1 TIMOTEYO

1

1 Nene Pawulo mutumwa wa Yesu Kilisito ku soko ye lilajilizo lyo Mulungu u Mukombozi wetu na Yesu Kilisito u witumbilo wetu, 2 nghukwandicila gwegwe Timoteyo umwanangu tuti mu wihuwilo. Ilihewa liweze kuli’gwe, hamonga no lusungu no mulamu vyono vikulawa kuli Mulungu u Sogo yetu na kuli Kilisito Yesu Mutwa wetu. 3 Nyendile ’gwe wikale kuko ku Efeso, nha vyono nakunena lono nabitaga ku Makedoniya. Iwanhu wanji wali kuko wono wakwijiza imejizo go wulambi. Wuwagomezaje wanhu wawo wapelele lukulu. 4 Kanyhi wuwalonjelaje walecele lukulu zisimo zizilya zono zisina nhunizo yo yose hamba hadodo, hamonga ne zinghomo zinhali ze zindelwa ze walezi wetu, zono ziletaga wiwanganile wa bwete, hamba siziwazengaga wanhu mu wuhile wo Mulungu wono wumanyice mu nzila yo wihuwilo. 5 Ale u wulunji we lilajilizo lili, nha wukukong’onheza uwendo wono wukulawa mu nhumbula nzelu, no mutima muswanu, na mu wihuwilo we mbeka. 6 Hambi iwanhu wanji nha wajilila no kupitucila ku wulonga zinghani zo wulele zono zisina cambuzi co cose. 7 Wendile kuwa wejizi wo Wulajilize, ninga akuno ho si wakuzizuka ne zinghani zawo weneco, hamba kuzimanya bwete na zizo zono wakuzikong’onheza muno muno. 8 Cimanyile vyono u wulajilize wuswanu, hono witumamilwe vyono yinojeye. 9 Ninga yicinojeye cikumbucile vyono u wulajilize si wukuwa kuwikwa so wanhu waswanu, langa wuwikwaga ku soko ye wahodanji na wono wasina cihuliko, wono siwamogopile u Mulungu ne wanyo wubi, iwanhu wono wasina dini, kanyhi we ciyinze yinze. Kanyhi wuwikwaga ku soko ye wanhu wono wawulagaga i wasogo zawo ne wanyina zawo, wawulaga wanhu, 10 kanyhi wulajilize nha wuwicigwe ku soko ye wanhu wasenyha, i wamelopezi, i wahiza wanhu, walambi, na wono welahaga ko wulambi, hamba na wono wetumaga zono zili suta ne mejizo ge mbeka. 11 Hambi imejizo gaga nha gali mu Luganuzi Luswanu lo Mulungu wo lukumyo kanyhi u mulugutwe. 12 Nghumulumba u Mutwa wetu Yesu Kilisito mono yamhela i vilungo ku soko yo mulimo wangu. Kanyhi nghumulumba vyono yambona ane nili mwihuwilwa, yakahagula nimwitumamile, 13 hambe bahalya halulongozi nene no mweneco nghamuliga no kumugaza no kumugalila. Ninga mwene Mulungu yakambonela lusungu, ku soko nali nghali sina wihuwilo, na holeka si nali manyile cono netumaga. 14 Ninga u Mutwa wetu yakamhela i lihewa lyakwe ko winji, kanyhi yakamhela wihuwilo no wendo mu wilunza na Kilisito Yesu. 15 No wulonje wuwu nha wa mbeka, na kanyhi wunojeye wuvumilwe muno muno, vyono Kilisito Yesu yaza kononze kuwaponya wanyo wubi. Nane nha nili mubi kuciza wawo wose. 16 Ninga mwene Mulungu yakambonela lusungu, ho Kilisito yawulajile wukangalizi wakwe wose kuli’ne, wuwe nha musambo kuli awalya wono hanyuma yayo wolomwihuwila no kubocela wumi we cibitilila. 17 Ale, kuli mwene Mutemi we cibitilila na we sakalakale, mono sikawonagwa, umwene Mulungu we ciwene, lyeze lilumbo no lukumyo cibitilila na cibitilila! Heya. 18 Go mwanangu Timoteyo, nghukupela lilajilizo lili, nha vyono zinha i zinghani zo wuwizi, zono zawilwa katali muli gwegwe. Ale wuzitumamilaje i zinghani zizo ziwe nha citwalo cako, ho wusume kulewa milewo miswanu, 19 kanyhi wuwukamisaje u wihuwilo wako ne ciselinji ciswanu. Hambi iwanhu wanji vyono si wasaka kuvihuliciza i viselinji vyawo, holeka wakawuhodanga u wihuwilo wawo. 20 Na muli wawo, wo wa Himenayo na Alekizanda, wono nawakombola kuli Setani, ho wejizwe wapele kumutovula u Mulungu.

2

1 Ale, yinongozi muli zose, nghukong’onheza vyono wilombela ziswanu, wolombe, wulombezi, no wulumbe, vilavywe kuli Mulungu so wanhu wose, 2 so watemi na kuli wose wono wena u wulajilize, ho cikale mu mikalile yo wutuvu no mulamu, hamonga no wogopo Mulungu ne mijendele miswanu. 3 Ne nghani yiyi nha swanu kanyhi yikumwendezo Mulungu u Mukombozi wetu, 4 mono yakuhila i wanhu wose waponywe, kanyhi wafice ku wumanye mbeka. 5 Hambi nha hoyuli Mulungu yumonga du, na kanyhi hoyuli yumonga mono kawalamulaga iwanhu no Mulungu, yo munhu, Kilisito Yesu, 6 mono yelavya mweneco ho yawakomboze iwanhu wose. Wuwo wali wo wuhomelezi we cipango cono u Mulungu yakuhila kuwaponya wanhu wose. 7 Na ku soko yiyo, ane nghatumwa niwe mutumwa na mwijizi we wanhu wono si Wayuda, ho niyiganule i nghani yo wihuwilo ne mbeka. Nghulonga mbeka, hamba singhulonga wulambi yaye! 8 Ale, ho hose mu kanisa, kolo mukwitang’anila mu wuhembi, nghusaka iwalume weze kulomba akuno welavizye lukulu kuli Mulungu, na kanyhi wono wosuma kunyasula imiwoko yawo, kuno wakulomba wasina likuwo hamba wuwanji. 9 Nhavivyo, nghusaka iwacekulu nawo, weze wali cisindo, no kuvwala myenda yono yikuleta lilumbo liswanu muli wene, wavwale viswanu, ninga si ko wihambo wo wutawa zimvili, no wihambo we zizahabu, zilulu, hamba ku wuvwala ivivwalo vyo wuguzi wukamu muno muno, 10 langa wehambaje kwe metumo maswanu nha vyono yiwanojeye i wacekulu wono wamogopilo Mulungu. 11 Hambi iwacekulu nha yiwanojeye weyijize watulile, kanyhi wawe wenenenyhezi. 12 Ninga singhuwakombola iwacekulu wejize hamba kuwatema i walume, langa yiwanojeye weze wekaye watulile du. 13 Hambi Adamu nha yo yalongola kuwumbwa, na hanyuma yayo, ho Hawa. 14 Na kanyhi, Adamu yo si yakongwa ng’o, langa u mucekulu yo yakongwa, no kuwubena u Wulajilize wo Mulungu. 15 Ninga hamba nhavivyo umucekulu koloponywa so wulela wana, hono yekale mu wihuwilo, wendo, wele, no winenenyhezi.

3

1 Uwulonje awu, nha wo we mbeka: vyono kolo munhu yakusaka kuwa mulongola mwi kanisa, yuyo yakwilowa mulimo muswanu. 2 Ninga u mulongola we likanisa, yimunojeye yeze munhu mono yasina yilema, na kanyhi yimunojeye yeze mono yena mugolece yumonga du, kanyhi yeze mwiyimizi, mulula, we cisindo, kanyhi yimunojeye yeze mucemezi na mono yasumile kwijiza, 3 yalece kuwa mukolwa, hamba munhu we ciwuma wuma, langa yeze mupolo, mono yendile mulamu, kanyhi yalece kuwa munhu mwenda pesa, 4 kanyhi yimunojeye yeze munhu mono yasumile kuyitonga viswanu mhuga yakwe, no kuwanoza i wanagwe wawe ne cihuliko ne cogopo cose. 5 Hambi hono munhu yawe si yakusuma kuyitonga viswanu i mhuga yakwe mweneco, ho kosuma wule kulidima likanisa lyo Mulungu? 6 Kanyhi u munhu mono yakali nakangala mu wihuwilo, yalece kunozwa kuwa mulongola mwi kanisa, ho yalece kumema wiwoni, no kuling’anizwa nha vyono Setani yakaling’anizwa. 7 Yimunojeye yawe munhu mono yena lilumbo yiswanu muli wanhu wono wali kunze ye likanisa, ho yalece kuhoswa no kugwila mu mutego wa Setani 8 Ne wetumami nawo mwi kanisa yiwanojeye wawe wanhu wono wena mikalile miswanu, kanyhi walonga mbeka, walece kuwa wang’wela muno we divayi, hamba kuwa ne masulumizi ga pesa, 9 hambi nha yiwanojeye kwibata ko mutima muswanu imbeka ya mugati yo wihuwilo. 10 Ku soko yiyo, yiwanojeye wamule wajelwe, na kolo wakwijela vyono wosuma, ho wawe wetumami mu witumami wawo. 11 Ne wagolece zawo nawo, yiwanojeye wawe ne mikalile miswanu, si waheha wanhu, wono si wakolwa, kanyhi wehuwilwa muli zose. 12 Nayo mwitumami mwi kanisa yimunojeye yeze no mugolece yumonga du, kanyhi yeze mono kasumaga kutonga viswanu iwanagwe ne mhuga yakwe. 13 Hambi i wetumami wono wetumaga mulimo wawo viswanu, nha wetujilaga musambo muswanu, no kusuma kulonga kuno wasina woga zo wihuwilo wawo wono wuli muli Kilisito Yesu. 14 Nghukwandicila baluwa yiyi, akuno ninga nitumbiye vyono nokuza kwako mu vilo vivi baha. 15 Ninga hono nyhezwe muno, baluwa yiyi yokumanyiza imikalile yono yicinojeye ciwe nayo mu mhuga yo Mulungu, lyono lyo likanisa lyo Mulungu mumi, lyono lye ’sumbili no musinji we mbeka. 16 Hambi nha hasina mahwele go gose kuli zo wuwaha wa ze cinyele ze dini yetu, vyono: Yejela mu hwani yo munhu yahomelelwa no Muhe vyono yali ling’ani, yawonwa ne wamalayika. Yaganulwa mu zinghungugo, yehuwilwa kononze kose, yakabocelwa kucanyha ku wulanga mu lukumyo.

4

1 Ningo Muhe yakulonga ciwonelela vyono mu vilo vyono vikuza, iwanhu wanji wolowulecela lukulu u wihuwilo, nawo woloyihulicila i myuhe yo wukoci, no kwibata mafundo ge masetani. 2 Imafundo ge liwala lilyo, gatandazwaga ne wanhu walambi kanyhi wakonji, wono i viselinji vyawo vinha kotya nha vinyanywe ne cuma cono cili moto. 3 Iwanhu we liwala lilyo, wejizaga wakutya, gowa masutya kwitola, sunga no kulya zindigwa zinji zinji. Ninga u Mulungu nha yaziwumba i zindigwa zizo, ho wawalya wono wehuwiye na wono watuga kuyimanya imbeka, wazitumamile kwe lilumbo. 4 Hambi vyose vyono yaviwumba Mulungu nha viswanu, hamba hasina cono cinojeye kusemunwa, langa yinojeye vyose vibocelwe kwe malombo no wulumbe, 5 ku soko inghani yo Mulungu hamonga no wulombe, vicinozaga i cinhu cico ciwa celile hali Mulungu. 6 Hono wuwapele i wandugu wose imalajilizo gaga, kowa mwitumami muswanu wa Yesu Kilisito, akuno wukwijendeleza mu cimuhe mu zinghani zo wihuwilo ne mejizo ge mbeka, gono go mweneco kugatyatyaga. 7 Ninga wulecele lukulu zisimo zono zisina dini na zono zisina nhunizo yo yose. Wizowelezaje kwikala mu mikalile yo wogopa Mulungu. 8 Hambi wizoweleze wo muwili nha wina cambuzi cayo, ninga wizoweleze we cimuhe, wina cambuzi ce mawala gose, hambi nha wukucihuwiza zo wumi we vilo vivi na wuwo kanyhi we vilo vyono vikuza. 9 Hambi wulonje awu nha wa mbeka, kanyhi wunojeye wubocelwe kanyhi wihuwilwe. 10 Ase cikupiligala no kwituma cihidimbaye, hambi nha cimuwiciye witumbilo wetu u Mulungu mumi, mono yo Mukombozi wetu co wanhu wose, na ko muno wa walya wono wehuwiye. 11 Ale wuwapelaje malajilizo gaga ne mejizo gaga. 12 Wulecele lukulu kulumba munhu wo wose ho yakubedegale ku soko yo wudodo wako, langa weze wuli musambo kuli wono wehuwiye: mu wulonje wako, mu mijendele yako, mu wendo, wihuwilo, na mu mikalile miswanu. 13 Witumamilaje madaha gako hamonga ne vilungo vyako, mu wusoma calinze Imandiko Gono Gelile, mu wuganule na mu wijize, sunga kolo nghuza. 14 Wulece kuleka kucitumamila i cipegwa cicilya ca Kilisito cono cili muli’gwe, cono wapelelwa mu zinghani ze wawizi, na mu wuwicilwe miwoko ne wanyamhala. 15 Wuzihwesaje zizo zose muno muno, hamonga no kuzitumama, u wujendelele wako ho wusume kwijela hali wose. 16 Wiyikamisaje muno muno go mweneco hamonga ne mejizo gako. Wuhidimbale muno muno mu wituma zizo, hambi nha kokwiponya go mweneco, hamonga na wawo wono wakukuhuliciza.

5

1 Wulece kumutacila u munhu muwaha, langa wumunenaje kotya nha Sogo mono yakulelile. Wuwatendele Iwadodo we cilume nawo, kotya nha wanduguzo, 2 nawo iwacekulu wadala, kotya nha wanyina zako, ne wahinza nawo, wuwatendelaje nha kotya walumbuzo, mu wele wose. 3 Wuwapelaje cogopo iwacekulu wafwile wono mbeka wafwile. 4 Ninga u mufwile mono yena wana hamba wezukulu, awo wawo yiwanojeye wamule weyijize kuwanozeza viswanu we mhuga zawo weneco, na mu nzila yiyo, ho wosuma kuwanemya i walezi wawo hamonga ne wakuku zawo nhavivyo, hambi yiyo nha yo nghani yono yimwendezago Mulungu. 5 Ale, umucekulu mono mufwile mbeka, mono yasina munhu wo kumutaza, yakondya kumuwicilo Mulungu witumbilo wakwe, kanyhi yakujendelela kumulomba Mulungu no kuneneleza u wutazi wakwe cilo ne misi. 6 Ninga mucekulu mono yakwikala mu mikalile yo wiyendezi mweneco, yuyo yakondya kufwa akuno ho yakali mumi. 7 Wuwapelaje malajilizo gaga, ho walece kuwa na yilema. 8 Ninga munhu mono si kawalulaga wanhu we mhuga yakwe, ko muno wawalya wa mu kaya yakwe, umunhu yuyo yakondya kuwukana wihuwilo, kanyhi mubi kuciza no munhu mono siyehuwiye. 9 Ale, wulece kumwandika mu wityatye we matagwa ge wafwile, u mufwile wo wose mono yakali sinafisa myaka makumi mutandatu. Nayo kanyhi yeze mono yakatolwa kali kamonga du, 10 yeze mono yena lilumbo yiswanu, umucekulu mono yawawiluse wanagwe viswanu, mono yawabocela wajenzi mukaya yakwe, mono yawazuguza magulu iwanhu wo Mulungu, yawataza wanhu mu wugaye wawo, kanyhi yelavya ku wituma metumo maswanu. 11 Ninga wulece kuwandika i wafwile we lizika lidodo, hambi nha kolo i masulumizi gawo ge mumbwa yawo gakucila kuwa ne vilungo muno, si nho wilavye wawo wa kuli Kilisito, baho nha wosaka kutolwa kanyhi, 12 holeka wokwijela wasutyi, vyono weza si wehuwilwa mu cilagane cawo i cilongozi. 13 Ne wafwile wono wenha wawo wajilizaga i vilejeho vyawo ko wupilima-pilima mu kaya na kaya. Ne nghani ’mbi muno muno, wendaga maheho muno mu wupilime wawo, wenjizaga wuhesi kuli wayawo wanji, kanyhi no kwitajila mu zinghani ze wanhu wanji, akuno kanyhi wakulonga sunga ne zinghani zono siziwanojeye kulonga. 14 Holeka nali nyende wawo i wafwile we lizika lidodo watolwe, walele wana no kuzikamisa zikaya zawo, iwalugu wetu ho walece kutuga cilejeho co kucitovulila. 15 Hambi iwafwile wanji nha wakondya kwajilila no kumutyatya Setani. 16 Ninga hono mucekulu Mukilisito yawe yena wafwile mu mhuga yakwe, umwene yimunojeye yawataze, ninga yalece kulilecela likanisa u mutegulo wuwo, i likanisa ho lisume kuwataza iwafwile wawalya wono wasigaye wali wene du. 17 Iwanyamhala wono watongaga wanhu viswanu yiwanojeye watuje musahala kali kejete, ko muno wawalya wono wahidimbalaga mu wuganule na mu wijize. 18 Hambi i Mandiko Gono Gelile nha gatezaga: “Wulece kuyidinda mulomo i ng’ombe yono wukuyitumamila kutowa wuhemba mu cuga,” na kanyhi, “Umwitumami yimunojeye yatuje musahala wakwe.” 19 Wulece kuvumila wusonjezwe kuli munyamhala, lono i nghani yiyo yisina wuhomelezi wa wanhu wejete hamba wadatu. 20 Awalya nawo wono wakwituma wubi, wuwatacilaje calinze, ho iwanji nawo wogope. 21 Nghukukong’onheza hali Mulungu, na hali Kilisito Yesu, na hali wamalayika wono welile, wukamise imalajilizo gaga wulece kuleka hamba limonga, kanyhi, pogola, wulece kumwendeza munhu wo wose muli zose zono kokwituma. 22 Kanyhi wulece kumuwicila miwoko munhu wo wose musunho, ku soko yo kumwitumamila Muwaha. Wulece kuhanga u wubi we wanji, langa wikamisaje welile mu nhumbula yako. 23 Wulece kuwa kung’wa malenga gali wene du, langa ’ng’weze ne divayi ndodo so’nda yako, hambi nha kutamwaga kali kenji na kenji. 24 Uwubi we wanhu wanji wijelaga calinze, nawo wukuwa kuwalongolela ku wuling’anizwe, ninga wubi we wanji, wijelaga du lwa hanyuma yayo. 25 Nhavivyo, ne metumo maswanu gejelaga calinze, hamba na gagalya gono si gali calinze, sigosuma kuhundikwa.

6

1 Iwawanda wose yiwanojeye wawapele lilumbo iwatwa zawo ho wanhu wawe wasina soko yinji yo kulitovulila i litagwa lyo Mulungu ne mafundo getu. 2 Ne wawanda wono wena watwa zawo Wakilisito, walece kuwabedegala, hambi nha wandugu zawo. Langa yiwanojeye wawetumamile mu wuswanu muno wose, hambi wawo wono watugaga cambuzi mu mulimo wawo, nha wo wawo wono wehuwiye kanyhi wendece kuli Mulungu. Yikunojeye kwijiza no kuziganula izinghani azi: 3 U munhu wo wose mono yakwijiza suta ne zinghani zizi, kanyhi mono si yakuzivumila i zinghani ze mbeka zo Mutwa wetu Yesu Kilisito ne mafundo ge dini yetu, 4 yuyo yamemile widunhumuzi, kanyhi hamba siyamanyile cinji co cose. Yo munhu mono yendile wiwanganile no wisonji we zinghani ze bwete, ne zinghani ze liwala lilyo, ziletaga wivu, wisonji, maligo, maganicizo mabi, 5 no wiwanganile wono wusina ndumo, wono wukulawa kuli wanhu we mahala gono gavizice, kanyhi wono wayisina imbeka. Wono wehwesaga vyono dini, mba yo nzila yo kutujila wugoli. 6 Yene mbeka dini, yimunozaga munhu kawa mugoli muno, u munhu yuyo hono yawe yaceye ne vinhu vyono yena navyo. 7 Hambi nha sicaleteleza cinji co cose kononze, kanyhi hamba sicolosoleleza cinji co cose. 8 Ale holeka, hono ciwe cina ndigwa ne vivwalo, yicinojeye cituzwe mutima navyo. 9 Ninga wawalya wono wasakaga wagolipe, wagwilaga mu wujelwe, no kugwila mu mutego we masulumizi menji mabi go wulele, gono gawakwegaga sunga ko ku wuhodanjice. 10 Hambi u wenda muno we zipesa nha wo mwamulizo wo wubi wose. Iwanhu wanji wasulumilaga muno kutuga mapesa, sunga wawuleka no wihuwilo wawo, no kudumanjila dumanjila ako na ako, kutali no wihuwilo wawo no kutukuwika i mitima yawo ko wusungu wuwaha muno. 11 Ninga ’gwe, go munhu wo Mulungu, wilegaje mu zinghani zizo. Wukamise wiling’ano, no wogopo Mulungu, no wihuwilo, no wendo, ne ngola, no winenenyhezi. 12 Wumanyhe kwe vilungo vyako vyose wicize lumangho lo wihuwilo, ho witujile cihumbilizwa co wumi we cibitilila, wono wacemelwa lono wawuvumilila u wihuwilo wako hali wahomelezi wenji. 13 Hali Mulungu mono kavipelaga i vinhu vyose wumi, na hali Yesu Kilisito mono yayihomelela no kuyivumila imbeka hali Pontiyo Pilato, 14 nghukulajiliza, wugebataje muno i Malajilizo gako no kugakamisa muno muno, sunga lizuwa lililya kolo yakwijela Mutwa wetu Yesu Kilisito. 15 No wijele wakwe, wolokuziza mwipango lyono linojeye lyono lyawikwa no Mulungu umulugutwe kanyhi mono yo Mutemi yali wene, u Mutemi we watemi no Muwaha we wawaha. 16 Umwene yali wene du yo kekalaga mumi cibitilila, kanyhi kekalaga mu wuzelu wono hasina munhu wo wose mono yadahile kuwusejelela. Hasina munhu mono yasuma kumuwona, hamba mono kosuma kumuwona. Kuli mwene lyeze yilumbo ne vilungo vye cibitilila! Heya. 17 Wuwalonjelaje iwanhu wagoli we vinhu vye mikalile ya lulu, walece kwidunhumula, hamba kuwika u witumbilo wawo mu sawo yono siyidahile kwitumbilwa, langa wamwitumbilaje Mulungu, mono ko wuswanu wakwe, kacipela i vinhu vyose civisangalalile. 18 Wuwalonjelaje wetume viswanu, wawe wagoli mu metumo maswanu, kanyhi wawe wacemezi, wono wewikanize mu wuhanga ne wanji zisawo zawo. 19 Na mu wunoza nhavivyo wakwiyiwutila ciwutwa cono cowa kuli wene musinji wono wukamile kuli cipango cono cikuza. Ho wasume kwiyitujila u wumi wono wo wumi we mbeka. 20 Gwe, Timoteyo wukamise viswanu zose zono wakozwa. Wilegaje mu miduwo ye ciyinze-yinze, hamonga no wiwanganile wo wulele, muli cico cono wanhu wanji wacemaga: “Wumanye” ninga vyo si vinha. 21 Hambi wanji nha watezaga vyono wene wakondya kuwa no “Wumanye” wuwo, na ku soko yiyo holeka wakondya kuyajiliza i nzila yo wihuwilo. Lihewa lyo Mulungu, liweze muli nyenye wose!