Galatɩ

Gõn-sɛka tɩ Apolɩ gʋlsɛ bɔ

Galatɩ dõma

Bilgre

Galatɩ dõma yʋʋn ze’ele la Gɔlɩ, tẽn-sɛka yʋ’ʋrɛ n de Frãnsɩ zĩna wã, sẽŋɛ ka zĩ’ire Azi-minɛɛrɩ. Azi-minɛɛrɩ la yʋ’ʋrɛ yãŋa de la Tirki. Apolɩ sore sẽnnɛ bʋyi, la bʋtã dãana tɩ a mõolɛ Azezi kõ-yẽlga mĩ, tɩ nẽrba bɔ Azezi sɩra. Bɛla poorʋm, nẽrba basɛba n mẽ sẽŋɛ ka pã’asɛ nẽr-sɛba n dagɩ Zifdõma dee bɔ Azezi sɩra la, yetɩ dẽnɩ tɩ ba sakɛ Zifdõma lɔɔ, la ba wãta ba bʋraasɩ wʋ lɔɔ la n bɔ nõorɛ se’em na.

Apolɩ wõm na kõ-ẽŋa, tɩ a gʋlsɛ yele ba tɩ la dagɩ pẽrgrɛ tɩ ba doose Zifdõma lɔɔ la, tɩ la de la ban bɔ Azezi sɩra la tɩ ba wʋn masɛ Nawẽnnɛ zẽ’am, la dagɩ ban sakrɩ lɔɔ la ĩyã.

Apolɩ dẽŋɛ pa’alɛ la Azezi n wi ẽŋa botɩ ẽŋa dɛna a Tõntõnna, la Azezi mẽŋa n puke a kõ-yẽlga la pa’alɛ ẽŋa se’em. Dee yetɩ ẽŋa la Azezi Tõntõnɩba basɛba la yẽ taaba mɛ, la ba sakɛ tɩ ẽŋa zãsŋɔ la de la sɩra (sapɩtrɩ 1-2).

A dɩkɛ la Nawẽnnɛ gõn-sɛba n yʋʋn põn gʋlsɛ bɔna kʋrʋm kʋrʋm na, zãsʋm ba yetɩ, fʋ sãn bɔ Azezi sɩra, tɩ fʋ wʋn yẽ fãarɛ. Azezi n ki dɔ-puurŋa zuo la ĩyã tɩ tõma sɔna tɩ mẽŋa, tõma ka le dɛna lɔɔ yamsɩ (sapɩtrɩ 3-4).

Gõŋɔ la ba’asgɔ, a yetɩ dẽnɩ tɩ tõma vɔa vɔm sɛka n pa’alɩ tɩ tõma vɔa la nẽr-sɛba n soe ba mẽŋa vɔm. La dẽnɩ tɩ Nawẽnnɛ Sɩa la pa’ala tɩ sore, wʋn bɔ tɔ vɔm paalga n ãn sõŋa, tɩ tɩ nõŋɛ taaba (sapɩtrɩ 5-6).

¹Mam Apolɩ n de Krisi Tõntõnna n gʋlsɛ gõŋɔ wã. La dagɩ nẽrsaalba n tõm mam, la mẽ dagɩ nẽrsaalba n looge mam tɩ mam dɛna Krisi Tõntõnna. La de la Azezi-krisi, la tɩ Sɔ Nawẽnnɛ n vo’oge Azezi la n looge mam. ²Tɩ sɔbi-sɛba wuu n boe kalam na, n lagɩm na mam gʋlsɛ bɔ’ɔra yãma Azezi-krisi nẽrba n lagsrɩ Galatɩ tẽnsɩ pʋam na.

³Tɩ Sɔ Nawẽnnɛ, la tɩ Zuudãana Azezi-krisi wʋn ẽŋɛ ya yel-sõnnɛ, dee bɔ ya sũ-mã’asʋm. ⁴Azezi-krisi n dɩkɛ a mẽŋa bɔ tɩ ba kʋ ẽ tõma tõon-be’ero ĩyã, tɩ a fãagɛ tɔ dũnia wã be’em pʋam basɛ, wʋ tɩ Sɔ Nawẽnnɛ n boorɩ se’em na. ⁵Ẽŋa n soe nã’asgɔ wakatɛ n ka ba’asrɩ. Amina.

Azezi kõ-yẽlga la de la ayɩla mã’a

⁶Mam ze la yɛrɩ la yãma n darɛ basɛ Nawẽnnɛ n wi ya Krisi yel-sõnnɛ ĩyã, dee to’oge kõa ayẽma wʋ kõ-yẽlga la. ⁷Kõ-yẽlga ayẽma ka boe. La de la nẽrba n bʋrsrɩ ya pʋtẽ’era bɔɔra tɩ ba teege Krisi kõ-yẽlga la. ⁸Nẽra sãn mõolɛ kõ-yẽlga ayẽma bɔ ya, tɩ la dagna sɛka tɩ tõma mõolɛ bɔ ya la, baa la sãn dɛna tõma mẽŋa, bɩɩ malɛka n ze’ele Nawẽnnɛ yire, Nawẽnnɛ kã’a-be’ego bɔna a dãana zuo. ⁹Tõma põn yele ya mɛ, la mam le yɛta ya mɛ, tɩ nẽra sãn mõolɛ kõ-yẽlga ayẽma n de to’ore la sɛka tɩ ya to’oge la, Nawẽnnɛ kã’a-be’ego bɔna a dãana zuo.

¹⁰Bɛla, yãma tẽ’esɛ tɩ mam boorɩ tɩ nẽrba n pẽgɛ mam bɩɩ, bɩɩ Nawẽnnɛ n pẽgɛ ma? Yãma tẽ’esɛ tɩ mam boorɩ tɩ m ẽŋɛ tɩ la paagɛ la nẽrsaalba yɛm bɩɩ? Ayɛɩ, mam sãn boorɩ nɩ tɩ m ẽŋɛ tɩ la paagɛ nẽrsaalba yɛm, mam ka de nɩ Krisi tõntõnna.

Apolɩ n lebge Azezi tõntõnna se’em

¹¹M sɔbiisi, mam boorɩ tɩ ya bãŋɛ mɛ tɩ kõ-yẽlga la tɩ mam mõolɩ la ka ze’ele nẽrsaalba zẽ’am. ¹²La mam mẽ ka to’oge ẽ nẽra zẽ’am, la mẽ dagɩ nẽra n zãsʋm mam. La de la Azezi-krisi mẽŋa n puke ẽ pa’alɛ mam.

¹³Ya wõm mam daan ãn se’em Zifdõma sore la pʋam, daan nãmsra Azezi nẽrba la zozo’e, mõora tɩ m sã’am ba sore la. ¹⁴Tõma Zifdõma sore la pʋam, mam daan sẽŋɛ nẽŋa mɛ wɩsgɛ m mẽŋa la tɩ yaabdõma dɔgmike la yelle, ɩta lan yele se’em na gãnna m zuutaaba zozo’e. ¹⁵La Nawẽnnɛ daan welge mam na to’ore lan dẽŋɛ mam dɔka, ẽŋɛ mam yel-sõnnɛ, looge mam tɩ m dɛna a tõntõnna. ¹⁶Ẽŋa n daan wa bɩsɛ tɩ la ãn sõŋa, tɩ a puke a Dayʋa la pa’alɛ mam tɩ m mõolɛ a Dayʋa la kõ-yẽlga bɔ bu-zãŋsɩ la, mam daan ka sẽŋɛ nẽr-sɛka zẽ’am tɩ a zãsʋm mam. ¹⁷La mam mẽ daan ka sẽŋɛ Zerizalɛm sɛba n dẽŋɛ mam dɛna Azezi Tõntõnɩba la zẽ’am. Mam daan sẽŋɛ la Araabɩ so’olʋm, bɛla poorʋm tɩ mam lebe Damaasɩ. ¹⁸Bɛla poorʋm yʋʋma atã n tole, tɩ mam yãŋa sẽŋɛ Zerizalɛm tɩ m ka bãŋɛ Apɩyɛɛrɩ, daan ẽŋɛ dabsa pia la anuu a zẽ’am. ¹⁹La mam ka yẽ Azezi Tõntõnna ayẽma pa’asɛ, sãn dagna Azakɩ n de Zuudãana yɩbga la mã’a.

²⁰Mam n gʋlsɛ ya sɛla wã, mam yetɩ ya Nawẽnnɛ nẽŋam tɩ la dagɩ põmpɔrŋɔ.

²¹Bɛla poorʋm mam ze’ele Zerizalɛm sẽŋɛ la Siiri, la Silisi so’olʋm. ²²La Azezi-krisi nẽr-sɛba n boe Zude tẽnsɩ la daan nãn ka yẽ mam. ²³Ba daan wen wõm mɛ tɩ ba tɔgrɩ mam yelle yetɩ: «Sɛka n daan nãmsrɩ tõma mõora tɩ a sã’am kõ-yẽlga tɩ tɩ bɔ sɩra la, yãŋa mõolɩ la kõ-yẽlga la.» ²⁴Tɩ ba nã’asra Nawẽnnɛ mam ĩyã.

Apolɩ, la Azezi Tõntõnɩba basɛba la tarɩ la nõ-yẽnnɛ

¹Bɛla poorʋm yʋʋma pia la anaasɩ n tole, tɩ mam la Abarnabasɩ lebe Zerizalɛm, la mam tarɩ la Atiti lagɩm mĩ. ²Nawẽnnɛ n daan puke pa’alɛ mam, tɩ mam sẽŋɛ. Mam daan pa’alɛ ba la kõ-yẽlga tɩ mam mõolɛ bɔ bu-zãŋsɩ la. La de la Azezi nẽrba nẽŋadõma la mã’a tɩ mam tɔgɛ bɔ ba. Mam daan ka boorɩ tɩ tõon-sɛka tɩ mam daan tõm, dee ken tõnna wã, wa dɛna zãŋa. ³La Atiti n de Grɛkɩ n dolɩ la mam na, ba põn ka pẽrgɛ yetɩ ba wã ẽ. ⁴Nẽrba basɛba n daan pã’asɛ tɩ bãma de la Azezi karẽnbiisi, li’ise kẽ tõma tẽŋasʋka bɔɔra tɩ ba bãŋɛ tõma n lagɩm na Azezi-krisi dɛna ayɩla la, tõma n to’oge tɩ mẽŋa se’em, bãma daan boorɩ tɩ ba basɛ tɩ tõma le dɛna la Zifdõma lɔɔ yamsɩ. ⁵Tõma daan ka sakɛ ban boorɩ se’em na baa fẽfẽe, tɩ kõ-yẽlga n de sɩra la wʋn ken bɔna yãma ĩyã.

⁶Nẽr-sɛba tɩ ba bɩsrɩ wʋ nẽŋadõma la, ba sãn dɛna nẽŋadõma bɩɩ ba dagɩ nẽŋadõma, la ka pakɛ mam, Nawẽnnɛ ka tũ’usri nẽrba. Nẽŋadõma bãma ka mõrgɛ mam tɩ m ẽŋɛ sɛla sɛla pa’asɛ mam zãsŋɔ la pʋam. ⁷Ba tõn yẽ tɩ Nawẽnnɛ dɩkɛ kõ-yẽlga la ẽŋɛ la mam nu’usum tɩ m mõolɛ bɔ bu-zãŋsɩ, wʋ ẽn dɩkɛ ẽŋɛ Apɩyɛɛrɩ nu’usum tɩ a mõolɛ bɔ Zifdõma la. ⁸Nawẽnnɛ n bɔ Apɩyɛɛrɩ pãŋa, tõm ẽ Zifdõma zẽ’am na, ẽŋa n ken bɔ mam pãŋa tɩ mam tõnna bu-zãŋsɩ zẽ’am. ⁹La Azakɩ, la Apɩyɛɛrɩ, la Azã tɩ ba bɩsrɩ wʋ ba wuu kɛ’ɛndõma la, n bãŋɛ tɩ Nawẽnnɛ n ẽŋɛ mam yel-sõnnɛ dɩkɛ tõonɛ na ẽŋɛ mam nu’usum na, ba yõgɛ mam, la Abarnabasɩ nu’usi mɛ, pa’alɛ tɩ tɩ de la ayɩla lagɩm tõnna Nawẽnnɛ tõoma, tɩ tõma tõnna bu-zãŋsɩ zẽ’am, tɩ bãma mẽ tõnna Zifdõma zẽ’am. ¹⁰Sɛla tɩ ba daan sose tõma de la tɩ sõŋra ba Wẽndeego la nasdõma mã’a. La de la bɛla tɩ mam daan ɩtɩ zozo’e.

Apolɩ pa’alɛ Apɩyɛɛrɩ a tuure

¹¹Apɩyɛɛrɩ n daan wa’am Antɩyɔsɩ la, mam daan tɔgɛ ẽ mɛ vẽelga vẽelga ka sakɛ ẽ, se’ere n soe la, a daan ẽŋɛ la sɛla n ka masɛ. ¹²Ẽn daan boe Antɩyɔsɩ la, a daan lagnɩ na bu-zãŋsɩ la dita mɛ. La nẽrba n daan ze’ele Azakɩ zẽ’am wa’am, tɩ a welge ka le dita la bu-zãŋsɩ la, se’ere n soe la, a daan zotɩ la sɛba n yetɩ dẽnɩ tɩ nẽr-sɛba wuu n dolɩ Nawẽnnɛ sore wãta la. ¹³Tɩ tɩ sɔbiisi basɛba n de Zifdõma daan po ɩta wʋ Apɩyɛɛrɩ n ɩtɩ se’em na, halɩ tɩ Abarnabasɩ mẽ po kẽ ba pʋlibsum ɩrgɔ la pʋam. ¹⁴La mam n daan yẽ tɩ ban ɩtɩ se’em na ka masɛ wʋ kõ-yẽlga la sɩra n de se’em na ĩyã, mam daan yele Apɩyɛɛrɩ ba wuu nẽŋam yetɩ: «Fõn de Zifu dee daan vɔa wʋ bu-zãŋsɩ n vɔa se’em na, fõn wʋn ẽŋɛ la wãne mõrgra bu-zãŋsɩ la tɩ ba vɔa wʋ Zifdõma?»

¹⁵La sãn dɛna tõma, tõma dɔgɛ dɛna la Zifdõma, tõma dagɩ bu-zãŋsɩ n ka dolɩ Nawẽnnɛ lɔɔ la. ¹⁶La tõma mi mɛ tɩ la dagɩ nẽra n dolɩ lɔɔ la n yetɩ se’em na ĩyã, n wʋn basɛ tɩ a masɛ Nawẽnnɛ zẽ’am, la de la nẽra n bɔ Azezi-krisi sɩra mã’a tɩ Nawẽnnɛ wʋn basɛ tɩ a masɛ a zẽ’am. Tõma mẽ bɔ la Azezi-krisi sɩra, tɩ Nawẽnnɛ basɛ tɩ tɩ masɛ a zẽ’am, tõma n bɔ Azezi-krisi sɩra la ĩyã, dee dagɩ tõma n dolɩ lɔɔ la n yele se’em na ĩyã. Nẽra nẽra ka tã wʋn masɛ Nawẽnnɛ zẽ’am, ẽn dolɩ lɔɔ la n yele se’em na ĩyã. ¹⁷Tõma n te’ege Nawẽnnɛ, tɩ a basɛ tɩ tɩ masɛ a zẽ’am tõma n bɔ Krisi sɩra ĩyã la, bõn-ẽŋa sãn basɛ tɩ tõma mẽ dɛna tõon-be’ero dõma wʋ bu-zãŋsɩ la, yãma tẽ’esɛ tɩ Krisi botɩ tɩ tõnna la tõon-be’ero bɩɩ? Ayɛɩ. ¹⁸Nẽra sãn basɛ Zifdõma lɔɔ tɩ a daan dolɩ la, dee le yetɩ ba dɔla ẽ, la de la a mẽŋa n sã’anɩ lɔɔ la. ¹⁹La sãn dɛna lɔɔ la, a botɩ mam lebge la kũm a ĩyã, mam ka le dɔla ẽ. Mam lagɩm na Krisi ki dɔ-puurŋa zuo, tɩ m vɔa Nawẽnnɛ ĩyã, ²⁰tɩ mam n vɔa wã, la ka le dɛna mam mẽŋa n vɔɩ, la de la Krisi n botɩ mam vɔa. La vɔm sɛka tɩ mam vɔa lɛɛlɛ wã, de la mam n bɔ ẽŋa n de Nawẽnnɛ Dayʋa n nõŋɛ mam ki mam yelle sɩra la, n basɛ tɩ mam vɔa. ²¹Mam ka sakɛ tɩ Nawẽnnɛ yel-sõnnɛ na de la zãŋa. La sãn dɛna la nẽra n dolɩ lɔɔ ĩyã n basɛ tɩ a masɛ Nawẽnnɛ nẽŋam, Krisi kũm na de nɩ na zãŋa.

Tɩn bɔ Nawẽnnɛ sɩra la ĩyã, tɩ tɩ masɛ a zẽ’am

¹Yãma Galatɩ dõma, ãne n botɩ yãma zuto lebge tɩ ya ka tara yɛm? Mam daan pa’alɛ ya Krisi n ki dɔ-puurŋa zuo la yelle mɛ sõŋa sõŋa, tɩ la dɛna vẽelga bɔ ya. ²Mam boorɩ tɩ m soke ya la sokre ayɩla mã’a tɩ ya lerge mam: Yãma n to’oge Nawẽnnɛ Sɩa la, la de la yãma n sakrɩ ɩta lɔɔ la n yele se’em na ĩyã bɩɩ? Ayɛɩ, la de la yãma n wõm kõ-yẽlga la, bɔ Azezi-krisi sɩra la ĩyã. ³Yãma yɛm na pɔ’ɔgɛ paagɛ la wãna? Yãma n pɔsɛ lebge Nawẽnnɛ nẽrba la a Sɩa pãŋa la, yãma yãŋa boorɩ tɩ ya ba’asɛ la ya mẽŋa pãŋa? ⁴Yãma n yẽ se’em wuu la lebge la zãŋa bɩɩ? Dẽnɩ tɩ la da kãn lebge zãŋa. ⁵Nawẽnnɛ n bɔ ya a Sɩa, dee ɩta bõn-yãlma ya tẽŋasʋka la, la dagɩ yãma n ɩtɩ lɔɔ n yele se’em na ĩyã, la de la yãma n wõm kõ-yẽlga la, bɔ Azezi-krisi sɩra la ĩyã.

⁶Abraham zẽ’am la mẽ yʋʋn de la bɛla: La gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam yetɩ: «Abraham bɔ la Nawẽnnɛ sɩra, tɩ Nawẽnnɛ bɩsɛ ẽ yetɩ a masɛ ẽŋa zẽ’am.» ⁷Bãŋɛ-ya tɩ nẽr-sɛba n bɔ Nawẽnnɛ sɩra la n sɩrɩ de Abraham yɩɩsɩ. ⁸Nawẽnnɛ gõŋɔ la põn yele mɛ tɩ Nawẽnnɛ wʋn basɛ tɩ bu-zãŋsɩ masɛ a zẽ’am, ban bɔ ẽ sɩra la ĩyã. Nawẽnnɛ yʋʋn põn tɔgɛ kõ-yẽlga ẽŋa bɔ Abraham mɛ yetɩ: «Fõn ĩyã tɩ dũnia buuri wuu wʋn yẽ yel-sõnnɛ.» ⁹La de la bɛla, Abraham n yʋʋn bɔ Nawẽnnɛ sɩra yẽ yel-sõnnɛ na, nẽr-sɛba n mẽ bɔ Nawẽnnɛ sɩra wʋn lagɩm na Abraham yẽ yel-sõnnɛ.

¹⁰Nẽr-sɛba n te’ege lɔɔ la, kã’a-be’ero boe ba zuto, se’ere n soe la, la gʋlsɛ yetɩ: «Kã’a-be’ego boe nẽr-sɛka woo n ka ɩtɩ wʋ lan gʋlsɛ se’em wuu Nawẽnnɛ lɔɔ gõŋɔ pʋam na zuugo.» ¹¹La de la vẽelga tɩ nẽra baa ayɩla ka tã wʋn yẽ bʋʋrɔ Nawẽnnɛ zẽ’am ẽn dolɩ lɔɔ la ĩyã, se’ere n soe la, la gʋlsɛ yetɩ: «Nẽra n bɔ Nawẽnnɛ sɩra masɛ a zẽ’am wʋn vɔa, ẽn bɔ ẽ sɩra la ĩyã.» ¹²Nẽra n dolɩ lɔɔ la, la dagɩ tɩ a bɔ la Nawẽnnɛ sɩra, bẽm ĩyã, la gʋlsɛ yetɩ: «Nẽr-sɛka n ɩtɩ lɔɔ la n yele se’em na, a wʋn vɔa bɛla ĩyã.» ¹³La tõma n ka ẽŋɛ lɔɔ la n yele se’em na wuu ĩyã, Nawẽnnɛ kã’a-be’ego n boe tõma zuto. La Krisi n ki dɔ-puurŋa zuo la, a dɔkɛ kã’a-be’ego la tõma zuto mɛ, tɩ ẽŋa mẽŋa sɔɔgɛ tõma zẽ’am, tɩ kã’a-be’ego la bɔna a zuugo, se’ere n soe la, la gʋlsɛ yetɩ: «Kã’a-be’ego boe nẽr-sɛka tɩ ba yulse ẽ dɔɔgɔ zuo la zuugo.» ¹⁴Krisi ẽŋɛ bɛla tɩ yel-sõnnɛ na tɩ Nawẽnnɛ bĩŋe nõorɛ tɩ a bɔ Abraham na, mẽ wʋn dɛna bu-zãŋsɩ bõnɔ, bãma n lagɩm na Azezi-krisi dɛna ayɩla la ĩyã, dee tɩ tõma mẽ to’oge Nawẽnnɛ Sɩa la tɩ a bĩŋe nõorɛ tɩ a bɔ tɔ, tõma n bɔ ẽ sɩra la ĩyã.

Lɔɔ la ka sã’am nõor-bĩŋre

¹⁵M sɔbiisi, mam yetɩ m dɩkɛ la nẽrsaala yelle makɛ pa’alɛ ya. Nẽra sãn looge yɛm dee gʋlsɛ bĩŋe, tɩ la doose la tẽŋa la lɔɔ, nẽra nẽra ka tã wʋn sã’am ẽ, bɩɩ pa’asɛ sɛla mĩ. ¹⁶Nawẽnnɛ yʋʋn bĩŋe nõorɛ bɔ la Abraham, la a yɩɩŋa. La ka gʋlsɛ yetɩ, a bĩŋe a nõorɛ bɔ la a yɩɩsɩ, wʋ la de la nẽrba zozo’e. La yetɩ, a yɩɩŋa, la de la nẽra ayɩla mã’a. Nẽr-ẽŋa de la Krisi. ¹⁷Mam n yele se’em na võorɛ n wãna: La de tɩ Nawẽnnɛ n bĩŋe a nõorɛ la, yʋʋma kɔbsnaasɩ la pitã n tole dee tɩ a yãŋa bɔ a lɔɔ la. Bɛla lɔɔ la kãn yãŋɛ sã’am nõor-bĩŋre la tɩ a lebge zãŋa. ¹⁸Se’ere n soe la, la sãn de nɩ na lɔɔ la dɔlga ĩyã tɩ nẽra wʋn to’oge sɛla sɔna, la ka le dɛna nõor-bĩŋre ĩyã. La, la de la Nawẽnnɛ n bĩŋe a nõorɛ la ĩyã, tɩ a ẽŋɛ Abraham yel-sõnnɛ.

¹⁹La sãn dɛna bɛla, bẽm ĩyã tɩ Nawẽnnɛ yʋʋn bɔ lɔɔ la? A yʋʋn bɔ ẽ tɩ a botɩ nẽrba n bãŋɛ ba tõon-be’ero, halɩ ka paagɛ wakat-sɛka tɩ Abraham yɩɩŋa la wʋn wa wa’am, sɛka ĩyã tɩ a yʋʋn bĩŋe nõorɛ la. Malɛkadõma n yʋʋn to’oge lɔɔ la Nawẽnnɛ zẽ’am bɔ la, la doose la nẽra ayɩla n boe Nawẽnnɛ, la nẽrba tẽŋasʋka wẽ’era nu’ugo. ²⁰Nẽra ka wẽ’erɩ nu’ugo la nẽra ayɩla mã’a. La Nawẽnnɛ de la a ayɩla mã’a, dee yʋʋn bĩŋe nõorɛ, tɩ nu’u-wẽ’era ka bɔna.

²¹Bɛla, lɔɔ la sɩ’ɩsrɩ Nawẽnnɛ nõor-bĩŋre la mɛ bɩɩ? Ayɛɩ, la dagɩ bɛla baa fẽfẽe. Se’ere n soe la, lɔɔ sãn boe nɩ n tã wʋn botɩ nẽrba tara vɔm n ka ba’asrɩ, bɛla a ken tã nɩ wʋn basɛ tɩ nẽrba masɛ Nawẽnnɛ zẽ’am mɛ, ban sakrɩ lɔɔ la ĩyã. ²²La Nawẽnnɛ gõŋɔ la yetɩ, dũnia dõma wuu boe la tõon-be’ero nu’usum. La de la bɛla tɩ sɛba n bɔ Azezi-krisi sɩra la wʋn to’oge sɛla tɩ Nawẽnnɛ bĩŋe nõorɛ tɩ a bɔ ba, ban bɔ Azezi-krisi sɩra la ĩyã.

²³Wakat-sɛka tɩ Azezi-krisi daan nãn ka wa’am tɩ nẽrba bɔ ẽ sɩra la, lɔɔ la lʋ tõma mɛ wʋ tõma boe la yʋ’a deem na, gu’ura halɩ tɩ Nawẽnnɛ wʋn wa puke Azezi-krisi tɩ tɩ wʋn bɔ sɩra la peelem. ²⁴Bɛla lɔɔ la n yʋʋn de tõma gu’ura pa’ala tõma sore halɩ wa paam wakat-sɛka tɩ Krisi wa’am na, tɩ tõma wʋn dɛna nẽrba n masɛ Nawẽnnɛ nẽŋam, tõma n bɔ ẽ sɩra la ĩyã. ²⁵La lɛɛlɛ wã tɩ Azezi-krisi wa’am tɩ tɩ bɔ ẽ sɩra la, lɔɔ la ka le dɛna tõma gu’ura.

²⁶Yãma n bɔ Azezi-krisi sɩra la, ya wuu de la Nawẽnnɛ kɔma. ²⁷Yãma wuu tɩ ba mise ya ko’om pʋam na, ya lagɩm na Krisi dɛna ayɩla, ãna wʋ ẽŋa n ãn se’em na. ²⁸Yãma n lagɩm na Krisi la, bɔkrɛ ka le bɔna tɩ fʋ de la Zifu, bɩɩ bu-zãŋka, yamŋa bɩɩ nẽra n soe a mẽŋa, pɔka bɩɩ bʋraaga, ya wuu de la ayɩla. ²⁹Yãma n lagɩm na Krisi la, ya de la Abraham yɩɩsɩ, wʋn to’oge sɛla tɩ Nawẽnnɛ bĩŋe nõorɛ tɩ a bɔ la.

¹Mam n yetɩ m yele se’em n wãna: Bia n yetɩ a wa sɔɔgɛ sɔna a sɔ bõnɔ dee ken dɛna bõn-pɩka, a ãn wʋ a de la yamŋa la, baa la ẽŋa n wʋn wa sɔna sɛla woo la. ²Ẽn nãn de bia la, a boe la nẽrba nu’usum tɩ ba gu’ura ẽ, dee bɩsra a sɛla woo yelle bɔ’ɔra ẽ halɩ ka paagɛ wakat-sɛka tɩ a sɔ looge la, tɩ a yãŋa sɔna sɛla woo. ³Tõma n mẽ daan ka bãŋɛ Nawẽnnɛ sɩra, ãna wʋ kɔma la, tõma daan de la dũnia wã yɛla yamsɩ. ⁴La wakat-sɛka tɩ Nawẽnnɛ looge la n paagɛ la, a tõm na a mẽŋa Dayʋa, tɩ pɔka dɔgɛ ẽ, tɩ a dɔla Zifdõma lɔɔ la, ⁵tɩ a fãagɛ sɛba n dolɩ lɔɔ la, tɩ tɩ wʋn lebge Nawẽnnɛ kɔma.

⁶La yãma n de Nawẽnnɛ kɔma la, a tõm na a Dayʋa Sɩa tɩ a bɔna tɩ sũure pʋam, tɩ Sɩa la wi’ira Nawẽnnɛ yetɩ: «Abba, m Sɔ.» ⁷Bɛla tɩ ka le dɛna yamsɩ, tɩ de la Nawẽnnɛ kɔma. Tõma n de a kɔma la ĩyã, a wʋn bɔ tɔ sɛla wuu tɩ a bĩŋe tɩ a bɔ a kɔma la.

Apolɩ yɛm yɔɔrɩ Galatɩ dõma yelle

⁸Kʋrʋm, yan daan ka mi Nawẽnnɛ na, ya daan dolɩ la dũnia wã bõn-yooro n dagɩ Nawẽnnɛ poore, dɛna ba yamsɩ. ⁹La nãnannɛ wã tɩ ya mi Nawẽnnɛ na, la, lan gãnnɩ, Nawẽnnɛ n mi ya la, la ẽŋɛ la wãne tɩ yãma le dɔla bõn-yooro n ka tarɩ pãŋa dee ka tara võorɛ poore, le bɔɔra tɩ ya dɛna ba yamsɩ? ¹⁰Yãma looge la dabsa, la wõrsɩ, la wakatɛ basɛba yʋʋnɛ pʋam, la yʋʋma dɔla tɩ la dɛna sisgo. ¹¹Yãma n ɩtɩ se’em na botɩ dabeem n tara mam, tɩ mam n tõm se’em yãma ĩyã la, tã wʋn dɛna zãŋa.

¹²M sɔbiisi, mam belnɩ ya mɛ tɩ ya ãna wʋ mam na, tɩ mam lebge ãna wʋ yãma la. Yãma daan ka ẽŋɛ mam tuuge. ¹³Ya mi tɩ la daan de la mam bã’aga la ĩyã tɩ mam yẽ folle mõolɛ kõ-yẽlga la bɔ ya pɔspɔsɩ. ¹⁴Mam bã’aga la daan de la nãmsgɔ bɔ ya, la yãma daan ka nẽ’esɛ mam, la ya mẽ daan ka zagsɛ mam, ya daan to’oge mam wʋ mam de la Nawẽnnɛ malɛka, bɩɩ Azezi-krisi la. ¹⁵Yãma sũure daan ãn yẽlʋm mɛ, tɩ mam tãna wʋn yetɩ, yãma daan sãn tã nɩ, ya wʋn dɩkɛ ya nini bɔ mam. Bẽm ẽŋɛ tɩ yãma ka le tara sũ-yẽlga? ¹⁶Mam n tɔgɛ ya sɩra la ĩyã, tɩ mam yãŋa lebge ya bɛ bɩɩ?

¹⁷Nẽr-sɛba tɩ mam yetɩ la, ban mõrgrɩ se’em yãma ĩyã la, la dagɩ ya sõŋrɛ ĩyã. Ba boorɩ tɩ ba welge ya la mam, tɩ ya lagɩm na bãma. ¹⁸Nẽra sãn mõrgra tɩ la sãn dɛna sõŋa ĩyã, la ãn sõŋa. La ãn sõŋa tɩ ya ɩta bɛla wakatɛ wuu, la, la da dɛna mam n boe ya zẽ’am wakatɛ sɛka la mã’a. ¹⁹M kɔm-nõŋrɩsɩ, mam le tara la toogo ya ĩyã wʋ pɔka n virgri la, halɩ tɩ ya wʋn wa ãna wʋ Krisi n ãn se’em na. ²⁰Mam boorɩ nɩ na m bɔna ya zẽ’am lɛɛlɛ wã bãŋɛ mam wʋn tɔgɛ se’em pa’alɛ ya. La mam n boe zẽ’e-sɛka wã, mam ka mi mam wʋn yele ya se’em.

Asaara la Agaarɩ makrɛ

²¹Yele-ya ma, yãma sɛba n boorɩ tɩ lɔɔ la sɔna ya la, yãma ka wõnnɩ lɔɔ la n yetɩ se’em na? ²²La gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam yetɩ, Abraham tarɩ la dayɔɔsɩ bayi. Ayɩla de la yam-pɔka bia, tɩ ayẽma dɛna a pɔga bia. ²³Yam-pɔka bia la dɔgɛ wʋ nẽrsaala n boorɩ se’em na. La a pɔga bia la dɔgɛ wʋ Nawẽnnɛ n bĩŋe a nõorɛ se’em na. ²⁴Bõn-ẽna de la makrɛ bɔ tõma. Pɔgsɩ bayi la makrɩ la yɛla bayi. La de la Nawẽnnɛ n bɔ nẽrba a lɔɔ, dee bĩŋe a nõorɛ la. Pɔspɔsɩ pɔka la yʋ’ʋrɛ n de Agaarɩ la mãmsrɩ la lɔɔ tɩ Nawẽnnɛ bɔ Sinayi tãŋa zuo la. Nẽr-sɛba n dolɩ lɔɔ la de la yamsɩ, wʋ Agaarɩ la a kɔma n de yamsɩ se’em na. ²⁵Agaarɩ ãn wʋ Sinayi tãŋa n boe Araabɩ tẽŋa la, dee ken ãna wʋ Zerizalɛm sɛka n boe lɛɛlɛ wã la, se’ere n soe la, Zerizalɛm la a nẽrba la boe la lɔɔ yamnɛ pʋam. ²⁶La Zerizalɛm sɛka n boe saazuum na ka boe yamnɛ pʋam, tõma de la tẽn-ẽŋa nẽrba, wʋ Asaara kɔma n dagɩ yamsɩ la. ²⁷La gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam yetɩ:

«Ẽŋɛ sũ-yẽlga, kõndɔgrɛ, fõn ka dɔgɛ la.

Ẽŋɛ sũ-yẽlga wa’ara kĩnkĩma sɩrna, fõn ka virge la.

Se’ere n soe la, pɔg-sɛka tɩ a sɩra basɛ la kɔma n wʋn zo’oge gãnna pɔg-sɛka n tarɩ sɩra la.»

²⁸La sãn dɛna yãma, m sɔbiisi, yãma de la Nawẽnnɛ kɔma, ẽn bĩŋe a nõorɛ la ĩyã, wʋ A’izakɩ tɩ ba dɔgɛ Nawẽnnɛ n bĩŋe a nõorɛ ĩyã la. ²⁹La, la mẽ ãn wʋ bi-sɛka tɩ ba daan dɔgɛ ẽ wʋ nẽrsaala n boorɩ se’em na n nãmsɛ bi-sɛka tɩ ba dɔgɛ wʋ Nawẽnnɛ Sɩa n boorɩ se’em na, la ken dɛna la bɛla mẽ lɛɛlɛ wã. ³⁰Nawẽnnɛ gõŋɔ la yetɩ bẽm? A yetɩ: «Dige yam-pɔka, la a bia la, se’ere n soe la, yam-pɔka la bia kãn lagɩm na pɔg-sɛka n dagɩ yamŋa la bia po to’oge ba sɔ bõnɔ.» ³¹Bɛla, m sɔbiisi, tõma dagɩ yam-pɔka kɔma, tõma de la pɔg-sɛka n dagɩ yamŋa la kɔma.

Ze’ele-ya kãŋkãŋɛ yan to’oge ya mẽŋa la pʋam

¹Krisi fãagɛ tɩ basɛ tɩ tɩ sɔna la tɩ mẽŋa. Bɛla, zɛ-ya kãŋkãŋɛ, da sakɛ-ya le kẽ’esɛ ya mẽŋa yamnɛ pʋam. ²Selse-ya, mam Apolɩ yetɩ ya mɛ tɩ ya sãn basɛ tɩ ba wã ya, Krisi ka le tara yõorɔ bɔ ya. ³La mam le yɛta ya mɛ tɩ nẽr-sɛka woo n basɛ tɩ ba wã ẽ, dẽnɩ tɩ a ẽŋɛ lɔɔ la n yele se’em na wuu. ⁴Yãma sɛba n te’ege lɔɔ la ɛɛra tɩ ya masɛ Nawẽnnɛ nẽŋam na, ya welge ya mẽŋa mɛ la Krisi, ya koŋe Nawẽnnɛ yel-sõnnɛ mɛ. ⁵La sãn dɛna tõma, la de la tõma n bɔ Krisi sɩra la, tɩ Nawẽnnɛ Sɩa basɛ tɩ tõma tara pʋtẽ’erɛ gu’ura tɩ a wa basɛ tɩ tɩ masɛ a zẽ’am. ⁶Azezi-krisi doosgo la pʋam, fʋ sãn wã, bɩɩ fʋ sãn ka wã, la ka tarɩ võorɛ, sɛla n tarɩ yõorɔ de la fʋ bɔ Azezi sɩra tõnna la nõŋlʋm.

⁷Yãma daan dolɩ Nawẽnnɛ sore mɛ sõŋa sõŋa, ãne n gu ya tɩ ya basɛ da le sakɛ sɩra la? ⁸Tẽ’esgɔ bãma n botɩ ya basɛ sɩra la ka ze’ele Nawẽnnɛ n wi ya la zẽ’am. ⁹Ba makɛ yetɩ: «Dãbɩllɛ fẽe n botɩ borborɩ wuu ukra.» ¹⁰La sãn dɛna mam, Zuudãana la ĩyã mam bɔ ya sɩra mɛ tɩ yãma tẽ’esgɔ kãn bɔna ayẽma la mam n pa’alɛ ya se’em na. Nẽr-sɛka n tarɩ ya pʋtẽ’era yuulna la, baa ẽn de nẽr-sɛka, Nawẽnnɛ wʋn sɩbgɛ ẽ.

¹¹M sɔbiisi, la sãn dɛna sɩra tɩ mam mẽŋa ken mõola mɛ yɛta tɩ ba wãta, bẽm tɩ Zifdõma nãmsra mam? La sãn de nɩ na bɛla, mam n mõolɩ Krisi n ki dɔ-puurŋa zuo tɩ ba nãmsra mam na kãn le bɔna. ¹²Mam boorɩ nɩ mɛ tɩ nẽr-sɛba n tarɩ ya pʋtẽ’era yuulna tɩ ya wãta la, sãn põn bɔɔra, ba fɔ ba mẽŋa pa’asɛ.

¹³La sãn dɛna yãma, m sɔbiisi, Nawẽnnɛ wi ya tɩ ya sɔna la ya mẽŋa. La da basɛ-ya tɩ yan soe ya mẽŋa la basɛ tɩ ya ɩta ya mẽŋa yɛm n boorɩ se’em. Vɔa-ya la taaba la nõŋlʋm tõnna sõŋra taaba. ¹⁴Se’ere n soe la, lɔɔ la wuu boe la yetɔg-ẽna ayɩla pʋam n yetɩ:

«Nõŋɛ fʋ tadãana wʋ fʋ mẽŋa.»

¹⁵La ya sãn zɛbra la taaba, yĩ’ira dee dõnna taaba wʋ dũnsi la, guuse-ya, tɩ ya wʋn sã’am taaba mɛ ba’asɛ.

Vɔa-ya wʋ Nawẽnnɛ Sɩa n boorɩ se’em

¹⁶Selse-ya, mam yetɩ ya mɛ tɩ ya dɔla Nawẽnnɛ Sɩa n boorɩ se’em, tɩ ya kãn ɩta nẽrsaalba yɛmleego n boorɩ se’em. ¹⁷Se’ere n soe la, nẽrsaalba mẽŋa yɛmleego n boorɩ se’em na de la to’ore la Nawẽnnɛ Sɩa n boorɩ sɛla la. Tɩ Nawẽnnɛ Sɩa n boorɩ sɛla la, mẽ dɛna to’ore la sɛla tɩ nẽrsaala mẽŋa boorɩ la. Bõn-bãma bayi sɩ’ɩsrɩ la taaba. La bɛla basɛ mɛ tɩ ya ka tãna wʋn ẽŋɛ yãma n boorɩ se’em na. ¹⁸La Nawẽnnɛ Sɩa la sãn sɔna ya, ya ka le bɔna lɔɔ la nu’usum.

¹⁹Nẽrsaala mẽŋa yɛmleego n boorɩ se’em na de la vẽelga vẽelga. La de la yalsɩ, la tõon-dẽgrɔ, la tõon-yooro, ²⁰la baga kãabgɔ, la tɩɩm tõoma, la taaba sisga, la zɛbrɛ, la ɩta sũure la tadãana bõnɔ, la sũ-isgre, la gãŋɛ taaba, la ka-wõm-taaba, la welge taaba. ²¹La nõŋɛ bõnɔ, la dãam buka, la pʋyã’an-yooro, la bõnɔ basɛba n wõn na bõn-bãma. Mam dẽŋɛ kã’ana ya mɛ, wʋ mam n daan põn yele ya se’em na, tɩ nẽr-sɛka woo n ɩtɩ bõn-bãma kãn yẽ zẽ’am Nawẽnnɛ so’olʋm pʋam.

²²La Nawẽnnɛ Sɩa tõoma de la nõŋlʋm, la sũ-yẽlga, la sũ-mã’asʋm, la sũ-mã’arɛ, la sõŋa, la ɩr-sõŋɔ, la ẽŋɛ sɩra, ²³la sũ-bʋgsʋm, la yõk-m-mẽŋa. Lɔɔ ka boe n sɩ’ɩsrɩ bõn-bãma. ²⁴Nẽr-sɛba n de Azezi-krisi nẽrba la ka ba mẽŋa n boorɩ se’em n de be’em, la ba yɛmleego la mɛ dɔ-puurŋa zuo, tɩ ba ka le sɔna ba. ²⁵Nawẽnnɛ Sɩa n bɔ’ɔrɩ tɩ vɔm na, basɛ-ya tɩ tɩ dɔla ẽŋa n boorɩ se’em na. ²⁶Tɩ da dɛna-ya uk-m-mẽŋa dõma, tɩ da ɛɛra-ya taaba nõorɛ, bɩɩ ɩta sũure la taaba.

Ɩta-ya taaba sõŋa

¹M sɔbiisi, ya sãn yẽ nẽra tɩ a tõnnɩ tõon-be’ero, yãma sɛba tɩ Nawẽnnɛ Sɩa boe la ya lɛ la, pa’alɛ-ya ẽ la sũ-bʋgsʋm tarɩ ẽ leme so-sõŋɔ la zuo. La guuse fʋ mẽŋa, tɩ fʋ mẽ da po tõm a tõon-be’ero la. ²Sõŋra-ya taaba malgra taaba yɛla, tɩ bɛla tɩ ya wʋn ẽŋɛ Krisi nõorɛ n yele se’em na. ³Nẽra sãn tẽ’esɛ tɩ ẽŋa de la sɛla dee ka dɛna sɛla sɛla, a pã’asrɩ la a mẽŋa. ⁴Nẽra woo geele bɩsɛ a mẽŋa tõoma n ãn se’em, a sãn yẽ a tõoma la pʋam sɛla n de a ẽŋɛ sũ-yẽlga, tɩ a ẽŋɛ a mẽŋa ĩyã. La a da magra a mẽŋa la nẽrba basɛba. ⁵Nẽra woo n wʋn tara a mẽŋa zuugo yelle.

⁶Nẽr-sɛka tɩ nẽra zãsnɩ ẽ Krisi yetɔga la, a basɛ tɩ sɛka n zãsnɩ ẽ na yẽta pʋrɛ ẽn tarɩ sɛla woo la pʋam.

⁷Da pã’asɛ-ya ya mẽŋa, ba ka pɔ’ɔrɩ Nawẽnnɛ. Nẽra n bʋrɛ bõn-sɛba la, bõn-bãma tɩ a wʋn lagsɛ. ⁸Nẽr-sɛka n ɩtɩ sɛla tɩ a mẽŋa yɛmleego boorɩ, a wʋn yẽ a yɛmleego yõorɔ n de kũm. La sɛka n ɩtɩ sɛla tɩ Nawẽnnɛ Sɩa boorɩ la, a wʋn yẽ Nawẽnnɛ Sɩa n bɔ’ɔrɩ sɛla n de vɔm n ka ba’asrɩ. ⁹Bɛla, tɩ da targɛ-ya la tõon-sõma tõoma. Tɩ sãn ɩta dee ka basɛ, wakatɛ la sãn wa paagɛ, tɩ wʋn yẽ a yõorɔ. ¹⁰Bɛla, tɩn yẽ folle sɛka woo, tɩ tõm ẽŋɛ nẽrba wuu sõŋa, lan gãnnɩ wuu, tɩ ɩta sɛba n lagɩm na tõma bɔ Krisi sɩra la sõŋa.

Ba’asgɔ yetɔga

¹¹Bɩsɛ-ya gʋlsgɔ biɛ kãr-bãna wã de la mam Apolɩ n gʋlsɛ la m mẽŋa nu’ugo. ¹²Sɛba n mõrgrɩ ya bɔɔra tɩ ya wã la, de la nẽrba n boorɩ yʋ’ʋrɛ nẽrsaalba zẽ’am. Ban ka boorɩ tɩ ba yẽ nãmsgɔ Krisi kũm dɔ-puurŋa la ĩyã mã’a yelle tɩ ba ɩta bɛla. ¹³Bãma sɛba n wãtɩ la mẽŋa ka ɩtɩ lɔɔ la n yele se’em na, ba boorɩ la ya wã tɩ ba tã’agɛ wẽ yõ’ogɔ, bãma n botɩ ya wã la. ¹⁴La sãn dɛna mam, mam ka wẽ’erɩ m yõ’ogɔ la sɛla yelle, sãn dagna tɩ Zuudãana Azezi-krisi n ki dɔ-puurŋa zuo la mã’a yelle. Krisi kũm na ĩyã dũnia yɛla wuu ãn wʋ ba ki mɛ ka le sɔna mam, tɩ mam mẽ ãna wʋ mam ki mɛ, ka le bɔna dũnia yɛla pʋam. ¹⁵La dagɩ nẽra n wã, bɩɩ nẽra n ka wã n tarɩ yõorɔ, sɛla n tarɩ yõorɔ de la tɩ tarɩ la vɔm paalga. ¹⁶Sɛba wuu n dolɩ nõor-ẽna wã, Nawẽnnɛ wʋn bɔ ba sũ-mã’asʋm, dee zoe ba ninbãalga, bãma la Nawẽnnɛ nẽrba la wuu.

¹⁷Nẽra nẽra da le basɛ tɩ toogo paagɛ mam, se’ere n soe la, yisa sɛba tɩ mam tarɩ m ĩyã la pa’alɩ mɛ tɩ mam de la Azezi nẽra.

¹⁸M sɔbiisi, tɩ Zuudãana Azezi-krisi yel-sõnnɛ wʋn bɔna la ya. Amina.