WATUMWA

1

1 Ndugu yangu Teyofilo, Mu citabu cilongozi nandika zose zono Yesu yetuma no kwijiza, ku wulawo mwamulizo wo mulimo wakwe, 2 sunga mwi’zuwa alilya lyono yanyasulilwa no kuwuya ku wulanga. Na lono yali yakali nanyaswulwa no kuwuya ku wulanga, yawalajiliza mu Muhe Mono Yelile, wawalya iwatumwa wono yawahagula. 3 Na lono, yali yatamiswa yakondya, yakelajila kuli wene vyono mumi, mu vitanjilo vinji vye vilungo, lono yejelaga kuli wene yidaha lya vilo makumi ma’ne. Wamuwona, nayo yakaduwana nawo muli zo wutemi wo Mulungu. 4 Na lono wali wetang’anila hamonga, yakawalonjela yakutya “Mulece kuwuka ku Yelusalemi, langa mucilindilaje icipegwa cono yehuwiza Baba, icipegwa cono mwakondya kucihulika nghucilonga. 5 Hambi Yohana nha yabaputizaga mu malenga; ninga anye mu vilo vicefu, mobaputizizwa mu Muhe Mono Yelile.” 6 Baho wene, waza kwikonghola hamonga na Yesu, wakamuwuza wakutya, “Ati Muwaha, kwinha nhavivi ho kowakombolela Isilayeli Wutemi?” 7 Ninga Yesu yakawatya, “I madaha ne vilo, vili mu wulajilize wa Baba, holeka si zenyu kumanya zowa nili. 8 Ninga mopegwa vilungo, kolo yakumuzizenyi u Muhe Mono Yelile, nanye mowa wahomelezi wangu mu Yelusalemi, na mu yisi yose ya Yudiya, na Samaliya, sunga ko ku mhelo ye yinze.” 9 Nayo yaza kondya kulonga zizi; nawo lono wamulangaga, yakanyasulilwa ku wulanga, livunde likamugubiciza ha meso gawo, hamba kumuwona kanyhi. 10 Nawo lono wali wakali wagalamiye ku wulanga lono yabitaga, lanje, wanhu wejete wono wali wavwalile vivwalo vizelu, wakema behi nawo; 11 nawo wakatya, “Nye nyo wanhu wa Galilaya, alo so cici mwimile mugalamiye ku wulanga? Ayu Yesu mono yasoligwe kuli’nye no kuwuya ku wulanga, kolokuza kanyhi nhavivyo vyono mumuwene yakubita ku wulanga.” 12 Baho Iwatumwa wakawuya ku Yelusalemi, wakulawa ku cigongo cono citezagwa ca Mizeyituni, cono cali cihinzo ca kotya kilometa monga du ku wulawa ku Yelusalemi. 13 Nawo waza kufika, wakenjila mu nyumba ya ku golofa, mono wekalaga, nawo wali wa Petelo na Yohana na Yakobo na Andeleya, Filipo na Tomaso, Batolomayo na Matayo, Yakobo mwana wa Alifayo, na Simoni zelote, na Yuda mwana wa Yakobo. 14 Wawa wose, waswezanaga hamonga mu wulombe ko wuhile wumonga, hamonga ne wacekulu wanji, hamonga na Malyamu u nyina wa Yesu, ne wanduguze wa Yesu. 15 Hanyuma ya vilo vicefu, hakawa na mukung’ano wa wono wali wakondya kwihuwila, wali waficile nha wanhu yigana limonga na makumi mejete. Petelo yakema hamwande yawo, 16 yakatya, “Wandugu zangu, cinojele mandiko gafisilizwe, gono yamula kulonga u Muhe Mono Yelile ko mulomo wa Dawudi, za Yuda mono yali mutonji wa wono wamwibata Yesu. 17 Hambi Yuda nha yali yawalilizwe hamonga nase, hambi nha yahagulwa yahanje nase mu witumami wuwu.” ( 18 Mumanyile vyono mwene yawugula mugunda, ne zipesa zizilya zono yazitujila mwi’tumo lyakwe ilibi. Yakagwa hasi, yakabahuka, no wutumbu wakwe wukalawila kudeha. 19 Ne wanhu wose wa mu Yelusalemi, wakazihulika zizi, holeka wakawucema mugunda wuwo mu nonga yawo, wakawutya, “Hakeli Dama nhunizo yayo Cigundu ce Sakami.”) 20 “Hambi nha yandikwa mu citabu ce Zabuli: ‘Wikalo wakwe liweze ’tongo, Hamba munhu wo wose yalece kwikala mumo,’ Kanyhi yandikwe, ‘Munhu yunji yahalile u witumami wuwo.’ 21 “Holeka yinojeye munhu yunji, yawe muhomelezi hamonga nase zo wuzuce wakwe u Muwaha Yesu. 22 Yimunojeye yawe yumonga wa muli awalya wono cijendanaga nase mu vilo vyose, vyono u Muwaha Yesu yajendanaga nase, wulawa mwipango lyono Yohana yabaputizaga, sunga lizuwa lilya lyono Yesu yanyasulilwa kuwulawa kuli’se no kubita ku wulanga.” 23 Wakatambula matagwa ga wanhu wejete; u mulongozi Yusufu mono yacemwaga Balasaba (hamba liyagwe Yusito,) na we kejete Matiya. 24 Hanyuma wakalomba wakatya, “Gwe go Muwaha, mono wumanyile zinhumbula ze wanhu wose, alu wulajile muli wawa vyono wejete, mono wumuhaguye, 25 yahalile witumami no wutumwe wuwu, wono yawuleka Yuda, ho yabite kwakwe mweneco.” 26 Baho wakatowa kula, ne kula yikamwihaga Matiya, nayo yakawalilizwa ne watumwa we likumi na monga.

2

1 Lizuwa lye Pentekote lyaza fika, wono wali wehuwiye, wali wekongholeye wose hamonga. 2 Hobaho kukaza nhinicizo cihumbi cikulawa ku wulanga nha ca mbeho mbaha yikukukunza, cikamema mu nyumba yose mono wali wekaye. 3 Hobaho zikawalawila zinimi, zikegawa nha malambi go moto ako na ako, zikawatimila yumonga yumonga. 4 Wose wakamemywa Muhe Mono Yelile, wakanza kulonga milonjele hayo hayo, nha vyono Muhe yawapela vilungo mu wulonje. 5 Ale, ku Yelusalemi ko wali wekaye Wayahudi, wanhu wogopa Mulungu, wa mu zinghungugo zose ze wanhu wa kononze. 6 Cihumbi cico caza kuhulikwa, ne lipuga liwaha lye wanhu wakekonghola, likawa kwizina muno, vyono wanhu wose wawahulika wawo wakulonga mu milonjele yawo. 7 Wakatinuka wose, wakezina, wakutya, “Ati, wawa wose wono wakulonga si Wagalilaya? 8 Alu yiwa wule, ase cikuwahulika wose wakulonga, munhu ne milonjele ya cinyo kwetu kono calelelwa? 9 Muli’se, wanji Wapaliti na Wamedi na Welamiti, na wanji wanya ku Mesopotamiya, ku Wuyahudi, na Kapadokiya, Ponto, na Asiya, 10 ku Felugiya na Pamufuliya, ku Misili na ku mbavu za Libiya behi na Kilene; wanji muli ’se wajenzi wakulawa ku Lumi, 11 Wayahudi, ne wanhu wono si Wayahudi wono wapituciye mu dini ye Ciyahudi, wanji walawa ku Kilete na ku Alabiya. Ase wose cikuwahulika wawa, wakulonga mu nonga zetu co weneco, ze metumo mawaha go Mulungu.” 12 Wose wakezina no kugazika akuno wakwiwuza, “Alu nye, cici co cici?” 13 Ninga wanji wakazwajiza wakatya, “Nye, wanhu awa wagalile divayi mhya.” 14 Ninga Petelo, yakema hamonga ne wayagwe we likumi na monga, yakenula lizi lyakwe muno muno, yakawa kwanza kuwaganulila wanhu yakutya, “Nye wandugu zangu Wayahudi, nanye wose mono mwikaye mu Yelusalemi, muhulicize zono nghulonga. 15 Wanhu awa nha si wagalile vyono mukuganiciza nyenye, hambi alu nha yikali saa tatu du ya hakali mitondo? 16 I mbeka, wo wutya nghani ayi, yo nghani ayilya yono yalongwa no muwizi Yoweli yono yatya, 17 ‘Ku vilo vye ndumilizo vyo yolowa, yakutya Mulungu, nolowetila iwanhu wose Muhe wangu. Ne wana wenyu, we cilume na we cicekulu woloziganula izinghani zangu, ne wazelelo wenyu, wolowona wugubulilwe, Ne wakombi wenyu, wololota zindoto. 18 Heya, sunga ne wetumami wangu we cilume na we cicekulu, nolowetila zo Muhe wangu mu vilo vivyo, nawo woloyiganula inghani yangu. 19 Kanyhi nololajila imezino ku wulanga kucanyha, ne vitanjilo kono’nze hono hasi, kolowa na sakami, no moto ne nghungulyosi yizito. 20 Lizuwa lyolopituswa liwe citi, no mwezi wolopituswa wuwe sakami, lono lyowa likali si naza ilizuwa lyo Muwaha, lizuwa liwaha litambule, 21 Baho, muli wose mono kololomba mwitagwa lyo Muwaha yo kolopona.’ 22 “Nye mo wa Isilayeli, muhulicize zinghani zizi! Yesu wa Nazaleti, munhu mono yahomelelwa no Mulungu kwenyu, mu metumo mawaha ne mezino, ne vitanjilo, vyono Mulungu yavinozeza muli mwene hali nyenye, vyono mumanyile mo weneco, 23 na mu wutemezwe no wumanye we katali wo Mulungu, yali yakondya kudumula nghani, vyono Yesu kowikwa mu miwoko yenyu, nanye mukamuwulaga mu nzila yo kuwalecela iwanhu wabi, wamutumbice mu musalaba 24 Ninga u Mulungu yamuzukula, yakamuponya mu wusungu we lifwa, ku soko si yali yisumice hamba hadodo lifwa limwibate. 25 Hambi Dawudi nha yakulonga zo mwene nhavi, ‘Namuwonaga Muwaha ha mwande yangu nhondo zose, hambi nha yali hamonga nane ku lubavu lwangu lo kulume, holeka sinosinjisika. 26 Ku soko yiyo nhumbula yangu yikasecelela, nane nghatowa lucenze lo wusangalale. No muwili wangu wokwikala mu witumbilo, 27 Hambi nha si koyileka inhumbula yangu mu yisi ye wafu, hamba si komukombola Mono Yelile wako yawolele mu citenjelo. 28 Wangubulila zinzila zo wumi, wuwe wako, wo kuwa wuli baho, wukumhela nyemo!’ 29 “Nye wandugu zangu, nyendile kumulonjelenyi cagalanze, zo kuku yetu Dawudi. U mwene yafwa, yakazikwa, ne citenjelo cakwe cili baha hono hetu sunga nalu. 30 Ninga Dawudi vyono yali muwizi, yali yamanyile vyono u Mulungu yamwilahila ko wilahe, vyono mu lulelo lwakwe, kolomwikaza yunji mwigoda lyakwe; 31 mwene Dawudi vyono yamula kumanya zizo, holeka yawulonga wuzuce wakwe Kilisito, lono yatya, ‘Inhumbula yakwe si yalekwa mu yisi ye wafu, hamba u muwili wakwe si wawolela mu citenjelo.’ 32 Yuyo Yesu, Mulungu yamuzukula, nase wose cili wahomelezi we nghani yiyo. 33 Yesu yawuya kucanyha, sunga ku lubavu lo kulume lo Mulungu, yakabocela kuli Sogwe cicilya cipegwa cono yehuwiza, co Muhe Mono Yelile; holeka azi zono mukuwona alu, no kuhulika, wo wumwajilwe wa yuyo Muhe. 34 Hambi Dawudi mweneco, nha si yabita sunga ku wulanga, ninga umwene yakutya: ‘U Muwaha yamutya Muwaha wangu, Wikale ku lubavu lwangu lo kulume, 35 Sunga niwawice walugu wako wawe nha cibawo co wukanyago we magulu gako.’ 36 “Ne mhuga yose ya Isilayeli yiwanojeye wamanye manyi manyi, nha vyono, u Mulungu yamunoza yuyo, kuwa yo Muwaha kanyhi yo Kilisito, yuyo Yesu mono mwamutumbika nyenye.” 37 Iwanhu waza hulika zizi, wakahomeka mu nhumbula zawo, wakamutya Petelo ne watumwa wayagwe, wakatya, “Alo citende wule wandugu zetu.” 38 Petelo yakawatya, “Nenenyi no kubaputizwa wose, mwitagwa lya Yesu Kilisito, ho mutuje wunenelwe wo wubi wenyu; no kubocela acilya icipegwa co Muhe Mono Yelile. 39 Hambi wihuwizo wuwo nha wehuwizwa ku soko yenyu, na ku soko ye wana wenyu, na ku soko ya wose wono wali kutali, na kusoko ya wo wose walya wono Muwaha Mulungu kowacemela kwakwe.” 40 Petelo yakawahomelela kwa nghani zinji nyinji; yakawakangaziza no kuwakong’onheza iwanhu yakutya, “Mwiponye mu lulelo lulu ulubi.” 41 Wenji mwizuwa lilyo, wakayibocela nghani yakwe, no kubaputizwa. Wakonjelezeka wanhu nha elufu yidatu wono wehuwila. 42 Na wawa wose wakajendelela kwiyijiza kulawa kuli watumwa imikalile ye cindugu, mu wubegule wo mukate ne malombo. 43 Mapoto menji ne vitanjilo vinji vikanozwa ne watumwa, sunga wanhu wose wakenjilwa no woga. 44 Na wose wono wali wehuwila wakajendelela kuwa cinhu cimonga, wakawa wahanjiye vyose; 45 wakaguza sawo zawo, ne vitumbilwa vyawo, wakawa kugawana zipesa wose, munhu nha vyono yasakaga. 46 Nawo wakajendelela kwitang’anila mu Nyumba yo Mulungu no wuhile wumonga vilo vyose. Langa mwi’daha lyo wubegule wo mukate, wetang’anililaga mu zinyumba zawo, no kuhanga wose ndigwa yiyo ne nyemo na nhumbula nzelu, 47 wakumulumba Mulungu, wakendwa ne wanhu wose. U Muwaha yakawa kuwonjelezeza nhondo zose iwanhu wono yawaponyaga.

3

1 Izuwa linji Petelo na Yohana lono wenjilaga mu Nyumba yo Mulungu saa tisa ye misi, mu cidaha co kulombela. 2 Na baho behi no mulango we Nyumba yo Mulungu, wono wucemwaga “Mulango muswanu,” hali hoyuli munhu yumonga, mono yali yali citewe kulawa vyono yalelwa. Wanhu wamudinghulaga nhondo zose, no kumuwika baho, ho yelombeleze vye lihewa kuli wanhu wono wenjilaga mu Nyumba yo Mulungu. 3 Yaza kuwawona wa Petelo na Yohana wakwinjila mu Nyumba yo Mulungu, yakawalomba ho wamupele co cose. 4 Petelo na Yohana wakamulanga muno, hanyuma Petelo yakamutya, “Ta wucilangaje!” 5 Nayo yakawapitucila, yaganicizaga nha kotuga cinji kuli wene. 6 Ninga Petelo yakamutya, “Ane sina mapesa, hamba zahabu, langa yono nina nayo, yo nghukupela. Mwi’tagwa lya Yesu Kilisito wa Nazaleti, wujende!” 7 Hanyuma yakamwibata u muwoko wo kulume, yakamwinula. Lo lulo lulo migulu ne mafugamilo gakwe gakakama. 8 Yakazumha, yakema, yakanza kujenda; vikenjilana hamonga nawo mu Nyumba yo Mulungu, yakujenda, yakuzumhazumha, akuno yakumulumbo Mulungu. 9 Iwanhu wose wono wali wali baho, wakamuwona yakujenda no kumulumbo Mulungu. 10 Waza mumanya vyono yo mwene mono kekalaga yakilombeleza ha Mulango muswanu we Nyumba yo Mulungu, wakezina muno, hamba kumanya zono zimwijeleye. 11 Iwanhu wose lono wali wakali no wizine wuwaha, hobaho wakanza kwikongholela lumangho i hanhu hono hatezagwa “Likumbo lya Solomona,” ihanhu hono yuyulya munhu, vyali vikali vityatyizye na Petelo na Yohana. 12 Na Petelo yaza wawona wanhu wawo, yakawapitucila yakawatya, “Nye mo wanhu wa Isilayeli, so cici mukucilanga sese, mukutya mba, mu vilungo vyetu, lunji mu wuswanu wetu, holeka cimunozize yuyu yajende? 13 U Mulungu wa Abulahamu, na wa Isaka, na wa Yakobo, u Mulungu we wakuku zetu, yo yamukumizye Mwitumami wakwe Yesu; mono mwamulavya anye, mwene yo yuyo mono mwamutajila mu miwoko ye wawaha, no kumulema hamwande ya Pilato, hambe Pilato yasakaga kumulecela. 14 Yali munhu muswanu na yali yelile. Ninga anye mwamulema, mukasaka munhu yunji mono yali muwulaji yo yawopolelwe. 15 Mukawa muwulaga ayulya mono yo mwamulizo wo wumi. Ninga Mulungu yamuzukula, nase yo sese mono cili wahomelezi we nghani yiyi. 16 Litagwa lya Yesu, no wihuwilo wa mwi’tagwa lilyo, vyo vimupelile vilungo munhu ayu mono mukumuwona, no kumumanya, wihuwilo wa muli Yesu, wo wumuponezye lukulu munhu yuyu nha vyono mukuwona wose. 17 “Alu wandugu zangu, mumanyile vyono anye, hamonga ne wawaha wenyu, mwetumila citu. 18 Ninga u Mulungu vyo yazifisiliza nha vivyo, azilya zono yazilajila katali mu milomo ye wawizi wose, vyono Kilisito wakwe kolotamiswa. 19 Alenyi muyikawanizaje mikalile yenyu imibi, mumuwuyile u Mulungu, nayo ho yawupate wubi wenyu, 20 Mwitumaje nhavivyo ho vize ividaha vyo wupozwe mu nhumbula, vikulawa kuli Muwaha; nayo ho yamutume Kilisito mono yamutemezya, nayo yo Yesu. 21 U Mwene si koleka kwikala ku wulanga sunga kolo lyafika lipango lyo kunozwa wupya vinhu vyose, nha vyono Mulungu yalonjile muli wawizi wakwe wono welile wo wulawa katali. 22 Hambi mbeka Musa nha yalonga yakatya, ‘U Muwaha Mulungu, komwinulilenyi muwizi nha nene, mono kolawa muli nyenye mo weneco.’ 23 “Na yowa muli wose mono si komuhulika muwizi yuyo, kotengwa no kutagwa kutali ne wanhu wo Mulungu. 24 Iwawizi wose, ku wulawilila Samwili, na wose wono wamutyatya mu nyuma, wose walonga ze zinghani zizi zono zikwitumwa mu vilo vivi. 25 Wihuwizo wo Mulungu wono yehuwiziza mu wawizi, wali wihuwizo wenyu, kanyhi anye muli we cilagane cono Mulungu yalaganila ne wakuku zenyu, nha vyono yamulonjela Abulahamu, ‘Mu lulelo lwako izinghungugo zose za kono’nze mo zolomotela.’ 26 Holeka Mulungu yamuzukula Mwitumami wakwe so cambuzi cenyu, yamutuma ho yamuletelenyi wumoteswe wo kumunozenyi mupituce no kugaleka imabi genyu munhu na lwakwe.”

4

1 Petelo na Yohana lono wali wakali wakuwaganulila wanhu, Wakohani no muwaha we walindiliza Nyumba yo Mulungu hamonga ne Wasadukayo, wakawaziza; 2 wakugazika muno mu zinhumbula, vyono wawo watumwa, wawaganulilaga wanhu vyono Yesu yazuka, inghani yono yikulajila cagalanze vyono iwafu wolozuka. 3 Wakawebata, na vyono cilo cali casejelela, wakawatajila mu jela, sunga imitondo yaco. 4 Ninga wenji wono wayihulika i nghani, wehuwila, na ku wuwale, wali waficile nha wanhu elufu yihano. 5 Kukawa waza kwela, iwawaha wawo ne Wanyamhala ne wejizi wo Wulajilize, wakekongholela ku Yelusalemi, 6 na Anasi u Mukohani Muwaha yali yali baho, na Kayafa, na Yohana, na Alekizanda, na wose wono wali we mhuga yo Mukohani Muwaha. 7 Waza kuwawika iwatumwa hamwande yawo, wakawawuza wakutya, “Alu ’nye, mukwitumila zizi mu vilungo vya hayi, na mwitagwa lya nani?” 8 Hobaho Petelo, yamemile Muhe Mono Yelile, yakawatya, “Nye mo walongola we wanhu, na mo wanyamhala! 9 Hono yiwe mukuciwuza izuwali, zo witume wuswanu wono yatendeywe ayulya munhu mono yali yali citewe, na vyono yatujile yuyu wupone. 10 Ale, yimanyice kwenyu wose, na kuli wanhu wose wa Isilayeli, vyono, mwi’tagwa lya Yesu Kilisito wa Nazaleti, mono mwamutumbika nyenye, mono Mulungu yamuzukula muli wafu, mwi’tagwa lilyo, yuyu holeka yemile baha hali nyenye mutelevu. 11 Yo mwene mono Mandiko Gono Gelile gakutya, ‘Ilibwe lyono mwalilema anye nyo wazenji Lyanozwa kuwa yibwe yiwaha lyo musinji.’ 12 “Hamba hasina mhonelo muli yunji wo wose, hamba yitagwa linji nha hasina hono hasi yo wulanga, lyono wapegwa wanhu, lyono linojeye ciliponele.” 13 Wawo wanyamhala wo mukung’ano, wali wawamanyile wa Petelo na Yohana vyono wali wanhu du wono si wasomile, ninga wakawezina kuwawona wakulonga kwe vilungo wasina hamba woga. Wakawezuka, vyono wawezanaga na Yesu. 14 Nawo waza kumuwona munhu mono yaponywa vimane nawo, wakawa wasina ya kulonga. 15 Holeka wakawatya walawile kunze yo mukung’ano, wene ho watuje cilejeho co kwiheha. 16 Wakawa kwiwuza, “Alo ciwatende wule wanhu wawa? Hambi i nghani ye lipoto lili nha yimanyice kuli wanhu wose wa mono Yelusalemi, nha vyono linozwa na wene, hamba ase sicosuma kulikana. 17 Ninga hono cisace nghani yiyi yilece kutandala muli wanhu, ale ciwogofyaje, ho walece kujendelela kulonga kanyhi na munhu wo wose mwi’tagwa lya Yesu.” 18 Holeka wakawacema wenjile, wakawalonjela vyono walecele lukulu kuganula calinze, hamba kwijiza mwi’tagwa lya Yesu. 19 Ninga Petelo na Yohana wapitula wakawatya, “Ale mulonje, hono yo ling’ani hali Mulungu cimuhulicenyi nyenye si nho kumuhulika Mwene. 20 Hambi nha si cosuma kuleka kuzilonga zono cawona no kuhulika.” 21 Nawo wawo iwanyamhala wo Mukung’ano waza cila kuwogofya, hanyuma wakawaleka. Hambi nha si wayiwona yo kuwatamisiza, hambi wanhu wose nha wamukumyaga Mulungu, so nghani yiyo yono yanozeka. 22 Nayo u munhu yuyo mono yaponywa nha yali yaficile myaka makumi mane no musapu. 23 Nawo wa Petelo na Yohana waza kukombolwa, wakabita kuli wayawo, wakawaganulila zose zono walonjelwa ne wakohani wawaha ne wanyamhala. 24 Na wawo, waza hulika, wakenulila hamonga i mazi gawo kuli Mulungu, wakatya, “Gwe Muwaha, mono wanoza wulanga ne yinze ne lilenga, na vyose vyono vili mugati! 25 Mono wamunoza sogo yetu Dawudi, mwitumami wako, yalonje kwe vilungo vyo Muhe Mono Yelile, yakutya: ‘So cici i wanhu wono si Wayahudi wakalipe? Ne wanhu wehwesa gono gali musina? 26 Iwatemi we yinze wakewikaniza, Ne wawaha wakekonghola hamonga, Ho wamuleme Muwaha na Kilisito wakwe.’ 27 “Kwaco mbeka, Helode na Pontiyo Pilato, wena ne wanhu wono si Wayahudi, ne zimhuga za Isilayeli, nha wekongholela baha mu kaya yiyi ku soko yo mwitumami wako mono yelile, Yesu mono wamunoza yawe Kilisito. 28 Heya, wetang’anila ho wanoze zizilya, zono wetemezezya no kuziwikaniza kwe vilungo vyako, na ko wendo wako, ku wulawa mwamulizo. 29 Alu Muwaha wulanje wogofye wawo. Wucipelaje vilungo co wetumami wako ho ciyiganule nghani yako cisina woga. 30 Wugolole muwoko wako no kuwaponya wanhu. Mapoto ne mezino, ganozezwe mwi’tagwa lyo Mwitumami wako mono yelile, Yesu.” 31 Nawo waza kukondya kulomba, i hanhu baho hono wali wehangulizize, hakasinjisika, nawo wose wakamemywa u Muhe Mono Yelile. Nawo wose wakawa kwanza kuyiganula nghani yo Mulungu wasina woga. 32 Ne mhuga yawo wose wono wehuwila, wali na nhumbula monga no mutima monga. Hasina hamba yunji mono yali yena cinji co cose, mono yatya, yo sawo yakwe mweneco, langa wali wahanjile vyose. 33 Na mu vilungo vinji, watumwa wakahomelela zo wuzuce wo Muwaha Yesu, nayo u Mulungu yakawapela ko winji lihewa lyakwe. 34 Hambi nha kwali kusina muyawo mono yali yanjiye cinji, hambi wose wono wali wena migunda, lunji nyumba, waviguzaga, 35 no kuziwika zipesa zayo mu miwoko ye watumwa, wakagawilwa wose, viling’aniye munhu ne visakwa vyakwe. 36 Hakawa na mulawi yumonga mulelelwa ku Kupulo, litagwa lyakwe Yusufu, mono watumwa wamucemaga Balanaba, (nhunizo yayo, “Mwana wo wutuzwe.”) 37 Nayo yali yena mugunda wakwe, yakawuguza, yakazileta zipesa, no kuziwika mu miwoko ye watumwa.

5

1 Ninga kukawa na munhu litagwa lyakwe Ananiya, no mugolece wakwe Safila, nawo wakawuguza u mugunda wawo nha vivyo. 2 Ninga yakacepula nusu ye zipesa, no kuleta kuli watumwa nusu yayo du, no mugolece wakwe nayo yali yayimanyile nghani yiyi. 3 Ninga Petelo yakamuwuza yakutya, “Ati, Ananiya, alo so cici Setani yakumemizye nhumbula yako, ho wumukoce u Muhe Mono Yelile, ho wukacepule nusu ye zipesa zono wawuguza mugunda? 4 Lono wali wukali sinawuguza, wali wako, na lono wali wakondya kuwuguza, izipesa zizo zali zako, ho wuzitumamile nha vyono wendile. Alu so cici kulamula nghani yiyi mu nhumbula yako no kwituma nghani yiyi? Ninga wumanye vyono si wumukonjile munhu, langa kumukonga Mulungu!” 5 Nayo Ananiya yaza hulika zinghani zizi, yakagwa hasi no kufwa baho baho. No woga wuwaha muno muno wukawebata wose wono wazihulika zizi. 6 Iwazelelo wakenuka, wakawuwopa umuwili wakwe ne sanda, wakamutegula kunze, wakamuzika mu citenjelo. 7 Caza kupuluta cidaha kotya ca saa yidatu nhavi, u mugolece wakwe yakenjila mu nyumba, akuno si yamanyile zono ziweye. 8 Petelo yakamutya, “Ati Safila wunonjele ta, ati, lili lyo liwalo lye zipesa zono mwawuguza mugunda?” Nayo Safila yakatya, “Heya, lyo liwalo lilyo.” 9 Nayo Petelo yakamutya, “Alo so cici mulagane no mulume wako kumujela u Muhe wo Muwaha?” Wulanje ta! Awalya iwanhu wono wamuzicile u mulume wako, wali ha mulango, nawo wokutegula na gwegwe kunze. 10 Lo lulo lulo Safila yakagwa ha magulu ga Petelo, nayo yakafwa baho baho. Iwazelelo wakenjila wakamwagana yafwiye, nawo wakamutegula kunze, wakamuzika behi no mulume wakwe. 11 Ne likanisa lyose hamonga na wose wono wazihulika zizo, wakebatwa na woga wuwaha muno muno. 12 I Watumwa wakanoza mapoto ne mezino menji muli wanhu. Wono wehuwila, wakawa wakwitang’anila kuko wose hamonga, kwi’kumbo lya Solomona. 13 Ninga, hasina muli wanhu wono si wali wehuwiye mono yejelela kwilunza nawo. Langa sunga ne wanhu wono si wali wehuwiye, wakawakumya. 14 Iliwalo lye wanhu wono wamwihuwila Muwaha lye walume ne wacekulu, likacila konjelezeka muno muno. 15 Na ku soko yiyo, wanhu wawawikaga watamwa mu nzila, wawawikaga mu vitanda na mu zinyhingo, Petelo kolo yakupuluta, hamba muzizi wakwe du wuwaficile wanji wayawo. 16 Wanhu wenji wakafika kulawa makaya ga mu mhelo mhelo ya Yelusalemi, wakuwaleta iwatamwa wawo, na wono wagazikaga ne macisi mavu, nawo wakaponywa wose. 17 Ninga u mukohani muwaha ne wayagwe wono wali we mhuga ye Wasadukayo we hanhu baho, wakawawonela wivu. 18 Wakawebata watumwa no kuwatajila mu jela ye wenji wose. 19 Ninga ne cilo, Malayika wo Muwaha yakadigula milango ye jela, yakawalavya kunze, yakatya, 20 “Bitenyi mukeme mu Nyumba yo Mulungu, mukawaganulile wanhu zinghani zose zo wumi wuwu.” 21 Nawo watumwa wakahulika, wakenjila mu Nyumba yo Mulungu hakali mitondo muno, wakawa kwanza kwijiza. Ninga u Mukohani Muwaha, hamonga na wono wali nayo, wali weza kuza, wakacema mukung’ano we libalaza lyose, hamonga ne wanyamhala wose we wanhu wa Isilayeli, hanyuma wakawatuma wanhu ku jela wakawalete watumwa. 22 Ninga wawo wetumami waza kufika ku jela, si wawagana yaye. Wakawuya, wakalonga, 23 wakutya, “Ciyagana jela ndindwe yikamile, ne walindilizi wemile ha milango, ninga ceza kudigula, si cagane munhu wo wose mugati.” 24 U Muwaha we walindilizi we Nyumba yo Mulungu ne wakohani wawaha, waza hulika zizi, wakawa na mahwele, hamba kumanya zono ziwatujile. 25 Yakaza yunji yakawalonjela yakawatya, “Lanjenyi ta! Wanhu wono mwawatajila mu jela, wali mu Nyumba yo Mulungu wemile wakuwejiza wanhu.” 26 Hobaho yakabita muwaha we walindilizi we Nyumba yo Mulungu, hamonga ne wanhu wakwe, yakabita ku Nyumba yo Mulungu, yakawaleta. Ninga si wawebata kwe vilungo hambi nha wawogopa wanhu, lunji wali wawatowanje ne mabwe. 27 Waza kuwaleta, wakawawika ha mwande ye libalaza. U Mukohani muwaha yakawawuza, yakutya, 28 “Ase camulemezenyi cagalanze, vyono mulecele lukulu kwijiziza mwi’tagwa lyo munhu yuyu, alu kumbe anye mwagatandaza imafundo genyu hanhu hose mu Yelusalemi, sunga nalu mukuhila kuciletela lilema lyo wufwe wo munhu yuyo.” 29 Ninga Petelo lono yali hamonga ne watumwa wayagwe, yakapitula, yakatya, “Cinojele cimuhulice Mulungu, si nhe wanhu. 30 U Mulungu we wakuku zetu yamuzukula Yesu, mono anye mwamuwulaga ko kumutumbika mu musalaba. 31 Yuyo yo Mulungu yamwinula sunga ko ku muwoko wakwe wo kulume, yakawa Mulongola no Muponyi, yawapele wanhu Isilayeli u wunene, ho wanenelwe uwubi wawo. 32 Nase cili wahomelezi we zinghani zizi, nayo nhavivyo Muhe Mono Yelile, mono u Mulungu yawapela wono wakumuhulika, nayo yakuyihomelela nghani yiyo.” 33 Ninga wose wono wali wali baho mwi’balaza lilyo wali weza kuzihulika zizi, wakakolwa ne likuwo, sunga wahilaga kuwawulaga. 34 Ninga Mufalisayo yunji mono yacemwaga Gamaliyeli, mono yali mwijizi wo Wulajilize, na mono yali yena lilumbo yiwaha hali wanhu wose, yakema ha mwande ye libalaza, yakasaka wawalya watumwa walawile hadodo kunze. 35 Hanyuma yakawatya, “Nye wandugu zangu wa Isilayeli, mwitetelaje kuli wanhu wawa, muli yiyo yono mukusaka kuwatendela. 36 Hambi mu vilo vyono vipulute nha yenuka munhu yunji, litagwa lyakwe yacemwaga Teyuda, yakeyitya vyono mwene yo munhu mutambule, na wanhu kotya nha magana ma’ne wakelunza nayo. Ninga u mwene yawulagwa, ne watyatyi wakwe wose wakeyagala, ne cipuga cakwe cikawa kufwa. 37 Kanyhi hanyuma yayo, mu cipango cicilya co kuwala wanhu, yakenuka Yuda wa ku Galilaya. Yuyu nayo yakawakwega wanhu wanji, wakamutyatya, ninga nayo nha vivyo, yakawulagwa, ne watyatyi wakwe wose wakeyagala. 38 Alu, holeka nane nghumutyenyi nhavi, mwilegaje kuli wanhu wawa, muwalekaje ye! Hambi inghani yiyi hamba mulimo wuwu, hono wuwe wa wanhu, nha wohodanjika du weneco. 39 Ninga hono wuwe wo Mulungu, si mosuma kuwemila ye, yilece kuwa na lunji muwe nha mukwihoma no Mulungu.” Wakawa kwilumbaniza nayo. 40 Nawo waza kuwacema watumwa, wakawakuna viboko, no kuwalonjela vyono, walecele lukulu kwijiza mwi’tagwa lya Yesu, hanyuma wakawa kuwaleka wabite. 41 Watumwa wakalawila hanze ye libalaza wasangalaye, vyono wejela wanojeye kukozwa cevu ku soko ye litagwa lya Yesu. 42 Nawo wakajendelela nhondo zose kwijiza no kuganula Luganuzi Luswanu lwa Yesu, mu Nyumba yo Mulungu na mu zikaya ze wanhu, vyono mwene yo Kilisito.

6

1 Mu vilo vivyo, lono liwalo lya wono wehuwiye lyonjelezekaga, gakejela mang’ung’uliko hagati ya Wayahudi wono wali wehuwila, wono walongaga nonga ye cigiliki, na wono walongaga Cihebelaniya, awalya wono walongaga Cigiliki, wang’ung’ulikaga wakutya, iwafwile wawo siwakukumbucilwa mu wupegwa visakwa vyawo vye nhondo zose. 2 Nawo iwatumwa we likumi na wejete, wakayicema mhuga yose ya wono wehuwiye, wakawatya, “Si yinojeye ase cilece kuyiganula nghani yo Mulungu, no kwinjila mu mulimo wo wugawi we visakwa. 3 Holeka wandugu zetu, mwiyihagulaje muli nyenye, wanhu mupunghati, we lilumbo, wono wamemile Muhe ne mahala, ciwawice mu mulimo wuwu. 4 Ninga ase, cowa kuswa mu wulombe, na mu mulimo wo kuyiganula nghani yo Mulungu.” 5 Inghani yiyi yikawendeza imhuga yose ya wono wali wehuwila, wakawa kuwahagula, Sitefano, munhu mono yamemile wihuwilo no Muhe Mono Yelile, na Filipo, na Polokolo, na Nikanoli, na Timona, na Palimena, na Nikolasi munya ku Antiyokiya, mono si Muyahudi, mono yali yayipitucila dini ye Ciyahudi. 6 Wakawawika ha mwande ye watumwa, nawo wakawalombela no kuwawicila miwoko. 7 Inghani yo Mulungu yikacila kutandala, ne liwalo lya wono wehuwila kuko ku Yelusalemi, likacila konjelezeka, ne mhuga mbaha ye Wakohani, wakawubocela u wihuwilo. 8 Mulungu yakamupela Sitefano lihewa ne vilungo vinji, sunga yakawa kwituma mapoto ne mezino muli wanhu. 9 Ninga wakenuka wanji, ho wawangane na Sitefano, wanji wa muli wanhu wawo, wali we nhang’anilo yono yitezagwa “Nhang’anilo yo wuhembelo ye Wanhu Welecele,” nawo walawilila ku Kilene, na ku Alekizandeliya, wanji wakalawa ku Kilikiya na Asiya. 10 Hamba si wamusuma ng’o, ku soko ye mahala gakwe, na ku soko ya yuyo Muhe mono yamutongaga mwipango lono yalongaga. 11 Hobaho wakawafupa wanhu wanji cinyele, ho watye, “Cimuhulika Sitefano yakulonga nghani za nhovu kuli Musa, na kuli Mulungu.” 12 Na so yiyo wakawasagahaza wanhu, iwanyamhala, ne wejizi wo Wulajilize. Wakamuziza Sitefano, wakamwibata, wakamuleta ha mwande ye libalaza liwaha. 13 Wakawika wahomelezi wo wulambi wono watya, “Munhu ayu si kalekaga kulonga nghani za nhovu muli hanhu aha hono helile, na muli u Wulajilize wa Musa. 14 Hambi nha camuhulika yakutya ati, ayu Yesu wa Nazaleti, kohahodanjila lukulu ihanhu baha, no kuyiwusiza lukulu imyoto yono yacilajiliza Musa.” 15 Na wose wono wali wali baho he balaza, wakamulanga Sitefano, wakawuwona wusu wakwe weza winha wusu wa Malayika.

7

1 Nayo Mukohani muwaha yakamuwuza Sitefano yakatya, “Ati wule, izinghani zizi za mbeka?” 2 Nayo Sitefano yakapitula yakatya, “Hulicizenyi, ’nye wandugu zangu, nanye mo wasogo zangu, u Mulungu wo lukumyo yamulawila u kuku yetu Abulahamu, lono yali ku Mesopotamiya, lono yali yakali si yanekala ku Halani. 3 Mulungu yakamutya, ‘Wuwuce mu yisi yako, wuwalekaje wanduguzo, wubite ku yisi yono nokulajila.’ 4 Baho Abulahamu yakawa kuhama ku yisi ye Wakalidayo, yakawa kubita kwikala ku Halani. No sogwe yaza kuwa yatajika, u Mulungu yakamuhamya kanyhi kuko ku Halani, yakamuleta sunga mu yisi yiyi yono mwikaye nyenye alu. 5 Hamba u Mulungu si yamupela hanhu hanji ho hose mu yisi yiyi, hawe sawo yakwe ng’o. Ninga hamba nhavivyo, yamwihuwiza vyono komupela yisi yiyi yiwe yakwe, na yo lulelo lwakwe hanyuma yo mwene, hamba yiwe mu cipango cico, yali yakali yasina mwana. 6 Mulungu yamulonjela yakatya nhavi, ‘I wanago wolotegulwa ku yisi yono yitemigwe ne wanhu wanji, na kuko wonozwa wawanda no kutendelwa vibi myaka magana mane. 7 Ninga nane nololilipiciza likungugo lilyo lyono lyolowafuga. Hanyuma ninga, nolowahamya mu yisi yiyo, ho waze wanyitumamile hanhu bahano.’ 8 Hanyuma u Mulungu yakawunoza u walame, ciwe co citanjilo ce cilagane. Holeka Abulahamu yamutegula ku calamo mwanagwe Isaka lono yali yafika vilo munana vyo wulelwe wakwe. Nayo Isaka nhavivyo, yamutegula ku calamo Yakobo, nayo Yakobo vyo yawatendela nhavivyo wawalya iwakuku zetu wawaha yikumi na wejete. 9 “Ne wa kuku zetu wawo, wakamuwonela Yusufu wivu, wakamuguza, yakategulwa ku Misili ku wuwanda. Ninga Mulungu yali yali hamonga nayo. 10 Yamuponya mu magayo gakwe gose. U Mulungu yakamupela lihewa ne mahala hali Falawo u mutemi wa Misili, sunga Falawo yakamuwika yawe muwaha mu yisi yiyilya, sunga na mu nyumba yakwe yo wutemi. 11 Yikagwa nzala mu yisi yose ya Misili na Kanani, nayo yikaleta wugaye wuwaha muno muno, ne wakuku zetu hamba si wasuma kutuga ndigwa yo yose. 12 Ninga Yakobo yaza kuhulika vyono ku Misili koyili ndigwa, yakawatuma wakuku zetu wabite kuko ku Misili lulongozi. 13 Mu muhinzo we kejete, wanduguze za Yusufu, wakamutanga, nayo Yusufu yakemanyiza kuli wanduguze, sunga na Falawo yakawamanya wanduguze za Yusufu. 14 Yusufu yakawalajiliza wamuceme sogwe Yakobo ne mhuga yakwe yose, wanhu makumi mupunghati na wahano. 15 Na Yakobo yakawa kubita ku Misili na kuko ko yafwila, hamonga ne wakuku zetu wanji. 16 Ne miwili yawo, yikategulwa sunga ku Shekemu, yikazikwa mu citenjelo cono Abulahamu yacigula kwa mapesa, kuli wana wa Hamoli ku Shekemu. 17 “Ninga lidaha lyaza fika, ho Mulungu yacifisilize icilagane cono yamupela Abulahamu, iliwalo lye wanhu lyali lyonjezeka muno ku Misili. 18 Hanyuma, yakatema mutemi yunji mu Misili mono si yali yamumanyile Yusufu. 19 Yuyo yakawagaza muno wakuku zetu, no kuwatendela vibi, ko kuwatya, wawataje kunze wana wawo wagalika walece kuwumipa. 20 Na mu mapango gago, ho yalelelwa Musa, nayo yakawa mwana muswanu hali Mulungu, yakadimwa myezi midatu mu nyumba yo sogwe. 21 Nayo yaza kuwikwa kunze, u mwana we cicekulu wa Falawo yakamusola, yakamudima nha mwanagwe yamulelile. 22 Musa yakafundwa zinghani zose ze mahala ge Wamisili, yakawa yali vilungo mu zinghani na mu milimo yakwe. 23 Ninga Musa yaza kuwa yaficila myaka makumi mane, cisukwa cikamwinjila mu nhumbula, yabite yakawalanje wanduguze Waisilayeli. 24 Na kuko, yakamuwona yunji muyawo yakugazwa vibi no Mumisili, yakabita yakamutaza, Musa yakamulipiciza yuyulya Mumisili, yakamuwulaga. 25 (Yehwesaga vyono wanduguze Waisilayeli, wotanga mba vyono u Mulungu komwitumamila mwene, kuwaponya, ninga hamba si wayitanga i nghani yiyi ng’o.) 26 Imitondo yaco yakawagana Waisilayeli wejete wakwitowa, yakasaka yawalamule, yakutya, ‘Nye walume anye, nha muli ndugu, alo so cici mukwinozeza vibi nyenye wose?’ 27 Ayulya mono yamutowaga muyagwe, yakamukumhila Musa kutali, yakutya, ‘Alo nani mono yakuwicile gwegwe wuwe muwaha, na mulamuzi wetu? 28 Alo wukusaka wumbulaje nane nha vyono wamuwulaga ayulya Mumisili yigolo?’ 29 Musa yaza kuzihulika zizo, yakatiza, yakabita kwikala mu yisi ya Midiyani, na kuko yakalela wana we cilume wejete. 30 “Yaza malika myaka makumi mane, Malayika wo Muwaha yakamulawila Musa mu cititika cono cakaga moto ku nyika, behi ne litunda lya Sinayi. 31 Musa yakezina muno, yaza kuyiwona nghani yiyo, yakasejelela behi ho yawone, ninga yakahulika lizi lyo Muwaha, likutya, 32 ‘Ane yo nene u Mulungu we wasogo, u Mulungu wa Abulahamu, na wa Isaka, na wa Yakobo!’ Musa yakacicima so woga, hamba si yejelela kujendelela kulanga. 33 U Muwaha yakamutya, ‘Wugavulaje imalatu gako, hambi aha hono wimile nha hanhu helile. 34 Ane, nawuwona mbeka u wugaye we wanhu wangu wono wali ku Misili. Nicihulika ne cililo cawo, nane niza ho niwaponye. Holeka wuze hano, nghutume ku Misili.’ 35 “Yuyu Musa, yo yuyo mono wanhu wa Isilayeli wamulema, wakutya, ‘Alo nani mono yakuwicile wuwe muwaha na mulamuzi wetu?’ Yo mwene Musa mono Mulungu yamutuma yawe muwaha, kanyhi na mukombozi, mu nzila ya Malayika mono yamulawila mu cititika cono cakaga moto. 36 Yo yuyo yo yawawusa ku yisi ya Misili, mu nzila yo kunoza mapoto, na mezino mu yisi ya Misili, na mwi’lenga lya Shamu na mu nyika, myaka makumi mane. 37 Yo mwene yuyo Musa mono yawatya wanhu wa Isilayeli, ‘U Mulungu kolomwinulilenyi Muwizi kulawa mu wandugu zenyu yenha nene.’ 38 Mwi’pango lyono Waisilayeli wetang’anila ku nyika, yo Musa mono yali yali kuko, hamonga nawo. Yali yali kuko hamonga ne wakuku zetu, hamonga na ayulya malayika mono vyalongana nayo mwi’tunda lya Sinayi, yo yuyo mono yazibocela zinghani zo wumi, ho yacipele ase. 39 “Ninga, yo mwene mono wakuku zetu walema kumuhulika, wakamukumhila kutali, wakasulumila kuwuya ku Misili. 40 Wakamulonjela Haluni, ‘Wucinozeze milungu yono yocilongolela kumwande, hambi nha si cimanyile yono yimutujile Musa, mono yacitonjile ku wulawa ku Misili!’ 41 Baho ho wenozeza cihwani ca ndama, wakacikumbika, wakacisecelela cinhu cono wacinoza kwe miwoko yawo weneco. 42 Ninga Mulungu yakawuka muli wene, yakawaleka wahembe zi nyelezi zo wulanga, nha vyono yandikwa mu citabu ce wawizi, ‘Anye mo wanhu wa Isilayeli! Yo si nene mono mwambulajila zimitugo no kunghumbika mu myaka makumi mane ku nyika! 43 Nanye mukalidinghula lihema lyo mulungu Moleki, ne cihwani ce nyelezi yo mulungu wenyu Lafani. Ivihwani vyono wavinoza, vyo vivyo vyono wavihemba. Ku soko yiyo nane, nokutegula kutali, ku wuwanda, kupuluta Babiloni.’ 44 “Kuko ku nyika, i wakuku zetu wali wena lihema lyono lyahomelelaga vyono Mulungu yali baho. Nalyo lyanozwa nha vyono Mulungu yamulajiliza Musa yalinoze, liwe mu hwani yiyilya yono yawona. 45 Nawo wakuku zetu webocezaga, sunga mu cipango ca Yoshuwa, lono wenjilila kutema mu yisi yono wayiboka kuli makungugo gono yagawinga Mulungu hali wene. Baho likekala sunga mu vilo vya Dawudi. 46 Dawudi yakatuga lihewa hali Mulungu, yakamulomba Mulungu yamukombole, ho yamuzenjele wikalo, mwene mono yo Mulungu wa Yakobo. 47 Ninga Solomona yo yamuzenjela Mulungu Nyumba. 48 Ninga hamba nhavivyo u Mulungu Mono Yalawiliciye Muli vyose, nha si kekalaga mu zinyumba zono zizenjigwe ne wanhu, nha vyono yakutya muwizi, 49 ‘U Muwaha yakutya, Wulanga lye ’goda lyangu, lyo lukumyo Ne yinze wo wukanyago we magulu gangu, 50 Alo nyumbaci yono mosuma kunzenjela? Vinhu vivi vyose, yo nene mono navinoza, hamba ng’o?’ 51 “Anye mo wakamu ku wuhulice! Izinhumbula ne makutu genyu vinha vye wanhu we makungugo. Anye mwinha i wakuku zenyu. Nhondo zose mumwimilaga u Muhe Mono Yelile. 52 Wahayi muyagwe ne wawizi, mono si wamugaza iwakuku zenyu? Wakawawulaga awalya wono Mulungu yawatuma wawalonjele wanhu zo wuze wa Mono yali ling’ani, alu nanye mukamugaluka, no kumuwulaga. 53 Yo nyenye mono mwawubocela Wulajilize wono waletwa kuli’nye na Wamalayika, nanye hamba si mwawukamisa ng’o.” 54 Wawo wanyamhala we libalaza, waza kuzihulika zizi, wakahomeka muno muzi nhumbula, wakamwikang’anhilila kwe ’kuwo. 55 Ninga Sitefano vyono yali yamemile Muhe Mono Yelile, yakagalamila ku wulanga, yakawona lukumyo lo Mulungu na Yesu yemile u kulume ko Mulungu. 56 Yakatya, “Lanjenyi ta! Nghuwona wulanga wugubuce, no Mwana wo Munhu yemile u kulume ko Mulungu.” 57 Ninga iwanhu wose wono wali wali baho he balaza wakazoza muno, no kudinda imakutu gawo ne miwoko yawo. Hanyuma wakawa kumuzumhilila wose hamonga, 58 wakamulavyaniza kunze ye kaya, wakamutowanga ne mabwe. Na awalya i wahomelezi, wakagawika makoti gawo hasi yo wulanjilizi wa muzelelo litagwa lyakwe Sawulo. 59 Wakajendelela kumutowanga Sitefano ne mabwe, akuno u mwene yakulomba yakutya, “Go Muwaha Yesu, wubocele Muhe wangu!” 60 Yakafugama yakabalaluka kwe yizi yiwaha, yakutya, “Gwe Muwaha wulece kuwahosa so wubi wuwu.” Yaza kondya kulonga zizi, hodu ho baho yakawa kufwa. Na Sawulo nayo yawona viswanu vyono wamuwulaje.

8

1 Izuwa lilyo wejela wugazwe wuwaha mwi’kanisa lyono lyali ku Yelusalemi. Wono wali wehuwila wose, wakeyagalila ku zisi za Yudiya na Samaliya, langa hono si watumwa du. 2 Wanhu wehuwilwa kuli Mulungu, wakamuzika Sitefano, wakamulilila cililo ciwaha. 3 Mu mapango gago, Sawulo yakaligaza likanisa, yenjilaga mu zinyumba monga monga, yakuwakwega walume ne wacekulu, yakuwategula ku jela. 4 Ale, wawo wono weyagazwa, wakakola ako na ako wakuyiganula nghani. 5 Nayo Filipo yakatima sunga ko kwi ’kaya lya Samaliya, yakawaganulila Iwasamaliya za Kilisito. 6 Wanhu wenji wakelunza hamonga, no kuhuliciza zono zalongwa na Filipo, wakagawona ne mapoto gono yanozaga. 7 Hambi nha wenji wono wali wena macisi mavu, gawukaga akuno wakuzoza ne mazi mawaha. Na wenji wono wali wadejepe imiwili yawo na we vilema, wakaponywa. 8 Kwali na nyemo mbaha mwi’kaya lilyo. 9 Ninga hali na munhu yunji litagwa lyakwe Simoni, mono yanozaga u wuhawi wakwe mwi’kaya lilyo, mu vilo vyono vyapuluta, yakawapela wizine wanya Samaliya, yetezaga yo mweneco muwaha. 10 Iwanhu wose iwadodo ne wawaha, wamuhulicizaga muno, watezaga, “Simoni vyo vilungo vyo Mulungu, vyono vikucemwa Ivilungo viwaha.” 11 Wamuhulicila, vyono vilo vinji yawapelaga mezino no wuganga wakwe. 12 Ninga waza kumwihuwila Filipo yakuganula Luganuzi Luswanu lo wutemi wo Mulungu, ne litagwa lya Yesu Kilisito, wakabaputizwa iwalume ne wacekulu. 13 Na Simoni mweneco nayo yakehuwila, nayo yali yeza kubaputizwa, vyaswezanaga na Filipo, na lono yalangaga vitanjilo ne mapoto mawaha gono ganozwaga, yakezina muno. 14 Iwatumwa wono wali ku Yelusalemi, wali weza kuhulika vyono Samaliya nayo yayibocela inghani yo Mulungu, wakawatumila Petelo na Yohana. 15 Nawo waza fika, wakawalombela ho wabocele Muhe Mono Yelile. 16 Hambi nha yali yakali namutimila yunji muyawo, wali wabaputizwa du, Mwi’tagwa lyo Muwaha Yesu. 17 Wakawawicila miwoko yawo, nawo wakabocela u Muhe Mono Yelile. 18 Baho Simoni yaza wona, vyono mu wuwicile we miwoko ye Watumwa kuli walya wono wehuwila, u Muhe Mono Yelile kalavywaga, yakawapela mapesa wa Petelo na Yohana, yakutya, 19 “Mumhele nane ivilungo vivi, ho yiwe muli wose mono nomuwicila miwoko yangu, yabocele u Muhe Mono Yelile.” 20 Ninga Petelo yakamutya, “Mwajililane kuko hamonga ne mapesa gako, vyono wukwihwesa kosuma kugula i cipegwa co Mulungu na sawo. 21 Nha wusina yigawo hamba lifungu mu nghani yiyi, hambi inhumbula yako nha si yiling’aniye hali Mulungu. 22 Ale wunene wubi wako wuwu, wumulombe Muwaha, na lunji konenelwa lihweso lya mu nhumbula yako. 23 Hambi nha nghukuwona vyono wuli mu wusungu wukali, na mu wuwopwe wo wubi.” 24 Simoni yapitula yakatya, “Nghumunenenyi, munombele kuli Muwaha, zono mulonjile zilece kunyagana hamba monga.” 25 Wene wa Petelo na Yohana waza kukondya kuhomelela no kuganula inghani yo Muwaha, wakawuya ku Yelusalemi, wakaganula Luganuzi Luswanu ku vitumbi vinji vye Wasamaliya. 26 Ninga Malayika wo Muwaha yakalonga na Filipo yakutya, “Winuce wubite kutakama sunga ko ku nzila yono yilawile ku Yelusalemi yitimiye ku Gaza.” (Ne nzila yiyo yikoleye mu nyika.) 27 Yakenuka, yakabita, na kumbe mwi’pango lilyo, kukawa na munhu Mwetopiya, mupaswe, mono nayo yali yali mu muhinzo yawuyaga ku kaya. Munhu yuyu yali munyamhala muwaha mu sawo ya Kandake, u Mutemi we cicekulu wa Wetopiya. Nayo yali yazize ku Yelusalemi ku wuhembi. 28 Na mwi’pango lilyo, yawuyaga yapandile mwi’gali lyakwe lyo kukwegwa, akuno yakusoma za mu citabu ca Isaya u Muwizi. 29 Muhe Mono Yelile yakamutya Filipo, “Sejelele, muhanje ne ligali lili.” 30 Filipo yakamumanyhilila, na baho, yakamuhulika yuyo munhu yakusoma mu citabu co muwizi Isaya, baho Filipo yakamuwuza, “Wule wukwizuka zizo zono wukuzisoma?” 31 Nayo yuyo munhu yakatya, “Nosuma kwizuka nhawule hono munhu si yananjize?” Yakamunena Filipo yananuce wekalane. 32 Ale, ihanhu hono yasomaga mu Mandiko Gono Gelile, hali aha, “Yategulwa nha ngholo ku wuwulagwe. Na kotya nyana ye ngholo hali wono wakuyicenyenha wukunzeje wayo, yene yinyamaye. Nha vivyo nayo siyenula mulomo wakwe. 33 Yakozwa cevu no kwimwa ze ling’ani. Hasina mono kosuma kulonga zo lulelo lwakwe, ku soko u wumi wakwe, nha wawuswa kono’nze.” 34 Yuyo Mwetopiya yakamutya Filipo, “Nghukunena, wunonjele, umuwizi yuyu yalongaga za nani?” Zo mweneco, hamba za yunji? 35 Nayo Filipo yakamulila ha Mandiko gago Gono Gelile, yakamuganulila za Yesu. 36 Na lono wali wakali wajendeleye no muhinzo, wakafika hanhu hono hogali malenga, na yuyo munhu yakatya, “Langa ta, aga malenga, wule ho cili cono cikunyimila ho ndece kubaputizwa?” [ 37 Filipo yakatya, “Hono wuwe wihuwiye kwe nhumbula yako yose, kosuma kubaputizwa.” Nayo yakapitula yakatya, “Heya nihuwiye vyono Yesu Kilisito yo Mwana wo Mulungu.”] 38 Ale yuyo munhu yakatya ligali lime. Na wose vyono wejete, Filipo na yuyo munhu, wakatima mu malenga. Nayo Filipo yakamubaputiza. 39 Waza kuwuka mu malenga, u Muhe wo Muwaha yakamuwusa cinyele Filipo, na yuyo Mwetopiya si yamuwona kanyhi, ninga mwene yakajendelela no muhinzo wakwe du, akuno yamemile nyemo mbaha. 40 Ninga Filipo yakewona yali ku Azoto. Nayo yakajendelela kuganula Luganuzi Luswanu mu makaya gose, sunga yakafika na Kayisaliya.

9

1 Mu mapango gaga, Sawulo yali yaciziliza kuleta woga wuwaha so kuwawulaga wejizwa wo Muwaha. Yakabita kuli Mukohani muwaha, 2 yakalomba yapegwe baluwa, zono zosuma kumumanyiza kuli matang’anilo go wuhembelo ge Wayahudi ga ku Damesiki, kolo yakuwawona wanhu wono wakuyityatya i Nzila yo Muwaha i walume ne wacekulu, yawebate no kuwaleta ku Yelusalemi. 3 Ninga lono yali yali mu nzila, lono yali yaza behi no kufika ku Damesiki, lo lulo wuzelu kulawa ku wulanga, wukamumulika nhinicizo mbavu zose. 4 Yakagwa hasi, yakahulika lizi likumutya, “Sawulo, Sawulo, alo nhawule wukungaza?” 5 Nayo Sawulo yakawuza, yakatya “Gwegwe nani Muwaha?” Nalyo lizi lililya likapitula, “Yo nene Yesu mono wukungaza. 6 Ninga winukaje wukenjile mwi’kaya, na kuko kolonjelwa yono yikunojeye witume.” 7 Iwanhu wono wajendana na Sawulo, wakawa wemile wasina yo kulonga, walihulika ilizi lililya, ninga siwawona munhu. 8 Sawulo yakenuka hasi, nayo yaza kunugula meso gakwe, hamba si yasuma kuwona co cose. Iwanhu wawalya, wakamwibata muwoko, wakamutegula sunga ku Damesiki. 9 Sawulo yakekala vilo vidatu si yakuwona, na mu vilo vivyo si yalizaga hamba kung’wa co cose. 10 Ale, kuko ku Damesiki, kwali na mwijizwa yunji, litagwa lyakwe Ananiya. U Muwaha yakamulonjela mu ndoto, “Ananiya!” Nayo Ananiya yakedika, “Ane baha Muwaha.” 11 Nayo u Muwaha yakamutya, “Winuce wubite ku nzila yono yicemwaga nzila yono yigoloce, wukawuze mu kaya ya Yuda, munhu yunji mono kacemwaga Sawulo, munya Taliso, nayo yakulomba, 12 nayo kawona munhu litagwa lyakwe Ananiya yakwinjila, yakumuwicila imiwoko yakwe, ho yatuje kuwona.” 13 Ninga Ananiya yakapitula yakatya, “Muwaha, hulikaga kuli wenji zo munhu yuyo, mabi malinga mawaha gono yawatendeye i wanhu wako wono welile kuko ku Yelusalemi. 14 Sunga na bahano, kaza yena no wukombolwe wulawa kuli Wakohani wawaha, yawawope wose wono walicemelezaga litagwa lyako.” 15 Ninga u Muwaha yakamutya, “Wubite du, hambi ayo, nha nimuhagula yawe ciya cangu, ho yalitegule litagwa lyangu kuli wanhu wono si Wayahudi, ne watemi wawo, sunga na kuli wanhu wa Isilayeli. 16 Nane no mweneco, nomulajila zi nyinji zono zimunojeye yagazwe ku soko ye litagwa lyangu.” 17 Ananiya yakabita, yakenjila mu nyumba yiyo. Nayo yakamuwicila Sawulo miwoko yakwe, yakatya “Ndugu yangu Sawulo, u Muwaha Yesu, mono yakulawiye mu nzila yono waziza, yo yanhumile wutuje kuwona kanyhi, wumemywe u Muhe Mono Yelile.” 18 Lo lulo lulo, vikalagala vinji kulawa mu meso gakwe vyono vihwanile kotya makaka ge zisomba, yakatuga kuwona kanyhi. Yakenuka yakabaputizwa. 19 Nayo yaza kukondya kulya zindigwa, yakatuga vilungo. Sawulo yakekala vilo vicefu hamonga ne wejizwa wono wali wali kuko ku Damesiki. 20 Lo lulo lulo Sawulo yakamula kulonga mu matang’anilo gawo go wuhembelo, vyono Yesu yo Mwana wo Mulungu. 21 Na wose wono wamuhulika, wakezina muno, wakatya, “Siyo yuyu mono yawawulagaga wono walicemelezaga litagwa lili ku Yelusalemi? Na bahano kaza so nghani yiyi, ho yawawope iwanhu wawo no kuwategula kuli Wakohani wawaha!” 22 Ninga Sawulo yakacila kuwa ne vilungo, no kukangaza cagalanze, vyono Yesu yo Kilisito, ne Wayahudi wa kuko ku Damesiki, wakawa wacelewaye du. 23 Na vyaza kupuluta vilo vinji, Wayahudi wakeheha ho wamuwulaje Sawulo. 24 Ninga Sawulo, yakawamanya ze maheho gawo. Wekalaga misi ne cilo, watejeye mu milango yo kwinjilila mwi’kaya ho wamuwulaje. 25 Ninga i wejizwa wakwe wakamusola ne cilo, wakamutajila mu nhoto, wakamukoza mwidilisha wakamusunja, wakamutimya hasi. 26 Sawulo yaza kufika ku Yelusalemi, yakajela kwilunza na walya wejizwa. Ninga wose wakamogopa, hamba siwehuwila vyono nayo yawa mwijizwa. 27 Ninga Balanaba yakaza yakamusola Sawulo, yakamutegula kuli watumwa, yakawasimuliziza vyono Sawulo yamuwona Muwaha mu nzila, na vyono Muwaha yalongana nayo, yakawalonjela kanyhi nha vyono, Sawulo yali kuganula ku Damesiki yasina woga. 28 Holeka Sawulo yakekala hamonga nawo. Yakapilima mu Yelusalemi yose yakuganula nghani yo Muwaha, akuno yasina woga. 29 Yakawa kulonga, no kwisumaniza ne Wayahudi wono wakulonga ci giliki, ninga wene wasakaga kumuwulaga. 30 Ninga we zindugu waza kuyimanya nghani yiyo, wakamusola Sawulo, wakamutegula sunga ko ku Kayisaliya, wakawa kumuleka yabite ku Taliso. 31 Nhondo ilikanisa lya mu Yudiya, na mu Galilaya, na mu Samaliya mose, likatuga mulamu mwidaha lilyo. Likasinyhimikwa no kuwilucila mu cogopo co Muwaha, likonjelezeka no kusindamikwa no Muhe Mono Yelile. 32 Kukawa lono Petelo yagajendelaga i makaya gose, yakabita sunga kuli wanhu wo Mulungu wono wekalaga ku Lida. 33 Na kuko yakagana munhu yunji litagwa lyakwe Ayineya, mono yali yagona mu citanda myaka munana, hambi nha yali yadejepe. 34 Petelo yakamutya “Ayineya, Yesu Kilisito yakukuponya. Winuce witandicile citanda cako.” Ayineya yakenuka lo lulo baho. 35 Na wose wono wali wekaye baho ha Lida na Shaloni, wakamuwona Ayineya, nawo wose wakamupitucila Muwaha. 36 Kwali na mwijizwa yunji we cicekulu kuko ku Yopa, litagwa lyakwe yacemwaga Tabita, mu Cigiliki Dolika, nhunizo yayo “Nzimba.” Mucekulu yuyo yali yamemile metumo maswanu, nayo yawatazaga iwaciwa vilo vyose. 37 Kukawa mu vilo vivyo, yakatamwa, yakafwa. Nawo wakawuhovuga muwili wakwe, wakawuwika ku nyumba ya ku golofa kucanyha. 38 Na vyono Lida yali behi na Yopa, iwejizwa waza kuhulika vyono Petelo yali kuko ku Lida, wakatuma wanhu wejete kuli Petelo wamulonjele, “Wuze kono kwetu mbela.” 39 Hobaho baho Petelo yakenuka, vikabitana nawo. Nayo yaza kufika, wakamutegula ku nyumba ya ku golofa kucanyha. Ne wacekulu wafwile, wose wakamumemelela Petelo, wakulila, wakamulajila makoti ne myenda, vyono Dolika yanozaga lono yali yakali mumi. 40 Baho Petelo yakawalavyaniza kunze wose, yakafugama, yakalomba. Hanyuma yakawa kuwupitucila u muwili wa malehemu Dolika, yakatya, “Tabita winuce.” Nayo yakanugula imeso gakwe, na yaza muwona Petelo, yakenuka yakekala. 41 Nayo Petelo yakamwibata muwoko yakamwimya wima, hanyuma yakawa kuwacema wawalya iwanhu wo Mulungu, hamonga na walya iwacekulu wafwile, yakamuwika hali wene yeza mumi. 42 Ne nghani yiyi yikamanyika mu Yopa yose, ne wanhu wenji wakamwihuwila Muwaha. 43 Nayo Petelo yakekala vilo vinji kuko ku Yopa, mu nyumba ya munhu yunji Simoni, munoza zinyhingo.

10

1 Kwali na munhu ku Kayisaliya, litagwa lyakwe Kolineliyo, muwaha we mhuga ye wasilikale yigana, yono yacemwaga “Mhuga ye ci Italiya.” 2 yali munhu mwihuwilwa, u mwene hamonga na wa mu nyumba yakwe wose, wali wehuwilwa na kanyhi wali wogopo Mulungu, nayo yetuma zi nyinji, ko kuwataza iwaciwa we Ciyahudi, kanyhi yali yendile kumulomba u Mulungu nhondo zose. 3 Yali nha saa tisa ne misi, yakawona ciwonelela mu wugubulilwe, Malayika wo Mulungu yakwinjila mugati no kumutya, “Kolineliyo.” 4 Nayo Kolineliyo yakamunugulila meso yuyo Malayika kuno yakogopa, yakatya, “Alo ko cilici Muwaha?” Nayo Malayika yakamutya, “Mulungu kawubocela wulombe wako, hamonga no wulavye wako kuli waciwa. 5 Alu, wutume wanhu wabite ku Yopa, wakamusole yunji Simoni, litagwa linji kacemwaga Petelo. 6 Yekaye kwa yunji Simoni munoza zinyhingo, kaya yakwe yili ha mwejelele we lilenga.” 7 Yuyo Malayika mono vyalonganaga nayo, yaza wuka, Kolineliyo yakawacema iwetumami wakwe wejete, no musilikale mwihuwilwa, muyagwe na wono wamwitumamilaga nhondo zose, 8 yakawasimuliziza zizo zose, yakawatuma wabite ku Yopa. 9 Imitondo yaco, lono wanhu wawalya i wadatu wali wakali mu muhinzo, ninga wali wali behi no kufika ku Yopa, Petelo yakabita kucanyha ku golofa mu saa sita ye misi, kulomba. 10 Yakadabuka, yakasaka kulya zindigwa, na lono zali zikali kunozelezwa, yakebatwa na nhongo nzito, yakalota ndoto. 11 Yakawona wulanga wudiguce, na cinhu kotya yimwenda yiwaha, cikutimywa mu mamhembo gayo mane ho hasi. 12 Na mugati ye limwenda lilyo, mwali mogali mawala gose ge vilimu, ivilimu vye migulu mine, ne vilimu vyono vitambalaga hasi, ne zindeje za mucanyha. 13 Yakahulika lizi likumutya, “Petelo, winuce wuwulaje vilimu vivyo, wulye.” 14 Petelo yakatya, “Ng’o, Muwaha, hambi ane nha nghali sinalya co cose icisemunwa, hamba cavu.” 15 Ilizi lililya likahulikwa kanyhi likamutya “Wulece kutya visemunwa, ivinhu vyono Mulungu yakondizye kuvyeza.” 16 Inghani yiyi, yiketumwa nghanghulo yidatu, hanyuma limwenda lilya, likagomolwa ku wulanga. 17 Petelo lono yali yakali kwizina muli zono yagubuliywe, nhunizo yayo cici, wawalya wanhu wono wali watumwa na Kolineliyo waza kuyiwona nyumba ya Simoni, wakema ha mulango, 18 wakacema kwe lizi wakutya, “Ati ho yuli mujenzi baha mono yakucemwa Simoni Petelo?” 19 Na Petelo lono yali yakali kwihwesa zo wugubulilwe, ho baho u Muhe yakamutya, “Hulicize! Howali wanhu wadatu baha wono wakukulondola. 20 Ale winuce mbela mubitane nawo, hamba wulece kwihwelela, hambi nha nene niwatumile.” 21 Hobaho Petelo yakatima hasi, yakawatya wawo wanhu, “Ane baha mono mukunondola, nhawulenyi muza?” 22 Wanhu wawo wakamutya, “Kolineliyo u muwaha we wasilikale yigana, munhu mono yali ling’ani, kanyhi mwihuwilwa, mono kamogopago Mulungu, kanyhi mono yena lilumbo mu nghungugo yose ye Wayahudi, kacituma. Yalonjelwa na Malayika mono yelile, yakuceme wubite ku kaya yakwe, ho yahulice nghani yo yose yono kowa wina nayo yo kumulonjela.” 23 Petelo yakawacemela kugati, yakawapela hanhu ho kugona mu cilo cico. Imitondo yaco, Petelo yakenuka yakabitana nawo, na wenji we zindugu wa ku Yopa wakajendana nayo. 24 Na mwizuwa lye kejete, wakenjila ku Kayisaliya. Nayo Kolineliyo yawalindilizaga, yali yawakonghola ne wendece wakwe. 25 Baho Petelo lono yenjilaga, Kolineliyo yakamuhinjiliza, yakafugama ha mwande yakwe, yakenama ho hasi. 26 Ninga Petelo yakamwinula, yakamutya, “Winukaje, hambi nane nha nili munhu du.” 27 Na Petelo walonganaga na Kolineliyo, akuno wakwinjila mu nyumba, na mumo mu nyumba, wakawagana wanhu wenji wekonghoye. 28 Petelo yakawatya, “Nyenye nyo weneco mumanyile vyono Muyahudi wo wose, wulajilize wakwe we dini wukumulemeza yalece kwilunza ne wanhu wono si Wayahudi. Ninga u Mulungu kandajilila ’ne vyono ndece kumutya yunji musemunwa, lunji mwavu.” 29 Ku soko yiyo holeka mweza kunyhema si nemile kuza. Holeka alu nghusaka kumanya cono munyhemeye? 30 Kolineliyo yakatya, “Alu vyapuluta vilo vidatu vyono mwipango kotya lili, lye saa tisa ne misi, nalombaga mu nyumba yangu, kumbe kwa nhinicizo du, munhu mono yali yavwalile vivwalo vyono vikung’alala, yakema hali nene, 31 yakatya, Kolineliyo, Mulungu kawubocela wulombe wako, hamonga ne vilavywa vyako kuli waciwa.” 32 Alu, wutume munhu yabite ku Yopa, yakamuceme munhu yunji litagwa lyakwe Simoni, ne litagwa linji kacemwaga Petelo, yekaye mu nyumba ya Simoni munoza zinyhingo, ha mwejelele we lilenga. 33 Holeka nane nghawa kukutumila wanhu lwa kamonga, nagwe kunoza viswanu kuza. Alu ase wose cili baha hali Mulungu, cizihulicize zose zono Muwaha yakulajilize wulonje. 34 Hobaho Petelo yakatya, “Alu mbeka ho natanga vyono u Mulungu yasina wuwaguzi. 35 Ninga munhu we nghungugo yo yose, mono kamogopago Mulungu, no kwituma ze ling’ani yo yakubocelwa nayo. 36 Ayi yo nghani yo Mulungu yono yawategulila iwanhu wa Isilayeli, yakuganula u Luganuzi Luswanu lono lukuleta mulamu muli Yesu Kilisito, mono yo Muwaha wa wose. 37 Anye muyimanyile inghani yilya yono yejela mu yisi yose ye Wayahudi, ku wulawilila ku Galilaya, hanyuma yo wubaputizo wono waganulwa na Yohana. 38 Yo Yesu wa Nazaleti, mono mumumanyile vyono u Mulungu yamwitila Muhe Mono Yelile ne vilungo. U Mulungu yali yali hamonga nayo, umwene yakola ako na ako yakwituma viswanu, no kuwaponya wose wono wagazagwa na Setani. 39 Nase cili wahomelezi wa zose, zono yatendaga mu yisi ye Wayahudi, na mu Yelusalemi. Wamuwulaga, wakamutumbika mu musalaba, 40 ninga u Mulungu, yakamuzukula mwizuwa lye kadatu, yakamunoza yejele, 41 ninga si kuli wanhu wose, langa kuli wawo wono u Mulungu yali yakondya kuwahagula wawe wahomelezi wakwe, wo wutya, yo sese mono calizana no kung’wezana hamonga nayo, lono yali yazuka muli wafu. 42 Yakacilajiliza ciwaganulile wanhu wose u Luganuzi Luswanu, no kuhomelela vyono u mwene yo yahagulwa no Mulungu, yawe Muling’anizi we womi ne wafu. 43 Sunga ne wawizi wose walonga zo Mwene, vyono munhu wo wose mono komwihuwila, kopegwa wunenelwe wo wubi wakwe mwi’tagwa lyakwe.” 44 Na lono Petelo yali yakali yakulonga zinghani zizi, u Muhe Mono Yelile yakawatimila wose wono wayihulicizaga nghani yiyo. 45 Wawalya Iwayahudi wono wali wehuwila, wono wazana na Petelo kuwulawa ku Yopa, wakezina muno, waza wona vyono Mulungu yawetiye icipegwa co Muhe Mono Yelile iwanhu wono si Wayahudi nhavivilya, 46 hambi nha wawahulika wakulonga mu nonga hayo hayo, wakumukumya Mulungu. Hobaho Petelo yakatya, 47 “Wanhu wawa wamubocela u Muhe Mono Yelile nha vyono sese co weneco vyono camubocela. Wulenyi hoyuli yunji mono kosuma kuwemila wawa ho walece kubaputizwa?” 48 Hobaho yakawatya, wabaputizwe mwi’tagwa lya Yesu Kilisito. Wakamunena yekale nawo baho vilo vitela tele.

11

1 Iwatumwa na we zindugu wono wali ku Yudiya, wahulika vyono i wanhu wono si Wayahudi nawo wayibocela nghani yo Mulungu. 2 Baho Petelo yali yeza kuwuya ku Yelusalemi, wawalya Iwayahudi wono wali wehuwila, wono wasakaga i wanhu wono si Wayahudi nawo walame, wakamuhosa, wakutya, 3 “Agwe wabita kwikala ne wanhu wono si Wayahudi, mukalizana nawo!” 4 Ninga Petelo, yakawasimuliziza monga monga, muli zono zanozwa kulawa mwamulizo, yakatya, 5 “Mwi’zuwa linji lono nali nili mu wulombe kuko ku Yopa, nghawona wugubulilwe, nghawona cinhu kotya yimwenda yiwaha lyono lyatimywaga hasi likulawa ku wulanga, likawa libatwe mamhembo gayo mane, nalyo likawikwa behi na nene. 6 Naza kusunjilila mugati, nghawona vilimu vye migulu mine, vilimu vya mu mbago, vilimu vyono vitambalaga ne zindeje za mucanyha. 7 Hanyuma nghahulika lizi likunonjela likutya, ‘Petelo, wuwulaje, wulye.’ 8 Ninga ane nghatya, ‘Ng’o Muwaha, ku soko co cose cisemunwa, hamba cavu, cikali sinenjila mu mulomo wangu.’ 9 Lizi lililya likahulikwa kanyhi kulawa ku wulanga, ‘Wulece kuvicema visemunwa ivinhu vyono Mulungu yavyezize.’ 10 Ne nghani yiyi yikanozeka nghanghulo yidatu, na ndumilizo, vyose vikagomolwa kanyhi ku wulanga. 11 Ne wanhu wadatu, wono wali watumigwe kuli’ne, wono walawa ku Kayisaliya, wakaficila nhinicizo ku nyumba yono nekalaga. 12 Muhe yakanyitya cibitane nawo, ndece kwihwelela. Na awa wandugu mutandatu, wakabitana nane Kayisaliya, na kuko cikenjila mu nyumba ya Kolineliyo. 13 Nayo yakacisimuliziza vyono yawona Malayika yemile mu nyumba yakwe yakutya, ‘Wutume munhu yabite ku Yopa, yakamuceme Simoni, mono kacemwaga litagwa linji Petelo. 14 Mwene kokulonjela izinghani zono moponela, agwe na wa mu nyumba yako wose.’ 15 Nali neza kwanza du kulonga, u Muhe Mono Yelile yakawatimila, nha vyono yacitimila ase bahalya ha lulongozi. 16 Baho nghayikumbucila nghani yo Muwaha vyono yatya, ‘Yohana yabaputizaga na malenga, ninga anye molobaputizwa mu Muhe Mono Yelile.’ 17 Alu hono Mulungu yawapela nhavivyo i wanhu wono si Wayahudi icipegwa ci cilya cono yacipela nase, lono camwihuwilila u Muwaha Yesu Kilisito, alu ane waco nili nani ’mbi, ho sume kumwimila Mulungu?” 18 Waza kuzihulika zizi, wakanyamala, wakamukumya Mulungu wakutya, “U Mulungu kawapela i wanhu wono si Wayahudi cilejeho co kunena ho wawutuje wumi!” 19 Ku soko yo wugazwe, wono wejela mu cipango cono yawulajilwa Sitefano, wono wali wehuwila wakeyagala. Wanji wakabita sunga ko ku Foyinike, na Kupulo, na Antiyokiya, wakayiganula nghani kuli Wayahudi du. 20 Ninga hali ho wali na wanji wayawo, wono walawa ku Kupulo na Kilene, nawo wakabita ku Antiyokiya, wakayiganula nghani yiyo kuli wanhu wono si Wayahudi, wakuwaganulila Luganuzi Luswanu lo Muwaha Yesu. 21 U Muwaha yakawataza, ne wanhu wenji wakehuwila, no kumupitucila u Muwaha. 22 Inghani yiyo yikamanyika ne likanisa lyono lyali ku Yelusalemi. Nawo wakamutuma Balanaba yabite sunga ko ku Antiyokiya. 23 Nayo yaza fika kuko, no kuwona vyono Mulungu yawamotizye wanhu, yakasecelela, yakawanena wose wajendelele kuwa wehuwilwa muli Muwaha. 24 Balanaba vyono yali munhu muswanu, yamemile Muhe Mono Yelile, no wihuwilo. Wanhu wenji wakonjelezeka kuli Muwaha. 25 Hanyuma Balanaba yakabita ku Taliso kumulondola Sawulo. 26 Nayo yaza muwona, yakamuleta ku Antiyokiya. Nawo wose vyono wejete, wakekalana ne likanisa lilyo, mu mwaka wose mututu, wakawa wakwijiza yipuga yiwaha lye wanhu. Na kuko ku Antiyokiya, wejizwa ko wamulila kucemwa Wakilisito. 27 Mu vilo vivyo du, wawizi wanji wakaza ku Antiyokiya wakulawa ku Yelusalemi. 28 Yakema muyawo yumonga litagwa lyakwe Agabo, na kwe vilungo vyo Muhe, yakalajila vyono yolowa nzala mbaha kono’nze kose. (Ne nzala yiyo yikawa mu vilo vyo mutemi Kilawudiyo.) 29 Iwejizwa wose wakelumbila munhu na ha nghango yakwe, kuwategulila wutazi, we zindugu wono wekalaga mu Wuyahudi. 30 Na nhavivyo vyo wanoza, wakawategulila wanyamhala we likanisa u wutazi wuwo kwe miwoko ya Balanaba na Sawulo.

12

1 Behi ya mu vilo vivyo baho, u mutemi Helode yakamula kuwagaza wakilisito wanji. 2 Yakamuwulaga Yakobo u muwahawe wa Yohana, no mumaje. 3 Yaza wona vyono i litumo lilyo liwendeze Wayahudi, yakacila, sunga yakamwibata Petelo. Yiyo yiketumwa mu vilo vye mikate yono siyisasize. 4 Petelo yaza kwibatwa, yakawikwa mu jela, yakamuwika hasi ya vipuga vine vye wasilikale wane wane wamwikalize. Helode yahilaga yamulavye cagalanze kuli wanhu, i Pasaka kolo yeza kupuluta. 5 Na lono Petelo yali yali mu jela, ilikanisa si lyadilaga kumulombela hali Mulungu. 6 Mu cilo cono cali cileceye lizuwa lyono Helode yali yamulavye Petelo cagalanze kuli wanhu, Petelo yali yagonile hagati ye wasilikale wejete, yali muwopwe ne minyolo myejete, ne walindilizi wali walindilize ha mulango we jela. 7 Kumbe, Malayika wo Muwaha yakema nhinicizo hali mwene, no wuzelu wukabulila mu nyumba yiyilya ye jela. Malayika yakamusinhusa Petelo, yakamutya “Winuce mbela.” Ho baho imanyolo gakadumuka mu mawoko gakwe. 8 Malayika yakamutya, “Witunje, wuvwale malatu gako.” Nayo yakanoza nhavivyo. Hanyuma yuyo Malayika yakamutya, “Vwale likoti lyako, wunhyatye.” 9 Petelo yakamutyatya kunze, ninga si yamanya vyono zizo zono zinozigwe na Malayika zali za mbeka, langa yaganicizaga nha vyono yakulota ndoto. 10 Nawo waza kupuluta ha wugozezo wulongozi na we kejete, wakafika ku mulango wa cuma wo kwinjilila mwi’kaya, u mulango wuwo wukawadigucila wuli wene, nawo wakalawaniza kunze. Wakajendana mu nzila monga, hanyuma Malayika yakamuleka lwa kamonga Petelo yali wene. 11 Nayo Petelo ho yezucila baho zono zijeye, yakatya, “Alu he mbeka, ho namanya vyono u Muwaha katuma Malayika wakwe kamhonya kulawa mu muwoko wa Helode, na muli zose zono wanhu wa Isilayeli wali walanjiliye.” 12 Nayo yaza kukondya kumanya nhavivyo, yakabita sunga ko ku kaya ya Malyamu nyina ya Yohana, mono kacemwaga Maluko. Na mu kaya yiyo, wali wekonghoye wanhu wenji wakulomba. 13 Nayo Petelo yakakong’onha mulango, no mwitumami yumonga we cihinza litagwa lyakwe Loda, yakabita ku mulango kwidika. 14 Nayo yuyo muhinza yakalitanga lizi lya Petelo, yakasangalala muno, sunga yakaleka na zo wudigula mulango, umwene kanyhi yakawamanyhila kugati, yakawalonjela vyono Petelo yemile ha mulango hanze. 15 Wakamutya yuyo muhinza, “Alo wina lukwale!” Ninga mwene yakacila kulonga du, vyono yili mbeka. Nawo wakamutya, “Ayo yo Malayika wakwe.” 16 Na mu cipango cico, Petelo nayo yakasimbilila kukong’onha. Hanyuma nhondo wakawudigula mulango, wakamuwona, vyono yo mweneco, wakezina. 17 Nayo Petelo, yakawayunziza u muwoko, wanyamale, nayo yakawasimuliziza vyono Muwaha yamulavizye mu jela. Yakawatya wamulonjele zinghani zizi Yakobo, na we zindugu wanji, hodu u mwene yakawa kulawila, yakawa kubita hanhu hanji. 18 Wali weza kwela, hakawa na mahwele mawaha, muli wawalya iwasilikale muli yono yimuweye Petelo. 19 Helode yakalajiliza yalondolwe muno, ninga hamba nhavivyo si wasuma kumuwona. Holeka yakawa kulajiliza wawalya wasilikale wawuzwe, yakalajiliza wawulagwe. Hanyuma Petelo yakawuka kuko ku Yudiya yakabita ku Kayisaliya, yakekala kuko. 20 Nayo Helode yakakozwa likuwo muno na wanya Tulo na Sidoni. Ninga wene wakamutumila wanhu. Nawo wakasuma kumutuga Balasito yawe ku lubavu lwawo. Balasito yali mulanjilizi muwaha we likulu lyo mutemi. Wakamubitila Helode, wakamulomba hawe mulamu, vyono yisi yawo, yali yitumbiye kutuga zindigwa kulawa ku yisi yo mutemi. 21 Na mwizuwa linji lyono lyali yihagulwe, Helode lono yali yavwala myenda mitambule, yekala mwigoda lyo wutemi, yakawalonjela wanhu nghani. 22 Iwanhu wakazoza kwa nyemo wakutya, “Lizi ali lya Mulungu, hamba si lya munhu.” 23 Ho baho baho Malayika wo Muwaha yakamugwisa Helode hasi, vyono si yamupela Mulungu lilumbo lilyo. Yakaligwa ne mang’onyo, yakafwa. 24 Ninga inghani yo Mulungu yikacila kukangala no konjelezeka. 25 Balanaba na Sawulo waza kukondya kukwiza u witumami wawo, wakawuka kanyhi ku Yelusalemi, wakamusola na Yohana mono hanji kacemwaga Maluko.

13

1 Kwi Kanisa lya ku Antiyokiya, kwali kowali wanhu wanji wono wali wawizi ne wejizi, na muli wawo, yali Balanaba na Simoni mono kacemwaga Mutitu, na Lukiyo wa ku Kilene, na Manayeni mono yawiluswa hamonga no mutemi Helode, na Sawulo. 2 Nawo lono wamwitumamilaga Muwaha, no kuleka kulya, Muhe Mono Yelile yakatya, “Siwanulilenyi Balanaba na Sawulo so mulimo wono niwacemeye.” 3 Nawo waza kondya kulomba no kuleka kulya, wakawawicila miwoko wakawaleka wabite. 4 Nawo wa Balanaba na Sawulo, wali weza kutumwa no Muhe Mono Yelile, wakatenenhuka sunga ko ku Selukiya, no kulawa kuko wakajendelela mu ngalawa sunga ko ku cizingwa ca Kupulo. 5 Waza kufika ku Salami, wakaganula nghani yo Mulungu mu matang’anilo go wuhembelo ge Wayahudi. Na Yohana (Maluko) yali mutazi wawo. 6 Waza kondya kupuluta ilizingwa lyose, sunga ko ku Pafo, na kuko wakagana muhawi yunji, Muyahudi, litagwa lyakwe Baliyesu, mono yenozaga nha muwizi. 7 Yuyu yali yali hamonga na Seligiyo Pawulo, u muwaha we cizingwa cico, munhu we mahala. Seligiyo Pawulo, yakawacema wa Balanaba na Sawulo ho yayihulice nghani yo Mulungu. 8 Ninga yuyo u muhawi Elima, (nha vyono wamucemaga ku nonga ye Cigiliki) yakajela kuwabeza, ho yamwimile yuyo u muwaha we cizingwa, yalece kupitucila wihuwilo we Cikilisito. 9 Ninga Sawulo mono yacemwaga kanyhi Pawulo, yali yamemile Muhe Mono Yelile, yakamunugulila yuyo u muhawi, 10 yakatya, “Gwe go mwana wa Setani, go mulugu wo wiling’ano wose, mono wumemile wubala wose, no wubi wose, alo koleka nili kuzibidyanga zinzila zo Muwaha zono zigoloce? 11 Alu wulanje ta, u muwoko wo Muwaha wo kulipiciza, kowa mubofu, hamba si kosuma kuliwona lizuwa cidaha.” Lu lulo lulo siyasuma kuwona cinji, yakapilima pilima akuno na akuno yakulondola munhu wo kumwibata muwoko, yamutonje. 12 U Muwaha we cizingwa yaza kuziwona zizo, yakehuwila, yakezina mejizo gono yahulika ga kuli Muwaha. 13 Pawulo ne wayagwe wakatulucila mu ngalawa wakulawa ku Pafo, wakubita ku Peliga ya ku Pamufuliya, ninga Yohana (Maluko) yakawaleka yakawuya ku Yelusalemi. 14 Ninga wene wakajendelela no muhinzo wakulawa ku Peliga, sunga kwi kaya lya Antiyokiya ya ku Pisidiya. Na mwizuwa lye Sabato wakenjila mu nhang’anilo yo wuhembelo wakekala. 15 Imasomo gali geza kukondya kusomwa, mu wulawa mu citabu co Wulajilize wa Musa, mu mandiko ge wawizi, iwanhu we nhang’anilo yiyo yo wuhembelo, wakawatumila munhu, wakutya, “Nye wandugu, cikumulombenyi hono mwina nghani yo kuwejiza wanhu, ale lonjenyi.” 16 Hobaho Pawulo yakenuka yakema, yakawayunziza u muwoko wakwe, yakatya, “Nye mo wayangu mo wa Isilayeli, nanye wose mono muli baha mono mumogopile u Mulungu, ta muhulicizaje! 17 U Mulungu we wanhu wawa Waisilayeli, yawahagula wakuku zetu, yakawanoza kuwa nghungugo mbaha, lono wali mu yisi yo wujenzi kuko ku Misili. No Mulungu yakawawusa kuko, kwe vilungo vyakwe viwaha. 18 Yakawakangalila mwidaha lya myaka makumi mane mu nyika. 19 Yaza kukondya kugahodanga makungugo mupunghati, ga mu yisi ya Kanani, yakawapela wawo iwanhu wakwe yiwe yisi yawo. 20 Myaka magana mane na makumi mahano yaza kupuluta, hanyuma yayo, yakawapela walamuzi wawatonje, sunga mu vilo vyo muwizi Samwili. 21 Hanyuma wakasaka wawe na mutemi, u Mulungu yakawapela Sawuli mwana wa Kisi, wo mulango wa Benyamini, yawe mutemi wawo mu myaka makumi mane. 22 No Mulungu yaza kumuwusa Sawuli, yakamuwika Dawudi yawe mutemi wawo. Mulungu yahomelela, yakatya, ‘Nimuwona Dawudi u mwana wa Yese, munhu mono nimwendile muno, yo munhu mono kosuma kwituma zose zono nghusaka nizitume.’ 23 Mu wulawa mu mhuga yo munhu yuyu, u Mulungu nha vyono yehuwiza, kawaletela wanhu wa Isilayeli Muponyi, yo Yesu. 24 Na lono Yesu yali yakali sinaza, Yohana yamulongolela, yakawa kuwaganulila wanhu wose wa Isilayeli, vyono yiwanojeye wanene no kubaputizwa. 25 Na Yohana lono yamalilizaga witumami wakwe, yawalonjela wanhu, ‘Alo mukwihwesa ane yo nene nani? Ane yo si yulya mono mumulanjiliye. Yuyo yakuza munyuma yangu, mono ane si nojeye hamba kuhogosa mikowa ye malatu gakwe.’ 26 “Nye wandugu zangu mo wana we mhuga ya Abulahamu, na nyenye wose mono mumogopile u Mulungu! Yo sese mono cileteywe inghani ye mhonelo yiyi. 27 Hambi wono wekaye ku Yelusalemi, hamonga ne wawaha wawo, si wamumanya mwene vyono yo Muponyi. Hamba si wasuma kuzimanya zinghani ze wawizi zono zasomwaga vilo vyose mu Sabato. Hamba nhavivyo wakagafisiliza i mandiko so kumuwulaga Yesu. 28 Na hamba wawe si wawona muli mwene soko yo yose yo kumuwulajila, ninga wakasaka kuli Pilato, yawulagwe. 29 Sunga waza kukondeleza zose zono zandikwa muli mwene, wakamutungula mu musalaba, wakamuwika mu citenjelo. 30 Ninga Mulungu yakamuzukula muli wafu. 31 Nayo mu vilo vinji, yakejela kuli walya wono wakazana nayo kulawa ku Galilaya sunga ko ku Yelusalemi. Na wawo, aluno wo wahomelezi wakwe kuli wanhu wa Isilayeli. 32 Nase alu, ciza bahano, ho cimuletelenyi u Luganuzi Luswanu, inghani yiyilya yono u Mulungu yawehuwiza wa kuku zetu, 33 kayifisiliziza luno muli ase co wezukulu wawo, mu nzila yo kumuzukula Yesu, kulawa muli wafu. Nha vyono yandikwe mu Zabuli ye kejete, ‘Yo gwegwe mwanangu Izuwali nawa nili sogo.’ 34 “Na zo kumuzukula muli wafu, na vyono sikowuya kanyhi kuko no kuwolela mu citenjelo, u Mulungu yakatya nhavi! ‘Nomupelenyi nyenye wumoti wono namwihuwiza Dawudi, wono welile na we mbeka.’ 35 Nha vyono yalonjela kanyhi mu Zabuli yinji yakutya, ‘Sikomuleka mono welile wako yawolele mu citenjelo.’ 36 Alu Dawudi mweneco, yawufisiliza wuhile wo Mulungu mu cipango cakwe, hanyuma yakafwa, yakazikwa mu citenjelo behi ne wasogwe, no muwili wakwe wukawolela mu citenjelo. 37 Ninga yulya mono u Mulungu yamuzukula kulawa muli wafu, siyawolela mu citenjelo. 38 Holeka zimanyice cagalanze kuli’nye wandugu zangu, vyono muli yuyu Yesu Kilisito, mo mukuganulilwa u Luganuzi lo wunenelwe wo wubi, 39 na vyono munhu wo wose mono yakumwihuwila Yesu, yakunenelwa zose zono si mosuma kunenelwa mu nzila yo Wulajilize wa Musa. 40 Holeka musuguce, zilece kumuzizenyi zono zalongwa ne wawizi, 41 ‘Lanjenyi ta, anye mo wabedegazi, mwizine mwajilile! Hambi nha nghwituma mulimo mu vilo vyenyu, Mulimo wono si mokwihuwilila lukulu, hamba munhu yamulonjelenyi muno.’ ” 42 Wa Pawulo na Balanaba lono walawilaga mumo mu nhang’anilo yo wuhembelo, wawalya wanhu wakawalalika waze kanyhi, mwi’zuwa lye Sabato yono yikutyatya, ho wawalonjele kanyhi ze nghani yiyo. 43 Wihangulize wuwo waza malika, Iwayahudi wenji, hamonga ne wanhu wono si Wayahudi, wono wali wayipitucila i dini ye Ciyahudi, wakawatyatya wa Pawulo na Balanaba. Nawo watumwa, wakaduwana nawo, wakawasikamya, wajendelele kwikala akuno wakulitumbila lihewa lyo Muwaha. 44 Na mwizuwa lye Sabato yono yikatyatya, behi ne wanhu wose wa mwi’kaya lilyo, wakaza kuhuliciza nghani yo Muwaha. 45 Ninga Wayahudi waza kuwuwona winji we wanhu, wakawona wivu, wakazibedula zinghani zono Pawulo yalongaga, kanyhi wakamutovula. 46 Ninga hamba nha vivyo, Pawulo na Balanaba, wakalonga muno akuno wasina woga, wakatya, “Vyo yali yinojeye Inghani yo Mulungu yamule yimuficilenyi nyenye. Ninga vyono muyikumhiye kutali, no kwiwona vyono wumi we cibitilila si wukumunojelenyi nyenye, ale, ceza kumulecenyi, no kuwabitila i wanhu wono si Wayahudi. 47 Hambi Muwaha nha yacilajiliza yakatya, ‘Nghukuwika gwegwe wuwe wuzelu we makungugo, Wuwe nzila ye mhonelo mu yinze yose.’ ” 48 Iwanhu wono si Wayahudi, waza kuyihulika nghani yiyo, wakasecelela, wakayikumya nghani yo Mulungu, na wose wono wali watemezezwe wumi we cibitilila, wakehuwila. 49 Inghani yo Muwaha yikatandala mu yisi yiyilya yose. 50 Ninga Wayahudi wakawasagahaza iwacekulu we lilumbo wono wali si Wayahudi, wono wali wehuwilwa muli Mulungu, hamonga ne walume watambule wa mwi’kaya lilyo. Wakawa kwamula kuwagaza wa Pawulo na Balanaba, wakawawinga wawuce mu yisi yawo. 51 Nawo watumwa, wakawakung’unhila manghundi ga mu magulu gawo, so wuhomelezi kuli wene, hanyuma wakawa kubita ku Ikoniyo. 52 Ninga iwejizwa wawo, wali wamemile nyemo, no Muhe Mono Yelile.

14

1 Kuko ku Ikoniyo, zinghani zikawa nha vyono zali ku Antiyokiya. Wa Pawulo na Balanaba wakenjila mu nhang’anilo yo wuhembelo ye Wayahudi, wakalonga wapetuce, sunga Wayahudi wenji hamonga ne wanhu wono si Wayahudi, wakehuwila. 2 Ninga Wayahudi wanji wono si wasaka kwihuwila, wakawasagahaza wanhu wono si Wayahudi no kuwatajila nhumbula yo lusulo ho wawabeze we zindugu. 3 Holeka wa Pawulo na Balanaba wakajendelela kwikala kuko vilo vilo. Wakulonga wasina woga muli Muwaha, nayo Muwaha yakayikamya i mbeka ye lihewa lyakwe yono wayiganulaga, ko kuwapela vilungo vyo kunozeza mapoto ne mezino. 4 Ninga wanhu wa mwi’kaya lilyo, wakegawa hejete, wanji wakawa ku lubavu lwe Wayahudi, na wanji wakawa ku lubavu lwe watumwa. 5 Hanyuma yayo, iwanhu wanji wono wi Wayahudi, hamonga ne Wayahudi, wakelunza hamonga ne wawaha wawo, ho wawatendele vibi wawo iwatumwa, no kuwatowanga ne mabwe. 6 Ninga iwatumwa waza kuyimanya nghani yiyi, wakatiziza ku Lusitela na Delibe, i matumbi ga Lukawoniya, na mu mhelo mhelo ya baho. 7 Na kuko wakajendelela kuluganula u Luganuzi Luswanu. 8 Kwali na munhu yunji kuko ku Lusitela, mono yali yali citewe kulawa vyono yalelwa, nayo yali yakali si yanajenda hamba hadodo. 9 U munhu yuyo, yamuhulicizaga Pawulo lono yaganulaga. Nayo Pawulo yakamulanga muno, na yaza kumuwona vyono yena wihuwilo wo kusuma kuponywa, 10 yakalonga ne’zi iwaha, yakutya, “Winuce wime wima.” Nayo yuyo mono yali yali citewe, yakenuka musunho, yakanza kujenda. 11 Imapuga ge wanhu gaza kuwona yono Pawulo yayinozize, wakanza kuzoza, wakulonga mu nonga ye Cilukawoniya, wakutya, “Imilungu yicitimila yihwanile wanhu.” 12 Balanaba wakamucema Zewusi, na Pawulo, vyono mwene yali yo mulonji muno, wakamucema Heleme. 13 Nayo mukohani mono yamwitumamilaga yuyo mulungu Zewusi, mono nyumba yakwe yo wuhembelo vyali vidomile ne likaya, yakaleta ng’ombe no wihambo wa maluwa, sunga ho ha mulango muwaha we likaya, nayo yasakaga vihanje ne wanhu wawalya, wawalavizye yikumbiko iwatumwa. 14 Ninga Pawulo na Balanaba wali weza kuzihulika zizo, wakademulanga myenda yawo, wakenjila hagati ye lipuga lye wanhu, wakazoza wakutya, 15 “Nhawulenyi mukwituma zizi? Nase nha cili wanhu du kotya nyenye. Nase cili baha ho cimuganulilenyi Luganuzi Luswanu, ho muzilece zizi zo wulele, mumupitucile Mulungu mumi mono yawumba wulanga ne yinze, lilenga na vyose vyono vili mugati. 16 I katali u Mulungu yagakombola i makungugo gose getume nha vyono gendile. 17 Hamba nhavivyo, u Mulungu si yaleka kwilajila, so metumo maswanu gono yakumunozezenyi, yakumupelenyi mvula ya ku wulanga, kanyhi ya kumupelenyi ne vipango vye matika, yakumupelenyi zi ndigwa, no kuzigutya zinhumbula zenyu na nyemo.” 18 Hamba wawe walonga zizo, ninga wakawona kukamu kuwemila mapuga, ho galece kuwalavizya likumbiko. 19 Ninga Wayahudi wanji, wakaza wakulawa ku Antiyokiya na Ikoniyo wakawakwega wanhu ho welunze nawo, wakamutowanga Pawulo ne mabwe, wakamukulunhya sunga ko kunze ye likaya, wakawa kwihwesa vyono yakondya kufwa. 20 Ninga wejizwa wakekonghola, wakamupilima, nayo yakenuka yakenjila mwikaya. Imitondo yaco yakatuluka, mwene na Balanaba, wakabita ku Delibe. 21 Waza kuwaganulila Luganuzi Luswanu wa mwi’kaya lilyo lya Delibe, no kutuga wejizwa wenji, wakawuya ku Antiyokiya, ninga wakakolela ku Lusitela na Ikoniyo. 22 Wakawasinyhimika zinhumbula i wejizwa, no kuwasikamya wekalaje mu wihuwilo. Wakawalonjela wakutya, “Yicinojeye ase wose kukolela mu magayo menji, mu winjile mu wutemi wo Mulungu.” 23 Wakawahagula wanyamhala kulawa mu makanisa gose, ho walidime i Likanisa. Nawo waza kuwa walomba no kuleka kulya, wakawawika kuli Muwaha mono wamwihuwila. 24 Wakakola mu yisi ya Pisidiya, wakafika ku Pamufuliya. 25 Waza kukondya kuganula nghani mu Peliga, wakabita ku Ataliya, 26 na ku wulawa kuko, wakajendela mu ngalawa, wakawuya ku Antiyokiya, ihanhu bahalya hono walombelwa ha mwamulizo, no kuwikwa mu wukamiswe wa mwi’hewa lyo Mulungu, so mulimo wono wali wakondya kuwufisiliza. 27 Waza kufika kuko ku Antiyokiya, wakacema mukung’ano we Kanisa ya baho. Wakawasimuliziza zose zono Mulungu yetumile hamonga nawo, kanyhi vyono Mulungu yawadiguliye mulango, iwanhu wono si Wayahudi, ho wenjile mu wihuwilo. 28 Wakekalana hamonga na wawalya iwejizwa vilo vikatela.

15

1 Ale, wanhu wanji wakaza ku Antiyokiya wakulawa ku Yudiya, wakawa kwanza kuwafunda we zindugu, wakutya, “Hono mulece kwalama nha vyono winha wityatye wo Wulajilize wa Musa, si mosuma kupona ng’o.” 2 Ne nghani yiyi, yikaleta wiwanganile wuwaha, nawo wa Pawulo na Balanaba waza kukondya kulongana nawo, wakelumbaniza vyono, wa Pawulo na Balanaba, hamonga na wanji wandugu we likanisa lilyo lya Antiyokiya, wabite ku Yelusalemi wakawawuze nghani yiyi watumwa ne wanyamhala. 3 Ilikanisa likawelaga, nawo lono wakolaga mu Foyinike na mu Samaliya, wawasimulizizaga wanhu nha vyono i wanhu wono si Wayahudi nawo wamupituciye Mulungu. Ne nghani yiyi yikawasangalaza muno we zindugu wose. 4 Nawo waza kufika ku Yelusalemi, wakabocelwa ne likanisa ne watumwa ne wanyamhala, nawo wakawasimuliziza zose zono Mulungu yaketuma hamonga nawo. 5 Ninga iwejizwa wanji wono wali cipuga ce Wafalisayo, wakema, wakutya, “Yiwanojeye i wanhu wono si Wayahudi walame, no kwijizwa watyatye Wulajilize wa Musa.” 6 Baho watumwa ne wanyamhala wakanoza mukung’ano wa ciwene, ho wasume kuyilanga langa nghani yiyo. 7 Na gaza kuwa mawuzo menji, Petelo yakenuka yakawatya, “Nye wandugu zangu nha mumanyile vyono ha mwamulizo, u Mulungu yakenda kuhagula nene muli nyenye, ho niluganule Luganuzi Luswanu, ho wanhu wono si Wayahudi, wahulice no kwihuwila. 8 Nayo Mulungu mono yazimanyile zinhumbula ze wanhu, yakahomelelela nha vyono, kawavumila i wanhu wono si Wayahudi, ko kuwapela Muhe Mono Yelile nha vyono yacipela sese. 9 Hamba si yanoza wisimajile wa ase na wene, ninga yaweza zinhumbula zawo ko wihuwilo. 10 Alu so cici mukumujela Mulungu, ko kuwatwika wawo iwejizwa u mutegulo wono hamba wa kuku zetu hamba sese du, si casuma kuwudinghula? 11 Hamba yilece kuwa nhavivyo, ninga cihuwiye vyono, sese na weneco nhavivyo, cikupona mu nzila ye lihewa lyo Muwaha Yesu.” 12 Imhuga yose wakanyamala, wakawahuliciza wa Balanaba na Pawulo, wakusimulila ze vitanjilo ne mezino, vyono u Mulungu, yanoza kwe miwoko yawo muli wanhu wono si Wayahudi. 13 Waza kukondya kulonga, Yakobo nayo yakanza kutya, “Nye wandugu zangu, ta hulicizenyi! 14 Simiyoni kalolosa nha vyono u Mulungu, ha mwamulizo, yamula kuwalanga i wanhu wono si Wayahudi, yakawahagula wanji muli wene wawe wanhu wakwe. 15 Ne nghani yiyi vili sawa ne zinghani ze wawizi, nha vyono Imandiko Gono Gelile gakutya, 16 ‘Kolo zapuluta zizi, nolowuya, nololizenga kanyhi lihema lya Dawudi lyono ligwiye. Nane nololisimya kanyhi, 17 Wanhu wono wasigaye, wolonyiziza, Ne wanhu wose wono si Wayahudi wono nawacemela litagwa lyangu, womulondola Muwaha. 18 Vyo yakutyo Muwaha, mono yayinoza nghani yiyi yikumuce kulawa katali.’ 19 “Ku soko yiyi, wulamuzi wangu wowu; cilece kuwagaza i wanhu wono si Wayahudi wono wakumupitucila Mulungu. 20 Langa ciwandicile baluwa, ciwalonjele vyono, walece kulya zindigwa zisemunwa, zono zilavigwe so vihwanicizo vye milungu, weleje no wusenyha, walece kulya nyama yo yose yono yinyonjigwe, kanyhi walece kung’wa sakami. 21 Ku soko mu vipango vinji, zinghani za Musa zikuganulwa mu makaya gose, no kusomwa mu matang’anilo go wuhembelo, mu Sabato zose.” 22 Baho iwatumwa ne wanyamhala no mukung’ano wose, wakelumbaniza wawahagule wanji wa muli wene, wawatume ku Antiyokiya, wabitane na Pawulo na Balanaba. Baho wakamuhagula Yuda mono yacemwaga Balanaba, na Sila, vyono wawa wose wali wamanyice muno mu we zindugu. 23 Wakawapela baluwa ayi, “Sese iwatumwa ne wanyamhala, wandugu zenyu, cikumulamusenyi anye mo wandugu, mono si muli Wayahudi, mono muli kuko ku Antiyokiya, Siliya, na Kilikiya. 24 Cihulika vyono wanji wayetu wono walawa kukuno kono kwetu, wakumutimvyenyi no kumukalazenyi ne zinghani zawo, na vyono wakumutajilenyi mahwele mu zinhumbula zenyu. Ninga mumanye vyono, wetuma zizo, na akuno si wakomboywe na sese. 25 Holeka ase cilamulila kumonga, ciwahagule wanji no kuwatuma kuli’nye, hamonga ne wendece wetu wa Balanaba na Pawulo. 26 Iwanhu wono wesuza wumi wawo ku soko ye litagwa lyo Muwaha wetu Yesu Kilisito. 27 Holeka cikuwatuma wa Yuda na Sila kuli’nye, wene womulonjelenyi weneco zizi zono candice. 28 Hambi u Muhe Mono Yelile na sese, nha cilumbaniza vyono cilece kumutwicenyi mutegulo wono wucizize, langa azi zono zimunojelenyi. 29 Mulece kulya zindigwa zono zilavigwe so vihwani, mulece kung’wa sakami, mulece kulya nyama ye nimu yono yinyonjigwe, kanyhi mwilegaje no wusenyha. Mowa mwetuma viswanu, hono mulece kwituma zizo. Ale mwikalaje!” 30 Waza kondya kwilagwa, wawo wono watumwa, wakatenenhucila sunga ko ku Antiyokiya, kono wawucemela u mukung’ano wa Wejizwa wose hamonga, wakawapela yiyo baluwa. 31 Nawo waza kuyisoma yiyo baluwa, izinghani zayo, zikawasindamika nawo wakasangalala muno. 32 Yuda na Sila, vyono nawo wali wawizi, wakawasindamika we zindugu na nghani nyinji. 33 Waza kuwa wekala kuko yidaha-daha, we zindugu wa Antiyokiya wakawelaga, no kuwaleka wabite wapolile, nawo wakawa kuwuya sunga kuli walya wono wawatuma. [ 34 Ninga Sila yakasaka kwikala kuko hadodo.] 35 Pawulo na Balanaba wakekala-kala kuko ku Antiyokiya hadodo wakwijiza, no kuganula inghani yo Muwaha wena na wanji wenji. 36 Vyaza malika vilo, Pawulo yakamutya Balanaba, “Ale ciwuye cikawalanje we zindugu mu makaya gose, kono cayiganula nghani yo Muwaha, ciwone vyono wakujendelela.” 37 Balanaba yakenda wamusole na Yohana mono yakucemwa Maluko wabitane nayo. 38 Ninga Pawulo si yendezwa yamusole kanyhi yuyo Yohana (Maluko) mono halulongozi yakawaleka ku Pamufuliya, yakalema kuwa hamonga nawo mu mulimo wawo. 39 Kukawa na wiwanganile wuwaha muli wene, sunga waketemanucila lukulu, na Balanaba yakamusola yuyo Maluko, wakajendela mu ngalawa sunga ku Kupulo. 40 Nayo Pawulo, yakamwihaga Sila, ne wandugu wa baho waza kumuwika mu wukamiswe we lihewa lyo Muwaha, yakawa kubita. 41 Mu muhinzo wuwo, yakakolela ku Siliya na Kilikiya yakuzisinyhimika zikanisa.

16

1 Pawulo yakafika ku Delibe, na ku Lusitela, kono yekalaga mwijizwa yunji litagwa lyakwe Timoteyo, u nyina yali Muyahudi, nayo nhavivyo yakawa mwijizwa. Ninga u sogwe yali Mugiliki. 2 Nayo Timoteyo yakawa ne lilumbo yiwaha muli we zindugu wa kuko ku Lusitela na Ikoniyo. 3 Pawulo yakamusaka Timoteyo wajendane nayo, holeka yakamutegula ku calamo. Yanoza nhavivyo, vyono Wayahudi wose wono wekalaga mbavu zizo, wali wamanyile vyono sogwe wa Timoteyo yali Mugiliki. 4 Na lono wakolaga mu makaya gago, wakawapela malajilizo gono galajilizwa ne watumwa, ne wanyamhala wa ku Yelusalemi, wagakamise. 5 Ne Makanisa gago gakacila kuwa ne vilungo mu wihuwilo, ne liwalo lya wono wehuwilaga, likacila konjelezeka nhondo zose. 6 Wakakolela mu zisi za Felugiya na Galatiya, ninga wakalemezwa no Muhe Mono Yelile, walece kuyiganula nghani mu zisi za Asiya. 7 Nawo waza kufika mu mipaka ya Musiya, wakajela kubita ku Bituniya, ninga Muhe wa Yesu si yawakombola ho wabite. 8 Holeka wakakolela Musiya wakabita sunga ko ku Tulowa. 9 Mu cilo cico, Pawulo yawona wugubulilwe, nha kotya yakamuwona munhu wa Makedoniya yemile, yakumunena, yakutya, “Wulowoce wuze Makedoniya wucitaze.” 10 Pawulo yaza kuwuwona wugubulilwe wuwo, cikewikaniza ho cibite mbela ku Makedoniya, cikehuwila vyono u Mulungu yacicemile ciwaganulile u Luganuzi Luswanu. 11 Caza kuwuka ku Tulowa, cikajendela mu ngalawa sunga Samotelake, ne mitondo yaco, ku Neyapoli. 12 Caza lawa kuko, cikabita sunga ku Filipi, likaya liwaha lya mu yisi ya Makedoniya, nalyo lyali mu wutemi we Cilumi. Cikekala kuko mwi’kaya lilyo vilo vikatelatela. 13 Mwi’zuwa lye Sabato, cikalawila mwi’lango lya kudeha, sunga ku nyenje ye likolongo, kono caganicizaga mba, ho hanhu ho kuhembela, hono i Iwayahudi wehangulizaga. Cikekala cikaduwana ne wacekulu wono wekonghola baho. 14 Mucekulu yunji wa muli wawo wono wacihulicizaga, litagwa lyakwe Ludiya, mono yamogopago Mulungu, wa mwi’kaya lya Tuwatila, mono yaguzaga myenda ye bafuta, ye liwala lyo lugandu. U Muwaha yayidigula inhumbula yakwe, yakazibocela zinghani zono Pawulo yazilongaga. 15 Nayo yaza kubaputizwa, u mwene na wa mu nyumba yakwe wose, yakacinena yakutya, “Hono yiwe mbeka mwawona vyono nane nimwihuwiye Muwaha, ale mwinjile mu kaya yangu.” Yakacinena cibite. 16 Mwizuwa linji, lono cabitaga bahalya ha wuhembelo, ciketang’anila na muhinza yunji, mono yali yena licisi lyavu, lyono lyamupelaga wusume wo kuwila. U muhinza yuyo, yawatujilaga watwawe mapesa menji so wuwile wakwe. 17 Hodu, muhinza yuyo, yakawa kumutyatya Pawulo na sese, akuno yakuzoza, yakutya, “Wanhu awa wo wetumami wo Mulungu Mono yalawiliciye Muli vyose, wono wakumuganulilenyi nzila ye mhonelo.” 18 Yakawa yakunoza nhavivi mu vilo vinji. Sunga mwizuwa linji, Pawulo yakakalala muno, yakamupitucila no kulitya licisi, “Nghukulonjela, mwi’tagwa lya Yesu Kilisito, wuwuce muli yuyo.” Nalyo licisi likawa kuwuka lwa kamonga. 19 Nawo watwawe waza wona vyono witumbilo wawo wo kutujila zisawo wamalika, wakawebata wa Pawulo na Sila, wakawakwega ciwonelela sunga hamwande ye wawaha. 20 Wakawasitaka kuli wahakimu, wakutya, “Wanhu awa vyono Wayahudi, wakuleta wutilibule mwi’kaya lyetu. 21 Wakwijiza myoto yono ase co Walumi, si cosuma kuyibocela, hamba kwituma.” 22 Ne lipuga lye wanhu wakelunza nawo, no kuwatowanga. Nawo wawalya iwahakimu, wakayidemulanga i myenda ya Pawulo na Sila, wakalajiliza wawakune viboko. 23 Waza kondya kuwakunanga muno ne viboko, wakawatajila mu jela, wakamulajiliza u musilikale mukamise jela, yawalanjilile muno. 24 Nayo musilikale yaza kupegwa wulajilize wuwo, yakawatajila mu jela ya kugati muno muno, no kuyiwopa imigulu yawo mwi’sumbili. 25 Ninga mu cilo mugati, Pawulo na Sila walombaga no kumwimbila u Mulungu nyimbo, zo kumukumya Mulungu, kuno wafungwa wayawo wawahulicize. 26 Ho baho likaza yitulo yiwaha, sunga ne majinji ge jela, gakasinjisika, na lulo baho, i milango yose yikadiguka, ne viwopelo vya wose vikawopoka. 27 No musilikale mukamise jela yaza kusinhuka mu nhongo, nayo yaza kuyiwona imilango ye jela yidiguce, yakehwesa vyono wafungwa wose watiza. Hobaho yakawukwega mumaje wakwe, yakasaka kwiwulaga. 28 Ninga Pawulo yakacema kwe lizi yiwaha yakutya, “Wulece kwitamisa go mweneco, hambi ase nha cili baha wose.” 29 Yaza kumucema yunji ho yalete tala, u mwene u musilikale mulindilize jela yakamanyhila kugati, yakagwa ha magulu ga Pawulo na Sila akuno yakucicima so woga. 30 Yakawaleta kunze, yakatya “Nye wawaha, alo nhende wule ho mhone?” 31 Nawo wakamutya, “Wumwihuwile u Muwaha Yesu, nagwe kowa wapona, na wa mu nyumba yako.” 32 Wakamulonjela inghani yo Muwaha, na wose wono wali mu nyumba yakwe. 33 Nayo musilikale, yakawasola mwidaha lilyo ne cilo, yakawahovuga madali, hanyuma u mwene na wa mu nyumba yakwe lulo baho wose wakabaputizwa. 34 Hanyuma yakawasola wa Pawulo na Sila, yakawategula ku nyumba yakwe, yakawatenjela zindigwa. Nayo mwene na wa mu nyumba yakwe wose, wakasangalala muno, vyono alu, wali wamwihuwila Mulungu. 35 Waza kwela, iwahakimu wakawatuma wawalya iwawaha we wasilikale, wakutya, “Muwawopolele wanhu walya.” 36 U musilikale mulindilize jela, yakamusimuliziza Pawulo zinghani zizi, yakutya, “Iwahakimu watumwa, wakutya muwopolelwe. Holeka mulawile mubite mupolile.” 37 Ninga Pawulo yakatya, “Ati wukutya cici? Ase cali cisina yisutya, ninga wacikuna viboko hamwande ye wanhu cikali naling’anizwa na kumbe ase cili wanhu we Cilumi. Kanyhi wacitajila mu jela, alu kanyhi wakusaka kucilavyaniza mu jela cinyele hongo? Si yosumika hamba hadodo. Yiwanojeye waze weneco bahano, wo wacilavye kunze.” 38 Iwawaha we wasilikale nawo wakawasimuliziza iwahakimu izinghani zizi. Nawo waza kuhulika vyono Pawulo na Sila, walumi, wakogopa. 39 Wakaza wakawalomba wawanenele, nawo waza kuwalavyaniza kunze, wakawanena wawuce mwi’kaya lilyo. 40 Pawulo na Sila, wakawa kulawila mu jela wakabita ku kaya kwa Ludiya. Nawo waza wawona we zindugu, wakawasindamika, wakawa kutuluka.

17

1 Ale, wa Pawulo na Sila, waza kola ku Amufipoli na Apoloniya, wakafika ku Tesalonike, kono kwali na nhang’anilo yo wuhembelo ye Wayahudi. 2 Nayo Pawulo nha vyono yali yazoweye, yakenjila mu nghang’anilo yo wuhembelo yakuwasimuliziza za mu Mandiko Gono Gelile mu Sabato yidatu. 3 Yakalolosa no kulajila vyono yali yimunojeye Kilisito yatamiswe, no kuzuka kanyhi muli wafu. Yakawatya “Yesu yuyo mono nghumuganulilenyi, yo mwene Kilisito.” 4 Wanji wayawo wakehuwila wakelumbaniza na Pawulo na Sila. Sunga ne mhuga mbaha ye Wagiliki wono wamogopago Mulungu, na we cicekulu we lilumbo, si wacefu. 5 Ninga Wayahudi waza wona vyono wanhu wenji wakumwihuwila Pawulo, wakawona wivu, wakakonghola cipuga ce wanhu we cakacaka kulawa mu sokoni, no kuleta mazozo mawaha mwi’kaya. Wakekongholela ha kaya ya Yasoni, wehwesaga wowagana wa Pawulo na Sila mumo, ho wawalete hamwande ye wanhu. 6 Ninga si wawatuga, holeka wakamukwejenha Yasoni, hamonga na we zindugu wanji, sunga hali wawaha we likaya, akuno wakuzoza wakutya, “Awa wanhu wono wayipituye yinze, naluno waza sunga na bahano.” 7 Nayo Yasoni kawenjiza mu kaya yakwe. Nawo wose, wakwituma vyono si vinojeye mu malajilizo ga Kayisali, wakutya ti, “Ko yuli mutemi yunji mono yakucemwa Yesu.” 8 Na muli zinghani zizi, iwawaha wa mwi’kaya, ne mhuga ye wanhu, wakenjilwa ne mahwele. 9 Nawo waza kuwalifya wa Yasoni ne wayagwe, ho wakawa kuwaleka wabite. 10 Na mu cilo cico, we zindugu wakawaswaswaniza wa Pawulo na Sila wabite ku Beloya. Nawo waza fika kuko, wakenjila mu nhang’anilo yo wuhembelo ye Wayahudi. 11 Wanhu wa kuko wali waswanu muno, wacizize awalya wa ku Tesalonike. Wayibocela nghani na nhumbula yono yina nyhilu mbaha, wakalondolalondola nhondo zose mu Mandiko Gono Gelile, ho wawone zono wazilongaga wa Pawulo na Sila hono zali za mbeka. 12 Wenji wa muli wene wakehuwila, sunga na muli we cicekulu we Cigiliki we lilumbo, ne walume nhavivyo. 13 Ninga Wayahudi wa ku Tesalonike, waza hulika nha vyono inghani yo Mulungu yikuganulwa na Pawulo na kuko Beloya, wakaza na kuko, wakawasagahaza wanhu no kuleta mazozo. 14 Nawo we zindugu wakamusindiciza Pawulo mbela mbela, yabite sunga ko kwilenga, ninga Sila na Timoteyo, wakekala ku Beloya. 15 Nawo we zindugu wono wamusindicizaga Pawulo, wakamufisa sunga ku Atene. Hanyuma wakawa kuwuya, hamonga ne malajilizo gono galawa kuli Pawulo, vyono wa Sila na Timoteyo wamutyatyaje mbela mbela. 16 Nayo Pawulo lono yawalindilizaga wa Sila na Timoteyo kuko ku Atene, yakakalala muno mu nhumbula yakwe, yaza wona vyono likaya lilyo limemile vihwanicizo vye milungu. 17 Holeka yakawaloloseza mu nhang’anilo yo wuhembelo Iwayahudi, ne wanhu wanji wono wali wamogopilo Mulungu, na nhondo zose kanyhi, yekalaga yakuwaloloseza wanhu mu sokoni, hamonga ne wanhu wo wose wono vyetang’anilaga nayo. 18 Na wanji wono wali webate mejizo ge Waepikuliyo ne Wasitoyiko, wakewanganila nayo. Wanji wakatya “Alu yakusaka kulonga cici yuyu Cilomo?” Na vyono Pawulo yaganulaga za Yesu na zo wuzuce, wanji wakatya, “Yikwijela kotya mono yakuganula ze milungu mijenzi.” 19 Holeka wakamusola Pawulo, wakamutegula sunga ku Aleyopago, wakutya, “Cikusaka nase ta, ciyimanye inghani yiyi yimhya, yono wali kuyilonga. 20 Vinhu vinji vyono cihulice co weneco ne makutu getu, vikijela nha vinhu vijenzi kuli’se. Holeka cendile kumanya inhunizo ya zizi.” 21 Iwa Atene wose wajenzi wono wali wali kuko, si waduwilaga nghani yinji, langa kulonga lunji kuhulika nghani mhya mhya. 22 Pawulo yakema ha mwande ye libalaza lya Aleyopago, yakatya “Anye wanya Atene! Muli zose, nghumuwonenyi nha muli wanhu mono mwendile muno wuhembi. 23 Ku soko, lono nali kukola ako na ako, nghulanga vihwani vyo wuhembelo wenyu, niwa kuwona wuhembelo wunji wono wina mandiko aga, ‘Kuli mulungu yulya mono si yamanyice.’ Ale, yuyo mono mumuhembaga si mumumanyile, yo yuyo yo nghumulonjelenyi anye. 24 U Mulungu mono yawumba yinze, na vyose vyono vili mumo, yo Muwaha wo wulanga ne yinze, si kekalaga mu nyumba zo Mulungu zono zinozwaga ne miwoko ye wanhu. 25 Hamba si ketumamilwaga ne miwoko ye wanhu, yawe nha yanjiye cinji, hambi mwene nha kawapelaga wose wumi, no wehele, na vyose. 26 Mu wulawilila mo munhu yumonga, mo yanozeza imakungugo gose ge wanhu, gekale kono’nze kose. Lono yali yakondya kuwawicila mapango gono yali yalamuye na katali muno, vyono hayi na nili, hono makungugo gago gokwikala. 27 Nayo yanoza nhavivyo, imakungugo gago ho wamulondole Mulungu, na lunji walabate walabate sunga wasume kumuficila. Ninga hamba nhavivyo, u Mulungu nha si yali kutali nase wose. 28 Nha vyono yalonga yunji yakatya, ‘Hambi muli mwene nha mo cikaliye womi, mo cikujendela, na mo ciweleye.’ Nha vyono wanji wayenyu wemba Mashayili wakutya, ‘Hambi na sese nha cili wanagwe.’ 29 “Ale, holeka hono ase cili wana wo Mulungu, si yicinojeye kumuganiciza u Mulungu nha cihwanicizo ca Zahabu, lunji Pesa, lunji yibwe lyono lisesigwe no kutajilwa wihambo ne wanhu. 30 Imyaka lono iwanhu wali wakali walele u Mulungu yakenoza kotya nha siyakuwona. Ninga alu yakuwalajiliza wanhu wose kono walila, wanene, wayilece imikalile yawo mibi. 31 Hambi nha yakondya kuwika lizuwa lyono koloyiling’aniza yinze mu ling’ani, mu nzila ya muli munhu yumonga mono yamuhagula. No Mulungu yawapela wanhu wose wuhomelezi we nghani yiyi, ko kumuzukula munhu yuyo mu wafu!” 32 Waza muhulika Pawulo yakulonga ze nghani yo wuzuce we wafu, wanji wakamuseka, ninga wanji wakatya, “Cikwenda kukuhuliciza kanyhi mu nghani yiyi.” 33 Hodu nayo Pawulo yakawaleka, yakawuka muli wene. 34 Ninga wanhu wanji wakelunza nayo, wakehuwila. Muli wawo, mukawa na Diyonesiyo wa Aleyopago no mucekulu litagwa lyakwe Damalisi, wali wena na wanji wayawo.

18

1 Zaza kukondya zizi, Pawulo yakawuka ku Atene, yakabita ku Kolinto. 2 Na kuko ku Kolinto yakagana Muyahudi monga litagwa lyakwe Akila, mulelelwa ku Ponto. Akila, hamonga no mugolece wakwe Pelisicila, wali ho wakuwuya ku wulawa ku Italiya, ku soko Kayisali Kilawudiyo yali yalajiliza vyono, i Wayahudi wose wawuce ku Lumi. Pawulo yakabita kuwawona. 3 Na vyono wene nawo wali mafundi wa kuhona mahema, nha vyono mweneco, holeka Pawulo yakekalana nawo, wakawa kwitumana hamonga. 4 Yakawa kulolosa mu nghang’anilo yo wuhembelo mu vilo vye Sabato vyose, yakujela kuwakwega Wayahudi ne Wagiliki. 5 Ninga Sila na Timoteyo waza kuza wakulawa Makedoniya, Pawulo yakanza kwitumamila vipango vyakwe vyose, so kuluganula Luganuzi, yakuwahomelela Wayahudi nha vyono Yesu yo mwene Kilisito. 6 Nawo lono wawanganaga nayo no kumutovula, yakasola likoti lyakwe yakalikung’unha ha mwande yawo, yakawatya, “Hono mwajilile, yo nghani yenyu nyenye nyo weneco, ane sina wuhoswe wo wose mu nghani yiyo. No wulawa lulu, nowabitila wono si Wayahudi.” 7 Yakawuka kuko, yakabita kwikala mu kaya yo munhu yunji u mogopo Mulungu, litagwa lyakwe, Tito Yusito. Kaya yakwe Tito yali yili behi ne nhang’anilo yo wuhembelo. 8 Na Kelisipo u muwaha we nhang’anilo yo wuhembelo, yakamwihuwila Muwaha, na wa mu nyumba yakwe wose. Ne Wakolinto wenji waza hulika zo Luganuzi lulo, wakehuwila, wakabaputizwa. 9 Mwi’zuwa linji ne cilo, u Muwaha yakamulonjela Pawulo mu wugubulilwe, yakutya, “Wulece kogopa, langa wujendelele kuganula du, wulece kunyamala, 10 hambi ne nha nili hamonga nagwe. Hamba hasina munhu mono kosuma kukutamisa, hambi nha nina wanhu wenji wono wali ku lubavu lwangu, mumu mwikaya lili.” 11 Pawulo yakekala kuko mwaka monga na myezi mutandatu, yakuwejiza inghani yo Mulungu. 12 Ninga lono Galiyo yali mutemi wa Akaya, Wayahudi wakamuhungucila Pawulo walaganiye kumonga, wakamutegula kuli mahakama. 13 Wakatya, “Cikumusitaka munhu ayu, ku soko yakuwakwega wanhu wamuhembe Mulungu mu nzila yono yikusutana no wulajilize.” 14 Ninga Pawulo lono yasakaga yalonje, Galiyo yakawatya Wayahudi, “Hulicenyi ta anye mo Wayahudi! Inghani yiyi hono yali yiwe mbeka yili mu wubi, hamba lunji nghani ye sutya, mbeka nali nyende kumuhulicizenyi. 15 Ninga hono gawe mawuzo ge zinghani ne matagwa no wulajilize wenyu, ko kwenyu, mulamule nyenye. Ane sinosuma kuwa muling’anizi we zinghani zizi.” 16 Hodu yakawa kuwawinga ha mwande ye mahakama. 17 Nawo wose wakamwibata Sositene, u muwaha we nhang’anilo yo wuhembelo, wakamutowela ha mwande ye mahakama. Ninga Galiyo si yazitununhicila zizo hamba hadodo. 18 Nayo Pawulo, vikekalana na walya we zindugu wa ku Kolinto, kwa vilo vinji. Hanyuma yakawelaga, yakatulucila mu ngalawa yakubita ku Siliya, wena hamonga na Pelisicila na Akula. Nayo lono yali yakali si natuluka kuko ku Kenkileya, yenyonyola izimvwili zakwe, kusoko ye cipingo cono yali yawicile. 19 Wakafika ku Efeso, kono Pawulo yakawaleka wa Pelisicila na Akula, ninga mwene yakenjila mu nhang’anilo yo wuhembelo vikawa kulongana ne Wayahudi. 20 Wakamunena yekale nawo cidaha citeletele, ninga mwene siyavumila yaye. 21 Langa lono yawukaga, yakatya, “Hono Mulungu yende nolokuza kanyhi kono kwenyu.” Nayo yakatulucila mu ngalawa ku wulawa ku Efeso. 22 Yaza fika ku Kayisaliya, umwene Pawulo yakabita ku Yelusalemi kuwalamusa wanye likanisa lya kuko, hanyuma yakabita ku Antiyokiya. 23 Yakekala kuko yidaha yidodo, hanyuma yakajendelela no muhinzo wakwe yakakolela ku zisi za Galatiya na Felugiya yakuwasindamika wejizwa wose. 24 No Muyahudi yunji litagwa lyakwe Apolo mulelelwa ku Alekizandeliya, yakaza ku Efeso. Munhu mono yali yena nonga swanu kanyhi yali yena wizuce wuwaha wa mu Mandiko Gono Gelile. 25 Nayo yali yakondizye kwijizwa ze mbeka yiyo yo Muwaha, na vyono yali yena vilungo mu nhumbula, yakalonga no kwijiza mu mbeka, za Yesu. Ninga hamba nhavivyo, yali yawumanyile u wubaputizo wa Yohana du. 26 Wa Pelisicila na Akila waza muhulika Apolo yakulonga yapetuce mu nhang’anilo yo wuhembelo, wakamusola, wakabitana nayo kwawo no kumwijiza muno ze nzila yiyo yo Mulungu. 27 Na lono Apolo yasakaga kubita ku Akaya, iwe zindugu wakamusinyhimika, wakawandicila iwejizwa wa ku Akaya wamubocele. Nayo yaza fika kuko na ku so lihewa lyo Mulungu, yakasuma kuwataza muno wono wali wehuwiye. 28 Hambi nha yajendelela kwe vilungo kuwasuma Wayahudi ciwonelela, yakuhomelela mu Mandiko Gono Gelile nha vyono Yesu yo Kilisito.

19

1 Kukawa lono Apolo yali ku Kolinto, Pawulo yaza kukola ku zisi za kusumuka, yakafika ku Efeso, na kuko yakawagana wejizwa wanji. 2 Yakawawuza, yakatya, “Wulenyi, mwamubocela u Muhe Mono Yelile lono mwehuwilila?” Nawo wakamupitula, wakatya, “Ng’o, cikali nahulika hamba nhavi vyono yali baho Muhe Mono Yelile.” 3 Nayo yakawatya, “Alu mwabaputizizwa mu wubaputizo wa hayi?” Wakatya, “Ku wubaputizo wa Yohana.” 4 Nayo Pawulo yakatya, “U wubaputizo wa Yohana, walajilaga du vyono wanhu wanena. Yohana yawalonjelaga wanhu vyono wamwihuwile mono yakuza mu nyuma yakwe, yo mwene Yesu.” 5 Waza hulika zizo, wakabaputizizwa mwitagwa lyo Muwaha Yesu. 6 Hobaho Pawulo yakawawicila miwoko, no Muhe Mono Yelile yakawatimila, wakanza kulonga milonjele yinji yinji, no kuyiganula inghani yo Mulungu. 7 Nawo hamonga wali wanhu yikumi na wejete. 8 Pawulo yenjilaga mu nhang’anilo yo wuhembelo mwidaha lya myezi midatu, yakawa kuwalonjela no kuwakwejela ku nghani yo wutemi wo Mulungu. 9 Ninga wanji wali wakamu, kanyhi wali wali cibede, wakalema kwihuwila, wakawa kwanza kuyilonga vibi cagalanze i nzila yo Muwaha. Baho Pawulo yakawawucila, yakawatemanula iwejizwa wakwe, nayo yakawa kuduwana nawo nhondo zose, mu nyumba yo wusomelo wa Tulano. 10 Yakajendelela kunoza nhavivyo, sunga yidaha lya myaka myejete, sunga wose wekala Asiya, Wayahudi ne wanhu wono si Wayahudi, wakayihulika nghani yo Muwaha. 11 U Mulungu yanoza mapoto ga wizine kwe miwoko ya Pawulo. 12 Iwanhu wasolaga vitambala, ne myenda yinji ye milimo yono Pawulo yetumamilaga, wakawategulila watamwa, nawo watamwa wakaponywa zinhamwa zawo, na wono wali wena macisi mavu, gakalawa. 13 Ninga Wayahudi wanji walavya macisi, wajendajendaga ako na ako, wakujela kulitumamila i litagwa lyo Muwaha Yesu kuli walya wono wali wena macisi mavu. Wakawa kutya, “Nghumulajilizenyi mwi’tagwa lya Yesu mono Pawulo yakumuganula.” 14 Ale, iwana mupunghati wa Sikewa, u Mukohani Muwaha we Ciyahudi, wali wo wamonga na wawo wono wanozaga nhavivyo. 15 Ninga ilicisi lyavu likawapitula likatya, “Yesu nimumanyile, na Pawulo nayo nimumanyile nhavivyo, ninga lu nyenye wa nani?” 16 U munhu mono yali ne licisi lyavu, yakawazumhila, yakawasumiza vilungo, nawo wawo wana wa Sikewa wakatiza mu nyumba yiyo, akuno wali cipwi, wena ne mazeya. 17 Inghani yiyo yikamanyika kuli wose wono wali wekaye ku Efeso, i Wayahudi na kuli wono si Wayahudi. Wose wakenjilwa no woga, wakalikumya litagwa lyo Muwaha Yesu. 18 Na wenji wono wehuwila wakaza, wakavumila cagalanze ze metumo gawo gono wetumaga. 19 Na wanji wono wetumaga i makani ge cihawihawi ha mwamulizo, wakavikonghola vitabu vyawo, wakavinyanya mu moto hamwande ya wose. Wakaganiciza wuguzi we vitabu vivyo, wakawona vyowa nha silinje elufu makumi mahano. 20 Na nhavivi, inghani yo Muwaha yikacila kutandala, no kuwiluka kwa vilungo muno. 21 Zizi zaza kuwa zamalika, Pawulo yakatemya mu nhumbula, yabite ku Yelusalemi yalaza kuwa yakolela ku Makedoniya na Akaya, yakutya, “Nilaza kukondya kuko, cinojele mbite nghayiwone ne Lumi nhavivyo.” 22 Yakawa kuwatuma wa Timoteyo na Elasito, iwetumami wakwe, wamulongolele ku Makedoniya, ninga u mwene yakekala ku Asiya cidaha. 23 Mu cidaha cico, ho gejelela imawuma mawaha kuko ku Efeso, ku soko ye Nzila yiyi yo Muwaha. 24 Kwali na mutyana Pesa yunji ilitagwa lyakwe yacemwaga Demeteliyo, mono yali yena mulimo wo kunoza sanamu za mu nyumba yo mulungu we cicekulu, mono kacemwaga Alitemi. No mulimo wuwo, wamutujilaga Demeteliyo hamonga ne wetumami wakwe, cambuzi ciwaha. 25 Demeteliyo yakawakonghola wawo iwetumami, hamonga na wanji wono wetumaga mulimo nha wuwo, yakawatya, “Nye wayangu, mumanyile nha vyono mu mulimo wuwu mo mozili sawo zetu. 26 Alu mosuma kuhulika no kwiwonelela moweneco zono Pawulo yakwituma, si baha du hono Efeso, langa sunga na mu Asiya yose nhavivyo. Mwene yawakwega wanhu no kuwapitula, sunga walumba vyono, milungu yiyo yono minozwe ne wanhu, si milungu hamba hadodo. 27 Holeka hoyili mbali, hambi uwukwawi wetu wuwu, nha si woleka kuwa ne ’tagwa yibi. Hamba si nhavivyo du, ninga nghani yiyi yosuma kuyinoza sunga ne nyumba yo wuhembelo ya Alitemi kuwa nha cinhu cono cisina nhunizo yo yose. Hanyuma ne lilumbo lyakwe yuyo mono Asiya, sunga ne yinze yose wakumuhemba, lyoduma.” 28 Waza kuhulika zizo, wakakolwa ne ’kuwo, wakawa kwanza kuzoza. Wakutya, “Yo muwaha Alitemi wa Efeso.” 29 Likaya lyose likamema sasamo yiyo. Wakawebata wa Gayo na Alisitaliko, wanya Makedoniya, wono wajendanaga na Pawulo, wakamangha nawo sunga ko ku nyumba yo mwidawalo. 30 Nayo Pawulo yasakaga kwiyinjiza mu winji we wanhu, ninga iwejizwa wakamwimila. 31 Iwawaha wanji wa mu yisi yiyo ya Asiya, wono wali wendece wakwe, wamutumila nghani wakumulomba, yalece kwiyinjiza mu mbali, so wubita ku nyumba yo mwidawalo. 32 Na mu cipango cico wanhu walongaga munhu na zakwe, wanji nhavi na wanji nhavi, sunga ne wanhu wakasagahala. Sunga na wanji wenji, si wamanya soko yo wikonghole wawo. 33 Vyono Wayahudi wamunoza Alekizanda yeme hamwande, wanji wa mwipuga lye wanhu wakatya mba yo mweneco mono yena u wulajilize. Alekizanda, yakawenulila muwoko, yahilaga kwitetela kuli wanhu. 34 Ninga waza manya vyono mwene Muyahudi, wose wakazozeza hamonga, wakutya, “Yo muwaha Alitemi wa Efeso!” Wakajendelela-kuzoza zoza nhavivyo, kwa cipango ca saa nyejete. 35 Hanyuma kalani we likaya yakasuma kuwanyamaza wanhu, yakawatya, “Nye wayangu wanya Efeso, munhu wo wose yamanyile vyono likaya lili lya Efeso yo mukamise nyumba yo mulungu Alitemi, kanyhi ne cihwani cono cagwa kulawa ku wulanga. 36 Hasina mono kosuma kuzibeza zizi. Holeka mutulane mulece kunoza cinji co cose musunho. 37 Muwaleta iwanhu wawa bahano, na kuno si wayitovuye nyumba yo mulungu, hamba si wamulijile mulungu wetu we cicekulu. 38 Holeka, hono Demeteliyo ne wetumami wakwe wena nghani muli wanhu wawa, mahakama gali baho, ne wawaha we yisi, holeka wosuma kwisitaka kuko. 39 Na hono hawe ho zili zinji, ale muzitegule ha wulamuzi wono wunojeye. 40 Ku soko cali cisume kusonjezwa ku so wuma we zuwali, kusoko vyono cisina soko hamba ndodo muli wene, hamba si cosuma kupitula nghani yono yokwila mu wuma wuwu.” 41 Yaza kukondya kulonga zizi, hodu yakawiyagaza mukung’ano.

20

1 Wuma wuwulya wa ku Efeso waza kukondya kutula, Pawulo yakawacema hamonga wawalya wejizwa, yakawasinyhimika. Hanyuma yakawelaga, yakatuluka, yakabita ku Makedoniya. 2 Yakakolela mu zisi zizilya, no kuwasindamika na nghani nyinji. Hanyuma yakafika ku Wugiliki. 3 Yaza mala myezi midatu kuko, na lono yasakaga kubita ku Suliya, yakamanya vyono Wayahudi wali wena wuhile wubi kuli mwene, holeka yakalamula ha wuwuye, yakolele Makedoniya. 4 Sopateli mwana wa Pulo munya Beloya wakabitana nayo, na wanya Tesalonike, wa Alisitaliko na Sekundo, hamonga na Gayo munya Delibe na Timoteyo, na wanya Asiya, Tukiko na Telofimo. 5 Ninga wawa walongola, wakawa kucilindila ku Tulowa. 6 Ase cikatulucila mu ngalawa ku Filipi, lono vyali vyapuluta vilo vye mikate yono si yisasize, cikawagana ku Tulowa mwizuwa lye hano, na kuko cikekala vilo mupunghati. 7 Mwi’zuwa lye jumamosi cinyamihe, cikekonghola ho ciwubegule umukate. Alu vyono Pawulo yahilaga kwilawa kuwuka hakali mitondo, holeka yakajendelela kuwaganulila nghani, sunga mu cilo mugati. 8 Na mu cinyumba mono cali cikongholeye ca ku golofa, kwali na tala nyinji zikwaka. 9 Hali na muzelelo litagwa lyakwe Ewutuko, yali yekaye mucanyha ye lidilisha, mwipango lyono Pawulo yajendelelaga kuganula. Ewutuko yakanza kusinzila hadodo hadodo, na hanyuma zinhongo zikamwibata, yakagwa ho hasi ku wulawa ku golofa ye kadatu. Wakamutondola yakondya kufwa. 10 Pawulo yakatima, yakenama, yakamukumbatila yuyo muzelelo mono yali yafwa, yakatya, “Mulece kugazika, hambi wumi wakwe nha wukali muli mwene.” 11 Yakabita kucanyha kanyhi kugolofa, yakawubegula mukate, yakalya, yakajendelela kuganula muno, sunga wukela, ho yakatuluka. 12 Wawalya wanhu wakamutegula ku kaya yakondya kuwa mumi yuyulya u muzelelo, nawo wakasinyhimikwa muno. 13 Ase cikatulucila mu ngalawa, cikalongolela kubita ku Aso, kono casakaga ko cimusole Pawulo. Hambi nha vyo yali yawikanize, yasaka kufika kuko kwa magulu ko kukolela mu yisi nghavu. 14 Holeka yakacagana kuko ku Aso, cikamwinjiza mu ngalawa, cikazana nayo ku Mitilene. 15 Na ku wulawa kuko, cikajenda sunga imitondo yaco cikafika ku Kiyo. Ne lizuwa lye kejete cikafika Samo, ne mitondo yaco kanyhi cikafika Mileto. 16 Hambi Pawulo nha yali yatemizye kujendelela no muhinzo mu ngalawa, no kupulutiza Efeso, ho yalece kucela ku Asiya. Hambi nha yasunhaga ho yawe ku Yelusalemi mwizuwa lye Pentekote hono yisumice. 17 Na Pawulo lono yali yali ha Mileto, yakatuma wanhu ku Efeso, yakawacema wanyamhala we Likanisa, ho wetang’anile nayo. 18 Nawo waza kuza kwakwe, yakawatya, “Anye mo weneco mumanyile, vyono kulawa lizuwa lilongozi lono nakanyajila baha Asiya, nha vyono nali ninha kono kwenyu nhondo zose, 19 nghumwitumamila Muwaha ko winenenyhezi wose, ne mahozi, ne magazo gono ganyagana so wungwele we Wayahudi, 20 mumanyile vyono sinaleka hamba hadodo kumuganulilenyi cagalanze na mu zinyumba zenyu, no kumwijizenyi yo yose yono yomukwilenyi. 21 Nawahomelela wose, Wayahudi hamonga ne wanhu wono si Wayahudi, ho wamupitucile Mulungu no kumwihuwila Muwaha wetu Yesu. 22 Alu hulicizenyi! Ane vyono nghumuhulika u Muhe, holeka alu nghubita ku Yelusalemi, nhunyice mu nhumbula, nane si manyile zono zonyagana kuko. 23 Ninga yono manyile du yoyi, vyono u Muhe Mono Yelile yakundajila mu makaya gose, yakutya, wuwopwe no wutamiswe vikunindila. 24 Ninga ane si nghuganiciza wumi wangu nha cinji cikamu kuli’ne, si nho wukondeleze wo muhinzo wangu, no witumami wono nabocela kuli Muwaha Yesu, kuluhomelela u Luganuzi Luswanu lwe lihewa lyo Mulungu. 25 “Sunga na lulu, ane manyile vyono nyenye wose, mono nakola ako na ako mono mwenyu, nghuganula zo wutemi wo Mulungu. Si molombona wusu wangu kanyhi. 26 Holeka nghumuhomelelenyi nyenye wose zuwali, vyono hono yunji yaze yajilile muli nyenye, ane sina wuhoswe wo wose. 27 Hambi nha sinaleka kumuganulilenyi nghani zose zo Mulungu. 28 Mwikamisaje mo weneco, mulikamisaje na lilyo i litewa lyose, lyono u Muhe Mono Yelile yamuwicenyi anye ho mulidime. Mulidimaje ilikanisa lyo Mulungu, lyono yaligula ne sakami yo Mwanagwe. 29 Manyile vyono ane kolo neza kuwuka, imaminzi makali golomwinjililenyi, si gololileka litewa. 30 Na muli nyenye mo weneco, wolokwinuka wanhu wono wolonga zinghani zo wulambi ho wawajilize wanhu, ho wawatyatye weneco du. 31 Holeka mwikalaje meso, mweze kumbucila vyono, mu myaka midatu cilo na misi, si nadilaga kumulanjizenyi wose ne mahozi. 32 “Alu nghumuwicenyi mu wukamiswe wo Mulungu, na kuli nghani ye lihewa lyakwe, yono yidahile kumusikamyenyi, no kumupelenyi wuhazi wono yawawiciye wanhu wakwe. 33 Ane hamba kamonga, si nasulumila mapesa, hamba zahabu, hamba vivwalo vya munhu. 34 Mo weneco mumanyile, vyono netuma milimo kwe miwoko yangu no mweneco, ho nitujile visakwa vyangu, na vya awalya wono cali cina nawo. 35 Muli zose, namupelenyi nzila yo kwiga, kotya, mu wituma nhavivi ko wuhidimbazi, yicinojele ciwataze wono wasina vilungo, no kukumbucila, zinghani zo Muwaha Yesu zono yatya mweneco, ‘Ciba kulavya, ko yili nyemo, si nho kupegwa.’ ” 36 Yaza kokondya kulonga zizi, Pawulo yakafugama, yakalomba hamonga na wose. 37 Wose wakalila muno, wakamukumbatila Pawulo mu singo, wakamunonela. 38 I nghani yono yawakalaza muno, yali yo nghani yono Pawulo yatya, vyono, siwolomuwona kanyhi. Wakamusindiciza sunga wakamufisa ko ku ngalawa.

21

1 Caza kwitemanuka nawo, cikatuluka mu ngalawa, cikajenda cigolocile sunga ko ku Koso, ne mitondo yaco cikafika ku Lodo, caza kulawa kuko cikabita ku Patala. 2 Na kuko cikayagana ngalawa yikulowoka yikubita ku Foyinike, cikenjila, cikatuluka. 3 Ale caza kufika i hanhu hono casumaga kuliwona lizingwa lya Kupulo, cikalikola ku lubavu lwayo lwa kutakama, cikajendelela mu ngalawa sunga ko ku Siliya, cikatimila Tulo, hambi kuko ingalawa nha ko yatimizyaga mitegulo yayo. 4 Cawagana wejizwa kuko, nase cikawa kuko vilo mupunghati. Iwejizwa wawo wakawa kulonga mu vilungo vyo Muhe, wakamulonjela Pawulo, yalece kubita ku Yelusalemi. 5 Ninga cali ceza kukwiza vilo vyetu vyo wikala baho, cikatuluka, cikajendelela no muhinzo wetu. Nawo wose, hamonga ne wagolece zawo, hamonga ne wana wawo, wakacisindiciza sunga kunze ye likaya. Caza kufika ha mwejelele we lilenga, cikafugama, cikalomba. 6 Cikeyilaga nawo, ase cikenjila mu ngalawa, nawo wakawuya kwawo. 7 Nase cikajendelela no muhinzo wetu ku wulawa Tulo, cikafika Pitolemayi, cikawalamusa we zindugu, cikaswezana nawo izuwa limonga. 8 Imitondo yaco cikatuluka, cikafika Kayisaliya. Na kuko ku Kayisaliya, cikenjila mu kaya ya Filipo u muganuzi. Umwene yali yo muyagwe na walya wo mupunghati, wono wahagulwa ku Yelusalemi. 9 Na yuyo Filipo, yali yena wanagwe wadatu wahinza, wono wali wena cipegwa co kuwila. 10 Caza kuwa cekalakala vilo vinji, yakaza muwizi yunji yakulawa ku Yudiya, litagwa lyakwe Agabo. 11 Nayo yakaza kuli’se, yakasola musipi wa Pawulo, yakewopa mweneco mu magulu na mu mawoko, yakatya, “U Muhe Mono Yelile yakutya nhavi, Iwayahudi ku Yelusalemi wolomuwopa nhavivi u munhu munya musipi wuwu, nawo womutajila mu miwoko ye wanhu wono si Wayahudi!” 12 Caza hulika zizi, ase hamonga na wono wali bahalya, cikamunena Pawulo yalece kubita ku Yelusalemi. 13 Ninga mwene Pawulo yakapitula yakatya, “Alo mukusaka kunoza cici? Mukulila no kunyenyanga mutima wangu? Hambi ne nha nilumbiye si kuwopwa du, langa no kufwila kuko ku Yelusalemi, ku soko ye litagwa lyo Muwaha Yesu.” 14 Ale yaza kuwa si yakusumika, cikanyamala, cikatya, “Wuhile wo Muwaha witumwe.” 15 Vyaza malika vilo vyo wikale wetu baho, cikayiwopa mitegulo yetu, cikajendelela no muhinzo wetu, cikabita ku Yelusalemi. 16 Wejizwa wanji wayagwe na walya wa ku Kayisaliya, wakajendana nase wakacitegula ku kaya ya Munasoni, munya Kupulo, kono cabitaga kwikala kwa cipango. 17 Caza fika ku Yelusalemi iwe zindugu wakacibocela na nyemo mbaha. 18 Imitondo yaco Pawulo yakabita hamonga nase, kumulamusa Yakobo, ne Wanyamhala wose we likanisa wali wali baho. 19 Yaza kondya kuwalamusa, Pawulo yakawa kuwaloloseza zose zono Mulungu yali yetuma mu wanhu wono si Wayahudi so witumami wakwe. 20 Nawo waza hulika wakamukumya Mulungu, wakamutya Pawulo, “Wukuwona agwe ndugu yetu, vyono kowali Wayahudi maelufu, wono wehuwila, nawo wose wapiligazi ku wibata u Wulajilize wa Musa. 21 Nawo walonjelwa i zako, nha vyono wali kuwejiza i Wayahudi wono wekaye mu wanhu wono si Wayahudi, walece kuwucelelela Wulajilize wa Musa, wukutya, walece kuwategula ku calamo wana, hamba kutyatya myoto ye Wayahudi. 22 Alu ho zowa nhawule? Hambi nha si woleka kuhulika vyono wuzize bahano. 23 Ale wunoze nhavi vyono cikukulonjela, cina wanhu wane baha, wono wali mu wilahize, 24 wuwasole wawo mubitane ku wuhembi wo wezwe, no kuwalipila, wacete mu mitwe yawo, holeka wanhu wose womanya vyono, zono walonjelwa za muli gwegwe zisina imbeka, langa vyono agwe go mweneco wukali wibate Wulajilize wa Musa. 25 Ninga kuli walya wono si Wayahudi wono wehuwila, cawandicila, cikawalajiliza, Walece kulya cinhu co cose cono cikumbiciywe milungu yo wulambi, walece kung’wa sakami, walece kulya nyama yono yinyonjigwe, kanyhi weleje mu wusenyha.” 26 Hobaho Pawulo, imitondo yaco yakawasola i wanhu wa walya iwejete, yakeyeza hamonga nawo, hanyuma yakenjila mu Nyumba yo Mulungu, yakalajila wufisilizwe we vilo vyo wezwe, sunga likumbiko lyono lyolavywa ku soko ya wose vyono wenha. 27 Vilo mupunghati vyaza kuwa behi no kumalika, Iwayahudi wanya Asiya waza muwona Pawulo mu Nyumba yo Mulungu. Wakayisagahaza mhuga yose ye wanhu, wakamwibata Pawulo. 28 Wakazoza, wakutya, “Nye nyo wanyawusi wa Isilayeli, Ayu yo yuyo munhu, mono yakuwejiza wanhu hanhu hose, zinghani zono zisimajiye kuli wanhu wa Isilayeli, hamonga no Wulajilize wa Musa, sunga ne hanhu aha hono Helile, sunga nalu kawenjiza wanhu wono si Wayahudi mu Nyumba yo Mulungu, no kuhavufya ihanhu hono Helile.” 29 Walonga nha vivyo ku soko wali wamuwona Telofimo Mwefeso wena na Pawulo mwi’kaya, wakaganiciza vyono Pawulo ’mba, yali yamwinjiza mu Nyumba yo Mulungu. 30 Likaya lyose likasagahala, iwanhu waketang’anila lumangho, wakamwibata Pawulo, wakamukwejenhela kunze ye Nyumba yo Mulungu, na ho baho imilango ye Nyumba yo Mulungu yikawa kudindwa. 31 Wakawa wewikaniza ho wamuwulaje, ninga izinghani zikamuficila u muwaha mulongola we lipuga lye wasilikale we Cilumi, vyono Yelusalemi yose yisagahaye. 32 Hobaho yuyo muwaha we lipuga lye wasilikale, yakasola wasilikale, hamonga ne wawaha wawo, yakalibitila lipuga lye wanhu lumangho, nawo waza kumuwona u muwaha yuyo ne wasilikale, wakawa kuleka kumutowa Pawulo. 33 U muwaha we wasilikale u mulongola, yakasejelela, yakamwibata Pawulo, yakalajiliza wamuwope ne manyolo mejete. Hanyuma ho yakawa kuwawuza, yakutya, “Alu yuyu nani, na kanyhi cono yanozize ci cici?” 34 Na wanji wa mwi’puga lye wanhu, wakanza kulonga nhavi wanji nhavi. Na ku soko yo wusagahale we wanhu, umuwaha we wasilikale si yasuma kuyimanya i soko yeneco. Holeka yakawa kuwalajiliza wanhu wakwe wamutegule Pawulo mwigomawakali. 35 Pawulo yaza kufika ha zingazi, wasilikale wakawona viswanu wamudinghule Pawulo ku soko ye mazozo ge wanhu. 36 Ku soko wanhu wenji wali wamulondeleye mu nyuma, wakuzoza, wakutya, “Mumuwulagaje si.” 37 Nawo wasilikale lono wamwinjizaga Pawulo mwigomawakali, Pawulo yakamulomba u muwaha we wasilikale, yakutya, “Wule, ndahile kukulonjela nghani?” Nayo u muwaha we wasilikale yakamutya, “Wule, wumanyile kulonga Cigiliki? 38 Si yo gwegwe yaye Mumisili yulya we mazuzi galya, mono yasagahaza wuma, yakawategula ku nyika wanhu elufu yine i wawulaji?” 39 Pawulo yakatya, “Ane nili Muyahudi, munya Taliso ya ku Kilikiya, ane nili munya kwi’kaya lyono lina lilumbo. Nghukunena wunghombole nonje ne wanhu.” 40 Nayo muwaha we wasilikale, yakamukombola. Hobaho Pawulo yakema mucanyha ye zingazi yakawapunjila wanhu muwoko, nawo waza kunyamala twii, yakawa kwanza kuwalonjela nghani mu milonjele ye Cihebelaniya, yakutya.

22

1 “Nye wandugu zangu ne wasogo zangu, hulicizenyi zono nghwibombola alu hali nyenye!” 2 Waza hulika vyono yakuwalonjela mu milonjele ye Cihebelaniya, wakacila muno kunyamala twii. Nayo Pawulo yakajendelela kutya, 3 “Ane nili Muyahudi, nalelelwa ku Taliso ya ku Kilikiya, ninga mbilucila mone kaya lili lya Yelusalemi, ha magulu go mwijizi wangu Gamaliyeli, nghejizwa, nghamanya no kuyityatya muno muno imyoto ye wakuku zetu, nane nghelavya muno kuli zo Mulungu nha vyono mwinha nyenye wose zuwali. 4 Nghawagaza wose wono wayityatyaga Nzila yiyi. Nghawawopa iwalume ne wacekulu no kuwatajila mu zijela. 5 U Mukohani Muwaha, hamonga ne mhuga yose ye Wanyamhala, wosuma kuyihomelela inghani yiyi. Hambi nha wo weneco wono wamhela zibaluwa, zono wandicilwa we zindugu i Wayahudi wono wali, wali kuko ku Damesiki. Nane nghabita kuko ku Damesiki, ho niwawope wanhu wawo, niwalete wawopwe sunga ku Yelusalemi, ho walipicizwe. 6 “Ale, lono najendaga, na lono nali nasejelela ku Damesiki, nayo yali nha saa sita ne misi, nghawona lwa kamonga wuzelu wuwaha wukalawilila ku wulanga, wukamulicila kose kose. 7 Baho nghagwa hasi, nghahulika lizi likunonjela likutya, ‘Sawulo, Sawulo, alo so cici wukungaza?’ 8 Nane nghapitula nghatya, ‘Gwegwe nani Muwaha?’ Nayo yakanonjela yakatya, ‘Yo nene Yesu wa Nazaleti mono agwe wukungaza.’ 9 Wawalya wayangu wakawuwona uwuzelu du, ninga ilizi lya mono calonganaga nayo, si walihulika ng’o. 10 Ale nane nghawa kuwuza, ‘Alu nhende wule Muwaha?’ Nayo Muwaha yakamhitula yakatya, ‘Winuce wubite ku Damesiki, na kuko, kolonjelwa zose zono zikunojeye witume.’ 11 Alu, ku soko yo wung’alale wo wuzelu wuwulya, si nasuma kuwona, holeka iwayangu wono cali cina nawo, wakanyibata muwoko, wakanhonga sunga nghenjila Damesiki. 12 “Kuko ku Damesiki kwali na munhu yunji litagwa lyakwe Ananiya, munhu muswanu, mukamisa wulajilize, mono yali yena lilumbo kuli Wayahudi wose, wono wekalaga kuko ku Damesiki. 13 Umwene yakanyiziza, yakema behi nane, yakatya, ‘Ndugu yangu Sawulo, wutuje kuwona.’ Nane ho baho baho du, nghawa kuwona, nghenula meso, nghawa kumulanga. 14 Nayo Ananiya yakatya, ‘U Mulungu we wakuku zetu, kakuhagula agwe, ho wumanye u wuhile wakwe, no kumuwona u mwitumami wakwe Mono Yali Ling’ani, no kulihulika ilizi lya mu mulomo wakwe mweneco. 15 Hambi nha kowa muhomelezi wakwe kuli wanhu wose, muli zizi zono wuziwene, na zono wuzihulice. 16 Nhawule lu wukucela? Winukaje, wubaputizwe wuwusizwe lukulu uwubi wako, kuno wukulicemeleza ilitagwa lyo Muwaha.’ 17 “Hanyuma nghawa kuwuya ku Yelusalemi, na lono nalombaga mu Nyumba yo Mulungu, baho nghawona nghani yo wizine. 18 Nghamuwona Muwaha, nayo yakanyitya, ‘Wusunhe, wuwuce mbela mu Yelusalemi, hambi iwanhu wa baha, nha si wowuvumila wuhomelezi wako wa kuli’ne.’ 19 Nane nghatya, ‘Muwaha, na weneco nha wamanyile vyono ane nawatajilaga mu jela no kuwatowanga mu matang’anilo gose go wuhembelo, wose wono wali wakwihuwiye gwegwe. 20 Na lono muhomelezi wako Sitefano yawulagwaga, nane no mweneco nali nili baho, nane nghelumbaniza ne litumo lilyo, sunga nghawa nigalindilize imakoti ga walya wono wamuwulagaga.’ 21 Nayo Muwaha yakawa kunyitya, ‘Wubite, vyono alu, nokutuma kutali kuli i wanhu wono si Wayahudi.’ ” 22 Iwanhu wakamuhuliciza Pawulo sunga yakayidumya nghani yiyi, hanyuma wakawa kwanza kuzoza wakutya, “Munhu mono yenha yuyu, mumuwuse mononze, mumuwulagaje, hambi u munhu we liwala lili, nha si yanojeye kuwumipa.” 23 Wakajendelela kuzoza nhavivyo, akuno wakugayunza makoti gawo mucanyha, no kutimula manghundi mucanyha. 24 Umuwaha we wasilikale mulongola, yakalajiliza Pawulo yenjizwe mwigomawakali, yakawalonjela, wamukune viboko, ho wamanye yisoko yono yikuleka Wayahudi wakumuzozeza nhavivi. 25 Ninga waza kukondya ku muwopa, ho wamukune, ne viboko, Pawulo yakamuwuza u muwaha we wasilikale yigana, mono yali yemile behi yakatya, “Ati, wulenyi, yili ling’ani kuli’nye, kumukuna viboko munhu Mulumi, lono yakali sinaling’anizwa?” 26 Nayo u muwaha we wasilikale yigana yaza hulika zizi, yakamubitila u muwaha u mulongola yakamutya, “Alu wukusaka kutenda wule? Hambi munhu ayu nha Mulumi!” 27 Umuwaha u mulongola yakaza, yakamutya Pawulo, “Ale ta, wulonje, ati wuli Mulumi hongo?” Nayo Pawulo yakamupitula, yakatya “Heya.” 28 U muwaha u mulongola yakapitula yakatya “Ane nawutuga wunyawusi wuwu wo kuwa Mulumi kwa sawo nyinji.” Nayo Pawulo yakatya, “Ninga ane nili Mulumi ku ndelwa.” 29 Awalya iwanhu wono wali wewikanize kumuwuza wuza Pawulo, ho wamumanye izakwe, hodu wakawa kumuleka. Sunga na yuyo u muwaha we wasilikale nayo, yakogopa, yaza manya vyono Pawulo Mulumi, na kanyhi vyono yali yamuwopa. 30 Imitondo yaco, u muwaha we wasilikale, vyono yasaka kumanya i mbeka yono Wayahudi wakumusonjezeza Pawulo, yakamuwopolela Pawulo manyolo gakwe, yakalajiliza wakohani wawaha ne wanyamhala wose wekonghole. Nayo yakamuleta Pawulo, yakamuwika ha mwande yawo.

23

1 Nayo Pawulo, yakawalanga muno wanhu wono wali wali baho he balaza, hanyuma yakawa kutya, “Nye wandugu zangu, ane nikalaga na nhumbula nzelu hali Mulungu sunga nalu.” 2 U mukohani muwaha Ananiya, yakawalajiliza wono wali wemile behi, wamutowe kofi Pawulo mu mulomo. 3 Nayo Pawulo yakamutya, “U Mulungu kokutowa kofi gwegwe, agwe mono wihwanile lijinji lyono libacigwe swakala! Kosuma nhawule kwikala no kuning’aniza ane nha vyono winho Wulajilize, na kunji gwegwe go mweneco wukuwubena Wulajilize so kunyitya ane nhowe kofi?” 4 Iwanhu wono wali wemile baho, wakamutya Pawulo, “Alo wukumutovula Mukohani Muwaha wo Mulungu?” 5 Pawulo yakatya, “Wandugu zangu, si nali manyile, vyono yo Mukohani Muwaha, hambi nha yandikwe, Wulece kumulonga vibi muwaha we wanhu wako.” 6 Ninga Pawulo yaza kwizuka, vyono mhuga monga ye wanhu wawo, wali Wasadukayo na wanji wali Wafalisayo. Hobaho yakalonga yazozize hamwande ye libalaza yakutya, “Mo wandugu zangu, ane nili Mufalisayo mwana we Wafalisayo, ane wandeta hono mahakama, ku soko yo witumbilo wo wuzuce we wafu.” 7 Yaza longa zizi, kukawa wiwanganile muli Wafalisayo ne Wasadukayo, imhuga yose yiketemanuka wejete. 8 Ne soko yayo yali nhavi, Iwasadukayo watezaga, kusina wuzuce we wafu, hasina malayika, hamba muhe hasina. Ninga Iwafalisayo wavumilaga vyono hozili zizo zose vyono yidatu. 9 Holeka kukawa na mazozo mawaha, ne wejizi wenji wo wulajilize we mhuga ye Wafalisayo, wakema, wakabeza kwe vilungo, wakutya, “Ase si cikuwona nghani yo yose ’mbi muli munhu yuyu, lunji ma hono yawe muhe, hamba malayika kalonga nayo?” 10 No wiwanganile waza jendelela kucila, u muwaha we wasilikale mulongola, yakogopa, yakutya mba Pawulo kodemulwanga nawo. Holeka yakawalajiliza wasilikale, wenjile mwipuga lye wanhu, wamuwuse Pawulo wamugomoleze mwigomawakali. 11 Mu cilo cico, u Muwaha yakema behi na Pawulo, yakamutya, “Wisindamice, hambi nha vyono wuhomeleye zangu kukuno kono Yelusalemi, nha vivyo vyo yikunojeye kuhomelela na ku Lumi.” 12 Waza kwela, Iwayahudi wakekonghola cinyele, wakelahiza wakutya, “Ase sicolya hamba kung’wa, sunga kolo cakondya kumuwulaga Pawulo.” 13 Nawo wono wepinga nhavivi, wali wacizize wanhu makumi mane. 14 Wakaza kuli wakohani wawaha ne wanyamhala, wakatya, “Ase wose cilahiza vyono, cilece kujeza cinji mu milomo yetu, sunga kolo cakondya kumuwulaga Pawulo. 15 Alu anye, hamonga ne libalaza, mumulonjele u muwaha we wasilikale u mulongola, yamulete Pawulo kuli nyenye nha kotya mukusaka kumanya viswanu nha vyono zinha zakwe. Nase ciwikanize kumuwulaga na lono yakali si yanafika baha.” 16 Ninga u mwana we cilume wo lumbulye lya Pawulo, yakawumanya u wuhile wawo, holeka yakenjila mwigomawakali, yakawa kumulonjela Pawulo. 17 Nayo Pawulo yakamucema yunji wa muli wawaha we wasilikale yigana, yakatya, “Wumusole muzelelo ayu, wumutegule kuli muwaha we wasilikale u mulongola, yena nghani yo kumulonjela.” 18 Umusilikale yakamusola, yakamutegula kuli muwaha yuyo, yakatya, “Ayulya Pawulo muwopwe, kanyhema, kanyitya nimulete muzelelo ayu kwako, yena nghani yo kukulonjela.” 19 Umuwaha we wasilikale u mulongola, yakamwibata muwoko yuyo muzelelo, wakabitana hanhu ha cilejeho, yakamuwuza yakutya, “Wina nghani ci yono wukusaka kunonjela?” 20 Nayo u muzelelo yakatya, “Iwayahudi walagane wakulombe, wumutegule Pawulo kwi balaza imitondo, nha kotya libalaza likusaka kumanya viswanu nha vyono zinha izakwe. 21 Ninga agwe wulece kuvumila, hambi nha kowali wanhu wono wacizize makumi mane wono wewikanize ho wamwibate. Nawo welahiza vyono walece kulya hamba kung’wa sunga wamuwulaje. Nalu wewikanize, walindiye uwulamuzi wako du.” 22 Umuwaha we wasilikale mulongola, yakamukombola muzelelo, yakamulonjela vyono yalece kumulonjela yunji vyono kamufisiza zizi. 23 Umuwaha we wasilikale u mulongola, yakacema wawaha wejete we wasilikale yigana, yakawatya, “Muwikanizize lukulu wasilikale magana mejete, iwapanda fwalasi makumi mupunghati, na we migoha, magana mejete, wabite ku Kayisaliya izuwalili mwipango lya saa tatu ye cilo. 24 Muwikanizize lukulu ne zifwalasi zono momupandiza Pawulo, mumutegule yapolile kuli Feliki u muwaha we yisi.” 25 Nayo u muwaha we wasilikale u mulongola yakandika baluwa nhavi: 26 “Ane Kilawudiyo Lusiya, nghukwandicila gwegwe we lilumbo Feliki umuwaha we yisi, Lamucenyi! 27 Munhu ayu, yebatwa ne Wayahudi, na yali yali behi no kuwulagwa nawo, hono nali ndece kumanyizwa vyono mwene munya Lumi, holeka nimubitila hamonga ne wasilikale niwa kumuponya. 28 Na vyono nasakaga kumanya yisoko yono wakumusonjezeza, namutegula hamwande ye libalaza lyawo. 29 Nane nghawona vyono wakumusonjeza ku soko yo wiwanganile du wa zinji za mu wulajilize wawo, holeka nghawona vyono yasina soko yo yose yo kufwila, hamba yo kudindililwa mu jela. 30 Nane niza manyizwa vyono Wayahudi wakumugoza wamuwulaje, mbona viswanu nimulete kwako. Nghawalajiliza wasonjezi wakwe wamusonjeze ha mwande yako.” 31 Nawo iwasilikale, nha vyono walajilizwa, wakamusola Pawulo, wakamutegula ne cilo cico sunga ko ku Antipatili. 32 Ninga imitondo yaco wawalya iwasilikale wono wajendaga hasi, wakawuya kwigomawakali, wakawaleka awalya iwasilikale wapanda Fwalasi, wajendane hamonga na Pawulo. 33 Nawo waza kufika ku Kayisaliya, wakamupela u muwaha we yisi ibaluwa, no kumuwika na Pawulo mu miwoko yakwe. 34 Nayo Feliki yaza yisoma baluwa, yakawawuza iyisi yono Pawulo yakulawa. Nayo yaza kumanya vyono yali munya Kilikiya, 35 yakatya, “Nohuliciza zo wusonjezwe wako, kolo weza kuwa baha wono wakukusitaka.” Hanyuma yakalajiliza vyono Pawulo yakamisizwe mwikulu lya Helode.

24

1 Vyaza malika vilo vihano, Umukohani Muwaha Ananiya, yakaza ku Kayisaliya, wena ne wanyamhala wanji, hamonga na wakili yunji litagwa lyakwe Telitulo. Wakamubitila ayulya u muwaha we yisi, wakamuloloseza ze masitaka gawo muli Pawulo. 2 Nayo Pawulo yakacemwa, nayo Telutiyo yakawa kumusonjeza yakutya, “Go mulumbwe Feliki, vyono cikutuga mulamu muno ku soko yako, na ku so wuling’anizi wako, imasutya gakuwa kunozelezwa viswanu so cambuzi ce nghungugo yetu. 3 Cikuyivumila inghani yiyi kwa nyemo, hamonga no wulumbwe wose kuli’gwe nhondo zose ne hanhu hose. 4 Ninga ho ndece kucila kukukalaza, nghukunena wucihulicize mu wupolo wako, nghani za ndumula. 5 Hambi nha camuwona ayu vyono yo munhu wa mbali muno, mwene yo muwusa wuma muli Wayahudi wose kononze kose, na kanyhi mwene yo mulongola mu mhuga ye Wanazalayo. 6 Kanyhi sunga yakajela kuyihodanga ne Nyumba yo Mulungu, nase cikawa kumwibata. [Cikasaka kumuling’aniza nha vyono winho wulajilize wetu, 7 ninga Lusiya u muwaha we wasilikale u mulongola, yakaza, yakamusola na vilungo viwaha muno mu mawoko getu. 8 Yakawalajiliza wono wakumusitaka, waze hali gwegwe.] Muli mwene, nagwe kohulika, hono wumuwuze go mweneco, kokwizuka zizo zose zono cikumusitaka.” 9 Iwayahudi nawo wakazilumbiliza zizo wakutya, “Heya vyo zinha.” 10 Nayo u muwaha we yisi, yakamusonhelela Pawulo yalonje, nayo Pawulo yakapitula yakatya, “Nghusangalala kwitetela hamwande yako, akuno manyile vyono waweza muling’anizi we likungugo lili kwa myaka minji. 11 Kosuma kuwona go mweneco, vyono vyapuluta kotya vilo si vicizize yikumi na vyejete nhavi, kulawa lono nabitila kuhemba ku Yelusalemi. 12 Wayahudi si wanyagana cikwiwanganila na munhu, hamba kusagahaza wuma mu Nyumba yo Mulungu, hamba mu matang’anilo gawo go wuhembelo, hamba hanji ho hose mwi’kaya lilyo. 13 Hamba si wosuma kuzigololela zono zikuleka wakusitaka ane alu. 14 Langa nghani monga yono nghuyivumilila hali gwegwe yoyi; Ane nghumuhemba u Mulungu we wakuku zetu, nikaye mu Nzila yiyo yono wene wakuyitya, wilunze wo wisiwanuzi. Ane nghuzihuwila zose nha vyono zandicigwe mu Wulajilize, na zono zandikwe ne wawizi. 15 Ane nimwitumbiye Mulungu, nawo nhavivilya, wawina witumbilo wuwo, vyono iwanhu iwaswanu ne wabi, wolozuka. 16 Ku soko yiyo, nene no mweneco, nghwihidimbaza, ho niwe na nhumbula swanu kuli Mulungu, na kuli wanhu, nhondo zose. 17 “Sunga na lono nali nekala kutali kwa myaka minji, nawuya ku Yelusalemi, ho niwategulile wanyawusi wayangu wutazi no kulavya vilavywa. 18 Na mwipango lyono netumaga zizo, lo wanyaganila mu Nyumba yo Mulungu, lono nali nakondya kunoza wuhembi wo wezwe wangu. Hali hasina mhuga ya wanhu, hamba mazozo. 19 Ninga hali ho wali Wayahudi wanji, wono walawa ku Asiya, nawo wo wali wanojeye wawe baha hono mwande yako, wasitace, hono wawe wena nghani muli nene. 20 Hamba, lunji awa weneco wono wali baha, walonje lisutya lyono waliwona muli’ne, lono nali nyimile hamwande ye libalaza lyawo liwaha. 21 Langa hono si nghani monga du yono nayilonga, lono nali nyimile ha mwande yawo, yono natya, ‘Mukuning’aniza izuwali ku soko ane nihuwiye vyono iwafu wolozuka.’ ” 22 Ninga Feliki, vyono yali yamanyile viswanu ze Nzila yiyi, yakacidiza calo, yakawatya “Noloyiling’aniza yinghani yenyu kolo yakondya kuza baha Lusiya umuwaha we wasilikale umulongola.” 23 Yakamulajiliza umuwaha we wasilikale igana, yamukamise Pawulo, ninga yamupelaje ne cilejeho, hamba iwendece wakwe, walece kwimilwa kumupela ivisakwa vyakwe. 24 Vyaza puluta vilo vicefu, Feliki yakaza no mugolece wakwe we Ciyahudi ilitagwa lyakwe Delusila. Yakamucema Pawulo, yakamuhuliciza zono yakulonga zo wihuwilo wa muli Yesu Kilisito. 25 Ninga Pawulo yaza kwamula kulolosa zo wiling’ano na zo wiyimile na ze ning’aniza yono yikuza, Feliki yakogopa muno yakatya, “Alu wubite, ninga nokucema kanyhi kolo natuga cilejeho.” 26 Na mwi’pango lilyo baho, yali yetumbiye vyono Pawulo komupela mapesa. Na ku soko yiyo, holeka yakacila kumucema-cema Pawulo ho wasimulilane nayo. 27 Ninga myaka myejete yaza kupuluta, Feliki yakakawanizwa na Polikiyo Fesito yo yakawa u muwaha we yisi. Nayo Feliki vyono yahilaga kwiyendeza kuli Wayahudi, yakamuleka Pawulo muwopwe.

25

1 Vyaza kupuluta vilo vidatu kulawa mu wuze wakwe Fesito mu yisi, Fesito yakawuka ku Kayisaliya, yakabita ku Yelusalemi. 2 Iwakohani wawaha hamonga ne wawaha we Wayahudi, wakamufisiza zinghani zo wusitakwe wa Pawulo. Wakamuneneleza Fesito, 3 wasakaga yamulete Pawulo ku Yelusalemi, ninga akuno wene wali wakondya kulagana vyono wamuwulaje lono yakali mu nzila. 4 Ninga Fesito yakawapitula yakatya, “Pawulo kokwikala kuko ku Kayisaliya du, hambi nane nha nobita kuko mu vilo vivi. 5 Holeka muwalekaje walongola wenyu du, wo cibitane nawo kuko, wo wakamusitace munhu yuyu, hono ho yili nghani ’mbi muli mwene.” 6 Nayo yaza kuswezana nawo kotya vilo munana hamba yikumi nhavi, yakabita ku Kayisaliya. Ne mitondo yaco yakekala mwi’goda lyo wuling’anizi, nayo yakalajiliza Pawulo yaletwe. 7 Nayo Pawulo yaza kufika du, Iwayahudi wono wali walawa ku Yelusalemi, wakawa kwamula kumusitaka nghani nyinji kanyhi mbaha, zono hamba na weneco si wasuma kuzihomelela. 8 Nayo Pawulo yaketetela yakatya, “Ane nghali si nahodanga cinji mu Wulajilize we Wayahudi, hamba mu Nyumba yo Mulungu, hamba kwa Kayisali.” 9 Fesito vyono yasakaga kwiyendeza kuli Wayahudi, yakamuwuza Pawulo, yakutya, “Alo kokwenda kubita ku Yelusalemi, no kuling’anizizwa kuko zinghani zizi hali nene?” 10 Pawulo yakatya, “Ane nili baha, nyimile hone’goda lyo wuling’anizi lya Kayisali, hono nojeye ho ning’anizwe. Ane si nawaviza cinji Iwayahudi, nha vyono na gwegwe wumanyile muno. 11 Ale hono niwe muhodanji, lunji netuma nghani yono yonyambuza nifwe, ane si nghulema kufwa yaye, ninga hono si zili mbeka zizo zono wene wakusitacila, hasina munhu mono kosuma kundavya kuli wene. Langa nosaka ning’anizwe na Kayisali.” 12 Hobaho Fesito yaza kukondya kulongana ne wanyamhala wakwe, yakamulonjela Pawulo yakatya, “Vyono kusaka nghani yako yikahulicizwe na Kayisali, ale kobita kwa Kayisali.” 13 Ivilo vyaza puluta, Agilipa mutemi, hamonga na Belinike, wakafika ku Kayisaliya, kumulamusa Fesito. 14 Nawo waza kuwa wekala kuko vilo vinji, Fesito yakamufisiza mutemi zinghani za Pawulo, yakatya, “Hoyali munhu baha mono Feliki yamuleka muwopwe. 15 Lono nabitila ku Yelusalemi, iwakohani wawaha hamonga ne wanyamhala we Wayahudi, wamusitaka, wakasaka nimuling’anize. 16 Nane nghawalonjela nghawatya, vyono si moto wetu co Walumi munhu yalipicizwe, lono musitakwa yakali sinema na wono wakumusitaka, ho yatuje cilejeho co kwitetela muli zono yakusitacilwa. 17 Holeka wali weza kufika baha, nane si natinya, langa mitondo yaco nghekala mwigoda lyo wuling’anizi, nghalajiliza munhu yuyo yaletwe. 18 Wono wamusitakaga, wakawa kwima, ninga si wamusitakaga nghani yono ’mbi, nha vyono nehwesaga. 19 Langa wali wena mawuzo ganji ganji du kuli mwene, muli zo wuhembi wawo, na za yunji Yesu mono yafwa, mono mwene Pawulo yebatiliye du yakumutya mumi. 20 Nane sinasuma kumanya yono nokwituma mu nghani yiyi. Holeka nghamuwuza mweneco Pawulo, hono kokwenda kubita ku Yelusalemi ko yakaling’anizizwe nghani zizi. 21 Ninga mwene Pawulo yakasaka yalekwe muwopwe, sunga nghani zizi, wulamuzi wazo wunozwe na Kayisali. Holeka nghawa kumuleka muwopwe sunga kolo nghumutegula kwa Kayisali.” 22 Agilipa yakamutya Fesito, “Nali nyende no mweneco kumuhulika munhu yuyo Fesito yakatya, ‘Komuhulika imitondo.’ ” 23 Ale imitondo yaco, Agilipa na Belinike wakaza na nyemo mbaha, wakenjila hanhu ho kuhuliciziza zinghani wena ne wawaha we wasilikale iwalongola, hamonga ne wanyamhala wa mwi’kaya. Fesito yakalajiliza Pawulo yaletwe mugati. 24 Fesito yakawa yakutya, “Go mutemi Agilipa, nanye wose mono muli baha hamonga nase, mukumuwona munhu yuyu, mono mhuga yose ye Wayahudi bahano sunga kuko ku Yelusalemi, wali kuzoza, wakutya. Siyanojeye kwikala mumi kanyhi. 25 Ninga ane si nghawona vyono yanozize nghani yo yose yimbi yono yimunojeye yafwe. Ninga vyono Pawulo mweneco yakasaka zinghani zakwe zikalamulwe na Kayisali, holeka nghalajiliza yategulwe. 26 Ane ku lubavu lwangu, sina nghani zono ziluwucile zono nomwandicila Kayisali. Yo yilecile nghumuleta hali’nye, na ko muno hali’gwe go mutemi Agilipa, kolo mwamuwuza wuza, ho niwe na nghani yo kwandika. 27 Hambi nha nghuwona vyono yowa si viswanu hono nimutegule mufungwa, na kuno si nhambuye cagalanze ze masitaka gakwe.”

26

1 Agilipa yakamutya Pawulo, “Ale, kukombolwa witetele.” Baho Pawulo yakagolola muwoko wakwe, yakawa kwitetela, yakutya, 2 “Go mutemi Agilipa, nghwiwona nili ciba zuwali, kwitetela hamwande yako muli ze masitaka gose gono Wayahudi wakugalonga muli’ne. 3 Ko muno vyono agwe wuyimanyile myoto yose ye Wayahudi, hamonga ne zinghani zawo, holeka nghukulomba wuhulicizaje ko wukangalizi. 4 Imikalile yangu vyono nalawa wudodo wangu, na vyono nekalaga ne we likungugo lyangu kuko ku Yelusalemi. 5 Wamanyile Wayahudi wose kwa vilo vinji, na wadahile kulonga hono wende, nha vyono ku wulawa mwamulizo nekalaga nili mu cipuga co wisiwanuzi mu wuhembi wetu, cipuga ce Wafalisayo. 6 Na lulu nyimile baha ning’anizwe ku soko yo witumbilo wo wihuwizo wono u Mulungu yawehuwiziza i wakuku zetu. 7 No wihuwizo wuwo, wo wuwo wono sunga ne milango yetu yikumi na myejete, wo wetumbiye, wakwihinda kumwitumamila Mulungu cilo na misi. Na ku soko yo witumbilo wuwu, ’gwe go mutemi, holeka Wayahudi wakusitaka! 8 Alu nhawulenyi nanye si mukusuma kwihuwila vyono u Mulungu yakuwa kuwazukula iwafu? 9 Ane no mweneco mbeka nali nihuwiye vyono, yinojeye nitume nghani nyinji zo kulilema ilitagwa lya Yesu wa Nazaleti. 10 Navyo natendaga ku Yelusalemi. Nene no mweneco lono nali napegwa uwulajilize kulawa kuli wakohani wawaha, nghawadindila mu jela wanhu wo Mulungu wenji. Nawo lono wapegwaga wulipicizwe wo kuwulagwa, nane nelumbilizaga ne litumo lilyo. 11 Kali kenji nawatowaga mu matang’anilo go wuhembelo gose, nghawa kuwadindimiza watovule wihuwilo wawo. Ne likuwo lyangu kuli wene likacila muno, holeka nghawa kuwalondelela sunga mu matumbi go kutali. 12 “Lono nabitaga ku Damesiki, mwizuwa linji nina vilungo no wulajilize we wakohani wawaha. 13 Gwe go mutemi Agilipa, lono nali nili mu nzila mwipango lye saa sita ne misi, nghawona wuzelu wulawile ku wulanga, wucizize wumulice we lizuwa, wukamulicila kose kose nene na wono cajendana nawo. 14 Ase wose cikagwa hasi, ane nghahulika lizi likulongana nane mu nonga ye Cihebelaniya likutya, ‘Sawulo, Sawulo, nhawule wukungaza? Wukwitamisa bwete nhe ndogowe yono yikubana inghome yo mutwawe.’ 15 Nane nghawuza, ‘Yo gwegwe nani Muwaha.’ Nayo Muwaha yakatya, ‘Ane yo nene Yesu mono wukungaza. 16 Ninga si nghani yaye, alu winuce, wime wima. Nilajila kuli’gwe ho nghuhagule wuwe mwitumami no muhomelezi kuli wanhu wanji, wa zizi zose zono wuziwene izuwali, sunga na azilya zono nokulajila. 17 Nane nokuponya muli wanhu wa Isilayeli, na muli wanhu wono si Wayahudi, kuli wono nghukutuma. 18 Kowabunzulula i meso gawo, ho wasume kuwuka ku wutitu, ho wapitucile kuzelu, wawuce mu vilungo vya Setani, wamupitucile Mulungu, na so wihuwilo, ho watuje wunenelwe wo wubi, ho watuje wuhazi, hamonga na walya wono wakondya kuwa wanhu wo Mulungu.’ 19 “Holeka, Go mutemi Agilipa, si nasuma kuwa mubezi kuli nghani yiyo yono nalajilwa kulawa ku wulanga. 20 Ninga nghamula kamonga kuwaganulila wanya Damesiki na wanya Yelusalemi na wa mu yisi yose ya Yudiya, kanyhi na kuli wanhu we Makungugo ganji. Nghawaswaswaniza wamupitucile Mulungu, kanyhi walajile mu metumo gawo, vyono wakondya kupituka mu zinhumbula zawo. 21 Ku soko yiyo, Wayahudi wakanyibata lono nali nili mu Nyumba yo Mulungu, nawo wakajela kumbulaga. 22 Ninga u Mulungu yakanhaza, holeka sunga ne zuwalili, nimile cilume-lume, nghuwahomelela wose iwawaha ne wadodo. Sinongaga zinji, langa zizilya du zono wazilonga iwawizi na Musa, vyono zolokwijela, 23 nha vyono Kilisito si koleka kutamiswa na kanyhi ho yawe mulongozi mu wuzuce mu wafu, ho yawalonjele zo wuzelu wo wukombozwe, vyono wukuwamulicila alu iwanhu wose, Iwayahudi sunga ne wanhu wono si Wayahudi.” 24 Pawulo yaza kanga baho mu witetele wakwe, Fesito yakalonga yazozize yakutya, “Mwene Pawulo! Wina lukwale! Uwusoma muno wako, wo wukupeye lukwale.” 25 Ninga Pawulo yakatya, “Ane sina lukwale, ’gwe Fesito umulumbwe; langa nghulonga ze mbeka na ze mahala. 26 Gwegwe mutemi wuzimanyile zizi, holeka nosuma kulonga sina woga ha mwande yako. Nane manyile vyono, zizi zose zili calinze hali ’gwe, hambi nha hasina yinji yono yanozezwa kumhelo. 27 Gwe mutemi Agilipa, wukuwehuwila wawizi hongo? Manyile vyono wukuwehuwila.” 28 Agilipa yakamutya Pawulo, “Mwi’daha lili yifupi, wukwihwesa mo komhitulila niwe Mukilisito?” 29 Pawulo yakamupitula, yakatya, “Vyo nghumulomba u Mulungu hono yiwe mwi’daha yifupi, hamba yitali, kanyhi si gwegwe du, langa na wose wono wakuhuliciza ane yizuwali, wawe vyono ninha nene, ninga si ne manyolo gaga.” 30 Umutemi Agilipa, no muwaha we yisi Belinike, hamonga na wono wali wekalane nawo, wakenuka. 31 Nawo waza kuwuka, wakawa kulongana weneco wose, wakutya, “Munhu ayu si yanozize nghani yo yose yono yomutegula ku wufwe, hamba ku wufungwe.” 32 Agilipa yakamutya Fesito, “Munhu ayu mhali yawopolelwe, hono yali yalece kutambula kubita kwa Kayisali.”

27

1 Ale waza kulamula vyono cijendele mu ngalawa ku wubita ku Italiya, wakamuwika Pawulo ne wafungwa wanji, mu miwoko yo muwaha we wasilikale yigana, litagwa lyakwe Yuliyo, wa mu mhuga yono yacemwaga, “Mhuga ya Kayisaliya.” 2 Caza kupanda mu ngalawa ya Andelamutino, yono yabitaga no kukolela mu zikaya za ku mhwani za Asiya, cikatuluka, cali cina na Alisitaliko, Mumakedoniya wa Tesalonike. 3 Imitondo yaco cikakola ha Sidoni. Yuliyo yakamutendela viswanu Pawulo, yakamukombola yabite ku wendece wakwe ho yasindamikwe. 4 Caza tuluka kuko mu ngalawa, ninga vyono mbeho yaputaga muno, yikulawilila ku mwande yetu, cikakolela ku lubavu lwe cizingwa ca Kupulo kono mbeho si yali na vilungo. 5 Hanyuma caza lowoka lilenga lyono lili ha Kilikiya na Pamufuliya, cikafika Mula, litumbi lya Lukiya. 6 Na kuko yuyulya u muwaha we wasilikale yigana, yakawona ngalawa ya Alekizandeliya yono yikubita ku Italiya, yakacinjiza mumo. 7 Cikajendelela no muhinzo wetu mholamhola kwa vilo vinji, hamonga no wugaye, sunga cikafika behi na Nido. Na vyono mbeho yali yikali yikucimila, cikajendelela kumwande du, cikakolela kulubavu lwa Kilete, vyono yidomile Salimone ku lubavu lono mbeho yali si mbaha. 8 Cikakolela mu mhelo mhelo yayo mholamhola, sunga cikafika hanhu hanji hono hatezagwa, “Bandali Swanu,” behi ne likaya lya Laseya. 9 Lyaza puluta yidaha mututu, ne lizuwa lyo kuleka kulya lyali lyapuluta. No muhinzo wa mwi’lenga wukawa mubi, Pawulo yakawasugula wayagwe, yakatya, 10 “Nye wayangu, ane nghuwona vyono umuhinzo wuwu wowa na malema, no wambuce wowa wuwaha, si wa vya mugati ne ngalawa du, langa na wo wumi wetu.” 11 Ninga u muwaha we wasilikale yigana, yahulicila wulonje wa mono yayijendyaga ngalawa, no munya ngalawa si nha azilya zono yazilonga Pawulo. 12 Na vyono ha bandali yiyo hali si hanhu haswanu, ku wikale mwi’pango lye cinyuli, wenji wakenda wajendelele no muhinzo, na hono yisumice wafice sunga ku Foyinike kono wali wasume kwikala mu cipango ce cinyuli. Foyinike yo bandali ya Kilete yono yidomile kutakama ye mwezi na kusumuka ye mwezi. 13 Yaza puta imbeho ndodo ya kutakama, wakaganiciza nha vyono watujile zono wahilaga, holeka wakasuka i cimizizo ce ngalawa, wakawa kwelela, wayikozize ngalawa ha mhelo ya Kilete, wasejeleye kwi’sangha. 14 Caza kupuluta cidaha cidodo, imbeho yo mukukunzo yikatowa cihumbi, yikulawa ku cizingwa, imbeho yono yitezagwa, “Mbeho ya kusumuka.” 15 Ngalawa yaza kwibatwa ne mbeho, na vyono si casuma kwisumaniza nayo, hodu cikawa kwisuza, cikawa kusolwa ne mbeho yiyo. 16 Cizingwa cinji cono cikucemwa Kawuda, co cacicitila hadodo ne mbeho yiyo, nase cali ceza puluta ku lubavu lwayo lwe takama, ho cikasuma kuciwopa cipugu ce ngalawa, hamba yiwe yali hamonga no wugazice. 17 Waza kucinjiza mugati ye ngalawa, wakayizinga ngalawa na milejehe no kuyiwopa kwa vilungo. Wogopaga, wakutya lunji wosuma kudodomela ha nhumbi ye lilenga lya Libiya. Holeka wakacitimya cimizizo no kuyileka ngalawa yitegulwe ne mbeho. 18 Na lono cesumanizaga muno ne mbeho, imitondo yaco wakanza kuvitaga mwi’lenga vya mugati mu ngalawa. 19 Ne lizuwa lye kadatu, wakawa kwanza nhavivilya kuvitaga ne miwoko yawo weneco ivinhu vye ngalawa. 20 Hamba izuwa, hamba zinyelezi zose, si zejelaga kwa vilo vinji, ne makukunzo mawaha ge mbeho gakaciziliza, sunga no witumbilo wose wo kupona, cikawa cisina. 21 Na lono wali wekala kwa vilo vinji si waliye ndigwa, baho Pawulo yakema haciligati yakatya, “Nye wayangu, cinojele hono mwali muhulice izangu, mulece kutuluka ku Kilete, u wubi wuwu no wiyambuze wuwu si mhali ciwutuje. 22 Na lulu nghumunenenyi mwisindamice, hambi nha hasina hamba yumonga mono kokwajiliza uwumi wakwe, langa ngalawa du yo yokwajilila. 23 Ku soko Malayika wo Mulungu wangu, mono nimuhembaga, kema hali nene mu cilo ce zuwali, 24 kawa kunyitya, ‘Pawulo, Wulece kogopa, nha si koleka kwima hali Kayisali, na langa ta, u Mulungu so wuswanu wakwe, kakuwonela lusungu ko kuwaponya wose wono mukujendana nawo ho walece kwajilila.’ 25 Ku soko yiyo, holeka mwisindamice ’nye wayangu, hambi nha nimwihuwiye u Mulungu vyono zowa nha vivi vyono nonjeywe. 26 Ninga hamba nhavivyo, si coleka kutagwa mwi’zingwa linji.” 27 Mu cilo ce lizuwa lye likumi na yine, cikawa cikutegulwa ako na ako mwi’lenga lya Meditelaneya. Mu cilo mugati, iwetumami we ngalawa waganicizaga nha wayisejeleye yisi nghavu. 28 Wakasaka kumanya uwutali we malenga ku wubita hasi, holeka wakawugwiliza mulejehe wono wali muwopeleze cinhu cizito, wakawona vyono wutali wali mita makumi mane. Hanyuma hadodo wakapima kanyhi, wakawona mita makumi mejete. 29 Alu vyono cogopaga cikutya lunji cogumilwa mu mabwe, holeka wakatajila vimizo vine kunyuma ye ngalawa. Wakalomba wele mbela. 30 Iwetumami we ngalawa wasakaga kutiza mu ngalawa, nawo wali wakondya kucitimya cipugu mwi’lenga, akuno wakwikojela nha kotya wasakaga kutajila vimizo kumwande ye ngalawa. 31 Ninga Pawulo yakamulonjela u muwaha we wasilikale yigana, hamonga ne wasilikale wakwe, yakatya, “Hono wawa wetumami walece kwikala mu ngalawa, anye wose si mopona ng’o.” 32 Lo lulo lulo iwasilikale wakayidumula milejehe yono yali yibate cipugu, wakacileka cisolwe ne malenga. 33 Na lono wali weza kwela, Pawulo yakawanena wose walye ndigwa, yakutya, “Vyeza vilo yikumi na vine alu, vyono mwali mu mahwele, mukawa kuswa ne nzala hamba kulya cinji. 34 Holeka nghumunenenyi, mulye ndigwa, hambi nha yo mhonelo yenyu. Hambi nha hasina hamba luvwili lumonga lwa mu mitwe yenyu lono lokwajilila.” 35 Yaza longa zizi, yakasola mukate, yakamulumbila Mulungu hali wene wose, yakawubegula, yakanza kulya. 36 Wakasindamikwa wose, wakasola na weneco ndigwa, wakawa kulya. 37 Cikawa mu ngalawa wose nha wanhu magana mejete na makumi mupunghati na mutandatu. 38 Waza kwiguta ndigwa, wakawugumila uwuhemba mwi’lenga, ho wacepuze uwuzito mu ngalawa. 39 Waza kwela, iwetumami siwasuma kuyitanga yisi yiyo, langa wakawona yiwokowoko lina ne sangha, wakalongana hono wosuma lunji kuyikundujiza mumo ngalawa. 40 Holeka wakavidumula vimizo, wakavileka mwi’lenga, wakadohola milejehe ye vitonjelo, na waza nanusa litote ho lyambe mbeho, wakabita ku kulya ku mwejelele. 41 Ninga wakagana hanhu ha wutang’anilo we malenga mejete, ingalawa yikehimbiza mu muhangha. Kumwande yayo yikehimbiza yikebatwa zii, ninga kunyuma yayo, yikanza kubenanjika so vilungo vye mawingo. 42 Iwasilikale wahilaga iwafungwa wose wawulagwe, vyono wogopa lunji wokojelela sunga kunhumbi watize. 43 Ninga u muwaha we Wasilikale yigana, vyono yendaga kumuponya Pawulo, yakawemila walece kwituma nghani yiyo. Yakalajiliza wono wamanyile kojelela, wetajile mwi’lenga wojele sunga ku yisi nghavu, 44 na wono wasigala webate mu zimbawo, hamba mu vinhu vinji vya mu ngalawa. Kukawa nha vivi wose, vyo casuma kufika ku yisi nghavu cili watelevu.

28

1 Caza kuwa cafika ku yisi nghavu, ho cikatanga nhondo, vyono lizingwa lyacemwaga Melita. 2 Wanyawusi wa baho, wacitendela viswanu muno. So mvula yono yatonyaga na so mbeho, wakapemba moto, wakacicemela wose. 3 Pawulo yakatondola yihagato lya ngwagu, yakazitajila mu moto, na so livuce lyo moto, nzoka yikalawa mumo mu zingwagu, yikamuzinga no kumunamatila Pawulo mu muwoko. 4 Nawo wanyawusi wa mwi’zingwa, waza yiwona i nzoka yikuninyina mu muwoko wa Pawulo, wakalongana weneco wose, “Na katuti munhu ayu muwulaji, hamba yawe yaponile mwi’lenga, ninga ling’ani si yikumuleka yekale mumi.” 5 Ninga Pawulo yakayikung’unhila nzoka mu moto, hamba si yawa cinji. 6 Awalya wakawa kulanjilila wakutya lunji kovimba, lunji kofwa lwa kamonga. Ninga waza kulanjilila cidaha, hamba kuwona Pawulo yawe cinji, wakagapitula mahweso gawo, wakatya, yo mulungu. 7 Ale, behi na hanhu baho, hali na migunda yo muwaha we lizingwa lilyo, ilitagwa lyakwe Pubuliyo. Yuyo Pubuliyo yakacicemela kwakwe, cikawa wajenzi wakwe kwa vilo vidatu. 8 Kukawa u Sogwe wa Pubuliyo yali yatamigwe mhungo, no kuhala sakami. Pawulo yakabita kumuwona, yakalomba nayo, yakamuwicila miwoko, yakamuponya. 9 Zaza kondya zizi, wanji we zinhamwa wa mumo mwi’zingwa, nawo wakaza wakaponywa. 10 Wanhu wakacipela vipegwa hayo hayo, sunga na lono cali ceza kutulucila mu ngalawa wakaciletela mu ngalawa vinhu vyono casakaga. 11 Yaza kupuluta myezi midatu, cikatulucila mu ngalawa ya Alekizandeliya, yono yekalaga mwi’zingwa mwidaha lyose lye cinyuli, yono yikucemwa “Milungu ye Matundu.” 12 Cikafika ku Silakusa, cikaswa baho vilo vidatu. 13 Caza kulawa baho, cikapilima, cikafika ha Legiyo. Lyaza malika lizuwa limonga, mbeho ya kutakama yikaputa, ne mitondo yaco cikaza Potiyolo. 14 Na kuko cikawagana we zindugu, wono wacilomba cikalane nawo kwa vilo mupunghati. Nhavivyo cikawa kufika ku Lumi. 15 We zindugu wa kuko ku Lumi, waza kuzihulika izetu, wakawa kuza sunga ku Sokoni ya Apiyo, na Migahawa midatu kucihinjiliza. Pawulo yaza wawona yakamulumbo Mulungu, yakatuza nhumbula yakwe. 16 Caza kufika ku Lumi, Pawulo yakakombolwa yekale yali wene, hamonga no musilikale yumonga wo kumwikaliza. 17 Kukawa vyaza malika vilo vidatu, Pawulo yakawacemela hamonga Wayahudi walongola wa baho. Nawo waza kwikonghola, Pawulo yakawatya “Nye wandugu zangu, ane hamba niwe si nanoza cinji cibi muli wanhu, hamba kubeza myoto ye wakuku zetu, nebatwa kuko ku Yelusalemi nghenjizwa mu miwoko ye Walumi. 18 Nawo waza kumbuza izangu, waza wona vyono nali sina yisutya lyo lyose, wakasaka wambopolele. 19 “Ninga Wayahudi wanji wayilema nghani yiyi, holeka nane nghadindimizwa ho sace nghani yiyi yize yidumulilwe kwa Kayisali. Ninga si vyono nali nina nghani yo kulisitaka likungugo lyangu, aa, ng’o. 20 Ku soko yiyo holeka nimucemenyi ciwone, cilongane nanye, hambi ane nha mbopigwe ne manyolo gaga ku soko yo witumbilo wa Isilayeli.” 21 Wene wakamutya, “Ase si cinabocela baluwa yo yose yono yikulawa ku Yudiya, hamba hasina yunji wa muli we zindugu mono yaza, yakuleta nghani lunji yalonje nghani ’mbi muli gwegwe. 22 Ninga ase cikusaka kuhulika kwako zono wina nazo, hambi zo wisiwanule wuwu, nha zakondya kumanyika kwetu vyono wulemwaga hose.” 23 Hodu, wakawa kupanga nayo lizuwa lyo kwitang’anila, na wenji muno wakamubitila ku nyumba yakwe yono yekalaga. Nayo Pawulo ku wulawa hakali mitondo sunga lyoswa, yakawa yakuwasimuliziza no kuwaloloseza zo Wutemi wo Mulungu, yakajela muno kuwakwega ho walumbe izinghani za Yesu, yakwitumamila Wulajilize wa Musa ne mandiko ge wawizi. 24 Wanji wakehuwila izinghani zakwe, ninga iwanji si wehuwila. 25 Kukawa na matemanuko muli wene mu mahweso gawo. Na lono watulukaga, Pawulo yakalonga nghani ayi, yakatya “Mbeka vyo yinha kuli azilya zono u Muhe Mono Yelile yawalonjela i wa kuku zenyu mu nzila yo muwizi Isaya, 26 yakutya; ‘Wubite kuli wanhu wawa, wuwatye, ku wuhulice mohulika, ninga si motanga yaye, na ku wulanje molanga, ninga si mowona. 27 Ku soko imahala ge wanhu wawa nha galelepe, ne makutu gawo, makamu ku wuhulice, ne meso gawo wagafufunize. Mhali si nhavivyo, wali wawone kwe meso gawo, wali wahulice kwe makutu gawo, wali wezuce kwe mahala gawo, wawo wali wamhitucile, yakutyo Muwaha, nane nali niwaponye.’ ” 28 Hanyuma Pawulo yakamalila wulonje wakwe yakatya, “Ale, mumanye vyono mhonelo yiyi yo Mulungu yo wukombozi, yitegulwa kuli wono si Wayahudi, iwene langa woyihulika!” [ 29 Pawulo yaza kukondya kulonga zinghani zizi, Iwayahudi wakawuka wena no wiwanganile winji weneco kwa weneco.] 30 Mwidaha lya myaka myejete yose, Pawulo yekalaga mu nyumba yakwe mweneco yono yali yapanjile, vikawa kuduwana na wose wono wazaga kumulamusa. 31 Yakawa yakuganula zo wutemi wo Mulungu, no kuwejiza zo Muwaha Yesu Kilisito yasina woga, hamba kulemezwa na yunji.