ-ya tɩ la seke ya.»

Azezi pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ Oliivi tãŋam

(Amatie 26:36-46, Amarkɩ 14:32-42)

³⁹Tɩ Azezi yese sẽŋɛ Oliivi tãŋam wʋ ẽŋa ẽn ɩta se’em na, tɩ a karẽnbiisi la doose ẽ. ⁴⁰La ẽn paagɛ mĩ na, a yele ba yetɩ: «Pʋ’ʋsɛ-ya Nawẽnnɛ tɩ yelle da paagɛ ya tɩ ya lui.» ⁴¹Dee basɛ ba sẽŋɛ zãagɛ fẽe masɛ wʋ nẽra n wʋn lobe kugre se’em, ka ka dũma tẽŋa pʋ’ʋsra Nawẽnnɛ yetɩ: ⁴²«M Sɔ, fʋ sãn bɔɔra, basɛ tɩ nãmsgɔ ẽna tole dee basɛ ma. La, da kãn ẽŋɛ mam n boorɩ se’em, ẽŋɛ fõn boorɩ se’em.» [ ⁴³Tɩ malɛka ze’ele saazuum wa’am wa pa’asɛ ẽ pãŋa. ⁴⁴Tɩ Azezi sũure ba sã’am halɩ, tɩ a malɩn tĩi pʋ’ʋsra tɩ a mõrgrɛ tɔgra tẽŋa wʋ zɩɩm na.] ⁴⁵Ẽn daan pʋ’ʋsɛ kɩ’ɩlɩm na, a lebe ka paagɛ a karẽnbiisi la zẽ’am, tɩ ba gĩsri mɛ, ba sũure n sã’am ĩyã, ⁴⁶tɩ a soke ba yetɩ: «Bẽm tɩ yãma gĩsra? Isge-ya pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ tɩ yelle da paagɛ ya tɩ ya lui.»

Ba yõkɛ Azezi

(Amatie 26:47-56, Amarkɩ 14:43-50, Azã 18:3-11)

⁴⁷Azezi n daan ken tɔgra la, tɩ nẽrba zozo’e sẽnna paana. Tɩ Azudaasɩ n de a karẽnbiisi pia la ayi la nẽra ayɩla bɔna ba nẽŋa, sẽŋɛ lɛm Azezi tɩ a kɔkɛ ẽ, pʋ’ʋsɛ ẽ. ⁴⁸Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Azudaasɩ, fõn yetɩ fʋ kɔkɛ Nẽrsaala Dayʋa la mɛ botɩ ba yõkɛ ẽ?»

⁴⁹Tɩ a karẽnbiisi la n ze a zẽ’a, yẽ lan yetɩ la ẽŋɛ se’em na yetɩ: «Zuudãana, tɩ dɩkɛ tɩ sʋkɔbrɔ la zɛbɛ bɩɩ?» ⁵⁰Tɩ ba nẽra ayɩla dɩkɛ a sʋkɔbgɔ sɛ kãabgɔ kẽma nẽŋadãana tõntõnna zʋʋgɔ tʋbrɛ fiige. ⁵¹Tɩ Azezi yetɩ: «Basɛ-ya bɛla.» Dee kalʋm bʋraaga la tʋbrɛ la, tɩ a lebe tablɛ. ⁵²Dee yele kãabgɔ kẽma nẽŋadõma, la Wẽnde-kãtɛ la gu’urba nẽŋadõma, la kẽma n yetɩ ba yõkɛ ẽ na yetɩ: «Yãma tarɩ la sʋkɔbrɔ, la dasa sẽna tɩ ya yõkɛ mam wʋ mam de la fãara la? ⁵³Mam daan boe la ya lɛ mɛ Wẽnde-kãtʋm na daarɛ woo, tɩ ya ka yõkɛ mam. La wakat-ẽna wã ya tã wʋn ẽŋɛ yan boorɩ se’em, se’ere n soe la, la de la lika pãŋa dãana wakatɛ.»

Apɩyɛɛrɩ sɩ’ɩsɛ tɩ ẽŋa ka mi Azezi

(Amatie 26:57-58,69-75, Amarkɩ 14:53-54,66-72, Azã 18:12-18,25-27)

⁵⁴La ba yõkɛ Azezi mɛ tarɩ ẽ sẽŋɛ ka kẽ kãabgɔ kẽma nẽŋadãana yire, tɩ Apɩyɛɛrɩ bɔna zãazãarɛ li’isra dɔla. ⁵⁵La ba tʋʋrɛ la bugum yire la zẽnzaka tẽŋasʋka lagsɛ zẽa, tɩ Apɩyɛɛrɩ mẽ lagɩm na ba zẽa. ⁵⁶Tɩ tõntõn-pɔka ayɩla yẽ Apɩyɛɛrɩ n zĩ bugum na zẽ’am, bɩsra ẽ zĩi dee yetɩ: «Bʋra-ẽna mẽ dolɩ la Azezi.» ⁵⁷Tɩ Apɩyɛɛrɩ sɩ’ɩsɛ yetɩ: «Pɔka, mam ka mi ẽ.» ⁵⁸Tɩ la le ẽŋɛ fẽe, tɩ nẽra ayẽma le yẽ ẽ yetɩ: «Fõn mẽ de la ba nẽra ayɩla.» Tɩ Apɩyɛɛrɩ yetɩ: «Bʋraaga, mam dagɩ ba nẽra.» ⁵⁹Tɩ la le ẽŋɛ fẽe masɛ wʋ karf-ayɩla, tɩ nẽra ayɩla le yetɩ: «Asɩra, bʋra-ẽna ẽn dɔla ẽ mɛ, a mẽ de la Galile nẽra.» ⁶⁰Tɩ Apɩyɛɛrɩ yetɩ: «Bʋraaga, mam ka bãŋɛ fõn tɔgɛ se’em na võorɛ.» La ẽn ken bɔna mĩ tɔgra la, tɩ nõ-rɔɔgɔ kɔ’ɔn kaasɛ. ⁶¹Tɩ Zuudãana la gelge bɩsɛ Apɩyɛɛrɩ. Tɩ Apɩyɛɛrɩ tẽegɛ Zuudãana n yele ẽ yetɩ: «Fʋ wʋn sɩ’ɩsɛ mam nõorɛ atã mɛ zĩna, dee tɩ nõ-rɔɔgɔ kaasɛ la.» ⁶²Tɩ Apɩyɛɛrɩ yese yẽŋa ka kɛlla la sũ-sã’aŋɔ zozo’e.

Ba la Azezi mɛ, dee wẽ ẽ

(Amatie 26:67-68, Amarkɩ 14:65)

⁶³Bʋra-sɛba n gu’uri Azezi la daan la ẽ mɛ, dee wẽ ẽ, ⁶⁴dɩkɛ fuugo vile a nẽŋa wẽ ẽ, dee yele ẽ yetɩ: «Bãŋɛ pa’alɛ tɔ sɛka n wẽ fɔ.» ⁶⁵La ba tʋ ẽ na tʋʋrɛ basɛba zozo’e pa’asɛ.

Ba tarɩ Azezi sẽŋɛ Zifdõma sarɩyaditba zẽ’am

(Amatie 26:59-66, Amarkɩ 14:55-64, Azã 18:19-24)

⁶⁶La beere n daan wiige, tɩ Zifdõma kẽma, la kãabgɔ kẽma nẽŋadõma, la lɔɔ karẽnsãandõma wuu lagsɛ tɩ ba tarɩ Azezi sẽŋɛ ba sarɩyadia zẽ’am, dee yele ẽ yetɩ: ⁶⁷«Fʋ sãn sɩrɩ dɛna la Krisi tɩ Nawẽnnɛ bĩŋe nõorɛ tɩ a wʋn wa’am na, fʋ yele to.» Tɩ a lerge ba yetɩ: «Mam sãn yele ya, ya kãn sakɛ, ⁶⁸la mam sãn soke ya sokre, ya mẽ kãn lerge mam. ⁶⁹La lɛɛlɛ wã kɔ’ɔn wɛ’ɛsa wuu, Nẽrsaala Dayʋa la wʋn zĩ’ire Nawẽnnɛ n de pãn-kãtɛ dãana la zʋʋgɔ.» ⁷⁰Tɩ ba wuu soke ẽ yetɩ: «Bɛla fõn sɩrɩ de la Nawẽnnɛ Dayʋa?» Tɩ a lerge ba yetɩ: «Yãma n yele se’em na, mam de la bɛla.» ⁷¹Tɩ ba yetɩ: «Tɩ le ɛɛra la bẽm kaset-dõma? Tõma mẽŋa wõm a nõorɛ yetɔga mɛ.»

Ba tarɩ Azezi sẽŋɛ gɔmna Apilatɩ zẽ’am

(Amatie 27:1-2,11-14, Amarkɩ 15:1-5, Azã 18:28-38)

¹Tɩ ba wuu tarɩ Azezi sẽŋɛ Apilatɩ zẽ’am ²ka dõrɛ ẽ yetɩ: «Tõma yẽ bʋra-ẽna tɩ a boe mĩ dãmna la tɩ tẽŋa wã dee yetɩ ba da yɔɔra lampo bɔ’ɔra Rom na-keko, dee ken yetɩ ẽŋa de la Krisi, ẽŋa de la naba.» ³Tɩ Apilatɩ soke ẽ yetɩ: «Fõn de la Zifdõma naba?» Tɩ Azezi lerge ẽ yetɩ: «La de la fõn yele se’em na.» ⁴Tɩ Apilatɩ yele kãabgɔ kẽma nẽŋadõma la, la nẽr-kʋʋŋɔ la yetɩ: «Mam ka yẽ bʋraaga wã yel-sɛka n wʋn botɩ tɩ di a sarɩya.» ⁵Tɩ ba sĩna dee bʋla yetɩ: «A zãsŋɔ la tɩ a pɔsɛ zãsʋm Galile la Zude wa paam kalam na, tarɩ la dãmŋɔ sẽna nẽrba pʋam.»

Ba tarɩ Azezi sẽŋɛ A’erɔdɩ zẽ’am

⁶Apilatɩ n wõm bɛla la, a soke mɛ tɩ a bãŋɛ, bʋra-ẽna sãn dɛna Galile nẽra. ⁷La ẽn bãŋɛ tɩ a ze’ele la Galile n de naba A’erɔdɩ so’olʋm pʋam na, tɩ a botɩ ba tarɩ ẽ sẽŋɛ ka bɔ naba A’erɔdɩ. A’erɔdɩ mẽ daan boe la Zerizalɛm wakat-ẽŋa. ⁸La A’erɔdɩ n yẽ Azezi la, a sũure ẽŋɛ yẽlʋm mɛ halɩ, se’ere n soe la, a wõm Azezi yelle tɩ la yuuge mɛ, tɩ a bɔɔra tɩ a yẽ ẽ. A tarɩ pʋtẽ’erɛ tɩ a wʋn tõm na tõon-yãlma tɩ a yẽ. ⁹A’erɔdɩ daan soke Azezi la sokrɩsɩ zozo’e, tɩ a ka lerge ẽ. ¹⁰Tɩ kãabgɔ kẽma nẽŋadõma, la lɔɔ karẽnsãandõma n boe mĩ na dõrɛ ẽ zozo’e yetɩ, a tõm na be’em. ¹¹Tɩ A’erɔdɩ la a sʋdaasɩ yaalɛ ẽ, dɩkɛ fu-sõŋɔ yɛ ẽ, tɩ ba la ẽ, dee tarɩ ẽ lebe ka bɔ Apilatɩ. ¹²Daar-ẽŋa, A’erɔdɩ la Apilatɩ n de bɛ’ɛba la taaba la, lebge la sɩtɔ.

Apilatɩ di Azezi sarɩya tɩ ba kʋ ẽ

(Amatie 27:15-26, Amarkɩ 15:6-15, Azã 18:39—19:16)

¹³Tɩ Apilatɩ wi kãabgɔ kẽma nẽŋadõma, la tẽŋa la kẽma, la nẽrba wuu ¹⁴yele ba yetɩ: «Yãma tarɩ bʋra-ẽna wa’am wa bɔ mam yetɩ a tarɩ la dãmŋɔ sẽna nẽrba pʋam. La mam n soke ẽ yãma nẽŋam kalam wã, mam ka yẽ a yel-sɛka n botɩ yãma dõrɛ ẽ na. ¹⁵La A’erɔdɩ mẽ ka yẽ a yelle, bɛla tɩ a tarɩ ẽ leme wa’am wa bɔ tõma. Bʋraaga wã ka tõm be’em n masɛ tɩ ba kʋ ẽ. ¹⁶Mam wʋn botɩ ba wẽ ẽ mɛ la ka’asa dee basɛ ẽ tɩ a fõrgɛ.» [ ¹⁷Zɔɔg-basɛ kibsa wakatɛ woo dẽnɩ tɩ Apilatɩ yese sɛba n boe yʋ’a deem nẽra ayɩla basɛ.] ¹⁸Tɩ ba wuu kɔ’ɔn lagɩm tãsra yetɩ: «Kʋ bʋra-ẽna, dee yese Abarabasɩ bɔ tɔ.» ¹⁹Abarabasɩ daan dãmɛ na tẽŋa, kʋ nẽra, tɩ ba yõkɛ ẽ yʋ. ²⁰Tɩ Apilatɩ le tɔgra la nẽr-kʋʋŋɔ la bɔɔra tɩ a basɛ Azezi. ²¹Tɩ ba zagsɛ, dee kaasra yetɩ: «Ka ẽ dɔ-puurŋa zuo, ka ẽ dɔ-puurŋa zuo.» ²²Tɩ Apilatɩ le yele ba nõor-atã pʋam yetɩ: «Bẽm be’em tɩ a tõm? Mam ka yẽ yel-sɛka tɩ a tõm tɩ la masɛ tɩ ba kʋ ẽ. Mam wʋn botɩ ba wẽ ẽ na ka’asa dee basɛ ẽ.» ²³Tɩ ba ken kaasra ke’enke’em yetɩ: «Ka ẽ dɔ-puurŋa zuo.» Tɩ ba kaasga la zo’oge gãŋɛ. ²⁴Tɩ Apilatɩ sakɛ ẽŋɛ ban boorɩ se’em na, ²⁵yese bʋra-sɛka n daan dãmɛ tẽŋa kʋ nẽra la basɛ, ẽŋa tɩ nẽrba la boorɩ tɩ a basɛ, dee dɩkɛ Azezi bɔ sʋdaasɩ tɩ ba ẽŋɛ ẽ nẽrba la n boorɩ se’em na.

Ba ka Azezi dɔ-puurŋa zuo

(Amatie 27:32-44, Amarkɩ 15:21-32, Azã 19:17-27)

²⁶Ban tarɩ Azezi wɛ’ɛsa la, ba tʋ’ʋsɛ la Sirɛnɩ tẽŋa bʋraaga yʋ’ʋrɛ n de Asimõ n ze’ele va’am lɛmna, tɩ ba yõkɛ ẽ botɩ a to’oge dɔ-puurŋa la buke dɔla Azezi poore. ²⁷La nẽr-kʋʋŋɔ n dolɩ ẽ, tɩ pɔgsɩ kɛlla fabla wẽ’era nupʋ’ʋrɔ a ĩyã. ²⁸Tɩ Azezi wẽrgɛ ba bɔba yele ba yetɩ: «Zerizalɛm pɔgsɩ, da kɛlla-ya mam ĩyã, kɛlla-ya ya mẽŋa la ya kɔma ĩyã. ²⁹Se’ere n soe la, dabsa sẽna tɩ ba wʋn yetɩ: ‹Pɔg-kõndɔgrɩba, la sɛba n ka dɔgɛ, sɛba tɩ kɔma ka mõgɛ ba bĩ’isum tarɩ zu-yẽlga.› ³⁰La nẽrba wʋn wa yele tãnsɩ tɩ ba lui dĩ ba, dee yele kũnkũma yetɩ, ba lile ba. ³¹Se’ere n soe la, ba sãn ɩta dɔ-mã’asa wãna, la wʋn ẽŋɛ dɔ-kɛ’ɛsɩ la wãne?»

³²La ba tarɩ la tõon-be’ero dõma bayi sẽŋɛ tɩ ba lagɩm ba la Azezi kʋ. ³³La ba paagɛ la zẽ’a tɩ ba wi’iri tɩ Zuwaŋrɛ, bilam tɩ ba ka Azezi dɔ-puurŋa zuo, dee ka tõon-be’ero dõma bayi la dɔ-puursi zuto, ayɩla a zʋʋgɔ bɔba, ayɩla a gɔbga bɔba. ³⁴Tɩ Azezi yetɩ: «M Sɔ, basɛ ba tõon-be’ero taalɛ, tɩ ba ka mi ban ɩtɩ sɛla.» Tɩ ba dɩkɛ a futo tɩ ba pʋɩ taaba, pɔsɛ tɩ ba bãŋɛ nẽra woo n wʋn to’oge fu-sɛka. ³⁵La nẽrba la ze la bilam bɩsra ẽ, tɩ Zifdõma kẽma la la’ara ẽ yetɩ: «A fãagɛ nẽrba basɛba mɛ, a sãn sɩrɩ dɛna la Krisi tɩ Nawẽnnɛ looge la, a fãagɛ a mẽŋa.» ³⁶Tɩ sʋdaasɩ la mẽ la’ara ẽ, lɛm dɩkɛ dã-mĩ’isgo bɔ ẽ ³⁷yetɩ: «Fʋ sãn dɛna Zifdõma naba, fãagɛ fʋ mẽŋa.» ³⁸La ba gʋlsɛ la gʋlsgɔ lablɛ a zuum yetɩ:

«Ẽna wã de la

Zifdõma naba la.»

³⁹Tɩ tõon-be’ero dõma la n boe dɔ-puursi zuto la ayɩla tʋ Azezi yetɩ: «Dagɩ fõn de Krisi la? Fãagɛ fʋ mẽŋa dee fãagɛ tõma.» ⁴⁰Tɩ ayẽma la tãsɛ a tadãana la yetɩ: «Fõn ka zotɩ Nawẽnnɛ? Ba wʋn kʋ tõma wuu mɛ. ⁴¹La sãn dɛna tõma, tõma n tõm tõon-be’ero la, la masɛ mɛ tɩ ba kʋ tõma, la nẽr-ẽna wã ka ẽŋɛ sɛla n de be’em.» ⁴²Dee yele Azezi yetɩ: «Fʋ sãn wa dita fʋ na’am na, fʋ tẽegɛ m yelle.» ⁴³Tɩ Azezi yele ẽ yetɩ: «Mam yetɩ fʋ la sɩra, tɩ zĩna nõo fʋ wʋn bɔna la mam Nawẽnnɛ yire.»

Azezi kũm

(Amatie 27:45-56, Amarkɩ 15:33-41, Azã 19:28-30)

^44-45La daan de wʋ wʋntɛɛŋa zuu-tẽŋasʋka, tɩ tẽŋa la wuu lebge lika, tɩ wʋntɛɛŋa ka le yẽkɛ halɩ ka paagɛ zaanõorɛ karf-atã. Tɩ fuugo la n yuli Wẽnde-kãtɛ la pʋam beŋe zẽ’e-sõŋɔ la ãagɛ pʋsʋka. ⁴⁶Tɩ Azezi tɔgɛ ke’enke’em yetɩ: «M Sɔ, mam basrɩ m sɩa la fõn nu’usum.» A yele la bɛla dee ki.

⁴⁷Tɩ Rom sʋdaasɩ kɛ’ɛma yẽ lan ẽŋɛ se’em na, nã’asra Nawẽnnɛ yetɩ: «Asɩra, bʋraaga wã de la nẽr-sõŋɔ.» ⁴⁸La nẽr-kʋʋŋɔ la wuu n wa’am tɩ ba bɩsɛ lan wʋn ẽŋɛ se’em na, yẽ lan ẽŋɛ se’em na mɛ. Tɩ ba lebe kulla, dee wẽ’era nupʋ’ʋrɔ. ⁴⁹La nẽr-sɛba wuu n mi Azezi, la pɔg-sɛba n doose ẽ halɩ Galile wa’am na, ze la kẽnkɛrŋa bɩsra lan ɩtɩ se’em na.

Azezi laarɛ

(Amatie 27:57-61, Amarkɩ 15:42-47, Azã 19:38-42)

⁵⁰Bʋraaga ayɩla yʋ’ʋrɛ n daan de Azozɛfʋ. A de la Arimate tẽŋa nẽra, dee dɛna Zifdõma sarɩyaditba nẽra ayɩla. A de la nẽr-sõŋɔ tɩ a ɩrgɔ wuu masɛ, ⁵¹la a daan gu’uri mɛ tɩ Nawẽnnɛ wa’am wa di na’am nẽrba tẽŋasʋka. La ba sarɩyaditba la n daan looge yɛm tɩ ba ẽŋɛ se’em na, a daan ka sakɛ. ⁵²Azezi n ki la, ẽŋa n sẽŋɛ Apilatɩ zẽ’am ka sose Azezi kũm na, tɩ Apilatɩ sakɛ. ⁵³Tɩ a sike kũm na vile ẽ na tãnnɛ tarɩ ka bĩŋe yɔɔgɔ tɩ ba tũ tãmpĩa ĩyã nãn ka laagɛ nẽra mĩ pʋam. ⁵⁴La de la daar-ẽŋa tɩ Zifdõma mãasnɩ ba vo’osgo daarɛ. Wẽnnɛ sãn kẽ tɩ ba vo’osgo daarɛ wʋn pɔsɛ.

⁵⁵Tɩ pɔg-sɛba n doose Azezi Galile wa’am na, doose Azozɛfʋ sẽŋɛ ka yẽ yɔɔgɔ la, dee yẽ ban bĩŋe Azezi kũm na se’em, ⁵⁶dee lebe kule ka mãasʋm tɩdarɛ kaam buuri to’oto’ore tɩ ba tarɩ wa ẽŋɛ kũm na. La vo’osgo daarɛ la ba vo’ose wʋ Amoyisi lɔɔ la n bɔ nõorɛ se’em na.

Azezi vo’ore

(Amatie 28:1-10, Amarkɩ 16:1-8, Azã 20:1-10)

¹Lasrɩ daarɛ bulika yʋ’ʋŋɔ yʋ’ʋŋɔ tɩ pɔgsɩ la isge dɩkɛ kaam na tɩ ba mãasʋm na tarɩ sẽŋɛ yɔɔm na. ²Ban paagɛ la, ba yẽ tɩ kugre la tɩ ba dɩkɛ lige yɔɔgɔ nõorɛ la bilge mɛ gã kẽnkɛrŋa. ³Tɩ ba kẽ yɔɔgɔ la pʋam bɩsɛ ka yẽ Zuudãana Azezi kũm na. ⁴Tɩ ba zɛ yɛrɩ, bilam mẽŋa tɩ ba yẽ bʋraasɩ bayi n ze lɛm ba, yɛ futo tɩ ba yẽgra. ⁵Tɩ pɔgsɩ la palẽŋa ẽkɛ, tɩ ba suure ba zuto tẽŋa. Tɩ bʋraasɩ la soke ba yetɩ: «Bẽm tɩ yãma ɛɛra nẽr-sɛka n vɔɩ sɛba n ki zẽ’am? ⁶A ka boe kalam. A vo’oge mɛ. Tẽegɛ-ya ẽŋa n daan nãn boe Galile dee yele ya se’em na, ⁷a yetɩ, ba wʋn yõkɛ Nẽrsaala Dayʋa la mɛ tarɩ ka bɔ tõon-be’ero dõma, tɩ ba ka ẽ dɔ-puurŋa zuo, la dabsa atã daarɛ, a wʋn vo’oge mɛ.» ⁸Tɩ ba yãŋa tẽegɛ a yetɔga la, ⁹ze’ele yɔɔm na lebe kule ka yele a karẽnbiisi pia la ayɩla la, la nẽrba basɛba la wuu lan ẽŋɛ se’em na wuu.

¹⁰Ba daan de la Amaari n ze’ele Magdala, la Azanɩ, la Azakɩ ma Amaari, la pɔgsɩ basɛba, bãma n daan tɔgɛ yel-bãna bɔ Azezi karẽnbiisi pia la ayɩla la. ¹¹La ba daan tẽ’esɛ tɩ pɔgsɩ la n yele ba se’em na ka tarɩ võorɛ, tɩ ba ka sakɛ tɩ la de sɩra. ¹²La Apɩyɛɛrɩ isge mɛ zoe sẽŋɛ yɔɔm na ka veese bɩsɛ, yẽ tãna la mã’a, lebe kule ka zɛ yɛrɩ bõn-sɛba n ẽŋɛ la ĩyã.

Karẽnbiisi tʋ’ʋsɛ Azezi Emayusi sore zuo

(Amarkɩ 16:12-13)

¹³Daar-ẽŋa mẽŋa tɩ Azezi karẽnbiisi bayi wɛ’ɛsa tẽŋa ayɩla yʋ’ʋrɛ n de Emayusi. Bilam na Zerizalɛm zãagɛ masɛ wʋ kilomẽtrɩ pia la ayɩla. ¹⁴Ba daan tɔgrɩ la taaba bõn-sɛba wuu n ẽŋɛ la yelle. ¹⁵La ban daan sõsrɩ la taaba la, tɩ Azezi lɛm ba, tɩ ba lagɩm sẽnna. ¹⁶La ba yɛm lige mɛ, tɩ ba ka bãŋɛ ẽ. ¹⁷Tɩ a soke ba yetɩ: «Bẽm yelle tɩ yãma sẽnna dee tɔgra la taaba?» Tɩ ba ze’ele zũŋe ba nẽnsɩ. ¹⁸Tɩ ba nẽra ayɩla yʋ’ʋrɛ n de Akleopasɩ soke ẽ yetɩ: «Fõn mã’a n boe Zerizalɛm ka bãŋɛ bõn-sɛka n ẽŋɛ dabsa wã pʋam?» ¹⁹Tɩ a soke ba yetɩ: «Bẽm ẽŋɛ?» Tɩ ba yele ẽ yetɩ: «Azezi n ze’ele Nazarɛtɩ la, a de la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsa n tarɩ pãŋa a tõoma la a yetɔga pʋam, Nawẽnnɛ la nẽrba wuu nifum. ²⁰Tɩ tõma kãabgɔ kẽma nẽŋadõma, la tẽŋa la kẽma botɩ ba yõkɛ ẽ, di a sarɩya yetɩ ba kʋ ẽ, tɩ ba ka ẽ dɔ-puurŋa zuo, tɩ a ki. ²¹La tõma daan tarɩ pʋtẽ’erɛ tɩ la de la ẽŋa n wʋn fãagɛ Ɩsrayɛlɩ dõma la. La zĩna de la dabsa atã n wãna tɩ yel-ẽna wã ẽŋɛ. ²²La tõma pɔgsɩ basɛba n botɩ tõma palẽŋa ẽkɛ. Ba isge la bulika yʋ’ʋŋɔ yʋ’ʋŋɔ sẽŋɛ yɔɔm na, ²³leme wa yele tõma yetɩ bãma ka yẽ kũm na, bãma yẽ la malɛkadõma, tɩ ba yele bãma yetɩ a vo’oge mɛ. ²⁴Tɩ tõma nẽrba basɛba mẽ sẽŋɛ yɔɔm na, ka yẽ tɩ la sɩrɩ ãn wʋ pɔgsɩ la n yele se’em na. La ba ka yẽ Azezi.»

²⁵Tɩ Azezi yele ba yetɩ: «Yɛm-ka-like dõma, bẽm tɩ ya ka bɔ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba n yʋʋn yele se’em na wuu sɩra tɔtɔ? ²⁶La ka masɛ nɩ tɩ Krisi nãmsɛ la bõn-bãna wuu, dee yãŋa di a na’am na?» ²⁷Tɩ a yãŋa pa’alɛ ba bõn-sɛba wuu n gʋlsɛ tɔgra ẽŋa yelle Nawẽnnɛ gõnnɔ la pʋam, a pɔsɛ pa’alɛ la Amoyisi, la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba la wuu n gʋlsɛ la võorɛ n de se’em.

²⁸La ban daan sẽŋɛ ka lɛm tẽn-sɛka tɩ ba we la, a ẽŋɛ wʋ a boorɩ tɩ a tole mɛ na. ²⁹Tɩ ba sose ẽ yetɩ: «Doose tõma kẽ gã’arɛ, se’ere n soe la, wẽnnɛ kẽ mɛ, zẽ’a boe mĩ sɔbra mɛ.» Tɩ a sakɛ doose ba kẽ. ³⁰La ba daan zĩ’ire mɛ tɩ ba di, tɩ Azezi dɩkɛ borborɩ pʋ’ʋsɛ Nawẽnnɛ, dee fiise bɔ ba. ³¹Tɩ ba yɛm yãŋa like, tɩ ba bãŋɛ ẽŋa n de nẽr-sɛka. Tɩ a bɔɩ ba nẽŋam bilam mẽŋa. ³²Tɩ ba yɛta taaba yetɩ: «Ẽŋa n tɔgɛ yetɔga la pa’alɛ tõma, dee tɔgra yel-sɛba n boe Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam pa’ala tõma sore zuo la, tõma sũure ka ẽŋɛ yẽlʋm zo’oge sɩra?»

³³Tɩ ba isge wakat-ẽŋa lebe Zerizalɛm ka yẽ a karẽnbiisi pia la ayɩla la, la sɛba n boe ba zẽ’am na tɩ ba lagsɛ taaba mɛ. ³⁴Tɩ ba yele ba yetɩ: «Tɩ Zuudãana la sɩrɩ vo’oge mɛ, Asimõ yẽ ẽ mɛ.» ³⁵Tɩ nẽrba bayi la mẽ yele ba bõn-sɛba n ẽŋɛ sore la zuo, la ẽŋa n fiisri borborɩ la, bãma n bãŋɛ ẽ se’em.

Azezi puke a mẽŋa pa’alɛ a karẽnbiisi

(Amatie 28:16-20, Amarkɩ 16:14-18, Azã 20:19-23, Tõoma 1:6-8)

³⁶Ban boe mĩ tɔgra bɛla la, tɩ Azezi darɛ wa’am wa zɛ ba tẽŋasʋka, yele ba yetɩ: «Sũ-mã’asʋm bɔna la ya.» ³⁷Tɩ dabeem yõkɛ ba, tɩ ba palẽŋa ẽkɛ, tɩ ba tẽ’esɛ tɩ bãma yẽ la ki-isgne. ³⁸Tɩ a yele ba yetɩ: «Bẽm tɩ ya palẽŋa ẽkɛ, tɩ ya tẽ’esra pʋtẽ’era bʋyi bʋyi? ³⁹Bɩsɛ-ya mam nu’usi, la mam nãma, la de la mam. Sa’abɛ-ya mam bɩsɛ, ki-isgne ka tarɩ nẽnnɔ, la kõba, wʋ yãma n yẽ mam n tarɩ se’em wã.» ⁴⁰A tɔgɛ bɛla dee pa’alɛ ba la a nu’usi, la a nãma. ⁴¹Ba sũure n ãn yẽlʋm dee tɩ la di’ige ba, tɩ ba ken ka bɔ sɩra, tɩ a soke ba yetɩ: «Yãma tarɩ sɛla wʋn di kalam mɛ bɩɩ?» ⁴²Tɩ ba dɩkɛ zũn-sẽ’enɛ bɔ ẽ. ⁴³Tɩ a to’oge obe ba nifum bilam.

⁴⁴Bɛla poorʋm, a yele ba yetɩ: «Mam n daan ken bɔna la yãma la, mam n yele ya bõn-sɛba la n wãna. Mam daan yele ya yetɩ: Dẽnɩ tɩ bõn-sɛba wuu n gʋlsɛ mam yelle Amoyisi lɔɔ gõnnɔ pʋam, la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba gõnnɔ pʋam, la yõoma gõnnɔ pʋam na ẽŋɛ.» ⁴⁵Tɩ Azezi like ba yɛm tɩ ba bãŋɛ bõn-sɛba n boe Nawẽnnɛ gõnnɔ pʋam na võorɛ, ⁴⁶yele ba yetɩ: «La gʋlsɛ yetɩ, Krisi la wʋn nãmsɛ mɛ ki, la dabsa atã daarɛ a wʋn vo’oge mɛ. ⁴⁷Ẽŋa yʋ’ʋrɛ ĩyã tɩ ba wʋn pɔsɛ Zerizalɛm mõolɛ bɔ buuri wuu yetɩ, ba teege yɛm basɛ tõon-be’ero, tɩ Nawẽnnɛ wʋn basɛ ba tõon-be’ero taalɛ. ⁴⁸Yãma n de bõn-bãma wuu kaset-dõma wʋn pa’alɛ nẽrba wuu. ⁴⁹La mam wʋn tõm sɛka tɩ mam Sɔ daan bĩŋe nõorɛ bɔ ya la, tɩ a wa’am wa bɔna la ya. Bɔna-ya Zerizalɛm gu’ura halɩ tɩ a ze’ele saazuum wa’am wa bɔ ya pãŋa.»

Azezi zom Nawẽnnɛ yire

(Amarkɩ 16:19-20, Tõoma 1:9-11)

⁵⁰Bɛla poorʋm, Azezi tarɩ ba mɛ tẽŋa la pʋam yese sẽŋɛ ka lɛm Betani, zẽkɛ a nu’usi saazuum kã kã’a-sõma bɔ ba. ⁵¹Ẽŋa n boe mĩ kã’ara kã’a-sõma bɔ’ɔra ba la, a basɛ ba mɛ dee zom Nawẽnnɛ yire. ⁵²Tɩ karẽnbiisi la ka dũma tẽŋa nã’asɛ ẽ, dee lebe Zerizalɛm la sũ-yẽlga zozo’e. ⁵³Ba daan boe la Wẽnde-kãtʋm na daarɛ woo pẽgra Nawẽnnɛ.