Gõŋɔ bʋyi dãana tɩ
Apɩyɛɛrɩ
gʋlsɛ
Bilgre
Apɩyɛɛrɩ daan gʋlsɛ gõn-ẽna wã bɔ la nẽr-sɛba wuu n dolɩ Azezi. Põmpɔrŋɔ karẽnsãandõma zozo’e n yʋʋn kẽ Azezi nẽrba la pʋam, tɩ ba zãsŋɔ la botɩ nẽrba tõnna tõon-dẽgrɔ buuri wuu.
Apɩyɛɛrɩ pa’alɛ ba tɩ Nawẽnnɛ yetɔga n de sɩra, la a ɩtɩ ẽŋa n yele se’em na mɛ.
Apɩyɛɛrɩ pa’alɛ la Nawẽnnɛ n wi ba la, bãma n masɛ tɩ ba vɔa se’em, zɛ kãŋkãŋɛ sɩra sɛka tɩ Azezi Tõntõnɩba pa’alɛ ba la pʋam (sapɩtrɩ 1).
A pa’alɛ tɩ põmpɔrŋɔ karẽnsãandõma la de la tõon-dẽgrɔ dõma, ba yel-ɩrɛ ka ãn sõŋa (sapɩtrɩ 2).
Dee pa’alɛ tɩ nẽr-sɛba n yetɩ Azezi kãn leme wa’am na, la de la põmpɔrŋɔ. A yetɩ Azezi n yuuri ka sẽna la, a mã’arɩ la a sũure tɩ nẽrba zozo’e teege yɛm basɛ tõon-be’ero, yẽ fãarɛ (sapɩtrɩ 3).
11Mam Asimõ-pɩyɛɛrɩ n de Azezi-krisi yamŋa la a Tõntõnna, n gʋlsɛ gõŋɔ wã bɔ’ɔra yãma sɛba tɩ Azezi-krisi n de Nawẽnnɛ la tɩ Fãagra n masɛ sɛla woo pʋam, botɩ ya bɔ ẽ sɩra sõŋa wʋ tõma n bɔ ẽ sɩra se’em na.
2Yãma n bãŋɛ Nawẽnnɛ, la tɩ Zuudãana Azezi la, Nawẽnnɛ wʋn ẽŋɛ ya yel-sõnnɛ, dee bɔ ya sũ-mã’asʋm zozo’e.
Nawẽnnɛ n looge tɩ la, tɩ yel-ɩrɛ n masɛ tɩ la ãna se’em
3Azezi n tarɩ Nawẽnnɛ pãŋa la n botɩ tɩ bãŋɛ Nawẽnnɛ n wi tõma tɩ tɩ po yẽ a na’am pãŋa, la a sõŋa. Bɛla tɩ a bɔ tɔ bõn-sɛba wuu n wʋn basɛ tɩ tɩ vɔa vɔm sɛka n dolɩ a sore. 4La de la bɛla tɩ a bɔ tɔ bɔ’a sɛba n ãn sõŋa gãnna wuu tɩ a bĩŋe nõorɛ tɩ a bɔ tɔ la. Tɩ bõn-bãma ĩyã ya wʋn tã’agɛ lɔkɛ be’em yɛmleego n boe dũnia zuo sã’ana nẽrba la, dee lebge ãna wʋ Nawẽnnɛ n ãn se’em na. 5Bɛla, nargɛ-ya pãŋa, tɩ ya bɔ sɩra la pʋam, ɩr-sõŋɔ pa’asɛ, tɩ ɩr-sõŋɔ la pʋam, bãŋrɛ pa’asɛ, 6tɩ bãŋrɛ la pʋam, yõk-m-mẽŋa pa’asɛ, tɩ yõk-m-mẽŋa la pʋam, wĩbga pa’asɛ, tɩ wĩbga la pʋam, Nawẽnnɛ doosgo sɩra sɩra pa’asɛ, 7tɩ Nawẽnnɛ doosgo sɩra sɩra la pʋam, ya ɩta taaba sõŋa pa’asɛ, tɩ ya ɩta taaba sõŋa la pʋam, nõŋlʋm pa’asɛ. 8Se’ere n soe la, ya sãn ɩta bõn-bãna wã zozo’e, ba wʋn basɛ tɩ ya tõm Nawẽnnɛ tõoma, dee bãŋɛ tɩ Zuudãana Azezi-krisi pa’asɛ. 9La sɛka n ka ɩtɩ bõn-bãna wã ãn wʋ fʋa la, a ka yẽtɩ, la a yĩm mɛ tɩ Nawẽnnɛ basɛ a tõon-be’ero tɩ a ẽŋɛ kʋrʋm na taalɛ mɛ. 10Bɛla m sɔbiisi, mõrgɛ ya mẽŋa ze’ele kãŋkãŋɛ Nawẽnnɛ n wi ya, la ẽn looge ya la pʋam. Ya sãn ẽŋɛ bɛla, ya kãn bʋrgɛ dee basɛ Nawẽnnɛ sore. 11La de la bɛla tɩ ya wʋn yẽ sore sõŋa kẽ Azezi-krisi n de tɩ Zuudãana, la tɩ Fãagra la so’olʋm n boe wakatɛ n ka ba’asrɩ la pʋam.
12La de la bɛla ĩyã tɩ mam tẽera ya bõn-bãna wakatɛ wuu, baa la yãma n põn mina ba, la yãma n ze kãŋkãŋɛ sɩra la tɩ ya to’oge la pʋam na. 13Mam n nãn vɔa wã, mam tẽ’esɛ tɩ la masɛ mɛ tɩ mam tẽegɛ ya, tɩ ya da gĩse. 14Tɩ Zuudãana Azezi-krisi n puke pa’alɛ mam, tɩ mam mina tɩ la deege la fẽe tɩ mam basɛ vɔm ẽna wã dee fõrgɛ. 15Bɛla mam wʋn mõrgɛ mɛ, la mam fõrgrɛ poorʋm, ya wʋn tẽra bõn-bãna yelle sɛla woo pʋam.
Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba n tɔgɛ Azezi-krisi yelle se’em na de la sɩra
16Tõma n tɔgɛ tɩ Zuudãana Azezi-krisi pãŋa, la a wa’aŋɔ la yelle la, la dagɩ sɔlma tɩ nẽrsaalba tẽ’esɛ nãam la ba mẽŋa yɛm. Tõma sɩrɩ yẽ a na’am pãŋa n zo’oge se’em mɛ la tɩ nini. 17La de la Nawẽnnɛ n de Sɔ la, n bɔ ẽ nã’asgɔ, la na’am pãŋa. Ẽŋa n de na’am pãŋa wuu dãana la yetɩ: «Ẽna de la mam Dayʋa tɩ mam nõŋɛ la m sũure wuu, a paagɛ la mam yɛm.» 18Tõma n daan boe la ẽ lɛ tãŋa la zuo la, tɩ tõma wõm kõa la n ze’ele Nawẽnnɛ yire tɔgɛ. 19Bɛla n basɛ tɩ tõma malɩn bãŋɛ sõŋa sõŋa tɩ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba yetɔga la de la sɩra. La ãn sõŋa tɩ ya tara yetɔg-bãma sõŋa, ba ãn wʋ fɩtla n nẽegɛ lika pʋam. Tara-ya ba halɩ ka paagɛ beere yɩlɩŋrɛ, tɩ Krisi nẽegɛ ya sũure pʋam wʋ bewã’arɛ la. 20Sɛla n gãnnɩ de la ya bãŋɛ tɩ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba yetɔga la n gʋlsɛ Nawẽnnɛ gõŋɔ pʋam na, nẽra ka tã wʋn pa’alɛ ba võorɛ la a mẽŋa pʋtẽ’erɛ. 21Se’ere n soe la, ba ka de nẽrsaalba yɛm n boorɩ se’em, la de la Nawẽnnɛ Sɩa n botɩ nẽrsaalba tɔgɛ yetɔga n ze’ele Nawẽnnɛ mẽŋa zẽ’am.
2Põmpɔrŋɔ karẽnsãandõma
1Kʋrʋm kʋrʋm, nẽrba n yʋʋn boe Nawẽnnɛ nẽrba la pʋam parna tɩ bãma de la Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba. Bɛla, põmpɔrŋɔ karẽnsãandõma n mẽ wʋn bɔna ya pʋam. Ba wʋn ẽŋɛ la yɛm tarɩ zãsŋɔ n sẽm na sã’aŋɔ wa’am, dee wʋn sɩ’ɩsɛ Zuudãana n fãagɛ ba la, bɛla n wʋn basɛ tɩ sã’aŋɔ wa’am ba zuto tɔtɔ. 2La nẽrba zozo’e n wʋn doose ba, ba tõon-yooro la poorʋm, tɩ la wʋn basɛ tɩ nẽrba tɔgɛ sɩra sore la yetɔg-be’ero. 3Ban boorɩ bõntarsõm zo’oge la ĩyã tɩ ba wʋn tɔgɛ nõ-yẽlʋm yetɔga pã’asɛ ya, yẽ yõorɔ ya zẽ’am. La halɩ kʋrʋm kʋrʋm tɩ ba sɩbgrɛ põn mãasʋm gu’ura ba, ba sã’aŋɔ kãn viige.
4Se’ere n soe la, Nawẽnnɛ yʋʋn ka basɛ malɛkadõma sɛba n tõm tõon-be’ero la tɩ ba põsɛ, a lobe ba basɛ la bug-tẽŋa bog-ko’ogo n de lika pʋam, ba ba la bãnsɩ gu’ura sarɩyadia daarɛ. 5La a yʋʋn ka basɛ kʋrʋm kʋrʋm dõma la tɩ ba põsɛ, sãn dagna nẽrba banii mã’a. La de la Anoe n mõolɛ sɛla n masɛ yelle, la a yir-dõma mã’a tɩ a yʋʋn fãagɛ, dee basɛ tɩ sa-kãtɛ ni, tɩ ko’om libe tẽŋa sã’am dũnia nẽrba wuu n ka dolɩ Nawẽnnɛ. 6La a ken di Sodom la Gomõorɩ tẽnsɩ sarɩya mɛ sɩbgɛ ba, basɛ tɩ bugum di ba, tɩ ba lebge tãmpɛglʋm, tɩ la dɛna makrɛ bɔ sɛba n ka dolɩ Nawẽnnɛ sore la. 7La a yʋʋn fãagɛ la Alotɩ n de tõon-sõma dãana. Ẽŋa sũure n yʋʋn sã’am halɩ zozo’e la tõon-be’ero dõma tõon-yooro n zo’oge la. 8Alotɩ n yʋʋn de tõon-sõma dãana vɔa la ba lɛ, wõnna dee yẽta ba tõon-be’ero la, a sũure n sã’anɩ daarɛ woo, tɩ la nãmsra ẽ. 9Bɛla pa’alɩ tɩ Zuudãana Nawẽnnɛ mi ẽŋa n ɩtɩ se’em fãara nẽr-sɛba n dolɩ a sore la nãmsgɔ pʋam mɛ, dee mina ẽŋa n ɩtɩ tõon-be’ero dõma se’em gu’ura sarɩyadia daarɛ tɩ ba wʋn yẽ sɩbgrɛ. 10Nẽr-sɛba n dolɩ ba yɛmleego n boorɩ se’em n de tõon-dẽgrɔ, dee pɔ’ɔra Nawẽnnɛ n tarɩ nõorɛ la ba lɛ la, a wʋn sɩbgɛ la bãma gãnna.
Põmpɔrŋɔ karẽnsãandõma la de la zẽk-m-mẽŋa dõma, la tɩta’alʋm dõma, ba ka zotɩ dabeem tɩ ba tʋ saazuum pãnsɩ dõma. 11La baa malɛkadõma n tarɩ pãŋa, la ke’eŋo gãnna ba la, ka tɔgrɩ ba yelle pɔ’ɔra ba Zuudãana la nẽŋam. 12Nẽr-bãma ɩtɩ la yooryooro, ba ãn wʋ dũnsi n ka tarɩ yɛm tɩ ba yõgrɩ kʋʋra la. Ba tɔgrɩ la sɛla tɩ ba ka mi be’em, ba mẽ wʋn sã’am wʋ dũnsi la. 13Ba wʋn yẽ tõon-be’ero yɔɔrɔ ba tõon-be’ero la ĩyã. Ba tõnnɩ na ba yɛm n boorɩ se’em n de tõon-dẽgrɔ peelem pʋam, tɩ ba sũure ãna yẽlʋm. Ba sãn lagɩm na ya dita, ɩta sũ-yẽlga la ba põmpã’asʋm na, la de la dẽgrɔ, la yãnnɛ. 14Ba yɛm boorɩ la yalsɩ tõoma mã’a, ba ka tõnnɩ tõon-be’ero tɩgra. Ba pã’asrɩ la nẽr-sɛba pʋtẽ’era n ka zo’oge Nawẽnnɛ sore doosgo pʋam na tɩ ba tõnna be’em. Ba nõŋɛ la bõnɔ zozo’e. Nawẽnnɛ kã’a-be’ero boe ba zuto. 15Ba basɛ so-sõŋɔ la mɛ dee bʋrgɛ dɔla Abalaam n de Abozɔɔrɩ dayʋa la sore, ẽŋa nõŋɛ la ligri bɔɔra tɩ a tõm tõon-be’ero to’oge yɔɔrɔ. 16La Nawẽnnɛ yʋʋn gi Abalaam n de a nõtɔ’ɔsa la mɛ a tõon-be’ero la ĩyã. A yʋʋn botɩ Abalaam mẽŋa bõŋa n tɔgɛ la ẽ wʋ nẽrsaala la, gu ẽ tɩ a da tõm a yalnɛ tõoma la.
17Nẽr-bãma ãn wʋ bulsi n ka tarɩ ko’om, dee ãna wʋ sawara tɩ kʋsebgo pe’ege la. Nawẽnnɛ mãasʋm na zẽ’a n de lika tam gu’ura ba. 18Ba pa’alɩ la ba mẽŋa tɔgra yetɔg-kãra n ka tarɩ võorɛ, dee tara ba yɛm n boorɩ se’em n de tõon-dẽgrɔ la pã’asra nẽr-sɛba n nãn welge ba mẽŋa la nẽr-sɛba n vɔa tuure pʋam na. 19Ba yetɩ nẽrba la tɩ ba wʋn yẽ yolsgo, dee tɩ ba mẽŋa dɛna tõon-dẽgrɔ n wʋn sã’am ba la yamsɩ. Se’ere n soe la, nẽra woo de la sɛla n soe ẽ na yamŋa. 20Nẽr-sɛba n bãŋɛ Azezi-krisi n de tɩ Zuudãana, la tɩ Fãagra la, ba basɛ dũnia tõon-dẽgrɔ mɛ. Ba sãn le kẽ ba pʋam basɛ tɩ ba sɔna ba, ba poorʋm toogo la wʋn gãnna pɔspɔsɩ la. 21Bɛla, ba sãn ka bãŋɛ nɩ sɛla n masɛ sore la sõɩ ban bãŋɛ ẽ dee wẽrgɛ basɛ Nawẽnnɛ nõorɛ tɩ ba to’oge tɔgɛ bɔ ba la. 22La ẽŋɛ ba bɛla pa’alɛ tɩ magsa wã de la sɩra, ba yetɩ: «Baaga lebe ka di la sɛla tɩ a tĩ la», dee le yetɩ: «Kurkuri tɩ ba peege ẽ sõŋa sõŋa la, lebe ka bilim na bɛglʋm pʋam.»
3Tɩ Zuudãana Azezi-krisi wʋn sɩrɩ leme wa’am mɛ
1M sɩr-nõŋrɩsɩ, la de la gõŋɔ bʋyi dãana n wãna tɩ mam gʋlsɛ bɔ’ɔra ya. Gõnnɔ bayi la pʋam, mam tẽegɛ ya la sɛla tɩ ya dẽŋɛ bãŋɛ la, tɩ m puke ya pʋtẽ’era sõŋa. 2Mam boorɩ tɩ ya tẽra la yetɔg-sɛba tɩ Nawẽnnɛ nõtɔ’ɔsrɩba dẽŋɛ tɔgɛ halɩ yʋʋma yʋʋma, la tɩ Zuudãana Azezi n de tɩ Fãagra la nõorɛ tɩ Tõntõnɩba la tɩ a tõm ya zẽ’am na tɔgɛ bɔ ya la. 3Sɛla n gãnnɩ de la ya bãŋɛ tɩ dũnia ba’asgɔ wakatɛ, nẽrba n la’arɩ nẽrba n wʋn wa wa’am, wa vɔa vɔm sɛka n de be’em tɩ ba mẽŋa boorɩ. Ba wʋn la’ara ya, 4dee yetɩ: «Azezi n daan bĩŋe nõorɛ yetɩ a wʋn leme wa’am na, a bɛɛ? Halɩ kʋrʋm kʋrʋm tɩ tɩ yaabdõma ki wa paam wakat-ẽna wã, sɛla woo ken ãna la bɛla wʋ dũnia pĩ’iluŋo n yʋʋn ãn se’em na.» 5Ban tɔgrɩ bɛla la, ba boorɩ tɩ ba yetɩ bãma yĩm mɛ tɩ kʋrʋm kʋrʋm Nawẽnnɛ tɔgɛ la yetɔga tɩ saazuum la tẽŋa nãam, tɩ zẽ’a woo daan dɛna ko’om, tɩ Nawẽnnɛ botɩ tẽŋa ze’ele ko’om pʋam bɔna. 6La ken dɛna la ko’om, tɩ Nawẽnnɛ yʋʋn botɩ ba libe dũnia ẽŋa sã’am ẽ. 7Nawẽnnɛ yetɔga mẽŋa n ken botɩ dũni-ẽna wã, la saazuum bɔna gu’ura tɩ bugum wa sã’am ba. A basɛ tɩ ba bɔna gu’ura la daar-sɛka tɩ a wʋn di nẽrsaalba sarɩya, sã’am tõon-be’ero dõma la.
8M sɩr-nõŋrɩsɩ, sɛla ayɩla n boe tɩ yãma ka masɛ tɩ ya yĩm, la sãn dɛna la Zuudãana Nawẽnnɛ, daarɛ ayɩla ãn wʋ yʋʋma tʋsrɛ, tɩ yʋʋma tʋsrɛ mẽ ãna wʋ daarɛ ayɩla. 9Zuudãana la n bĩŋe a nõorɛ tɩ a ẽŋɛ sɛla la, la ka yuuri tɩ a kãn ẽŋɛ wʋ nẽrba basɛba n tẽ’esrɩ se’em na. A mã’agɛ la a sũure la ya, a ka boorɩ tɩ nẽra nẽra sã’am, a boorɩ tɩ nẽra woo n teege yɛm basɛ tõon-be’ero. 10Zuudãana la lemŋo daarɛ wʋn ãna wʋ nayiga n liŋri se’em na. Daar-ẽŋa, vool-kãtɛ n wʋn ẽŋɛ, tɩ bugum di bõn-sɛba n boe saazuum, tɩ saazuum bɔɩ. Tɩ tẽŋa, la bõn-sɛba n boe a pʋam na wuu mẽ ka le bɔna.
11Bõn-bãma wuu n wʋn sã’am bɛla la, dẽnɩ tɩ ya basɛ tɩ ya yel-ɩrɛ, la ya Nawẽnnɛ sore doosgo ãna sõŋa, tɩ ya sakra ẽ sɛla woo pʋam. 12Dẽnɩ tɩ ya gu’ura Nawẽnnɛ daarɛ, tɩ Azezi wʋn wa’am na, la ya nargɛ pãŋa tɩ a wa’am tɔtɔ. Daar-ẽŋa, bugum n wʋn di saazuum, tɩ bõn-sɛba n boe saazuum wʋn yẽlgɛ sã’am. 13Tõma gu’uri la saazuum paalga, la dũnia paalga tɩ sɛla woo masɛ ãna sõŋa, wʋ ẽn bĩŋe a nõorɛ se’em na.
14Bɛla, m sɩr-nõŋrɩsɩ, yãma n gu’uri bɛla la, nargɛ-ya pãŋa ãna sõŋa, tɩ ya da tara dõrga Nawẽnnɛ nifum, tɩ ya wʋn bɔna la ẽ la sũ-mã’asʋm. 15Bãŋɛ-ya tɩ Zuudãana la n mã’agɛ a sũure gu’ura la, a boorɩ tɩ ya yẽ la fãarɛ. La de la bɛla mẽ tɩ tɩ sɔbi-nõŋrɛ Apolɩ daan dɩkɛ yɛm sɛka tɩ Nawẽnnɛ bɔ ẽ na gʋlsɛ bɔ ya. 16A gõn-sɛba wuu pʋam tɩ a tɔgrɩ bɛla yelle la, a gʋlsɛ la bɛla. A gõnnɔ na pʋam, zẽ’esɩ basɛba n boe mĩ tɩ ba wõŋa tɔ, tɩ nẽr-sɛba n ka mi, dee ka vigle ban bɔ sɩra la pʋam na, tɛɛra ba võorɛ n de se’em, wʋ ban ɩtɩ Nawẽnnɛ gõnnɔ basɛba se’em na. Ban ɩtɩ bɛla la sẽm na ba mẽŋa sã’aŋɔ.
17La sãn dɛna yãma, m sɩr-nõŋrɩsɩ, yãma n dẽŋɛ tara tiire la, guuse-ya, da basɛ tɩ tõon-be’ero dõma n tuuge la, tuuge ya. Da basɛ-ya tɩ ba botɩ ya basɛ yãma n bɔ sɩra zɛ kãŋkãŋɛ wã. 18Sẽŋɛ-ya nẽŋa vɔa Azezi-krisi n de tɩ Zuudãana la tɩ Fãagra la yel-sõnnɛ pʋam, bãŋra ẽ pa’asra.
Ẽŋa n soe na’am pãŋa lɛɛlɛ wã, la wakatɛ n ka ba’asrɩ. Amina.