MARKUS

Ŋgwal bazlam ana

MARKUS

a tsik a

Guma Mbulum ana Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam

a tsik a

Mata 3:1-12; Luka 3:1-18; Yuhana 1:19-28

¹Naha Ŋgwal Bazlam ana a ɗif à Yesuw Kiristi Kəla Mbulum a. ²Bazlam ata a dza ahər ba ka, kamala ana Ezaya, mala məma à guma Mbulum a wetse aba a bəɗ a kaɗəŋ. A wetse piŋŋe, a gwa:

«Araha», Mbulum a gwa,

«I slirehe a mala metsìkè bazlam gà naha

aka miɗ yak, dite mà làmbaɗak vatwa yak.*fa*

³Mburma ŋa a riŋ i kusak,

à fèfil a ŋgəlakəkka, a gweɗe a:

<Làmbaɗum aba vatwa a Əbay a gəzləŋ kurum a,

ki fefetwimer a fehhè lele.> «*fb*

⁴Kamala ana Mbulum a gwa: I slirehe a mala metsìkè bazlam gà naha ya ka, aka sle kaɗəŋ. Mburma ŋa a riŋ i kusak, zləm ŋgar Yuhana. A tsik a bazlam Mbulum a mburma. A gwaɗawa a tar: «Mbəɗum à madzala gà gər kurum, dite i tsilwiɓ à kurum a a yam, dite Mbulum à pìl a kurum a à bakal kurum.» I dəba ŋa ya, a tsilwiɓewa à tar a yam. ⁵Akahər ata ka, gà mburma ana i Yeruzalem a, nda gà na a riŋ ika ahəɗ Yuda ya tserdze, tə dawara a təv Yuhana ya. Ti ɗifewa à bakal tar aka miɗ mburma tserdze, dite Yuhana a tsilwiɓewa à tar a yam i dulwa Yurdan i fata.

⁶Yuhana ata a ndzawa ka, nda gà petek ŋguz zlìgwèmè, madànà ba ŋa i magər ba ya nda kwiye. Dukw mezime ŋgar ka, say məpapəɗa heyew nda mazəma amum ana i dala ya ɗekɗek. ⁷A gwaɗawa a gà mburma ana tar riŋ i təv ŋgar a: «Mìsle ŋgiɗ a riŋ, a dere a i dəba gà ya mba. Ŋgat ka, à zè a iye nda ndzəɗa kweleŋ fètìte. I sle a aà mesirikaha a təv ŋgar, aà məpəla à liɓir tsàpà ŋgar tsidze, ku mege nda mekìrìɗèhè gurmits a biye tekeɗe, i sle a tsa. ⁸Aɗaba taŋa iye ka, i tsilwiɓ à kurum a ka, a yam pəra. Ama ŋgat aka dara ka, a tsilwiɓ à kurum a ka, a yam asa tsa, say a Mezite Mesife Mbulum.»

Metsìlwìɓè à Yesuw ana Yuhana a tsilwiɓ dər a yam a,

nda Əbay sitene ana a dzik à Yesuw a

Mata 3:13—4:11; Luka 3:21-22; 4:1-13; Yuhana 1:32-34

⁹Akahər ata Yesuw a hitsera i kwite ŋa a riŋ ika ahəɗ Galile ya, tə zalar Nazaret. A dara a təv Yuhana a dulwa Yurdan a. A daha, Yuhana a tsilwiɓ à ŋgat a yam i dula ata. ¹⁰I təv ana Yesuw a riŋ a tsilere a i yam a ka, kuvəl mbulum a hə̀ndə̀k ba tùwaŋ. A ŋgataha a Mezite Mesife Mbulum a riŋ a terre a iɗəm i fataya, zərawwa kamala maadagwar ana a ndze a a bəɗ a, aka gər ŋgar. ¹¹A tsarakara mifefile ana a ɗera i mbulum a. Mbulum a gwaɗarra: «Kər na kà ne mandərkwasla gà ya, Kəla gà. Maŋgayaba gà fit dze ka, ika gər yak.»

¹²I dəba mifefile ata ya tsara ka, Mezite Mesife Mbulum a da à ŋgat a kusak diriŋ. ¹³A ndza riŋ i fata mehinne dzik faɗ. Hawa mèkwède ŋgat a riŋ i təv gà dukw dala. I huɗ mehinne ata ya ka, tar riŋ nda gà Əbay sitene a dzik a à ŋgat kəla pat. Ama gà gawla Mbulum ana i gər ŋa ya, tar riŋ nda gà ŋgat, tə zlàkawa ŋgat mbaŋa.

Yesuw a zal a gà ɓəzla magàsà kilif faɗ

Mata 4:12-22; Luka 4:14-15; 5:1-11

¹⁴Akahər ata ta gəs Yuhana, ti tike ŋgat a daŋgay gədzə̀zl. I dəba ŋa ya, Yesuw a tsaraka tàa gəs Yuhana ka, a mbəɗaha gər aka ahəɗ Galile. A daha ka, a dza ba aà metsìkè bazlam ŋgwal ŋa ana a da dərra i təv Mbulum a, a mburma. A gwaɗawa a tar: ¹⁵«Pat ana Mbulum a tike məpàslà ahər a ka, aka sle kuɗa. Aɗaba mekwere ŋgar ana a kwere a ya ka, aka à mendzera. Mbəɗum à madzala gà gər kurum a təv ŋgar, dite kə̀ gəsum bazlam ŋgwal ŋa aaha a gəzləŋ kurum ədəts lele.»

¹⁶I dəba ŋa ya, Yesuw a da aà gùva duluv Galile. A daha, a sùwaya i fata ka, aka le aà gà Simun nda damər ŋgar Andire, tar riŋ ta pìl a à ndzàràwà tar a yam a duluv ata, aɗaba megemir tar ka, magàsà kilif. ¹⁷Yesuw a gwaɗa a taraha aɗəm: «Dumara, tàkwa, ka zazamum iye, i ne à kurum a gà ɓəzla mayahara mburma i luvuŋ a, kamala kilif aaha kurum riŋ ihər ki geswimere a i yam a, dite ka, gà mburma ata ibam, tə dara a təv dzaydzay ŋa ya.» ¹⁸I dəba bazlam ŋgar ata ya tsara ka, gà wele ata ta məsak aba à gà ndzàràwà tar a fataya, tə dara, tə dəɗ akaba, tə zazam ŋgat.

¹⁹Yesuw a da i fataya zaakwa ka, aka ŋgataha a gà Zakup nda damər ŋgar Yuhana, gà ɓəza Zebede asa. Tar riŋ i slə̀làh yam i duluv, tì lèmbeɗe a ndzàràwà tar mbaŋa. ²⁰Yesuw a zal a taraha aɗəm tsara. Gà wele ata ta hitsera iɗəm a. Ta məsak riŋ à tsir tar Zebede i slə̀làh yam ata nda gà ɓəzla meslire ŋgar. Tə da nda gà Yesuw tserdze.

Wele ana sitene a darra i ba ya

Luka 4:31-37

²¹I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə da a kwite Kafarnahum. A pat mesìfìkà ba ana a ndzera ya ka, a da a ga mahàmà a Mbulum. A daha, a tsik guma ŋgar a mburma. ²²Guma ŋgar ata a tsik a ya ka, arəv a da dər aà tar a, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Aɗaba guma ŋgar ata a tsik a ter a ya ka, kamala biy gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum a tsa. Ama ka, nda ndzəɗa hinne, kamala ana ŋgat Əbay a, na a tsik a tar a.

²³I dəba ŋa ya, Yesuw a ndəv à mifefile ŋgar ata tsara ka, wele duwa a riŋ i magər gà mburma ata, sitene a gasawa ŋgat. A dza ba aà mifefile ŋgəlakəkka hinne nda magala. ²⁴A gwaɗa a Yesuw: «Ki yehe a à mər la ya, kər ana kà dara i Nazaret a? Ka dara ana, aà medzeye à mər kəla ya? I sər kər lele, kər ka, wur ana bakal ŋgar a riŋ tsa, Mbulum a slərra a faha ya.» ²⁵Yesuw a kwara akaba sitene ata. A gwaɗar: «Ndza ɗikɗik. Dara i ba wele aka ya.» ²⁶Sitene ata a dzadzar à wele ata hinne, dite a darra i ba ya, nda gà Mewideye ya.

²⁷Gà mburma aaha tserdze ya, ta ŋgat a dukw mene aà mburma ata ka, tə dzadzar hinne mbaŋa. Ta gwaɗaba ika magər tar: «Naha ana, là? Bazlam wara naha a tsik a awiya ŋa asa ya? Dukw ana a tsik a ya ka, nda ndzəɗa ndzer kaɗəŋ. Mege a kwere akaba a gà sitene tekeɗe, ta gis a bazlam ŋgar a.» ²⁸I dəba ŋa ya bise tsara, gà mburma ana ika ahəɗ Galile ya, ti ɗewa zləm à Yesuw hinne.

Yesuw a mbala à gà ɓəzla dukw məməta hinne

Mata 8:14-17; Luka 4:38-41

²⁹Aləka i dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat, gà Zakup nda Yuhana, tə dara i ga mahàmà a Mbulum a. Ta mah ba, tə da a bəra gà Simun nda Andire. ³⁰Ti ta medeha ka, dzìdze Simun a riŋ mahə̀nà ŋa ŋgwala tsa, a dzedzeriŋa ika slə̀làh ŋgar i ga. Ta gwaɗa a Yesuw: «Məkəs aaha ka, ŋgwala tsa.» ³¹Yesuw a daha a təv ŋgar, a gəs ŋgat i ahər a. A hitse dər aà mbulum. Tùŋ a ndza dər a bəɗ nda mendzwil ŋgar. Màràɓàraɓ ŋgar ata a ndala ihər a tsara. I dəba ŋa ya, a sle a aà mege a tar mbəlakw lele kuɗa.

³²Aləka pat a dəɗ ndaàwa ŋana ka, gà mburma ata i fataya, tə ndzakaha gà ɓəzla dukw məməta nda gà ɓəzla sitene a təv Yesuw. ³³Gà mburma ana i kwite ata ya fit dze, tə ndəv akabaha aka biye hərmaga ata Yesuw iɗəm a. ³⁴Yesuw a mbala à gà mburma i dukw məməta tar a pampam hinne. A dalawa gà sitene aà gà mburma ana duwa a gasawa tar a mbaŋa. A hə̀ndə̀kaha aà bazlam a gà sitene, aɗaba tar ka, tə sər ŋgat, a dara ka, i təv Mbulum a ndzer.

Yesuw a tsikeye guma ŋgar ika ahəɗ Galile tserdze

Luka 4:42-44

³⁵Ndidwe ŋana aka tuwa mendzikwir ka, Yesuw a dara i ga ya, a hitse i fataya, a da a təv ana mburma a riŋ iɗəm tsiye. A ndzeha a fata ka, a dza ba aà mahàmà a Mbulum Tsir ŋgar. ³⁶Gà Simun nda gà mìsle ŋgiɗ ana ti zezem a Yesuw a, tə da a mayaha ŋgat. Aləka ta ŋgat Yesuw ka, ta gwaɗar: ³⁷«Gà mburma a riŋ hinne ta wiz a kər ana, meme?» ³⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «I waya ka, ki tèkwe a a təv ŋa, a təv ana a mbera a kwite aaha ya. Say i ti tsik a bazlam ana Mbulum a slər dərra iye ya, a fata mbaŋa. Agəra taŋa na i dara ya.» ³⁹Yesuw a tsik aba ya kataya ka, a mah ba, a da. A daha, a sùwaya ika ahəɗ Galile tserdze. A ləm aka kwite ata i fataya à bazlam ata. A tsikewa guma ŋgar a gà mburma tserdze i ga mahàmà a Mbulum ana ika ahəɗ ata ya. A dalawuwa gà sitene aà mburma ya mbaŋa.

Yesuw a mbəl à mala vèdègwè duwa

Mata 8:1-4; Luka 5:12-16

⁴⁰Akahər ata mala vèdègwè duwa a daha a təv Yesuw. A ndzeha a təv ŋgar ka, a dzar gurmits a biye, dite mà zlak ŋgat i dukw məməta ŋgar a. A gwaɗar: «Na mege kà waya ka, ki sle a aà mimbile à iye te.» ⁴¹Ama wele ata a tsiker kataya, a ndze are tsehe a Yesuw hinne. A daha, a ləm ahər, a gwaɗar: «Haya, a sèsiŋ na ki mbil a ya. Kinehe ka, mbəl i dukw məməta yak a.» ⁴²I fataya ka, mbəlak ba wele ata a ndala ihər a suwut tsara. Ba ŋgar a làmbaɗa ba lele kuɗa. ⁴³I dəba ŋa ya, Yesuw a tiriɓe akaba wele ata nda bazlam, a gwaɗar: «Daba. ⁴⁴Ama kəla ka, ka ti tsik a wura tsidze. Kàa daha ka, kà pàt à ba yak a mala mandəva kuɗa a Mbulum, dite mà samata kər, ma sər dər ka, meme na kà ndza kinehe kuɗa ya. I dəba ŋa ya, ka vəl dukw masakəŋa ana Musa a gwa i wakita ka, ki vilwim a a Mbulum a. Dite na gà mburma ta ŋgeteke a, ti sir a dər ka, kàa mbəl kaɗəŋ a.»

⁴⁵Tsaatsa, bazlam Yesuw ata a tsiker nda ndzəɗa nda magala ya ka, wele ata a da i təv ŋgar a tsara. A daha, a dza ba aà maɗàmà dukw ata Yesuw a ge nda ŋgat a. Aɗaba taŋa, Yesuw tekeɗe, a sle a aà mipète à ba ŋgar bise a gà mburma ana i gà kwite ata ya asa tsa, tsəka, ti sir a ŋgat. Agəra taŋa a sùwayawa ba nda təv ana mburma a riŋ i fata tsiye. Ama gà mburma pampam tə dayara i gà kwite tar a, tə dawaha a təv ŋgar a fata.

Yesuw a mbəl a mala magàha a bəɗ duwa i Kafarnahum

Mata 9:1-8; Luka 5:17-26

¹I dəba mehinne zaakwa ya ka, Yesuw a màha a Kafarnahum. Gà mburma tə tsaraka aka màha a ma ka, ²tə daha, ti yaha ba gər hinne a ma ŋgar ndaka biye hərmaga ŋa dze, aɗaba təv mendze a sle a tar tsa. Yesuw a dza ba aà metsìkè a tar guma ŋgar.

³I təv ana a riŋ a tsik a ter a ya ka, gà mìsle ŋgiɗ pam asa, tə dara a təv ŋgar a. Tə darra à mala magàha a bəɗ duwa ya, gà gawla faɗ ika magər gà mburma ata tə zlara. ⁴Ama ti sle a aà mipètè dər a Yesuw tsa, aɗaba gà mburma ana riŋ hinne ika biye hərmaga ata Yesuw iɗəm a. Tə daha, tə tsala aka ga ata, ŋgər tə təm gər ga, ser aka Yesuw. Tə zla mala magàha a bəɗ ata madzàwà ŋa aà slə̀làh. Ta gasa i liɓir a, ta vəlaraha. ⁵Yesuw a samata gəzləŋ gà mburma ana tə zlaha wele ata ya ka, ta gəs ŋgat lele. A gwaɗa a mala magàha a bəɗ ata: «Kəla gà, Yàa pə̀lak à bakal yak.»

⁶Gà Əbay gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tar riŋ i fata mbaŋa. Tə dzala i gər tar, ta gwa: ⁷«Meme na wele aaha a tsik a bazlam Mbulum a mburma kataya ya? Wànà a tsik dukw ana ŋgwala tsiye aà Mbulum, a ndavayar ivaɗ a? Weke na a sle a aà məpəla à bakal a mburma ya, na Mbulum ilik tsiye?» ⁸Yesuw a sər a taraha aka dukw ana tə dzala ya tsara. A gwaɗa a tar: «Aàmala na kà dzalum gà gər kataya ya? ⁹Magwàɗà a mala magàha a bəɗ: <Yàa pə̀lak à bakal yak>, nda bazlam masakəŋa ka, a wur ba tsa, kige tsa: <Hitse, ka zla slə̀làh yak, dite ka da> ka, taŋa ka, a wur ba. ¹⁰Ama a sèsiŋ ka, sərum dər, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, iye riŋ nda gà ndzəɗa à məpəla à bakal ika gər ahəɗ.»

Yesuw a tsik kataya tsara ka, a gwaɗa a mala magàha a bəɗ aaha: ¹¹«Iye i gwaɗak: Hitse, zla slə̀làh yak, ka daba a ma.»

¹²I təv ana ə̀ba gà mburma ta fə̀r aakaha ya ka, wele aaha a hitse tsara, a zla slə̀làh ŋgar ata, a daba. Gà mburma ata i fataya, tə dzadzar hinne, agəra dukw mene aà mburma ata Yesuw a ge ya. Ta gwa: «Yweh, yweh, yweh, maa ŋgat a duwa ilik kamala naha ya tsidze.» Dite i fataya ka, tə zàmbaɗa à Mbulum hinne tsara.

Yesuw a zal a Levi

Mata 9:9-13; Luka 5:27-32

¹³I dəba ŋa ya, Yesuw a dara i ga ya, a mbəɗ gər aà gùva duluv Galile asa. Gà mburma hinne tə daha a təv ŋgar. A tsik a tar guma ŋgar. ¹⁴I dəba guma ŋgar ata ya ka, a hitse i fataya, a dza ba aà mede. A təv ana a riŋ a de a ya ka, aka ŋgataha a Levi, kəla Alfayus, a riŋ mandza ŋa i ga dùwan, aɗaba ŋgat ka, mala dùwan. Yesuw a daha a təv ŋgar, a gwaɗar: «Dara, zezem iye.» Levi a tsaraka kataya tsara ka, a hitsera i fataya, a zazam ŋgat, tə da a ma ŋgar.

¹⁵Aləka i dəba ŋa ya, ti ndzeha a bəra Levi tsara ka, a der ɗaf. A zal dər a gà asiŋ gà ɓəzla dùwan ŋgiɗ mbaŋa, dite nda gà asiŋ gà mburma ana i liwiŋ tar meɗè zləm tar ŋgwala tsiye asa. Ama gà mburma ata i fataya tserdze, tə zazam Yesuw bagwal ŋa. Tə daha, tə zəm akaba ɗaf nda gà ŋgat, nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tserdze ya, a təv ilik ŋa. ¹⁶I fata ka, gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, tar riŋ mbaŋa. Tar ka, gà *Farisa. Tar riŋ ta fir a aà Yesuw. Tə samata, gà Yesuw ana tə zəm akaba ɗaf nda gà mburma ata tserdze ya ka, ta gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Aàmala dze ya na gà Yesuw ti zim akaba a ɗaf nda gà ɓəzla dùwan, dite nda gà mburma aka meɗè zləm tar ŋgwala tsiye ya?» ¹⁷Yesuw aka tsaraka dukw ana ti tsik ahər kataya ya tsara. A gwaɗa a tar: «Wura a de a a dàkwtar tsa, na ba ŋgar a riŋ lele ya, say na a riŋ nda gà dukw məməta ya dzekwiŋ. I dara ka, aà mazàlà a gà na ta gweɗe a, waytsà mər ka, gà ŋgwal ŋa ika miɗ Mbulum a tsa, say a gà ɓəzla bakal ivaɗ.»

Mege ndəra i təv Yesuw

Mata 9:14-17; Luka 5:33-39

¹⁸A pat ŋgiɗ duwa, gà ɓəzla mazazama Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam, nda gà *Farisa tə zəmawa duwa tsa mehinne zaakwa i huɗ kwaskwa ya. Ta ge a ndəra. Gà mburma ŋgiɗ pam tə dara a təv Yesuw a. Ta gwaɗar: «Naha ana, meme na gà ɓəzla mazazama Yuhana nda gà Farisa ta gewa ndəra ka, gà mburma ana ti zezem a kər a ka, ta ge a ti tsiye?» ¹⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a live dər aba à ba ŋgar a nda mazla daala ya. A gwaɗa a tar: «Na kinehe wura a zla daala, à ndìɗ a daala ŋgar ata a bəra, a zelewe a a mburma hinne, aɗaba dukw mezime ana, pat ata ana, mburma a ndze a dà/?asasa, a ge a ndəra ya? Ti sle a aà mendze aà dukw mezime ya, dite ta ge a ndəra tsa. ²⁰Ama i təv gà mburma gà ya tekeɗe, kamala taŋa ya mbaŋa. Na iye riŋ i təv tar mba ka, ti sle a aà mege ndəra tsa. Say a pat ana iye riŋ i təv tar asa tsiye dzekwiŋ, na ta ge a ndəra ya.»

²¹Yesuw a tsik a tar ahəm minew ŋgiɗ pam asa. A live dər aba nda guma ŋgar ana awiya ŋa ya. A gwaɗa a tar: «Wura a sle a aà medepe awiya petek aà miviye ŋana tsa, aɗaba miviye ŋana ka, a nis a ihər a, vagugwà à sìkèh ahər a à biye hinne asa. ²²Kamala taŋa ya asa mbaŋa, wura a sle a aà medzè guzum himmè ŋa a duwa kwiye miviye ŋana tsa, aɗaba guzum ata a kwesiŋa, duwa kwiye ata à zlìrite a asa tsa, ə̀nduh à ndìzliŋa, guzum tekeɗe, aka nəs. Say mandza guzum himmè ŋana ka, a duwa kwiye awiya ŋana mbaŋa, aɗaba awiya ŋana ka, à zlìritiŋa.»

Pat mesìfìkà ba i təv Yesuw

Mata 12:1-8; Luka 6:1-5

²³A pat mesìfìkà ba duwa ka, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə da nda gùvàh dukw duwa kamala daw a. Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, tə dza ba aà mahaɓa dukw ata aà gùva vatwa ya, ti zimiŋa. ²⁴Gà *Farisa duwa a riŋ i fata, ta ŋgat a tar aaka kataya ka, ta gwaɗa a Yesuw: «Samata gà mburma yak aaha kwaŋ, dukw ana ta ge a ya. Aàmala na ta heɓe a dukw aaha a pat mesìfìkà ba ya, aɗaba məpala ahəm Mbulum ka, aka vəl vatwa aà megemir a pat mesìfìkà ba tsiye?» ²⁵Yesuw a gwaɗa a tar: «Wànà kàa dzeŋgwim dukw ana Dawda a ge ya te ibam a? A ge dze ana, meme na i təv ana may riŋ ihər a wir aà ter a nda gà mburma ŋgar, ti yehe a dukw mezime ya?*fa* ²⁶Akahər ata ka, Abiyatar ŋgat mala mandəva kuɗa a Mbulum batsah ŋana. Dawda a da a ga Mbulum. A daha ka, a zla dukw mezime ana ta vəl aɗaba Mbulum a, a zəm, ku mege dite məpala ahəm Mbulum a vəl vatwa aà mazəma ŋa ka, a gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ɗekɗek tekeɗe ya. Ama Dawda ŋgat ka, a daha, aka ndzək dukw ata, aka zəm. Aka vəl mezehe ŋa a gà mburma ŋgar mbaŋa.»

²⁷Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Mbulum a ge pat mesìfìkà ba ka, dite ma ge ŋgulum a mburma, tsəka, aɗaba mburma na ma ge ŋgulum a mesìfìkà ba ya tsa. ²⁸Aɗaba taŋa, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, na a kwere a pat mesìfìkà ba ŋa ya seyiŋ.»

Wele duwa makula ahər ŋa

Mata 12:9-14; Luka 6:6-11

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a màha a ga mahàmà a Mbulum. Mimè ata a màha ya ka, a pat mesìfìkà ba. A daha ka, a leha aà gà mburma a riŋ hinne i fata. I liwiŋ gà mburma ata ka, wele duwa a riŋ makula ahər ŋa. ²Gà mburma ata i ga ata ya, tə dza ba aà masamata Yesuw. Gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ tə dzala i gər tar, ta gwa: «Wànà Yesuw a ge a megemir, a mbil a à wele ata a pat mesìfìkà ba aaha ya?» Tə dzala kataya ka, aɗaba a sàs a tar məma à bakal a Yesuw, agəra dukw ana Mbulum a pala a tar ahər ahəm a pat mesìfìkà ba ya. ³Yesuw a gwaɗa a wele ata makula ahər ŋa ya: «Hitse aà mbulum, dara, ka hitse aka miɗ mburma.» ⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà mburma ata ta fir ahər a ya: «Wànà məpala ahəm Mbulum a vəl vatwa dze ana, aà dukùla na a pat mesìfìkà ba ya? A gwa ana, gwim ŋgwal a mburma a pat mesìfìkà ba ya, tsəna, ki gwim tsiye? A gwa ana, mbəlum à mburma ya, tsəna, dzeywim à mburma ya?» Gà mburma ata ta gəs mifèfiler aakaha tsa, tə ndza ba ɗikɗik. ⁵Yesuw a fə̀r aà gà mburma ata tserdze ya, nda Mahərdəsa yemere. Ama ka, tə ndzar aɗəm are tsehe asa, aɗaba gəzləŋ tar manəsa ŋa, tə sər dukw ana ta ge a ya tsa. I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a wele ata makula ahər ŋa ya: «Sirikara à ahər yak a təv ga ya.» Wele ata a sìrìk dərraha tsara ka, ahər ŋgar ata a làmbaɗa ba lele.

⁶Gà mburma ata ta ŋgatar kataya tsara ka, gà *Farisa ana i liwiŋ tar a, ta wiyera ba i ga mahàmà a Mbulum ata ya sùtùtùtwara a bəra ya. Tə dara i fataya ka, tə da a təv gà mburma Əbay *Hiridus tsara. Tə daha ka, ta mà akaba à bazlam ika magər tar. Ta gwa: «Meme na ki slekwe a aà medzeye à mesife Yesuw a?»

Gà mburma hinne tə dara a təv Yesuw a

Mata 4:23-25; 12:15-21; Luka 6:17-19

⁷Aləka i dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə dara i liwiŋ mburma ya, tə da aà gùva duluv Galile. Tə daha a fata ka, gà mburma ana a riŋ ika ahəɗ Galile i fataya, tə dara a təv tar a hinne. Gà na ika ahəɗ Yuda ya, ⁸i Yeruzalem a, nda gà na ika ahəɗ Eduma ya, ika lìdè dulwa Yurdan a, nda gà na ta mbehe a gà kwite Tirus nda Sidun a, tə dara a təv tar a mbaŋa. Gà mburma ata tə dara a təv Yesuw a hinne ka, aɗaba tə tsarakaha meɗè zləm ŋgar ana a riŋ a gewa duwa i fataya. ⁹Yesuw a samata ka, gà mburma a riŋ hinne i fata, ta ŋgiɗits a ŋgat. A slər gà ɓəzla mazazama ŋgat aà mewìzereha slə̀làh yam kə̀la ŋa. A waya matsəla dər aka gər yam, dite gà mburma ata ta ŋgiɗits ŋgat asa tsa. ¹⁰A ge dər kataya ka, gà ɓəzla dukw məməta ana a riŋ i fataya, tə tsaraka Yesuw aka mbala à gà mburma hinne i dukw məməta ya ka, ta waya mimbèreha, aà malə̀mà ahər, dite ka, mə mbala à tar i dukw məməta tar a te. ¹¹Gà mburma ana tar riŋ nda gà sitene i ba tar a mbaŋa, ta ŋgat a Yesuw ka, tə daha, tə dzawa aba a bəɗ aka miɗ ŋgar a fata. Ta gwaɗar: «Kər ka, Kəla Mbulum.» ¹²Ama Yesuw a pala a tar ahəm, a gwaɗa a tar: «Hey, ka ti ɗifwim à zləm gà a wura asa tsidze.»

Yesuw a pala gà ɓəzla meslire ŋgar kurwa gəra sula

Mata 10:1-4; Luka 6:12-16

¹³I dəba ŋa ya, Yesuw a hitse i fataya, a tsəl aka dìyes duwa a riŋ i fata. A zal a gà mburma ana a sasar a. ¹⁴Aləka gà mburma ata tə daha ka, a pala i liwiŋ tar a kurwa gəra sula. A ne à tar gà ɓəzla meslire ŋgar. A gwaɗa a tar: «Ki tèkwe a nda gà iye dze. I waya na ki zezemwim a iye ya. A sèsiŋ na i slirewe a kurum aà metsìkè bazlam ŋgwal ŋana a mburma mbaŋa. ¹⁵Dite ki ŋgetwim a ndzəɗa aà madalawa gà sitene aà ga mburma ya asa.»

¹⁶Zləm gà mburma ata kurwa gəra sula Yesuw a ndzək tar a ka, gà Simun ana Yesuw a ɗer Piyer a, ¹⁷dite gà Zakup nda damər ŋgar Yuhana, gà ɓəza Zebede, Yesuw a ɗe a tar Buwanarges, kamala megweɗe ya ka, ndzəɗa tar kamala malaka mbulum a. ¹⁸Taŋa gà asiŋ ŋa pam tekeɗe, Andire, Filip, Bartelemi, Mata, Tumas, Zakup kəla Alfayus, Tadawas, Simun ana a niw bazlam ŋgumna piŋŋe, a waya makwàrà ba tar i gwala ŋgar a, ¹⁹dite Yudas Iskariyut, wele ana a ta ge a ɗaf aà Yesuw a.

Gà gwala Yesuw ta waya megìse ŋgat a ma tar

²⁰Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a tarra ika dìyes ata ya, tə da a ma nda gà ɓəzla meslire ŋgar. Tə daha ka, gà asiŋ gà mburma hinne tə dara a təv ŋgar a asa. Aləka gà Yesuw ka, tə sər akaba vatwa aà mazəma dukw mezime nda gà ɓəzla meslire ŋgar asa tsa. ²¹Gà gwala ŋgar tə tsaraka miɓizle ŋgar i kwite ata tsara ka, ta gwa: «A ge a ka, duwa aka ndzək ihər metsehe ya, tàkwa aaka, ta gə̀sakwara ŋgat a ma ya.» Ta mah ba, tə da.

Mege bakal nda təv Mezite Mesife Mbulum

Mata 12:22-32; Luka 11:14-23; 12:10

²²Gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tar riŋ i liwiŋ gà mburma ata i təv Yesuw a mbaŋa. Tə dara i Yeruzalem a. Ta gwa: «Ŋgat riŋ nda gà *Beldzebul i ba ŋgar.» Gà mìsle ŋgiɗ ibam ta gwa: «Əbay sitene na a vəlar ndzəɗa aà madalawa gà sitene ya.» Ama Yesuw ka, aka tsaraka dukw ana ti tsik ahər a tsara. ²³Aləka i dəba ŋa ya, a zal a gà mburma ata. A live dər aba nda bazlam ŋgiɗ a pampam. A gwaɗa a tar: «Meme na Əbay sitene a delewe a ba ŋgar a? ²⁴Na gà mburma ana a riŋ ika ahəɗ ilik ŋa, ta ge a gùvəl ika magər tar ka, ti sle aà mendze a i təv ilik ŋa tsa, ahəɗ tar ata a nisiŋa, a de a a dala. ²⁵Iye ihər i gweɗe a kurum a asa: Na gà mburma ana i ga ilik ŋa ya, ta ge a maàga, mandza akaba ahəm tar a riŋ tsəka, ga tar ata a de a a dala. ²⁶Aɗaba taŋa, na Əbay sitene a riŋ a ge a gùvəl aà ba ŋgar, nda gà bəla kwiye i mekwere ŋgar ka, ahəɗ ŋgar a sle aà mendze a tsa, à ndìviŋa.»

²⁷Yesuw a a gwaɗa a tar asa: «Əbay sitene a ne ka, mala ndzəɗa. Kinehe wura a riŋ a sle a aà mede a ga a bəra mala ndzəɗa, à ndzikere a ihər gà dukw ŋgar a kataya, ze medzewe aba ŋgat ŋa ya ka, a riŋ tsa. Ama say tez a dzew a ŋgat ŋa dzekwiŋ, na dite à ndzikere a ihər gà dukw ana i ga i ma ŋgar a fit a.»

²⁸I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer: Mbulum à pìl a à bakal a mburma tserdze, ku mege nda təv gà mezelme bazlam ana ti tsik ahər a ŋgwala ŋa tsa tekeɗe ya. ²⁹Ama wur ana aka tsik dukw ana ŋgwala tsa aà Mezite Mesife Mbulum a ka, Mbulum à piler a à bakal ŋgar tsidze. A ndze a ika gər ŋgar aà biybiy.» ³⁰Yesuw a tsik a tar bazlam ata kataya ka, aɗaba ana ta gwa ka, ŋgat a riŋ nda gà Əbay sitene i ba ŋgar a.

Gà mama Yesuw nda gà damər ŋgar

Mata 12:46-50; Luka 8:19-21

³¹Zàkwayiya ka, gà mama Yesuw nda gà damər ŋgar aaha ndeɗiŋa ya, tàa slala. Tə daha ka, Yesuw i ga. Ta hitse a bəra. Ta gwa: «Yesuw ana, i ŋga?» Dite tə slər mburma a təv ŋgar a ga, aà mezelereha. ³²Wele ata a daha ka, gà mburma a riŋ hinne mayaha ba gər ŋa riŋ i ga, i təv Yesuw ata. Ta gwaɗa a Yesuw: «Gà mama yak nda gà damər yak naha ɗa i bəra, ta wiz a kər.» ³³Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Gà mama gà nda gà damər gà ana, gà weke?» ³⁴I dəba ŋa ya, a fə̀r aà gà mburma ana a riŋ mandza ŋa i bəɗ, ti ler tits a. A gwaɗa a tar: «Gà mama gà nda gà damər gà ɗa ka, i faha. ³⁵Aɗaba wur ana a ge a dukw ana a sàs a Mbulum a ka, ŋgat na a ne damər gà nda gà mama gà ya.»

Bazlam minew meslìgè daw

Mata 13:1-9; Luka 8:4-8

¹A pat duwa, Yesuw a mbəɗ gər aà gùva duluv Galile asa. A waya metsìkè guma ŋgar a mburma. Gà mburma hinne virisìkw tə daha a təv ŋgar. Aɗaba taŋa, a daha, a tsəl a slə̀làh yam duwa a riŋ aà gùva duluv ata ika gər yam. A sìrìk dər aà gìgìze ya aka gər yam zaakwa. A ndza aɗəm a fata. Gà mburma mandza ŋa ɗa ika gìgìze. ²Dite a ɗe a tarra iɗəm à guma ŋgar a hinne ndaka bazlam minew a. I huɗ guma ŋgar ata ya ka, a gwaɗa a tar: ³«Tsarakum, dzùmar zləm lele. Wele duwa a riŋ, a ndzək hwife daw. A da dər a dala aà meslige. ⁴I təv ana a riŋ a slige a ya ka, wur daw ata a dza aka vatwa. Gà ɗiyeŋ tə daha, ta pala. ⁵Asiŋ ŋa a dza aà sik kuvəl, a təv ana ahəɗ ikəka hinne tsiye. A ɗeba bise, a sləl tsara, aɗaba ana biye iɗəm tsiye. ⁶Aləka pat a zlara ahər a mbulum a ka, a wànà daw ata, a kula tsara, aɗaba ahəɗ ata ka, ɗùɗùrwàkùŋŋa biye iɗəm tsa. ⁷Wur ŋa i ŋgiɗ pam asa, a dza aà huɗ adak. Adak ata a zlala aakahər zlàlaw zlàlaw, a dza aaka mezite. Daw ata aka ge ba asa tsa, a mətsaha siter. ⁸Ama wur ŋa i ŋgiɗ pam asa, a dza aka ahəɗ ana ŋgwal ŋa ya. Ŋgat ka, a sləl, a gəl ba kwitsikw, a da a bəra, dite a ge ba hinne: biy ŋgiɗ dzìsl gèher a kəzləm, biy ŋgiɗ asa fàhha, biy ŋgiɗ ibam, tìs aɗəm.» ⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Dzùmar zləm lele, na gər kurum aka ge aà metsereke ya.»

Aɗaba la na Yesuw a fàfəl ndaka bazlam minew a

Mata 13:10-17; Luka 8:9-10

¹⁰Aləka i dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat a kurwa gəra sula ŋa aaha, dite nda gà asiŋ gà mburma ana tə tsaraka bazlam ŋgar ata ya, ta hitse i fataya, tə da. A təv ana ti de a, ti ndze diriŋ aà gà mburma ya ka, ta gwaɗa a Yesuw: «Bazlam ata ndeɗiŋa kà tsik ndaka bazlam minew a ka, maa tsaraka tsəna, ɗif a mər dər te.» ¹¹Yesuw a gwaɗa a tar: «Kurum ka, Mbulum aka ɗif a kurum à dukw ana makàhà ŋa i mekwere ŋgar a. Ama gà mìsle ŋgiɗ tì dze a zləm ka, a dukw ana ti tsik a ter a ndaka bazlam minew a pəra. ¹²Taŋa a riŋ mewetse ŋa i wakita Mbulum ka, a gwa:

<Ku mege ta fir ahər a lele tekeɗe ka,

ndə̀tàràmàŋŋa ta ŋgeter a tsa.

Ku mege tàa dzar zləm lele tekeɗe ka,

ndəkəmma ti tsereke a ɓav tsa asa.

Aɗaba na mege tə sər ka,

ta mère a a dəba a təv Mbulum a,

dite mə̀ pəl a tar à bakal tar.> «*fa*

Yesuw a ɗif à bazlam minew meslìgè daw

Mata 13:18-23; Luka 8:11-15

¹³I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Kàa tsarakum bazlam minew gà ata tsiye? Na kàa tsarakum tsəna, meme na dite ki tserekwim a gà bazlam minew ŋgiɗ pampam a? ¹⁴Aɗaba taŋa na i tsik a. Wele ata a slige hwife daw ata ya ka, ŋgat a ne ka, mala metsìkè bazlam Mbulum. ¹⁵Gà mìsle ŋgiɗ ka, ti ndzikiɗ ba wur daw ata a dza aka vatwa ya ɗekɗek. Taŋa ka, a ndzikiɗ ba biy gà mburma ana ti tsereke a bazlam ata ka, ama Əbay sitene a dehe a tsara, a ndzehe a bazlam ata ta gəs a gəzləŋ tar a. ¹⁶Gà mìsle ŋgiɗ pam asa, ti ndzikiɗ ba wur daw ata a dza aà sik kuvəl a. Ta gis a bazlam ata a gəzləŋ tar nda gà maŋgayaba tsara. ¹⁷Ama bazlam ata a ŋge a zlile aà mendze i gəzləŋ tar tsa. Mendze tar a riŋ ika vatwa Mbulum hinne tsa. Zàkwayiya, na bəla mawùràba bazlam, kige tsa mesewere are aka ge a tar ba a gər ka, ŋgwìɗik ta miyek a à magəsa bazlam ata tsara. ¹⁸Gà mìsle ŋgiɗ pam asa, ti ndzikiɗ ba wur daw ata a dza aà huɗ adak a. Ti tsereke a bazlam Mbulum, ¹⁹ama madzala gà gər mesewere are a be a tar i gəzləŋ a hinne. Tar ihər ti dzele a gà gər aka limana, a bene a tar, nda mege are aka dukw mburma tserdze. Aɗaba taŋa, gà dukw ata tserdze ya ka, ta bets a bazlam Mbulum i gəzləŋ tar a. Ta gis a ka, gà dukw ata ɗekɗek. Bazlam Mbulum a ge a ter a ŋgulum asa tsa. ²⁰Gà mìsle ŋgiɗ pam ka, tar ti ndzikiɗ ba wur daw ata a dza aka ahəɗ ŋgwal ŋa ya. Ti tsereke a bazlam Mbulum, ta gis a a gəzləŋ tar nda ndzer. Tar ka, ti ne kamala wur daw ata a sləl ika ahəɗ ata ŋgwal ŋa, dite a ge ba hinne ya: biy ŋgiɗ ilik ka, dzìsl gèher a kəzləm, biy ŋgiɗ asa ka, fàhha, dite biy ŋgiɗ ka, tìs aɗəm.»

Bazlam minew lalampa ana i təv dzəgəɗaf ŋa ya

Luka 8:16-18

²¹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Wura a sle a aà mezlera lalampa, dite a tike a aà huɗ maàslə̀làh à, kige tsa aà huɗ tasà ya? A tike a ana, a təv ana, dzəgəɗaf a tsiye? Tsəka, wura a ŋget a a dzaydzay ŋa a riŋ, a ge a ŋgulum tsa. ²²Kamala taŋa ya, dukw ana makàhà ŋa kinehe ya ka, aləka aka miɗ mba ka, a ta pèt a aba lele. Dite dukw ana gà mburma tə sər kinehe tsiye ka, aləka aka miɗ ka, a sir a ba lele. ²³Aɗaba taŋa, dzùmar zləm lele, na gər kurum aka ge aà metsereke ya.»

²⁴Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Ama ka, gwim metsehe a dukw ana i tsik a kurum a ya lele, dite ki gwim a metsehe a dukw ana ki gwim a a gà mburma ŋgiɗ pampam a asa. Dukw ana kàa gwim a tar a ka, Mbulum tekeɗe, à me a kurum a dər aɗəm ka, kamala taŋa ya mbaŋa. Ama ŋgat kəla ka, à zè a dər biy na kì gwim a ter a fit. ²⁵Aɗaba wur ana aka gəs bazlam ana i tsik a ya ka, a sər *mekwere Mbulum ana a kwere a ya, Mbulum à sikehe a dər aaka asa. Wur ana aka gəs kwizikw a ka, Mbulum à dzik a ihər kwizikw ŋa ata ya mbaŋa asa.»

Bazlam minew hwife ana ti slige ka, dite a slil a ya

²⁶Yesuw a gwaɗa a tar asa: «*Mekwere Mbulum a ndzikiɗ ba ka, hwife ana mburma a slige a ya. Wele ata a slige hwife ata a gùvàh ŋgar. ²⁷I dəba ŋa ya, hawa a ge ka, a de a a ma. A ndze a are. Mbulum aka də̀v ka, a hitse a asa. Kəla pat kataya. Zàkwayiya ka, daw ata a sliliŋa. A slil a dze ana, meme ka, wura a sər tsa. ²⁸Ahəɗ a slil a daw ata à gər ŋgar. Malahalah ŋa ka, simir ŋa dzekwiŋ. I dəba ŋa ya ka, a gil a ba dàmbasl ŋa, a de a a bəra, sùput ŋa, dite à nèh a, a ge a wur kuɗa. ²⁹Na daw ata aka nah, aka kula, masàsà ŋa ide ka, mala gùvàh aaha ndeɗiŋa ya, a zle a matuhwa, à ses a dər daw ŋgar aaha.»

Bazlam minew wur dukw ana hinne tsiye

Mata 13:31-32,34-35; Luka 13:18-19

³⁰Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Wànà i gweɗe a kurum a, *mekwere Mbulum a ndzikiɗ ba ana, dukùla asa ya? I ɗe a dər dze ana, ndaka bazlam minew awara asa ya? ³¹Aɗaba mekwere Mbulum a ndzikiɗ ba ka, wur dukw ana hinne tsa kamala wur meserek a. Ar ka, kwizikw ika magər gà dukw medile ana ti slige a dze ya. ³²Ama tàa slige ka, a sliliŋa, kwitsikw a de a aà mbulum hinne, à zè a gà dukw medile tserdze. A zlele a ahər zlàlaw zlàlaw hinne asa mbaŋa. Dite gà ɗiyeŋ ti ndze aɗəmiŋa, ta ge aɗəm a ga tar.»

³³I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik a tar bazlam minew ŋgiɗ pampam hinne asa. A live dər aba nda gà dukw ata pampam a tsik a tar a. A tsikewa a tar ka, dukw ana gà mburma ata ti tsereke a lele ya. ³⁴Aɗaba a tsikewa bazlam ŋgar ze bazlam minew tsa pəra. Ama i təv ana tar nda gà ɓəzla mazazama ŋgat a ka, a ɗe a tar à bazlam minew ata fit dze.

Yesuw a kwara akaba gà himbiɗ nda yam

Mata 8:18,23-27; Luka 8:22-25

³⁵Pat ata Yesuw a tsik a tar aba bazlam ata ya tsara ka, ndaàwa ŋana a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Tàkwa aka lìdè duluv ŋgiɗ.» ³⁶Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, tə tsaraka kataya tsara ka, tə tsəlaha a slə̀làh yam ata ŋgat iɗəm a. Ta mah ba, tə da. Tə zla dər ŋgat. Ta miyak à gà asiŋ gà mburma ata a fata. Gà asiŋ gà mburma ŋgar ŋgiɗ i liwiŋ gà mburma ata mbaŋa. Tə ndzaya a gà biy ŋgiɗ, tə zazamaha ŋgat. ³⁷Ti ndze a magər duluv ka, himbiɗ batsah ŋa a dza ba aà mege. Yam a tsele akaba a hinne, a de aka terehe aɗəmiŋa. ³⁸Ama Yesuw ka, ŋgat a riŋ ika mendze are aà dəba tar. A tike gər aka təv gər. Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, ta ge magəɗa hinne, ti dzedzeriŋa. Ta piɗeke à ŋgat. Ta gwaɗar: «Əbay, kər ka, ki ndze a are ana, meme? Ki dzèkwe a a yam.» ³⁹Aləka Yesuw a hitse aà mbulum ka, a kwara akaba himbiɗ ata. Dite a gwaɗa a yam aaha asa: «Ndza ɗikɗik, kà ɓə̀zl aba asa tsa.» Gà himbiɗ ata nda yam a ka, ta gəs bazlam ŋgar tsara, tàa ɓazla aba asa tsa. ⁴⁰Dite Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Aɗaba la na ki gwim a magəɗa dze ya? Wànà kàa gəsum iye a gəzləŋ kurum zukw tsiye?» ⁴¹Ama medzedzere i ba tar mba hinne. Ta gwaɗaba ika magər tar: «Naha dze ana, weke ɗara, na a kwere akaba a gà himbiɗ nda yam ka, ta gis ahər a ahəm a?»

Yesuw a mbəl à mala sitene

Mata 8:28-34; Luka 8:26-39

¹I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà mburma ata ti ndze a aka lìdè duluv Galile ata aka ahəɗ gà Gadara. Ti ndzeha a fata ka, tə tarra i slə̀làh yam a. ²I təv ana Yesuw a tarra iɗəm a tsara ka, wele duwa a riŋ diriŋ nda təv ata, duwa a gasawa ŋgat. A ŋgatara a Yesuw a. Ŋgat a ndzawa ka, i təv ana ti lewa aɗəm mburma ya. ³A hənawa ka, ika magər gà dive. Wura a mba ahər ilik tsa. Ti dzew a ŋgat nda tsitsirɓe tekeɗe, a ŋgezlehe a dər aba ya. ⁴Tə dzawuwa ŋgat nda tsarlàw, pat ŋgiɗ i sik a nda ahər a tekeɗe ka, ndìrìtsìtse a ŋgazlahawa dər aba ya. Wura a riŋ ilik a sle a aà magəsa ŋa tsa, aɗaba ndzəɗa ŋgar a za biy mburma tserdze. ⁵Kəla pat, ndaàvəɗ ndaàpat, ku mege ndeɗime tekeɗe, a ndzawa ka, ika magər gà dive nda gər kwite. A wideyewa nda mataya ba nda kur.

⁶Wele ata a ŋgataha a Yesuw diriŋ ka, a valaha a təv ŋgar. A daha, a kal aba aka miɗ ŋgar. ⁷A gwaɗar nda gà Mewideye: «Əla a ləm akaba à ma ya, Yesuw, Kəla Mbulum ana i gər ŋa ya? Kamkam nda zləm Mbulum, kà sèwèriŋ are tsa te.» ⁸A tsikar kataya ka, aɗaba ana Yesuw aka mbər megweɗeha a sitene ata i ba ŋgar a: «Dara i ba wele aka ya» ya. ⁹Dite Yesuw a gwaɗa a wele ata: «Zləm yak weke?» Wele ata a gwaɗar aaka: «Zləm gà ka, Twìɗèkìkke, aɗaba mər ka, hinne.» ¹⁰I dəba ŋa ya, a ger kamkam hinne asa. A gwaɗar: «Ka dalawa mər aka ahəɗ ŋgiɗ a təv a diriŋ tsa te.» ¹¹Ta pə̀r ikaba ya ka, palam gà wèdèlìŋ duwa a riŋ aà sik kwite ata duluv ihər a, ta kiv a tar. ¹²Gà sitene ata ta hama a Yesuw hinne, ta gwaɗar: «Kamkam, slər mər aba a gà wèdèlìŋ aaha, mìi petse aɗəm a te.» ¹³Yesuw a gwaɗa a tar: «Haya.» A vəl a tar aɗəm vatwa. Dite gà sitene ata tə dara i ba wele ata ya, tə da a ba gà wèdèlìŋ ata kuɗa. Palam gà wèdèlìŋ ata aà sik kwite ata, ti sle a dəbuw sula ya ka, ta wiyera ba i fataya, bìrìm tə dza a yam a duluv ata, ta mata aɗəm fit.

¹⁴Gà ɓəzla makəva gà wèdèlìŋ ata, swiyèh tə tə̀z. Tə daha, ti tsikeye labara ana a ge ba, ta ŋgatar a, i huɗ kwite nda gà i kə̀sà ana i dala ŋana ya mbaŋa. Gà mburma ata tə tsaraka kataya ya tsara ka, tə dara aà masamata dukw ana a ge ba i təv Yesuw a. ¹⁵Ti ndzeha a təv ŋgar ka, ta ŋgat a wele ana ndeɗiŋa gà sitene i ba ŋgar a. A riŋ mandza ŋa, petek ikəka nda gà ba ŋgar tiywìm tiywìm lele. Madzala gà gər ŋgar ibam, lele kuɗa. Gà mburma ata ta ŋgatar ka, ta ge magəɗa hinne. ¹⁶Gà mburma ana tar riŋ i fataya, tə ɗama a tar bazlam ata, meme na Yesuw a mbəl à wele ata sitene i ba ŋgar a. Dite tə ɗama a tar labara ana a ge ba nda gà wèdèlìŋ aaha ya asa. ¹⁷I fataya tsara ka, tə dza ba aà mahàmà a Yesuw. Ta gwaɗar: «Kamkam, da ika ahəɗ mər a te.»

¹⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a dza ba aà mede. A tsəl a slə̀làh yam. I təv ana à meh a ba ya ka, wele aaha ndeɗiŋa a dalawa ihər gà sitene ya ka, a ge kamkam a Yesuw, dite ka, mə vəlar vatwa aà mazazama ŋgat te. ¹⁹Ama Yesuw aka vəlar vatwa aà madə̀ɗà aaka tsa. Ama kəla ka, a gwaɗar: «Mbəɗ gər a ma a təv gà mburma yak ivaɗ. Na kàa daha ka, ka ɗama a tar dukw ana Əbay Mbulum a ge aɗaba kər a, dite meme na kà ndzer are tsehe ya.» ²⁰Wele ata a daba a ma kaɗəŋ. A daha ka, a dza ba aà maɗàmà dukw ana Yesuw a ge aɗaba ŋgat a. A sùwayawa à bazlam ata aà kwite aà kwite ika ahəɗ kwite kurwa ata. Gà na tə tsaraka bazlam ata ya tsara ka, a ne aka tar dukw mene aà mburma.

Yesuw a mbəl à gà dəm Yayirus nda mə̀kə̀s duwa ŋgwala tsa

Mata 9:18-26; Luka 8:40-56

²¹I dəba ŋa, Yesuw a màra a dəba nda slə̀làh yam aka lìdè duluv ŋgiɗ a. A dara ka, gà mburma ti yahabaha gər a təv ŋgar hinne, aà gùva duluv ata. ²²Mìsle ŋgiɗ a riŋ ilik i fata mbaŋa, zləm ŋgar Yayirus. Ŋgat a ndzawa ka, i liwiŋ gà bàba ŋa ana i ga mahàmà a Mbulum i kwite ata ya. A ŋgat a Yesuw ka, a daha, a kal aba aka miɗ ŋgar. ²³A hamar hinne. A gwaɗar: «Dəm ga duwa a riŋ à mìtiŋa. I gek kamkam, dara, ka tikiŋ aakahər, ka mbiliŋ dər te.» ²⁴Yesuw a gwaɗar: «Haya, tama.» Ta mah ba, tə da. Gà mburma hinne tə zazam tar. Ta ŋgiɗits a ŋgat hinne.

²⁵I liwiŋ gà mburma ata ka, məkəs duwa a riŋ ilik, à sèwèr a are hinne. Məmbəz a zlalawara ihər a. Aka ge ihər ka, mive kurwa gəra sula. ²⁶Aka nəs à limana ŋgar aà yàwuf nda təv gà dàkwtar pampam hinne. Ta vəlawar yàwuf tekeɗe, dukw məməta ŋgar ata ka, a ger a ŋgulum ɓav tsa. A zeke aaka a seyiŋ ivaɗ. ²⁷A tsaraka miɓizle Yesuw ana i magər gà mburma ata ya ka, a daha, a wudaɗ iba à mburma ya. A waya malə̀mà aà petek Yesuw ndaà dəba. A daha, a ləm ahər, ²⁸aɗaba a gwa i gər ŋgar ka: «Na Yàa ləm aà petek ŋgar àsla pəra ka, i mbiliŋa.» ²⁹A ləm ahər tsara ka, məmbəz ŋgar ata a ndala tsara. Məkəs aaha a ɓazla à ba ŋgar ka, dukw məməta ŋgar ata aka darra i ba ya. ³⁰I fataya tsara ka, Yesuw a sər, ndzəɗa ŋgar aka mbəl à mburma. A mbəɗara aba aà mburma ya, a gwaɗa a tar: «Weke na a ləm aà petek gà ya?» ³¹Gà ɓəzla mazazama ŋgat ta gwaɗaraha: «Kə̀ ŋgatar, gà mburma i təv yak hinne, ta ŋgiɗits a kər ka, ki gweɗe a ka, weke na a ləm aà petek gà ya ana, meme?» ³²Ama Yesuw a fara ikaba wur ana a ləm ahər i liwiŋ gà mburma ata ya. ³³Məkəs aaha a dza ba aà medzedzere hinne, a ge magəɗa, aɗaba a sər dukw ana a ge ba nda ŋgat a. A daha tsara, a kal aba aka miɗ Yesuw, dite a ɗifer à dukw ana a ge aɗaba dukw məməta ŋgar ata ya. ³⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗar: «Dəm ga, megìse yak ana kì gis iye nda gəzləŋ a ka, aka mbəl à kər. Daba nda zay. Kàa mbəl i dukw məməta yak a.»

³⁵I təv ana tar riŋ ta fèfil a nda məkəs ata ya tsara ka, labara aka ɗera i bəra Yayirus aaha ndeɗiŋa ya. Tə slərra mburma ya, tə dara, ta gwaɗar: «Dəm yak aaha ka, aka mət ana, aàmala na ki yère a ba à mala medzeŋge a mburma aka asa ya?» ³⁶Ama Yesuw a tsaraka bazlam ata ka, a gwaɗa a Yayirus: «Arəv ma da aà kər a tsa, gis iye nda gəzləŋ yak pəra.» ³⁷Yesuw a gəs mivile vatwa a wura aà madə̀ɗà aaka tsa. Say a gà Piyer nda Zakup, nda gà damər ŋgar Yuhana. ³⁸Ti ta medeha a bəra Yayirus ka, Yesuw a ŋgat a gà mburma hinne i fata, ti deyehe a nda gà tuwa, ta geye a dər mandə̀zlà gər. ³⁹A daha, a pəts a ga. A gwaɗa a tar: «Aàmala na makə̀ɗà ba aaha hinne nda gà tuwa ya? Labara là dze ya? Dəm aaha ka, aka mət tsa, a riŋ ka, ika mendze are.» ⁴⁰Gà mburma aaha tə tsaraka kataya ka, tə sawla ahər hinne.

I dəba ŋa ya, Yesuw a də̀gə̀zara iɗəm tar a bəra ya fit. Ti zeha riŋ i ga ka, ŋgat, nda gà tsir dəm, nda gà məmər dəm aaha, nda gà ɓəzla mazazama ŋgat a makər ŋa aaha. I dəba ŋa ya, ti sìrìk a meɗikwir ana dəm ata iɗəm a. ⁴¹Tə daha, a gəs dəm ata i ahər a. A gwaɗar nda ahəm ŋgar: |it"Talita kum,«|re kamala megweɗe ya ka: «Hitse aà mbulum, dəm aaha.» ⁴²Dəm ata a hitse aà mbulum, a dza ba aà mede nda sik ŋgar tsara, aɗaba mive ŋgar kurwa gəra sula. Gà mburma ana ta ŋgat a dukw mene aà mburma ata ya ka, a dzadzar à tar hinne. ⁴³Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Ka ti tsikwim a wura tsidze, ndzum dər ɗikɗik.» I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Vəlum dukw mezime a dəm aaha.»

Gà mburma ana i Nazaret a, ta gəs Yesuw nda gəzləŋ tsa

Mata 13:53-58; Luka 4:15-30

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a hitse i fataya, a da a kwite ana a gəl iɗəm ba ya. ²A pat mesìfìkà ba ka, a da a ga mahàmà a Mbulum. A daha ka, a dza ba aà medzeŋge bazlam Mbulum a mburma. Bazlam ŋgar ata gà mburma tə tsaraka ka, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Ta gwaɗaba ika magər tar: «Yweh yweh, a ŋgatara madzala gà gər ata dze ana, i ŋga ya? Na naha, a geye a gà dukw mene aà mburma, nda metsehe ŋgiɗ pampam hinne asa ya? Weke na a vəlar metsehe ata dze ya? ³Aɗaba piŋŋe ka, a papazawa ka, dizl. Ŋgat ibam, kəla Mariya ya. Gà damər ŋgar tekeɗe ka, gà Zakup nda Yasufa, nda gà Yudas, nda gà Simun. Gà damər ŋgar gà dəm ŋana tekeɗe, tar ɗa mandza ŋa ika magər kwa i faha ya.» Aɗaba taŋa na gà mburma ata ta gəs ahəm aà Yesuw tsiye. ⁴I fataya ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Ku weke na tə sər ŋgat, a gəl ba i kwite ata, nda gà mburma ana i ga i ma ŋgar a tserdze, dite ka, à me a ter a à bazlam Mbulum i fata asa ka, ta ger a magəɗa tsa. Ta fir ahər a lele tsa, ku mege i kwite awara tserdze tekeɗe ya. Say i kwite ŋgiɗ, ika magər gà mburma ŋgar asa tsa dzekwiŋ, dite ta ge a magəɗa a bazlam ŋgar kuɗa.» ⁵Aɗaba bazlam tar ata ka, Yesuw tekeɗe, aka sle aà mege gà dukw mene aà mburma ŋgiɗ hinne i fata asa tsa. A daha, a dzaya ahər aka gər gà ɓəzla dukw məməta ata i fataya zaakwa zaakwa pəra. A mbala à tar i dukw məməta tar a. ⁶Aɗaba bazlam tar ata ka, a ge ahər kamala dukw mene aà mburma ya hinne, agəra ana ta gəs ŋgat nda gəzləŋ tsiye. A hitse dər i fataya tsara, a da a kwite ana a riŋ bise nda kwite ata ya. A daha, a tsik bazlam ŋgar a mburma i fata.

Yesuw a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha kurwa gər sula ya,

sula sula

Mata 10:1-15; Luka 9:1-6

⁷Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a zal a gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ndeɗiŋa kurwa gəra sula ya. Tə daha a təv ŋgar, a vəl a tar ndzəɗa aà madalawa gà sitene aà mburma ya. A ndzaka ikaba tar a sula sula. A slər tar aà metsìkè bazlam Mbulum nda madalawa gà sitene ata aà mburma ya. ⁸A gwaɗa a tar: «Na ki dwim a ka, ka tə zlum dər duwa aà ahər tsa, say zəva ilik. Ka tə ndzəkum dər dukw mezime tsa, kige tsa kìywa kurum, bəla siŋgwe tsa. ⁹Ndzəkum dər tsàpà kurum, ama ka tə ndzəkum dər petek sula tsa, say na ika ba kurum a ɗekɗek.» ¹⁰Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kàa dumaha ka, ki ndzwim a ka, i bəra wele ana kà ndislwim ahər i kwite ata ya, haa a pat ana ki mèhwim a ba i fataya dukw kurum. ¹¹Na gà mburma ana i kwite ŋgiɗ a, ta waya kurum tsa, nda gà bəla tàa niw dukw ana ki tsikwim a ter a ya ka, ki tetekwim a aba à gà ahəɗ tar aà sik kurum a, dite ki dwim a aka miɗ dukw kurum. Taŋa ka, kamala megweɗe ya: Maa be a kurum à ɗaf, sida ŋa ika gər kurum.» ¹²I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yesuw ata kurwa gəra sula ya, tə da aà kwite aà kwite ika ahəɗ ata, ti tsikewa bazlam ŋgar ata a mburma. Ta gwaɗawa a tar: «Mbəɗum à madzala gà gər metsehe kurum.» ¹³Tə daha, tə dalawa aà tar gà sitene ya. Ta baha mal aà gà ɓəzla dukw məməta, dite ta mbala à tar.

Makə̀ɗà Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam

Mata 14:1-12; Luka 3:19-20; 9:7-9

¹⁴Akahər ata ka, *Hiridus, ŋgat batsah Əbay ana i fataya, aka tsaraka meɗè zləm Yesuw, aɗaba ku mege a ŋga tekeɗe, zləm ŋgar aka ɗe aà mburma hinne. Gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ ta gwa ahər: «Ŋgat ka, Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam, aka mbəlara i biye ya. Ŋgat ŋa na a geye a gà dukw mene aà mburma ata kərga taŋa ya.» ¹⁵Gà mìsle ŋgiɗ ibam, ta gwa ahər: «Iliya, mala məma à guma Mbulum ana akahər ata ya.» Gà mìsle ŋgiɗ ibam asa, ta gwa ahər: «Wele aka ka, i liwiŋ gà bàba gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana akahər ata ya» mbaŋa. ¹⁶Hiridus a tsaraka bazlam tar ata ka, a gwa: «Ŋgat ka, Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam kaɗəŋ. Wur ana i sàs ikəka gər a, aka mbəlara i biye ya.»

¹⁷Hiridus a tsik kataya ka, aɗaba ana ŋgat na a gəs Yuhana, a kəɗ ŋgat i ga daŋgay a. A tike aɗəm ŋgat ka, agəra ana a palar ahəm aà mazla *Hirudiya, məkəs damər ŋgar Filip ana a zlaba ihər a ya. ¹⁸Magəsa ŋgat ata ta gəs a ka, aɗaba ana Yuhana a gwaɗawar ka: Məpala ahəm Mbulum aka vəl vatwa aà mazla məkəs damər yak tsiye. Bazlam ŋgar ata a tsik kataya ya ka, a tsəɓ a gà Hiridus nda Hirudiya hinne. Hiridus a slər gà mburma ŋgar. Tə daha, ta gəs Yuhana. Ti tike ŋgat a daŋgay. ¹⁹Ama məkəs aaha ka, a sasar medzeye à mesife Yuhana fit a biye. A sle aà medzeye dər tsəka, agəra Hiridus ana a ge magəɗa a makə̀ɗà Yuhana ya. ²⁰A ger magəɗa ka, aɗaba a sər, Yuhana a gewa ka, dukw ana ŋgwal ŋa ya, bakal ŋgar a riŋ tsa. Aɗaba taŋa, a kaslawa dər akaba ŋgat aà Hirudiya ya, i ga daŋgay. Bazlam Yuhana ana a tsikewa, a dzawar zləm a ka, a tsahən ahər ibam. Ama i huɗ bazlam ŋgar ata ya ka, a ndzə̀kawa ihər metsehe ya. A sər dukw ana a ge a ya tsa.

²¹Aləka i dəba ŋa ya, məkəs ata zləm ŋgar Hirudiya ya, aka ŋgat vatwa aà magəsa Hiridus a gedzewe, aɗaba makə̀ɗà Yuhana aaha. Hiridus a zal megirive biy pat mawà ŋgat ana a ndze aɗəm a, a gà bàba gà mburma ana ta kwere a mburma ika ahəɗ ata ya, nda gà Əbay gà sliwdze, nda gà asiŋ gà bàba gà mburma ana i Galile ya tserdze. A de a tar ɗaf batsah ŋa. ²²Tə dza ba aà megirive hinne.

Aləka i dəba ŋa ya, dəm Hirudiya məkəs aaha a daha a təv gà bàba gà mburma ata a ga. A daha ka, a dza ba aà megirive. Megirive dəm ata ka, a tsahən aà Hiridus nda gà bàba gà mburma aaha a zal a tar à dukw mezime ya hinne. A gwaɗa a dəm ata: «Wiz aà iye dukw ana a sàsak a, i vilekiŋa.» ²³I dəba ŋa ya, Hiridus a mbaɗa ika miɗ gà mburma aaha a zal a tar tserdze ya, a gwaɗa a dəm ata: «Yàa mbaɗa i sida ya kərga naha ya ka, dukw ana kàa wiz a ka, i vilek a ndzer, pàrsa iɗəm tsa. Ku mege ahəɗ ana iye ihər i kwere a ya tekeɗe ka, i sèsekiŋa.» ²⁴Dəm ata a dzala gà gər ka, a sər dukw ana a wiz ahər a ya tsa. A dara i təv tar i ga ya. A daha, a gwaɗa a mama ŋgar: «I wiz a dze ana, dukùla, mama gà?» Mama ŋgar a gwaɗar aaka: «Ki wiz a ka, gər Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam. Mà sàsakara ikəka gər a.» ²⁵Dəm ata a mbəɗ gər a təv tar tsara. A daha, a gwaɗar: «A sèsiŋ ka, sèsiŋara gər ika Yuhana ya kinehe tsara, ka tikiŋara aka tasà ya.» ²⁶Əbay aaha a tsaraka kataya tsara ka, arəv a da ihər a, gəzləŋ a wur ahər hinne, agəra makə̀ɗà wele aaha. Ama a sle aà meniwer a dər asa tsa, aɗaba aka mbər mimbeɗe ika miɗ gà bàba gà mburma aaha tə zəm akaba ɗaf ndeɗiŋa tserdze ya. ²⁷I dəba ŋa ya, a slər sliwdze ilik. A gwaɗar: «Da a daŋgay. Kàa daha ka, kà sàsara gər ika Yuhana ya.» Sliwdze aaha a da a ga daŋgay. A daha, a sàsara ikəka gər a. A tikera aka tasà ya. ²⁸A da dərra a təv Əbay nda gà mburma ŋgar aaha ya. A dara, a vəl a dəm aaha kuɗa.

²⁹I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yuhana, tàa tsaraka ta gwa la, tàa kəɗ ŋgat ka, tə daha, tə zlara məməta ŋana i bəɗ a, tə zla a biye.

Yesuw a vəl dukw mezime a gà mburma hinne, ti sle

dəbuw ə̀zləm

Mata 14:13-21; Luka 9:10-17; Yuhana 6:1-13

³⁰Aləka i dəba ŋa ya, gà ɓəzla meslire Yesuw aaha ndeɗiŋa a slər tar a, tàa mbəɗaha gər a təv ŋgar. Tə daha ka, tə ɗamar dukw ana ta ge riŋ i fataya, nda bazlam ana ti tsik a mburma ya tserdze. ³¹Yesuw a gwaɗa a tar: «Tàkwa i faha ya, a təv ana mburma a riŋ iɗəm tsiye. Ki ti sìfìkikwe a ba a fata.» A tsik a tar kataya ka, aɗaba gà mburma ana tə dawa i təv ŋgar a hinne ya. Aɗaba taŋa, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ta ŋgat akaba vatwa aà mazəma akaba dukw mezime tsa. ³²Ta mah ba, tə tsala a slə̀làh yam ana ika gər yam ata ya. Tə da dər a təv ana mburma a riŋ iɗəm tsiye. ³³Ama gà mburma ata i fataya ka, tə dara i kwite ŋgiɗ a pampam. Ta ŋgat a tar, ti de a ka, tə zazam tar gə̀də̀bəllà ndaà gìgìze ŋana. Tə lah a bəɗ a gà Yesuw a təv ana ti de aɗəm a ya. Ta vava tar i fata. Aləka gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti ndzeha a fata ka, ti leha aà gà mburma ata a fata.

³⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a tarra i slə̀làh yam a, a fə̀r aà gà mburma ata mbə̀rzə̀zza mayahaba gər ŋa ya ka, ti ndzer are tsehe hinne, aɗaba ti ne ka, kamala gà təmaŋ ana mala makəva tar a riŋ tsiye. Agəra taŋa, Yesuw a dza ba aà metsìkè a tar bazlam ŋgar ŋgiɗ pampam hinne. ³⁵Zàkwayiya ka, hawa aka ge. Gà ɓəzla mazazama Yesuw aaha ti sìrìkaha a təv ŋgar. Ta gwaɗar: «Kinehe ka, pat a riŋ mba tsa. Aɗaba naha kwa ɗa ka, i kusak asa ana, meme? ³⁶Ŋgulum ka, gwaɗa a gà mburma aaha, tə daya a huɗ kwite nda gà kə̀sà ana a mbera bise ya, aà masàkàmà dukw mezime tsəna, meme na naha ya?» ³⁷Yesuw a gwaɗa a tar aakaha: «Kurum ŋa vəlum a tar dukw mezime.» Gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha, ta gwaɗar aaka: «Gà mburma hinne ŋa aaha ana, mìi zlere a siŋgwe ŋa i ŋga ya?» ³⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Ɗaf a riŋ aà kurum dze ana, tapa ndaw? Dumaha, fə̀rum kwaŋ.» Gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha tə daha, ta fə̀r ka, ta gwaɗar: «Ɗaf a riŋ ka, tapa ə̀zləm, nda kilif sula.»

³⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Dumaha, gwaɗum a mburma, tə tarətsa ba ikaba ya zaakwa zaakwa, tə ndzaya a bəɗ aka kwizir.» ⁴⁰Gà ɓəzla mazazama Yesuw aaha tə daha, ti tsik a tar kataya. Dite gà mburma ata tə tarətsa ba ikaba ya, tə ndzaya a bəɗ. Gà mìsle ŋgiɗ dərməka, gà mìsle ŋgiɗ ibam, dzik ə̀zləm. ⁴¹I dəba ŋa ya, Yesuw a ndzək gà ɗaf ata nda kilif aaha sula ya, akahər ŋgar. A fə̀r dər a gəza mbulum, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum. Aləka a sasa ikaba ɗaf ata ya. A vəl a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, dite gà mburma ata tə daha, tə dzaya a gà asiŋ gà mburma ata i fataya tserdze. A ndzək kilif aaha, a dzaya a tar aaka tserdze asa mbaŋa. ⁴²Ku weke a zəm ɗaf ata ka, a sler, a zeha aà tar a. ⁴³Aləka gà ɓəzla mazazama Yesuw aaha tə daha, ti yaha gər a maɗaval ŋana ka, a raha a gà tàkwasa kurwa gəra sula. ⁴⁴Ama gà mala ga na tə zəm ɗaf ata ya, ti sle dəbuw ə̀zləm.

Yesuw a de a ika gər yam a nda sik

Mata 14:22-33; Yuhana 6:16-21

⁴⁵I dəba ŋa ya tsara ka, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Tsalum a slə̀làh yam, dum aka miɗ a Betsayida, aka lìdè dùluv, i lehe a aà kurum ŋa.» Gà mburma ata tə daha, tə tsala a slə̀làh yam ata, tə da. I dəba ŋa ya, a gwaɗa a gà asiŋ gà mburma aaha: «Dum a ma kuɗa» mbaŋa. ⁴⁶Aləka tə da i təv ŋgar a ka, ŋgat ŋa a tsəl a gər kwite. A daha, a hama a Mbulum i fata. ⁴⁷Gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ndeɗiŋa a slər tar a, ti ndze a magər duluv ka, həvəɗ aka ge. Yesuw ibam, ŋgat a riŋ mandza ŋa i dəba mba à gər ŋgar, aka maharaba ya zukw tsa. ⁴⁸Yesuw a fə̀raha aà tar ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat ata a slər tar a ka, tar riŋ tì sèwèr a are hinne, aɗaba slə̀làh yam tar ata a mba aà mede ika gər yam a tsa. Himbiɗ a riŋ dàrdàr à mère a à tar ndàra a dəba ya. I mèkwède hedwe medzè melìgire aka bur ide ka, Yesuw a màhəha ba. A waya malàhà a tar ndàra aka miɗ. A de a ndaka gər yam tsə̀pàk tsə̀pàk nda sik. ⁴⁹Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta ŋgataraha na a dehe a a təv tar ndaka gər yam a ka, tə dzala, ta gwa: «Naha ka, duwa.» I fataya ka, tə dza akaba Mewideye nda gà tuwa hinne. ⁵⁰Aɗaba tar ata tserdze ya, tàa ŋgatar ka, ta ge magəɗa hinne. Ama Yesuw a gwaɗa a taraha tsara: «Arəv ma da aà kurum a, ki gwim magəɗa tsa, iye na naha ya.»

⁵¹Zàmma tsəka, a daha a təv tar, a tsəlaha a slə̀làh yam ata tar iɗəm a. Dite himbiɗ aaha a mət aaka tsara. Gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ndeɗiŋa ya, ta ŋgat a Yesuw ana a ge kataya ya ka, arəv a da aà tar a, ta ge magəɗa. ⁵²Tə sər ka, Yesuw a sle a aà duwa ka, tserdze tsa. Aɗaba dukw ana ndeɗiŋa a ge nda ɗaf aaha ya ka, aka məts a tar gər, tàa tsaraka bise tsa.

Yesuw a mbala à gà ɓəzla dukw məməta ika ahəɗ Genezaret

Mata 14:34-36

⁵³Aləka gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ti ndze aà gìgìze ŋgiɗ ka, tə tsalara i duluv ata ya aka ahəɗ Genezaret a. Tə dàn aba slə̀làh yam tar ata aà gìgìze ya. ⁵⁴I təv ana tə tsalara iɗəm a ka, gà mburma ana i fataya, tə sər Yesuw tsara. ⁵⁵Ta valaha a gà kə̀sà ana ika ahəɗ ata ya tserdze. Tə daha, tə ndzakara gà ɓəzla dukw məməta ana i kwite ata ya, nda slə̀làh a fit. Ti yahaba dər gər a təv Yesuw ana iɗəm a. ⁵⁶Ku mege i batsah kə̀sà, nda gà i kəla kə̀sà ya tekeɗe, gà mburma tə ndzakawaraha gà ɓəzla dukw məməta aka dàlàbə̀rà mayahaba gər mburma ana iɗəm a. Tə zazamawa dər ŋgat a təv ana a de aɗəm a ya. I fataya ka, ta hama a Yesuw hinne, aà mə vəl vatwa a gà ɓəzla dukw məməta ata, tə lama aà gùva petek ŋgar àsla pəra ka, ta mbeliŋa. Gà taŋa tə lama aà petek ŋgar ata tserdze ya ka, ta mbala i dukw məməta tar a tsara.

Mege metsehe agəra fəla gà tsir ana akahər ata ya

Mata 15:1-9

¹A pat duwa, gà *Farisa nda gà asiŋ gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tə dara i Yeruzalem a. Tə dara ka, tàa le aà gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat. Ti yahaba gər a təv ŋgar. ²Tə samata ka, gà asiŋ gà ɓəzla mazazama Yesuw aaha, tə zəmawa ɗaf ka, ze məbàrà ahər. Ta gwa: «Gà ɓəzla mazazama Yesuw ka, tàa nəs à gəzləŋ tar, aɗaba tə zəmawa ɗaf ka, ze məbàrà ahər, kamala ana fəla gà tsir tar a tsik a tsa.» ³Ama gà Yahuda tə zəmawa ɗa ka, say tàa bara ahər lele dzekwiŋ, aɗaba tə dəɗ ka, aka fəla gà tsir tar ana ɗa biybiy a. Ndeyndey ŋa ka, gà Farisa. ⁴Na bəla tàa màha a ma i kwaskwa ya ka, say ta bere a ba lele dzekwiŋ, na dite ti zim a ɗaf a. Ta ge a gər a gà asiŋ gà fəla gà tsir tar ana ɗa tə zazəɗ dər a ka, hinne. Kərga dukw masà yam a, nda gà dukw yam a, nda gà tasà tar a, say ta bere a ka, lele kamala ana fəla gà tsir tar a tsik a.

⁵Gà Farisa nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ata ɗa ya, tə samata mege dukw tar ata ka, a tsahən aà tar tsa. Ta gwaɗa a Yesuw: «Naha ana, meme na gà ɓəzla mazazama kər aaha ta gəs mege gər a fəla gà tsir mər ana ɗa hwèdwedwe ya tsəna, aàla? Na naha, ti zim a ɗaf ka, ze məbàrà ahər a?» ⁶Yesuw a tsaraka kataya ka, a gwaɗa a tar aaka: «Kurum ka, gà ɓəzla məbànà mburma nda pàrsa, kamala ana Ezaya, mala məma à guma Mbulum a wetse ya kaɗəŋ, kalkal kamala taŋa ya. A wetse i wakita Mbulum piŋŋe ka, Mbulum a gwa:

<Gà mburma aaha tì zèmbeɗe a à iye ka,

tsàf tsàf tsàf nda bazlam ɗekɗek.

Ama i gəzləŋ tar ka, tàa gəs iye tsa.

⁷Meheme tar ana ta hemiŋ a ya ka, taf masakəŋa.

Aɗaba ti dzeŋgewa a mburma ka,

məpala ahəm mburma, tsəka,

biy ga tsa.> «*fa*

⁸Aɗaba taŋa, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kà miyakum à məpala ahəm Mbulum, dite ki giswim a bazlam mburma ana ti tsik a ya tsəna?»

⁹I dəba bazlam ata ya ka, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kà sərum are mimìyàkà à bazlam Mbulum ka, hinne, dite na ki giswim a bazlam gà tsir kurum a tsəna? ¹⁰Aɗaba Mbulum a tsik nda ahər Musa, a gwa ka: <Zàmbaɗa à gà dede yak nda mama yak.> A gwa asa: <Wur ana a tsik a dukw ana ŋgwala tsa aà dede ŋgar, kige tsa aà mama ŋgar a ka, ta kəɗ wele ata.>*fb* ¹¹Ama biy kurum ka, pam. Kù gwaɗum: <Na wura aka gwaɗa a dede ŋgar, kige tsa mama ŋgar ka, limana gà ana zləmana i gwa, i zlèk a dər kurum a ka, i gweɗe a, |itkurbaŋ,|re kamala megweɗe ya ka, i vile a taŋa ka, dukw masakəŋana a Mbulum.> ¹²Kurum kù gwaɗum: <Wur ata ka, ma dzala gà gər aà məvəla duwa a gà dede ŋgar nda mama ŋgar asa tsa. Vatwa ŋgar a riŋ aà mazlàkà tar asa tsa.> ¹³Kamala taŋa ya, kurum kà nwim à bazlam Mbulum ka, dukw masakəŋa, aɗaba fəla kurum ana ki zezeɗwimibe a dər a ba ya. Dite kurum riŋ ihər ki sekehwime a dər nda gà bazlam ŋgiɗ pampam kamala taŋa ya asa.»*fc*

Gà dukw ana ti nis a à mburma i gəzləŋ a

Mata 15:10-20

¹⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a zal a gà mburma ata i fataya tserdze, tə daha a təv ŋgar. Tə daha ka, a gwaɗa a tar: «Tsarakum, dzum zləm a dukw ana i tsik a kurum a ya lele: ¹⁵Aɗaba dukw ana mburma a zim a a hitwis tserdze ya ka, a sle aà menise a à mburma tsa. Say dukw ana a dere a i ba mburma ndàra i gəzləŋ ŋgar a ivaɗ, na a nis a à mburma ya. ¹⁶{Tsarakum lele na gər kurum aka ge aà metsereke ya.»}

¹⁷I dəba ŋa ya, Yesuw a hitse i təv gà mburma ata ya, a da a ma. Gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha tə zazam ŋgat. Tə daha, ta wiz aà ŋgat bazlam ata ya asa. Ta gwaɗar: «Ɗe a mər à bazlam ata lele te. Maa tsaraka lele tsa.» ¹⁸Dite a gwaɗa a tar: «Wànà kurum tekeɗe, metsehe kurum a riŋ tsa mbaŋa ya? Kà ze metserekwim a? Kà sərum tsiye, dukw ana mburma a zim a ndàra a hitwis a ka, a sle aà menise a à mburma tsəna, kà sərum tsiye? ¹⁹Aɗaba dukw ana a zim a ka, a de a ka, a gəzləŋ ŋgar tsa. Ama a de a ka, ndàra a hitwis, dite a dere a i ba ŋgar a ndàra a bəɗ a bəra ya.» A sàs a Yesuw aà megweɗe agəra bazlam ata ka, dukw mezime tserdze ka, lele. ²⁰Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Ama dukw ana a dere a i gəzləŋ mburma ya ivaɗ, na a nis a à mburma ya. ²¹Aɗaba na a dere a i gəzləŋ mburma ya ka, madzala gà gər ana ti dzele a ŋgwala tsiye. Taŋa na a peze a za a mburma aà mege mezelme nda təv dukw ana biy metsike tsiye, nda gà mege akəl, nda makə̀ɗà mburma, ²²nda mege muva, nda mege are aka dukw mburma, nda məpàzà za a mburma, nda masàsà pàrsa, nda mege aba mandakazləm aka duwa, nda mene are a mburma, nda metsìkè dukw ana ìrih ìrih ìrih ŋgwala tsa aà mburma ya tserdze, nda mege dukw falày ana taf masakəŋa ya. ²³Gà dukw ata fit dze tə dara ka, i gəzləŋ a. Gà taŋa na ti nis a à mburma ya.»

Məkəs duwa ŋgat ka, dəm gà Yahuda tsa, a gəs Yesuw

nda gəzləŋ

Mata 15:21-28

²⁴Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a hitse i fataya, a da aka ahəɗ ana bise nda Tirus a. A daha a fata ka, a da a ga a bəra wele duwa. A da a ga ata ka, a sasar na gà mburma tə sər aà ŋgat a riŋ i fataya tsa. Ama a sle a aà makàhà ba ŋgar ɓav tsa, gà mburma ata tə sər aà ŋgat a riŋ i fata tsara. ^25-26Zàkwayiya ka, məkəs duwa a riŋ i fata. Ŋgat ka, dəm gà kwite ata, aɗaba tsir ŋgar ka, gwala tar ilik nda gà Yahuda tsa pəra. Dəm ŋgar a riŋ, sitene a gasawa. Məkəs ata a tsaraka maɗə̀và zləm Yesuw ana a riŋ i fataya ka, a da a təv ŋgar. A daha, a kal aba aka miɗ ŋgar. A hamar hinne, dite ka, ma dalawa sitene aà dəm ŋgar aaha ya te. ²⁷Ama Yesuw a gwaɗar: «Wur ana a vile a dukw mezime a gà ɓəza ya ka, say a sle a ter a dzekwiŋ, dite a vile a a gà kəra, ti zimiŋa. Tsəka, aɗaba malàhà à dukw mezime ika gà ɓəza ya a gà kəra ka, lele tsa.» ²⁸Ama məkəs aaha a gwaɗar aaka: «Kaɗəŋ Əbay gà, na gà ɓəza ti zim a ɗaf mbaŋa ka, na aka dzawa aà tar a bəɗ a ka, gà kəra ti dehe a, ta peliŋa.» ²⁹Yesuw a tsaraka kataya ka, a gwaɗar: «Kaɗəŋ, pàrsa tsa. Aɗaba bazlam yak ata kà tsikiŋara ya ka, kàa gìsiŋ dərraha ahəm aà are. Ama i zlèk a kər. Da a ma, sitene ata aka da ika dəm yak a.» ³⁰Məkəs ata a mbəɗ gər a ma tsara. A ta medeha a ma ka, a leha aà dəm ŋgar ata lele kuɗa. Sitene ata aka da ikəka ya.

Yesuw a mbəl à mala mandakazləm duwa

Mata 15:29-31

³¹I dəba ŋa ya, Yesuw a hitse ika ahəɗ Tirus a asa. A mah ba, a da nda kwite Sidun. A da i fataya ka, ndaà gùva duluv Galile. A da aka ahəɗ kwite kurwa. ³²A ndzeha a fata ka, gà mburma tə zlaraha wele duwa mandakazləm ŋa. Ta hamar dər, dite ka, ma tike aakahər ŋgar, mə mbəl à wele ata. ³³Yesuw a daha, a gəs wele ata i ahər a. A da dər a zlawak i təv mburma ya. Ti ndzeha a fata ka, Yesuw a dzakayar ɓəza ahər a zləm. A tif tìzle aà kəla ahər, dite a lə̀mar dər aà arah. ³⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a fə̀r dər a gəza mbulum, a mà ba à mesife ŋgìk, a gwaɗa a wele ata: |it"Yafata,«|re kamala megweɗe ya ka: Zləm yak mà hə̀ndə̀k ba. ³⁵I dəba bazlam ŋgar ata ya tsara ka, zləm ŋgar a hə̀ndə̀k ba, arah ŋgar ibam, a làmbaɗa ba, a fàfəl lele kuɗa. ³⁶Yesuw a gwaɗa a gà mburma ata i fataya: «Ka ti tsikwim a wura tsidze.» Ama tə tsaraka tsa. Aɗaba Yesuw a gwaɗa a tar, ka ti tsikwim tsa tekeɗe ka, ta mba aba aka metsìkè ŋa ivaɗ. ³⁷Aɗaba dukw ana Yesuw a ge a ka, dukw mene aà mburma hinne. Ta gwaɗawa ahər: «Dukw ana a ge a ya ka, à lèmbeɗe a lele ndzer. Ku mege mandakazləm ibam, à hìndìker a i zləm a, à fèfil a lele.»

Yesuw a vəl dukw mezime a gà mburma ana ti sle

dəbuw faɗ a

Mata 15:32-39

¹I dəba ŋa ya, a pat ŋgiɗ duwa, gà mburma hinne ti yahaba gər a təv Yesuw asa. Aləka may a dza ba aà tar, a wir aà teriŋa, aɗaba dukw mezime ana a riŋ aà tar asa tsiye. Yesuw a zal a gà ɓəzla mazazama ŋgat, a gwaɗa a tar: ²«Gà mburma aaha ti ndziŋ are tsehe ka, hinne, aɗaba mehinne makər ka, tar ɗa i təv ga i faha, dukw mezime a riŋ aà tar tsa. ³Ama i sle aà megweɗe a tar ka, dum a gà ma kurum tsa, aɗaba may a bets a tar aà vatwa na ti de a a ma ya asa, aɗaba gà mburma hinne ika magər tar ka, ga tar diriŋ.» ⁴Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta gwaɗar aaka: «Kinehe, ki ŋgetekewere a dukw mezime ŋa ana, i ŋga ya, na aà məvəla a gà mburma aaha i kusak aaha ya, na dite a sle a ter a dze ya?» ⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Ɗaf a riŋ aà kurum dze ana, tapa ndaw?» Ta gwaɗar aaka: «Ɗaf ɗa aà mər ka, tapa təsəla.»

⁶I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà mburma ata: «Ndzum a bəɗ kwaŋ.» A daha, a ndzək aà tar gà ɗaf ata tapa təsəla ya, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum, dite a sasa ikaba ya. A zal dər a gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha, a dzaya a tar. Gà mburma ŋgar ata ibam, tə daha, tə dzaya a gà mburma ata tserdze. ⁷Kilif duwa a riŋ aà tar i fata zaakwa asa. Yesuw a zla, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum asa. A gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Dzàyum a tar aaka asa.» Gà ɓəzla mazazama Yesuw ata tə daha, tə dzaya a tar aaka kilif ata asa. ^8-9Dite ku weke a zəm ɗaf ata nda kilif a ka, a sler. Ama gà mburma ana tə zəm ɗaf ata ya ka, ti sle dəbuw faɗ. Dite ɗaf ana a zeha aà tar a, nda kilif aaha ya ka, gà ɓəzla mazazama Yesuw ata tə daha, ti yahar gər. Ti yahar gər ka, a raha a gà tàkwasa təsəla. I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà mburma ata: «Dayum a gà ma kurum kuɗa.» ¹⁰Ŋgat ŋa ibam, ta mah ba nda gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha tsara. Tə daha, tə tsala a slə̀làh yam, tə daba aka ahəɗ Dalmanuta.

Gà *Farisa ta wiz dukw mene aà mburma aà Yesuw

Mata 16:1-4

¹¹Aləka gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti ndze aka ahəɗ ata ka, gà Farisa tə daha a təv ŋgar. Tə daha ka, tə dza akaba bazlam nda gà Yesuw, aɗaba a sàs a tar maslàlà ŋgat i yam a. Ta wiz aà ŋgat ndzer ŋana ya. Ta gwaɗar: «Ge dukw mene aà mburma yak ana Mbulum a slər dərra kər a, dite na mìi sir a dər ka, ndzer kaɗəŋ a.» ¹²Yesuw a sife ŋgìk, aɗaba bazlam tar ata ti tsiker a ka, a tsəɓar. A gwaɗa a tar: «Aàmala na kurum gà mburma ana kinehe, kurum riŋ nda are ya ka, ki wizwim a dukw mene aà mburma asa dze ya? Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Kurum nda gà na piŋŋe ta gəs bazlam gà tsiye ka, ki ŋgetwim a a dukw mene aà mburma asa tsa.» ¹³I dəba ŋa ya, Yesuw a miyak à tar a fata, tə tsalaba a slə̀làh yam nda gà ɓəzla mazazama ŋgat, tə da aka lìdè gìgìze ŋgiɗ pam.

Yesuw a ndzikiɗ ba à bazlam gà *Farisa nda biy *Hiridus

kamala giɗe ana a kwasawa à duwa ya

Mata 16:5-12

¹⁴Gà ɓəzla mazazama Yesuw ta fə̀r ikaba i slə̀làh yam a ka, ɗaf a riŋ aà tar tsa. A zeha riŋ aà tar ka, tapa ilik pəra, aɗaba masəkəma ŋa aka məts a tarra gər ika lìdè gìgìze ŋgiɗ a. ¹⁵Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a be a tar à ɗaf. A gwaɗa a tar: «Gwim metsehe agəra giɗe gà Farisa nda biy Hiridus ana a kwasawa à duwa ya, lele.» ¹⁶Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta gwaɗaba ika magər tar: «A tsik kataya dze ana, aàla? Wànà aɗaba ana dukw mezime a riŋ aà kwa asa tsiye ya?» ¹⁷Ama Yesuw a sər a taraha aka dukw ana ti tsik ahər a. A gwaɗa a tar: «Kà dzalum taŋa dze ana, aàla? I tsik kamala taŋa ya ana, agəra mazəma dukw mezime ya? Wànà kàa tsarakum zukw tsiye? Kàa tikwim a gər tsidze ya? Wànà metsehe kurum mahəndəka ŋa tsidze ya? ¹⁸Kurum riŋ nda gà are kurum dze ana, kə̀ ŋgatumar tsiye? Kurum riŋ nda gà zləm kurum dze ana, kà tsarakum tsiye? Wànà kà dzalum aaka gà gər asa tsiye, ¹⁹meme na i ge nda ɗaf ata ya? Ɗaf tapa ə̀zləm pəra i sasa iba ya. Mburma dəbuw ə̀zləm tə zəm, a sle a tar dze ana, a zeha ana, tàkwasa ndaw, na kà ndzəkum a?» Ta gwaɗar: «Tàkwasa kurwa gəra sula.» ²⁰Yesuw a gwaɗa a tar i dəba ŋa ya asa: «Dite ɗaf tapa təsəla ŋa aaha i sasa a gà mburma dəbuw faɗ ana, a zeha dze ana, tàkwasa ndaw, na kà ndzəkum asa ya?» Ta gwaɗar aaka: «Tàkwasa təsəla mbaŋa.» ²¹Yesuw a gwaɗa a tar: «Yawwa, dite aàla na kàa tikwim taŋa a gər tsiye?»

Yesuw a mbəl à mala guluf duwa i Betsayida

²²Gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə tsala aka gìgìze a kwite Betsayida. Ti ndzeha a fata ka, gà mburma ana i fataya, tə zləraha wele duwa a riŋ guluf ŋa. Tə daha, ta hamar dər hinne. Ta gwaɗar: «Zlak wele aaha, kà tiye aakahər yak te.» ²³Yesuw a daha, a gəs wele ata i ahər a. A dara à ŋgat i liwiŋ mburma i huɗ kwite ya diriŋ. A daha, a tif tìzle aà kəla ahər, a ger aà are. A tiye aakahər. Dite a gwaɗar: «Kər riŋ ki ŋget a a gà duwa ya?» ²⁴Mala guluf ata a fə̀r ikaba ya ka, a gwaɗar: «Haya, iye riŋ i ŋget a a gà mburma zìyye, kamala gà dizl ɗaf a, tar ihər ti diŋa.» ²⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a màr à ahər aka are asa. Aləka wele ata a fə̀r ikaba ya ka, a ŋgat a vatwa dzaydzay lele, are ŋgar aka làmbaɗaba, ndzih ndzih kuɗa. ²⁶Yesuw a gwaɗar: «Yawwa, kinehe ka, daba a ma tsara. Ama kəla ka, ka ti tsik a gà mburma ana i huɗ kwite ya tsa.»

Piyer a ɗe à zləm Yesuw, a gwa, ŋgat ka, *Kiristi

Mata 16:13-20; Luka 9:18-21; Yuhana 6:67-71

²⁷I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat, ta mah ba, ti de a a kwite ana ika ahəɗ Kaysariya Filip a. Ti ndze aà vatwa ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Gà mburma ta gwa aà iye dze ana, weke?» ²⁸Gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha, ta gwaɗar: «Gà mìsle ŋgiɗ ta gwa, kər ka, Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam. Gà mìsle ŋgiɗ asa ta gwa, kər ka, Iliya. Gà mìsle ŋgiɗ ibam asa ta gwa, kər ka, mìsle ŋgiɗ ilik i liwiŋ gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana akahər ata ya.» ²⁹Yesuw a gwaɗa a tar i dəba ŋa ya asa: «Dite kurum a ge, kù gwaɗum dze ana, iye ana, weke?» Piyer a gwaɗar aaka: «Kər ka, Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya.» ³⁰Yesuw a tsaraka taŋa ka, a gwaɗa a tar: «Kaɗəŋ, ama ka, ka ti tsikwim zləm gà a wura tsa kəla.»

Yesuw a ɗif à məməta ŋgar ana a ta mbilere a i biye ya,

malahalah ŋa

Mata 16:21-28; Luka 9:22-27

³¹I dəba ŋa ya, Yesuw a dza ba aà metsìkè dukw ana a ge a ba ika miɗ mba ya, a gà ɓəzla mazazama ŋgat. A gwaɗa a tar: «Iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, say i ti sèwèr a are aka miɗ mba hinne. Gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, nda gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tserdze, ti ti lìmiŋ a aba ya, dite ta kiɗ a iye. Ama i huɗ mehinne makər a ka, i hitsere a i məməta ya a mesife asa.» ³²Yesuw a tsik a tar bazlam ata ka, nda ndzer, aka həmbər aà tar tsa. I dəba bazlam ata ya ka, Piyer a gəs Yesuw a zlawak. A daha, a palar ahəm. A gwaɗar: «Aàmala na kà tsik kataya dze ya?» ³³Yesuw a tsaraka bazlam ŋgar ata kataya ka, a màra ihər a dəba ya tsara, a təv gà asiŋ gà mburma ŋgar aaha ya. A pala ahəm a Piyer hinne. A gwaɗar: «Kər Piyer, madzala gà gər yak ata ka, ma da i təv ga ya, aɗaba kər ka ne ika miɗ gà ka, kamala Əbay sitene ya. Aɗaba madzala gà gər yak ata kà dzala ya ka, biy mburma, tsəka, biy Mbulum tsa.»

³⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a zal a gà asiŋ gà mburma nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tserdze. Dite a gwaɗa a tar: «Na aka sàs a wur aà medìɗè aka iye ka, ma dzala ba ŋgar asa tsa. Ma zla dizl ɗaf magə̀làwà ŋana kəla pat, kamala ana iye i ti zle a mba ya, dite ma dara, ma zazam iye kuɗa. ³⁵Aɗaba wur ana aka sasar məmbə̀là à mesife ŋgar ɗa ika gər ahəɗ a ka, a dzeye a dər seyiŋ ivaɗ. Ama wur ana a dzeye a à mesife ŋgar aɗaba iye, aɗaba bazlam ŋgwal ŋa aaha i tsik a ya ka, taŋa ka, a mbil a dər ivaɗ asa. ³⁶Na wur aka ŋgat dukw gər ahəɗ tserdze, a ŋgayar ba i gəzləŋ, dite a dzeye a dər à mesife ŋgar ana, duwa a riŋ a ger a ŋgulum a? Awaŋ. ³⁷Aɗaba duwa a riŋ na mburma à mbìrwìɗ a dərra mesife ŋgar a təv Mbulum a ya? Awaŋ. ³⁸Kurum gà mburma ana kinehe, kurum riŋ i magər gà na ti niw Mbulum a. Dite ka, wur ana a gweɗe a ter a ka, i sər Yesuw tsa, nda bazlam ana i tsik a tsəka, iye, wur ana a dara i təv Mbulum a tekeɗe, i ti tsik a kataya mbaŋa. I ti niw a ŋgat i təv ana i dere a nda ndzəɗa Tsir gà ana ti zlibe a dər a, dite nda gà gawla Tsir gà ana a ndzək tar a.»

¹Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Gà mìsle ŋgiɗ ɗa ika magər kurum aaha kinehe ya ka, ta mete a zukw tsa, say ta ŋget a a *mekwere Mbulum ana a kwere a ya fit dzekwiŋ.»

Yesuw a mbəɗ ba ŋgiɗ pam

Mata 17:1-13; Luka 9:28-36

²I dəba mehinne ndilik a ka, Yesuw a ndzək gà Piyer nda Zakup, nda gà Yuhana. Tə tsəl a gər kwite zùbəl ŋa duwa à gər tar. Ti ndzeha a fata ka, Yesuw a mbəɗ ba ŋgiɗ pam. ³Petek ŋgar a mbəɗ dər herrè tizlzlè, a za dər madə̀và gà dukw ana ika gər ahəɗ, mburma a ŋgeter a herrè ya tserdze. ⁴I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha makər ŋa ya, ta fə̀r ikaba ya tsara ka, ta ŋgat a gà Iliya nda Musa ana tar riŋ ta fèfil a nda gà Yesuw a. ⁵Piyer a ŋgatar kataya ka, a gwaɗa a Yesuw: «Lele Əbay gà, na kwa ɗa i faha ya. Mìi kiriw a kurum a ga makər a faha: ilik biy yak, ilik biy Musa, dite ilik ŋa aaha biy Iliya.» ⁶A tsiker kataya ka, a sər dukw ana a tsik a ya tsa. Aɗaba gà asiŋ gà mburma aaha nda gà ŋgat ŋa ti zezem a Yesuw a ka, tə dzadzar hinne, metsehe tar a riŋ asa tsa. ⁷Ta fə̀r ikaba ya ka, magùdwagùdwa a tarra aka gər tar a, tits a le a tar. Tə tsarakara iɗəm mifefile i fataya. Mbulum a gwaɗa a tarra: «Naha ka, Kəla gà mandərkwasla gà ana i waya hinne ya. Dzum zləm a dukw ana a tsik a kurum a ya.» ⁸Aləka gà mburma ata ta fə̀r ikaba ya ka, wura a riŋ i təv tar asa tsa, say Yesuw ilik.

⁹I təv ana tar riŋ ti terre a i gər kwite ata ya ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Ka ti tsikwim dukw ana kə̀ ŋgatumar mbakum a, a wura tsidze, haa a pat ana iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i hitsere a i məməta ya dzekwiŋ.» ¹⁰Gà ɓəzla mazazama Yesuw ata ta gəs bazlam ŋgar ata. Ama ka, ta gwaɗaba ika magər tar: «Na a ne mehitsera i məməta ya dze ana, là?» ¹¹I dəba ŋa ya, ta gwaɗar asa: «Aàmala na gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ta gwa, dukw ata a ge a ba kataya ka, say Iliya à mère a dzekwiŋ a?» ¹²Yesuw a gwaɗa a tar: «Iliya à mère a dzekwiŋ kaɗəŋ. Aɗaba à mère a ka, à lèmbeɗe a à gà dukw ana ti de a ndaka vatwa Mbulum tsiye tserdze.» Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Aàmala na mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum mbaŋa ka, wur ana a dara i təv Mbulum a, à sèwèr a are hinne, dite gà mìsle ŋgiɗ ta ger a matawak hinne asa ya? ¹³Seyiŋ tsa, iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Iliya ka, aka mbər medera. Ama tàa sèwèrer are hinne, kamala ana gəzləŋ tar a waya ya. Ta ge dər kamala ana gà ɓəzla məma à guma Mbulum ta wetse aba a wakita ya kaɗəŋ.»

Yesuw a mbəl à kəla duwa mahuruvuv a gasawa ŋgat

Mata 17:14-21; Luka 9:37-43

¹⁴Aləka ti ndze a təv gà asiŋ gà ɓəzla mazazama Yesuw ŋgiɗ ka, ta ŋgat a gà mburma a riŋ hinne i təv tar. Gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum duwa tar riŋ ta mbetsebe a ahəm nda gà ɓəzla mazazama Yesuw ata hinne ika magər tar. ¹⁵Gà mburma ata ta ŋgat a Yesuw tsara ka, tə dzar ba a bəɗ lele, ta ŋgayar ba hinne. Ta valaha a təv ŋgar. Tə daha, ta geyer wusa. ¹⁶Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Ki tsikwim a aàla, nda gà tar dze ya?» ¹⁷Wele duwa a riŋ ika magər gà mburma ata a gwaɗaraha: «Iye na i zlakara kəla gà ya, aɗaba mahuruvuv a riŋ a gasawa ŋgat. A dànawar aka bazlam. ¹⁸I təv ana aka dza ahər ba ya ka, a dzawuwa à ŋgat a bəɗ, mazlə̀mbats pàrpàrpàr a dawarra i bazlam a, à pèpìɗ a dər zlir, dite ba ŋgar fit a kwiliŋa. I gwaɗa a gà ɓəzla mazazama kər aaha, delewimiŋ ihər a te ka, ti sle tsa.»

¹⁹Yesuw a gwaɗa a tar akaba tserdze: «A kurum gà mburma ana kì giswim iye nda gəzləŋ kurum tsiye. Wànà iye dze ana, i gesl a aà metsike a kurum dze ana, hilè, na dite ki giswim a iye ya? I ndze a dze ana, hilè ɓav a, na i təv kurum a? A za dumaha, ka zlwimiŋara kəla ŋa a faha ya kwaŋ.» ²⁰I dəba ŋa ya, gà mburma ata tə daha, tə zlaraha kəla ata. Sitene ata a ŋgat a Yesuw tsara ka, a dzadzar à kəla ata nda magala hinne. Kəla ata a dəɗ dər a bəɗ, a mbaɗa aba ika ahəɗ, mazlə̀mbats pàrpàrpàr a dara ihər i bazlam a. ²¹Yesuw a gwaɗa a tsir ŋa: «Dukuməŋa aka ndza ihər dze ana, hilè?» Tsir kəla ata a gwaɗar: «Aka ndza ihər ka, daga aà gər kəla ndirkiz a. ²²Kəla pat sitene ata a sasar makə̀ɗà ŋgat. A kalawa à ŋgat a akwa nda yam, aka à mimìte dər. Aɗaba na kà sle aà mege duwa ka, zlak mər te. Mì ndzek are tsehe te tsiye?» ²³Yesuw a gwaɗar aaka: «Aàmala na kù gwa ka, kà sle aà mege duwa ka, zlak mər te ya? Ama dukw tserdze ka, mawùràba ŋa tsa, na kər riŋ kàa gəs iye nda gəzləŋ yak a.» ²⁴Tsir kəla ata a ndə̀var kuɗa ŋgar, a gwaɗar tsara: «A sèsiŋ magəsa kər te ibam, aɗaba i sle aà magəsa kər nda ndzəɗa gà tsa, zlak iye te.»

²⁵Yesuw a fə̀r ka, gà mburma a riŋ ihər ti dehe a a təv tar, tì sìkèhihe a hinne. A kwara akaba sitene ata nda magala hinne, a gwaɗar: «Sitene, kər ana kà sle mehìndìkè aka bazlam nda zləm a mburma ya. Iye ihər i kwere a kər: Dara i ba kəla aaha ya tsəma kinehe, ka da. Kà ləm ahər asa tsidze.» ²⁶Sitene ata a tsaraka kataya tsara ka, a dza ba aà Mewideye. A dzadzar à kəla ata nda magala hinne asa, dite a dara i ba ŋgar a, a daba. Kəla ata a wiye ba nday miɓìrìzle. Gà mburma ata i fataya ka, ta gwa: «Aka mət.» ²⁷Ama Yesuw a daha, a gəs ŋgat i ahər a, a hitse dər aà mbulum.

²⁸Aləka gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ta mah ba, tə da a ma. I təv ana ti ndze a ma à gər tar a ka, ta gwaɗa a Yesuw: «Aɗaba la na mər ka, mì sle aà madalawa gà sitene à kəla ata ya te tsiye?» ²⁹Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Say na ki hemwim a a Mbulum a dzekwiŋ, na dite ki slwim a aà madalawa magwàlà gà sitene ata ya.»

Yesuw a ɗif à məməta ŋgar ana a ta mbilere a i biye ya,

masula ŋa

Mata 17:22-23; Luka 9:43-45

³⁰Aləka i dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat, ta hitse i fataya, tə da ndaka ahəɗ Galile. A sàs a Yesuw ka, gà mburma tə sər ahər a riŋ i fata, ŋgat ana, i ŋga tsa. ³¹Aɗaba a tsikewa bazlam a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ka, dukw ana a ta ger a ba gər aka miɗ mba ya. A gwaɗawa a tar ka: «Iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, ta gis iye mba. Ta vile a iye a ahər a gà mburma, dite ta kiɗ a iye. Ama i huɗ mehinne makər a ka, i ta hitsere a i məməta ya a mesife asa.» ³²Ama gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, tə tsaraka dzəba bazlam ata kataya ya tsa, magəɗa a ge a tar aà mewize ahər hinne asa.

Meme na mene batsah ŋa ika miɗ Mbulum a?

Mata 18:1-5; Luka 9:46-48

³³Aləka gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti de a a Kafarnahum. I təv ana ti ndzeha a fataya ka, tə dza ba a ga duwa a riŋ i fata. Yesuw a gwaɗa a tar: «Kà tsikwim ndeɗiŋa aà vatwa dze ana, əla?» ³⁴Gà mburma ata ta gəs mifèfiler aaka tsa, aɗaba mimbètsèba ahəm tar ata ta mbetseba, ta gwa: «Weke na batsah ŋa ika magər kwa ya ya?» ³⁵Yaw, Yesuw a ndza a bəɗ. A zal a gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha kurwa gəra sula ya. A gwaɗa a tar: «Na aka sàs a wura aà mene mala aka miɗ i magər mburma ka, say ma ne à ba ŋgar mala dəba mburma tserdze, dite ma ne mala meslire tar asa. Wur ana aka ge dər kataya ya ka, a sir a dər, aka ne mala aka miɗ ndzer ŋa ana ika miɗ Mbulum a.» ³⁶I dəba ŋa ya, Yesuw a zal a kəla ndirkiz ana kwizikw a. A hitse dər aka magər tar. A gəs aaba ə̀ŋgəts. A gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: ³⁷«Ku weke na aka gəs aà mege gər a kəla ndirkiz kamala kəla aaha ya aɗaba iye ya ka, a ge gər taŋa ka, a iye. Ama ka, a iye ɗekɗek tsa. A ge gər ka, a wur ana a slərra iye ya mbaŋa.»

Wur ana a ge aà kwe a gùvəl tsiye ka, wur kwa

Mata 10:42; Luka 9:49-50

³⁸I dəba ŋa ya, Yuhana a gwaɗa a Yesuw: «Əbay, maa le aà wele duwa, a delewe a gà sitene i ba mburma ya nda zləm yak. Ama mì palar ahəm, aɗaba ana ŋgat ka, mburma kwa tsiye.» ³⁹Yesuw a tsaraka kataya ka, a gwaɗa a tar aaka: «Ka palumar ahəm tsa, aɗaba wura a ge a dukw mene aà mburma nda zləm gà ka, aləka aka miɗ ka, a sle a aà metsike aà iye dukw ana ŋgwala tsiye tsa. ⁴⁰Aɗaba taŋa, wur ana a ge aà kwa a gùvəl tsiye ka, wur kwa. ⁴¹Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Ku weke na aka tə̀f a kurum yam, aɗaba ana kurum gà mburma gà ya ka, a ta ŋget a dukw maya ba ŋgar ndzer, a dzeye a tsidze.»

Mege metsehe a dukw bakal

Mata 5:13; 18:6-9; Luka 14:34-35; 17:1-2

⁴²Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Wur ana a bene a medzibe gà ɓəza aaha ta gəs iye ya, a bakal ka, ŋgulum tə̀ danar batsah zal kur a ɗa, dite tì yè a dər akaba ŋgat a duluv batsah ŋana, ndəna seriye Mbulum a le ahər a ya. ^43-44Na ahər yak à gis a kər a bakal ka, ə̀ndats sàs aba ya. Ŋgulum na ki ŋget a mesife i təv Mbulum nda gà ahər yak ilik a, na ndəna ki de a akwa ana ŋgarŋgar a mbete a tsa aà biybiy nda gà ahər yak sula ya. ^45-46Kige tsa na sik yak a de a à kər a bakal ka, sàs aba ya. Ŋgulum na ki ŋget a mesife i təv Mbulum nda gà sik yak ilik a, na ndəna tì yè a kər a akwa nda gà sik yak sula ya. ⁴⁷Kige tsa asa, na are yak a bene a kər a bakal ka, ùndzuɗ ndzàhara aba ya. Ŋgulum ki de a, ki ndze a ika gər ahəɗ ana Mbulum a ge awiya ŋa ya, nda gà are yak ilik a tsiye, ndəna ti ye a kər a akwa nda gà are sula ya, ⁴⁸i təv mawùràba ana à ndìv a tsa, metinwe mazəma mburma à mìt a tsiye, dite zlirkwa a mbete a tsa asa ya.*fa*

⁴⁹Ku weke a simehe a a mesewere are kamala sluwəl ana a dəɗ a gəzləŋ a tsəka, a miyek a à bazlam gà.»*fb* ⁵⁰Dite a gwaɗa a tar asa: «Liwir ka, dukw ŋgwal ŋa. Ama na aka və̀ɗ tsəna, ki ge a dər ana, meme na dite à vìɗ a ya? Say nwim ka, kamala ana a və̀ɗ a. Metsehe kurum ŋgwal ŋana mə̀ pàt à ba lele. Ndzum zayzay ilik ilik tserdze.»

Guma Yesuw i təv mimìyàkà aba gà zal nda məkəs a

Mata 19:1-12; Luka 16:18

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a hitse i Kafarnahum a, a da aka ahəɗ Yuda. Aləka a hitse ika ahəɗ ata ya asa, a da aka lìdè dulwa Yurdan. A ndzeha a fata ka, gà mburma ana i fataya, ti yaha ba gər a təv ŋgar hinne asa. Dite a tsik a tar guma ŋgar, kamala ana a tsikewa kəla pat a. ²Gà *Farisa duwa, tə daha a təv ŋgar, a sàs a tar maslàlà à ŋgat i yam a. Ta gwaɗar: «Məpala ahəm kwa dze ana, aka vəl vatwa a mburma aà madalawa məkəs ŋgar a, tsəna, aka vəl tsiye?» ³Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Dze ana, məpala ahəm awara na Musa a gwaɗa a kurum, zazamum a?» ⁴Ta gwaɗar: «Məpala ahəm Musa ka, aka vəl a mər vatwa aà madalawa məkəs, na mburma ŋa aka vəlar wakita madalawa ŋgat a ahər a.»*fa* ⁵Yesuw a gwaɗa a tar: «Musa a tsik a kurum kataya ka, aɗaba ana gəzləŋ kurum makula ŋa ya, matsəɓatsəɓ iɗəm hinne ya. ⁶Ama akahər ana Mbulum a ge gà dukw tserdze ya ka, kataya tsa. A riŋ mewetse ŋa i wakita Mbulum ka: <A ge ka, gà asləka nda məkəs.*fb* ⁷Aɗaba taŋa na kinehe asləka a miyek a à gà tsir ŋgar nda mama ŋgar, dite ti ndze a nda məkəs ŋgar a. ⁸Tar ata sula ya ka, ti ne a ba ilik.> Kərga taŋa ya kaɗəŋ, ba tar ka, sula asa tsa. Ama ba tar ka, aka ne ba ilik kuɗa.*fc* ⁹Aɗaba taŋa, dukw ana Mbulum a gaw akaba kamala taŋa ya ka, wura ma ta kurə̀zl dər iba ya asa tsa.»

¹⁰I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə dza ba a ga duwa. I təv ana tar riŋ i fataya ka, gà mburma ŋgar ata tə tsam aà ŋgat bazlam ata a tsik a tar a asa. ¹¹Yesuw a gwaɗa a tar: «Ku weke na aka miyak à məkəs ŋgar, dite aka zla aɗəm biy ŋgiɗ ka, a ge muva, a ge bakal aà məkəs ŋgar a miviye ŋa aaha ya. ¹²Gà məkəs ibam ka, na aka miyak à zal ŋgar, aka da a zal ŋgiɗ ka, aka ge muva mbaŋa asa.»

Yesuw a pise ahəm a gà ɓəza ndirkiz

Mata 19:13-15; Luka 18:15-17

¹³Aləka i dəba ŋa ya, gà mburma tə daha à ɓəza ndirkiz a təv Yesuw, aɗaba ma tikeye aka tar ahər te, mi pise a tar ahəm. Ama gà ɓəzla mazazama Yesuw ta ŋgat a gà mburma ata ti dehe a à gà ɓəza a təv ŋgar a ka, ta pala a tar ahəm. A sàs a tar na ti dehe a à gà ɓəza ata ya tsa. ¹⁴Yesuw a tsaraka məpala ahəm gà mburma ŋgar ata ta pele a ahəm a gà tsir gà ɓəza ata ya ka, a tsəɓar. A gwaɗa a tar: «Mandza, ka palum a tar ahəm tsa, tə dara à gà ɓəza a təv ga ya. Aɗaba *mekwere Mbulum a waya ka, medzibe gà mburma ana kamala gà ɓəza aaha ya, na ti de aɗəm a ya. ¹⁵Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer: Wur ana aka gəs mekwere Əbay Mbulum kamala kəla ndirkiz a tsəka, a sle aà mede aɗəm a tsidze.» ¹⁶I dəba ŋa ya, Yesuw a daha, a gəs aaba gà ɓəza aaha ilik ilik tserdze. A tikeye aka tar ahər ŋgar, a pise a tar ahəm.

Mege metsehe a mazazama Mbulum agəra

limana ana hinne ya

Mata 19:16-30; Luka 18:18-30

¹⁷I dəba ŋa ya, Yesuw à meh a ba. I təv ana a riŋ a de a ya ka, wele duwa a riŋ a valaha a təv ŋgar. A làhar a bəɗ, a dzar gurmits a biye aka miɗ ŋgar. A gwaɗar: «Əbay gà, kər na ŋgwal ŋa ya. I ge a dze ana, là, na dite i ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a?» ¹⁸Yesuw a gwaɗar: «Aàla na kà zeliŋ ŋgwal ŋa ya? Wura a riŋ ŋgwal ŋa tsa, say na Mbulum ilik tsiye. ¹⁹Aɗaba kà sər məpala ahəm Mbulum ana a gwa ka: <Kə̀ kəɗ mburma tsa, ki ge muva tsa, ki ge akəl tsa, kà sàs pàrsa aà mburma tsa, ka bana duwa aà mburma ya mibene tsa, dite zàmbaɗa à gà dede yak, nda mama yak> a tsiye?»*fd* ²⁰Wele ata a gwaɗar aaka: «Əbay ga, Yàa gəs gà dukw ata tserdze ya, daga aà gər kəla ndirkiz a, Yàa ge tsa.» ²¹Yesuw a fə̀r ahər ka, nda gà maŋgayaba lele. A gwaɗar: «Ama dukw ilik aka mətsa aà kər a i gà dukw ata ka ɗama dze ya.» A gwaɗar: «Daha, ka dzawa à gà dukw yak fit, dite kà dzaya siŋgwe ŋa a gà ɓəzla matawak. Na kàa ge dər kataya ka, ki ŋget a limana ana batsah ŋa, à ndìv a tsa i təv Mbulum a. I dəba ŋa ya, ka dara, ka zazam iye kuɗa.» ²²Ama wele ata a tsaraka bazlam ŋgar ata tsara ka, a mət i are ya sə̀rràt. A daba i fataya tsara nda gà matsəɓatsəɓ, aɗaba ana ŋgat ka, Əbay ŋa hinne ya.

²³Aləka Yesuw a mbəɗ aba a təv gà ɓəzla mazazama ŋgat ana ti ler a. A gwaɗa a tar: «Mawùràba aà mada a mekwere Əbay Mbulum gà ɓəzla limana ka, hinne.» ²⁴Bazlam Yesuw ata a tsik kataya ya ka, a zla arəv aà gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ya. Ama Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Gà dəm gà, i gwaɗa a kurum ka, mawùràba aà mada a mekwere Əbay Mbulum gà ɓəzla limana ka, hinne. ²⁵Ndəna gà ɓəzla limana ti de a a mekwere Əbay Mbulum a ka, ŋgulum zlìgwèmè ma da nda biye lepìrè.» ²⁶Bazlam ŋgar ata a tsik a ka, a zla arəv aà gà mburma ata ya hinne asa. Ta gwaɗaba ika magər tar: «Na kataya ana, weke na a sle aà mimbile a i təv Mbulum a?» ²⁷I dəba ŋa ya, Yesuw a fàfəl a tar aaka, a gwaɗa a tar: «I təv mburma ka, mawùràba ŋa. Ama i təv Mbulum ka, mawùràba ŋa tsa. Aɗaba i təv Mbulum ka, duwa a riŋ na a ye ahər a ka, a riŋ tsa.»

²⁸I dəba ŋa ya, Piyer a gwaɗar aaka tsara: «Araha, mər ka, maa miyak aba à gà dukw mər a tserdze, maa dara, maa zazam kər.» ²⁹Yesuw a gwaɗar aaka tsara: «Haya kwaŋ, taŋa ka, lele. Ama i tsik a kurum a ka, nda ndzer kəla: Na wura aka miyak aba à ga ŋgar a, kige tsa à gà damər ŋgar, nda gà mama ŋgar, nda gà tsir ŋgar, nda gà ɓəza ŋgar, nda gà gùvàh ŋgar a, ³⁰agəra iye, dite agəra bazlam ŋgwal ŋa aaha i tsik a ya ka, a ŋget aɗəm a, à zè a taŋa a miyak dər aba kinehe ya: mege ga, nda gà damər, nda gà məmər, nda gà ɓəza, dite nda gà gùvàh ka, medzige dərməka, mege i təv ana aka sèwèr are agəra bazlam gà ya tekeɗe. Dite a ta ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a, aka miɗ mbaŋa. ³¹Ama gà mburma ana kinehe ta gwa, gà mər ŋa ya ka, gà asiŋ ŋa hinne ti ti ne gà ɓəzla dəba mba ika miɗ Mbulum. Dite gà na kinehe ti tike tar aà ahər tsiye ka, gà asiŋ ŋa ibam hinne, ti ti ne a gà ɓəzla aka miɗ mbaŋa asa.»

Yesuw a ɗif à məməta ŋgar ana a ta hitsere a i biye ya,

məmakər ŋa

Mata 20:17-19; Luka 18:31-34

³²Aləka gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tar riŋ aà vatwa, ti de a a Yeruzalem. Yesuw ika miɗ tar, gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta ge magəɗa hinne. Ta dza ba aà medzedzere. Gà asiŋ gà mburma ana ti zezem a tar a tekeɗe, tar riŋ ta ge a magəɗa mbaŋa. Yesuw a ndzək gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha kurwa gəra sula ya, i liwiŋ tar a, kətsah tə da ndàra a zlawak. Tə daha, a dza ba aà metsìkè a tar kamala dukw ana a tsikewa a tar, a ta ge a ba mba nda gà ŋgat aka miɗ bise ya asa. ³³A gwaɗa a tar: «Tsarakum, araha kwa ihər ki tèkwe a a Yeruzalem. Aləka, aka təv ana kàa ndzekwaha a fataya ka, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, tì ta gis a iye, dite ta vile a iye a ahər a gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum. Ta giŋ a seriye mekìɗe. Ama ta vile a iye a ahər a gà slele ana i fata tə sər Mbulum tsiye. ³⁴Gà mburma ata ti sewle aà ìyeŋa, ti tif a aà iye tìzle, ta gìzl a iye nda megwiymbiɗ hinne mbaŋa asa. Dite ta kiɗ a iye kuɗa. Ama i huɗ mehinne makər a ka, i mbilere a i biye ya.»

Gà Zakup nda Yuhana ta wiz təv mendze aà Yesuw zləmana

Mata 20:20-28; Luka 22:24-27

³⁵I dəba ŋa ya, gà Zakup nda Yuhana, tar gà ɓəza Zebede, tə daha a təv Yesuw. Ta gwaɗar: «Əbay, a sàs a mər ka, mìi wiz aà kər a duwa zaakwa.» ³⁶Yesuw a gwaɗa a tar: «Ki wizwim a dze ana, là na i vile a kurum a ya?» ³⁷Ta gwaɗar: «Mìi wiz a ka, aka təv ana kàa da a Əbay a ka, ka vəl a mər vatwa aà mimbekeha, ilik aka tsèke ahər mezime yak, dite ilik ŋa aaha aka tsèke ahər gùla yak, mìi ne a gà ɓəzla sik yak te, na mì gwa ya.» ³⁸Ama Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Kurum ka, kà sərum dukw ana ki wizwim a ya tsa. Wànà ki slwim a aà masà mesewere gà ana i ti sèwèr a mba ya ya? Ki slwim a aà məbàrà ba a mesewere are gà ana i ti sèwèr a are ya mbaŋa ya?» ³⁹Ta gwaɗar aaka: «Haya, mìi sliŋa.» Yesuw a gwaɗa a tar: «Kaɗəŋ, pàrsa iɗəm tsa, kurum tekeɗe, ki ti sèwèrwim a are kamala ana i ti sèwèr a are ya mbaŋa. ⁴⁰Ama kəla ka, mandza aka tsèke ahər mezime gà, kige tsa aka tsèke ahər gùla gà ka, iye tsa na i tsik a taŋa ya. Aɗaba təv mendze ata ka, biy gà mburma ana Mbulum a pala tar a dukw tar.»

⁴¹Aləka gà asiŋ gà ɓəzla mazazama Yesuw a kurwa ŋa aaha, tə tsaraka bazlam ata ka, ta ge arəv a təv gà Zakup nda Yuhana. ⁴²Aɗaba taŋa Yesuw a tsaraka bazlam tar ata ka, a zal a tar a təv ilik ŋa tserdze. A gwaɗa a tar: «Kurum kà sərum ka, gà bàba gà Əbay gər ahəɗ ana tar riŋ ta kwere a mburma nda ndzəɗa, ta ge a ter a magəɗa ya. Gà wele ana mburma a ge a ter a magəɗa, ti slir a mburma ka, ti niw a tsiye. ⁴³Ama taŋa ka, a de a tsa na ika magər kurum a. Na aka sàs a wura aà mene batsah Əbay i təv Mbulum ka, say ma ne mala meslire i liwiŋ kurum ivaɗ. ⁴⁴Na aka sàs a wura i liwiŋ kurum aà mene mala aka miɗ ka, say ma ne ɓele ika miɗ mburma tserdze i təv magəsa ahəm a. ⁴⁵Aɗaba iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a tekeɗe, i dara ka, aà mazlàkà mburma ya, tsəka, mburma tsa na mà zlak iye ya. Iye i dzeye a à mesife gà ka, aà mumbùrùɗà dərra mburma i bakal a.»

Yesuw a mbəl à wele duwa guluf ŋa, zləm ŋgar Bartimawus

Mata 20:29-34; Luka 18:35-43

⁴⁶I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti ndze a Yeriko. Ti ndzeha a fata ka, gà mburma hinne tə dəɗ aka tar. Aləka aka təv ana ti dere a iɗəm a ka, tàa le aà wele duwa a riŋ guluf ŋa, mandza ŋa aà gùva vatwa, à ŋgelebe a dukw mezime. Zləm ŋgar Bartimawus. Ŋgat ka, kəla Timawus. ⁴⁷A tsaraka meɗè zləm Yesuw gà Nazaret ana a dere a ndaka vatwa ata ya ka, a dza ba aà mezelereha ŋgəlakəkka hinne. A gwaɗaraha: «Yesuw, gwala Dawda, i ndzek are tsehe te tsiye? Zlak iye te.» ⁴⁸Gà mburma hinne tə daha, ta palar ahəm. Ta gwaɗar: «Ndza ɗikɗik.» Ama wele ata a gəs bazlam tar ata tsa. A səkah à Mewideye hinne nda magala ŋgəlakəkka ivaɗ asa. A gwa: «Gwala Dawda, i ndzek are tsehe te tsiye?» ⁴⁹Yesuw a tsaraka ka, a hitse dzeŋ. A gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Zelwimiŋaraha, ma dara a təv ga ya.» Gà mburma ata tə zalaha a mala guluf ata. Ta gwaɗar: «Hitse, ŋgayaba, arəv ma da aà kər a tsa, a riŋ a zelekiŋa.» ⁵⁰I dəba ŋa ya, wele ata a hitse aà mbulum tsara. Kètsèkètsè ŋgar duwa ihər zùbəl ŋa, a mba dər aà mede tsa. A yà aba ya. A mbàha aba a təv ŋgar. ⁵¹A daha ka, Yesuw a gwaɗar: «I gek dze ana, dukùla na a sàsak a?» Mala guluf ata a gwaɗar aaka: «Əbay, a sèsiŋ ka, lèmbeɗiŋ are gà te.» ⁵²Yesuw a gwaɗar: «Daba, are yak aka lə̀mbaɗa ba. Megìse yak ana kì gis iye ya ka, aka mbəl à kər.» I dəba bazlam Yesuw ata a tsikar kataya ya tsara ka, wurat are ŋgar a hə̀ndə̀k ba. Dite a dəɗ aka Yesuw, tə da akaba tserdze.

Yesuw a da a Yeruzalem

Mata 21:1-11; Luka 19:28-40; Yuhana 12:12-19

¹I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti de a a Yeruzalem. Tàa à mendze a gà kə̀sà Betaniya nda Betfedze bise nda Yeruzalem, aà sik dìyes kwite duwa mayaha gər dizl ɗaf uliviye a riŋ hinne i fata. I fataya ka, Yesuw a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat sula aka miɗ. A gwaɗa a tar: ²«Dum a kə̀sà aaka ika miɗ kurum a kwaŋ. Kàa ndzwimaha aà gùva kə̀sà ata ka, ki lwimehe a aà kəla hezweŋe duwa a riŋ madànà ŋa aà dizl, na wura aka tsəl aaka ilik zukw tsiye. Kà pə̀lumara, ka dum dərra a faha ya. ³Na wura aka gwaɗa a kurum: <Aàmala na ki pìlwim a hezweŋe ŋa ya> ka, gwaɗumar: <Əbay na a wiz a, a tsil aakiŋa, dite à me a kurum a dərra kinehe tsara.> «

⁴Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata sula ya, tə da. Tə daha, ti le aà kəla hezweŋe ata madànà ŋa aà dizl aà gùva hərmaga wele duwa ika bàrama. Tə daha, ta pə̀lara. ⁵Gà mburma ana mehìtsè ŋa riŋ i fataya, ta gwaɗa a tar: «Ki pìlwim a kəla hezweŋe ŋa a ŋga?» ⁶Ta gwaɗa a tar aaka, kamala ana Yesuw a tsik a taraha ndeɗiŋa ya, dite gà mburma ata ta miyak à tar.

⁷Ta gəsaha kəla hezweŋe ata a Yesuw. Tə daha, tə dzaya aaka gà petek tar, dite Yesuw a tsəl aaka kuɗa. ⁸Gà asiŋ gà mburma ana a riŋ i fataya, ta fatala gà petek tar aka bàrama ana Yesuw a de a dər a. Gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ ibam, ta haɓaya aaka slàmbah gà ɓəza ahər dizl ɗaf ana i bəɗ a, aà mazlə̀bà à ŋgat mbaŋa. ⁹Gà na tar riŋ ika miɗ Yesuw a, nda gà na i dəba ŋgar ti zezem a ŋgat tserdze ya ka, tə dza ba aà mazlə̀bà à ŋgat nda Mewideye ŋgəlakəkka. Ta gwaɗawa: «Zlə̀bakwa à ŋgat. Mbulum mi pise ahəm a wele ana a slərra ya.*fa* ¹⁰Mbulum mi pise ahəm aka mekwere Əbay tsir kwa Dawda ana a ta kwere a ya bise. Zlə̀bakwa à Mbulum Batsah ŋa ana i gər ŋa ya.»

¹¹Zàkwayiya ka, Yesuw a ndze a Yeruzalem. A daha ka, a pəts a ga Mbulum Batsah ŋana. A fara riŋ ikaba i ga ata ya lele, a ndza riŋ zàkwayiya ka, hawa aka ge. A dara iɗəm a. Ta mah ba, ta mbəɗ gər nda gà ɓəzla mazazama ŋgat a kurwa gəra sula ŋa aaha a Betaniya.

Yesuw a vəl mezelme a dizl ɗaf duwa a ndza kamala gùvùv a

Mata 21:18-19

¹²I mèkwède ŋana ta mbiɗere a gər i Betaniya ya, ti de a a Yeruzalem a ka, may a wir a aà Yesuw hinne. ¹³A fə̀r ikaba ya ka, aka ŋgataha a dizl ɗaf duwa ndàhàk aà gər ŋgar, a ndza kamala gùrùv a. A dzala i gər ŋgar ka, a gwa: «Biy tsa mawà ŋa.» A ta medeha aà huɗ dizl ɗaf ata ka, mawà ŋa tsa. A ŋgataha ka, a slàmbah ŋa ɗekɗek pəra. Aɗaba aka ndze ahər mawà dizl ɗaf ata zukw tsa. ¹⁴Yesuw a vəl mezelme a dizl ata tsara. A gwaɗar: «Ki ta we a, na dite mburma a zim a ya ilik asa tsidze, daga aà kinehe ya, haa biybiy.» Gà ɓəzla mazazama ŋgat tə tsaraka bazlam ŋgar ata a tsik kataya ya.

Yesuw i ga Mbulum batsah ŋana

Mata 21:12-17; Luka 19:45-48; Yuhana 2:13-17

¹⁵Aləka i dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti ndze a Yeruzalem ka, Yesuw a daha, a pəts a ga Mbulum Batsah ŋana. A daha aɗəm a fata ka, a leha aɗəm aà gà mburma a riŋ ti sekeme a gà duwa. Gà asiŋ ŋa, ti dzewa a ter a à duwa. Gà asiŋ ŋa ibam, ta mbìrwìɗ a siŋgwe. A ŋgat a tar kamala taŋa ya ka, a daha, a dalawara iɗəm tar a bəra ya. A mbaɗa à gà tabəl gà ɓəzla məmbàruɗwà siŋgwe aaha a bəɗ gwits gwits nda siŋgwe ŋa dze. Dite a ŋguyutswa à gà kwerse gà ɓəzla madzàwà à gà maadagwar aaha. ¹⁶A gəs mivile vatwa a wura aà mazla duwa, ma slala dər nda ga Mbulum Batsah ŋa ata tsa. ¹⁷I dəba ŋa ya, a tsik a tar guma ŋgar kuɗa. A gwaɗa a tar: «Aɗaba a riŋ mewetse ŋa i wakita, Mbulum a gwa ka: <Ga gà ka, biy gà mburma ana tserdze ya, aà kwite aà kwite, ta hemiŋ a iɗəm a.>*fb* Ama kurum kà nwim dər i kurum ka, sləlak mandza aɗəm dukw gà ɓəzla akəl.»

¹⁸Gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, tə tsaraka bazlam Yesuw ata a tsik a tar a ka, a zla aà tar arəv a hinne. Ti yaha vatwa aà makə̀ɗà ŋgat. Aɗaba guma ŋgar ata a tsik a tar a ka, a gəs gəzləŋ a gà mìsle ŋgiɗ ika magər tar a hinne tsara. A dzik a aà tar mburma ya. ¹⁹Aləka hawa a ge ka, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ta mah ba i kwite ata ya, tə da.

Meɗè à meheme ana nda ndzer ŋa a təv Mbulum a

Mata 6:16; 21:20-22

²⁰Aləka i mèkwède hedwe, i təv ana gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta mbiɗere a gər ndaka vatwa ata ya ka, ta ŋgataha a dizl ɗaf aaha ndeɗiŋa a ndza kamala gùrùv a, aka kula nda zlile ŋa dze. ²¹Bazlam ana Yesuw a tsik a dizl ɗaf aaha ndeɗiŋa ya ka, aka məts gər a Piyer tsa. A gwaɗa a Yesuw: «Əbay gà, fə̀r kwaŋ, dizl ɗaf aaha kà vəlar mezelme ya ka, aka kula.» ²²Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tserdze ya: «Duwa ilik ma ta məts a kurum gər tsa: Gəsum Mbulum nda gəzləŋ kurum lele. ²³Kà sərum dər ndzer, kurum tekeɗe, ki slwim aà megweɗe a a kwite aaha: <Hitse i faha ya, da, tə dəɗ a duluv aaka.> Na kàa tsikwimer ka, nda gà gəzləŋ sula tsa, nda gəzləŋ ilik, dukw ata ma ge ba ndzer ka, a ge a ba kamala taŋa ya mbaŋa. ²⁴Aɗaba taŋa, iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Na ki wizwim a duwa i təv Mbulum a, kàa gəsum dukw ata kà wizwim nda gəzləŋ ilik, Mbulum mə vəl a kurum ka, a vile a kurum a kaɗəŋ. ²⁵Ama kəla ka, i təv ana ki hemwim a a Mbulum a, bəla wura aka ge bakal i təv kurum a ka, pə̀lumar dər dzekwiŋ, dite Tsir kurum ana i gər ŋa ya, à pìl a kurum a à bakal kurum mbaŋa. ²⁶{Ama na ki pìlwim a dər a gà na ta gewa a kurum bakal ata ya tsəka, Tsir kurum ata tekeɗe, à pìl a kurum a dər ɓav tsa mbaŋa.»}

Weke na a vəl ndzəɗa a Yesuw aà mege duwa pampam a?

Mata 21:23-27; Luka 20:1-8

²⁷I dəba ŋa ya, gà Yesuw ti ndzeha a Yeruzalem asa ka, a daha, a pəts a ga Mbulum batsah ŋa ata asa mbaŋa. I təv ana ŋgat a riŋ à sìweye a i ga ata ya ka, gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, dite nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, tə daha a təv ŋgar. ²⁸Ta gwaɗar: «Ki ge a duwa kamala taŋa ya ana, nda ndzəɗa weke? Weke na a slərra kər, a vəlak ndzəɗa aà mege ŋa dze ya?» ²⁹Yesuw a gwaɗa a tar: «Iye tekeɗe, i wiz aà kurum a bazlam ilik mbaŋa te. Na kàa sirwimiŋ aakaha ka, dite i ɗif a kurum a dər, nda ndzəɗa weke na i ge a gà dukw aaha ya.» ³⁰A gwaɗa a tar: «Weke na a slərra Yuhana aà metsìlwìɓè à mburma yam a? Wànà Mbulum a, na a slər ahər ŋgat a, tsəna, mburma ya? Tsikwimiŋara iɗəm a ilik.» ³¹I dəba ŋa ya, gà mburma ata tə dza akaba bazlam ika magər tar. Ta gwaɗaba: «Na kù gwaɗakwar kinehe ka: <Mbulum na a slərra ŋgat a> ka, a gweɗekwe a: <Dite aàla na kə̀ gəsum bazlam ŋgar tsiye?> ³²Ama na kù gwaɗakwar: <Gà mburma na tə slər ahər ŋgat a> ka, a ge a ba tsa asa. Aɗaba gà asiŋ gà mburma hinne ika magər kwa aaha ta gwa, Yuhana ka, mala məma à guma Mbulum ndzer, ta miyek a à kwa tsa asa.» Ta ge magəɗa aà metsìkè ŋa. ³³I dəba ŋa ya, ta gwaɗa a Yesuw: «Mì sər tsa.» Dite Yesuw a gwaɗa a tar kuɗa: «Yawwa, iye tekeɗe ka, i tsik a kurum a wur ana a slərra iye ya, a viliŋ ndzəɗa aà megeye gà dukw aaha tserdze ya ɓav tsa mbeete.»

Bazlam minew gà ɓəzla makàslà gà dizl ɗaf duwa hinne

Mata 21:33-46; Luka 20:9-19

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a dza ba aà metsìkè guma ŋgar ndaka bazlam minew a gà mburma ata. A gwaɗa a tar: «Wele duwa a sàs gùvàh. A dzava aɗəm dizl ɗaf hinne. A zlàzl ahər tits lele. A làmbaɗa aɗəm tùgùɗ a magər ŋa, aà meɗwitsewa aɗəm mawà dukw ata. A ndwaŋ aɗəm dzègwèle i magər ŋa ata, aà makàslà ŋa. I dəba ŋa ya ka, wele ata a da a təv ŋa diriŋ aka ahəɗ ŋgiɗ. Gùvàh dizl ɗaf ŋgar ata à mìtehiŋa. A dza aɗəm gà mburma aà məfə̀rà ahər, dite aləka ta vəlar dukw gùvàh ŋgar əŋgal, na aka màra ya.*fa* ²Aləka mawà dizl ɗaf ata a nah ka, wur ana a dzava ya, a sləraha mburma ŋgar ilik a təv gà ɓəzla megemir dizl ɗaf ŋgar ata, dite ta vəlaraha dukw gùvàh ŋgar ata kuɗa. ³Ama gà mburma ata ta ŋgat a wele ata a ndzeha a təv tar tsara ka, ta gəs ŋgat, ta gə̀zl lehhè. Wele ata a mbəɗ gər a ma, ze ahər sìkwèɗ, duwa ihər tsa. ⁴I dəba ŋa ya, mala dizl ɗaf ata a sləraha mìsle ŋgiɗ asa. Ta ŋgat a wele ata ka, tə ndavayar pìslìɗìɗe, tə lakayar aà gər asa. Gər a slesle aaka ambul ambul. ⁵Mala dizl ɗaf ata a sləraha mìsle ŋgiɗ məmakər ŋa pam asa a təv tar. Ta ŋgat a wele ata i ŋgar ka, ta kəɗ a biye. Kamala taŋa ya, tàa sèwèr are a gà mburma ana mala dizl ɗaf ata a slərawaha tar pampam hinne ya asa mbaŋa. Ku weke tekeɗe, na aka sləraha ŋgat a ka, tàa sèwèrer are, dite tàa bats gà asiŋ ŋa a biye.

⁶I dəba ŋa ya, a zeha a mala dizl ɗaf aaha ka, kəla ŋgar ana mandərkwasla ŋgar, a waya ŋgat hinne ya. A sləraha kəla ata a təv gà ɓəzla megemir ŋgar ata asa. A gwa i ŋgar ka: <Kəla gà aaha ka, ta gìser a zìrìwe te.> ⁷Ama gà wele ata ta ŋgat a kəla ŋgar ata a daha a təv tar a tsara ka, ta gwaɗaba: <Naha ka, kəla ŋgar ana dizl ɗaf aaha a ta mìtser a mba ya, dumara, kə̀ɗakwa iɗəm a, dite dizl ɗaf aaha ma ne biy kwa.> ⁸Tə ndabaya aka kəla ata tsara, ta kəɗ ŋgat, dite fakw ti yàra iɗəm a bəra ya.»

⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a ndəv à bazlam ŋgar ata ka, a tsam aà tar, a gwaɗa a tar: «Mala dizl ɗaf aaha dze ana, a ge a ana, meme na aləka aka təv ana aka màra ya?» Ama a gwaɗa a tar: «A dehe a ka, a bets a iɗəm gà ɓəzla mege megemir dizl ɗaf ŋgar ata ya fit, dite à dze aɗəm a gà mìsle ŋgiɗ awiya ŋa asa.» ¹⁰Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kàa dzeŋgwim bazlam ana i wakita Mbulum a te tsiye? A gwa ka:

<Kur ata gà ɓəzla mazlazla ga tə zla,

ti yà iɗəm a dala ya ka,

tsaatsa ŋgwal kur te ibam.

Na a ne madəŋ kur ivaɗ ka, taŋa.

¹¹Dukw ata a ne à kwa

kamala dukw mene aà mburma ya ka,

Əbay BATSAH kwa ŋa na a ge taŋa ya.> «*fb*

¹²Yesuw a ndəv à bazlam ŋgar ata tsara ka, a tsəɓ a gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, hinne. Ti yaha vatwa aà magəsa ŋgat, aɗaba tə sər ndzer, a tsik bazlam minew ata ka, agəra tar. Ama ta ge magəɗa agəra gà mburma ana tar riŋ hinne ya asa mbaŋa. Ta məsak à ŋgat, tə daba dukw tar.

Mandza hadam a batsah Əbay gà Ruma

Mata 22:15-22; Luka 20:20-26

¹³I dəba ŋa ya, gà mburma ata tə sləraha gà *Farisa duwa nda gà mburma *Hiridus əŋgal a təv Yesuw, aɗaba a sàs a tar maslàlà à ŋgat i yam a. ¹⁴Tə daha ka, ta gwaɗar: «Əbay, mì sər, kər ka, mala ndzer ŋa, ki ge a magəɗa a dukw ana gà mburma ti dzele a ya tsa, aɗaba ki ge a gər a gà mburma ana ti ne gà ŋgwal ŋa ika miɗ mburma ya tsa. Ama kər ihər ki ɗif a à vatwa Mbulum ka, nda ndzer ŋa. Aɗaba taŋa, tsik a mər məpala ahəm kwa kwaŋ, dze ana, wànà aka vəl vatwa aà mandza hadam a batsah Əbay gà Ruma ana a kwere a kwa ya ya? Tsəna, aka vəl tsiye? Mì dzar a, wànà mì dzar tsiye?» ¹⁵Ama Yesuw a sər a taraha aka dukw ana tə dzala i gər tar a tsara. I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar: «Aàmala na ki dzwìm a ba aà iye kataya ya? A za vilwimiŋara kur siŋgwe ŋa ya ilik, i sèmete a kwaŋ.» ¹⁶Ta vəlaraha ilik. Yesuw a samata ka, a gwaɗa a tar: «Gà foto aaha nda zləm ŋgar ikəka ana, biy weke?» Ta gwaɗar aaka: «Biy batsah Əbay gà Ruma ata ndeɗiŋa ya.» ¹⁷Yesuw a gwaɗa a tar: «Yawwa, dukw ana biy batsah Əbay gà Ruma ya ka, vəlumar dukw ŋgar. Ama dukw ana biy Mbulum a ka, vəlum taŋa a Mbulum mbaŋa.» Bazlam Yesuw ata a tsik a tar a ka, a za i gər a biy tar ana tə dzala i gər tar a. A ne aka tar ka, kamala dukw mene aà mburma ya asa.

Mewize bazlam i təv gà məməta ana ta mbilere a i biye ya

Mata 22:23-33; Luka 20:27-40

¹⁸I dəba ŋa ya, gà asiŋ gà *Saduki, tə dara a təv Yesuw a. Tar ka, gà mburma ana ta gwa ka, wura a sle aà mimbilere a i biye ya asa tsiye. Gà mburma ata tə tsam aà Yesuw, ¹⁹ta gwaɗar: «Əbay mər, Musa a gwa i təv məpala ahəm Mbulum a ka: <Na wur ana a riŋ nda gà daala ihər, aka mət ze mawà ahər kəla ka, damər ŋgar ma zla daala ata madakwa ŋa, dite ta wa kəla. Kəla ata mə̀ mà à gwala tsir ŋgar a bəra.>*fd* ²⁰Aɗaba gà wele duwa a riŋ nda gà damər ŋgar təsəla ka, malkwara ŋana a zla daala. Aləka wele ata a mət ka, ze mawà ahər kəla. ²¹Mimbe gər ŋgar a zazəɗ à məkəs ata madakwa ŋa ya. Aləka wele ata ibam, a mət ka, ze mewe ahər kəla mbaŋa. Məmakər ŋana a zazəɗ dər tekeɗe, a mət ka, kataya mbaŋa asa. ²²Kamala taŋa ya, tar ata təsəla ya, tə zazaɗa à madakwa məkəs ata tserdze ka, ta mata fit, ze maŋgata ahər kəla. I dəba ŋa ya, məkəs ata tekeɗe, a mət asa mbaŋa. ²³Taŋa dze ana, aləka i təv ana gà məməta ta mbilere a i biye ya ana, məkəs ata a ne a ana, biy weke ilik a? Aɗaba gà mburma ata nda gà damər təsəla ya ka, tàa lama ahər fit a?»

²⁴Ama Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Kurum ka, kà sərum duwa tsa. Aɗaba la, wànà kà sərum dukw ana i wakita Mbulum a tsiye, dite kà sərum ndzəɗa Mbulum tsa asa ya? ²⁵Aɗaba aka təv ana gà məməta ta mbilere a i biye ya ka, gà asləka nda məkəs ti zle a ba asa tsa. Ama ti ndze a ka, sùlàɗə̀ɗa kamala gà gawla Mbulum ana i mbulum a.» ²⁶Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Dite aàla na ki wizwim a aà iye bazlam gà məməta ana ta mbilere a i biye ya ya? Wànà kàa dzeŋgwim təv ana i wakita Musa, Mbulum a fàfəlar agəra gà məməta ana ta mbilere a i biye ya te tsiye? Aɗaba mewetse ŋa iɗəm i fata ka, Mbulum a gwaɗarra i huɗ bagur adak ana dzaydzay ŋa ya: <Iye ka, Mbulum Abəraham, Mbulum Izak, Mbulum Zakup.>*fe* ²⁷A tsik taŋa ka, a gà mburma ana tar riŋ ti ndze a aà bəra hiywe ya, ku mege na tàa mata tekeɗe ya. Aɗaba Mbulum ka, biy gà mburma ana tar riŋ ti ndze a aà bəra hiywe ya, tsəka, biy gà məməta tsa. Kərga taŋa ya, kurum ka, kàa sərum bazlam gà məməta tsidze.»

Məpala ahəm Mbulum ana ŋgwal ŋa ya

Mata 22:34-40; Luka 10:25-28

²⁸Ama mala medzeŋge məpala ahəm duwa a riŋ i fata mbaŋa. Aka tsaraka mifefile gà *Saduki ata nda gà Yesuw a. A fə̀r ka, bazlam Yesuw na lele ŋa ika biy gà Saduki ya ka, a sìrìkeha a təv Yesuw bise. A gwaɗar: «Məpala ahəm Mbulum ana ŋgwal ŋa dze ana, awara na i liwiŋ ŋa nda ndzer a?» ²⁹Yesuw a gwaɗar aaka: «Məpala ahəm ana ŋgwal ŋa ya ka, araha: <Kurum gà Isərayel ana gà mburma Mbulum a, tsarakum: Mbulum BATSAH kwa ŋa ka, ilik, i ŋgiɗ a riŋ tsa. ³⁰Wayum nda gəzləŋ kurum ilik, nda ndzəɗa ba kurum fit, dite nda madzala gà gər kurum dze mbaŋa.>*ff* ³¹Dite masula ŋa ana a mbeha a taŋa ya ka: <Wayum mburma kamala ana kà wayum ba kurum a asa.>*fg* Məpala ahəm ŋgiɗ a riŋ ŋgwal ŋa, a za gà taŋa sula ya tsa.» ³²Mala medzeŋge məpala ahəm Mbulum ata a gwaɗa a Yesuw: «Lele ndzer, Əbay, na bazlam yak ata kà tsik a kaɗəŋ. BATSAH kwa ŋa ka, Mbulum ilik, tsəka, biy ŋgiɗ a riŋ a tsa. ³³Aɗaba taŋa, say mburma ta waya Mbulum ka, nda gəzləŋ tar ilik, nda madzala gà gər tar asa mbaŋa. I dəba ŋa ya, ta waya mburma kalkal ba tar ŋa ya. Taŋa ka, a za dər gà dukw ana ta bets a a Mbulum masakəŋa ya, nda gà dukw ŋgiɗ pampam ta viler a ka, dite ta waya mada a təv ŋgar a.» ³⁴Yesuw a fə̀r ka, bazlam ŋgar ata a tsik a wele ata ya ka, a sər mifèfiler aakaha lele. A gwaɗar: «Kər kinehe ka, bise nda Mbulum kuɗa.» I dəba bazlam ŋgar ata ya ka, wura a gəs metsème ahər bazlam asa tsa, ta ge magəɗa.

*Kiristi a pàt aba ana, i gwala weke ya?

Mata 22:41-46; Luka 20:41-44

³⁵I təv ana Yesuw a riŋ a tsik a guma ŋgar a mburma i ga Mbulum batsah ŋana ya ka, a tsam aà tar bazlam. A gwaɗa a gà mburma ata: «Meme na gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ta gwa, Kiristi ka, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya ka, gwala Dawda asa ya? ³⁶Aɗaba Dawda nda gər ŋgar a mà ka, à bazlam Mezite Mesife Mbulum, a gwa ivaɗ ka:

<Mbulum a gwaɗa a Batsah ga ŋa:

Ndza aka tsèke ahər mezime gà,

haa a təv ana Yàa dza gà ɓəzla gùvəl yak

aà huɗ sik yak a dzekwiŋ a.>*fh*

³⁷Ama Dawda nda gər ŋgar ka, a zalar Batsah ga ŋa seyiŋ ka, dite meme na ta gweɗe a ka, kəla ŋgar asa ya?» Gà mburma ana i təv ŋgar a ka, tə dza zləm a guma ŋgar ata lele, aɗaba a da a tar a gər hinne.

Mege metsehe agəra gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm

Mbulum ana nda pàrsa ya

Mata 23:1,5-7,14; Luka 20:45-47

³⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà mburma ata tì dze a zləm a guma ŋgar a: «Gwim metsehe nda təv gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum. Aɗaba gà mìsle ŋgiɗ iɗəm, ti sìweye a nda gà andiw zùbəl ŋa ka, ta waya məpàtà dər à ba tar aka miɗ mburma ɗekɗek. Gwim metsehe nda təv gà taŋa a sàs a tar ka, ta ge a tar wusa i liwiŋ mburma ka, say nda mazàmbàɗà à tar ɗekɗek a. ³⁹Tàa da a gà ga mahàmà a Mbulum ka, ti yahawa i tar ka, say təv mendze ana ŋgwal ŋa ya, aà mendze dər aka miɗ mburma, dite ka, mburma ta fə̀r dər aà tar lele kuɗa. Tàa ndze a təv mazəma ɗaf a liwiŋ mburma tekeɗe, say ti yehe a ka, təv mendze ana ŋgwal ŋa ya asa mbaŋa. ⁴⁰Tì dzik a gà duwa aà gà madakwa gà məkəs a nda haram a. Dite ta heme a a Mbulum ika miɗ mburma ka, vìrìɗìɗɗe, kərga tar ka, gà ŋgwal ŋa, tsaatsa pàrsa. Gà taŋa ka, seriye tar a ta ge a ka, mawùràba ŋa ndeyndey na i təv Mbulum a.»

Madakwa məkəs duwa matawak ŋa, a ndəv aba à dukw

məfara ŋana aɗaba Mbulum a

Luka 21:1-4

⁴¹I dəba ŋa ya ka, Yesuw a daha, a ndza a bəɗ bise nda təv sahər ana gà mburma ata tə dzawa aɗəm siŋgwe i batsah ga Mbulum ata i fataya. A fə̀r aà tar, meme na tì dzèye aɗəm a ya. A samata ka, gà Əbay gà bàba ŋa ana i fataya, tar riŋ ihər tì dzèye aɗəm a siŋgwe zùw zùw hinne hinne. ⁴²Ama madakwa məkəs duwa a riŋ i fata, matawak ŋa. A daha, a dza aɗəm i ŋgar ka, siŋgwe duwa mesèse ŋa sula, kalkal siŋgwe ilik a pəra. ⁴³Yesuw a ŋgat a məkəs ata tsara ka, a zal a gà ɓəzla mazazama ŋgat. A gwaɗa a tar: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer: Madakwa məkəs aaha matawak ŋa ya, aka dza aɗəm dukw məfara ŋa aaha aɗaba Mbulum a ka, a za biy gà mburma aaha tserdze tə dzaya aɗəm a. ⁴⁴Aɗaba gà mìsle ŋgiɗ tə dzaya aɗəm ka, asiŋ ŋa a riŋ aà tar hinne asa, à ndìv a tsa. Ama madakwa məkəs aaha a dza aɗəm i ŋgar ka, dukw ana a ŋgat nda matawak ŋgar a. A dza aɗəm ka, dukw ana a riŋ ihər a ndze a dər dze ya.»

Yesuw a ɗif à ga Mbulum batsah ŋa ana

ti ta mbezle a dər mba ya

Mata 24:1-2; Luka 21:5-6

¹I təv ana Yesuw a riŋ a dere a i ga Mbulum batsah ŋa ata ya ka, mìsle ŋgiɗ ilik ika magər gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, a gwaɗar: «Yweh, yweh, fə̀r aà kur ga batsah ŋa aaha, tìtiw tìtiw a tsahən hinne ya kwaŋ, Əbay. Mazlazla ŋa kaɗəŋ ana, meme.» ²Yesuw a gwaɗar aaka: «Kur ga ŋgwal ŋa aaha ki ge aaka a zlaàzla ya ka, adzəka ka, ta mbezle a dər leheɗ leheɗ mba fit kweleŋ.»

Meme na ki sirekwe a dər ka, gər ahəɗ à ndìv a ya?

Mata 24:3-14; Luka 21:7-19

³Aləka i dəba ŋa ya, gà Yesuw tə tsala aka gər dìyes kwite duwa mayaha gər dizl ɗaf uliviye a riŋ hinne i fata. Tə daha a fata ka, Yesuw a ndza a bəɗ. A ŋgetehe a a ga Mbulum batsah ŋa ata ɗazlzlà lele ika miɗ ŋgar. I fata ka, gà Piyer nda gà Zakup, nda gà Yuhana, nda gà Andire, tar riŋ à gər tar nda gà ŋgat. Tə tsam aà ŋgat bazlam a, ta gwaɗar: ⁴«Tsik a mər te, ndeɗime na bazlam yak ata kà tsik a, a ta ge a ba ya? Dite meme na mìi sir a dər ka, gər ahəɗ aka à mendìve asa ya?»

⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a dza ba aà metsìkè a tar, a gwaɗa a tar: «Gwim metsehe lele, wura ma ta baza a kurum za tsa. ⁶Aɗaba gà mburma hinne ti dere a a təv kurum a, ti zle akaba a zləm gà, dite ta gweɗe a kurum a, ku weke: <Iye ka, ŋgat ŋa,> tsaatsa pàrsa. Kamala taŋa ya, ti dzeye a à gà mìsle ŋgiɗ hinne. ⁷I təv ana kàa tsarakum gà labara gà gùvəl a ɗe a bise, kige tsa a ɗere a i təv diriŋ ŋa ya ka, ka ta gwim magəɗa, arəv ma da aà kurum a tsidze. Aɗaba gà dukw ata ka, say ti dere a dukw ŋgar. Ama mandəvandəv gər ahəɗ ka, aka sle zukw tsa na taŋa ya. ⁸Gà kwite ŋgiɗ pampam ta ge a gùvəl nda gà biy ŋgiɗ. Gà gawla Əbay ŋgiɗ ta ge a gùvəl nda gà biy ŋgiɗ pam asa. I gà kwite ŋgiɗ pampam ahəɗ a ɓezle a wàkit wàkit. May tekeɗe, a ta ge a hinne asa mbaŋa. Gà dukw ata tserdze ya ka, a live dər aba ya pəra, dite ti sir a dər ka, gər ahəɗ aka à mendìve ya, kamala mawà kəla ana à lèh ahər a, a wir a aà gà məkəs a.

⁹Ama kurum ka, say ndzum nda metsehe kurum lele. Aɗaba a pat ŋgiɗ ka, ti ta gese a kurum, ti de a à kurum aka miɗ seriye. Ti ta gezlere a kurum i gà ga mahàmà a Mbulum a. Ti ta gese a kurum aka miɗ gà ɓəzla makwàrà mburma nda gà aka miɗ gà Əbay gà bàba ŋana, agəra iye. Kamala taŋa ya, ki gwim a sida gà nda ndzer ŋa ika miɗ tar. ¹⁰Aɗaba malahalah ŋa, ələk gər ahəɗ à ndìv a ka, say gà mburma tàa tsaraka bazlam aaha ŋgwal ŋa ya fit dzekwiŋ. ¹¹I təv ana ta gese a kurum aà mada à kurum aka miɗ seriye ya ka, ka tə dzalum gà gər agəra bazlam ana ki ti tsikwim a ter a ya tsa. Ama kàa ndzwimaha ka, ki ti tsikwim a ka, dukw ana Mbulum a ti ɗif a kurum a dər ika miɗ tar i fataya pəra. Aɗaba bazlam ana ki ti tsikwim a ya ka, a dere a ka, i madzala gà gər kurum a tsa. Ama na a ti ɗif a kurum a dər ka, Mezite Mesife Mbulum na à zlèk a kurum a. ¹²Gà mburma hə̀ndə̀sl hə̀ndə̀sl tì ti dzèye a gà damər dìnde tar a ahər a gà mburma, ta bets a tar. Gà tsir gà ɓəza tekeɗe, ti ta ge a dər kataya mbaŋa. Gà ɓəza ibam, ta hitse a aà gà tsir tar. Ta ge a ter a ɗaf aà mburma, ta bets a tar asa mbaŋa.*fa* ¹³Gà mburma tserdze, ku weke tekeɗe, ti ne a kurum a are, aɗaba ana kurum gà mburma gà ya. Ama wur ana ədəts aka gəs gəzləŋ, aka simereha haa a pat ana mesife ŋgar à ndìv a ya ka, Mbulum à mbil a dər.»

Mala mene are a Mbulum à pèt akabiŋa

Mata 24:15-28; Luka 17:23; 21:20-24

¹⁴Yesuw a gwaɗa a tar: «Aka miɗ mba ka, ki ŋgetwim a a wele ana ta gwa ahər <swalwa ŋa ŋgwala tsa hinne, dite a ne dukw zlaŋgatsak na i təv Mbulum a.> Wele ata a ndze a ka, a təv ana biy mendze ŋgar aɗəm tsiye.*fb* Wur ana a dzeŋge a dukw aaha ya ka, say mà dzar zləm lele. Na gà mburma ana ika ahəɗ Yuda ya, tàa ŋgat a gà dukw ata aka ndzera ka, tə̀ tə̀z ihər ndàra a kwite ya. ¹⁵Wura aka ge ika galak ka, ma tarra a bəɗ a, mə val, tsəka, ma da a huɗ ga a ma ŋgar, aà mandzə̀kàra iɗəm gà dukw ŋgar a asa dzekwiŋ tsa. ¹⁶Wur ana i gùvàh ŋgar a tekeɗe ka, ma ta mbəɗ gər a ma, aà mandzə̀kàra gà petek ŋgar a asa tsa mbaŋa. ¹⁷A pat ata ka, mesewere are batsah ŋana ka, biy gà məkəs ana nda gà huɗ i gər a, kige tsa, mawùr ŋa ana gà ɓəza aà tar a asa mbaŋa. ¹⁸Hamum a Mbulum, ələk gà dukw ata ti ndzere a ka, duwa ma ta ŋge a kurum aà sik kamala mivele ana i dùluɓ a tsa. ¹⁹Aɗaba mesewere are ata ka, à zè a dər biy na daga à gər ana Mbulum a ge gər ahəɗ haa kinehe ya. Mesewere are ŋgiɗ a riŋ à zè a taŋa ka, a riŋ asa tsa. ²⁰Na mege Əbay Mbulum mà nikiɗ ihər à pat mesewere are ata ya tsa àsla ka, ana ka, wura ilik a mbil a tsidze. Ama a nikiɗ à pat ŋa ka, agəra gà mburma ŋgar ana a pala tar a.

²¹Na bəla wura aka gwaɗa a kurum: <*Kiristi naha,> kige tsa <araaka> ka, ka ta gəsum bazlam ŋgar tsa. ²²Aɗaba taŋa ka, gà na ti ne aba Kiristi ya, nda gà na ti ne aba gà ɓəzla məma à guma Mbulum nda pàrsa ya, ta hitsiŋa. Ta geye a gà dukw mene aà mburma pampam hinne, aà məbàzà dər za a gà na Mbulum a pala tar zləmana, na mege ti sle a ya. ²³Ama kurum kinehe ka, gwim metsehe lele, agəra gà dukw ata ti dere a mba ya. Taŋa ka, ndzum dər i zləm, Yàa tsik a kurum aba ya kinehe.»

Meme na *wur ana a dara i təv Mbulum a, a dere a ya?

Mata 24:29-31; Luka 21:25-28

²⁴Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat asa: «I təv ana gà mesèwèrè are ata tàa ndəv iɗəm a ka, gà pat nda kiye tì div a asa tsa, a ndze a ziŋziŋ fit kweleŋ. ²⁵Gà mawusawus ibam, ti dzewere a aà mbulum a. Dite gà dukw ana a riŋ madzàvà ŋa aà gəza mbulum a, ti lekeye aaba a gà gər ŋgwir ŋgwìr ŋgwir ŋgwir. ²⁶A pat ata ka, gà mburma ta ŋgetiŋŋa, a iye, wur ana a dara i təv Mbulum a. I dere a ka, nda hulɓukw a, nda ndzəɗa Mbulum a hinne, dite nda mezlibe gà ana ti zlibe a à iye ya. ²⁷I slirre a gà gawla Mbulum a. Ti dere a ka, aà mayaha gər a gà na i pala tar a, daga ara aà zlile mbulum a tserdze.»

Bazlam minew gùrùv ana a wiɗe a ya

Mata 24:32-35; Luka 21:29-33

²⁸Yesuw a gwaɗa a tar asa mbaŋa: «Tsarakum bazlam minew gùrùv aaha kwaŋ. Aɗaba dizl ɗaf gùrùv ka, à gègìriŋa, dite à dze a ba aà mibìzè nda mewiɗe. Agəra taŋa, kurum tekeɗe, ki sirwim a dər ndzer, viye aka à mege. ²⁹Kamala taŋa ya mbaŋa, na kàa ŋgatum a gà mesewere nda gà dukw ata pampam tàa ndzera ka, ki sirwim a dər ndzer, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, Yàa à meslele bise. ³⁰Iye ihər i gweɗe a kurum a kinehe nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Gà mburma ana kinehe ya ka, ti ta mete a zukw tsa, say gà dukw ata tàa ndzera dzekwiŋ, dite ta metiŋa. ³¹Gà kuvəl Mbulum nda gər ahəɗ ka, tì ndìviŋa. Ama bazlam gà ka, à ndìv a tsa, a ndze a aà biybiy.»

Mbulum ilik na a sər pat ana gər ahəɗ à ndìv a ya

Mata 24:36,42-44; 25:14-15; Luka 12:38-40; 19:12-13

³²Aləka Yesuw a gwaɗa a tar i dəba ŋa ya asa: «Ama wura a sər pat ŋa, nda ler ŋa ana gà dukw ata ti ndzere a ya tsidze. Ku mege gà gawla Mbulum tekeɗe, tə sər tsa. Ku mege iye ana Kəla ŋgar a tekeɗe, i sər ɓav tsa asa. Say Mbulum Tsir kwa à gər ŋgar ilik na a sər a. ³³Gwim metsehe daga aà kinehe ya, ka ndzum are tsa, aɗaba kà sərum pat ŋa tsa.

³⁴A ti ndzikiɗ a ba ka, kalkal mala ga ana a de a a təv a ya. A təv ana à meh a ba ya ka, a miyek a à ga ŋgar a ahər a gà ɓəzla megemir ŋgar. A ɗe a ter a aba à megemir a, ilik ilik tserdze. A gweɗe a ter a: <Gwim ɗa megemir aaha ka, kalkal lele, kamala ana iye ɗa i ma ya.> A gweɗe a a mala makàslà ga ŋgar asa: <Ndza ɗa ka, nda metsehe lele, ka ti ndze are tsa.> Ŋgat ŋa a mah ba, a da tsara. ³⁵Aɗaba taŋa, kurum tekeɗe, ka ndzum are ɓav tsa. Ndzum nda metsehe, aɗaba kà sərum pat ana mala ga à mère a a ma ya tsa. Bəla à mère a ka, ndaàwa, kà sərum tsa. Bəla nda magər həvəɗ, kà sərum tsa asa, bəla medzè melìgire aka bur ide, bəla nda mèkwède aka pat ana à mbizere a ya, gərəŋ gərəŋ kà sərum tsa asa mbaŋa. Ama ki ndzwim a ka, nda metsehe lele, tsəka, ³⁶aka wiyere aba ya paf ka, ma ti le aà kurum aka mendze are tsa. ³⁷Bazlam ata i tsik a ka, a kurum ɗekɗek tsa. I tsik ka, ku a weke: Kaslum ba kurum, ndzum nda metsehe lele.»

Gà Əbay gà Yahuda ti yaha vatwa aà magəsa Yesuw

Mata 26:1-5; Luka 22:1-2; Yuhana 11:45-53

¹A zeha mehinne sula i huɗ kwaskwa ya, na dite gà Yahuda tì lèh a aà *megirive Paska, nda mazəma dukuməŋa a riŋ giɗe ikəka tsa, na dite a kwese a tsiye.*fa* I fataya ka, gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ti yaha vatwa aà magəsa Yesuw, ta waya makə̀ɗà ŋgat nda akəl. ²Ama ta gwaɗaba ika magər tar asa: «Ki slekwe a aà magəsa màyə̀m màyə̀m aaha a pat megirive aaha tsa, aɗaba gà mburma ta beha hinne, ti ta wise a duwa.»

Məkəs duwa a dzaya à wirdè aka gər Yesuw

Mata 26:6-13; Yuhana 12:1-8

³Akahər ata ka, Yesuw a riŋ mandza ŋa i kwite Betaniya i bəra Simun ana batsah mbəlak ba ihər a. I təv ana Yesuw a riŋ mandza ŋa i fata, dite tə dza ba aà mazəma dukw mezime i ga ata ya ka, məkəs duwa a riŋ, a wiyeha tar a ga ata a fata. A daha ka, nda gà wirdè ihər i kwalaba, à sìkim a ba tsa, a ze hwaŋŋà hinne. A daha, a həɓ ikəka à ahəm a, a dzaya dər aka gər Yesuw. ⁴Ama ka, a tsəɓ a gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ ana i fataya hinne. Ta gwaɗaba ika magər tar: «Aàla na a nəs à wirdè ŋgwal ŋa ata taf a? Dukùla na a ger a iɗəm ŋgulum i fataya? ⁵Ŋgulum ma kal dər ndeɗiŋa tsiye, a ŋget a dər siŋgwe hinne, à dzèye a a gà ɓəzla matawak a.» Ti tsik bazlam ana ŋgwal ŋa tsiye, aà məkəs ata hinne. ⁶Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Miyakum à məkəs aka nda bazlam. Aàmala na ki gìzlwimer a gər a? Aɗaba dukw ana a giŋ a ka, ŋgwal ŋa ndzer, a tsahən aà iye lele. ⁷Aɗaba gà ɓəzla matawak ka, tar riŋ i təv kurum kəla pat. Ki slwim a aà mazlàkà tar, kamala ana gəzləŋ kurum a waya ya. Ama iye ka, ki ndzekwe akaba a nda gà iye kəla pat tsa, i de a aà kurum a. ⁸Məkəs aaha ka, aka giŋ dukw ana ndzəɗa ŋgar a sle ya. Taŋa ka, aka mbər mege aà iye wirdè ana ti zle a dər akaba iye a biye ya aka ndəv. ⁹Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: A təv ana gà mburma ti ti de aɗəm a, aà metsìkè bazlam Mbulum fit dze ya ka, ti ɗemewe aɗəm a dukw ana məkəs aaha a giŋ a, dite mə̀ məts a tar gər tsa.»

A sàs a Yudas aà mege ɗaf aà Yesuw

Mata 26:14-16; Luka 22:3-6

¹⁰Aləka i dəba ŋa ya, mìsle ŋgiɗ ilik a da i magər gà ɓəzla mazazama Yesuw a kurwa gəra sula ŋa ata ya, taŋa zləm ŋgar Yudas Iskariyut. A da i fataya, a da a təv gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum. A daha ka, aɗaba a sasar mege ɗaf aà Yesuw, dite ta kəɗ ŋgat. ¹¹Gà mburma ata tə tsaraka bazlam Yudas ana a tsik a tar a ka, a ŋgeye a tar ba i gəzləŋ hinne. Ta gwaɗar i sida ya: «Mìi dzèk a siŋgwe na kàa ɗe a mər à Yesuw ndzer a.» I dəba ŋa ya, Yudas a tsaraka kataya tsara ka, hèlèwrèw a ge metsehe tsara. A dza ba aà mayaha vatwa aà mege a tar ɗaf aà Yesuw.

Gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə zəm aba

ɗaf Paska ya

Mata 26:17-25; Luka 22:7-14; 22:21-23; Yuhana 13:21-30

¹²A pat malahalah megirive ana gà Yahuda tə zəmawa dukw ata giɗe ikəka tsa, na dite a kwese a tsiye, a pat ata ta batsawa gà təmaŋ*fb* aà Paska ya ka, gà na ti zezem a Yesuw a, tə tsam ihər ahəm a. Ta gwaɗar: «A sàsak mì dek ɗaf Paska aaha ana, a ŋga?» ¹³I dəba ŋa ya, Yesuw a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat ata sula i magər tar a. A gwaɗa a tar: «Dum a huɗ kwite. Kàa dumaha ka, ki lwim a aà wele duwa a riŋ nda gà dzagwaya ika gər. Kàa lwim ahər ka, zazamum ŋgat a təv ana a de aɗəm a ya. ¹⁴Ga ana aka pəts aɗəm a ka, ka dumaha, ki gweɗwim a a mala ga ata: <Əbay mər a gwa ka, ga ana mìi ti zim a iɗəm ɗaf Paska nda gà ɓəzla mazazama iye ya ana, awara?> ¹⁵Tsam ka, a ɗif a kurum a à huɗ ga ana mazlazla ŋa batsah ŋa ika gər biy ŋgiɗ. Ga ata ka, malàmbàɗà ŋa lele. Ki dwim a iɗəm ɗaf ata ka, i fata.» ¹⁶Gà ɓəzla mazazama ŋgat a sula ŋa ata, tə ndzək ba i fataya tsara. Tə daha ka, tàa le aà ga dukw ata tserdze ya, kamala ana a tsik a taraha ya kaɗəŋ. Tə daha, ti de ɗaf Paska ata i fata kuɗa.

¹⁷Aləka hawa a ge ka, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha, ta mà akabaha a fata kurwa gəra sula fit dze. ¹⁸I təv ana tar ihər ti zim a ɗaf a ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wura ɗa ilik ika magər kwa aaha kwa ihər ki zimekwe a ɗaf tserdze ya, na a ta ge a aà iye ɗaf a.» ¹⁹Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tserdze ya, ta mata i are ya satəttà. Ta gwaɗar aaka ilik ilik tserdze: «Wànà iye ya? Na iye tsa.» ²⁰Yesuw a gwaɗa a tar: «Mburma ŋa ɗa ilik ika magər kurum a kurwa gəra sula ŋa aaha. Wur ana mər riŋ ihər mìi dzeke akaba a ahər a səra ŋa ilik a. ²¹Taŋa iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i ta mìt a ka, kamala ana wakita Mbulum a tsik a. Ama mesewere are a dere a aka gər wele ana a ta ge aà iye a ɗaf a ka, batsah ŋa hinne. A ta ge a dər kaɗəŋ ana, meme ɗara? Ŋgulum na ta wa ŋgat tsiye.»

Yesuw a sasaba ɗaf a gà ɓəzla mazazama ŋgat

Mata 26:26-30; Luka 22:15-20; 1 Kurintiya 11:23-25

²²Aləka i dəba ŋa ya, tar riŋ aà mazəma ɗaf tar ata hiywe. Yesuw a zla tapa ɗaf ata ilik, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum, dite a sasa ikaba ya, a dzaya a gà ɓəzla mazazama ŋgat kuɗa. A gwaɗa a tar: «Ndzəkum, ka zəmum, aɗaba taŋa ka, slu ba gà.» ²³I dəba ŋa ya, a zla kup meɗwìtsè mawà dukw duwa iɗəm makwàsà ŋa. A ge dərraha kəkaaha a Mbulum asa, dite a vəl a tar. Udzùɓ udzùɓ udzùɓ ta mandzara, tar ata tserdze ya. ²⁴Yesuw a gwaɗa a tar: «Naha ka, məmbəz ga ana i ti dze a dər a bəɗ, aɗaba gà mburma ana ika gər ahəɗ hinne ya. Taŋa ka, dukw ana i sir a dər ba à gà mburma nda Mbulum hiywe aà biybiy a. ²⁵Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: I ti se a meɗwìtsè mawà dukw makwàsà ŋa aaha asa tsidze, haa a pat ana ki ti sekwe a dukw ata awiya ŋa, a təv mendze *mekwere Mbulum a.» ²⁶I dəba ŋa ya, tə zàmbaɗa à Mbulum nda dimis, dite ta màhara ba i fataya, ti de a aà sik kwite Ndzendzebire.

Yesuw a ɗif à Piyer ana a ta gweɗe a aà ŋgat, i sər ŋgat tsiye

Mata 26:31-35; Luka 22:31-34; Yuhana 13:36-38

²⁷Aləka, aka təv ana ti ndze aà vatwa ya ka, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Aləka ka, kurum aaha tserdze ya, ki tìzwim a aà iye ya, magəɗa a ge a kurum ŋa. Aɗaba a riŋ mewetse ŋa i wakita Mbulum, a tsik aà iye, Mbulum a gwa: <I kiɗ a mala makəva gà təmaŋ, dite gà təmaŋ ata ta wiye a ba bìrìm a dala.> «*fc* ²⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Ama Yàa ta mimbilera i məməta ya ka, i lèh a kurum a a Galile.» ²⁹I dəba ŋa ya, Piyer a gwaɗar aaka: «Ku mege gà mìsle ŋgiɗ tàa miyak à kər tserdze tekeɗe, iye ka, i miyek à kər a tsidze.» ³⁰Ama Yesuw a gwaɗar aaka: «Iye ihər i gweɗek a nda ndzer: Ka bana ba yak nda iye tsa, aɗaba ələk guŋgwazl a ti tiwe a i həvəɗ aaha mbakum a sula ka, kər kàa gwa medzige makər, i sər Yesuw tsa.» ³¹Ama Piyer a gwaɗar aaka nda magala tsara: «I tsikik a ka, nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Ama i sər kər tsəka, i gweɗe a tsidze. Ku mege ki meteme a sula məma tekeɗe ka, i tsik a tsa.» Gà asiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat tserdze ibam, ti tsik kataya asa mbaŋa.

Yesuw a hama a Mbulum i təv duwa tə zalar Getsemene

Mata 26:36-46; Luka 22:39-46

³²Aləka i dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti ndze a tə̀vəməŋa a riŋ i dala, tə zalar Getsemene ka, a gwaɗa a tar: «Ndzum a bəɗ a faha, iye ka, i de a aka miɗ, i ta heme a a Mbulum a fata dzekwiŋ.» ³³Aka təv ana a de a ya ka, a ndzək dər gà Piyer nda Yuhana, nda gà Zakup aà ahər. Tə da i təv gà asiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ya. Aka təv ana ti ndzeha a fataya ka, Yesuw a dza ba aà medzedzere nda magəɗa hinne. ³⁴A gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha makər a: «Gəzləŋ ga ka, aka rah nda məməta ana a ŋgiɗits a iye ya. Ndzum a faha. Ama ka ndzum kə̀la ka, nda metsehe lele.» ³⁵A miyak à tar a fata, a da kətsah a zlawak. A daha, a kal aba a bəɗ aka ahəɗ. A dza ba aà meheme a Mbulum, dite ka, ma zla aà ŋgat mazlə̀b mesewere are aaha ya te. ³⁶A gwaɗar: «Kamkam Tsir gà, aka təv ana mesewere are ata aka ndzera ka, ma ta giŋ ba a gər tsa te, na mege a ge a ba ya. Aɗaba kər ka, kà sle aà duwa tserdze. Ama ki ge a kəla ka, kamala ana a sàsak a, tsəka, kamala ana a sèsiŋ a tsa.»

³⁷I dəba meheme ŋgar ata ya ka, a mbəɗ gər a dəba a təv gà ɓəzla mazazama ŋgat a makər ŋa aaha. A daha, a leha aà tar aka mendze are. A gwaɗa a Piyer: «Simun, ki ndze a are ya? Wànà kà sle aà mendze nda are ler ilik tsidze ya?» ³⁸I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Ndzum nda metsehe, ka hamum a Mbulum, dite ka tə də̀ɗum aka məbàzà Əbay sitene tsa. Ama kurum ka, kàa wayum lele, ba kurum na a sle aà magəsa ŋa tsiye pəra.»

³⁹Aləka a tsik a tar aba ya kataya ka, a mbəɗ gər a zlawak asa. A daha, a hama a kamala ana lah ahər piŋŋe ya. ⁴⁰I dəba ŋa ya, a màha a təv tar asa. A daha ka, tar riŋ ika mendze are mba hiywe. Ti sle mendze nda are ku ler ilik tsidze. Aləka ta piɗeke ika mendze are ya ka, tə sər dukw ana ti tsik a a Yesuw a asa tsa. ⁴¹Məmakər ŋana a mbəɗaha gər a təv tar asa ya ka, a gwaɗa a tar: «Kurum ana, aà mesìfìkà ba aaha ika mendze are ya mba pəra hiywe ya ya? Ama kinehe ka, ler ŋa aka sle kuɗa, fə̀rum aà iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, araha, ta vile a iye a ahər a gà ɓəzla bakal kuɗa. ⁴²Hitswim aà mbulum, tàkwa a təv wele ana a ge aà iye a ɗaf a. Araha, aka à mendzera a faha ya.»

Magəsa Yesuw

Mata 26:47-56; Luka 22:47-53; Yuhana 18:3-12

⁴³I təv mifefile Yesuw ata ya tsara ka, Yudas ika magər gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha kurwa gəra sula ya, aka slalaha a təv ŋgar. Tə daha nda gà mburma hinne. Gà mburma ata tə daha ya ka, nda gà dukw ahər aà tar, gà màsalamà nda gà matakwazum. Na a sləraha tar ka, gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya. ⁴⁴Ama i təv ana tì ti dze a ba aà magəsa Yesuw a ka, Yudas, mala medeɗef ata aka mbər meɗìfè a tar aba à wirwir ŋa ya. A gwaɗa a tar: «Araha, ki tèkwe a ka, wele ana Yàa ger wusa nda mendzìwìɗèba ahəm a ka, taŋa ka, ŋgat ŋa. Dite ka yabayum aaka, kə̀ gəsum, ka dum dər nda metsehe.» ⁴⁵Aləka Yudas a ndzeha a təv Yesuw tsara ka, a sìrìkeha a təv ŋgar. A daha, a gwaɗar: «Wusa Əbay gà.» Dite a ndzìwìɗer ahəm. ⁴⁶Gà mburma ata tə daha, ti yabaya aaka, ta gəs ŋgat kuɗa.

⁴⁷Mìsle ŋgiɗ ilik aà gà mburma ata ti zezem a Yesuw a mbaŋa. A ndzàhara màsalamà ŋgar i ga ya. A lak dər a kəla meslire batsah mala mandəva kuɗa Mbulum. Pats a sàs dər ihər zləm a. ⁴⁸Aləka Yesuw a gwaɗa a gà mburma ata ta gəs ŋgat a: «Kà dumara naha kataya nda gà màsalamà nda gà matakwazum ana, aà megìse iye ya? Wànà kamala ana iye ka, mala akəl a ya? ⁴⁹Kəla pat iye riŋ i təv kurum, i tsikewa a kurum guma i ga Mbulum batsah ŋana ka, wàlaa kàa gəsum iye tsa. Ama taŋa ka, aɗaba dukw ana mewetse ŋa i wakita Mbulum a ka, məpàslà ahər ŋa aka ndze aɗəm kaɗəŋ a, tsəka, ki slwim a aà magəsa iye tsa.» ⁵⁰I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat tə tsaraka kataya tsara ka, ta wiye ba i fataya silit a dala kaɗəŋ, ta miyak à ŋgat a fata.

⁵¹Ama wele duwa a riŋ gà ɓəza i təv tar i fata nda gà ndura. A dəɗ aka Yesuw. Ta waya magəsa ŋgat mbaŋa. Tə daha, tsisl ta gəs ŋgat i ndura ŋgar ata ya. ⁵²Ama wele ata sùrwat, a surwat a tar aba petek ata a ahər a. Ndzìslif a wiye ba a dala.

Yesuw a i seriye ika miɗ gà bàba gà Yahuda

Mata 26:57-68; Luka 22:54-55,63-71; Yuhana 18:12-14,19-24

⁵³Aləka gà mburma tə da à Yesuw a bəra *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum. Dite gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, ti yaha ba ahəraha gər a fata tserdze. ⁵⁴Aləka i dəba ŋa ya, megìse ana ta gəs, ti de a dər a ka, Piyer a zazam ŋgat i sik a i sik a, i dəba ya diriŋ, tsìm a bəra batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata. A daha, a pəts a ga, a ndza a bəɗ aà akwa, aka varavada i huɗ ga. Tə ndza ahər a fata nda gà ɓəzla makàslà ga wele ata tserdze.

⁵⁵Aləka gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà asiŋ gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya tserdze, ti yaha vatwa aà mege seriye a Yesuw i fata kuɗa, aɗaba a sàs a tar makə̀ɗà ŋgat. Ama tàa ŋgat bakal ŋa tsa. ⁵⁶Gà mburma hinne tə sasa ahəraha pàrsa. Ama pàrsa tar ata a ne aka tar bazlam huwwa ika magər tar masakəŋa, tə sər dukw ana ta kiɗ ahər a ŋgat a tsa. ⁵⁷I fataya ka, gà asiŋ gà mìsle ŋgiɗ ta hitse aà mbulum, tə sasa ahəraha pàrsa asa. Ta gwa: ⁵⁸«Mər mì tsarakara i bazlam Yesuw a ka, a gwa: <I mbezle a à ga Mbulum batsah ŋa aaha mburma tə zlàzl nda ahər a. Dite i huɗ mehinne makər a ka, Yàa zlàzl aɗəm biy ŋgiɗ nda ahər asa tsa.> Taŋa dze ana, meme?» ⁵⁹Ku mege ti tsik kataya tekeɗe, tàa gəs aaba ɓav tsa.

⁶⁰I dəba ŋa ya, batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata a hitse aà mbulum aka miɗ tar tserdze, a fàfəl a Yesuw. A gwaɗar: «Kà fàfəl a tar aakaha tə tsəna, meme, na kà ndza ɗikɗik a? Dukùla na ti tsik aà kər a ya?» ⁶¹Ama Yesuw a gəs mifèfiler aaka ɓav tsa, a ndzaba ɗikɗik. Wele ata a tsam ahər asa. A gwaɗar: «Kər ana, mala məmbə̀là à mburma ana, Mbulum a gwa ka, i slir a kurumehe a ya kəla ya? Nda gà kər ana, Kəla Mbulum ana mburma à zèmbeɗe a dər a ya?» ⁶²Yesuw a gwaɗar aaka: «Haya, iye ka, ŋgat ŋa. Iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, aləka ki ta ŋgetwimiŋ a ka, iye mandza ŋa ika tsèke ahər mezime Mbulum ana a za gà dukw tserdze ya. Ki ŋgetwimiŋ a asa ka, aà gəza mbulum tirwenihhe, i dere a nda hulɓukw a.» ⁶³Wele ata a tsaraka bazlam Yesuw ata tsara ka, a tsəɓar hinne. A tayara ikaba petek ŋgar a kwìyeɗ kwìyeɗ fit a bəɗ a. A gwaɗa a gà mburma ŋgar ata: «Bazlam a riŋ asa tsa. ⁶⁴Kàa tsarakum mezelme bazlam ŋgar ata a ndavaya a Mbulum a te tsiye? Kù gwaɗum aaka, i kurum dze ana, meme na aka bazlam ŋgar ata ya? Wànà ki gekwe a dər ana, meme na kinehe ya?» Gà mburma ata tserdze ya, ta gwa: «Na kataya ka, bazlam a riŋ asa tsa, ŋgat ka, mala bakal ndzer, say makə̀ɗà ŋgat ilik pəra na a zeha ya.» ⁶⁵Gà mìsle ŋgiɗ ika magər gà mburma ata ya, ŋgùɗàsl ŋgùɗàsl tə dza ba aà metìfèyè ahər tìzle tsara. Ta handakar ahər aka are. Dite tə lakayar waŋ waŋ aka mahalum. I dəba ŋa ya, ta gwaɗar: «Weke na a lakayak a, na kù gwa, i sər duwa hinne ya?» Aləka gà ɓəzla makàslà ga batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata tə daha, ta gəs Yesuw tsara, ta gə̀zl ŋgat lehhè asa mbaŋa.

Piyer a ɗe bərakə̀zam a Yesuw

Mata 26:69-75; Luka 22:56-62; Yuhana 18:15-18,25-27

⁶⁶Piyer ka, ŋgat a riŋ mandza ŋa i bəɗ ika varavada i ga ata hiywe, i təv akwa ana ndeɗiŋa a ndza ahər a. Daala duwa a riŋ ilik i liwiŋ gà na ta gewa mege megemir a *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata ya. A daha a fata. ⁶⁷A ŋgat a Piyer ana à vìɗebe a akwa ya ka, a samata ŋgat ìzliɗ ìzliɗ lele. A gwaɗar: «Kər tekeɗe ka, mburma Yesuw aaha a dara i Nazaret a dìgiy?» ⁶⁸Ama Piyer a ɗe bərakə̀zəm a Yesuw. A gwaɗa a məkəs ata: «Lalalala, iye ka, i sər dukw ana a sàsak aà metsikiŋ a tsa.» I dəba ŋa ya, a hitse i fataya, slip a ndza aà gùva biye hərmaga madàra a bəra ya. Ama guŋgwazl a dza ba aà tuwa tsara.

⁶⁹Daala ata a ŋgataraha a fata asa ka, a gwaɗa a gà mburma ata i fataya: «Wele aaha ka, mburma Yesuw mbaŋa.» ⁷⁰Ama Piyer a gwaɗa a tar: «I gwaɗa a kurum ka, i sər ŋgat tsa tiye, gà welè.» Zàkwayiya ka, gà mburma ata ta mà dər aka Piyer asa. Ta gwaɗar: «Kər ka, ki sle aà megweɗe a ka, iye ka, mburma ŋgar tsəka, ki sle a tsa. Aɗaba kər tekeɗe, kà dara ka, i Galile ya.» ⁷¹Ama Piyer a gwaɗa tar: «Mbulum mà sèwèriŋ are, na kige i sər ŋgat a. Taŋa i mbaɗa ka, nda ndzer ŋa, i sər wele aka kinehe ki tsikwim ahər a ya tsidze.» ⁷²Piyer a ndə̀vara à mifefile ŋgar ata i bazlam a tsara ka, guŋgwazl a tuwa masula ŋa. I fataya tsara ka, bazlam Yesuw ana a gwaɗar: Ələk guŋgwazl a ti tiwe a sula ka, kàa gwa medzige makər, i sər Yesuw tsiye ka, aka màrra a gər a. A dza ba aà tuwa hinne.

Yesuw i sida ika miɗ Pilatus

Mata 27:1-2,11-14; Luka 22:66—23:13; Yuhana 18:28-38

¹Aləka aka mbulum ana a də̀v i mèkwède ya ka, gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tserdze, ti yaha ba gər aka seriye ŋa. Tə dza akaba dukw ana ta ge a à Yesuw a. I fataya ka, tə daha, tə dzaw ŋgat tez tsara. Tə da à ŋgat a bəra Pilatus, mala sik Əbay ana a kwere a ahəɗ gà Ruma ya. ²Ti ta mede dərraha ka, Pilatus a gwaɗar: «Kər ana, batsah Əbay gà Yahuda kaɗəŋ a?» Yesuw a gwaɗar aaka: «Haya, iye ka, ŋgat ŋa.» ³Gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum aaha ta ŋgawa gər a Yesuw nda pàrsa ŋgiɗ pampam hinne. ⁴Aləka Pilatus a tsam ahər asa, a gwaɗar: «Aàla na kə̀ gəs mifefile a tar aaka tsiye? Fə̀r aà maŋgawa gər ana ta ŋgewek a ya kwaŋ.» ⁵Ama Yesuw ka, mbə̀rə̀ts mbə̀rə̀ts mendze ba, a gəs mifèfiler aaka ɓav tsa asa. Taŋa mendze ŋgar ata a ndza kataya ya ka, a ge aà Pilatus kamala dukw mene aà mburma ya.

Ta ge seriye Yesuw ka, biy mekìɗe

Mata 27:15-26; Luka 23:13-25; Yuhana 18:39—19:16

⁶Aləka i dəba ŋa ya, kəla pat *megirive Paska aka ndzera ka, Pilatus a pə̀lawa à gà ɓəzla daŋgay ilik, kamala ana a sàs a gà mburma ŋgar, ta waya mipìle dər a. ⁷Akahər ata ka, wele duwa a riŋ i daŋgay mbaŋa, zləm ŋgar Barabas. Ŋgat i liwiŋ gà ɓəzla mene are ŋgumna ana ta ge ahər maàga, ta kəɗ mburma ya. Ta gasa akaba tar nda gà mburma ata a daŋgay tserdze. ⁸Aləka a ta megeha i təv ana megirive ata a ndzera ya ka, gà mburma hinne tə da a təv Pilatus. Tə daha, ta wiz aà ŋgat məpəla à mburma ana a pə̀lawa a tar dər a pat megirive ya. ⁹Pilatus a gwaɗa a tar: «A sàs a kurum, i pəl a kurumaha ana, à Yesuw, Əbay gà Yahuda ya?» ¹⁰A tsik a tar kataya ka, aɗaba a sər ka, gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ta gə̀saraha Yesuw ka, agəra ana ti ner are sàmma ya.

¹¹Ama gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ata ta waya gà asiŋ gà mburma aaha tserdze ya, tə̀ dza a taraha ka, aka biy tar. Ta gwaɗaraha, ku weke: «Ŋgulum pə̀lara ka, à Barabas a ivaɗ.» ¹²Dite Pilatus a gwaɗa a gà mburma ata asa: «A sàs a kurum i ge dze ana, meme na à wur aaha kà zalumar Əbay gà Yahuda ya?» ¹³Gà mburma ata ta gwaɗar aakaha nda magala gərmelik tsara: «Ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa.» ¹⁴Pilatus a gwaɗa a tar: «Wànà a ge dze ana, dukùla na ŋgwala tsiye?» Ama ta màraha à metsìkè ŋa nda magala asa. Ta gwaɗar: «Mì gwaɗak ka, ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa tiye, wele.» ¹⁵I dəba ŋa ya, Pilatus a pəl a tarra à Barabas a, aɗaba a sasar ka, gà mburma ŋgar ta ŋgayaba nda ŋgat. Ama Yesuw ka, a gwaɗa a gà mburma ŋgar: «Gə̀zlum, dite kà ndwandwayum ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ata kuɗa.»

Gà sliwdze ti ne bakal à Yesuw

Mata 27:27-31; Yuhana 19:2-3

¹⁶I dəba ŋa ya, gà sliwdze Pilatus, mala sik Əbay gà Ruma ata, tə da à Yesuw aka varavada a huɗ ga a ma ŋgar. Dite tə zal ahəraha a gà asiŋ gà sliwdze tserdze a fata. ¹⁷Aləka tə daha ka, tə zla ikəka petek a. Ti tike aaka andiw nduzzwa ŋana. Ti tike aaka aba ya ka, tə slàslapa akaba adak, ti ndìwìɗer dər gər, avukw felère Əbay ana ti tiker a a gər a. ¹⁸I dəba ŋa ya, tə dza ba aà megèyer wusa. Ta gwaɗar: «Wusa Əbay gà Yahuda. Mbulum mà sə̀kàhak à mendze yak aà biybiy.» ¹⁹I dəba ŋa ya, tə lakayar aà gər nda zəva tsara. Ŋgùɗasl ŋgùɗasl ti tifeye ahər tìzle. Tə dza ba aà megèyer wusa, kamala ana ŋgat Əbay a, nda madzàr gurmits a biye. ²⁰Aləka i dəba ŋa ya, ti yà ba aà mene à ŋgat bakal a ka, tə zla ikəka petek andiw ata nduzzwa ŋa ya, ta màr akaba à petek ŋgar kuɗa, dite ta màra à ŋgat a bəra ya. Ti de a à ŋgat a təv ana ti ti ndwendwey a ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ata ya, kətsah aà gùva kwite ya zaakwa.

Yesuw aà dizl magə̀làwà ŋana

Mata 27:32-44; Luka 23:26-43; Yuhana 19:16-27

²¹Aləka i təv ana ti de a ya ka, tàa lə̀ma aà vatwa nda gà wele duwa a dere a i dala ya, zləm ŋgar Simun, tsir gà Aleksandire nda Rufus. Wele ata ka, gà Kirene. Gà sliwdze ata ti de a à Yesuw a, ta hitse à ŋgat, ta fàr aaka ndzəɗa aà mazla dizl ata ti ti ndwendwey ahər a Yesuw a. ²²Aləka i dəba ŋa ya, tə da à Yesuw a tə̀vəməŋa a riŋ tə zalar Gwalgwata, kərga megweɗe ya ka, «Atasl gər.» ²³Ti ndzeha a fata ka, a sàs a gà sliwdze ata aà mivìlè meɗwìtsè mawà dukw duwa makwàsà ŋa. Tə ndàr aɗəm yàwuf, duwa a ndza ɗìwèkìke. Ta vəl a Yesuw, dite ka, ma sa. Ama ka, a sasar tsidze.

²⁴I dəba ŋa ya, tə ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ata kuɗa. Tə daha, tə dzaya ikaba petek ŋa ya ika magər tar, dite ta ge tsetse, ta gwa: «Ŋgada, weke na a ŋget a ya?» ²⁵Ama akahər ana tə ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ata ya ka, pat aka ge mekìɗe də̀var ide. ²⁶Ta wetse bazlam ana tə ndwandway ahər ŋgat a, ta gwa: «Əbay gà Yahuda na naha ya.» Dàp ti tike aà dizl ŋa. ²⁷Tə ndwandway ahəraha gà ɓəzla akəl sula aà dizl, a tsaka ŋgar a fata asa mbaŋa: ilik aka tsèke ahər mezime, ilik ŋa aaha aka tsèke ahər gùla ŋgar. ²⁸{Taŋa na dukw ana i wakita Mbulum a, a ge ba kamala ana a tsik piŋŋe ya, a gwa: «Ti ɗeme a ŋgat ka, a liwiŋ gà ɓəzla mege dukw ana ŋgwala tsiye.»}*fa* ²⁹Gà mburma ana tə dawaha nda təv ŋgar ata ya ka, ta gewa à gər kwatà kwatà, kamala megweɗe ya, na a gwa, kirim tsa iye ŋa ya ya. Dite tə dzawa ba aà mendeveyer pìslìɗìɗe. Ta gwaɗawar: «Naha ana, kər ana, kù gwa ka, i mbezle a à ga Mbulum batsah ŋana, dite i huɗ mehinne makər a, i zlèzl a dər biy ŋgiɗ pam a ibam a? ³⁰Mbəl à ba yak kuɗa tsiye? Dite kà ndàbara aà dizl magə̀làwà ŋa aaha ya, na kù gwa ka, iye ŋa ya.» ³¹Gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tekeɗe, tə sawla ahər hinne mbaŋa. Ta gwaɗaba ika magər tar: «Aka mbala à gà mburma pampam hinne, ama ŋgat ŋa ka, a sle aà məmbə̀là à ba ŋgar ŋa tsəna, meme? ³²Na kige ŋgat a gwa, iye Əbay gà Isərayel, mala məmbàlà à mburma ka, ma tarra aà dizl aaha ya kuɗa, na dite mìi gis a ŋgat nda gəzləŋ a.» Gà na tə ndwandwayaha tar a tsaka ŋgar a tekeɗe, tàa mata zukw tsa, tə sawla ahər riŋ hinne mbaŋa.

Məməta Yesuw

Mata 27:45-56; Luka 23:44-49; Yuhana 19:28-30

³³I təv ana Yesuw à mìt a ya ka, daga aà magər pat a tsara, həvəɗ a ge ika ahəɗ ata tìtìktìk. Are a da aaba ya asa tsa, haa pat a ge metsìɓehe guzum ide. ³⁴Akahər ana ndeɗiŋa pat aka à mege metsìɓehe guzum ide ya ka, Yesuw a wideye nda magala hinne. A gwa: |it"Eluy, eluy, lama sabahtani?»|re kərga megweɗe ya ka: «Mbulum gà, Mbulum gà, aàmala na kà miyak à iye ya?»*fb* ³⁵Gà mìsle ŋgiɗ i liwiŋ gà mburma ana i fataya, tə tsaraka bazlam ŋgar ata kataya ka, ta gwa: «Tsarakum kwaŋ, araka, a zel aaba a a Iliya.» ³⁶Mìsle ŋgiɗ ilik ika magər tar a, a val, a daha, a zlara dukw ana pàfpàfə̀ffa, yam a de aɗəm a hinne ya. Dite a tsilwiɓ dər a meɗwìtsè mawà dukw duwa makwàsà ŋa, a ndza ndùlàkə̀kka kamala mbəlar a. A dzak a zùbəl guvùkw. A tiker dərraha a bazlam, aà meɗìvìts ihər yam ŋa ya. A gwa: «Ŋgada kwaŋ, fə̀rakwa ahər dzekwiŋ. Ŋgada bəla Iliya a dere a, à pìlere a ŋgat aà dizl aaha ya ya?» ³⁷I dəba taŋa ya ka, Yesuw a wideye nda magala hinne asa, dite a mət kuɗa.

³⁸I təv ana a mət tsara ya ka, petek duwa a riŋ i ga Mbulum batsah ŋa ata zùbəl ŋa ya, madànà ŋa aà mbulum, a tayara ba ikaba i gər ŋa ya kwàŋŋa, kalkal tsikw a bəɗ. ³⁹Əbay gà sliwdze gà Ruma duwa a riŋ i fata, mehìtsè ŋa i təv Yesuw. A ŋgat a Yesuw ana a wideye, dite meme na a mət tsara ya ka, a gwa: «Yweh, wele aaha ka, Kəla Mbulum kaɗəŋ ndzer.»

⁴⁰Akahər ata ka, gà məkəs duwa tekeɗe, tar riŋ i fata mbaŋa. Ta hitse dzìrìk diriŋ nda təv tar ata zaakwa, aà məfəraha aà tar. Zləm gà məkəs ata ka, gà Mariya ana a dara i Magədala ya, nda gà Mariya məmər gà Zakup kəla ŋana nda Yusas, nda gà Salume tar riŋ i liwiŋ gà məkəs ata mbaŋa. ⁴¹Gà məkəs ata tserdze ya, tə zazamaha Yesuw daga aà gər ana ŋgat ika ahəɗ Galile mba ya. Ta gewar megemir lele, ti dewar ɗaf. Gà məkəs ŋgiɗ riŋ i fata hinne asa, tə da akabara nda gà ŋgat a Yeruzalem a.

Mazla məməta Yesuw a biye

Mata 27:57-61; Luka 23:50-56; Yuhana 19:38-42

⁴²A pat ata ka, ndaàwa ŋana, mesìfìkà ba gà Yahuda aka ndze aɗəm, dite ndidwe ŋana tì sifik a ba kuɗa. I hawa ŋa ata ka, ⁴³wele duwa a dara i Arimatiya ya, zləm ŋgar Yasufa. A mà aba à arəv lele, a da a təv Pilatus aà mewize ahər məməta Yesuw. Ŋgat ka, batsah gà Yahuda ŋa i liwiŋ gà na ta kwere a tar a. A riŋ a bebe a *mekwere Mbulum ana a kwere a gər ahəɗ mba ya ka, lele. ⁴⁴Ama Pilatus a tsaraka ihər a kataya, Yesuw aka mət ka, a ge ahər kamala dukw mene aà mburma ya, aɗaba a gwa: «Aka mət bise ya?» A slər mburma, a gwaɗa a tar: «Zelwimiŋaha a Əbay gà sliwdze kwaŋ, wànà Yesuw aka mət tsara kaɗəŋ a?» ⁴⁵Əbay gà sliwdze ata a daha ka, a gwaɗar: «Aka mət kaɗəŋ.» I dəba ŋa ya, Pilatus a gwaɗa a Yasufa: «Daha, ta vəlak.» ⁴⁶Yasufa a daha, a səkəm ahər tùmbùlum tìv, dite a pə̀lara məməta Yesuw aà dizl a. A mbe ahər petek ata kuɗa, dite a tike ŋgat a dive, melè ŋa i giseh a, i təv ana gìrdzìdzìhhe ya. I dəba ŋa ya, a tàpàslara batsah beliŋ a. A hə̀ndə̀k dər ahəraha. ⁴⁷I təv ana ti zle a ŋgat a biye ya ka, gà Mariya ana a dara i Magədala ya, nda Mariya məmər Yusas, tə daha, ta fə̀r aà tar na ti tike a ŋgat a biye ya.

Yesuw a mbəlara i məməta ya

Mata 28:1-8; Luka 24:1-12; Yuhana 20:1-10

¹Aləka pat mesìfìkà ba gà Yahuda a da iɗəm a ka, gà Mariya ana a dara i Magədala ya, nda gà Salume, nda gà Mariya məmər Zakup, tə səkəm wirdè ana a ze hwaŋŋà lele ya, ta waya mibehe aà məməta Yesuw. ²Ndidwe ŋana, a pat ladà i mèkwède, aka pat ana birìzze à mbizere a ya ka, gà daala ata tə da aka dive Yesuw. ³I təv ana ti de a mba ya ka, tə dzala, ta gwa: «Weke na a ti tèpèslekwere a beliŋ aà dive ŋa ya kuɗa ya?» ⁴Ama ti ndzeha a fata, ta fə̀raha ka, batsah beliŋ ata mahə̀ndə̀kà ŋa ara ihər a. A riŋ dzèŋŋe aà gùva ŋa.

⁵Tə daha, ta patsaha aɗəm ka, tàa leha aà wele duwa gà ɓəza, ar taŋa a ge a gawla ya. A riŋ iɗəm tùŋŋa, mandza ŋa ika tsèke ahər mezime, nda gà andiw tàs herrè ŋa. Ta ŋgat a wele ata tsara ka, arəv a da aà tar a. ⁶Ama wele ata a gwaɗa a tar: «Ki gwim magəɗa, arəv ma da aà kurum a tsa. Ki yehwim a Yesuw ana a dara i Nazaret, tə ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ya tsə̀nà? Ama ka, ar ɗa i faha tsa. Mbulum aka mbəl à ŋgat i məməta ya. Fə̀rum aà təv ana ti tike aɗəm a kwaŋ bə̀là. ⁷Dum kinehe, ta gwaɗum a gà ɓəzla mazazama ŋgat, a gà Piyer ka, aka mbəlara i məməta ya. A lèh a kurum a aka miɗ a aka ahəɗ Galile. Ki ta ŋgetwimer a ka, a fata, kamala ana a tsik a kurum a.» ⁸Tə tsaraka bazlam wele ata kataya tsara ka, tə tə̀zara i dive ata ya. Tə dza ba aà medzedzere hinne, arəv a da aà tar a. Ta gəs metsike aba bazlam wele ata a wura ya tsa, aɗaba ta gwa: «Duwa aka ne aà mər.» Ta ge magəɗa.

Yesuw a lah məpàtà à ba ŋgar a Mariya ana a dara

i Magədala ya

Mata 28:9-10; Yuhana 20:11-18

⁹{Yesuw a mbəlara i məməta ya ka, i mèkwède hedwe, a pat ladà. A lah məpàtà à ba ŋgar ka, a Mariya ana a dara i Magədala ya, daala ana a dalawa ihər gà sitene təsəla ya. ¹⁰Daala ata a da a təv gà na tə ndzawa nda gà Yesuw tserdze ya. A daha ka, tar riŋ ti tiwiŋa, aɗaba gər a tsahən aka tar tsa. A tsik a tar dukw ana a ge ba nda ŋgat a. ¹¹Ama tə tsaraka bazlam ŋgar ata, a gwaɗa a tar ka: «Yàa ŋgat a Yesuw, aka mbəlara i məməta ya» tekeɗe ka, ta gəs bazlam ŋgar ata a gəzləŋ tar tsidze. Ta gwaɗar: «Pàrsa.»

Yesuw a pàt à ba ŋgar a gà ɓəzla mazazama ŋgat sula

Luka 24:13-35

¹²I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat sula ti de a a dala. Yesuw a mbəɗ ba ŋgiɗ, dite a pàt aba. A dara a təv tar aka vatwa ya. ¹³Gà mburma ata sula ya, ta mbəɗara gər a ma ya. Tə dara, ti tsik dukw ata a ge ba nda tar ika vatwa ya, a gà asiŋ gà mburma. Ama gà mburma ata ta gəs ɓav tsa asa, ta gwaɗa a tar: «Pàrsa mbaŋa.»

Yesuw a pàt à ba ŋgar a gà ɓəzla mazazama ŋgat

kurwa gəra ilik kuɗa

Mata 28:16-20; Luka 24:36-49; Yuhana 20:19-23; Gà Ɓəzla Meslire 1:6-8

¹⁴Aləka i dəba ŋa ya, i təv ana gà ɓəzla mazazama ŋgat kurwa gəra ilik ŋa aaha tar riŋ ti zim a ɗaf a ka, Yesuw a pàt a tar aba asa kuɗa. A pala a tar ahəm, agəra ana tàa gəs ŋgat nda gəzləŋ lele tsiye. Aɗaba ana tàa gəs bazlam gà mburma ata ta gwaɗa a tar ka: «Maa ŋgatar, aka mbəlara i məməta ya» ka, ta gəs tsiye. ¹⁵I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar: «Kinehe ka, dum, ku mege a ŋga, ka tsikwim bazlam ŋgwal ŋa aaha a gà mburma ana tserdze ika gər ahəɗ a. ¹⁶Wur ana aka gəs iye nda gəzləŋ, tàa tsilwiɓ dər a yam a ka, a mbiliŋa. Ama wur ana aka gəs iye tsiye ka, sida ika gər ŋgar. ¹⁷Gà na tàa gəs iye ya ka, i vile a ter a ndzəɗa, aà mege dukw mene aà mburma, nda madalawa gà sitene aà mburma ya nda zləm gà. Ta fèfil a gà bazlam gà kwite ŋgiɗ pampam.*fa* ¹⁸Ku mege tàa gəs mesiwiɗ a ahər, ku mege tàa sa mawur tekeɗe ka, à lèh a ter a duwa tsidze. Tàa tike ahər aka gà ɓəzla dukw məməta ka, ta mbil a tsara. Tàa ge gà dukw ata ka, gà mburma ti sir a dər ka, iye na a slər ahər tar a.»

Mbulum a zla Yesuw a təv ŋgar

Luka 24:50-53; Gà Ɓəzla Meslire 1:9-11

¹⁹Əbay Yesuw a fàfəl a tar aba ya kamala taŋa ya tsara ka, Mbulum a zla ŋgat. A da à ŋgat a ma. Yesuw a daha, a ndzaba aka tsèke ahər mezime Mbulum. ²⁰Gà ɓəzla mazazama ŋgat ibam, tə da a metsìkè bazlam ŋgwal ŋa aaha ndeɗiŋa ya, ku mege a ŋga. Əbay Yesuw a gewa megemir nda gà tar kuɗa. A zlàkawa tar i dukw mene aà mburma ata ta ge a ya. Aɗaba gà na tə tsaraka ya tekeɗe, ta gəs bazlam tar ata ndzer kaɗəŋ.}