1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950
12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940
123456789101112131415161718192021222324252627
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536
12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334
123456789101112131415161718192021222324
123456789101112131415161718192021
1234
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
123456789101112131415161718192021222324
12345678910111213141516171819202122
12345678910111213141516171819202122232425
1234567891011121314151617181920212223242526272829
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536
12345678910
12345678910111213
12345678910
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
123456789101112
12345678
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566
12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152
12345
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748
123456789101112
1234567891011121314
123
123456789
1
1234
1234567
123
123
123
12
1234567891011121314
1234
12345678910111213141516171819202122232425262728
12345678910111213141516
123456789101112131415161718192021222324
123456789101112131415161718192021
12345678910111213141516171819202122232425262728
12345678910111213141516
12345678910111213141516
12345678910111213
123456
123456
1234
1234
12345
123
123456
1234
123
1
12345678910111213
12345
12345
123
12345
1
1
1
12345678910111213141516171819202122

NINA LETA A PAULO VANIA

A TITUS

Na Vuresi Makaliana na Omea Ara Marea Tana Papi Iani

A Titus, aia kesa na mane ponotoba tana idana. Mi muri me pilo tobana, me lia Kristiano. E mane vaolu moa, me sangadoua a Paulo tana aqo na moloana na lotu i Krete. Mi laona nina leta iani a Paulo e adikaea ara tu tolu na omea pukuga.

E adikaea talu vania a Titus na vatana na sasaga e ulagaqira igira ara tagao tana lotu, rongona i tana i Krete ara “totu danga sosongo na tinoni ara dona moa na petsuru ma na peroaqira na tinoni tavosi.” (1.10)

Mi muri, me raiginia a Titus ke sasanigira pipi alaala tatavosi i laona na lotu: igira na tinoni loki ma na daki loki, na mane vaolu ma na tseka. Migira na daki loki kara sasanigira na daki vaolu. Mi tana susuina nina leta, a Paulo e tsaritutugua vania a Titus laka nina aqo ke vaturia na sasaga Kristiano i laoqira na tinoni ni Krete, putsikae baa kara dona “na totu rago dou ma na vaitabegi,” (3.2) ma kara mololea na vaireisavigi ma na vaipetsakoegi bubulega, ma kara kana kara tau tavotaruka na tinoni i laona na saikolu na tinoni tutuni.

Na Omea Ara Totu Tana Papi Iani

Nina goko idaida a Paulo 1:1-4

Nina aqotagao tana lotu a Titus i Krete 1:5-16

Na aqo i laoqira na alaala tatavosi na tinoni lotu 2:1-15

Na sasaga e ulagaqira na tinoni Kristiano 3:1-11

Na susuina nina goko parovata 3:12-15

1

1-4Inau a Paulo au mamare baa vanigo a Titus, igoe o vaga na dalequ manana tana tutuni igita a tamanina pata. Inau kesa nina maneaqo God, ma nina apostolo a Iesu Kristo. God nogo e viliau me molovaniau kau sanga na kakaisiana niqira tutuni igira na tinoni God e viligira, ma kau tudumigira tana sautuna na manana, vaga nida lotu e sasanigita me pukugamai tana amesiana na mauri saliu. God aia e tau dona ke pero, maia nogo e vekea vanigita, tuu tana tuturigana tsotsodo, laka aia ke tusuvanigita na mauri iani. Mi kalina e gado tana dani e titia, maia e saulabatia nina goko, me molo vataraginimaia i koniqu inau. Maia God nida Vagamauri e noruau kau gini turupatuna vanigira na tinoni.

Au nongikaira God na Tamada, ma Iesu Kristo nida Vagamauri kara ka vangalaka vanigo, ma kara ka tusuvanigo na rago.

Nina Aqo a Titus i Krete

5Inau, au mologo tana momoru ni Krete, rongona igoe ko gotosiginigira na omea ara tau vati totu goto i tana, mo ko viligira visana na tinoni kara tagaovia na lotu pipi tana vera. 6Mo ko padadoua niqu goko au tsarinogoa vanigo: laka aia e tagao tana lotu, nina aqo ke goto saikesa sasagana. Ke taugaa ke kesa lee moa na daki, migira sui na dalena kara loki tana sasaga Kristiano, ke gini tau tangomana vania ke kesa ke tsaria laka na dalena aia ara mauri tavongana mara dona na petsakoe. 7Na tagao tana lotu, e kilia ke goto saikesa sasagana, rongona e tangolia me reitutugua nina aqo God. Ke laka na kaekae, me ke tau goto dona na kore tsaku, se na inu bubulega, ma na momosatoba loki, ma na kiliqolo sagata. 8E kilia ke dona na soaraviti tinoni, me ke pada moa na nauana na omea e dou. Ke aqo sasaga pipi kalina, ke goto me ke dou sui nina sasaga i matana God, me ke madodo na tagaovidouana na maurina segeni. 9Ma nina aqo ke tutunina kakai na sasani pukuga tana lotu. Mi tana ti ke gini tangomana na kakaisiginiaqira na tinoni tavosi tana sasani manana. Me ke gini malagai na saulabatiana vaniaqira i tana e tau goto niqira papada igira ara tovoa na goko kapusiana na sasani manana ia.

10I Krete ara totu danga sosongo na tinoni ara dona moa na petsuru, ma na peroaqira na tinoni tavosi tana niqira goko bubulega, putsikae baa i laoqira igira ara talu tana lotu na Tsiu. 11E kilia nomoa na tukapusiana niqira goko na tinoni vaga gira, rongona ara perobulesigira nogo na dangana na tamadale, mara sasani sasiligira. Ara nauvaganana ia rongona moa ara ngaoa kara adiqolo lee i koniqira. 12E kesa nogo niqira propete segeni igira na Krete e marea na goko vaga iani: “Igira na tinoni ni Krete ara dona moa na pero pipi kalina, mara vaga moa na omea atsi. Ara gatogato lee, mara gini boe moa na vangana na tobaqira.” 13Me mana nomoa na omea aia e marea. Maia nogoria na rongona ti nimu aqo igoe ko totosasaga kakai vanigira na tinoni tutuni ni tana ti ke gini pukuga tana manana niqira tutuni. 14Ma kara tau goto rongomia niqira tutugunu lee na Tsiu, ma niqira tuturu igira ara sove tania na turupatu mana. 15Pipi sui na omea ara masidi dou vanigira igira e masidi dou na tobaqira. Me utu sa omea ke masidi dou vanigira igira e seko na tobaqira mara sove na tutuni, rongona e seko sui nogo niqira papada, me naquga niqira sasaga. 16Ara tsariragoa laka ara donaginia God, mi tana niqira aqoaqo e tau labavulagia laka ara donaginia aia. E mabulu na tobaqira mara petsakoe sosongo, me tau goto tugugira na aqosiana sa omea dou.

2

Na Sasani Aia Ke Naua Vanigira na Tinoni Loki

1Migoe, nimu aqo ko sasanigira na tinoni, ma kara muria moa na sasani e pukuga tana manana. 2Ko tsarivanigira na tinoni loki kara tau inubule, kara sasaga ma kara tagaovi segenia na mauriqira. Ke pukuga sui tana manana niqira tutuni, ma niqira vaigaluvegi, ma niqira berengiti. 3Mo ko tsarivaganana vanigira goto na daki loki. Kara totu kukuni tana niqira sasaga. Kara tau vaitsari gunuru, ma kara laka na inu uaeni tsaitsai. 4Tana niqira sasaga kara ida dou pipi kalina, rongona kara sanigaa vanigira na daki vaolu, ti igira kara gini reinunu, ma kara gini dona na galuveaqira na savaqira ma na daleqira. 5Kara reitutugudou segeniqira tana niqira mauri, me ke masidi dou niqira sasaga, ma kara naudougira pipi niqira aqo sui ni valeqira. Kara daki dou ma kara rongomangaqira na savaqira, me ke gini tau tangiseko na rongona na Turupatu Dou e talumai i konina God.

Na Sasani Ke Naua Vanigira Na Tinoni Vaolu

6Mo ko raiginigira goto na mane vaolu kara reitutugudou segenia na mauriqira. 7Migoe segenimu goto a Titus, ko naudoua pipi sui nimu aqo, rongona ko gini sanigaa vanigira na mane vaolu. Mi kalina ti igoe ko tuu na sasaniaqira, me dou ti ko goko sasaga me ke mana saikesa pipi sui na goko ko tsaria. 8Ko gini aqo saikesa moa na goko e pukuga tana manana, ke gini tau tangomana ke kesa ke baovisua nimu goko. Mi tana igoe ko gini paluvangamaqira igira gamu gala, rongona e utu kara tsodoa sa omea seko i laona nimu goko e tugua kara keligini vanigita.

Na Sasani Ke Naua Vanigira Na Tseka

9Ko tsarivanigira igira na tseka, kara rongomangaqira gaqira taovia, ma kara naudoua pipi niqira aqo. Kara laka na gokovisu vaniaqira se na komiaqira. 10Kara sauvulagia pipi tana omea sui ara naua laka e tugua igira niqira taovia kara norugira. Mi tana ke gini labamaka na douna na sasani ara adia tana rongona God nida Vagamauri.

Na Sasani e Kalegira Na Tinoni Tutuni Sui

11Eo, na tinoni tutuni kara nauvaganana ia, rongona e labavulagi nogoa nina vangalaka God, me gini tau nogo utu vanigira na tinoni sui na tsauliana na mauri saliu. 12Maia nogoria e sasanigita na mololeana na mauri ponotoba, ma na kilinauseko ni barangengo. Me raigita ka reitutugudou segenida ti ke gini gotolaka na sasagada. Ma ka mauri pipi dani i lao eni vaga nogo God e ngaoa, 13kalina igita a pipitua na Dani Loki igita amesia, i tana ke labavulagia na mararana loki nida God ma Iesu Kristo nida Vagamauri. 14Aia e sausegenina me mate na tuguda, gana ke gini suivisugita tania pipi sui na nauseko, me ke naua igita ka gini male ma ka masidi, ma ka gini lia nina tinoni segeni, ma ka gini madodo pipi tana aqo dou sui.

15Igirani nogo na omea nimu aqo igoe ko sasaniginigira na tinoni. Mi tana asana na Taovia, igoe ko suli, mo ko kakaisigira mo ko totosasaga vanigira. Mo ko laka na tamivaniana ke kesa ke peago lee.

3

Na Sasaga Vaga e Ulagaqira Na Tinoni Kristiano

1Ko tsaritutugudoua vanigira nimu tinoni laka niqira aqo kara rongomangaqira gaqira taovia na vera, ma kara tamidou na vaisangagi pipi tana aqo dou. 2Ko parovatavigira kara laka na keli lee vaniana ke kesa. Kara laka na vaikoregi. Kara dona na totu rago dou ma na vaitabegi. Ma kara totu tsalapo dou kolugira na tinoni sui. 3I sau, igita segenida nogo a bubulega ma petsakoe ma liusasi. Migita a gini tseka vania pipi vatana na kilinauseko ma na mage seko sui. Igita a sekolileginia moa na maurida tana tobaseko sailagi ma na masugu. Igita a vaireisavigi tabana mi tabana: igira ara reisavigita igita, migita a reisavigira igira. 4Baa, mi kalina e labavulagia nina vangalaka ma nina galuve God nida Vagamauri, maia nogo e suivisugita. 5Maia e suivisugita tau tana rongona sa sasaga dou igita a naua. Tagara. Mi tana rongona moa nina galuve segeni nogo God, te aia e vulimalegita, me vaolusigita tana Tarunga Tabu. 6God e reo tsunamaia i konida danga sosongo nina vangalaka na Tarunga Tabu, na matena nogo nina aqo a Iesu Kristo nida Vagamauri. 7Rongona tana nina vangalaka nogo ia ti God ke mologotosigita i konina, ma ka tamaniginia na mauri saliu vaga igita a amesinogoa. 8Iani nogoria e kesa na goko mana.

Minau au ngaoa igoe ko bingi gokona na omea vaga girani, rongona ti igira na tinoni ara tutunina nogo God kara gini madodo na nau sailaginiana na omea e dou i matana aia. Na aqo vaga ia, e dou manana me pelugira na tinoni sui. 9Ko kana tania na vaipetsakoegi bubulega, ma na adidatoana lee na soa tana mumuaqira na tinoni, ma na vaitutu ma na vaiganigi tana rongona niqira Ketsa na Tsiu. Rongona na omea vaga gira e tagara sa rongona, me tau lelee pelugira na tinoni. 10Ti vaga kesa ke tsukia me ke tsau kara tavotaruka na tinoni i laona na saikolu na tinoni tutuni, migoe ko parovatavia na tinoni vaga ia kesa kalina. Mi tana rukanina, ti vaga aia ke tau moa rorongo, mi tana ti igoe ko sui saikesa tania. 11O dona nogo igoe, laka na vatana na tinoni vaga ia e kuma nogo na tobana. E sasi, maia segenina nogo e dona laka e sasi.

Na Susuina Nina Goko a Paulo

12Mi kalina ti kau molobaa vanigo kesa ka vidaqira kaira a Artemas se a Tikikus, migoe ko tovokakaia na mai laba i koniqu i Nikopolis. I tana nogo au padangaoa kau baa totu tana tagu na bisi loki. 13Ko tovogotoa na sangakaqira a Senas, na mane tagaoviketsa, ma Apolos, kara ka tuturiga ka niqira tsigovera. Mo ko reigotoa laka ti kara ka tamanina na omea sui ara ka kilia tana ka niqira aqo. 14E dou ti igira goto nida tinoni kara dona na nauana na omea e dou ke pelugira segeni, me ke pelugira goto na tinoni tavosi. Niqira aqo kara tau mauri lee tagara rongona.

15Igira sui ara totu koluau ieni ara padago. Migoe ko tsarivanigira na tasida tana tutuni ara totu kolugo i tana laka igami ami padagira sui goto igira.

Au nongia God ke vangalaka vanigamu sui.