NA RUKANINA NINA LETA A PAULO VANIA
A TIMOTI
Na Vuresi Makaliana Na Omea Ara Marea Tana Papi Iani
1 Tana rukanina nina leta a Paulo vania a Timoti, aia e totosasaga vanisegenia a Timoti. E raiginia ke sauvulagia tana maurina segeni me pipi sui tana omea e naua, laka aia e tukakai tabana kolua a Iesu Kristo; ke tangolikakaia na manana na sasani tana rongona na Turupatu Dou ma na Turupatu Tabu ni Sau; ke naudoua nina aqo na tusu sasani ma na gini goko tana rongona na Turupatu Dou, atsa moa ti kara visana kara rotasia, ma kara tovoa na tupakusiana.
A Paulo e parovatavi sosongoligotoa a Timoti laka ke tau sangasage i laona niqira vaipetsakoegi bubulega “ara tau lelee pelugira na tinoni, mara dona moa na sekoliginiaqira igira ara rongomigira.” (2.14).
Mi tana omea sui girani, a Paulo e nongia a Timoti ke padatutugua na maurina ma nina aqo segeni aia: nina tutuni, nina berengiti, ma nina galuve, me laka aia e tukakai tana rota ara nauvania igira ara ngaoa na tukapsuiana nina aqo.
Na Omea Ara Totu Tana Papi Iani
Nina goko idaida a Paulo 1:1-2
A Paulo e kakaisia a Timoti tana nina aqo 1:3–4:5
A Paulo e pada e varangi nogo na mateana 4:6-18
Na susuina nina leta 4:19-22
11-2Inau a Paulo, au marea na leta iani vanigo igoe na dalequ galugaluve a Timoti. God nogo e viliau inau kau lia nina apostolo a Iesu Kristo, me molovaniau kau katevulagia na Turupatu Dou tana rongona na mauri saliu God e vekea vanigita, migita a tamaninogoa tana nida mauripata koluana a Iesu Kristo.
Au nongia God na Tamada, ma Iesu Kristo nida Taovia, kara ka vangalaka vanigo, ma kara ka galuvego, ma kara ka tusuvanigo na rago.
A Paulo e Kakaisia a Timoti Tana Nina Aqo Vania na Taovia
3Au soadoua God, mau male saikesa i laona na tobaqu tana niqu aqo vaniana, vaga ara naua igira na mumuaqu i sau. Mau soadou sailaginia God kalina au padatugugo igoe tana niqu nonginongi na dani ma na bongi. 4Au padatugua laka o ngangai kalina kaita ka tavota i votangana, mau kili sosongolia laka kau ba reigo tugua igoe me ke gini mage na tobaqu. 5Au padatugua laka igoe o totukakai nogo tana nimu tutuni, aia na vatana na tutuni vaga nogo kaira na kavemu ko Lois, maia na tinamu ko Eunis ara ka tamaninogoa. Minau au tutunina laka igoe goto o tamanina na tutuni vaga ia. 6Maia nogoria na rongona ti inau au molo papada vanigo ko tangoli kakaidoua na vangalaka God e tusuvanigo tana dani inau au moloa na limaqu i lovamu, migoe o gini lia na tagao tana lotu. 7Rongona na Tarunga Tabu aia God e tusunogoa vanigita, e tau gana igita ka gini posu. Tagara. Nina Tarunga Tabu e dangaliginigita na susuligana ma na galuvena, me tibagita migita a gini tangomana na reitutugudou segenida.
8Vaga ia, minau au raigo igoe a Timoti, ko laka goto na gini vangamaa na sogogana nida Taovia; se na gini vangamaa tana rongoqu inau au totu i laona na vale sosori rongona moa au aqo vania a Iesu Kristo. Migoe, tana susuligana God e tusunogoa vanigo, ko tamidou moa vanigira na rota sui kara gadovigo tana rongona nimu aqo na rasavaginiana na Turupatu Dou. 9God aia nogo e maurisigita, me viliginigita ka lia nina tinoni segeni. Maia e nauvaganana ia tau laka tana rongona na omea dou igita a naua, mi tana rongona moa aia segenina nogo e ngaoa ke vangalaka vanigita. Idavia God e vusaa na barangengo, maia e vangarau manogatinogoa laka sauba ke tusua na vangalaka iani vanigita tana rongona nina aqo a Iesu Kristo. 10Mi kalina eni moa ti igita a reigadovia, rongona e mailaba nogo a Iesu Kristo nida Vagamauri. Aia e tuliusinogoa na susuligana na mate, mi tana Turupatu Dou aia e sauvulagi vanigita na sautuna na mauri e tau dona ke sui.
11God e viliginiau inau kau lia na apostolo ma na tarai, ma kau gini turupatuna bamai na Turupatu Dou. 12Maia nogoria na rongona ti inau au gini rota vaga ia kalina eni. Me atsa moa, minau au tau gini vangamaa rongona au donaginia asei aia inau au norua. Mau dona goto laka aia nogo sauba ke reitutugudougira tsau tana Dani na Pede na omea sui aia e noruginiau inau na nauana. 13Ko puku kalavatavigira i tobamu na tsaqina na goko manana inau au sasaniginigo. Migira nogo kara ngiti sautuna vanigo ko muria, ma kara sangago na totukakai tana tutuni ma na vaigaluvegi vaga igita a tamanina nogo i laona nida mauripata koluana a Iesu Kristo. 14Tana susuligana na Tarunga Tabu aia e mauri i konida, au nongigo ko reitutugudougira na omea dou sui aia God e molovataragini vanigo.
15Igoe o dona nogo laka igira sui na tinoni i laona na butona na momoru ni Asia igira ara tsonikidaqu, mi kaira goto a Pigelus ma Hermogenes. 16Au nongia God ke galuvegira sui igira i laona nina tamadale a Onesiporus, rongona aia e mai vereau inau danga kalina. Maia e tau goto vangamaa taniau kalina au totu tana vale sosori. 17Mi kalina aia e maitsau i Roma, me tsaku e lalaveau inau, tsau kalina e tsodovulagiau. 18Au nongia God nida Taovia ke galuve lokia aia tana Dani na Pede. Migoe kesa o dona dou nogo laka aia e sangaau dou sosongo kalina au totu moa i Epesus i votangana.
2Ko Tami Dou Kara Gadovigo na Rota Sui
1Vaga ia, migoe dalequ, ko totukakai babaa moa tana susuligana na vangalaka igita a tamanina nogo i laona nida mauripata koluana a Iesu Kristo. 2Igoe o rongominogoa na omea sui inau au sasaniginigira na toga. Me vaga ia, ma nimu aqo igoe kalina eni ko adia na sasani iani, mo ko saua vanigira kara gini aqo igira na tinoni igoe o norugira dou, mo dona laka sauba kara madodo na sasaniginiaqira na tinoni tavosi goto.
3Ko tami dou kara gadovigo na rota sui, vaga kesa nina malagai manana a Iesu Kristo. 4Na mane malagai, kalina aia e totu moa tana nina aqo, e pada saikesalia moa ke aqo dou, rongona e ngaoa gana taovia ke reingaoginia. Maia e tau goto pada ke sagelalo i laona niqira aqo na tinoni lee. 5Masei ti ke ngaoa ke sanga na vaipunigi tana ulo, e utu sosongo ke managana ti vaga ke tau murigira na vovorona tana ulo. 6Na mane aqouta, aia e gini rota sosongo na aqo loki, aia e ulagana baa ke ida na adiana gana tuva na lakana kalina ara tsurivia na uta. 7Ko padagira dou na omea inau au tsaria vanigo, ma na Taovia aia sauba ke sangago na padagadoviaqira sui.
8Ko padatugutugua a Iesu Kristo, aia na kukuana a David, ma God aia e maurisivisua tania na mate, vaga au tsaria pipi kalina tana Turupatu Dou au turupatuna vanigira na tinoni. 9Mi tana rongona nogo aia, ti inau au rota kalina eni. Ara soriginiau na itai tapala, vaga moa ti inau na mane seko. Eo, ma nina tsaqina goko God e tau tangomana kesa ke soriginia na itai tapala. 10Aia nogoria na rongona ti inau au gini tami ke gadoviau na rota loki, ti igira goto nina tinoni vivili God kara sanga na tamaniana na mauri saliu, ma na mararana e volia vanigita a Iesu Kristo kalina aia e mate tuguda. 11Iani nogo e kesa na goko mana:
“Ti vaga igita ka mate kolua aia,
me sauba igita ka maurivisu kolugotoa aia.
12Ti vaga igita ka sanga na rota koluana
me sauba igita ka sanga goto na tagao koluana.
Me ti vaga igita ka tiapoia aia,
maia goto sauba ke tiapoigita igita.
13Ti vaga igita ka tau mana vania aia,
maia e mana saviliu moa vanigita,
rongona aia e utu ke tau mana vanisegenia.”
Na Maneaqo Vaga God e Reingaoa
14Igoe ko gokotugua vanigira nimu tinoni tana rongona na omea vaga girani. Mo ko parovatavigira kakai i matana God, laka kara tau vaipetsaikoegi lee tana rongoqira visana tsaqina goko ara tau tamani rongona. Na omea vaga gira e tau lelee pelugira na tinoni, mara dona moa na sekoliginiaqira na tinoni ara rongomigira. 15Ko tovokakai laka ke dou saikesa nimu aqo i matana God, mala vaga kesa na maneaqo dou e tau gini vangamaa matena nina aqo e naua, me goto saikesa nina sasani aia e naua tana rongona na manana e kalea God. 16Ko laka na sangasage i laona niqira vaipetsakoegi bubulega lee vaga ara naua visana. Igira ara dona moa na gini raqasasiliaqira na tinoni tania God. 17Na sasani vaga ara naua igira, e vaga saikesa nogo kesa tuqana vora loki e ganiligia na velesina tinoni. Kaira nogo a Himenaeus ma Piletus, kaira nogo ara ka saniginigira na tinoni na omea vaga gira. 18Ara ka tau nogo muria na sautu mana, mara ka tsaria laka igita a maurivisu sui nogo. Mi tana goko vaga ia, kaira ara ka tubulaginia niqira tutuni visana na tinoni. 19Ma na tsutsuvatuna na tutuni vaga God e vaturinogoa, e totukakai saikesa moa me utu goto ke aligiri. Miani nogo na goko vaga ara marea i konina: “Na Taovia aia e donaginigira igira nina tinoni segeni.” Miani goto e kesa na goko e totu tana mamare i konina: “Asei moa ti vaga ke tsaria laka aia nina tinoni na Taovia, ma nina aqo aia ke molole saikesalia na nauana na omea e sasi.”
20Reia, i laona na valena kesa na tinoni taovia ara totu pipi na vatana na popo ma na bilo. Visana ara aqosiginia na siliva ma na qolu; visana ara aqosiginia na gai ma na kao tsitsi. Visana agana na gini aqo moa tana dani loki, visana agana na gini aqo pipi dani. 21Me ti vaga ke kesa ke totu male dou tana maurina tanigira na omea sasi sui girani, maia e vaga kesa na popo ara aqosiginia na qolulaka, ma God e mololakaa gana ke gini aqo na nauginiana na aqo dou baa. Rongona na tinoni vaga ia e totu manoga nogo vania gana Taovia, gana ke gini aqo pipi tana vatana na aqo dou.
22Ko kana tanigira na ngaoseko sui ara dona na laba i tobaqira na tinoni vaolu. Mo ko gini ngongoragi matena moa ko totugoto dou i matana God tana tutuni ma na galuve ma na rago, kolugira igira sui e male nogo na tobaqira mara norua moa na Taovia ke sangagira. 23Mo ko totu tabaligi saikesa tanigira na vaipetsakoegi bubulega ma na goko sagulepo lee. Igoe o dona nogo laka na omea vaga gira ara tsukia moa na veitutu lee. 24Aia e ngaoa ke aqo vania na Taovia, nina aqo ke tau dona na veitutu. Ke tobadou pipi kalina moa vanigira na tinoni sui. Ke taraigira dou, me ke berengiti tana nina aqo na sasaniaqira ti kara gini tutunina a Iesu Kristo. 25Ke tsalapo dou moa kalina aia e totosasaga vanigira ara suamangana. Rongona e tau utu ngatsu ti vaga God ke sangagira me ke piloa na tobaqira, ma kara padasavigira niqira sasi, ma kara donaginia na manana. 26Mi tana, sauba ti ke visutugua niqira sasaga, ma kara tsogo tania nina taviti na tidao seko e kautigira me raigira na muriana nina sautu sasi.
3Tana Susuina na Dani Sauba Ke Laba Na Tagu Seko Sosongo
1Ko padatugudoua laka tana susuina na dani sauba ke laba na tagu seko sosongo. 2I tana igira na tinoni kara dona moa na matapuku ma na susugu. Kara koesegeniqira, ma kara padaloki segeniqira moa. Kara peagira na tinoni tavosi, ma kara petsakoe vanigira goto na tamaqira ma na tinaqira, ma kara tau padalokia niqira rota. Me sauba kara mololea na lotu vania God. 3Sauba kara dona moa na tobaseko ma kara voo na vaigaluvegi. Kara petsuru, kara momosatoba sosongo ma kara kore loki. Kara reisavia pipi na omea e dou. 4Sauba kara lapiruka. Kara muria moa na tobaqira segeni, ma kara tau goto boeginia ke kesa. Me vaga ia me sauba ke gini subu na tobaqira na kaekae, ma kara padalokia moa na magemage liusia na padalokiana God. 5I mataqira na tinoni sauba ke rerei vaga ti ara tinoni tutuni, mi laona na tobaqira kara sove tania moa na susuligana manana na tutuni. Migoe, nimu aqo ko totuligi saikesa tanigira na tinoni vaga igira. 6Visana vidaqira ara dona kara sage malapalu i valeqira na tinoni tavosi, rongona kara valogira visana na daki bubulega e ngoligira niqira sasi, me turuvigira pipi na vatana na ngaoseko. 7Na daki vaga gira ara ngaoragoa laka kara sasania pipi na omea vaolu, me utu saikesa vanigira kara tangomana na donaginiana na manana tana rongona God. 8Migira na mane ara nauvaganana vanigira na daki, ara ngaoa moa kara tuliusia na manana, vaga nogo ara ka naua kaira a Janes ma Jambres, kalina kaira ara ka tovoa kara ka tuliusia a Moses i sau. Ma na mane vaga igira, e kuma moa na tobaqira, mara puka lee tania niqira tutuni. 9Me sauba e utu lelee kara tangomana kesa tana aqo, rongona na tinoni sui sauba kara reigadovia laka ara bubulega lee moa igira.
Na Susuina na Parovata Vaniana a Timoti
10-11Igoe a Timoti, o murigira nogo niqu sasani ma niqu sasaga, mo dona na omea inau au kalea tana mauriqu. O sanga na reiana niqu tutuni, ma niqu berengiti, ma niqu galuve. Mo dona goto e koegua au tukakai kalina ara rotasiau rongona au tutunina a Iesu Kristo. !Igoe o donaginigira sui na omea ara laba vaniau i Antiok, mi Ikonium, mi Listra, ma na rota loki sosongo au vatsangia i tana! Ma na Taovia aia nogo e maurisiau tanigira sui. 12Mo dona goto laka pipi sei ti ke ngaoa ke mauri tana sasaga dou i laona nina mauripata koluana a Iesu Kristo, sauba nomoa ke vatsangia na rota. 13Migira na tinoni seko ma na vanga malapalu, sauba kara seko babaa moa. Kara perogira na tinoni tavosi, ma kara pero segeniqira goto. 14Migoe a Timoti, ko tukakai babaa moa tana sasani manana igami ami sasanigo nogo, mo tutunina kakai nogo. Rongona igoe o dona nogo asei gira ara sasanigo. 15Mo dona goto laka e tuu tana bakamu igoe o donaginia na Mamare Tabu, mo gini sasaga tana omea e kalea na mauri saliu tana tutuni i laona a Iesu Kristo. 16Igira sui na Mamare Tabu ara talumai konina God nogo. Mara sangagita tana nida aqo na sasaniaqira na tinoni na manana tana rongona a Iesu Kristo, ma na sugariana na sasani peropero, ma na totosasaga vaniaqira na tinoni ara liu sasi, ma na sasaniaqira na muriana na sautu e goto i matana God. 17Vaga nogoria ti asei ke saua na maurina tana aqo vania God, aia sauba ke tamaniginia na sasaga ma na susuliga dou baa, gana na mani nauana pipi vatana na aqo dou.
41I matana God ma Iesu Kristo, aia sauba ke pedegira na tinoni sui igira ara mauri moa migira ara mate nogo kalina aia ke visumai mala Taovia Tsapakae, inau au raiginigo igoe a Timoti, 2laka ko tau kuti na gini turupatuna sailagi na Turupatu Dou. Mo ko suli na nauana pipi kalina moa. Ko madodo na totosasaga vaniaqira na tinoni. Ko kakaisigira tana sautu dou, mo ko berengiti na vuresidouana na gokona God vanigira. 3Sauba ke laba na tagu i tana igira na tinoni kara sove tania na rongomiana na sasani manana, ma kara muria moa na tobaqira segeni. Me sauba kara tuu ma kara soamai segenia kara danga me danga niqira tarai, migira sauba kara tsarivanigira na omea e silovia na kuliqira na rongomiana. 4Me sauba kara sove tania na rongomiana na manana, ma kara padangaoa moa na rongomiaqira na tutugunu lee. 5Migoe a Timoti, nimu aqo ko parovata dou segenimu pipi kalina. Ko tamidou moa vania na rota, mo ko madodo na gini turupatuna na Turupatu dou. Ko naudougira popono pipi sui nimu aqo, vaga nogo e ulagana kesa nina maneaqo God.
6Minau kesa, e labamai nogo na tagu i tana kara matesiau. Eo, e mai varangi nogo na tagu i tana kau mololea na mauri ni lao eni. 7Au vailabu kakai nogo tana vailabugi, mau tovokakai goto laka ke managaqu tana ulo. Mau ulo tsau nogo tana susuina, mau tangolikakaia moa niqu tutuni. 8Mi kalina ia, e totu pituau nogo na peluna niqu mauri goto i matana God, na peluna aia nogo God na Taovia na pedegoto sauba ke sauvaniau tana Dani na Pede. Me tau vaniau segeni moa inau, me vanigira sui goto igira ara galuvea, mara pipitua na visumaiana.
A Paulo e Vailivua a Timoti Ke Mai
9Ko tovokakaia laka ko mai tsaku i koniqu. 10A Demas e padalokia moa na omea ni barangengo me tsonikidaqu, me tsogo baa i Tesalonika. A Kresens e baa i Galatia, ma Titus i Dalmatia. 11Maia lelee moa a Luka e totuvisu koluau ieni. Ko adia a Marko me ke dulikolugo kalina ko mai, rongona e dou ti ke mai me ke sangaau tana aqo ieni. 12A Tikikus au moloa ke baa i Epesus. 13Mi kalina ti ko mai, mo ko laka na padaleana na adimaiana na poloqu tsavugotu katsi au mololea i Troas tana valena a Karpus. Mo ko adimaigira goto na papi, me putsi baa igira na papi ara aqosiginigira na kokorana na sipi.
14A Aleksader na mane e aqo tana tapala, aia e seko sosongo vaniau. Me dou moa, sauba na Taovia ke kedea matena na omea seko aia e naua. 15Migoe ko totu parovata dou tania a Aleksader, rongona aia e kesa e dona sosongo na labuvisugoko kalina igita a gini turupatu na gokona God.
16Na kesanina kalina inau au tuu tana pede, e tagara goto kesa ke totukoluau me ke isutuguqu. Igira sui ara tsonikidaqu. !Minau au nongia moa God ke padale vanigira niqira sasi! 17Ma na Taovia e totu kalavata koluau moa. Maia e tusuvaniau na susuliga, gana kau gini tangomana na gini turupatuna nina goko popono God vanigira na tinoni tana vera sui, ma kara rongomia. Maia goto nogo e maurisiau tania na mangaqira na pai atsi girani ara ngaoa na pede matesiaqu. 18Maia na Taovia sauba ke maurisiau goto tanigira na omea seko sui igira ara ngaoa na nauvaniaqu, me ke tudumiau baa i laona na Verana i gotu. !Ka tsonikaea God na dani ma na dani! Amen.
Na Susuina Nina Leta
19Ko tsarivanikaira ko Prisila ma Akuila, laka au padakaira, migira sui goto tana nina tamadale a Onesiporus. 20A Erastus e totuvisu i Korint, mau molovisua a Tropimus i Miletus rongona aia e lobogu. 21Ko tovokakaia ko mai tsau nogo ieni ti ke laba na tagu na bisi.
A Eubulus, ma Pudens ma Linus, ma ko Klodia, migira goto na tasida Kristiano tavosi ni ieni, igira sui goto ara pada sosongoligamu.
22Na Taovia ke totu i konimui.
Mau nongia God ke vangalaka vanigamu sui.