NINA LETA A PAULO VANIGIRA NA TINONI TUTUNI NI

ROMA

Na Vuresi Makaliana Na Omea Ara Marea Tana Papi Iani

A Paulo e marea na leta iani vanigira na tinoni tutuni ni Roma gana ke vangaraua nina sautu na mani ba tsigoviaqira i tana. E vuresi vanigira na vavanona na tutuni Kristiano vaga aia segenina nogo e padagadovia, mi tana ke koegua ti kara muria tana mauriqira igira goto.

Tana leta iani, a Paulo e makali saikesalia na lakana nina sasani vanigira. Aia e ida talu e soadougira na tinoni tutuni i Roma. Mi muri, me tsarivulagia na rongona pukuga nina leta tana goko vaga iani: “Na Turupatu Dou e sauvulagia na sautu tana aia God e gini mologotosigira na tinoni i konina: na tutuni aia nogoria na sautu i tana igita ka gini totugoto kolua God.”

(1:17) Pipi sui na mamatana tinoni, igira na Tsiu, migira goto na tinoni tau na Tsiu, igira sui God e kilia ke mologotosigira i konina, rongona igira sui lakalaka e sori kaputigira na susuligana na sasi. E kesa moa na sautu vanigira na tinoni ti kara gini tangomana na totugoto kolua God, aia nogoria na tutuni tana rongona a Iesu Kristo.

Mi muri ma Paulo e tsaritugutugua laka na mauri vaolu iani, aia nogoria na mauripata koluana a Iesu Kristo, e talumai tana vaigotosigi vaolu koluana God. Na tinoni tutuni e gini totu tana rago konina God, maia na Tarunga Tabu e nusiligia tania na sororina na sasi ma na mate.

Tana Lova 5 me tsau tana Lova 8, a Paulo e gini goko goto tana rongona nina Ketsa God, ma na susuligana nina aqo na Tarunga Tabu i laona na mauriqira na tinoni tutuni. Aia e gini suguradi tana rongona e koegua God e adisaigira na tinoni sui, igira na Tsiu, migira ara tinoni sui tavosi goto i laona na omea vaolu God e vangaraua vanigira sui.

Mi tana susuina, ma Paulo e gini mamare tana rongona na vainorugi ma na vaigaluvegi i laoqira segeni igira na Roma. E adikaegotoa niqira aqo Kristiano vania God, me vanigira na taovia na vera. Me suilavaginia nina leta tana soadouaqira visana na kulana ma na nonginongi na tsonikaeana God.

Na Omea Ara Totu Tana Papi Iani

Nina goko idaida a Paulo 1:1-15

Na tutuni aia na sautu na totugoto koluana God 1:16–4:25

Na mauri vaolu i konina a Iesu Kristo 5:1–8:39

Na sasana na Israel tana nina vangarau God 9:1–11:36

Na sasaga kara muria igira na Kristiano 12:1–15:13

Na susuina nina goko a Paulo 15:14–16:27

1

Nina Goko Idaida a Paulo

1-7Inau a Paulo, inau kesa nina tinoni aqo a Iesu Kristo, au marebaa na leta iani vanigamu, igamu sui nina tinoni galugaluve ma nina tinoni vivili God amu totu i Roma mamu lia nogo nina tinoni segeni.

Aia God nogo e viliau, me mologiniau kau turupatuna vanigamu na Turupatu Dou, vaga aia nogo e vekea i sau ginia na mangaqira na propete migira nogo ara maretsunaa i sau tana Mamare Tabu. Ma na Turupatu Dou iani e kalea tana rongona na Dalena God, aia nogoria a Iesu Kristo nida Taovia: laka aia e lia tinoni me botsamai tana puku konina a David; mi tana maurivisutuguana tania na mate e gini labamaka laka aia nogo na Dalena God susuliga me kesaniatsa kolua. Tana gana susuliga nogo a Iesu Kristo ti aia God e viliginiau inau kau lia na apostolo. Maia e mologiniau kau turupatuna vanigira na tinoni pipi tana vera sui, ti igira kara gini tutunina a Iesu Kristo ma kara rongomangana.

Me kalegamu goto igamu amu totu i Roma, rongona God e viligamu goto mamu gini lia nogo nina tinoni a Iesu Kristo.

Au nongikaira God na Tamada ma Iesu Kristo nida Taovia kara ka vangalaka vanigamu, ma kara ka tusuvanigamu na rago.

A Paulo e Silovi Sosongolia Laka Ke Balaba Nomoa i Roma

8Inau kau ida talu kau soadoua niqu God, tana asana a Iesu Kristo na matemui igamu sui, rongona na tinoni sui tana barangengo popono ara rongominogoa laka igamu amu tutunina a Iesu Kristo. 9Ma God, aia inau au aqo vania tana tobaqu popono, mau gini turupatuna na Turupatu Dou tana rongona a Iesu Kristo na Dalena, aia nogo e donaginia laka e mana niqu goko kalina au tsaria laka inau au padagamu sailagi pipi tana niqu nonginongi. 10Mau nongia God ti ke tamivaniau, me ke goto niqu sautu, ma kau ba tsigovigamu kalina eni. 11Au padangao sosongolia kau morosigamu ma kau patakolugamu tana nina vangalaka na Tarunga Tabu, rongona kamu gini tukakai tana nimui tutuni. 12Eo, au pada ke dou ti igita sui igamu minau ka vaisangagi, ma ka vaikakaisigi: igamu kolua niqu tutuni inau, minau kolua nimui tutuni igamu.

13Kamu padatugua tasiqu gamu, laka e danga nogo kalina au vangarau lee laka kau ba tsigovigamu, me kesa na omea e tukapusiau sailagi na balaba i konimui. Au ngao sosongolia kau sasanigamu ti igamu goto kamu tutunina a Iesu Kristo, vaga au naunogoa i laoqira na tinoni visana tana vera tavosi. 14E ngoli sosongoliau na aqo na turupatuna na Turupatu Dou vaniaqira na tinoni sui lakalaka, vanigira igira ara sasaga nogo me vanigira igira ara ponotoba moa; vanigira igira ara sasani loki nogo me vanigira igira ara tau vati sasani moa. 15Aia nogoria na rongona te e gini galasi sosongoliau laka kau turupatuna nomoa na Turupatu Dou vanigamu goto igamu amu totu i Roma.

Na Susuligana na Turupatu Dou Tana Rongona a Iesu Kristo

16Inau, au noru saikesalia na Turupatu Dou tana rongona a Iesu Kristo, aia nogoria na sautu susuliga God e vilia ke maurisiginigira sui igira ara tutunina, igira na Tsiu talu migira goto na tinoni ni veratavosi. 17Na Turupatu Dou e sauvulagia na sautu tana aia God e gini mologotosigira na tinoni i konina: na tutuni aia nogoria na sautu i tana igita ka gini totugoto kolua God. Ara marenogoa tana Mamare Tabu mara tsaria laka “Aia na tinoni God e mologotosia i konina tana rongona nina tutuni sauba ke mauri saliu i konina God.”

Na Tinoni Sui Ara Dona na Sasi

18E laba nogo na korena God talumai i gotu tana rongoqira na sasi ma na omea seko sui ara naua igira na tinoni. Niqira aqo seko e tukapusiginigira na tinoni mara gini tau donaginia na manana tana rongona God. 19Ma God e kedegira na tinoni seko vaga gira, rongona e utu kara tiatagaraa na manana tana rongona God, rongona God segenina nogo e vuresi makalinogoa vanigira.

20Tu kalina God e vusaa na barangengo e tugua igira na tinoni kara padagadovia laka e God manana ia ma na susuligana e totu saviliu, me utu goto ke sui, atsa moa ti kara tau reilakana kalina eni. E tuguragoa kara padagadovia na omea iani kalina ara reigira na omea sui God e aqosigira. !Me vaga ia na tinoni girani ara tau goto tamanina sa rongona kara gini tiatagaraa! 21Eo, ara donaginiragoa God, mara tau moa kukuni tania vaga e ulagana, mara tau lelee soadoua goto. Niqira sasaga e vaga saikesa na tinoni e tau tamani sasagana. E kobakoba lee na lovaqira mara totu moa tana rodo. 22Ara pada laka ara sasaga loki, miava, ara bule moa. 23Ara tau samasama vania God aia e totu saliu, mara ba moa mara samasama vanigira na nununa na omea levo ara aqosigira mara rerei vaga na tinoni, se na manu, se na omea tuavati, se na omea ara tere tana kao.

24Maia nogoria na rongona ti God e gini tsonilegira kara muria na omea seko e silovia na tobaqira segeni, mara totu matengana moa na nauseko ma na vaipaluvangamagi. 25Na goko mana tana rongona God igira ara tuguginia na goko pero. Ara samasama mara aqo vanigira na omea God e vusagira, mara tau samasama vania God aia e vusagira na omea sui. !Aia nogo nida God igita me dou ka tsonikaea na dani ma na dani! Amen.

26Mi tana rongona nogo igira na tinoni ara nauvaganana ia, ti God e gini tsonilegira kara muria moa niqira kilinauseko vaga ara totu tana tobaqira. 27Na daki ara vainaugi segeni, ma na mane ara vainaugi segeni. Eo, na tinoni ara vaisekoligi segeniqira vaga ia, mara gini gadovikede niqira tangopeke seko ara naua.

28Ma na rongona nogoria na tinoni girani ara sove na tutunina na manana tana rongona God, ti aia God e gini tsonilegira kara muria niqira papada seko, ma kara totu matengana moa na nauana na omea e tau ulagaqira kara naua. 29E dangalia na tobaqira pipi na vatana na kilinauseko: na susugu ma na vaisekoligi, na masugu, na vailabugi, na matesi tinoni, na vaimalapalusigi, ma na tobaseko pipi kalina. Ara dona moa na vaitsari ma na govula goko. 30Ara tobaseko vania God, mara peaa tinoni, ara kaekae, mara koesegeniqira. Ara lalavegotoa ke danga na sautu gana na aqo seko. Ara sove na rongomangana na tamaqira ma na tinaqira. 31Ara totu bubulega lee, mara tau saikesa naua na omea ara vekea na nauana, mara voo goto na galuveaqira se na sangaqira na tinoni tavosi. 32Ara donaginiragoa nina parovata God laka na tinoni ara mauri vaga ia sauba nomoa ke gadovigira na mate saliu. Migira ara tau goto kuti na nauvaganana moa ia, mara tsovula goko vanigira goto na tinoni tavosi kara gini sanga na nauana na omea seko vaga gira.

2

God Segeni Moa e UlaganaKe Pede Tinoni

1Ma kamu rorongo dou nomoa, atsa moa asei igamu. Tau nimui aqo igamu kamu pede tinoni. Ti vaga kamu tuu ma kamu pedegira na tinoni tavosi, me vaga nogo ti amu kede segenimui, rongona igamu goto amu naua na omea atsa vaga ara naua igira. 2Igita a dona nogo laka God segeni moa e ulagana ke pedegira na tinoni ara naua na sasi vaga ia. 3!Migamu kulaqu, igamu amu pedeginigira na tinoni tavosi na omea vaga igamu segenimui goto amu naua! ?Megua, tana nauvaganana ia amu pada laka e utu ke gadovigamu nina pede God? 4?Se ngatsu amu peaa nina galuve ma nina berengiti loki God kolugamu, e gini pitugamu poi tsau kamu pilotoba? 5Migamu e kakai manana na tobamui. Amu tuu, mamu naugira na omea gana ke alomaia gamui kede ke gadovigamu tana Dani tana ke labavulagia na korena ma nina pedegoto God vanigamu. 6God sauba ke sauvania pipi tinoni na peluna me ke atsa kolua na douna nina aqoaqo. 7Visana ara berengiti tana aqo dou vanigira na tinoni tavosi, mara norua God moa ke gini padalokigira me ke tsonikaegira, na tinoni dou vaga gira sauba God ke tusuvanigira na mauri saliu. 8Mara visana na tinoni tavosi ara padaloki segeniqira moa, mara sove tania na muriana na sautu dou mara muria moa na sautu sasi, na tinoni sasi vaga gira, God sauba ke kore vanigira, me ke kedegira.

9Eo, pipi tinoni sui ti kara naua na omea e sasi sauba kara vatsangia na sosongo ma na rota loki, atsa moa ti na Tsiu se na tinoni ni veratavosi goto. 10Migira sui ara naua na omea dou, aia God sauba ke padalokigira, me ke tsonikaegira, me ke tusua nina rago vanigira, atsa moa ti na Tsiu se na tinoni ni veratavosi goto. 11God ke pedegira na tinoni sui tana kesa moa atsa na pede, rongona i matana God ara kesa moa atsa na tinoni sui.

12Igira na tinoni ni veratavosi ara tau tamanina nina Ketsa a Moses. Me ti vaga igira kara tsukia na sasi, me sauba kara totu tana mate saliu atsa moa ti ara tau donaginia na Ketsa. Migira na Tsiu, igira ara tamanina nogo na Ketsa, me ti vaga kara sasi ma na Ketsa nogo sauba ke pedegira. 13E tau tana rongona na rongomileana moa na Ketsa ma kara gini totugoto na tinoni i matana God. Tagara. E kiligotoa kara muridougira na omea vaga God e ketsaligira tana Ketsa.

14Igira na tinoni ni veratavosi, mara tau tamanina na Ketsa, ti vaga ara vili segenia kara muria na omea vaga God e ketsaligira tana Ketsa, mi tana nogo ara sauvulagiginia laka ara reidagovia na omea e dou ma na omea e seko, atsa moa ti igira ara tau tamanina nina Ketsa a Moses. 15Na douna nogo niqira sasaga e sauvulagia laka e pukuga nogo i laona na tobaqira na omea e ketsalia na Ketsa. Mara gini vatsangigadovia laka e seko visana kalina niqira sasaga, me dou visana kalina. 16Me sauba ke vaga goto tana Dani na Pede, kalina God ginia a Iesu Kristo ke pedegira sui niqira papada popoi na tinoni, vaga au katenogoa kalina au gini turupatu na Turupatu Dou vanigira na tinoni.

Na Tsiu Ara Tamanina Rago na Ketsa Mara Tau Moa Muridoua na Aqona

17Migamu na Tsiu, igamu nogo amu vataragi tana Ketsa, mamu gini kaekae rongona igamu amu nina tinoni vivili God. 18Amu donaginia rago nagua God e ngaoa kamu naua, mamu sasaninogoa tana Ketsa na viliana na omea e dou. 19Maia nogoria na rongona te amu pada laka e tugugamu kamu idagana sautu vanigira e koko na mataqira, ma kamu saua na marara vanigira ara totu moa tana rodo. 20Mamu pada goto laka e tugugamu kamu totosasaga vanigira ara tau sasaga, ma kamu taraigira na tinoni vaolu. Amu norua laka tana Ketsa nogo igamu amu gini tamanina na pukuna pipi na sasaga ma na manana. 21?Igamu amu taraigira rago na tinoni tavosi, me matena gua amu tau sasani segenimui? ?Amu turupatu vanigira rago na tinoni mamu tsaria, “Kamu laka na komi”, me laka amu tau dona na komi igamu? 22?Mamu tsarivanigira goto, “Kamu laka na kiboga”, me laka amu tau kiboga igamu? ?Mamu tsarigotoa laka amu reisavi sosongoligira na god peropero, me laka amu tau komi omea i laona niqira peo? 23?Eo, amu gini kaekae rongona amu tamanina nina Ketsa God, me laka amu tau paluvangamana God kalina igamu amu tuu mamu kutsia nina Ketsa? 24Ara marea tana Mamare Tabu na goko iani, “Tana rongona nogo nimui sasaga igamu na Tsiu ti igira na tinoni ni veratavosi ara soasekolia na asana God.”

25Ti vaga kamu muridoua na Ketsa, me pelugamu manana na paripapadana na konimui. Me ti vaga kamu tau muridoua na Ketsa, me puala lee vanigamu nimui paripapadana. 26?Ti vaga kesa tinoni ni veratavosi e tau paripapadana, maia e muridoua nomoa na omea God e ketsalia tana Ketsa, me laka God sauba ke tau padalokia aia atsa kolugira igira na tinoni ara paripapadana? 27Vaga ia, migira na tinoni ni veratavosi, igira ara tau paripapadana mara muridoua nomoa na Ketsa, igira nogo sauba kara tuu ma kara kedegamu igamu amu paripapadana mamu tamanina na mamarena na Ketsa, mamu tau nomoa muria na aqona.

28?Vaga ia, mi matana God laka asei na Tsiu manana me manalia na aqona na paripapadana? Na Tsiu manana e tau aia moa e botsa tana Tsiu mara paripapadana na kokorana. Tagara. 29Na Tsiu manana, aia nogoria pipi tinoni e paripapadana na kosuna, ma na maurina God e gini totu i laona. Ma na paripapadana vaga iani nina aqo nogo na Tarunga Tabu, me tau talumai tana mamarena na Ketsa. Na tinoni vaga ia, God segeni nogo e tsonikaea, atsa moa ti kara tau padalokia igira na tinoni tavosi.

3

God Segeni Moa e Goto Saviliu

1Ke visana kara veisua, “?Me ti ke vaga ia, megua ti igira na Tsiu ara pada laka igira ara dou liusigira baa na tinoni ni veratavosi? ?Me laka e tamanina sa rongona dou na paripapadana?” 2Eo, e tamani ragoa na rongona loki na paripapadana. Ma na rongona pukuga ia: laka God e molovataraginia nina goko vanigira na Tsiu. 3?Me ti vaga ara visana vidaqira na Tsiu ara tau manalia na omea ara vaitasogi kolua God? ?Megua, laka amu pada ngatsua aia God sauba e utu ke manalia nina tabana na taso? 4!E utu saikesa ke vaga! Atsa moa ti igira pipi tinoni tana barangengo popono kara peropero sui, ma God aia e utu saikesa ke pero. Ara marea tana Mamare Tabu na goko iani kalea God,

“Kalina igoe ko goko, migira na tinoni sui kara reigadovia laka igoe o goko mana,

me ti vaga kara keli vanigo, migoe sauba ke managamu pipi kalina.”

5?Me ti vaga tana nida aqo seko igita e gini laba maka dou baa laka God aia e goto saviliu, me laka e dou moa ka pada laka God e nausasilia kalina aia e kedegita mateqira nida aqo seko? (Kalina ia au goko mala tinoni moa.) 6E utu saikesa. ?Ti vaga God ke tau goto saviliu nogo, me ke koegua ke tangomana na pedeana na barangengo?

7?Me ti vaga tana nina aqo malapalu kesa tinoni, te e gini laba maka dou baa laka God aia e mana saviliu, me matena gua ti God ke kedea aia mala tinoni sasi? 8Me vaga moa ti ka tsaria, “Ida, ma ka naua na omea seko rongona ke gini laba na omea dou.” !Eo, mara visana tinoni ara keli vaniau, mara tsaria laka inau nogo au botsangia na goko vaganana! Na tinoni ara keli vaganana ia sauba God ke kedegira vaga e ulagaqira.

E Tagara Ke Kesa Ke Goto Saviliu Nina Sasaga

9?Baa, me vaga ia, laka igami na Tsiu ami dou liusigira baa na tinoni ni veratavosi? !Tagara saikesa! Inau au tsarivulaginogoa vanigamu laka igira na tinoni sui, igira na Tsiu, migira goto na tinoni ni veratavosi, ara totu sui lakalaka i laona na susuligana na sasi. 10E vaga ara marenogoa tana Mamare Tabu mara tsaria,

“E tagara kesa ke goto saviliu nina sasaga i matana God,

11me tagara goto ke kesa ke sasaga manana,

me ke lavea na matana God.

12Na tinoni sui lakalaka ara piloligi tania God.

Pipi gira sui ara liu sasi;

me tagara lelee goto ke kesa ke naua na omea e dou.

13Ara dona na asu seko sailagi moa,

ma na mangaqira e gini mabulu na pero.

Na tabatu na mate e totu i vavana na lapiqira, vaga moa na muata vogata,

14mara tau kuti na vealagini tinoni pipi kalina moa.

15Ara dona na tsipukesa tana veilabu ma na matesi tinoni.

16Mara moloa niqira ketso seko i laoqira na tinoni pipi tana vera tana ara liu.

17Ara voo na mauri tana rago koluaqira na tinoni tavosi,

18mara vo saikesa goto na kukuni taniana God.”

19Migita a dona laka pipi sui na omea ara totu tana Ketsa, e ngoligira na muriana igira ara vataragi tana Ketsa. Na Ketsa e totu gana na tukapusiana pipi vata niqira televolevo na tinoni, rongona na tinoni sui tana barangengo popono ara sasi i matana God. 20Tau tana rongona moa laka na tinoni ke muria moa na omea e ketsalia na Ketsa me ke gini totugoto nogo i matana God. Na Ketsa e totu gana moa ti pipi tinoni ke reigadoviginia laka aia segenina nogo e tsukia na sasi vaga e vali tana Ketsa.

God e Mologotosigira i Konina Igira Sui Ara Tutunina a Iesu Kristo

21Mi kalina ia e labamaka nogo tana e koegua God e mologotosigira na tinoni i konina segeni. Aia e tau gini aqo sa ketsa, atsa moa ti nina Ketsa a Moses ma niqira mamare na propete ara sanga na katevulagiana. 22God e mologotosigira i konina igira na tinoni ara tutunina a Iesu Kristo. Eo, God e nauvaganana vanigira sui lakalaka ara norua a Iesu Kristo, rongona i matana God ara tau gini tavosi na tinoni. Ara atsa sui moa. 23Igira sui ara dona na sasi mara gini totu ao tania na maurina God. 24Maia God, tana nina vangalaka segeni nogo, e mologotosigira na tinoni sui i konina ginia nina aqo a Iesu Kristo, aia nogo e tsonimatena niqira sasi na tinoni. 25God e molomaia na Dalena rongona ke mate, mi tana mateana nogo ke gini lia na sautu tana kara gini tanusi niqira sasi igira sui ara norua a Iesu Kristo. God e nauvaganana ia rongona ke gini saumakalia laka e gotolaka saikesa aia. Eo, i sau God e berengiti moa kolugira niqira sasi na tinoni. 26Mi kalina eni, tana tagu ni dani eni nogo, ti God e sauvulagia tana mateana nogo na Dalena e gini sese matena niqira sasi na tinoni, laka aia segenina moa e gotolaka saviliu, me mologotosigira i konina igira sui ara norua a Iesu Kristo.

27?Vaga ia, ma nagua ka gini kaekae igita? E tagara goto sa omea e tugua igita ka gini kaekae. ?Matena gua te e gini vaga ia? ?Matena ngatsu igita a muridoua na Ketsa? Tagara. Na matena moa igita a tutunina a Iesu Kristo. 28Au tsarinogoa vanigamu laka na tinoni e dona ke gini totugoto kolua God tana rongona segeni moa nina tutuni, me tau tana rongona moa laka aia e naugira na omea e ketsalia na Ketsa. 29?Se amu pada laka God niqira God segeni moa igira na Tsiu? ?Laka e tau niqira God goto igira na tinoni ni veratavosi sui? 30E kesa moa na God vanigira na tinoni sui. Maia sauba ke mologotosigira i konina igira na Tsiu ara tutunina a Iesu Kristo, migira goto na tinoni ni veratavosi ara tutunina a Iesu Kristo. 31?Megua, amu pada laka tana rongona igita a tutunina a Iesu Kristo te e dou moa ka tsonileginia na Ketsa? Tagara saikesa. Igita a manalidoua baa na Ketsa.

4

A Abraham e Tutunina God Ti Aia God e Mologotosia i Konina

1?Me laka nagua e tugua igita ka tsaria tana rongona a Abraham, aia na mumuamami loki igami na Tsiu? 2Rongona ti vaga laka tana rongona moa na omea aia e naugira ti a Abraham e gini totugoto i matana God, me tuguragoa nomoa aia ke gini kaekae matena. Me tagara, rongona e utu moa ke gini kaekae sa omea i matana God. 3E vaga ara marea tana Mamare Tabu mara tsaria, “A Abraham e tutunina God, mi tana rongona nogo nina tutuni aia ti God e mologotosia i konina.” 4Na tinoni aqo e adia na vovolina matena na aqo e naua. Me utu aia ke padaginia laka na vangalaka lee moa ara sauvania, tagara, rongona aia e aqo matena te e adia. 5Ma na tinoni e tau vataragi tana nina aqo segeni, me vataragi moa tana nina tutuni, me tutunina i tobana popono laka God e dona ke nusiligia nina sasi ti ke gini maletugua i matana God, na tinoni vaga ia, tana rongona nogo nina tutuni ti aia God e mologotosia i konina.

6A David e pada vaganana goto ia kalina aia e tsaria laka e dou manana vania na tinoni God e mologotosia i konina, atsa moa ti aia e tau aqosia sa omea ke gini pelua i matana God. 7A David e tsarivaganana iani:

“!Kara mage igira God e padalenogoa niqira sasaga seko,

migira goto e tanusinogo niqira sasi!

8!Ke mage na tinoni aia na Taovia e tau tsokogira nina sasi!”

9?Megua, laka nina goko vaga a David e kalegira segeni moa igira na tinoni ara paripapadana? !Tagara saikesa! E kalegira goto igira ara tau paripapadana. Au tsari idanogoa vanigamu na tsaqina goko ara marea tana Mamare Tabu laka “A Abraham e tutunina God, mi tana rongona nogo nina tutuni aia ti God e mologotosia i konina.” 10?Mingisa moa God e mologotosia a Abraham i konina? ?Laka tana idana kalina aia e tau vati paripapadana segenina se i murina moa? Tana idana nogo kalina aia e tau vati paripapadana moa, me tau i murina. 11I murimai moa te aia e paripapadana, ma na paripapadana e lia ngiti papadana laka God e mologotosia a Abraham i konina tana rongona nogo nina tutuni kalina aia e tau vati paripapadana moa. Aia nogoria na rongona ti a Abraham e gini lia na mumuaqira igira sui ara tutunina God, mara gini totugoto kolua aia, atsa moa ti kara tau paripapadana. 12Maia goto a Abraham na mumuaqira igira sui ara paripapadana. Me tau tana rongona moa laka igira ara paripapadana, ti aia e gini lia na mumuaqira. Tagara. Mi tana rongona goto igira ara mauri muria na tutuni vaga a Abraham e muria kalina aia e tau vati paripapadana moa.

Na Veke God e Naua Vania a Abraham E Kalegira Goto na Tinoni Sui

13Mi kalina God e vekevania a Abraham, me vanigira goto na kukuana, laka aia sauba ke tamanina na barangengo, God e tau naua na veke ia tana rongona laka a Abraham e muridoua na Ketsa, mi tana rongona moa nina tutuni a Abraham, ti aia e gini totugoto i matana God. 14Ti vaga nina veke God ke kalegira moa igira ara muria na Ketsa, me vaga moa ti nina tutuni na tinoni e lia na omea lee, ma nina veke God e naua aia goto e puala lee. 15Na Ketsa e alomaia moa na korena God, rongona e kakai manana vanigita na muridouaqira pipi sui na ketsa. Me ti ke tau totu sa ketsa, me utu goto igita ka kutsia.

16Me vaga ia ma na veke God e naua e vataragi moa tana nina tutuni a Abraham, gana ke gini labamaka laka God e tusulea nina vangalaka vanigira sui na kukuana a Abraham, tau vanigira moa igira ara muria na Ketsa, me vanigira goto igira ara tutunina vaga nogo a Abraham e tutunina. Rongona a Abraham e mala mumuada igita sui lakalaka. 17Ara marenogoa tana Mamare Tabu na goko vaga iani, “Au mologinigo igoe ko mala tamaqira na puku danga.” Eo, God sauba ke mologotosigira i konina na tinoni pipi tana vera sui, igira ara norua vaga nogo a Abraham e norua. Ma God, aia e vekea na omea iani, aia segeni nogo e dona ke maurisivisugira igira ara mate, maia e goko moa mara gini laba na omea ara tau vati laba. 18A Abraham e tutunina me norua moa God, laka aia sauba ke manalivania nina veke laka ke lia na tamaqira na puku danga, atsa moa ti e tau nogo tugua ke tamani dalena. Vaga ara marea tana Mamare Tabu mara tsaria, “Na kukuamu igoe sauba kara danga vaga na veitugu i gotu.”

19Mi tana tagu ia ma Abraham e putsi nogo e varangi kesa sangatu na ngalitupana. Me tau nomoa suga tania nina tutuni atsa moa ti aia e vatsangia na konina e matemateaga sui nogo, me utu vaninogoa ko Sara ke tamani baka. 20Aia e tutunina kalavata moa, me tau goto pada laka God sauba ke tau manalivania na veke e naunogoa vania. E tukakai babaa moa tana nina tutuni me gini soadoua God.

21E noru kalavatavia nomoa laka e tau utu vania God ke manalia na omea aia e vekenogoa vania. 22Mi tana rongona nogo nina tutuni a Abraham, ti aia “God e mologotosia i konina.” 23Na tsaqina goko vaga iani, “God e mologotosia i konina,” e tau kale segenia moa a Abraham. 24E kalegita sui goto igita, igita sauba God ke mologotosigita i konina tana rongona igita a tutunina God aia e maurisivisua a Iesu nida Taovia tania na mate. 25God e saua na Dalena ke mate mateqira nida sasi. Mi muri, maia e maurisivisutugua tania na mate rongona ke gini mologotosigita igita i konina God.

5

Tana Mateana Nogo a Iesu Kristo Ti Igita a Gini Totugoto Kolua God

1Eo, mi kalina ia, igita a totugoto nogo kolua God ginia nida tutuni, te e gini rago na tobada kolua God tana rongona nogo nina aqo a Iesu Kristo nida Taovia. 2I konina nogo a Iesu Kristo igita a gini tangomana na mauri vaolu tana galuvena God, vaga nogo igita a totu i laona kalina eni. !Me gini mage loki na tobada na amesiana laka sauba igita ka pata na tamaniana na mararana God! 3Migita a gini magemage goto i laona nida rota, rongona igita a dona laka na rota e sangaginigita ti igita a gini dona na berengiti. 4Ma God e sangagita tana nida berengiti, migita a gini tukakai me gini susuliga nida amesi. 5Ma nida amesi aia e utu ke perogita lee, rongona God e molomainogoa i tobada nina galuve ginia na Tarunga Tabu, aia nogoria nina vangalaka God vanigita.

6I sau kalina igita a tsaro lee moa kolugira nida sasi, ma Iesu Kristo e mai me mate tuguda igita na tinoni seko tana tagu God nogo e pedea. 7Eo, igita a dona nogo laka e kakai sosongo rago vania kesa tinoni ke tami na mate tuguna kesa tinoni tavosi. Me ke tau ngatsu utu vania kesa ke malagai me ke tami na mate tuguna kesa na tinoni dou sosongo. 8Eo, ma God aia e saumakali vanigita na lokina nina galuve vanigita, rongona kalina igita a tsaro lee moa tana sasi, ma Iesu Kristo e mai me mate mateda. 9Tana mateana a Iesu igita a gini totugoto nogo kolua God, maia e maurisigita tania na korena God. 10I sau igita a vaga gana gala God. Mi kalina eni, ma God e mologotosigita nogo i konina ginia na mateana na Dalena. !Migita a gini lia goto na dalena God, me sauba ka gini mauri na maurina nogo a Iesu Kristo! 11Eo, igita a gini magemage i laona nida mauri vaolu i konina God, na mauri e gini tsonimatena vanigita a Iesu Kristo nida Taovia te igita a gini dou i matana God.

Nina Aqo a Adam ma Nina Aqo a Iesu Kristo

12Tana rongona nogo nina petsakoe kesa moa na mane, te e gini laba na sasi i barangengo. Ma nina sasi nogo aia e volaa na mate. Me tuu i konina nogo ia, ma na mate e savunigira sui lakalaka na tinoni rongona igira sui ara sasi. 13E totu ida nogo na sasi tana barangengo, te aia God e saua nina Ketsa vania a Moses. Mi tana idana, kalina e tau vati totu sa ketsa, ma God e tau goto tsokoa niqira sasi na tinoni. 14Me tuu i konina a Adam, me tsaumai i konina a Moses, na mate e tagaovi kaputigira na tinoni sui, atsa moa ti igira ara tau sasi vaga a Adam e naua kalina aia e petsakoe me peaa na vali God e molovania.

Ma Adam e mala nununa aia kesa sauba ke labamai i murina aia. 15Mi kaira ara ka tau kesaniatsa, rongona nina vangalaka God e tusulea e tavosi tania nina sasaga a Adam aia e tsukia na sasi. E mana laka ara danga rago na tinoni ara tsodoa na mate rongona na sasi e tsukia kesa moa na mane. Ma nina vangalaka God e putsikae liuliu baa, maia nogoria na sausau God e tusulea vanigira na tinoni danga, me liumai i konina kesa moa na mane, aia nogoria a Iesu Kristo.

16Nina vangalaka God, ma nina sasi kesa mane, ara ka ruka tavosi saikesa na omea. I murina nina sasi a Adam, te e laba nina pede God vania. Mi murimai, mara sasi goto danga na tinoni, maia God e galuvegira moa, me tau gini mavi na pedeaqira. 17Eo, e mana rago laka na mate e tagaovi kaputigira na tinoni sui na peluna nina sasi kesa moa na mane. !Me loki sosongo goto baa na peluna nina rota e gini tsoni mateqira na tinoni sui aia kesa moa na mane, a Iesu Kristo nogoria! Migira sui ara adinogoa na vangalaka loki iani aia God e tusulea vanigira na matena nina aqo a Iesu mara gini totugoto kolua God, sauba igira kara gini tangomana na tukakai koluana a Iesu Kristo tana mauriqira.

18Me vaga ia, tana rongona nina sasi kesa moa na mane te ara gini tsodoa na mate igira na tinoni sui, me vaga goto tana rongona kesa moa na aqo na sese, ma Iesu Kristo e suivisugira na tinoni sui, mara gini tsodoa na mauri laka. 19Me vaga nogo na tinoni sui ara gini lia na tinoni sasi tana nina petsakoe kesa moa na mane, me vaga goto sauba kara totugoto sui kolua God tana nina rongomigoko kesa moa na mane.

20God e vaturia na Ketsa rongona na tinoni sui kara reigadoviginia laka ara sasi kalina ara tau muria na omea God e ketsaligira, mi tana ara laba danga na sasi, mi tana goto ara laba danga sosongo baa nina vangalaka God. 21I sau na sasi e tagaovi kaputigira na tinoni me alomaia na mate vanigira, mi tana tagu eni nina galuve nogo God e tagao tana sasaga gotolaka, me alomaigita ka mauri saliu i konina na matena nina aqo a Iesu Kristo nida Taovia.

6

Igita a Mate Nogo Vania na Sasi

1?Me laka nagua sauba igita ka tsaria? ?Laka e dou ka mauri babaa moa tana sasi rongona ke gini laba danga nina vangalaka God vanigita? 2!Tagara saikesa! Igita a putsi taninogoa na susuligana na sasi. Me tau goto ulagada ka mauri babaa moa i laona na sasi. 3Amu dona nogo, e tau tagara, laka kalina igita a adinogoa na lesovitabu, migita a gini sage i laona na maurina a Iesu Kristo ma gini patakolugotoa tana mateana. 4Eo, kalina igita a lesovitabu migita a tsuna kolunogoa aia i laona na qilu ma gini patakolua tana mateana, rongona vaga nogo a Iesu Kristo e maurivisu tania na mate tana susuligana loki na Tamana, migita goto ka gini mauri na mauri vaolu.

Mi Kalina Ia Igita a Mauri Moa Vania God Kolua a Iesu Kristo

5Rongona ti vaga igita a patakolua a Iesu Kristo tana mateana, me sauba ka patakolugotoa tana maurivisutuguana. 6Migita a donagininogoa laka a Iesu Kristo e mate tana gai ulutaligu, mi tana mateana aia e luvusia na susuligana nida mauri sasi ni sau, migita a gini tau nogo tseka vania na sasi. 7Kalina e mate kesa tinoni, maia e tanusi taninogoa na susuligana na sasi. 8Migita a vaga goto. Nida mauri sasi ni sau e mate nogo kolua a Iesu Kristo, migita a tutunina laka sauba ka mauripata kolugotoa aia. 9Igita a donaginia laka a Iesu Kristo e maurivisu nogo tania na mate me sauba e utu goto ke mate tugua, na mate e tau goto tangomana ke susuliga liusia aia. 10E mate aia, mi tana mateana e veoligia na susuligana na sasi, ma na maurina kalina eni e gini mauri na maurina God nogo. 11Migamu nimui aqo kamu pada vaganana goto ia, laka igamu goto amu putsi nogo tania na mauri tana sasi, mamu gini mauri na maurina God patakolua a Iesu Kristo.

12Kamu laka goto na tamivaniana na sasi ke tagaovia na maurimui, ma na muriana nina kili na tobamui segeni. 13Ma kamu tau goto tami segenimui vania na sasi gana ke nauginia nina aqo seko i laona na tobamui. Kamu sau segenimui saikesa moa vania God, vaga nogo na tinoni ara maurivisu nogo tania na mate, ma kamu sau segenimui popono vania God gana aia ke nauginia nina aqo dou i laomui. 14Kamu laka saikesa goto na tamivaniana na sasi ke tagaovigamu, rongona igamu amu tau nogo vataraginia na maurimui i konina sa ketsa mamu mauri vataragi moa tana galuvena God.

Ka Tseka Vania Moa God

15?Me ti ke vaga ia, ma ka gua igita? ?Laka e dou ti igita ka sasi babaa moa, rongona igita a tau nogo mauri vataragi konina sa ketsa ma mauri vataragi moa tana galuvena God? !Tagara saikesa! 16Igamu amu dona segenimui nogo, laka ti kalina igamu amu tami segenimui kamu lia nina tseka kesa tinoni mamu rongomangana, amu lia manana nogo nina tseka aia na taovia amu rongomangana. Vaga ia, ma ti kamu vilia kamu tseka vania na sasi, ma na peluna ia na mate. Se ti kamu vilia kamu rongomangana God, ma na peluna ia, God ke mologotosigamu i konina. 17!Ka soadoua God! I sau amu tami segenimui kamu tseka vania na sasi, mi murimai, mamu tami tana tobamui popono na muriana na manana amu adia tana sasani i koniqira ara taraigamu. 18Igamu amu tanusiligi taninogoa na susuligana na sasi, mamu lia nogo nina tseka God. 19Inau au gini goko malemale vaganana ia rongona ke gini tau utu vanigamu na padagadoviana na omea au tsaria. I sau, igamu amu tamivania na konimui kara tseka vanigira na sasaga seko sui. Mi kalina eni nimui aqo kamu tami segenimui popono goto kamu tseka vania God, ma kamu murigira na sasaga dou sui ti kamu gini dou i matana God.

20Kalina igamu amu mauri mala tseka moa vania na sasi, mamu tau goto padaa na nauana na omea e dou. 21?Ma nagua na peluna vanigamu na omea amu naugira mamu gini paluvangamamui segeni kalina eni? !Na peluna na omea vaga gira na mate nogo! 22Baa, mi kalina eni amu totu tanusi taninogoa na sasi mamu tseka vania moa God, mamu mauri vania moa aia, ma na peluna ia aia nogo na mauri saliu. 23Rongona na vovolina na sasi, aia nogo na mate. Ma nina vangalaka God, aia nogo na mauri saliu patakolua a Iesu Kristo nida Taovia.

7

Ka Tovoginia Tana Rongona na Tauga

1Na omea sauba kau tsarivanigamu igamu na tasiqu kalina eni, igamu amu donagininogoa, e utu ke tagara, rongona amu dona nogo na aqona pipi vatana na ketsa. Mamu dona goto laka na ketsa e tagaovigira na tinoni kalina ara mamauri moa. 2Ka tovogini vaganana ni. Ti na daki tauga, ma na ketsa e sorisaikolua na savana kalina na savana e mamauri moa. Me ti vaga na mane ke mate, mi tana aia na daki e tanusi tania na ketsa e soria kolua na mane ia. 3Me ti vaga na daki ia ke adia kesa na mane tavosi kalina na savana e mamauri moa, maia e kiboga. Me ti vaga na savana ke mate nogo, ma na daki ia e totu tsamu tugua, me ti ke taugaa kesa na mane segeni maia e tau kiboga. 4Me vaga vanigamu goto igamu na tasiqu. Tana mateana a Iesu Kristo igamu amu gini mate tania na Ketsa. Mi kalina eni, amu lia nogo nina tinoni a Iesu Kristo, aia e maurivisutugua nogo tania na mate rongona igita ka gini tangomana na aqo dou vania God. 5Kalina igita a mauri muria nina kili na konida, ma na kilinauseko ara labadato i laona na konida ara turuvigita ka naua na omea seko na Ketsa e tongovanigita na nauana, migita a aqo moa vania na mate. 6Mi kalina eni, igita a tanusi taninogoa na Ketsa, rongona igita a mateligi taninogoa na susuligana na sasi e sorigita i sau. Migita a tau nogo mauri muria na sautu ni oka e pukuga mai tana mamarena na ketsa. Igita a mauri murinogoa na sautu vaolu e pukuga mai tana Tarunga Tabu.

Na Ketsa ma na Sasi

7?Megua? ?Laka e dou vanigita ka tsaria laka e sasi na Ketsa? !E utu saikesa! E tau sasi na Ketsa. Ma na Ketsa nogoria te inau au donaginia nagua na sasi. E utu kau donaginia laka e seko na ngaoana niqira omea na tinoni tavosi ti vaga na Ketsa ke tau tongoa, “Niqira omea na tinoni tavosi, ko laka na ngaoana.” 8Tana vali nogo ia e talu tana ketsa, na sasi e tsodoa gana sautu na galisiana i tobaqu na padangaoana pipi na vatana na omea e vali vaniau. Ti vaga ke tagara sa vali, me matemateaga lee na susuligana na sasi. 9Kalina au tau vati donaginia sa ketsa, me vaga ti e tau ngoliau sa omea. Mi kalina au tuturiga na donaginiana na ketsa, me labadato i tobaqu na papadana na sasi, maia e mauri, me vaga moa ti inau au mate. 10Ma na Ketsa God e vaturia gana na mauri, aia nogo e molovaniau na mate. 11Tana vali nogo ara totu i laona na ketsa, na sasi e tsodoa gana sautu na valoaqu. Na sasi e gini aqo nogo na Ketsa ti ke matesiginiau.

12Nina Ketsa God, aia segeni e tabu loki, me pipi na vali i laona na Ketsa e tabu, me goto, me dou. 13?Me ti ke vaga ia, me laka na omea dou vaga na Ketsa e dona ke molovaniau na mate? !Tagara saikesa! Na sasi nogo e gini aqo na Ketsa, te e molovaniau na mate, mi tana nogo e gini labavulagia na sekona manana na sasi.

Na Vailabu i Laona na Tobana Tinoni

14Igita a dona nogo laka na Ketsa na omea dou, me talumai konina God. Minau na tinoni lee moa, mau lia moa nina tseka na sasi. 15Au tau donagadovia nagua au naua, rongona au tau naua na omea au ngaoa na nauana, mau naua moa na omea au reisavia mau tau ngaoa na nauana. 16Kalina au naua na omea inau au tau ngaoa na nauana, i tana e gini labavulagia laka au tabea laka na Ketsa e mana. 17Me vaganana ia me tau inau segeniqu au naua na omea au tau ngaoa na nauana, nina aqo nogo na sasi e totu i laoqu. 18Au dona laka e tagara sa omea dou ke totu kalavata i koniqu, i laona na tobaqu. Rongona atsa moa ti vaga na papadana na nauana na omea dou e totu i laoqu, me utugana vaniau nomoa na nauana. 19Au tau goto naua na omea dou au ngaoa na nauana, mau naua moa na omea seko au tau ngaoa na nauana. 20Me ti vaga inau au naua moa na omea au tau ngaoa na nauana, maia nogo na papadana laka e tau inau segeniqu au naua na omea vaga ia, nina aqo nogo na sasi e totu i laoqu.

21Vaga ia, mau reigadovia laka e vaga iani na vavatsangi i laona na tobaqu: kalina laka kau tuu na nauana na omea e dou, maia na sasi e totu i laoqu e turuau mau gini vilia na nauana na omea e seko. 22Mi laona saikesa na tobaqu au padangao sosongolia baa na Ketsa e talumai konina God. 23Mau reia laka e kesa segeni na ketsa e aqo i laona na koniqu, ma na ketsa ia e vailabu sailagi kolua nina Ketsa God, aia na tobaqu e padangao sosongolia. Maia e naua, me soriau vania na ketsa na sasi e aqo i laona na koniqu. 24!Tinoni seko nomoa inau! ?Masei ke maurisiau tania na susuligana na sasi e aqo i laona na koniqu me raqaau baa vania na mate? 25!Au soadoua God, rongona aia nogo e maurisiau ginia nina aqo a Iesu Kristo nida Taovia!

Ia nogoria au vaga inau: i laona na papadaqu segeni au tamidou vania nina Ketsa God. Mi tana koniqu au tami moa vania nina rarai na sasi.

8

Na Tarunga Tabu e Maurisigita Nogo Migita a Gini Mauripata Kolua A Iesu Kristo

1E tagara nogo sa kede kalina eni ke totu pitugira ara mauripata kolunogoa a Iesu Kristo. 2Rongona na susuligana na Tarunga Tabu e maurisigita nogo, migita a gini mauripata kolua a Iesu Kristo. Maia nogo e nusigita ma gini tanusi tania na susuligana na sasi ma na mate. 3God segeni nogo e naua na omea e utugana vania na Ketsa na nauana i laoda, rongona na tobada e maluku lee. God e kedenogoa na sasi e aqo i laona na tobana tinoni kalina aia e molomaia na Dalena segeni nogo. Maia e adia kesa na konina me lia tinoni ke gini veoligia niqira sasi na tinoni. 4Mi kalina eni, e tau nogo utugana vanigita na muridouana nina Ketsa God, matena igita a murinogoa na Tarunga Tabu ma tau nogo mauri muria na tobada segeni. 5Igira ara mauri muria moa na tobaqira segeni, ma na tobaqira segeni nogo e tagaovia niqira papada. Migira ara mauri muria nina kili na Tarunga Tabu, na Tarunga Tabu nogo e tagaovia niqira papada. 6Ti vaga igita ka mauri muria nina kili na tobada segeni, ma na peluna ia na mate saliu. Me ti vaga ka mauri muria nina kili na Tarunga Tabu, ma na peluna ia na mauri saliu ma na rago. 7Na tinoni e tamivania nina kili na tobana segeni ke tagaovia nina papada e lia gana gala God, rongona e tau saikesa muria nina Ketsa God, me utugana sosongo vania na muriana. 8Igira ara dona na muriana moa na tobaqira segeni e utu saikesa kara dou i matana God.

9Migamu, amu tau nogo mauri muria nina kili na tobamui segeni. Amu mauri murinogoa nina kili na Tarunga Tabu, ti vaga nina Tarunga Tabu God ke totu manana i laomui. Me ti ke tau totu i laomui nina Tarunga a Iesu Kristo mamu tau nogo nina tinoni a Iesu Kristo. 10Me ti vaga a Iesu Kristo e totu manana i laomui, me atsa moa ti sauba ke mate na konimui na rongona na sasi, ma na tidaomui sauba ke mamauri moa, rongona God e mologotosigamu nogo i konina segeni. 11Ti vaga nina Tarunga Tabu God aia e maurisivisua a Iesu Kristo tania na mate e totu i laomui, me sauba aia goto nogo ke maurisivisua na konimui goto igamu tania na mate.

12Vaga ia gamu na tasiqu, e ngoligita sui na mololeana na mauri muriana nina kili na tobada segeni. 13Rongona ti vaga igamu kamu muria babaa moa nina kili na tobamui segeni me sauba kamu mate. Me ti vaga kamu vataragi tana susuligana na Tarunga Tabu ma kamu tsogori matesia na sasi i laomui, mi tana ti sauba kamu mauri. 14Igira ara tamivania nina Tarunga God ke tagaovia na mauriqira, igira nogo ara lia na dalena God. 15Rongona na Tarunga Tabu, aia God e saunogoa vanigamu, e utu ke naua kamu gini tseka se ke molo matagu vanigamu. Na Tarunga Tabu e naua mamu gini lia nogo na dalena God, mi tana susuligana nogo na Tarunga Tabu igita a dona na tsariana vania God “!Mama, Tamaqu!” 16Na Tarunga Tabu aia segeni nogo e tsaria kolugita laka igita na dalena God manana. 17Me ti vaga igita na dalena God, me sauba ka tamanipata tana nina vangalaka aia e mololaka vanigira nina tinoni, ma ka tamanipatagotoa tana omea sui God Tamana e mololakanogoa vania a Iesu Kristo. Ti vaga igita a patakolua a Iesu Kristo tana nina rota, me sauba ka patakolugotoa tana mararana.

Sauba Igita Ka Tamanina na Marara Loki i Konina God

18Tana niqu papada inau, au tutuinina laka na omea igita a gini tsodorota tana tagu eni e utu saikesa ke atsalina na marara loki aia God sauba ke sauvulagi vanigita. 19Pipi na mamatana na omea vovola sui ara amesi sosongolia na tagu i tana aia God ke sauvulagigira na dalena. 20Na omea vovola sui ara gini totu sarevo, tau tana niqira kili segeni igira, ma na rongona moa God e pedenogoa ke vaga te e gini vaga. 21Mara amesia nomoa laka kesa dani igira goto sauba kara tanusi tania niqira totu tseka vania na mate, ma kara mauripata kolugira sui na dalena God. 22Igita a donaginia laka tsau mai i dani eni pipi na mamatana na omea vovola sui ara vatsangisavi mara kukungu, vaga ti na daki e rota tana vasusu. 23Me tau igira moa na omea vovola ara kukungu, igita goto, atsa moa ti e totu nogo na Tarunga Tabu i laoda, a kukungu i laona na tobada kalina a pipitua moa God ke naua migita ka gini lia na dalena me ke maurisia na konida tania na rota ma na mate. 24Tana rongona nogo nida amesi ti God e suivisugita. Me ti vaga igita a morosinogoa na omea igita a amesia na reiana maia e tau na amesi manana ia. ?Asei ke amesigotoa na reiana na omea aia e morosinogoa? 25Me ti vaga igita a amesia na reiana na omea a tau vati morosia moa, me sauba ka berengiti ma ka pipitua moa poi ke tsau kalina ka reilakana.

26Maia na Tarunga Tabu goto e sangagita tana malukuda. Igita a tau dona moa ka goko koegua kalina igita ka tuu na nonginongi. Ma na Tarunga Tabu segeni nogo e nonginongi tuguda i konina God, me ngangai dato tana tsaqina na goko igita a voo na tsariana. 27Ma God, aia e donagininogoa na laona na tobaqira pipi tinoni, e donaginigotoa nina papada na Tarunga Tabu, rongona na omea na Tarunga Tabu e nongia i konina ia tuguqira nina tinoni e atsa kolunogoa na omea aia God e ngaoa ke tusuvanigira.

28Igita a dona nogo laka God e dona na gini aqo pipi na omea sui ti ke gini laba na omea dou vanigira ara galuvea, igira nogo aia e viligira kara naua na omea aia e kilia. 29Migira God e viligira nogo e molovotagira goto gana kara gini usulia a Iesu Kristo na Dalena, rongona God e ngaoa na Dalena ke ida vanigira danga na tasina. 30God e soagira igira aia segenina nogo e viligira. Migira aia e viligira e mologotosigira nogo i konina, me patakolugira goto tana mararana.

E Tagara Goto Kesa na Omea Tugua Ke Molovotagita tania na Galuvena A Iesu Kristo

31?I mataqira na omea dou sui girani, nagua tugua ka tsaria igita? ?Ti vaga God ke totu tabana konida igita, masei goto tangomana ke tukapusigita? 32!God e tau tongovanigita na Dalena, me saumaia ke gini mate tuguda igita sui! ?Megua, laka sauba ke tau tusule vanigita kolugotoa aia na omea sui tavosi goto?

33?Asei tangomana ke keli vanigira igira nina tinoni vivili God, kalina God segeni nogo e tuu me tsaria laka igira ara tau sasi? 34?Masei tangomana ke tuu me ke kekegira? ?Laka a Iesu Kristo? !Tagara goto! !A Iesu Kristo aia nogo e mate mateqira, me maurivisu nogo tania na mate, me totu tana madoana God Tamana, mi tana e nongia na Tamana vanigita!

35E tagara saikesa sa omea tugua ke molovotagita tania na galuvena a Iesu Kristo, atsa moa ti na rota se na vatsangisavi loki, se na tsodo rota tana rongona na lotu, se na vitoa, se na totu sekona lee, se na mate ke gadovigita. 36E vaga ara marenogoa tana Mamare Tabu mara tsaria,

“Tana rongomu nogo igoe te igami ami gini totu pipi dani moa tana mate.

Mara sekoligami vaga nogo ti na sipi ara vangaraunogoa kara labumatesigira.”

37!Pipi sui tana omea e gadovigita igita a dona ka tangomana na putsi taniaqira tana susuligana nogo aia e galuvegita! 38Inau au dona saikesa nogo laka e tagara ke kesa na omea tangomana ke molovotagita tania nina galuve God vanigita: atsa moa na mate se na mauri; atsa moa ti na angelo se kesa na omea susuliga ni gotu; atsa moa tana tagu ni dani eni se i muri baa; 39atsa moa goto ti na omea ni gotu se na omea ni lao, e tagara goto ke kesa na omea i laoqira pipi na omea vovola sui tugua ke molovotagita tania na galuvena God e labamaka vanigita i laona a Iesu Kristo nida Taovia.

9

Na Tsiu Igira Nogo na Tinoni God e Viligira i Sau

1Na omea inau au tsarivanigamu e mana. Inau nina tinoni na Kristo, me utu goto kau pero. Mi laona na tobaqu au dona nogo laka au tau pero, rongona na Tarunga Tabu aia nogo e tagao i laona na tobaqu, me gini utu vaniau kau pero. 2Eo, e melu sosongo na tobaqu, mau tau kuti na gini vatsangi savi na dani ma na bongi 3na mateqira niqu tinoni, igira na gabuqu segeni nogo inau. Tana rongoqira nogo igira te e gini tau utu vaniau kau tami rago ke gadoviau nina kede God ma kau gini totu tavota tania na galuvena a Iesu Kristo, rongona ti vaga tana rota loki vaga nogo ia, kau gini tangomana na sangaginiaqira niqu tinoni. 4God e viligira na Israel kara gini lia nina tinoni segeni nogo ia. Maia e tudumigira i sau mara liu baa tana makana na parako marara. Ma God e naua kesa na vaitasogi kolugira, me saunogoa vanigira nina Ketsa rongona igira kara gini donaginia na omea aia e ngaoa kara naua. Migira moa ara dona na samasama manana vania God, maia e vekevanigira na omea loki. 5Igira nogo na Tsiu ara tangolidatoa na puku e tumai i koniqira na mumuaqira aia God e viligira i sau. Ma Iesu Kristo e kesa i laoqira nogo igira, rongona kalina e lia tinoni maia e botsa tana puku i koniqira nogo na Tsiu. !Igita ka tsonikaea God, aia e tagaovigira pipi na omea sui i gotu mi lao, na dani ma na dani! Amen.

6Inau au tau tsaria laka God e tau manalia nina veke vanigira na tinoni ni Israel. Tagara. Rongona e tau pipi gira sui na Israel kara lia nina tinoni vivili God. 7Me tau igira sui na kukuana a Abraham kara lia na dalena God. God e tsarivaninogoa a Abraham: “Na kukuana moa a Isaak igira nogo sauba kara tsokosaigira tana puku i konimu igoe.” 8Ma na papadana ia, laka e tau igira na dalena a Abraham9:8 “dalena a Abraham” Na goko iani e kalegira na kukuana a Abraham tana tauna lee ko Hagar, aia e vasua a Ismael. ara botsa tana gabu kara lia na dalena God. Tagara. Igira moa ara botsa tana veke God e nauvania a Abraham e tugugira kara soaginigira na kukuana manana a Abraham. 9Rongona kalina God e naua nina veke vania a Abraham, maia e tsarivaganana iani: “Tana ngalitupa i gotu, tana tagu vaga iani, inau sauba kau visumaitugua ieni, maia ko Sara ke tamanina nogo kesa na dalena mane.”

10Me kesa goto na omea. Kaira na dalena batso ko Rebeka e kesa moa ka tamaqira, aia nogo a Isaak na mumuada igami. 11-12Ma na rongona ke gini labamaka laka God nogo, tana nina vivili segeni e vilia kesa moa ka vidaqira, te aia God e tsarivania ko Rebeka, “Aia ke botsa ida, sauba ke lia nina tseka na tumurina botsa.” God e goko vaga ia kalina ara ka tau vati botsa moa kaira, mi tana idana goto kalina kaira ara ka tau vati dona na aqosiana sa omea ke dou se ke seko. Vaga me gini labamaka laka nina vivili God e pukuga tana nina vivili segenina nogo ia, me tau tana rongona ka niqira aqo kaira. 13E vaga ara marenogoa tana Mamare Tabu mara tsaria, “Au tobadou vania a Jakob, mau tobaseko vania a Esau.”

14?Ma nagua igita ka tsaria tana? ?Laka God e tau pede gotolaka? !Tagara saikesa! 15Rongona God e tsarivaninogoa a Moses, “Ti vaga inau kau ngaoa kau tobadou vania kesa me sauba kau tobadou vania, me ti vaga kau ngaoa kau galuvea kesa me sauba kau galuvea.” 16Vaga ia, ma nina sosoa God e pukuga tana nina galuve nogo ia, me tau pukuga tana omea kara ngaoa se kara aqosia na tinoni. 17Igita a tsokoa tana Mamare Tabu laka God e tsarivania na taovia tsapakae ni Ejipt, “Inau nogo au mologinigo ko taovia tsapakae, rongona tana nimu aqo nogo igoe ti sauba ke gini labamaka na susuligaqu inau me ke gini tangi na rongoqu tana barangengo popono.” 18Vaga ia, ma God e saugaluve vaniasei moa e padangaoa ke saugaluve vania, me kakaisia na tobana asei moa e ngaoa ke tobakakai.

God e Dona na Kore Me Dona Goto na Galuve

19Me tau utu ke kesa i laomui ke tuu me ke tsarivaniau: “?Ae, me ti ke vaga ia, me ke koegua God ti ke kore vania kesa tinoni? ?Asei tangomana ke tukapusia nina kili God?”

20Minau kau tsarivaganana vania ia, “?Laka asei sagata igoe kulaqu, ti ko suamangana God?” Na popovatu tau nina aqo ke tuu, me ke veisuaa na tinoni e aqosia me ke tsaria, “?Egua ti o aqosiau mau rerei vaga ia?” 21Nina aqo nogo na tinoni e aqosigira na popovatu gira ke pede segenina na vatana gua na popo ke aqosiginia nina kao tsitsi. Ke aqosikaira ruka na popo ginia kesa moa na tsupu na kao tsitsi, me kesa ke rerei dou sosongo, maia ke mololaka dou gana na gini aqo moa tana dani loki, me kesa gana na mani aqo pipi dani.

22Ma nina aqo God e vaga goto ia. E ngaoragoa ke sauvulagia na korena me ke labavulagia na susuligana. Maia e berengiti sosongo moa kolugira ara tsaikorena me tugua moa aia ke tsonilegira. 23Me ngaogotoa ke saulabatia na mararana loki vanigira ara livugaluvena, igira nogo i laoda igita aia e viligira ida nogo kara tamanipata kolua tana mararana. 24Igita nogoria, igita na tinoni God e viligita i laoqira na Tsiu, mi laoqira goto na tinoni pipi tana veratavosi. 25Iani e vaga nina goko God tana papi e marea a Hosea na propete. E tsaria,

“Igira ara tau niqu tinoni,

sauba inau kau soaginigira ‘Niqu Tinoni’.

Ma na mamatana tinoni au tau galuvegira tana idana,

sauba kau soaginia ‘Niqu Tinoni Galugaluve’.

26Mi tana vera tsotsodo nogo i tana God e tsarivanigira, ‘Igamu amu tau niqu tinoni,’

i tana nogo kara soaginigira na dalena na God mamauri.”

27Ma Isaia goto e goko tana rongoqira na Israel kalina aia e tsaria, “Atsa moa ti igira na tinoni ni Israel kara danga vaga na vatuna na one i tasi, me sauba kara tau lelee goto danga na vidaqira kara tangomana na mauri. 28Rongona na Taovia sauba ke tsaku me ke tau goto kisaa, na pede votaqira na tinoni sui i barangengo.” 29Ma Isaia e tsarigotoa, “Ti vaga na Taovia Susuliga ke tau nogo molovisua vanigita visana na kukuada kara tangolidatoa na puku i konida, me sauba igita sui ka nanga lee, vaga nogo igira na tinoni ni Sodom mi Gomora i sau.”

30Mi tana goko sui vaga gira, igita a reia laka igira na tinoni ni veratavosi, igira ara tau goto tovoa na totugoto koluana God, maia God segeni nogo e mologotosigira i konina rongona ara tutunina, 31migira moa na Tsiu, igira ara tovoa kara gini totugoto kolua God tana muridouana nina Ketsa, mara tau moa tangomana. 32?Matena gua te e vaga ia? Ara tau tangomana matena ara norua moa niqira aqo segeni mara tau norua God. Aia na rongona ara gini tubulagi konina a Iesu, aia e vaga na papakana na vatu, 33vaga ara marea tana Mamare Tabu mara tsaria,

“Reia, au pakaa i Sion kesa na vatu,

ma na vatu iani sauba ke tubulaginigira na toga,

mi tana vatu nogo iani kara katsulagi ma kara puka.

Masei moa ti ke tutunina aia, e utu goto ke padasavi.”

10

A Paulo e Nonginongi Mateqira Gana Verakolu

1Tasiqu, au nongia God tana tobaqu popono na mateqira na Tsiu, gaqu verakolu inau, rongona aia God ke galuvegira me ke maurisigira. 2Inau kesa au donaginia laka niqu tinoni ara ngaoa mananaa na aqo vaniana God, mara tau moa padagadovia nagua kara naua ke gini dou niqira aqo i matana God. 3Ara voginia moa na sautu dou tana God e ngaoa ke mologotosiginigira na tinoni i konina, mara tovoa moa laka kara turuvaginia niqira sasaga segeni. Me vaga ia, mara tau tami segeniqira vania na sautu dou aia God e ngaoa ke mologotosiginigira na tinoni. 4Rongona tana mateana nogo a Iesu Kristo, i tana e vosa na mamavana na Ketsa. Me tuu tana me baa ma God e mologotosigira i konina igira moa ara tutunina a Iesu Kristo.

God e Ngaoa Igira na Tinoni Sui Kara Tamanina na Mauri Saliu

5Iani nogo e vaga na omea e mamare matena a Moses, gana na totugoto koluana God ginia na muriana na Ketsa: “Na tinoni e murigira na omea sui na Ketsa e raiginia sauba ke mauri.” 6Mara maregotoa tana Mamare Tabu tana rongona na totugoto koluana God ginia na tutuni mara tsaria, “Ko laka na tsariana vanigo segeni: ?Laka asei sauba ke ba dato i gotu?” (na laveana a Iesu Kristo). 7Mo ko laka goto na tsariana: “?Asei sauba ke ba tsuna i lao vasau?” (ti ke adidatoa a Iesu Kristo tania na verana na mate). 8Na tsaqina na Mamare Tabu iani e tsarivulagia vanigita laka e tau kilia ka vano ao na laveana na gokona God, rongona “Na gokona God aia e tau totu ao tanigo. E totu varangisigo nogo, i mangamu mi laona na tobamu,” maia nogoria na gokona na tutuni igami ami turupatuna vanigamu.

9Ti vaga igamu kamu koevulaigiginia na mangamui ma kamu tsaria laka “A Iesu e Taovia,” ma kamu tutunina kakai i tobamui laka God e maurisivisua tania na mate, migamu goto sauba kamu gini mauri saliu. 10Igita a tutunina nogo i laona na tobada te a gini totugoto nogo kolua God. Ma na mangada e koevulagiginia te a gini mauri. 11Ara marea tana Mamare Tabu, “Asei moa ti ke tutunina sauba e utu goto ke padasavi.” 12Ma na goko iani e kalegira na tinoni sui, rongona i matana God ara tau tavosi na Tsiu ma na tinoni ni veratavosi. God aia e kesaatsa na Taovia vanigira na tinoni sui, me vangalaka loki sosongo vanigira sui ara nongia tana asana. 13E vaga ara marenogoa tana Mamare Tabu, “Pipi asei ti ke nongia na Taovia ke sangaa sauba ke mauri.”

14?Migira na tinoni ara tau vati tutunina God, me laka sauba kara nongi koeguania ti aia ke sangagira? ?Ma kara tutunina koegua igira ti vaga na Turupatu Dou ke tau vati laba moa i koniqira? 15?Me ke koegua ti ke laba na Turupatu Dou i koniqira ti vaga God ke tau molovanogira nina mane adigoko kara gini ba turupatuna vanigira? E vaga ara marenogoa tana Mamare Tabu i tana ara tsaria, “!E dou sosongo nomoa na maiaqira igira ara gini turupatuna na turupatu dou!” 16Me tau igira sui na tinoni kara tabedoua na Turupatu Dou. Na propete a Isaia na propete segenina nogo e tsaria i sau: “?Taovia, laka asei nomoa sauba ke tutunina na omea vaga igami ami gini turupatuna kalina eni?” 17Vaga ia, ma na tutuni e talumai moa tana rongomiana na gokona na Turupatu Dou tana rongona a Iesu Kristo.

18Minau kau veisuagamu: ?Laka e mana ia laka igira na Israel ara tau vati rongomia moa na turupatuna? Igira ara rorongo rago, e utu ke tagara, rongona ara marenogoa tana Mamare Tabu mara tsaria:

“Na tatangina na lioqira e kuvia na barangengo popono;

ma niqira tsaqina goko ara ba tsau nogo i tana e vosa na barangengo.”

19Ma kau veisuagamu goto: ?Laka igira na tinoni ni Israel ara tau padagadovia na turupatuna? Eo, ara padagadovia rago. A Moses segenina nogo e goko tana asana God i sau me katevulagi vanigira laka:

“Minau sauba kau gini aqo kesa na puku tavosi e tagara soana,

migira niqu tinoni kara gini masugu;

ma kau naua migira niqu tinoni kara gini momosatoba

kolugira na puku na bule.”

20Ma Isaia e tau goto matagu na tsarituguana nina goko God iani:

“Ara tsodovulagiau igira ara tau lalaveau,

minau au labavulagia vanigira igira ara tau padaau.”

21Mi tana rongoqira na tinoni ni Israel e tsarivaganana iani: “Tana dani popono inau au abelimaqu vanigira, migira ara petsakoe moa, mara tobaseko vaniau.”

11

God e Galuvegira Nomoa Nina Tinoni ni Israel

1Kau veisuagamu goto: ?Laka God e sove saikesa tanigira nogo igira nina tinoni segeni? !Tagara nomoa! Kamu padatugua laka inau segeniqu a Paulo inau goto kesa na Israel, mau kukuaga goto konina a Abraham, mau totu i laona na duli konina a Benjamin. 2God e tau sove tanigira nina tinoni, igira aia e viligira nogo tuu tana idana kara lia nina tinoni segeni. Migamu amu donanogoa nagua ara marea tana Mamare Tabu tana tsaqina goko i tana a Elija e tatamanga vania God na rongoqira na Israel. 3Me tsaria: “Taovia, igirani ara labumatesigira nogo nimu propete, mara toroveogira nimu belatabu. Minau segeniqu moa au totuvisu, mara tovogotoa laka kara labumatesiau.” 4?Ma nagua God e tsarivisu vania a Elija kalina aia e tsarivaganana? God e tsarivania, “Inau au tangolivisu vaniau segeni ara vitu na toga na tinoni, igira ara tau dona na samasama vaniana Baal na god peropero.” 5Mi tana tagu ni dani eni e atsakolu saikesa vaga tana tagu i sau kalina e goko a Elija. Ara tsaurae lee moa igira God e viligira tana nina galuve loki. 6Ma nina vivili God e pukuga tana nina galuve segeni nogo ia, me tau tana rongona na omea ara naua na tinoni. Ti vaga nina vivili God ke pukuga moa tana rongona na omea ara naua na tinoni, me vaga moa ti nina galuve God ke tau na galuve manana.

7?Egua moa? Eo, igira na toga ni Israel ara tau moa tsodoa na omea ara lalavea. Kesa moa na alaala tetelo, igira moa aia God e viligira, igira nogo ara tsodovulagia. Migira sui tavosi ara ponotia na kuliqira rongona kara tau rongomiginia nina sosoa God vanigira. 8E vaga nogo ara marea tana Mamare Tabu, “God nogo e naua te e gini ponopala na tobaqira; me tsau mai i dani eni e utu vanigira na gini moro na mataqira se na gini rorongo na kuliqira.” 9Maia David goto e tsaria,

“!Moloa kara gini kara, ma kara sogo tana niqira aqosi kavomutsa!

Me dou ti kara puka me ke gadovigira na kede.

10Ke doko na mataqira me ke gini utu vanigira na moro;

ma na rota ke bingi sailaginigira.”

11Minau kau veisuagamu goto baa: ?Kalina ara tubulagi igira na Tsiu, me laka ara puka saviliu nogo, me sauba ke utu goto vanigira kara tu tugua? !Tagara saikesa! Tana rongona moa niqira sasi igira na Tsiu, te e gini laba na sautuna na mauri saliu vanigira na tinoni ni veratavosi, ma kara gini masugu igira na Tsiu. 12Ma na rongona nogo niqira sasi na Tsiu, te e gini laba na vangalaka loki vania na barangengo popono. Mi tana niqira pukavisu lee goto igira, te e gini laba na vangalaka loki vanigira na tinoni ni veratavosi. Eo, me sauba ke loki sosongo baa nina vangalaka God vanigira na Tsiu kalina igira sui na Tsiu kara sangasage tana tutuni manana.

God e Galuvegira na Tinoni Sui Pipi Tana Vera

13Mi kalina eni inau kau goko kalegamu igamu na tinoni ni veratavosi: God nogo e viliau inau, me mologiniau kau gini turupatuna na Turupatu Dou vanigamu. Minau au padaloki sosongolia niqu aqo iani. 14Mau amesia laka ti ke tau utu ma kara gini masugu vanigamu igira gaqu verakolu na Tsiu, me ke visana vidaqira kara padangaoa na sangapata kolugamu ma kara gini mauri goto igira. 15Kalina God e sove tanigira na Tsiu, me tuu aia, me saua nina galuve vanigira na mamatana tinoni sui i barangengo. ?Eo, me sauba ke vaga gua kalina ti God ke tobadoutugua kolugira igira na Tsiu? Ke dou sosongo nomoa, vaga saikesa nogo ti kalina igira ara mate nogo kara maurivisutugua tania na mate.

16A Abraham, migira na propete, igira sui ara nina tinoni God, me vaganana ma na daleqira goto ara nina tinoni God. Rongona ti na lamuna na gai kara saua vania God, ma na arana sui ara saukolugotoa. 17Visana vidaqira na arana na gai tsukatsuka ara tabakeligi, mara tuu, mara dongaginia na arana kesa na gai atsi. Igamu na tinoni ni veratavosi, amu vaga saikesa na gai atsi. Mi kalina eni amu sangapata tana susuligana ma na maurilaka e talu i koniqira na Tsiu. 18Me ti e vaga ia, ma nimui aqo igamu kamu tau peagira na Tsiu, igira ara vaga na arana ara tabakeligi. Me tagara goto sa rongona ti kamu gini kaekae. Igamu na arana lee moa. Igamu amu tau tusua na mauri vania na lamuna, na lamuna nogo ia igamu amu gini mauri.

19Mi tana sauba ngatsu visana kamu tsaria vaniau, “Eo, ma na arana ara gini tabakeligi tana rongona nogo ke gini mangamanga vanigami igami.” 20E mana rago ia. Ara tabakeligi igira na Tsiu rongona ara tau tutunina. Migamu amu totukakai tana gaina rongona amu tutunina. Ma kamu tau moa gini kaekae matena. Kamu matagu moa, ma kamu parovata. 21?Ti vaga God e tau gaegira na Tsiu, igira na arana manana nogo, megua, laka amu pada sauba ke gaegamu igamu? 22God e dona sosongo na galuve, eo, me dona sosongo goto na pede kakai. E pede kakaigira na Tsiu igira ara puka, me galuvegamu igamu, ti vaga kamu totukakai babaa moa i laona nina galuve. Me ti vaga kamu tau totukakai babaa i konina aia, me sauba ke bokuligigamu goto igamu. 23Me ti kara pilotoba igira na Tsiu ma kara tutunina, me sauba God ke tuguta visugira tugua, rongona e tau utu vania God ke molovisugira tugua tana ara totu nogo tana idana. 24Igamu na tinoni ni veratavosi amu vaga moa na arana na gai atsi ara bokuligia, maia God e adia me tugutaa tana gai tsukatsuka. Migira na Tsiu ara vaga na gai tsukatsuka. Maia nogoria ti sauba ke gini lakagana baa vania God na tuguta visuaqira na arana gai taboku girani tana gaiqira segeni nogo.

25Gamu na tasiqu, e totu kesa na rongona popoi tana nina aqo God. Mau ngaoa igamu goto kamu sanga na donaginiana, ma kamu gini tau pada laka igamu amu sasaga liuliu baa tanigira na Tsiu. E mana rago laka na dangana na tinoni ni Israel ara baribari sosongo, me utu moa kara nauvaganana sailagi ia. Sauba ke vosa baa moa tana tagu ke tovu na dangana na tinoni ni veratavosi kara mai konina God. 26Mi muri ti igira sui goto na tinoni ni Israel kara sangasage mai goto tana mauri. Sauba ke vaga ara marenogoa tana Mamare Tabu,

“Na Vagamauri sauba ke talumai i Sion,

me sauba ke adiligigira pipi sui na omea seko tanigira na kukuana a Jakob.

27Minau, sauba kau naua niqu taso kolugira,

kalina kau veoligigira niqira sasi.”

28Igira na Tsiu ara sove tania na Turupatu Dou, te ara gini lia gana gala God, me gini mangamanga na sautu vanigamu igamu. Ma God e galuvegira babaa nomoa igira na Tsiu, rongona e utu ke padalea na veke aia e nauvania na mumuaqira. 29E utu goto vania God ke olia nina pede murina aia e pede sui nogoa asei igira e viligira me vangalaka vanigira. 30Migamu na tinoni ni veratavosi, i sau amu petsakoe vania God, mi kalina eni e laba vanigamu nina galuve God tana rongona niqira petsakoe igira na Tsiu. 31Me ke vaganana goto, tana rongona nogo God e galuvegamu igamu, ti igira na Tsiu ara gini petsakoe vania God kalina ia. Me sauba ti igira goto kara sanga na tamaniana nina galuve God, vaga aia e saunogoa vanigamu igamu. 32God e livulegira talu na tinoni sui lakalaka tana sosorina niqira petsakoe. Maia e nauvaganana ia, ti ke gini saugaluve vanigira sui goto.

Ka Tsonikaea God

33!E loki sosongo rago nina galuve God vanigita! !E sasaga sosongo aia, me donaginigira na omea sui! ?Masei tangomana ke pukua na rongona nina pede? ?Masei tugua ke padagadovia nina sasaga? 34E vaga ara marenogoa tana Mamare Tabu mara tsaria:

“?Asei nogo e donaginia nina papada na Taovia?

?Masei tangomana ke totosasaga vania?

35?Ingisa nogo kesa ke tusuvania God sa omea,

ti ke gini ngongoragi God na tusuvisu tuguna vaniana?”

36God aia nogo e vusagira na omea sui. Migira na omea sui ara talumai i konina aia, maia e tamanigira sui. !Ka tsonikaea God na dani ma na dani! Amen.

12

Ka Sau Segenida Vania God Ngiti Savori Tabu

1Igamu tasiqu, tana rongona nina vangalaka loki God vanigita, te inau au gini raigamu kakai: Kamu sau segenimui vania God vaga nogo kesa na kodoputsa mamauri ngiti savori tabu, ma kamu gini dou i matana aia. Ia nogoria na vatana na samasama manana e ulagana kamu sauvania God. 2Nimui aqo kalina eni kamu mololea na muriana na sasaga ni barangengo, ma kamu tamivania God ke oli saikesalia na tobamui. Mi tana ti igamu kamu gini tangomana na donaginiana nina kili God, ma na omea aia e reingaoa me dou me gotolaka i matana.

Ka Madodo na Gini Aqo na Vangalaka Tatavosi Vaga God e Tusuvanigita

3Tana susuliga God e tusunogoa vaniau, inau au gini parovatavigamu sui: Kamu laka na padaloki segenimui. Kamu totu palatsuna moa, me pipi gamu tatasa kamu vileke segenimui tana mararana na tutuni vaga God e sauvanigamu nogo.

4Reia, ara danga na turina na konida, me tavosi nina aqo pipi turina. 5Me atsa vaga goto vanigita. Igita a danga, ma kesa moa na konina kolua a Iesu Kristo. Igita sui a tobasai vaga nogo pipi turina tatavosi na konida ara totusai mara gini kesa moa na konida. 6Me vaga ia migita sui e ngoligita na gini aqo na vangalaka tatavosi vaga aia God e tusunogoa vanigita. Ti vaga God e tusua vanigita na vangalaka gana na turupatuna na gokona God, ma nida aqo ka gini turupatuna na gokona God koluginia nida tutuni igita a tamanina nogo. 7Ti na vangalaka gana na sanga tinoni, ma nida aqo ka sangaginigira na tinoni. Ti na vangalaka gana na sasani tinoni, ma nida aqo ka gini sasani tinoni. 8Ti na vangalaka gana na malagaisi tinoni, ma nida aqo ka nauvaganana nogo ia. Masei ti ke tuvaripata kolugira na kulana na omea aia e tamanina, ma nina aqo ke naua tana tobalaka saikesa. Masei ti ke aqo galuve vanigira na tinoni tavosi, ma nina aqo ke naua tana magemage.

Ka Kesaniatsa Tana Vaigaluvegi Koluaqira na Tinoni Sui

9Nimui galuve ke mana saikesa, me ke tau malapalu. Kamu tsoniligia na omea e seko, ma kamu tangolikakaia na omea e dou. 10Kamu galuvegira na tinoni tavosi tana tobamui popono vaga na tamatasi i laona a Iesu Kristo, ma kamu gini mavi na vaipadamamavasigi. 11Kamu aqo kakai, laka na gato. Aqo dou vania na Taovia tana tobamui popono. 12Kamu magemage i laona nimui amesi. Kamu berengiti babaa pipi tana omea ke ngoligamu, ma kamu nonginongi sailagi. 13Kamu patagira na omea igamu amu tamanina kolugira na tasimui ara tau tamanina, ma kamu tamia na valemui vanigira na tinoni tavosi.

14Kamu nongia God vanigira ara rotasigamu. Eo, kamu laka na asu vaniaqira, kamu nongia moa God ke dou vanigira. 15Kamu tobamage kolugira igira ara mage, ma kamu ngangai kolugira igira ara ngangai. 16Kamu kesaniatsa tana vaigaluvegi koluaqira na tinoni sui. Kamu laka na kaekae, ma kamu tami moa na nauana na aqo sekoseko lee. Kamu laka na pada segenimui laka amu sasaga sosongo nogo.

17Ti visana kara nauseko vanigamu, migamu kamu laka na tuguvisuginiana na nauseko. Tovoa pipi kalina na nauana na omea e dou tana mataqira na tinoni sui. 18Mi tana nimui tabana igamu, kamu naua na omea sui e tau utu vanigamu, gana na maurisai tana rago koluaqira na tinoni sui.

19Kulaqu igamu, kamu laka goto na tuguvisuana na omea seko ara nauvanigamu na tinoni tavosi. Kamu molovania moa na korena God ke naua, matena ara marenogoa tana Mamare Tabu laka na Taovia e tsaria, “Inau nogo sauba kau tuguvisua na omea seko ara nauvanigamu.” 20Tagara, ma kamu nauvaganana moa ara marea kesa segeni tana Mamare Tabu i tana ara tsaria: “Ti vaga gamu gala ke vitoa, migoe ko palaa. Ti vaga ke marou, mo ko sauvania na koo ke inu, rongona tana naugaluve vaga ia ti sauba igoe ko paluvangamana aia.” 21Kamu laka na tamivaniana na seko ke tsogori pukaligamu. Nimui sasaga dou igamu nogo, kamu tsogori pukaliginia na omea seko.

13

Nida Aqo Ka Rongomangaqira Gada Taovia na Vera

1Pipi gita nida aqo ka rongomangaqira gada taovia na vera, rongona e utu kesa ke susuliga na tagao ti vaga God ke tau tusuvania na aqo na tagao. Migira ara tagao kalina eni, God nogo e molovanigira mara gini tangolia na aqo na tagao. 2Masei ti ke tukapusia nina aqo aia e taovia tagao kalina eni, e tukapusigotoa na omea God e vaturinogoa, masei ti ke nauvaganana ia, e alomai segenia gana pede. 3Igira ara aqo dou e tagara sa niqira rongona kara matagunigira na taovia tagao, igira moa ara nauseko kara matagunigira na taovia tagao. ?Migamu, laka amu ngaoa kamu tau matagunia gamui lokina igamu? Vaga ia, ma kamu naua na omea e dou, maia sauba ke gini tsonikaegamu, 4rongona aia gamui taovia igamu e kesa nina maneaqo God, maia e aqo rongomui igamu ti kamu gini totu dou. Me ti vaga igamu kamu nauseko, ma nimui aqo kamu matagunia manana, rongona aia e tamanina manana na susuligana na kede tinoni. Aia nina maneaqo God, me gini aqo na susuligana God kalina e kedegira na tinoni ara nauseko. 5Aia nogoria na rongona ti igamu, nimui aqo kamu rongomangaqira igira gamui lokina, tau tana rongona moa amu matagunia na korena God, mi tana rongona amu dona nogo i laona na tobamui nagua ma nagua e dou kamu naua.

6Iani goto na rongona ti igamu amu gini voli takesi, rongona igira gamui lokina ara aqo vania God kalina igira ara naua niqira aqo vanigamu. 7Vaga ia, ma kamu sauvanigira na omea e ulagana kamu sauvanigira. Kamu tsonia nimui qolo na takesi na tinoni, ma na takesi matena nimui tamani. Kamu kukuni tanigira, ma kamu pada mamavasigira sui.

Nida Aqo Ka Vaigaluvegi Manana

8Kamu laka na loaga vaniana ke kesa. Ngiti loaga kamu vaigaluvegi moa. Asei ti ke galuvegira na tinoni tavosi, aia nogo e muridoua na Ketsa. 9Igirani na ketsa, “Laka na kiboga; laka na labumatesi tinoni; laka na komi; laka na ngaoana niqira omea na tinoni tavosi.” Eo, ma na ketsa sui girani me visana tavosi goto ara pukuga sui moa i konina kesa moa na ketsa: “Ko galuvegira na tinoni sui vaga o galuve segenimu.” 10Vaga ia, me ti asei ke galuvegira manana na kulana, me sauba e utu ke nauseko vanigira. Tana vaigaluvegi moa amu muriginia na Ketsa popono. 11Nimui aqo ti kamu nauvaganana ia, rongona igamu amu dona nogo na tagu gua i dani eni. Eo, e laba nogo na tagu na mamata taniana nimui maturu. Na dani i tana God sauba ke maurisigita e mai varangi baa kalina ia, liusia tana tagu igita a vasini adivaolua na tutuni tana rongona a Iesu Kristo. 12Eo, na tagu igita a totu i laona kalina ia, e vaga moa e bongi oka nogo, me varavara nogo ke dani. Ida gita ma ka mololea na nauana na omea seko na tinoni ara dona na nauana tana rodo, ma ka sagelia gada sagore gana na vailabu tana mararana. 13Ida ma ka liu sasaga, vaga nogo igira na tinoni ara totu tana mararana na dani. Laka na inu bubulega ma na nauana pipi na vatana na kiboga, laka goto na vailabugi ma na vaimasugugi. 14Kamu sagelia na sasagana a Iesu Kristo na Taovia ngiti gamui sagore, ma kamu mololea na tami vaniana na tobamui ke muria nina kilinauseko segeni.

14

Ka Laka na Pedepekeana na Tasida

1Kamu tabedoua na tinoni e maluku moa nina tutuni, ma kamu laka na gini vaipetsakoegi koluana rongona nina sasaga segeni ia. 2Tavosi tinoni, tavosi goto nina papada. Kesa tinoni e pada laka nina tutuni e tamivania ke gania moa pipi vatana na mutsa; ma na tinoni e maluku moa nina tutuni aia e dona na ganiana moa visana na vatana na mutsa. 3Na tinoni e dona na ganiana pipi vatana na mutsa, nina aqo ke tau peaa na tinoni e tau nauvaganana ia. Maia na tinoni e tau gania pipi vatana na mutsa, nina aqo ke tau veitsarigana na tinoni e gania pipi vatana na mutsa, rongona God e galuvegotoa aia. 4?Masei vaga igoe ti ko tuu mo ko pedea nina maneaqo kesa tinoni tavosi? Aia gana Taovia segeni nogo nina aqo ke pedea ti vaga aia e tukakai dou tana nina aqo se tagara. Me sauba nomoa ke tukakai dou tana nina aqo rongona na Taovia nogo e sangaa te e gini tangomana na tukakai.

5Visana tinoni ara pada mamavasia baa kesa moa na dani liusigira na dani sui tavosi, me visana tinoni tavosi ara pada laka pipi sui moa na dani ara kesaniatsa. Mi tana rongona na omea vaga ia, ma nina aqo nogo pipi tinoni ke pede segenina nagua ma nagua ke dou vania. 6Maia e pada mamavasia kesa moa na dani, aia e gini nauvaganana ia rongona e ngaoa ke tsonikaeginia na Taovia. Maia e gania moa pipi vatana na mutsa, e nauvaganana ia rongona aia goto e ngaoa ke tsonikaeginia na Taovia, me gini soadoua God rongona na mutsa aia e gania. Maia e sove tania na ganiana visana na vatana na mutsa, e nauvaganana ia rongona e ngaoa ke tsonikaeginia na Taovia, maia goto e gini soadoua God. 7E tagara kesa vidada gita ke mauri vania moa aia segeni, me tagara goto sa vidada gita ke pede segenia ke ngisa ke mate. 8Me ti vaga igita a mauri, ma mauri moa vania na Taovia. Me ti vaga igita ka mate, ma na Taovia nogo e pedea na danina. Atsa moa ka mauri se ka mate, migita sui a nina tinoni nogo na Taovia. 9A Iesu Kristo e mate me maurivisutugua tania na mate, tana rongona nogo ke gini lia gaqira Taovia igira ara mauri moa, migira goto ara mate nogo. 10?Megua ti visana vidamui amu vaitsarigaqira na tasimui? ?Me matena gua ti amu peagira? Pipi gita sui sauba ka tuu nomoa kesa dani i matana God, gana aia ke pedegita. 11Rongona ara marenogoa tana Mamare Tabu na goko iani,

“Na Taovia e gini vatsa me tsaria,

pipi sui lakalaka na tinoni sauba kara tsunatuturu i mataqu,

ma kara katevulagia laka inau nogo niqira God.”

12Vaga ia, me pipi gita tatasa, nida aqo kesa dani ka tsaritutugua vania God na omea ma na omea igita a naua tana maurida.

Laka na Tubulaginiana na Tasida

13Me vaga ia me dou ti igita ka mololea na pedeana niqira sasaga na tinoni tavosi. Kamu vilekedoua nimui sasaga segeni, ma kamu reidoua kamu tau moa naua kesa na omea ke gini tubulagi kesa na tasimui se ke gini puka i laona na sasi. 14Niqu mauripata koluana nogo a Iesu Kristo e naua, ti inau au gini donamaka laka e tagara sa vatana na mutsa segenina ke tau masidi tana vovorona na lotu. Eo, me ti vaga kesa tinoni ke tutunina laka kesa na vatana na mutsa e tau masidi tana vovorona na lotu, ma na mutsa ia e gini tau masidi vanisegeninogoa ia. 15Me ti vaga igamu kamu sekolia na tobana kesa na tasimui rongona visana na mutsa amu ganigira, mi tana igamu amu tau nogo galuvea na tasimui. !Kamu laka na tamiana na mutsa amu gania ke tubulaginia na tinoni aia a Iesu Kristo e mate matena! 16Kamu laka na tamiana kesa na omea igamu amu pada e dou moa vanigamu na nauana ke gini tangi seko na rongona i mataqira na tinoni tavosi. 17Rongona na omea putsikae baa vanigita tana maurida Kristiano, e tau kalea na omea igita a gania se a inuvia. Na omea loki vanigita baa, aia moa na totugoto i matana God, ma na mauri tana rago ma na mage koluaqira na tinoni tavosi tana susuligana nogo na Tarunga Tabu. 18Ti vaga kesa ke aqo dou vaganana ia vania a Iesu Kristo, e gini totu dou i matana God mi mataqira na tinoni.

19Me vaga ia, migita ka kalea pipi kalina na nauana na omea ara dona na maurisiana na rago i laoda, ma ka gini vaikakaisigi tana nida tutuni. 20Tau laka na rongona moa na mutsa ma kamu veoginia na aqo God e naunogoa. E tau gini tabu na ganiana pipi vatana na mutsa. Eo, ma kamu parovata dou moa. Kamu laka na ganiana kesa na omea ti amu dona laka sauba ke gini tubulagi kesa na tinoni tavosi me ke gini puka tana sasi. 21Ti vaga igamu amu dona laka na omea vaga gira sauba ke gini tubulagi kesa na tasimui, ma kamu mololea na gani boo, se na inu uaeni, se na nauana sa omea tavosi goto e dona ke tubulaginia. 22Na omea amu tutunina tana rongona na omea vaga ia, e kalegamu segeni moa kolua God. !E dou manana vania na tinoni e tau dona ke padaruka tana omea aia e naua! 23Me ti kesa ke pada laka e valina ngatsu na ganiana visana vatana na mutsa, maia e tuu me gania moa, mi tana sauba God ke kedea kalina aia ke gania, rongona na omea e naua e tau pukuga tana nina tutuni. Ma ti na omea sui igita a naua ara tau pukuga tana tutuni ara lia sui na sasi.

15

Ka Padagira na Tinoni Tavosi Ma Ka Tau Pada Segenida Moa

1Igita a tukakai dou nogo tana nida tutuni nida aqo ka berengiti kolugira igira e maluku moa niqira tutuni ma ka madodo na sangaqira. Ka laka na pada segenida moa. 2Nida aqo pipi gita na padana nagua ke dou vanigira na tasida ke gini kakai niqira tutuni. 3Na rongona aia a Iesu Kristo e tau pada segenina moa. E tami segenina goto ke vatsangia na rota, vaga ara marenogoa tana Mamare Tabu i tana ara tsaria, “Na goko peapea ara peaginigo ara gadovisumai i koniqu inau.” 4Eo, pipi na omea ara marea tana Mamare Tabu ara kalevisugita goto igita rongona kara sasaniginigita, ma kara malagaisiginigita ka gini dona na berengiti tana rota kalina igita a pipitua tana amesi na omea dou aia God e vekevanigita tana Mamare Tabu. 5Au nongia God, aia na uluna na berengiti ma na sasaga malagai, ke sangagamu me ke gini kesaniatsa nimui papada tana reinunu i konina a Iesu Kristo. 6Ma kamu gini dona na tobasai igamu sui kolu tana tsonikaeana God na Tamana a Iesu Kristo nida Taovia.

A Iesu Kristo e Mai Rongona Ke Sangagira na Tinoni Sui

7Igamu sui kamu vaitabegi, vaga nogo a Iesu Kristo aia e tabegamu sui goto igamu, mi tana ti igamu kamu gini tsonikaea God. 8Inau au tsarinogoa vanigamu laka a Iesu Kristo e mai rongona ke sangagira na Tsiu, me ke gini sauvulagia vanigira laka God e mana, me ngaoa na manaliana na veke aia e nauvanigira na mumuaqira i sau, 9me ke sangagira goto na tinoni ni veratavosi ma kara gini dona na tsonikaeana God rongona nina galuve loki vanigira. E vaga ara marenogoa tana Mamare Tabu mara tsaria,

“Inau sauba kau soadougo i laoqira na tinoni ni veratavosi;

ma kau linge na tsonikaeana na asamu.”

10Mara maregotoa,

“!Kamu magemage, igamu na tinoni ni veratavosi, kolugira nina tinoni vivili God!”

11Mara maregotoa,

“!Kamu tsonikaea na Taovia, igamu na tinoni ni veratavosi;

kamu tsonikaea, igamu na toga sui!”

12Ma Isaia e maregotoa na goko vaga iani,

“Sauba ke labamai kesa na kukuana a Jese;

maia ke tudato, me ke tagaovigira na tinoni ni veratavosi,

mi konina nogo aia sauba igira sui kara vataraginia niqira amesi.”

13Inau au nongia nida God, aia na pukuna na amesi, ke dangali tovuginigamu na mage ma na rago i laona nimui tutuni, me ke gini kakai babaa nimui amesi tana susuligana na Tarunga Tabu.

A Paulo e Gini Mage Rongona God E Vilia Aia Ke Aqo Vanigira Na Tinoni ni Veratavosi

14Tasiqu, inau segeniqu nogo au dona laka igamu amu tinoni dou sosongo, mamu donagininogoa nagua kamu naua, mamu donadougotoa na vaisasanigi. 15Eo, mi laona na leta iani, inau au goko malemale nomoa vanigamu, tana rongona visana na omea amu rongomigira sui nogo. Au gini malagai na goko vaga ia, rongona God nogo e viliau inau kau lia nina maneaqo a Iesu Kristo, ma kau sangagamu igamu na tinoni ni veratavosi. 16Au aqo mala manetabu gana kau gini turupatuna na Turupatu Dou e talumai i konina God, rongona ti igira goto na tinoni ni veratavosi kara gini lia mala sausau laka vaga God e reingaoa, aia nogo na vuana nina aqo na Tarunga Tabu i laoqira.

17Tana niqu mauripata koluana a Iesu Kristo, ti inau au gini kaekae niqu aqo vania God. 18Me sauba kau malagai ma kau gini gokokae saikesa moa tana rongona na omea a Iesu Kristo e nauginiau, me gini sangavia na sautu vanigira na tinoni ni veratavosi kara rongomangana God. Aia e gini aqo niqu goko ma niqu aqo au naugira, 19Me gini aqo goto na valatsatsa ma na omea ganataga, ma na susuligana na Tarunga Tabu. Pipi tana nauna sui au liu, tuu i Jerusalem me tsau i Ilirikum, au gini turupatuna na Turupatu Dou popono tana rongona a Iesu Kristo. 20Eo, e silovi sosongoliau tuu nogo i sau laka kau tsarivulagia na Turupatu Dou tana vera sui i tana ara tau vati rongomia moa gana rongo a Iesu Kristo, i tana ara tau vati kavi goana moa ke visana. 21E vaga ara marenogoa tana Mamare Tabu mara tsaria,

“Igira ara tau vati turupatuna vanigira moa tana rongona aia, sauba moa kara donaginia,

migira ara tau vati rongomia moa na turupatuna sauba moa kara padagadovia.”

A Paulo e Vangaraua na Vano i Roma

22Ia nogo na rongona te au gini tau ba tsaku i konimui i Roma. 23Mi kalina eni, inau au suilavagininogoa niqu aqo tana vovotana na kao iani. E danga sosongo nogo na ngalitupa au pada kau ba reigamu, me utu. 24Mi kalina eni au amesi sosongolia kau reigamu kalina kau tuu na vano i Spain. Eo, sauba kau gini mage manana na totu tetelo kolugamu, mi muri ti igamu kamu sangaau na vano i Spain. 25Ma niqu aqo kau vano talu i Jerusalem ma kau sangagira nina tinoni God i tana. 26Na rongona igira na tinoni tutuni i Masedonia mi Akaia ara padangao segeniqira nogo na sauana niqira vangalaka gana na sangaginiaqira na tinoni ara tau tamanina sa omea i laoqira nina tinoni God i Jerusalem. 27Igira segeniqira nogo ara pedegokona na nauvaganana ia. E dou, me ulagana nomoa kara sangagira na tinoni ni tana, rongona igira nogo na Tsiu ara patakolugira na tinoni ni veratavosi na vangalaka ara adinogoa i konina God. Vaga ia, me ulagaqira manana na tinoni ni veratavosi kara sangaginigira na Tsiu niqira omea levolevo ni barangengo. 28Kalina kau suilavaginia niqu aqo tana, ma kau sau poponoa vanigira na qolo ara tusuvaniau kau sauvanigira, mi tana ti inau kau mololegira ma kau vano i Spain ma kau tsigovigamu kalina kau liu baa i tana. 29Mau dona nogo laka kalina kau balaba i konimui, sauba kau gini patakolugamu nina vangalaka a Iesu Kristo.

30Au ngasugamu tasiqu, tana asana nida Taovia a Iesu Kristo, mi tana galuve e saua na Tarunga Tabu, kamu sangaau na nonginongi kakai vania God na matequ. 31Kamu nonginongi vaniau rongona kau gini pitsa tania na limaqira na tinoni ni Judea igira ara tau tutunina a Iesu Kristo, ma kara gini tami dou igira nina tinoni God i Jerusalem na adiana na vangalaka inau au adiba vanigira. 32Ti ke vano dou niqu aqo i Jerusalem, me ti vaga God ke tamia, minau kau gini mage sosongo na ba laba i konimui ma na mango tetelo kolugamu. 33Ma God, aia na pukuna na rago vanigita, ke totu i konimui igamu sui. Amen.

16

A Paulo e Soadougira Visana Tinoni Ara Sanga Tana Aqo Rongona na Lotu

1Ke tau oka maia ko Pibi ke ba tsigovigamu goto, aia nogo e kesa na daki e aqo madodo sosongo tana lotu i Kenkrea. 2Kamu tabedoua tana asana na Taovia, vaga nogo e ulagana kara naua igira nina tinoni God, ma kamu galuveginia ti visana na omea aia ke kilia i konimui, rongona aia segeni na daki e dou sosongo vanigira danga na tinoni me vaniau goto inau.

3Au soadoukaira ko Prisila ma Akuila, kaira gaqu sasanga tana aqo vania a Iesu Kristo. 4Kaira ara ka bisaa ka mauriqira na matequ inau. Me tau inau segeni moa au soadoukaira, migira sui goto na tinoni tutuni i laoqira niqira saikolu na lotu igira na veratavosi. 5Mau soadougira goto igira na tinoni tutuni ara sai na lotu i laona ka valeqira kaira.

Au soadougotoa na kulaqu galugaluve a Epaenetus, aia na idana tsotsodo na tinoni i laona na Asia e tutunina a Iesu Kristo. 6Au soadougotoa ko Maria aia e aqo kakai sosongo vanigamu. 7Au soadoukaira goto a Adronikus ma Junias, kaira gaqu verakolu na Tsiu, mara ka totu koluau tana vale sosori i votangana mara ka tinoni tangirongo i laoqira na apostolo, mi kaira ara ka ida vaniau na lia Kristiano.

8Au soadougotoa a Ampliatus na kulaqu galugaluve tana Kristo nida Taovia. 9Au soadoukaira goto a Urbanus gada duli tana aqo vania a Iesu Kristo, maia Stakis na kulaqu laka. 10Au soadougotoa a Apeles, aia kesa e totukakai tana nina tutuni konina a Iesu Kristo. Au soadougira nina tamadale ma gana valekolu a Aristobulus. 11Au soadougotoa a Herodion, aia goto kesa gaqu verakolu na Tsiu, migira sui goto na tasida Kristiano ara totu i laona na valena a Narsisus.

12Mau soadoukaira goto ko Tripaena ma ko Triposa, kaira ara ka aqo dou vania na Taovia. Mau padagotoa na kulaqu galugaluve ko Persis, aia e aqo dou sosongo goto vania na Taovia. 13Au soadougotoa a Rupus, aia goto kesa e aqo dou manana vania na Taovia, ma na tinana, aia e aragodou sosongoliau vaga nogo ti inau na dalena manana. 14Au soadougira sui goto a Asinkritus, ma Plegon, ma Hermes, ma Patrobas, ma Hermas, migira sui pipi na tamatasi Kristiano ara totu kolugira. 15Au soadougira sui goto a Pilologus ma ko Julia, a Nereus ma na tasina daki, maia goto a Olimpas migira sui goto nina tinoni God ara totu kolugira.

16Kamu vaipadagi tana galuve Kristiano. Igira sui na tinoni tutuni ara totu koluau ieni ara padagamu sui goto.

Na Susuina na Totosasaga

17Au ngasugamu kakai igamu na tasiqu: Kamu parovata tanigira na vatana na tinoni ara dona na sekoliana nimui saikolu ma kara gini tobatavota na tinoni, mara pilo sekolia na sasani amu adinogoa mara gini tabarusia niqira tutuni na toga. !Kamu kana tanigira na vatana na tinoni vaga gira! 18Rongona igira ara naua na omea vaga gira ara tau aqo manana vania a Iesu Kristo nida Taovia, ara muria moa na tobaqira segeni. Niqira goko mamarega ma niqira goko lalaro i mataqira na toga ara peroginigira na tinoni tutuni ara tau sasaga katsi tana rongona na lotu. 19Eo, igira na tinoni sui ara rongominogoa laka amu tukakai tana nimui tutuni tana rongona na Turupatu Dou, maia nogo na rongona te e gini mage loki na tobaqu tana rongomui igamu. Au kili sosongolia laka igamu kamu sasaga manana tana rongona na omea dou, ma kamu male saviliu tania pipi sui na vatana na nauseko. 20Ma God, aia na pukuna na rago vanigita, sauba ke tau oka me ke tsogori rutua i vavana na tuamui na susuligana Satan.

Au nongia a Iesu nida Taovia ke vangalaka vanigamu sui.

21Maia goto a Timoti, gaqu aqokolu, e padagamu goto, mi tugira goto gaqu verakolu a Lusius, ma Jason ma Sosipater.

22Inau a Tertius, au marea na leta iani vanigamu tana asana nogo a Paulo, minau goto au soadougamu tana asana a Iesu Kristo.

23A Gaius, aia nogo e tamivaniau na valena i tana ara dona na saikolu na tinoni tutuni, aia goto e padagamu; kolukaira goto a Erastus, na mane reitutugu qolo na vera, ma Kuartus na tasida tana lotu.

24Au nongia a Iesu Kristo nida Taovia ke tusua nina vangalaka vanigamu sui. Amen.

Na Nonginongi na Tsonikaeana God

25!Igita ka tsonikaea nida God! Aia moa tangomana ke sangagamu ma kamu gini tukakai i laona nimui tutuni tana Turupatu Dou tana rongona a Iesu Kristo, aia nogoria na tutuni vaga inau au gini turupatuna vanigamu. Aia God segenina nogo e adilabatia na manana e punupunu oka nogo vanigira na tinoni tuu i sau vasau. 26Baa, mi kalina eni, na manana ia e labamai i malena ginia niqira mamare na propete, mi tana nina pede nogo na God saliu te e gini tavosa bamai nogo na turupatuna vanigira na tinoni sui pipi tana vera, ti igira sui kara gini tutunina ma kara rongomangana.

27!Igita ka tsonikaea God kesa moa, aia segenina moa e sasaga loki, kolua a Iesu Kristo na dani ma na dani! Amen.