MATA

Ŋgwal bazlam ana

MATA

a tsik a

Gà bàba gà tsir Yesuw ana tə da a bəɗ a

¹23 Yesuw Kiristi ka, a dara i gwala Dawda a. Batsah tsir tar ibam, Abəraham. Araha na bazlam mawùba tar a: ²Abəraham a lah mewe Izak. Izak ibam, a wa Zakup. Zakup tekeɗe, a wa gà Yuda nda gà asiŋ gà damər ŋgar ŋgiɗ tserdze. ³Yuda a wa gà Perez nda Zaraha, məmər tar ibam, Tamara. Perez a wa Heseruna. Heseruna a wa Aram. ⁴Aram a wa Aminadab. Aminadab a wa Nasuna. Nasuna a wa Salmuna. ⁵Salmuna a wa Buwaz, məmər ŋgar ka, Rahab. Buwaz a wa Yubet, məmər ŋgar tekeɗe, Rut. Yubet a wa Yasa. ⁶Yasa a wa Dawda ana a ne batsah Əbay akahər ata ya.

Dawda ibam, a wa Salumun. Na a war ka, məkəs ana a zla aà Wuriya ya. ⁷Salumun a daha, a wa Rabuwam. Rabuwam ibam, a daha, a wa Aviya. Aviya tekeɗe, a daha, a wa Asa. ⁸Asa ŋgat a wa Yehusafat. Yehusafat a wa Yehuram. Yehuram a wa Widziya. ⁹Widziya a wa Yutam. Yutam a wa Akas. Akas a wa Hezekiya. ¹⁰Hezekiya a wa Manasse. Manasse a wa Amus. Amus a wa Yusiya. ¹¹Yusiya a wa Yekuniya, nda gà asiŋ gà damər ŋgar tserdze. A wa taŋa ka, akahər ana ta gasa gà Isərayel a Babila ya.

¹²I dəba mada tar ana tə da à tar a fataya ka, Yekuniya a wa Salatiyel. Salatiyel ibam, a daha, a wa Zarubabila. ¹³Zarubabila tekeɗe, a daha, a wa Abihuda. Abihuda a daha, a wa Aliyakim mbaŋa. Aliyakim a wa Azur. ¹⁴Azur ŋgat a wa Sadukw. Sadukw ibam, a wa Akim. Akim mbaŋa ka, a wa Aliyuda. ¹⁵Aliyuda a wa Eliyazar. Eliyazar a wa Matan. Matan ibam, a wa Zakup. ¹⁶Zakup ibam, a wa Yasufa kuɗa. Ŋgat ka, zal Mariya, məmər Yesuw ana tə zalar *Kiristi ya.

¹⁷Daga aà Abəraham a haa aà Dawda ka, mburma kurwa gəra faɗ na ta wa ba, zazəɗ dər zazəɗ dər a. Dite daga aà Dawda a, tsikw haa a təv ana ta gasa gà Isərayel aka ahəɗ Babila ya ka, mburma kurwa gəra faɗ asa mbaŋa. A gəs i fataya tsikw aà mawà Kiristi ka, mburma kurwa gəra faɗ asa mbaŋa na mawà ba tar ana tə zazaɗa dər a.

Mawà Yesuw Kiristi

Luka 1:26—2:20

¹⁸Taŋa, meme na ta wa Yesuw Kiristi ya. Məmər ŋgar ka, zləm ŋa Mariya, makasl Yasufa. Ama aka na tàa zlaba zukw tsiye ka, tə samata ka, hitwis aka ɗera aka Mariya ya, ndzəɗa Mezite Mesife Mbulum aka vəlar aɗəm kəla. ¹⁹Yasufa ana makasl ŋgar a ka, a tsàh lele, mala ndzer ŋa ika miɗ Mbulum, a sasar meɗife à bakal Mariya ika miɗ mburma, tə tsaraka tsa. Aɗaba taŋa a waya mimiyeke à makasl ŋgar sifek nda akəl pəra. ²⁰I təv ana a riŋ a dzele a gà gər kataya, aka miyak dər zukw tsiye ka, gawla Mbulum ilik a patar aba i sunwa ya, a gwaɗar: «Yasufa gwala Dawda, ka ta ge magəɗa aà mazla Mariya kamala daala yak a tsa, aɗaba a ŋgat kəla ka, nda ndzəɗa Mezite Mesife Mbulum, tsəka, ahəm mburma tsa. ²¹A ta we a kəla ŋa ka, asləka ŋa. Ki zeler a Yesuw, aɗaba a ta mbele a à gà mburma ŋgar i bakal tar a.»

²²Gà dukw ata tserdze ya, ta ge a ba ka, dite dukw ana Mbulum BATSAH kwa ŋa a tsik akahər ata nda ahər mala məma à guma ŋgar a ka, aka pàt aba lele kuɗa. A gwa ka:

²³«Dəm gama ata a ta ŋget a kəla.

A we a ka, ti ti zel a a kəla ŋa, *Emmanuwel,«

kamala megweɗe ya: «Mbulum a riŋ a ndze a nda kwa.»*fa*

²⁴Aləka Yasufa a piɗeke ka, a ge dər kamala biy na gawla Mbulum ata a tsiker a. I dəba ŋa ya, a zlaba Mariya aà daala ŋgar kuɗa. ²⁵Ama tàa həna nda ŋgat tsa, haa a pat ana a wara iɗəm kəla ata Yasufa a zeler a Yesuw a dzekwiŋ.

Gà ɓəzla metsiɗike gər a gà mawusawus tə dara

a təv Yesuw a

¹Ta wa Yesuw ka, i kwite Betelehem ika ahəɗ Yuda, akahər ana *Hiridus ŋgat batsah Əbay ana i fataya. I təv ana ta wa ŋgat a ka, gà ɓəzla metsiɗike gər a gà mawusawus ana ti de a aà gəza mbulum a, tə dara ika tsèke pat ana à mbizera a ya. Tə da a Yeruzalem. ²Tə daha, ta gwa: «Kəla ana ta wa ŋgat biɗikw ŋa ɗa i faha, ŋgat batsah Əbay gà Yahuda ya ana, i ŋga? Aɗaba maa ŋgat a mawusawus ŋgar ana a mbəzara ya, dite na mì dara aà medzer gurmits a bəɗ a.»

³Batsah Əbay Hiridus a tsaraka bazlam tar ata tsara ka, a wiser a tar gər hinne, nda gà asiŋ gà mburma ana i Yeruzalem a tserdze. ⁴A daha, a yaha gər a gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, dite nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum a mburma tserdze. A gwaɗa a tar: «Ta we a batsah Əbay ana Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya dze ana, i ŋga?» ⁵Ta gwaɗar aaka: «I kwite Betelehem ana ika ahəɗ Yuda ya. Aɗaba mala məma à guma Mbulum a tsik ahər, a gwa:

⁶<Dite kər ka,

kwite Betelehem ana ika ahəɗ Yuda ya.

Kər ka, kəla ŋa i magər gà kwite ana

ika ahəɗ Yuda ya asa tsa.

Aɗaba Əbay ana a ta kiv a gà mburma gà

gà Isərayel kamala təmaŋ a,

à pèt a aba ka, i fata.> «*fa*

⁷Aləka i dəba ŋa ya, Hiridus a zal a gà ɓəzla metsiɗike gər a gà mawusawus ata nda akəl, a tsam aà tar, a gwaɗa a tar: «Ndeɗime na kə̀ ŋgatum a mawusawus ata a mbəzara dze ya?» ⁸Dite i dəba ŋa ya, a slər gà mburma ata a Betelehem, a gwaɗa a tar: «Dumaha, ti yahum kəla ata a Betelehem nda metsehe. Na kàa ŋgatum tə̀vəməŋa ka, ka dumara, ka tsikwimiŋ, dite i ti dzer a gurmits a bəɗ mbeete.»

⁹Gà mburma ata tə dza zləm a bazlam ŋgar ata kataya ka, ta mah ba, ti diŋa. I təv ana ta meh a ba ya ka, ta ŋgataha a mawusawus ata, aka mbəzara asa. A lah a tar aka miɗ. Tar tə zazamaha i dəba ya. A de a ka, tar tekeɗe, ti dehe a te. Aləka a ndze a təv ana ta wa iɗəm kəla ata ya ka, dzeŋ a hitse aà gəza mbulum, ɗegirgir aka kəla ata. ¹⁰Ta ŋgat a mawusawus ana a hitse a fataya ka, ta ŋgayaba hinne. ¹¹Tə daha, ta pəts a ga ana ta ŋgat iɗəm gà kəla ata nda məmər ŋgar Mariya ya. Tə daha, tə dzar gurmits a bəɗ, tə zàmbaɗa à kəla ata kuɗa. I dəba ŋa ya, ta pətsàk gà kàzlàŋa tar, tə dzàyar dukw maslawa tar ana tsakala ŋa hinne ya: Gà gura nda wirdè dizl dukw ana a ze hwaŋŋà lele ya, nda gà atwa dizl dukw ana ta wene a ka, a ze a lele ya mbaŋa asa. ¹²Aləka i dəba ŋa ya asa, Mbulum a gwaɗa a gà mburma ata i sunwa ya: «Kà mbəɗum gər nda təv Əbay Hirirus asa tsa.» Tə tsaraka kataya ka, ta mah ba, ta mbəɗ gər a ma nda tsèke ŋgiɗ.

Tə da aka ahəɗ Ezipt

¹³Gà ɓəzla metsiɗike gər a mede gà mawusawus ata, tə da iɗəm a tsara ka, gawla Mbulum ilik a pàt aba a Yasufa i sunwa ya asa, a gwaɗar: «Hitse, val à gà kəla aaha nda mama ŋgar aka ahəɗ Ezipt, tsəka, aɗaba *Hiridus a riŋ a yehe a kəla aaha teftef. A waya medzeye à ŋgat. Kàa daha ka, ka ndza riŋ i fata haa a pat ana Yàa gwaɗak, mbəɗara gər a.»

¹⁴Yasufa a tsaraka kataya tsara ka, a hitse, a da à gà kəla ata nda mama ŋgar a, aka ahəɗ Ezipt ndaàvəɗ ata tsara. ¹⁵Tə ndza riŋ i fata haa a pat ana Hiridus a mət a. Dukw ata tserdze ya, a ge ba ka, dite dukw ana Mbulum BATSAH kwa ŋa a tsik akahər ata nda ahər mala məma à guma ŋgar a ka, aka pat aba lele kuɗa. A gwa ka: «Yàa zalara iɗəm a kəla gà ika ahəɗ Ezipt ya.»*fb*

*Hiridus a bats gà ɓəza ndirkiz

¹⁶Aləka i dəba ŋa ya, Əbay Hiridus a fə̀r ka, gà ɓəzla metsiɗike gər a mede gà mawusawus ata ta gəs bazlam ŋgar ata tsa, ti lèlekwe ihər a ma ndaka tsèke ŋgiɗ a ka, a tsəɓar hinne. Tsam ka, a slər gà mburma asa, a gwaɗa a tar: «Dumaha, batsum gà ɓəza ndirkiz gà asləka ŋana ika ahəɗ Betelehem a, nda gà na i gà kwite ana ta mberra ya fit. Ki giswim a, ki betswim a ka, daga aà gà ɓəza ana mive sula ya, tsikw aà gà na ta waya kinehe ya.» A ziwe aɗəm taŋa ka, tits ahər ana gà mburma ata tə daha, ta gwaɗar ka, maa ŋgat a mawusawus a. ¹⁷Kamala taŋa ya, dukw Hiridus ata a ge ya, a ndəv ka, à bazlam ana Yeremiya, mala məma à guma Mbulum a tsik akahər ata ya kaɗəŋ. ¹⁸A gwa ka:

«Mewideye duwa a ɗera huwwa i kwite Rama ya,

tuwa a riŋ hinne, ndzəŋ ndzəŋ ndzəŋ

ta geye a dər zlaàzla asa mbaŋa.

Rasel a tiwe a gà ɓəza ŋgar.

A sle a aà magəsa gəzləŋ aà tuwa ya tsa,

aɗaba gà ɓəza ŋgar a riŋ asa tsa,

tàa bats tar fit.»*fc*

Yasufa a màra à Yesuw ika ahəɗ Ezipt ya,

aka ahəɗ Isərayel a

¹⁹Aləka Əbay *Hiridus a mət ka, gawla Mbulum a pàt aba a Yasufa i sunwa ya, ika ahəɗ Ezipt asa. ²⁰A gwaɗar: «Kinehe ka, hitse, mbəɗ gər à kəla aaha nda mama ŋgar a, aka ahəɗ Isərayel kuɗa. Aɗaba gà na ti yehe a vatwa aà makə̀ɗà kəla aaha ya ka, tar riŋ asa tsa, tàa mata.»

²¹I dəba ŋa ya, Yasufa a tsaraka kataya tsara ka, a mbəɗ gər à kəla aaha nda mama ŋgar a, a ma tar aka ahəɗ Isərayel. ²²Ama i dəba ŋa ya asa, Yasufa a tsaraka ka, Arkilawus kəla Əbay Hiridus aaha ndeɗiŋa ya, aka mà à Əbay tsir ŋgar a bəra ika ahəɗ Yuda asa ka, magəɗa a ger aà mede a fata. Ama sunwa a da aaka asa, Mbulum a ɗifer à dukw ana a ge a ya. Tsam ka, a da à tar aka ahəɗ Galile. ²³A ndzawa riŋ i kwite ana tə zalar Nazaret a i fata. Kamala taŋa ya, dukw ana gà ɓəzla məma à guma Mbulum ti tsik akahər ata ya ka, aka ge ba kaɗəŋ. Ta gwa: «Ti ti zel a a kəla ata ka, gà Nazaret.»

Guma Mbulum ana Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam

a tsik a

Markus 1:1-8; Luka 3:1-18; Yuhana 1:19-28

¹Akahər ata ka, wele duwa a riŋ a pàt aba, zləm ŋgar Yuhana. Ŋgat ka, a tsilwiɓewa à mburma a yam. Ŋgat a ndzawa ka, i dala i kusak ika ahəɗ Yuda. A tsikewa bazlam Mbulum a gà mburma i fata. ²A gwaɗawa a tar ka: «Mbəɗum à madzala gà gər kurum a təv Mbulum, aɗaba mekwere ŋgar aka à mendzera.» ³Aɗaba Yuhana ka, wele ana Ezaya mala məma à guma Mbulum a tsik ahər akahər ata ya. A gwa ka:

«Mburma ŋa a riŋ i kusak,

à fèfil a ŋgəlakəkka, a gweɗe a:

<Làmbaɗum aba vatwa a Əbay a gəzləŋ kurum a.

Ki fefetwimer a fehhè lele.> «*fa*

⁴Yuhana ata a ndzawa ka, nda gà petek ŋguz zlìgwèmè, madànà ŋa i magər ba ya nda kwiye. Dukw mezime ŋgar ka, say məpapəɗa heyew, nda mazəma amum ana i dala ya ɗekɗek. ⁵Akahər ata ka, gà mburma ana i Yeruzalem a, nda gà na a riŋ ika ahəɗ Yuda ya, dite nda gà na ta mbera a dulwa Yurdan a tserdze, te dawaha a təv ŋgar. ⁶Tàa daha ka, ti ɗifewa à bakal tar aka miɗ mburma tserdze, dite Yuhana a tsilwiɓewa à tar a yam i dulwa Yurdan i fata.

⁷Ama Yuhana a fə̀r ka, gà asiŋ gà *Farisa nda gà *Saduki riŋ ti dere a a təv ŋgar a hinne mbaŋa. Aɗaba a sàs a tar ka, mà tsilwiɓ à tar a yam. A gwaɗa a tar: «A kurum gà ɓəza palas aaha. Weke na a gwaɗa a kurum ka, ki ta beywim a i matsəɓatsəɓ Mbulum ana a dere a mba ya seyiŋ a? ⁸Ama kinehe ka, gwim gà megemir ana, dite mburma ti sir a dər ka, kàa mbəɗum à madzala gà gər kurum a təv Mbulum kaɗəŋ, kàa miyakum à dukw kurum ana ŋgwala tsa miviye ŋa ya ya. ⁹Ama kurum ka, ka tə dzalum i gəzləŋ kurum, kù gwaɗum ka, mər gà ɓəza Abəraham tsam ana, làŋa ya tsa. Aɗaba iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Mbulum a sle aà mene a à gà kur aaha kinehe ya, kamala gà ɓəza Abəraham a mbaŋa.

¹⁰Iye ihər i gweɗe a kurum a asa: Ku kinehe tekeɗe, zlaba a riŋ matasla ŋa hapəpəpa, na tì ses a dər dizl ɗaf a. Aɗaba taŋa dizl ana a we a ŋgwal ŋa tsiye ka, tì sèsere a i biye ya nda zlile ŋa dze, dite ta wene a nda akwa, kamala megweɗe ya ka, seriye Mbulum à gis a gà na ta ge a dukw ana ŋgwal ŋa tsiye. ¹¹Iye kinehe ka, i tsilwiɓ à kurum a ka, a yam pəra, dite mburma tə sər dər, kàa mbəɗum à madzala gà gər kurum a təv Mbulum. Ama wele ana a dere a i dəba gà ya ka, à zè a iye nda ndzəɗa kweleŋ fètìte. Ŋgat ka, i sle a aà mesirikaha a təv ŋgar aà mazlàrra tsàpà i sik a tsa. Ama ŋgat aka dara ka, a tsilwiɓ à kurum a ka, a yam asa tsa, say a Mezite Mesife Mbulum, nda seriye ŋgar ana a ge a nda akwa ya asa mbaŋa. ¹²Aɗaba ŋgat ka, a riŋ nda gà kəzləm məvàvàyà duwa i ahər ŋgar. A tsire a ikaba gà daw nda dzəndzar a. Daw ŋana ka, à dze a a awura ŋgar. Ama dzəndzar ka, a wene a iɗəm a nda akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a.»

Metsìlwìɓè à Yesuw ana Yuhana a tsilwiɓ dər a yam a

Markus 1:9-11; Luka 3:21-22; Yuhana 1:32-34

¹³I dəba ŋa ya, Yesuw a dara i Galile ya, a təv Yuhana a dulwa Yurdan a, aɗaba a waya mà tsilwiɓ à ŋgat a yam i dula ata. ¹⁴Ama Yuhana a gəs tsa, a màr aba ahəm a. A gwaɗar: «Iye ivaɗ na i waya i dehe a a təv yak, ki tsilwiɓ a à iye a yam ana, naha kà dara a təv ga ya, i tsilwiɓ a à kər a yam ana, meme ivaɗ a?» ¹⁵Ama Yesuw a gwaɗar aaka: «Awaŋ, ka peliŋ ahəm tsa, viliŋ vatwa, aɗaba a sèsiŋ ka, ki geme a dukw ana Mbulum a waya ya.» Yuhana a tsaraka kataya ka, a gəs bazlam Yesuw ata a tsiker a. A daha, a tsilwiɓ aɗəm à ŋgat kuɗa.

¹⁶I təv ana Yesuw a riŋ a tsiler a i yam a ka, kuvəl mbulum a hə̀ndə̀k ba tùwaŋ. A ŋgataha a Mezite Mesife Mbulum a riŋ a terre a iɗəm i fataya, zərawwa kamala maadagwar ana a ndze a a bəɗ a, aka gər ŋgar. ¹⁷A tsarakara mifefile ana a ɗera i mbulum a. Mbulum a gwaɗarra: «Kər na mandərkwasla gà ya, Kəla gà. Maŋgayaba gà fit dze ka, ika gər yak.»

Əbay sitene a dzik à Yesuw

Markus 1:12-13; Luka 4:1-13

¹I dəba mifefile ata ya tsara ka, Mezite Mesife Mbulum a da à Yesuw a kusak diriŋ, dite ka, Əbay sitene ma dzik riŋ à ŋgat i fata. ²A ndza riŋ i fata mehinne dzik faɗ. I huɗ mehinne ata ya tserdze ka, aka mə̀ndzər dukw mezime tsidze, may a wurawa ahər hinne. ³Əbay sitene a samata kataya ka, a sìrìkaha a təv ŋgar. A daha, a gwaɗar: «Na kù gwa, iye Kəla Mbulum ka, gwaɗa a kur aaha ma ne ɗaf, dite ka zəm.» ⁴Yesuw a niw bazlam ŋgar ata, a gwaɗar aaka: «Mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum ka, a gwa: <Mburma a ndze a aà bəra ka, nda ɗaf ɗekɗek tsa. A ndze a ka, nda bazlam ana Mbulum a tsik a ya tserdze.> «*fa*

⁵I dəba ŋa ya, Əbay sitene ata a da à ŋgat a batsah kwite Yeruzalem. A daha, a tsəl à ŋgat aka zligiɗìŋ aka gər ga Mbulum batsah ŋana. I fata ka, a hitse à ŋgat aka tsèke zəraŋaŋŋà ŋana. ⁶A gwaɗar asa: «Na kər Kəla Mbulum kaɗəŋ ndzer ka, ndàb a bəɗ i faha ya, aɗaba mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum ka, a gwa: <Mbulum a slir a gà gawla ŋgar a aɗaba kər, a gweɗe a ter a: Dumaha, kətsawum ŋgat aà gəza mbulum a tsìfèk a bəɗ. Ka tə lak aba aà kur, duwa ma ndzak tsa.> «*fb* ⁷Yesuw a gwaɗar aaka asa: «A riŋ mewetse ŋa i wakita Mbulum mbaŋa, a gwa ka: <Ka ti dzik à Mbulum Batsah yak ŋa tsa.> «*fc*

⁸Tsam ka, i fataya tsara ka, Əbay sitene ata a da à ŋgat a gər kwite zùbəl ŋa duwa saləllà. Ti ndzeha a fata ka, a dza ba aà meɗifer à mekwere ana ika gər ahəɗ a, nda gà dukw ana iɗəm ŋgwal ŋa lele ya tserdze. ⁹A gwaɗar: «Gà dukw aaha fit dze ya ka, i vilekiŋa, na kàa dziŋ gurmits a bəɗ, kàa zàmbaɗa à iye ya.» ¹⁰I fataya ka, Yesuw a gwaɗar kuɗa: «I sər kər ka, Əbay sitene. Da i təv ga ya, aɗaba mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum ka, a gwa: <Say ki zèmbeɗe a ka, à Mbulum Batsah yak ŋa ilik, na ki ger a meslire ya, tsəka, wura a ŋgiɗ a riŋ tsa.> «*fd* ¹¹Əbay sitene ata a tsaraka kataya tsara ka, ŋgwìɗik a məsak à ŋgat, a da i təv ŋgar a. Tsam ka, gà gawla Mbulum tə dara a təv ŋgar a, ta ger gər lele kuɗa.

Mege megemir Yesuw ana a dza ahər ba ika ahəɗ Galile ya

Markus 1:14-15; Luka 4:14-15

¹²Akahər ata ka, ta gəs Yuhana, gədzə̀zl ti tike ŋgat a daŋgay. I dəba ŋa ya, Yesuw a tsaraka ta gwa là, tàa gəs Yuhana ka, a hitsera i fataya, a mah ba, a da aka ahəɗ Galile. ¹³I təv ana a riŋ a de a mba ya ka, a da nda kwite ŋgar Nazaret. I dəba ŋa ya, a miyak à kwite Nazaret ata asa. A ta mendze a Kafarnahum aà gùva duluv Galile. I fata ka, ahəɗ gà Zabulun nda Naftali. ¹⁴A ge kataya ka, kamala ana a riŋ mewetse ŋa i wakita Ezaya, mala məma à guma Mbulum ana a tsik akahər ata ya, a gwa:

¹⁵«A kurum gà mburma ana ika ahəɗ gà Zabulun

nda Naftali, nda gà na mandza ŋa aà gùva vatwa

mada a duluv batsah ŋana ya,

dite nda gà na ika lìdè dulwa Yurdan a.

A kurum ata mandza ŋa ika ahəɗ Galile ya tserdze,

dite asa ka, kà sərum Mbulum tsiye.

¹⁶Ama gà mburma ana i lùvùŋ kataya ka,

ta ŋget a a dzaydzay kweɗek kweɗek hinne.

Tar ana hìrzìzìmme mandza ŋa

aà huɗ sìsiye məməta,

ti ne kamala ana tar gà məməta ŋa ya ka,

a ge a terehe a dzaydzay.»*fe*

¹⁷Daga akahər ata tsara na Yesuw a dza ba aà metsìkè bazlam Mbulum a mburma ya. A gwaɗawa a tar ka: «Mbəɗum à madzala gà gər kurum a təv Mbulum, aɗaba mekwere ŋgar ana a kwere a ya ka, aka à mendzera.»

Yesuw a zal a gà ɓəzla magàsà kilif faɗ

Markus 1:16-20; Luka 5:1-11; Yuhana 1:35-51

¹⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a da aà gùva duluv Galile. A sùwaya i fata ka, aka le aà gà wele duwa sula nda damər ŋgar. I ŋgiɗ ka, Simun ana ti ɗer Piyer a, tar nda damər ŋgar Andire. Tar riŋ ta pìl a à ndzàràwà tar a yam a duluv ata, aɗaba megemir tar ka, magàsà kilif. ¹⁹Yesuw a gwaɗa a taraha aɗəm: «Dumara, tàkwa, zazamum iye. I ne à kurum a gà ɓəzla mayahara mburma i luvuŋ a, kamala kilif aaha kurum riŋ ihər ki geswimere a i yam a, dite ka, gà mburma ata ibam, tə dara a təv dzaydzay ŋa ya.» ²⁰I dəba bazlam ŋgar ata ya tsara ka, gà wele ata ta məsak aba à gà ndzàràwà tar a fataya, tə zazam ŋgat.

²¹A da aka miɗ zaakwa asa ka, aka ŋgataha a gà mìsle ŋgiɗ sula asa, a gà Zakup nda damər ŋgar Yuhana, gà ɓəza Zebede. Tar riŋ i slə̀làh yam i duluv nda gà tsir tar ata tserdze, tì lèmbeɗe a à gà ndzàràwà tar mbaŋa. Yesuw a zal a taraha aɗəm. ²²Gà wele ata ta hitsera iɗəm a. Ta məsak aɗəm à tsir tar Zebede tsara, nda gà slə̀làh yam tar ata fit. Tar ŋa tə da nda gà Yesuw tserdze.

Yesuw a tsik guma ŋgar a mburma, dite a mbala

à gà ɓəzla dukw məməta

Markus 1:39; 3:7-8,10-11; Luka 4:44; 6:17-19

²³Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a suwaya ika ahəɗ Galile tserdze. A tsikewa guma ŋgar a mburma i gà ga mahàmà a Mbulum. A tsikewa a tar bazlam ŋgwal ŋa ana biy mekwere Əbay Mbulum a asa mbaŋa. A mbala à gà ɓəzla dukw məməta, nda gà mburma ana gà magàha a bəɗ ŋa ya fit dze. ²⁴I dəba ŋa ya, mege dukw ŋgar ata a ɗe zləm tsikw aka ahəɗ Siriya ana a mbeha a Galile ata ya. Tə tsaraka kataya ka, tə daha, tə ndzakaha gà ɓəzla dukw məməta ŋgiɗ pampam a təv ŋgar, gà na ndelèɓ ndelèɓ ti sèwèrewa are hinne i dukw məməta tar a, nda gà na sitene i ba tar a, dite nda gà na a beye à tar a dala ya, nda gà ɓəzla videl tserdze, a mbala à tar.

²⁵I dəba ŋa ya, gà mburma mbə̀rzə̀zza hinne tə dawaha a təv ŋgar, tə zazamawa ŋgat, i Galile i fata, tsikw ara aka ahəɗ ana gà kwite iɗəm kurwa ya, dite nda gà na i Yeruzalem a, nda gà asiŋ ŋa ana a riŋ ika ahəɗ Yuda ya, nda gà mburma ana ika lìdè dulwa Yurdan a tserdze.

Guma Yesuw ana a tsik i gər kwite ya

¹Aləka i təv ana Yesuw a fə̀r aà gà asiŋ gà mburma ana hinne ti dehe a a təv ŋgar a ka, tə tsala a gər kwite nda gà ɓəzla mazazama ŋgat. Tə daha ka, a ndza a bəɗ a fata. I təv ana a ndza a bəɗ tsara ya ka, gà mburma ŋgar ata ti sìrìkaha a təv ŋgar ndiɓ bise. ²A dza ba aà metsìkè a tar guma ŋgar.

Maŋgayaba ana i təv Mbulum a

Luka 6:20-26

³A gwaɗa a tar:

«Maŋgayaba i təv gà mburma ana kinehe,

tə sər, mər ka, gà ɓəzla matawak

ika miɗ Mbulum taluw taluw a,

aɗaba tar ka, ti ti ndze a nda gà Mbulum

i mekwere ŋgar.

⁴Maŋgayaba i təv gà na ti tiwe a, agəra

dukw bakal ana mburma ta ge a ika gər ahəɗ a,

aɗaba Mbulum à ta me a terehe a à arəv.

⁵Maŋgayaba i təv gà na tiɓìzl ta həna

à gər tar a bəɗ, ti ne aba

kamala gà ɓəza ndirkiz a,

aɗaba Mbulum a ta vile a ter a

mekwere gər ahəɗ tserdze.*fa*

⁶Maŋgayaba i təv gà na ti dzele a ka,

megemir Mbulum nda gəzləŋ ilik

kamala ana Mbulum a waya ɗekɗek a,

aɗaba Mbulum a ta vile a ter a zayya

a gəzləŋ tar.

⁷Maŋgayaba i təv gà na ta gewa gər

a gà ɓəzla mesewere are ya,

aɗaba ti ti ndze a are tsehe a Mbulum mbaŋa.

⁸Maŋgayaba i təv gà na gəzləŋ tar

tsəɗaŋŋa, bakal tar a riŋ tsiye,

aɗaba tar ka, ti ta ŋget a a Mbulum nda are tar.

⁹Maŋgayaba i təv gà na lìfèɗìɗe

ti sir a ba à mburma ya,

aɗaba tar ka, ti ti ne a gà ɓəza Mbulum.

¹⁰Maŋgayaba i təv gà na ti ne a ter a are

agəra ana ta ge a ka, dukw ana Mbulum a waya ya,

aɗaba tar ka, ti ti ndze a nda gà Mbulum

i mekwere ŋgar.»

¹¹A gwaɗa a tar asa: «Maŋgayaba i təv kurum, na bəla gà mburma tàa ndavaya a kurum, ti ne a kurum a are, ti tsik aà kurum a dukw ana ŋgwal ŋa tsiye, hə̀rə̀ts hə̀rə̀ts nda pàrsa, aɗaba ana kurum gà mburma gà ya ka, mà tsəɓ a kurum tsidze. ¹²Ŋgeywim ba hinne, gəzləŋ kurum ma ndza ndzəɗakkà ivaɗ, aɗaba Mbulum a ta vile a kurum a dukw maya ba kurum i gər ŋa i mbulum ka, batsah ŋa. Ama sərum dər ka, tàa ge dukw ana ŋgwal ŋa tsiye hinne, a gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana tə lah ahər ɗa ya ka, kataya mbaŋa.»

Nwim ka, kamala liwir ana a və̀ɗ a, kige tsa kamala

dzaydzay lalampa ya

Markus 4:21; 9:50; Luka 8:16; 11:33; 14:34-35

¹³I dəba ŋa ya ka, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kurum kà nwim ika gər ahəɗ ka, kamala liwir ana ika ala ya. Ama na liwir aka və̀ɗ ika ala ya tsəna, ki ge a dər ana, meme, na dite à vìɗ a ya? Ama na bəla a ge a ŋgulum asa tsa dukw ŋgar ka, say dùf mende dər iɗəm a dala ya, mburma ta ɓala aaka pəra.

¹⁴Kurum kà nwim ka, dzaydzay gər ahəɗ. Ar ka, kamala ŋgwal kə̀sà ana ika təv dzàzl ŋa, makàhà ŋa tsa, mburma a ŋgeter a ɗazlzlà lele ya. ¹⁵Ama wura a tike a akwa aà lalampa ka, dite a kèhe a dər aà huɗ maàslə̀làh tsa asa mbaŋa. A tike a ka, a təv ana dzəgəɗaf ŋa ya ivaɗ, dite na a ge a dzaydzay a gà mburma ana i ga ata tserdze ya. ¹⁶Aɗaba taŋa, mede kurum ana ŋgwal ŋa ya, mə̀ pàt aba ika miɗ mburma tserdze, kamala dzaydzay ata ya, dite ta fə̀r aà megemir kurum ana ki gwim a a Mbulum ŋgwal ŋa lele ya ka, tar ibam, tə̀ zàmbaɗa à Mbulum Tsir kurum ana i gər ŋa ya mbaŋa te.»

Yesuw a ɗif à bazlam məpala ahəm Musa

Luka 16:17

¹⁷I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar aaka asa: «Ka tə dzalum i gər kurum, i dara ka, aà mimbètè à məpala ahəm Musa, kige tsa à dukw ana gà ɓəzla məma à guma Mbulum ti tsik a tsa. Aɗaba i dara ka, aà mimbètè dər tsa, ama aà mege dukw ana ta wiz ahər a mburma ya ivaɗ. ¹⁸Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Ku mege kinehe gà gəza mbulum nda gər ahəɗ a riŋ hiywe mba ka, məpala ahəm ata a dzeye a tsa. Ku mege dukw ana mewetse ŋa iɗəm kwizikw hinne tsiye tekeɗe, à nikiɗ a ihər a, a dzeye a ihər a ɓav tsa asa, haa a təv ana gà dukw məpala ahəm ata a tsik ahər tserdze ya ka, aka ndəv a. ¹⁹Aɗaba taŋa, na wura aka məsak à məpala ahəm ŋgiɗ ilik, ku mege kwizikw pəra tekeɗe, dite a ɗif a dər, mburma ta ge a ka, kamala na ŋgat a ge a ya ka, ŋgat a ti ne a kəla ŋa i *mekwere Mbulum. Ama wur ana aka gəs məpala ahəm ata lele, a ɗif a dər a mburma, ta ge a ka, kamala na ŋgat a ge a ya ka, a ti ne a batsah ŋa i mekwere Mbulum, na ŋgat a. ²⁰Aɗaba taŋa asa, iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Ki slwim a aà mede a mekwere Mbulum kataya tsa. Ki dwim a ka, say na ki gwim a dukw ana Mbulum a waya ya, a zè a dər biy gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum nda biy gà *Farisa ya dzekwiŋ.»

Yesuw a fàfəl agəra matsəɓatsəɓ ana ika magər mburma ya

Luka 12:57-59

²¹A gwaɗa a tar asa: «Kurum ka, kàa sərum dukw ana ti tsik ɗa a gà tsir kurum a. Ta gwaɗawa a tar ka: <Ka ta kəɗ mburma tsa, wur ana aka kəɗ mburma ya ka, ta ger a seriye.>*fb* ²²Ama iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Na wura aka ge arəv aà damər ŋgar ka, ta ger a seriye asa mbaŋa. Dite asa ka, wur ana a gweɗe a a damər ŋgar, kər ka, ndzə̀fakkà, metsehe yak a riŋ tsiye ka, ti ta ge a seriye ŋgar ka, biy ana à mère a a dəba ya asa tsiye. Ama ku weke na a ndeveye a a damər ŋgar pìslìɗìɗe, a gweɗere a, kər ka, ndìrɓek kàa dzeye ika miɗ Mbulum a ka, bazlam ŋgar ata a tsiker a ka, biy maya ahər ŋgat a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a ide.

²³Aɗaba taŋa, na bəla ki hitse a ika miɗ Mbulum, ki vile a dukw masakəŋana ta vəlawar a, dite i dəba ŋa ya, kàa dzala masəra ba a riŋ ika magər kurum nda damər yak tsəka, ²⁴məsak aba à dukw ata ki vile a a Mbulum zləmana ya, a fata. Dite kà mbəɗ gər a ma a təv ŋgar, kà dzum akaba bazlam ŋa, nda masəra ba lele, nda lìfèɗìɗe bazlam dzekwiŋ, dite ka dara, ka vəl dukw yak ata a Mbulum lele kuɗa.

²⁵Na bəla kàa gwim aba duwa nda wura, a de à kər a a seriye ka, mba aba a təv ŋgar, sərum ba nda ŋgat i təv ana a riŋ aà vatwa, aka da zukw tsiye, tsəka, ma tə da à kər a təv mala mege seriye dzekwiŋ tsa. Aɗaba na aka ta mede à kər a təv mala seriye ka, a vile a kər a ahər a gà sliwdze, tì yè a kər a ga daŋgay. ²⁶Iye ihər i gweɗek a nda ndzer: Gədzaw ki mìts a riŋ i ga ata, ki sle a aà medera iɗəm a asa tsa, say na kàa pə̀lar dukw ana a ge dər aà kər seriye ya, kwizikw à mìts a a dəba tsiye dzekwiŋ.»

Yesuw a tsik bazlam agəra mege muva

Mata 18:8-9; Markus 9:43-48

²⁷I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Kurum ka, kàa sərum, na ta gwa ka, ka ta ge muva tsiye mbaŋa.*fc* ²⁸Ama iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Na wura aka fə̀r aà məkəs mburma, aka ge aaka are i gəzləŋ ŋgar ɓìlè ɓìlè ka, aka ge muva tsara na taŋa ya. ²⁹Kamala taŋa ya, na bəla are yak a bene a kər a bakal ka, ə̀ndzuɗ ndzàhara aba ya, kà yà a dala diriŋ. Ŋgulum dzerisl ba yak ma dzeye ilik, ndəna ki de a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy nda gà ba yak fit a. ³⁰Kige tsa asa, na ahər mezime yak à gis a kər a bakal ka, ə̀ndats sàs aba ya, kà yà a dala diriŋ. Ŋgulum dzerisl ba yak ma dzeye ilik asa, ndəna ba yak fit a wene a a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a mbaŋa.»

Yesuw a tsik bazlam madalawa məkəs

Mata 19:9; Markus 10:11-12; Luka 16:18

³¹Ama a gwaɗa a tar asa: «Ta gwa piŋŋe ka, ku weke na a waya məmìyàkà à məkəs ŋgar ka, say mə vəlar wakita məmìyàkà à ŋgat a ahər, na dite a miyek a dər a.*fd* ³²Ama kinehe iye ihər i gweɗe a kurum a ka: Ku weke na aka miyak à məkəs ŋgar, ze melè ahər aka mege muva, dite aka da a zal ka, a ne à ŋgat mala mege muva na taŋa ya. Dite bəla wur ana a zla məkəs aaha ta miyak dər a ka, a ge muva mbaŋa asa.»

Yesuw a tsik bazlam mimbeɗe

³³I dəba ŋa ya a gwaɗa a tar asa: «Kurum tekeɗe, kàa sərum dukw ana ti tsik ɗa aà gà tsir kurum akahər ata ya. Ta gwaɗa a tar ka: <Ka ta mbaɗum nda pàrsa tsa. Ama na ki mbeɗwim a ka, Mbulum ma ta məts a kurum gər tsa. Sərum dər, dukw ana ka tsikwim ahər a tekeɗe ka, ki gwim a nda ndzer, tsəka, à me a a dəba tsa.>*fe* ³⁴Ama kinehe ka, iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Na kataya ka, ŋgulum ka mbaɗum tsidze, ku mege nda zləm gà dukw ana i gər ŋa i mbulum a tekeɗe, aɗaba taŋa ka, təv mendze Əbay Mbulum. ³⁵Ku mege nda zləm gà dukw ana i bəɗ a tekeɗe, aɗaba ar ka, aà huɗ sik Mbulum mbaŋa asa. Ku mege nda zləm kwite Yeruzalem, aɗaba kə̀sà ata ka, biy batsah Əbay asa mbaŋa. ³⁶Ka ta mbaɗum, kù gwaɗum <iye manà, iye manà> tsidze. Aɗaba ki slwim a aà maslə̀là ambəz ana i gər kurum a nda ahər kurum ŋa ilik tsa, ku mege herrè ŋa, kige tsa lìviŋ lìviŋ a tekeɗe ibam a. ³⁷Say ki gweɗwim a ka, <haya>, kige tsa <awaŋ> pəra, tsəka, aɗaba dukw ana aka za i gər a taŋa ya ka, taŋa a dara ka, i təv Əbay sitene ya.»

Ka ta mùm aba aɗəm à bakal tsa

Luka 6:29-30

³⁸I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Aɗaba kà sərum, ta gwa piŋŋe ka, na wura aka hwìywasla à are a mìsle ŋgiɗ ka, tsùslum ta hwìywesler a à biy ŋgar mbaŋa. Na wura aka haɓara à zlir i bazlam a mìsle ŋgiɗ a ka, ɓal ta hìɓer a iɗəm à biy ŋgar a ilik asa mbaŋa. Kamala megweɗe ya: Kàa ge duwa aà wura ya ka, ta gik aɗəm a mbaŋa te.*ff* ³⁹Ama iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Na wura aka ge aà kurum bakal a ka, ka ta mumar dər aɗəm tsa. Ama ku weke na aka lakək aka mahwalum aka tsèke ahər mezime ka, mbə̀ɗaraha à biy ŋgiɗ aaha, ma lakək aaka asa. ⁴⁰Na wura aka ge aà kər seriye, a waya a zle a aà kər gèeriy a ka, ka ta palar ahəm tsa, vəlar aaka tùmbùlum ŋana asa. ⁴¹Na wura aka fàr aka kər ndzəɗa, aka gwaɗak, ŋgizliŋeha à dukw gà naha mibe ŋa zaakwa te ka, ka ti niw ahər tsa, ŋgəzlar dərraha, ma za i gər a biy ŋgar ata ya. ⁴²Na wura aka wiz aà kər duwa ka, ka ti niwer dər tsa, vəlar. Kige tsa, na wura aka wiz aà kər gwèdèrè duwa ka, ka ti niwer dər tsa, vəlar mbaŋa asa.»

Mawàyà gà ɓəzla mene are

Luka 6:27-28,32-36

⁴³I dəba taŋa ya ka, a gwaɗa a tar asa: «Kurum kà sərum, na ta gwa ka: <Waya gà masla yak, dite ne are a gà ɓəzla mene are yak a.>*fg* ⁴⁴Ama iye ka, iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Wayum gà ɓəzla mene are kurum ivaɗ. Hamum a Mbulum aɗaba gà na ti ne a kurum a are, ta ge a kurum a swalwa ya, ⁴⁵dite ka, nwim gà ɓəza Mbulum Tsir kurum ana i gər ŋa ya. Aɗaba Mbulum ka, a waya mburma hinne. Pat ŋgar a də̀vawa ka, aka gər gà mburma ana ta ge a dukw ana ŋgwala tsiye mbaŋa, dite aka gər gà mburma ana gà ŋgwal ŋa ya tserdze. A dzawa yam tekeɗe, kamala taŋa ya mbaŋa, tsəka, a wele a ikaba mburma ya tsa. ⁴⁶Na bəla ki weywim a ka, gà mburma ana ta waya kurum a ɗekɗek ana, aàmala na ki dzelwim a ka, Mbulum a ta vile a mər a dukw maya ba mər asa ya? Ku mege gà na wura a ndze a tar are tsehe tsiye tekeɗe, ta waya ba kataya mbaŋa. ⁴⁷Dite bəla ki giswim a ka, gà damər kurum ɗekɗek ana, aàmala na ki dzelwim a ka, waytsà maa ge dukw ana ŋgwal ŋa ya. Aɗaba ku gà na tə sər Mbulum tsiye tekeɗe ka, ta ge a kataya mbaŋa. ⁴⁸Ama nwim ka, gà ɓəzla mege dukw ana ŋgwal ŋa lele ya, kamala Mbulum Tsir kurum ana i gər ŋa, a wele a ikaba mburma ya tsiye.»

Ki gwim dukw ana ŋgwal ŋa ya, nda zlapa tsa

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Na a sàs a kurum mege ŋgwal ŋa a mburma ka, gwim iɗəm metsehe ya lele. Aɗaba gà mìsle ŋgiɗ a riŋ, ta ge a dukw ana ŋgwal ŋa ya ka, ŋgakŋgakəkka ika miɗ mburma pəra, dite ka, tə̀ zlə̀b à tar ɗekɗek. Na ki gwim a kataya ka, ki ta ŋgetwim a dukw maya ba kurum i təv Mbulum Tsir kurum ana i gər ŋa ya asa tsa. ²Aɗaba taŋa, na bəla a sàsak mazlàkà mala matawak ka, ka ta vəlar dukuməŋa ndərzayya ika miɗ mburma, dite ta fə̀r ahər nda mazlə̀bà à kər tsa. Ama asa ka, ka ta gwim kamala biy gà ɓəzla mimbèhè are ana ta gewa dər kataya i gà ga mahàmà a Mbulum, nda gà ika magər gà vatwa ya tsa asa. Aɗaba tar ta gewa kataya ka, dite gà mburma tə̀ zlə̀b à tar lele pəra. Ama iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Tar ka, tàa ŋgat dukw maya ba tar aka ndəv. ³Aɗaba taŋa na bəla a sàsak ki vile a duwa a mala matawak ka, ku mege masla yak meme tekeɗe, ma tə sər ahər tsidze. ⁴Ki viler a ka, dəɓ nda akəl. Na a sir a aà dukw yak ata ki ge makàhà ŋa nda akəl aà mburma ya ka, Mbulum Tsir yak ana i gər ŋa ya ilik, dite ŋgat asa na a ta vilek aɗəm a dukw maya ba yak a.»

Mahàmà a Mbulum

Markus 11:25-26; Luka 11:2-4

⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Na ki hemwim a a Mbulum ka, ka ti nwim kamala gà ɓəzla mimbèhè are ana ta mbeher a ya tsa. Aɗaba tar ta hamawa ka, ta hitsewa dər aà mbulum aka miɗ mburma parakkà i gà ga mahàmà a Mbulum, kige tsa, ika makə̀zlàkə̀zla gà vatwa tekeɗe ya. A sàs a tar ka, gà mburma ta fə̀r aà tar, ta gwa aà tar ka, gà ŋgwal ŋa. Aɗaba taŋa, kinehe ka, iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Tar ka, tàa ŋgat dukw maya ba tar aka ndəv. ⁶Ama na aka sàsak mahàmà a Mbulum ka, pəts a ga a ma yak, hə̀ndə̀k aaba, dite ka hama a Mbulum Tsir yak ana mandza ŋa i təv makàhà ŋa ya. Aɗaba Mbulum Tsir yak na a ŋget a a dukw ana ki ge a i təv makàhà ŋa ya, dite ŋgat na a vilek a dukw maya ba yak a mbaŋa asa.

⁷Ama na ki hemwim a a Mbulum ka, ka ta bwimaha à bazlam hinne vìrìɗìɗɗe kamala gà na tə sər Mbulum tsiye tsa. Aɗaba tar tə dzala i gər tar ka, waytsà na maa ndəv kuɗa hinne kataya ka, Mbulum à gis a meheme mər lele, tsaatsa pàrsa. ⁸Aɗaba taŋa kurum ka, ka ta gwim kamala tar a tsa. Aɗaba ələk ki ti dzwìm a ba aà meheme ka, Mbulum Tsir kurum aka mbər mesire dukw ana a sle aà kurum, kà wayum a. ⁹Na ki dzwìm a ba aà mahàmà a Mbulum ka, araha na dukw ana ki gweɗwim a ya:

<Tsir mər ana mandza ŋa i mbulum i gər ŋa ya.

Kər ka, tsəɗaŋŋa,

bakal i təv yak tsa.

Gà mburma tserdze tə̀ zlə̀b dər à kər.

¹⁰Mekwere yak ana ki kwere a ya ka,

ma ge ba i təv mər mbaŋa.

Dukw ana kà waya ya, ma ge ba ka,

i mbulum ɗekɗek tsa.

Ma ge ɗa ba ika magər mər

ika gər ahəɗ mbaŋa asa.

¹¹Vəl a mər dukw mezime ana

a sle a mər a lele kəla pat a.

¹²Pəl a mər à bakal mər,

kamala ana mì pə̀lawa dər

a gà na ta gewa a mər bakal a mbaŋa.

¹³Kasla mər lele ika vatwa yak a,

aɗaba Əbay sitene ma dzik a mər,

ma ta bana mər a bakal tsa.>

{Aɗaba kər ka, Əbay,

mala ndzəɗa ana a kwere a gà duwa,

mburma tì zlibe à kər a tserdze

aà biybiy a. *Amin.»}

¹⁴A gwaɗa a tar asa: «Na kàa pə̀lum à bakal a gà mburma ana ta gewa a kurum bakal a ka, Mbulum Tsir kurum ana i gər ŋa ya tekeɗe, à pìl a a kurum a dər mbaŋa. ¹⁵Ama na ki pìlwim a dər a gà na ta gewa a kurum bakal ata ya tsəka, Tsir kurum ata tekeɗe, à pìl a kurum a dər ɓav tsa mbaŋa.»

Yesuw a tsik bazlam mege ndəra

¹⁶I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Na ki gwim a ndəra ka, ka ta gwim kamala gà ɓəzla mimbèhè are ana ta mbehe a are a Mbulum a tsa. Aɗaba tar ta gewa ndəra ka, ɓìrìzl ɓìrìzl ta mbìɗ a à are tar kamala ana tar ka, gà məməta ŋa ya, dite gà mburma ta fə̀r aà tar, ta gwa aà tar ka, gà ɓəzla mege ndəra nda ndzer kaɗəŋ. Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Tar ka, tàa ŋgat dukw mayaba tar aka ndəv. ¹⁷Ama na a sàsak mege ndəra ka, bara are yak, kà zliɗe ambəz lele. ¹⁸Aɗaba mburma tə sər dər ka, kər ihər ki ge a ndəra tsa. Say Mbulum Tsir yak ana mandza ŋa i təv makàhà ŋa ya ilik, na a sir a dər a. Dite Tsir yak ata na a ŋget a a dukw ana makàhà ŋa ya. Ŋgat asa na a vilek a dukw maya ba yak ana ki ge ya asa mbaŋa.»

Limana ana duwa a ger a tsa i mbulum a

Luka 12:33-34

¹⁹A gwaɗa a tar asa: «Ka ta kàhum limana kurum ka, kìtsek kìtsek ɗa ika gər ahəɗ tsa. Aɗaba bəla maŋgəz à gìsiŋa, nda gà bəla metinwe a nis a dər a, kige tsa, gà ɓəzla akəl tekeɗe, ti timiŋa, tifeɗ tì dzik a à kurum a asa mbaŋa. ²⁰Ama ki kèhwim a gà limana kurum ka, i təv Mbulum ivaɗ. Aɗaba i fata ka, a ndze a sìlèɗìɗe, maŋgəz à gis a tsa. Metinwe a nis a dər tsa, gà ɓəzla akəl tekeɗe ibam, ti tim a, dite ti ndzeke a tsa asa mbaŋa. ²¹Aɗaba təv ana limana yak iɗəm a ka, madzala gà gər yak tekeɗe, tseŋgikkè i fata asa mbaŋa.»

Madzala gà gər ana ŋgwal ŋa ya, kamala are ana a da aba ya

ndzihndzih lele ya

Luka 11:34-36

²²Ama a gwaɗa a tar asa: «Are yak ka, a ne kamala lalampa ba yak a. Aɗaba taŋa na are yak a da aba ya ndzihndzih lele ka, ba yak ana tserdze i bəɗ a tekeɗe, i təv dzaydzay ŋa mbaŋa. ²³Ama na are yak a da aba ya tsəka, ba yak tekeɗe, ar ka, kamala ana i luvuŋ a mbaŋa. Aɗaba taŋa, dukw ana i təv yak, a ɗek a à vatwa dzaydzay a, aka mbete ka, tùtùrkùmma kər mandza ŋa ka, i luvuŋ ana ziŋziŋ a mbaŋa asa, kamala megweɗe ya, madzala gà gər ana ŋgwala tsa ika gər ahəɗ a.»

Mege megemir gà Mbulum nda limana

Luka 16:13

²⁴Aləka, i dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Wura a sle aà megewe akaba a megemir gà mburma sula tsa. Aɗaba pat ŋgiɗ ka, a ge a swalwa a mìsle ŋgiɗ, a weye a biy ŋgiɗ lele. Kige tsa, à gis a ahəm aà biy ŋgiɗ aaha lele, i ŋgiɗ ka, à gis ahər a tsa, kùrtìtìk a niw a bazlam ŋgar. Kamala taŋa ya, kurum tekeɗe, ki slwim a aà megemir a Mbulum, dite ka, a siŋgwe asa sula sula tsa.»

Madzala gà gər a təv Mbulum

Luka 12:22-31

²⁵A gwaɗa a tar asa: «Aɗaba taŋa na iye ihər i gweɗe a kurum a kinehe ka: Arəv ma da aà kurum a, ka dzalum dukw mezime ana mìi zim ana là, nda gà mìi se a ana là, kige tsa mìi tiye akaba a ana, là tsa. Aɗaba mesife kurum ana, a za gà dukw mezime ata tsiye, dite ba kurum ana, a za petek tsiye? ²⁶Fə̀rum aà gà ɗiyeŋ ana ta beye a ndaà gəza mbulum a kwaŋ. Kwets ti slige a daw, kige tsa tì ses a, dite tì dze a duwa a awura tsa. Ama Mbulum Tsir kurum ana i gər ŋa ya, na a riŋ ihər a vile a ter a dukw mezime ya. Dite kurum dze ana, kà zùm dər gà ɗiyeŋ fit kweleŋ tsiye? ²⁷Kinehe ana, weke na ika magər kurum a dzele a kataya, dite ka, a sle aà mesikehe a à mandza aà bəra ŋgar pat ilik a?

²⁸Dite aɗaba la dze ya, na ki wiswim ba a à gər nda bazlam petek a? Fə̀rum aà gà mibìzè gà kwizir ana i dala ya kwaŋ, meme na a slil a ka, dite a bize a ya? Ta ge a mege megemir ŋa, ta ŋger a petek ŋa akaba ɓav tsa. ²⁹Ama iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Ku mege Əbay Salumun ana akahər ata limana ŋgar a riŋ hinne ya tekeɗe ka, aka dza akaba gà ŋgwal gà petek ana gà matsahəna ŋa kamala gà mibìzè gà kwizir ata ya tsa. ³⁰Aɗaba taŋa, na Mbulum a riŋ ihər à dìweye a gà gər gà kwizir ana i dala ya lele, a biziŋa, ama ndidwe ŋana ka, ta wene a tsara dze seyiŋ ana, sakwàn kurum a. A dìweye a kurum ana, à zè a taŋa tsiye, na kurum ana kə̀ gəsum iye nda gəzləŋ kwizikw a.

³¹Aɗaba taŋa, ka tə dzalum, kù gwaɗum ka, dukùla na mìi zim a ya, kige tsa, mìi se a ana, là tsa. Kige tsa bəla mìi dze akaba a ana, dukùla tsa asa. ³²Aɗaba gà dukw ata tserdze ya, tsəŋgawwa na a dzele a ka, gà na tə sər Mbulum tsiye. Ama kurum ka, Mbulum Tsir kurum ana i gər ŋa ya, a sər gà dukw ata a sle aà kurum, kà wayum a fit dze. ³³Ama malahalah ŋa ka, dzalum aka mekwere ŋgar, dite ki gwim a ka, dukw ana a waya ya ivaɗ. Na kàa gwim kamala taŋa ya ka, a vile a kurum a gà asiŋ gà dukw ŋgiɗ ana ti sle aà kurum a ya tserdze mbaŋa. ³⁴Aɗaba taŋa, ka tə dzalum gà gər aka dukw ana a ta ge a ba ndidwe ya tsa. Aɗaba ndidwe ka, ki ta ŋgetwim a madzala gà gər ŋgiɗ pam asa. Madzala gà gər ana a vile a kurum a mesewere are a pat ata ya ka, aka sle ide.»

Ka ta mum à bakal a gà mìsle ŋgiɗ tsa

Luka 6:37-38,41-42

¹«Ka ta mum à bakal a gà mìsle ŋgiɗ tsa, na dite Mbulum tekeɗe, a ta me a kurum a à bakal tsiye mbaŋa. ²Aɗaba na kàa mum à bakal a gà mìsle ŋgiɗ ka, Mbulum a ta me a kurum a dər aɗəm kataya mbaŋa. Dukw ana kàa gwim a gà mìsle ŋgiɗ a ka, Mbulum tekeɗe, à me a kurum a dər aɗəm ka, kamala taŋa ya mbaŋa. ³Aàmala la na a sàsak meŋgeteha ka, a pərats ana kwizikw i are damər yak a, tsaatsa i yak ŋa ana iɗəm diŋgwizl dùrgùrəzl ka, kàa sər ahər tsiye? ⁴Dite meme na ki gweɗe a damər yak ka, aha i zlekere a pərats ata i are yak a, na tsaatsa i yak ŋa ana iɗəm ka, diŋgwizl a? ⁵A kər mala mimbèhè are ata, lah mazlàra diŋgwizl aaha i are yak ŋa ya dzekwiŋ, dite ndzihndzih ki ŋget a a vatwa lele, ìndits ki zlere a pərats a kwizikw ŋa ata i are damər yak a kuɗa.

⁶Ama ka ta vəlum ŋgwal dukw kurum ana tsəɗaŋŋa lele ya, a gà na ti ne kamala gà kəra ya tsa. Aɗaba i dəba ŋa ya ka, ta mbiɗere a gər a dəba aka kurum ŋa ya, ə̀vaŋ ti dze a kurum ŋa. Ka vəlum gà kur kurum ana tsakala ŋa hinne, à sìkim a ba tsiye, a gà na ti ne kamala wèdèlìŋ a ɓav tsa, tsəka, tipikw tipikw ti ta ɓele a kurum aaka a nda sik.»

Hamum a Mbulum, a vile a kurum ŋa

Luka 6:31; 11:5-13

⁷I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Wizwim, Mbulum a vile a kurum ŋa. Yahum, ki ŋgetwimiŋa. Lakum a dukw mahə̀ndə̀kà ga, dite à hìndìk a kurum a i ga ya. ⁸Aɗaba ku weke na aka wiz a ka, a vileriŋa. Wur ana aka yaha ya ka, a ŋgetiŋa. Dite wur ana aka lak a dukw mahə̀ndə̀kà ga ya ka, tùwaŋ à hìndìker a iɗəm a mbaŋa. ⁹Na wura ilik ika magər kurum tsir gà ɓəza, na bəla kəla ŋgar ata aka wiz ahər ɗaf ana, a viler a kur a? ¹⁰Kige tsa na aka wiz ahər kilif ana, a viler a mesiwiɗ a? ¹¹Na kurum ana gà ŋgwal ŋa tsiye ka, ka sərum məvəla gà ŋgwal gà dukw a gà ɓəza kurum seyiŋ ana, sakwàn Tsir kurum ana i gər ŋa ya ivaɗ a. A vile a gà ŋgwal gà dukw a gà na ta wiz ahər a ya ana, à zè a taŋa tsiye?

¹²Aɗaba taŋa, dukw ana a sàs a kurum zləmana gà mburma ta ge a kurum ŋgwal ŋa ya ka, kurum tekeɗe ibam, gwim a tar kataya mbaŋa. Taŋa na dukw ana i wakita məpala ahəm Musa nda biy gà ɓəzla məma à guma Mbulum a tsik tserdze ya.»

Biye hərmaga ana hinne tsiye

Luka 13:24

¹³«Dum ndaka biye hərmaga ana hinne tsiye. Aɗaba biye hərmaga ana zlàbàta ŋa ya ka, a de a à mburma ka, a təv medzeye. Vatwa mada a fata ka, tùwwa mawùràba ŋa tsa, gà mburma hinne na ti de a nda təv ata ya. ¹⁴Ama biye hərmaga ana hinne tsiye ka, a de a à mburma ka, a təv mesife ana à ndìv a tsiye. Vatwa ŋa ka, rèhhe masakəŋa, mawùràba ŋa hinne. Ama gà mburma ti de a nda təv ata ka, ndaw tsa.»

Gà dizl ɗaf ti sir a aba ka, i mewe tar a

Luka 6:43-45

¹⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kaslum ba kurum i təv gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana nda pàrsa ya. Ti dere a a təv kurum a ka, zukum zukum kamala gà təmaŋ a. Tsaatsa i huɗ ba tar ka, ti ndzikiɗ ba gà də̀var ana ta pèpìɗ a mburma ya. ¹⁶Ki sirwim a dər iba ya ka, i megemir tar ana ta ge a ya. Aɗaba dizl ɗaf ana adak ihər a ana, a we a hàndaza ya? Kige tsa ki ŋgəlwim a mawà gùrùv aà tsitsìv a ya? ¹⁷Dizl ɗaf ana ŋgwal ŋa, dukw məməta ihər tsiye ka, a we a gà ɓəza ka, ŋgwal ŋa mbaŋa. Dite dizl ɗaf ana ŋgwal ŋa tsa, ba a dzəmar tsiye tekeɗe, a we a gà ɓəza ka, à tsehin a lele tsa mbaŋa. ¹⁸Kige tsa dizl ɗaf ana ŋgwal ŋa ya ka, a we a kəla tekeɗe, magàha a bəɗ ŋa tsa. Dite bəla dizl ɗaf ana ba a dzəmar tsiye ka, a sle a aà mawà kəla nawat nawat ɓav tsa asa. ¹⁹Ama dizl ɗaf ana a we a ŋgwal ŋa tsiye ka, ti sese a iɗəm a, ta wene a nda akwa. ²⁰Kamala mawà gà dukw ata ya mbaŋa, na ki sirwim a ikaba à gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana nda pàrsa ya.»

Yesuw a ta gweɗe a a gà na ti zezem a ŋgat nda pàrsa ya:

«I sər kurum tsa»

Luka 6:46; 13:26-27

²¹Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Aɗaba gà na ti zeliŋ a nda bazlam ɗekɗek masakəŋa vìrìɗìɗɗe, ta gweɗe a <Batsah mər ŋa, Batsah mər ŋa> ya ka, ti sle a aà mede a *mekwere Mbulum tsa. Say gà na ta ge a dukw ana a sàs a Mbulum Tsir gà ana i gər ŋa ya dzekwiŋ, na ti de a ya. ²²A pat seriye mba ka, gà mìsle ŋgiɗ hinne ta gweɗiŋ a: <Batsah mər ŋa, Batsah mər ŋa, mər ana, maa mà à guma Mbulum a mburma nda zləm yak tsiye? Maa dalawa gà sitene aà mburma ya nda zləm yak tsiye? Dite maa ge gà dukw mene aà mburma ŋgiɗ pampam hinne nda zləm yak asa mbaŋa tsiye?> ²³Ama ku mege kataya tekeɗe, i gweɗe a ter aaka a ka: «*fa*

Gà ɓəzla mazlazla ga ana ŋgwal ŋa ya, ndəna ŋgwala tsiye

Luka 6:47-49

²⁴Aɗaba taŋa, Yesuw a gwaɗa a tar: «Ku weke na aka tsaraka bazlam gà ana i tsik a ya, aka ge megemir ŋa lele ka, a ndzikiɗ ba wele ana metsehe ŋgar a riŋ lele, à dzèhe a ga ya. A dzèhe a ga ka, a le a biye, à zlèzlere a iɗəm nda kur a lele, na dite a mbezle a tsiye. ²⁵Aləka na bəla yam à dze a, a dere a nda himbiɗ a hinne, mbùhhwa a zlele a nda təv ga ata ka, a mbezle a tsa, aɗaba ana ɓərɓər mazlàzlàŋara i biye ya nda kur a. ²⁶Ama ku weke na aka tsaraka bazlam gà ana i tsik a ya, aka ge megemir ŋa tsəka, a ndzikiɗ ba ka, wele ana metsehe ŋgar a riŋ tsa, a dza ba aà madzàha ga aka ahəɗ kataya masakəŋa ya. ²⁷Aləka i təv ana yam ata mbùhhwa a dere a nda himbiɗ a hinne, a zlele a nda təv ga ata, tsam ka, bìrìm a mbezle a fit tsara. Taŋa ka, labara batsah ŋa hinne.»

Ndzəɗa Yesuw

²⁸Aləka i təv ana Yesuw a ndəv à mifefile ŋgar ata ya ka, a ge aà gà mburma ana tar riŋ i təv ŋgar i fata tserdze ya, kamala dukw mene aà mburma ya. Guma ŋgar ata a tsik a ka, arəv a da dər aà tar a. ²⁹Aɗaba bazlam ata a tsik a tar a ka, kamala biy gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ana ti tsikewa a tar a tsa. Ama ka, nda ndzəɗa hinne, kamala ana ŋgat Əbay a, na a tsik a tar a.

Yesuw a mbəl à mala vèdègwè duwa

Markus 1:40-45; Luka 5:12-16

¹Aləka i təv ana gà Yesuw tə tarra i kwite ata ya tsara ka, gà mburma hinne tə dəɗ aaka. ²I təv ana ti de a ya ka, mala vèdègwè duwa a riŋ, a daha a təv ŋgar. A ndzeha a təv ŋgar tsara ka, a dzar gurmits a bəɗ, a gwaɗar: «Əbay, na mege kà waya ka, ki sle a aà mimbile à iye te.» ³Yesuw a tsaraka kataya ka, a daha a təv ŋgar, a ləm ahər, a gwaɗar: «Haya, a sèsiŋ na ki mbil a ya. Kinehe ka, mbəl i dukw məməta yak a.» I fataya tsara ka, mbəlak ba wele ata a ndala ihər a suwuɗ tsara. Ba ŋgar a làmbaɗa ba nawat nawat lele kuɗa. ⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a wele ata: «Kinehe ka, ge metsehe lele, ka ti tsik a wura tsa. Ama kəla ka, da, ka ta pàt à ba yak a mala mandəva kuɗa a Mbulum, dite mà samata kər, ma sər dər ka, meme na kàa ndza kinehe kuɗa ya. I dəba ŋa ya, ka vəl dukw masakəŋana Musa a gwa i wakita ka, ki vilwim a a Mbulum a, dite na gà mburma ta ŋgeteke a, ti sir a dər ka, kàa mbəl kaɗəŋ a.»

Yesuw a mbəl à mala meslire Əbay gà sliwdze gà Ruma duwa

Luka 7:1-10; 13:28-30; Yuhana 4:46-53

⁵I dəba ŋa, Yesuw a da a kwite Kafarnahum. Zàmma tsəka, batsah gà sliwdze gà Ruma duwa a daha a təv ŋgar, a hamar hinne. ⁶A gwaɗar: «Əbay, i dara a təv yak a ka, aɗaba mala meslire gà duwa a riŋ mahə̀nà ŋa magàha a bəɗ ŋa i ma, ŋgwala tsa, a wir ahər a hinne.» ⁷Yesuw a tsaraka kataya tsara ka, a gwaɗar aaka: «Haya, i dehe a, i mbil a dər.» ⁸Əbay gà sliwdze ata a gwaɗar: «Əbay gà, aɗaba iye kəla ka, i sle biy na ki dere a a ma gà ya tsik a tsa. Ama tsikera bazlam ilik i faka ya pəra ka, mala meslire gà aaha a mbiliŋa. ⁹Aɗaba iye tekeɗe, gà bàba gà ŋa a riŋ mbaŋa, dite i kwere a gà sliwdze mbaŋa asa. I sle aà megweɗe a a biy ŋgiɗ ilik <Da a faka> ka, a diŋa. Dite i gweɗe a a biy ŋgiɗ asa <Dara> ka, a deriŋa. Dite bəla i gweɗe a a mala meslire gà <Giŋ naha> ka, a giŋ a mbaŋa asa.»

¹⁰Yesuw a tsaraka bazlam ŋgar ata ka, a ge ahər kamala dukw mene aà mburma ya. Dite a gwaɗa a gà mburma ana ti zezem a ŋgat a: Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa, Yàa ŋgat a wura aka gis iye nda gəzləŋ, ku mege i gwala Isərayel tekeɗe, kamala wele aaha ya ilik tsidze. ¹¹Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer ŋa asa: «A pat ana Mbulum aka da a mekwere ŋgar a ka, a ta ge a ba kamala taŋa ya mbaŋa. Gà mìsle ŋgiɗ hinne ti deyere a i təv pat ana à mbizere a ya, nda gà i təv ana à dìɗ aɗəm a ya. Ti ti zim akaba a ɗaf nda gà Abəraham, nda gà Izak, nda gà Zakup. ¹²Ama gà mburma ana zləmana a sàs a Mbulum ti ti ndze a i mekwere ŋgar a ka, ti dzewere a à tar a luvuŋ a bəra ya. I fata ka, ti tiwe a hinne, ta pèpìɗ a dər zlir asa mbaŋa.»

¹³I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a Əbay gà sliwdze ata: «Daba a ma, aɗaba megìse yak ana kə̀ gəs iye nda gəzləŋ a ka, a ge a ba kamala ana kà wiz aà iye ya.» I dəba mifefile ŋgar ata ya tsara ka, tsèkwìr mala meslire Əbay sliwdze ata aka mbəl kaɗəŋ.

Yesuw a mbala à gà ɓəzla dukw məməta hinne

Markus 1:29-34; Luka 4:38-41

¹⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a da a bəra Piyer. A daha ka, a leha aà dzìdze Piyer ata a riŋ mahə̀nà ŋa, ŋgwala tsa, a dzedzeriŋa ika slə̀làh ŋgar i ga. ¹⁵Yesuw a daha a təv ŋgar, a daha, a ləm aà ahər ŋgar, tsam ka, tsèkwìr a hitse aà mbulum, màràɓàraɓ ŋgar ata a ndala ihər a tsara. I dəba ŋa ya, a sle aà mege mbəlakw a Yesuw lele kuɗa.

¹⁶Aləka hawa a ge ka, gà mburma ata i fataya, tə ndzakaha gà ɓəzla sitene hinne a təv Yesuw, dite ma dalawa aà tar a. I dəba ŋa ya, a dalawa aà tar gà sitene ata ya nda ndzəɗa bazlam ŋgar, dite a mbala à gà ɓəzla dukw məməta tserdze asa mbaŋa. ¹⁷A ge kataya ka, kamala ana Ezaya, mala məma à guma Mbulum a tsik akahər ata ya kaɗəŋ. A gwa ka: «Ŋgat nda gər ŋgar a dara ka, a zla ika kwa dukw məməta ya nda dukw ana a za ndzəɗa kwa hinne ya.»*fa*

Gà mburma ana a sàs a tar mazazama Yesuw nda ndzer tsiye

Luka 9:57-62

¹⁸Aləka Yesuw a samata gà mburma a riŋ hinne i təv ŋgar ka, a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Tàkwa aka lìdè duluv aka gìgìze ŋgiɗ.» ¹⁹Zàmma tsa i təv ana ta meh a ba, ti tsele a a slə̀làh yam a ka, pəzlàŋ mala medzeŋge məpala ahəm Mbulum duwa a riŋ a daha, a gwaɗa a Yesuw: «Əbay, i waya ka, i zezem a kər a təv ana ki de aɗəm a ya, ku mege a ŋga.» ²⁰Yesuw a tsaraka kataya ka, a gwaɗar: «Dzala dzekwiŋ, aɗaba ŋgulum gà mbayakà ka, biye tar a riŋ, gà ɗiyeŋ tekeɗe ibam, ga tar a riŋ mbaŋa, na ta hinne a iɗəm a. Ama iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, ga gà a riŋ, na i hinne a iɗəm, dite i sifik a ba ya tsa.»

²¹I dəba ŋa ya, mìsle ŋgiɗ ilik i liwiŋ gà mburma ana ti zezem a ŋgat a, a gwaɗar asa: «Əbay, iye ka, viliŋ vatwa a təv ana tsir gà aka mət a ka, i le a aba ya dzekwiŋ.» ²²Yesuw a gwaɗar aaka: «Kər ka, dara, zazam iye, sifek məsak à gà məməta, ti leye ba tar dukw tar.»

Yesuw a kwara akaba gà himbiɗ nda yam

Markus 4:35-41; Luka 8:22-25

²³I dəba ŋa ya, Yesuw a tsəl a slə̀làh yam, gà ɓəzla mazazama ŋgat tə dəɗ aaka, ti de a aka lìdè duluv ŋgiɗ. ²⁴I təv ana ti de a ya, ti ndze aka magər duluv ka, himbiɗ batsah ŋa slizze a dza ba aà mege, yam a tsele akaba a hinne. A pìts a à slə̀làh yam ata a huɗ ŋa. Ama Yesuw ka, ŋgat riŋ ika mendze are. ²⁵Gà ɓəzla mazazama ŋgat tə daha a təv ŋgar, ta piɗeke à ŋgat, ta gwaɗar: «Əbay, mbəl mər te, aɗaba kwa ihər ki dzèkwe a a yam.» ²⁶Yesuw a gwaɗa a tar: «Aɗaba la na ki gwim a magəɗa dze ya? Kurum ka, kàa gəsum iye a gəzləŋ kurum lele tsa.» I dəba ŋa ya, Yesuw a hitse aà mbulum, a kwara akaba gà himbiɗ ata nda yam a, a gwaɗa a tar: «Ndzum ɗikɗik.» Tsam ka, tə ndza ɗikɗik kaɗəŋ, kislef tàa ɓə̀zl aba asa tsa. ²⁷Gà mburma ata tserdze ya, tə samata gà dukw ata kataya ka, a ge a tar kamala dukw mene à mburma ya. Ta gwa: «Naha dze ana, weke ɗara, na a kwere akaba a gà himbiɗ nda yam ka, ta gis ahər a ahəm a?»

Yesuw a mbala à gà ɓəzla sitene duwa sula

Markus 5:1-20; Luka 8:26-39

²⁸I dəba ŋa ya, gà Yesuw ti ndze aka lìdè duluv ŋgiɗ aka ahəɗ gà Gadara tsara ka, gà wele duwa sula, duwa a gasawa tar, mburma a ge a tar magəɗa hìriɓiɓɓe hinne, wura a sle a aà mede ndaka vatwa ata tsa. Tə dara ika magər gà dive ya, aà malə̀mà nda gà Yesuw. ²⁹Aləka ti ndzeha a təv Yesuw ka, tə dza ba aà Mewideye hinne, ta gwaɗar: «Əla a ləm akaba à kwa nda gà kər Yesuw, Kəla Mbulum a? Kà dara ana, aà mesewere a mər are daga aà kinehe ya tsara, tə̀vəməŋa aka ndze aɗəm zukw tsiye?» ³⁰Ama i fata ka, palam gà wèdèlìŋ duwa a riŋ ika gìgìze diriŋ nda təv ata zaakwa, ta kiv a tar. ³¹Kamala taŋa ya, gà sitene ata i ba gà wele ata ya, ta hama a Yesuw, ta gwaɗar: «Kamkam, na a sàsak madalawa mər ka, ŋgulum slər mər a ba gà wèdèlìŋ aaka, mìi petse aɗəm a te.» ³²A tsaraka kataya ka, a gwaɗa a tar: «Dum aɗəm.» Tə dara i ba gà mburma ata ya, silit ta patsa aɗəm. I dəba ŋa ya, palam gà wèdèlìŋ ata i fata tserdze ya, ta wiyera ba ya, bìrìm tə dzara a yam ika gìgìze ya, a duluv ata ya, ta mata aɗəm fit.

³³Gà ɓəzla makəva gà wèdèlìŋ ata ibam, swiyèh tə tə̀z a huɗ kwite. Tə daha ka, tə ɗama labara ana a ge ba nda gà wèdèlìŋ ana ta mata a yam a, dite i dəba ŋa ya, tə ɗama dukw ana a ge ba nda gà wele aaha sitene a gasawa tar a mbaŋa. ³⁴I fataya ka, gà mburma ana i huɗ kwite ya tserdze, tə dara aà melime nda gà Yesuw. Aləka tə dara, ta ŋgatar tsara ka, tə dza ba aà mahàmàr hinne, dite ma da ika ahəɗ tar a te.

Yesuw a mbəl à mala magàha a bəɗ duwa

Markus 2:1-12; Luka 5:17-26

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a tsəl a slə̀làh yam, a da dər aka lìdè ŋgiɗ ndàra a kwite ŋgar. ²A ndzeha a fata ka, tə zlaraha mala magàha a bəɗ duwa madzàwà ŋa aà slə̀làh. Yesuw a samata gà mburma ana tə zlaha mala magàha a bəɗ ata ya ka, ta gəs ŋgat nda gəzləŋ lele. A gwaɗa a mala magàha a bəɗ ata: «Kəla gà, arəv ma da aà kər a tsa, Yàa pə̀lak à bakal yak.» ³I fata ka, gà asiŋ gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum duwa tar riŋ mbaŋa. Tə dzala i gər tar, ta gwa: «Wele aaha ka, aka tsik dukw ana ŋgwala tsiye, a ndavaya a Mbulum.» ⁴Ama Yesuw a sər a taraha aka dukw ana tə dzala i gər tar a tsara. A gwaɗa a tar: «Aàmala na kà dzalum madzala gà gər ata ŋgwala tsa i gəzləŋ kurum a? ⁵Magwàɗà a mala magàha a bəɗ: <Yàa pə̀lak à bakal yak> nda bazlam masakəŋa ka, a wur ba tsa. Kige tsa: <Hitse, ka zla slə̀làh yak, dite ka da> ka, taŋa ka, a wur ba. ⁶Ama a sèsiŋ ka, sərum dər, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, iye riŋ nda gà ndzəɗa, aà məpəla à bakal ika gər ahəɗ.» I dəba ŋa ya, a gwaɗa a mala magàha a bəɗ ata asa: «Kinehe ka, hitse, zla slə̀làh yak, ka daba a ma.»

⁷Tsam ka, tsèwrèw wele ata a hitse, a daba a ma tsara. ⁸Ama gà mburma ana tar riŋ i fata tserdze ya, ta ŋgat a dukw mene à mburma ata Yesuw a ge ya ka, ta ge magəɗa hinne, tə zàmbaɗa à Mbulum, aɗaba ana a dara, a vəl ndzəɗa a mburma kataya ya.

Yesuw a zal a Mata

Markus 2:13-17; Luka 5:27-32

⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a mah ba i fataya. I təv ana tar riŋ ti de a ika vatwa ya ka, a ŋgat a wele duwa a riŋ mandza ŋa i ga duwan, zləm ŋgar Mata. Aɗaba ŋgat ka, mala duwan. Yesuw a daha a təv ŋgar, a gwaɗar: «Dara, zezem iye.» Mata a tsaraka kataya tsara ka, a hitsera i fataya, a zazam ŋgat.

¹⁰I təv ana tar riŋ ti de a ya ka, tə da akaba a bəra Mata. A daha, a der ɗaf. Mata a zal dər a gà ɓəzla duwan ŋgiɗ mbaŋa, dite nda gà asiŋ gà mburma ana i liwiŋ tar meɗè zləm tar ŋgwala tsiye hinne asa. Tə daha, tə zəm akaba ɗaf ata nda gà ɓəzla mazazama Yesuw tserdze a təv ilik ŋa. ¹¹I fata ka, gà *Farisa duwa tar riŋ mbaŋa. Tar riŋ ta fir a aà Yesuw ana ti zim akaba a ɗaf nda gà mburma ata tserdze ya ka, ta gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Aàmala dze ya, na Əbay kurum aaha ti zim akaba a ɗaf nda gà ɓəzla duwan, dite nda gà mburma aka meɗè zləm tar ŋgwala tsiye asa ya?» ¹²Ama Yesuw a tsaraka dukw ana ti tsik ahər kataya ya tsara ka, a gwaɗa a tar: «Wura a de a a dàkwtar tsa na ba ŋgar a riŋ lele ya, say na a riŋ nda gà dukw məməta ya dzekwiŋ. ¹³Ama kinehe ka, dzalum aka dukw ana a ne i huɗ bazlam ata ya, na Mbulum a gwa: *fa* Ama i dara ka, aà mazàlà a gà na ta gweɗe a, waytsà mər ka, gà ŋgwal ŋa ika miɗ Mbulum a tsa, say a gà ɓəzla bakal ivaɗ.»

Mege ndəra i təv Yesuw

Markus 2:18-22; Luka 5:33-39

¹⁴I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam duwa tə daha a təv Yesuw, ta gwaɗar: «Naha ana, meme na mər nda gà *Farisa mì gewa ndəra ka, ama gà ɓəzla mazazama kər ka, ta ge a ti tsiye?» ¹⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a live dər aba à ba ŋgar a nda mazla daala ya. A gwaɗa a tar: «Na kinehe wura a zla daala, à ndìɗ a daala ŋgar ata a bəra, a zelewe a a mburma, aɗaba dukw mezime ana, pat ata ya ana, gà mburma ta ge a ndəra ya? Ti sle a aà mendze aà dukw mezime ya, dite ta ge a ndəra tsa. Ama i təv gà mburma gà tekeɗe, kamala taŋa ya mbaŋa. Na iye riŋ i təv tar mba ka, ti sle a aà mege ndəra tsa. Say a pat ana iye riŋ i təv tar asa tsiye dzekwiŋ, na ta ge a ndəra ya.»

¹⁶Yesuw a tsik a tar ahəm minew ŋgiɗ pam asa. A live dər aba nda guma ŋgar ana awiya ŋa ya. A gwaɗa a tar: «Wura a sle a aà medepe awiya petek aà miviye ŋana tsa. Aɗaba miviye ŋana ka, a nis a ihər a, à sìkèh ahər a à biye hinne asa. ¹⁷Kamala taŋa ya asa mbaŋa, wura a sle a aà medzè guzum himmè ŋa, a duwa kwiye ana miviya ŋa ya tsa, aɗaba guzum ata ka, a kwesiŋa, duwa kwiye ata miviya ŋa ya tekeɗe, à zlìrìt a asa tsa, ə̀nduh à ndìzliŋa, dite guzum ata tekeɗe, aka nəs. Say mandza guzum himmè ŋana ka, a duwa kwiye awiya ŋana mbaŋa, dite na gà duwa kwiye nda guzum ata ti nis a asa tsiye.»

Yesuw a mbəl à gà dəm Əbay gà Yahuda

nda məkəs duwa ŋgwala tsa

Markus 5:21-43; Luka 8:40-56

¹⁸I təv ana Yesuw a riŋ a tsik a ter a gà bazlam ata mba ya ka, wele duwa batsah gà mburma ana i ga mahàmà a Mbulum i kwite ata ya, a daha a təv ŋgar. A ndzeha a təv ŋgar ka, a dzar gurmits a bəɗ aka miɗ ŋgar. A gwaɗar: «I dara ka, dəm ga duwa aka mət kinehe. Kamkam dara, tikiŋ aakahər, ka mbiliŋ dər te.» ¹⁹Yesuw a hitse, a mah ba tsara. Dite gà ɓəzla mazazama ŋgat tə dəɗ aaka.

²⁰I təv ana ti de a ya ka, məkəs duwa a riŋ a sèwèrewa are hinne. Məmbəz a zlalawara ihər a. Aka ge ihər ka, mive kurwa gəra sula dze. A sìrìkeha a təv Yesuw ndaà dəba, a daha, a ləm aà gùva petek ŋgar. ²¹Aɗaba a dzala i gər ŋgar, a gwa: «Na Yàa ləm aà petek ŋgar àsla pəra ka, i mbiliŋa.» ²²I dəba ŋa ya, ə̀ba Yesuw a fə̀r aakaha ka, aka ŋgat a məkəs ata. A gwaɗar: «Dəm gà, arəv ma da aà kər a tsa, megìse yak ana kì gis iye nda gəzləŋ a ka, aka mbəl à kər.» I fataya tsara ka, tsèwrèw məkəs ata a mbəl.

²³I dəba ŋa ya, Yesuw a ndze a bəra Əbay gà Yahuda aaha ndeɗiŋa ya kuɗa. A ta medeha ka, a ŋgat a gà mburma ana a riŋ mayahaba gər ŋa hinne ya, nda gà na ta vèt a tsìtsèkw, ti tiwe a dàhum dàhum a. ²⁴A gwaɗa a tar: «Dum i faha ya, aɗaba dəm aaha ka, aka mət tsa, a riŋ ka, ika mendze are.» Gà mburma ata tə tsaraka kataya ka, tə sawla aà ŋgat. ²⁵I təv ana tə dalawa gà mburma ata, tə da iɗəm a ka, Yesuw a daha a ga, a təv məməta ata. A daha ka, a gəs dəm ata i ahər a, a mbəl tsara. Dzeŋ a hitse dər aà mbulum. ²⁶Ama dukw ata Yesuw a ge a ya ka, a ɗe zləm ika ahəɗ ata i fataya fit dze.

Yesuw a mbala à gà ɓəzla guluf duwa sula

²⁷Aləka i təv ana Yesuw a mah ba, a de a i fataya ka, gà ɓəzla guluf duwa sula tə zazam ŋgat nda gà Mewideye, nda magala hinne. Ta gwaɗar: «Yesuw gwala Dawda, mì ndzek are tsehe ti tsiye? Zlak mər te.» ²⁸Aləka a pəts a ga ana a dza aɗəm ba ya ka, gà ɓəzla guluf ata sula ya, tə daha a təv ŋgar. I təv ana tar riŋ i təv ŋgar a ka, a tsam aà tar, a gwaɗa a tar: «Wànà kàa gəsum iye nda gəzləŋ kurum, kà sərum dər ka, ndzəɗa gà a riŋ aà mazlàkà kurum a?» Ta gwaɗar aaka: «Haya Əbay, mì sər ka, ndzəɗa yak a riŋ aà mazlàkà mər ndzer.» ²⁹Yesuw a tsaraka kataya ka, a daha, ə̀dap a ləm aà are tar. A gwaɗa a tar: «Aɗaba megìse kurum ana kə̀ gəsum iye nda gəzləŋ a ka, a ge a ba kataya kaɗəŋ, kamala ana ka dzalum a. Are kurum ma handaka ba.» ³⁰Tsam ka, are tar ndwa ndwa a handaka ba tsara kaɗəŋ. I dəba ŋa ya, Yesuw a pala a tar ahəm, a gwaɗa a tar: «Wura ilik ma tə sər dukw aaha i ge a kurum kinehe ya tsidze.» ³¹Ama tar ta mah ba i fataya tsara ka, tə daha, ti tsikeye dukw ana Yesuw a ge nda tar a. Tə suwaya dər ika ahəɗ ata tserdze.

Yesuw a dalawa sitene aà wele duwa mandək ŋa ya

³²Aləka i təv ana gà mburma ata sula ya, tə da iɗəm a ka, gà mburma ŋgiɗ tə daha à wele duwa a Yesuw. Wele ata ka, ndəkəmma a mba aà mifefile tsa. Aɗaba sitene aka danar aka bazlam. ³³I dəba ŋa ya, Yesuw a dalawa ikəka sitene ata ya. A da ikəka ya tsara ka, wele ata a dza ba aà mifefile wìlè wìlè lele kuɗa. Gà mburma ana tar riŋ i fataya, ta ŋgatar kataya tsara ka, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Ta gwa: «Maa ŋgat a duwa ika ahəɗ kwa gà Isərayel ilik kamala naha ya tsa.» ³⁴Ama gà *Farisa duwa tekeɗe, tar riŋ i fata mbaŋa. Ta gwa: «Əbay sitene na a vəl ndzəɗa a Yesuw, dite na a sle aà madalawa gà sitene aà mburma ya kərga naha ya ya.»

Gà mburma ti ndze are tsehe a Yesuw hinne

Markus 6:34; Luka 10:2

³⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a sùwaya i gà kə̀sà gà bàba ŋana nda gà ɓəza gà kwite fit dze. A ɗif à metsehe a gà Yahuda ana mayahaba gər ŋa i gà ga mahàmà a Mbulum tar a. A tsik a tar bazlam ŋgwal ŋa ana biy mekwere Əbay Mbulum a. A mbala à gà ɓəzla dukw məməta, nda gà mburma ana gà magàha a bəɗ ŋa ya fit dze. ³⁶I dəba ŋa ya, a fə̀r aà gà mburma ata mbə̀rzə̀zza mayahaba gər ŋa ya ka, ti ndzer are tsehe hinne. Aɗaba ti ndze a hìriɓ hìriɓ nda magəɗa ŋa, tì sèwèr a are hinne. Ti ne ka, kamala gà təmaŋ ana mala makəva tar a riŋ tsiye. ³⁷Aɗaba taŋa, a live aba à gà mburma ata nda dukw mezime ana ta pele a i bəɗ a. A gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Gà dukw mezime a riŋ i bəɗ ka, hinne na biy mipele ya. Ama gà ɓəzla məpala ŋa aà mada dər a ma ka, ti sle tsa. ³⁸Aɗaba taŋa, hamum a mala gùvàh, dite mà sə̀kàhara à gà ɓəzla meslire ŋgar a, aà mandzàkà ŋa a ma.»

Yesuw a pala gà ɓəzla mazazama ŋgat kurwa gəra sula

Markus 3:13-19; 6:7; Luka 6:12-16; 9:1; Gà Ɓəzla Meslire 1:13

¹I dəba ŋa ya ka, Yesuw a zal a gà ɓəzla mazazama ŋgat kurwa gəra sula, tə daha a təv ŋgar. Tə daha ka, a vəl a tar ndzəɗa aà madalawa gà sitene aà mburma ya, nda məmbàlà à gà ɓəzla dukw məməta, nda gà ɓəzla magàha a bəɗ fit dze. ²Zləm gà ɓəzla meslire ata a zal a tar kurwa gəra sula ya ka, malahalah ŋa Simun ana ti ɗer Piyer a, nda damər ŋgar Andire, dite gà Zakup ibam, nda damər ŋgar Yuhana, gà ɓəza Zebede. ³I dəba ŋa ya, gà Filip nda Bartelemi, gà Tumas nda Mata mala duwan ata, dite gà Zakup kəla Alfayus nda Tadawas, ⁴dite gà Simun ana a niw bazlam ŋgumna piŋŋe, a waya makwàrà ba tar i gwala ŋgar a, nda Yudas Iskariyut, wele ana a ta ge a ɗaf aà Yesuw a.

Yesuw a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat ata kurwa gəra sula ya

Markus 6:7-13; Luka 9:1-6; 10:3-12

⁵Aləka Yesuw a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha kurwa gəra sula ya. I təv ana ti de a ya ka, a gwaɗa a tar: «Dum, ama na ki dwim a kəla ka, ka tə dum nda təv gà na tar gà Yahuda tsiye tsa. Dite ka ta dum a kə̀sà gà Samariya tsa asa mbaŋa. ⁶Ama ki dwim a ka, a təv gà gwala gà Isərayel ana ti ne kamala gà təmaŋ ana tàa dzeye ya ivaɗ. ⁷Na kàa ndzwimaha a təv tar ka, gwaɗum a tar: <Mekwere Əbay Mbulum aka à mendzera a təv kurum a.> ⁸Dite i dəba ŋa ya, ka mbalum à gà ɓəzla dukw məməta nda gà na ta mata ya, dite nda gà ɓəzla mbəlak ba asa. Ka dalawum gà sitene aà mburma ya. Aɗaba i vəl a kurum ndzəɗa ata ka, dukw taf masakəŋa. Ama kurum tekeɗe, vəlum a tar kataya mbaŋa. ⁹Ka tə ndzəkum dər siŋgwe tsa, ku mege siysiy ilik tekeɗe ya. ¹⁰Ka ndzəkum gà kìywa kurum, kige tsa gà petek sula tsa. Dite ka tə ndzəkum dər gà tsàpà kurum nda gà zəva kurum ɓav tsa asa mbaŋa. Aɗaba mala megemir ka, a sle a aà maŋgata dukw ana kuɗa ŋa a ger a ya.

¹¹Ama na kàa ndzwim a batsah kə̀sà, kige tsa a kəla kə̀sà ka, ki yehwim a ga wur ana a waya kurum, à gis a kurum a a ga a ma ŋgar lele ya. Dite ki ndzwim a i ma ŋgar haa a pat ana ki mèhwim a ba i fataya dukw kurum. ¹²Na bəla ki dwim a a bəra wura ka, ki gweɗwim a a gà mburma ana i ga ata ya: <Zayzay ma ndza ika gər kurum> dzekwiŋ. ¹³Dite bəla gà mburma ata i ga ata ya, ta waya kurum, tàa gəs kurum ka, taŋa ka, zayzay kurum ata a ndze a ika gər tar lele kuɗa. Ama na tàa gəs kurum tsəka, zayzay kurum ata a ge a ter a ŋgulum ɓav tsa. ¹⁴Na kàa dum a bəra mburma, kige tsa a huɗ kə̀sà ana ta waya kurum tsa, nda gà bəla tàa niw dukw ana ki tsikwim a ter a ya ka, mbə̀ɗumara gər i kwite ata ya dukw kurum. I təv ana ki mèhwimere a ba i fataya ka, takw takw takw tatakum aba à ahəɗ tar aà sik kurum a. Taŋa ka, kàa bwim a tar à ɗaf. ¹⁵Aɗaba taŋa, iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: A pat seriye Mbulum ka, i tar ka, mawùràba ŋa, biy gà Suduma nda gà Gumura duwa i təv a tsa.»

Gà mesewere are ana ti ndzere a mba ya

Markus 13:9-13; Luka 12:11-12; 21:12-19

¹⁶Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Araha, i slir a kurum ana kà nwim kamala gà təmaŋ, ndzəɗa kurum a riŋ tsa liɓèt a liɓèt a ya. Ama ki dwim a kəla ka, a liwiŋ gà mburma ana ti ne kamala gà də̀var a. Aɗaba taŋa, nwim ka, gà ɓəzla metsehe kamala gà mesiwiɗ ana slìrmiɗ slìrmiɗ ta kesle a ba tar aà gà məmba ya. Ki nwim a asa ka, kamala huɗgum ana a səraha duwa tsa, a ndzebe a tsìkeffe ya. ¹⁷Kaslum ba kurum tsireŋŋè i təv gà mburma ya, aɗaba a pat ŋgiɗ ka, ti ta gese a kurum, ti de à kurum a aka miɗ seriye, ti ta gezlere a kurum i ga mahàmà a Mbulum tar a. ¹⁸Ta gese a kurum aka miɗ gà ɓəzla makwàrà mburma, nda gà aka miɗ gà Əbay gà bàba ŋana agəra iye. Kamala taŋa ya, ki gwim a sida gà nda ndzer ŋa ika miɗ tar, nda gà aka miɗ gà mburma ana tar gà Yahuda tsiye asa mbaŋa. ¹⁹Ama i təv ana ti de à kurum a aka miɗ seriye ya ka, ka tə dzalum gà gər agəra bazlam ana ki ti tsikwim a ter a, meme na mìi ta gweɗe a ter a ya tsa. Aɗaba Mbulum a ti ɗif a kurum a à dukw ana ki tsikwim a ya ka, ika miɗ tar i fata. ²⁰Aɗaba bazlam ana ki ti tsikwim a ya ka, a dere a ka, i madzala gà gər kurum a tsa. Ama na a ti ɗif a kurum a dər ka, Mezite Mesife Mbulum Tsir kurum ana à fèfilere a i ba kurum a ya.

²¹Gà mburma hə̀ndə̀sl hə̀ndə̀sl ti ti dzèye a à gà damər dìnde tar a ahər a mburma, ta bets a tar. Gà tsir gà ɓəza tekeɗe, ti ti ge a dər kataya mbaŋa. Gà ɓəza ibam, ta hitse a aà gà tsir tar, ta ge aà ter a ɗaf a mburma, ta bets a tar asa mbaŋa. ²²Gà mburma tserdze, ku weke tekeɗe, ti ne a kurum a are, aɗaba ana kurum gà mburma gà ya. Ama wur ana ədəts aka gəs gəzləŋ, aka simeraha haa a pat ana mesife ŋgar à ndìv a ya ka, Mbulum a mbil a dər. ²³Na bəla ti sèwèr a kurum a are i kwite ata ka, gwidìzl tə̀zum a kwite ŋgiɗ pam. Aɗaba taŋa, iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: I huɗ mesewere are kurum ata ya ka, ələk iye *wur ana a dara i təv Mbulum a, i mère a ka, kàa lə̀mum aka gà kwite ana ika ahəɗ Isərayel a fit tsa.»

²⁴Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Wur ana ti ɗifer a à metsehe mba ya ka, a sle aà mezè a wele ana a ɗifer a à metsehe ata ya tsa. Mala meslire tekeɗe ibam, a sle aà mezè a mala ga ŋgar tsa. ²⁵Ama aləka wele ana ti ɗifer a à metsehe mba ya, tàa geye akaba nda wele ana a ɗifer à metsehe ya ka, ma ŋgaya ba lele. Na ta ge a dukw ana bəla meme a mala meslire kamala dukw ana ta ge a a mala ga ŋgar a ka, ma ŋgaya ba mbaŋa. Na tàa gwa aà iye ana mala ga ya, *Beldzebul seyiŋ ana, sakwàn gà mburma ana i ma gà ya ya?»

Wele ana biy megèr magəɗa ya

Luka 12:2-7

²⁶«Aɗaba taŋa, ki gwim magəɗa a mburma tsa. Dukw ana makàhà ŋa kinehe ya ka, a ta pèt a aba mba, dite dukw ana ti tsikewa nda akəl a tekeɗe ka, a ti sir a aba. ²⁷Nda gà dukw ana kinehe i tsik a kurum i təv ziŋziŋ ŋa ya ka, ki ti tsikwim a aka miɗ gà mburma tserdze i təv dzaydzay ŋa asa. Dite dukw ana kà tsarakum nda akəl a tekeɗe, ki ti tsikwim a ika tsakal a ŋgarra. ²⁸Ka ta gwim magəɗa a gà na ta bets a slu ba kurum a tsa, aɗaba ti sle a aà medzeye à mesife kurum tsa. Ama gwim magəɗa ka, a Mbulum ana ŋgat a sle a aà medzeye à slu ba kurum, nda mesife kurum fit a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a ivaɗ. ²⁹Wànà kurum ka sərum tsiye, gà ɗiyeŋ ŋgiɗ a riŋ sula ka, tì sìkim a nda siysiy ilik a? Ama i liwiŋ gà ɗiyeŋ ata, na Mbulum Tsir kurum aka waya ka, ku mege ilik tekeɗe, a dzeye a tsa, pìrre a be a nda aà mbulum. ³⁰Ama i təv kurum ka, kamala taŋa ya mbaŋa. Ambəz gər kurum tekeɗe ka, ilik a dzeye a tsa, maɗàmà ŋa ilik ilik tserdze. ³¹Aɗaba taŋa, kurum ka, ki gwim magəɗa tsa. Na kataya ana, kà zùm gà ɗiyeŋ ana mawùba ŋa tèsìsse ya kweleŋ fìtìte tsiye, na ika miɗ Mbulum a.»

Wur ana a gwa, i sər Yesuw a, ndəna a gwa, i sər tsiye

Markus 8:38; Luka 12:8-9

³²Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Wur ana a gweɗe a ika miɗ mburma tserdze, i sər Yesuw a ka, iye tekeɗe, i ti ɗif a à ŋgat ika miɗ Mbulum Tsir gà ana i gər ŋa ya. ³³Ama wur ana a gweɗe a ika miɗ mburma tserdze, i sər Yesuw tsiye ka, iye tekeɗe, i ti ɗif a à ŋgat ɓav tsa, na ika miɗ Mbulum Tsir gà ana i gər ŋa ya mbeete.»

Yesuw a dzik a ikaba gà mburma ya

Luka 12:51-53; 14:26-27; 17:33; Markus 8:34-35; Yuhana 12:25

³⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Ka tə dzalum mede ana i dara a təv kurum aka gər ahəɗ a, i da a kurumara ka, à mandza zayzay a tsa. Awaŋ, mandza zayzay a riŋ tsa. I dara ka, aà maàga ya ivaɗ. ³⁵I dara ka, aà mandzə̀kà ikaba gà mburma ya. Gà kəla asləka ŋa, nda tsir ŋgar ti sir a ba tsa, gà dəm nda mama ŋgar tekeɗe, ti sir a ba tsa mbaŋa. Gà daala kəla nda mama zal ŋgar ibam, ti sir a ba tsa kataya mbaŋa asa. ³⁶Gà na ta ge wùrba tserdze ya, ti ne ba a are ika magər tar, mìsle ŋgiɗ a weye a biy ŋgiɗ tsa.*fa* ³⁷Wur ana a waya tsir ŋgar, kige tsa, mama ŋgar ika iye ya ivaɗ ka, a sle a aà mendze i təv ga tsa. Kige tsa, bəla wur ana a waya kəla ŋgar nda dəm ŋgar ika iye ya ka, a sle a aà mendze i təv ga tsa kataya mbaŋa. ³⁸Dite wur ana a zle a dizl magə̀làwà ŋana kamala ana i ti zle a dər mba ya, à dìɗ a dər aka iye ya tsəka, a sle a aà mendze i təv ga tsa asa mbaŋa. ³⁹Wur ana a zezem a madzala gà gər ŋgar, a gwa ka, i mbil a à mesife gà ya ka, a dzeye a dər seyiŋ ivaɗ. Ama wur ana a dzeye a à mesife ŋgar aɗaba iye ya ka, a ŋget a ivaɗ asa.»

Dukw maya ba

Markus 9:41; Luka 10:16; Yuhana 13:20

⁴⁰Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Ama wur ana aka gəs kurum lele ya ka, a gəs taŋa ka, iye. Dite wur ana aka gəs iye ya tekeɗe, a gəs taŋa ka, wele ana a slərra iye ya mbaŋa. ⁴¹Aɗaba ku weke na aka gəs mala məma à guma Mbulum lele, agəra ana wele ata mala meslire Mbulum a ka, a ta ŋget a dukw maya ba ŋgar kamala biy mala məma à guma Mbulum ata ya mbaŋa. Wur ana aka gəs mala ndzer ŋa lele, aɗaba na wele ata mala ndzer ŋa ika miɗ Mbulum a ka, a ta ŋget a dukw maya ba ŋgar kamala wele ata ya mbaŋa asa. ⁴²Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Ku weke na aka tə̀f yam ana zayya ya, aka vəl a wur ana kəla ŋa i liwiŋ gà mburma gà, aɗaba ana wele ata mala mazazama iye ya, ŋgiɗker aka nde ka, a ta ŋget a dukw maya ba ŋgar ndzer, a dzeye a tsidze.»

Gà ɓəzla meslire Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam

Luka 7:18-23

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a ndəv aba à guma ŋgar ata a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata kurwa gəra sula ya ka, a mah ba i fataya, a da. Aɗaba a de a ka, aà mesìweye ika ahəɗ ŋgiɗ pampam ika ahəɗ ata, a tsik a guma ŋgar a mburma, meme na ti zezem a vatwa Mbulum a.

²Akahər ata ka, Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam a riŋ i ga daŋgay. Ama a tsaraka meɗè zləm megemir Yesuw ana a gewa ya, ta gwa là, ŋgat ka, *Kiristi, mala məmbə̀là à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya ka, a slər gà asiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat a təv ŋgar. ³Aɗaba aà megweɗereha ka: «Wànà kər ana, mala məmbə̀là à mburma ana mì sər ka, a riŋ a dere a ya ya, tsəna, mìi veve a biy ŋgiɗ a?» Gà mburma ata ta mah ba, tə da. Tə daha, ta gwaɗar kamala ana wele aaha a sləraha tar a. ⁴Yesuw a gwaɗa a tar: «Mbəɗum gər, ti tsikwim a Yuhana, na dukw ana kà tsarakum kinehe ya, ndəna kə̀ ŋgatumar a. ⁵Gwaɗumar ka, gà ɓəzla guluf tàa ŋgat are tar, dite gà ɓəzla magàha a bəɗ ibam, ti de a lele, nda gà ɓəzla mbəlak ba tekeɗe, suwuɗ suwuɗ tàa mbala. Gà ɓəzla mandakazləm tekeɗe ibam asa, pìɗek tàa tsaraka zləm, nda gà məməta ibam asa, hùrùm tàa mbalara i məməta ya. Gà ɓəzla matawak mbaŋa, tàa tsaraka bazlam ŋgwal ŋa ana i tsik a ya. ⁶Ama ki gweɗwimer a asa ka: Maŋgayaba ika gər wur ana aka məsak à megìsè iye i gəzləŋ ŋgar tsiye.»

Yesuw a fàfəl aka gər Yuhana

Luka 7:24-35; 16:16

⁷Aləka i təv ana gà ɓəzla mazazama Yuhana ata tə da iɗəm a ka, Yesuw a dza ba aà metsìkè bazlam a gà mburma ana tar riŋ i təv ŋgar a, aka gər Yuhana. A gwaɗa a tar: «Kà dum a təv Yuhana ata a kusak ana, ka ta fə̀rumara ana, aàla ya? Wànà aà kwizir ana himbiɗ a ɓezle a dər wàkit wàkit a ya? ⁸Tsəna, ka ta fə̀rumara ana, aà dukùla ya kəla ya? Wànà aà wele ana a dza akaba ŋgwal petek a ya? Ama gà na tə dzawa akaba ŋgwal petek a ka, tar ka, i ga i bəra gà Əbay.» ⁹A gwaɗa a tar asa: «Dite ka ta fə̀rumara dze ana, aà dukùla ya? Wànà aà mala məma à guma Mbulum a kəla ya? Na kataya ka, kaɗəŋ, iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Wele ata kà ta fə̀rum ahərra ya ka, a za mala məma à guma Mbulum fit kweleŋ. ¹⁰Aɗaba ŋgat ka, wele ana Mbulum a tsik ahər i wakita ŋgar, a gwa:

<I slirehe a mala meslire gà naha

aka miɗ yak, dite mà làmbaɗak vatwa yak> a.*fa*

¹¹Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer kaɗəŋ, pàrsa iɗəm tsa: Wura a riŋ tàa wa, a za Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam ka, a riŋ tsa. Ama kəla ka, wur ana aka həna à gər a bəɗ, a ne à ba ŋgar kəla ŋa i mekwere Əbay Mbulum a ka, a ze a ŋgat ana kinehe ya. ¹²Ama à gər ana Yuhana a pat aba, a tsikewa bazlam Mbulum a mburma ya haa kinehe tekeɗe, gà ɓəzla mene are a Mbulum ta həndakawa a vatwa a mburma, ta waya bazlam *mekwere Mbulum ana a kwere a ya, ma da aka miɗ tsa. ¹³Ama mekwere Mbulum ata ka, Musa na a lah ahər aà metsike ŋa i huɗ məpala ahəm ŋgar ana a tsikewa a mburma ya, dite nda gà asiŋ gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana tserdze ta màwa dər a mbaŋa, dite na a ndzera tsikw aà Yuhana ya. ¹⁴Ama na a sàs a kurum dukw ana i tsik a kurum a ya ka, Yuhana a ne ka, Iliya, wele ana ta wetse i wakita Mbulum piŋŋe, ta gwa ahər, a dere a mba ya. ¹⁵Ama wur ana gər ŋgar aka ge aà metsereke dukw aaha ya ka, say mà dzar zləm lele.»

¹⁶Yesuw a gwaɗa a tar asa: «I sle aà megeye akaba a à gà mburma ana kinehe ya dze ana, nda weke? I ndzikiɗ a ba à tar ka, nda gà ɓəza ana ta ge a màhaw ika dàɓa ya. Dite gà mìsle ŋgiɗ ti zel a a gà biy ŋgiɗ, ta gweɗe a ter a: ¹⁷<Maa vàt a kurum vagam, ama kurum dzìrìkke kàa gə̀rə̀vum a mər aaka tsa. Maa lah a kurum dimis məməta mbaŋa, ama kurum kàa tuwum aaka ɓav tsa asa.> ¹⁸Aɗaba Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam a dara ka, a gewa ndəra. A sawa makwàsà duwa tsa asa. Ama ta gwa ahər ka: <Sitene i ba ŋgar, tsàkə̀kka a be a a dala.> ¹⁹Ama iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i dara ka, i zəmawa ɗaf, i sawa dukw ana makwàsà ŋa ya, ta gwa aà iye ka: <Araha, fə̀rum aà wele aaha ŋgat mala hitwis a. A dzele a i ŋgar ka, dukw mezime, nda masà dukw ana makwàsà ŋa ya ɗekɗek a, a kweye a dər a kwaŋ. Taŋa ŋgat i ŋgar ka, masla gà ɓəzla duwan, nda gà ɓəzla bakal.> Ama metsehe Mbulum a pèt a aba lele ka, nda təv megemir ŋgar ana a ge a ya.»

Mesewere are gà kwite ana ta gəs Yesuw nda gəzləŋ tsiye

Luka 10:13-15

²⁰I dəba ŋa ya, Yesuw a dza ba aà məpala ahəm a gà kwite ana a geye a iɗəm gà dukw mene à mburma bagwal ŋa pampam hinne ka, dite tàa mbəɗ à madzala gà gər tar, tàa gəs ŋgat nda gəzləŋ tsiye. ²¹A tsik aà tar, a gwa: «A kurum ana i kwite Kurazin a, waya ba kurum a. Dite a kurum ana i kwite Betsayida ya, waya ba kurum a asa. Aɗaba gà dukw mene aà mburma ana i geye i kwite kurum a, mege i geye ka, i gà kwite Tirus nda Sidun ka, ana ka, ti dzele a ba tar daga piŋŋe, ti tiwiŋa, tì dzèye akaba a gà makwàtsak gà bùhwa, ti ndèye akaba a bitekwe aà məpàtà dər ka, a sàs a tar məmbə̀ɗà à gəzləŋ tar a. ²²Aɗaba taŋa, iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: A pat seriye Mbulum ka, mesewere are ŋa i kurum a ta ge a ka, ŋgulum biy gà mburma ata i kwite gà Tirus nda Sidun a. ²³Dite a kurum ana i kwite Kafarnahum a, kurum ana ki gwim a aba zlapa ya, kù gwaɗum i kurum ana, Mbulum a ti dzik a kurum aà gəza mbulum pam a? Awaŋ, tì lìm a kurum a ka, a təv mendze gà məməta ivaɗ. Aɗaba gà dukw mene aà mburma ana i geye i kwite kurum a, mege i geye i kwite Suduma ka, ana kwite ata ka, gà mburma ana i fataya, ta gis a iye nda gəzləŋ tar, ti zeha a riŋ iɗəm haa kinehe mba. ²⁴Aɗaba taŋa asa iye ihər i gweɗe a, a pat seriye Mbulum ka, mesewere are ŋa biy kurum ata a ge a ka, ŋgulum biy gà mburma ata i kwite Suduma ya.»

Yesuw a gwa: «Dumara a təv ga ya, i vile a kurum a

mesìfìkà ba»

Luka 10:21-22

²⁵I dəba ŋa ya ka, Yesuw a hama a Mbulum, a gwaɗar: «A kər Tsir gà, kər ana ki kwere a gà gəza mbulum nda gər ahəɗ a. Iye ihər i gek a kəkaaha, aɗaba kər ka, kàa kaha duwa à gà ɓəzla metsehe ya, nda gà na tə sər duwa hinne ya. Ama kinehe ka, kər ihər ki ɗif a dər a gà na tə sər duwa tsiye. ²⁶Kataya Tsir gà, lele na ki ge a taŋa ya. Taŋa ka, kamala ana a sàsabak nda gər yak a.»

²⁷Dite a gwaɗa a gà mburma ana a riŋ mayahaba gər ŋa i təv ŋgar a: «Ama Tsir gà aka dziŋ gà dukw a ahər tserdze. Wura a riŋ na a sər ka, weke na Kəla Mbulum a tsa, say Tsir ŋa, dite wura a riŋ na a sər ka, weke na Tsir ŋa ya tsa asa, say Kəla ŋgar ata, nda gà mburma ana Kəla ŋgar ata a sasar meɗife a tar dər tserdze ya.»

²⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «A kurum ana kàa ywim ba kwèndèhndèhhe agəra məpala ahəm Mbulum ana ti tike aka kurum duwa kamala mibe duwa ya. Dumara a təv ga ya, i zle a ika kurum mibe dukw ata ya. ²⁹Aɗaba iye ka, ŋgwal mburma lele, i sèwèr a kurum a are tsa. Gəsum ahəm gà lele, nwim ka, kamala gà sla ana ti tike aka ter a zukw, ta fìt a dər a. Ki sinikwim a ba à dukw ana i ge a ya, dite ka, gəzləŋ kurum ma ndza zayya lele kuɗa. ³⁰Aɗaba dukw ana iye i tsik a kurum a ya ka, a ge a kurum a ŋgulum. Dukw gà ana ki zlwim a ya tekeɗe ka, tsèfek tsèfek a be a kurum tsa asa mbaŋa.»

Pat mesìfìkà ba i təv Yesuw

Markus 2:23-28; Luka 6:1-5

¹Aləka i dəba ŋa ya, a pat mesìfìkà ba duwa gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat, tə da nda gùvàh dukw duwa kamala daw a. I fata ka, may a wir a aà gà ɓəzla mazazama ŋgat ata hinne, ta haɓa dukw ata kamala daw a, tə zəm. ²Gà asiŋ gà *Farisa duwa ta ŋgat a tar aaka ka, ta gwaɗa a Yesuw: «Samata gà ɓəzla mazazama kər aaha kwaŋ. Ta ge ana, dukw ana məpala ahəm Mbulum a gwa, gwim a pat mesìfìkà ba ya ya?»

³Yesuw a gwaɗa a tar: «Wànà kàa dzeŋgwim dukw ana gà Dawda nda gà mburma ŋgar ta ge akahər ata, i təv ana may a wur aà tar a te ibam a? ⁴Ŋgat ka, a da a ga Mbulum. A daha ka, tə zəm dukw mezime ana biy mezime tar tsa, ta vəl aɗaba Mbulum a. Dukw ata tə zəm a ka, ku mege məpala ahəm Mbulum a vəl vatwa aà mazəma ŋa ka, a gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ɗekɗek tekeɗe ibam a.*fa* ⁵Dze ana, kàa dzeŋgwim dukw ana i wakita məpala ahəm Mbulum, gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ta gewa megemir i ga Mbulum batsah ŋa ata a pat mesìfìkà ba ya te ibam a? Kà sərum dukw ata ta ge kataya ka, ku mege gà mburma ta ge megemir a pat mesìfìkà ba tsa tekeɗe ka, bakal tar a riŋ tsa dər akaba ya? ⁶Ama iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Wele ana a za ga batsah ŋana ya ka, araha ɗa i faha. ⁷Na mege kà sərum dukw ana i huɗ bazlam aaha zləmana Mbulum a waya ka, gwim ŋgwal ŋa a mburma ivaɗ, tsəka, məbatsa gà dukw ana ta betser a taf masakəŋa ya tsa.*fb* Na mege kà sərum kataya ka, ana ka, ki gwim a bakal a gà mburma aaha bakal tar a riŋ tsiye ivaɗ tsa. ⁸Aɗaba iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, na a kwere a pat mesìfìkà ba ŋa ya seyiŋ.»

Wele duwa makula ahər ŋa

Markus 3:1-6; Luka 6:6-11

⁹Aləka Yesuw a hitse i fataya, a da a ga mahàmà a Mbulum tar. ¹⁰A daha ka, a leha aà wele duwa a riŋ makula ahər ŋa i ga ata. Ama gà *Farisa ana a riŋ i ga Mbulum ata ya ka, a sàs a tar məma à bakal a Yesuw, agəra dukw ana məpala ahəm Mbulum aka vəl vatwa aà mege a pat mesìfìkà ba tsiye. Aɗaba taŋa, tə tsam ahər, ta gwaɗar: «Məpala ahəm kwa dze ana, aka vəl vatwa aà məmbə̀là à mburma a pat mesìfìkà ba ya?» ¹¹Yesuw a gwaɗa a tar: «Weke na ika magər kurum, na bəla təmaŋ ŋgar a riŋ ilik, aka dəɗ a biye a pat mesìfìkà ba ka, a zlere a iɗəm a tsiye? ¹²Dite mburma ana, a za təmaŋ tsiye. Aɗaba taŋa na a da dər ka, mazlàkà mburma a pat mesìfìkà ba ya.» ¹³I dəba ŋa ya, a gwaɗa a wele makàlà ahər ŋa ata: «Sirikara à ahər yak a təv ga ya.» Wele ata a sìrìk dərraha tsara ka, ahər ŋgar ata suwuɗ a lə̀mabaɗa ba lele, kamala ahər ŋgiɗ a mbaŋa. ¹⁴Gà Farisa ata ta ŋgatar kataya tsara ka, ta wiyera ba i ga mahàmà a Mbulum ata sùtùtùtwara a bəra ya. Tə dara, ta mà akaba à bazlam ika magər tar aà medzeye à mesife Yesuw.

Wele ana Mbulum a zla ŋgat aà məmbàlà à mburma ya

¹⁵Ama Yesuw a sər ka, tàa mà akaba à bazlam aka gər ŋgar ka, a hitsera i fataya, a da. I təv ana a riŋ a de a ya ka, gà mburma hinne tə zazam ŋgat. A daha, a mbala à gà ɓəzla dukw məməta ana i liwiŋ gà mburma ata ya tserdze. ¹⁶I dəba ŋa ya, a pala a tar ahəm, a gwaɗa a tar: «Ka ti ɗifwim à zləm gà a wura tsidze.» ¹⁷Aɗaba a ge taŋa ka, dukw ana Ezaya, mala məma à guma Mbulum ana akahər ata a tsik a. ¹⁸A gwa, Mbulum a gwa ka:

«Araha na mala meslire gà ana i zla ŋgat a,

dite ka, a ne mandərkwasla gà,

maŋgayaba gà fit dze ka, ika gər ŋgar a.

I slirehe a Mezite Mesife gà aka gər ŋgar.

A ɗif a à mege seriye ga ana

i ta ge a aka miɗ mba ya,

a gà mburma ana ika gər ahəɗ tserdze ya.

¹⁹Aɗaba ŋgat ka, ta ge a maàga nda wura tsa,

a wideye a duwa ŋgəlakəkka tsa,

wura a tsereke a biye ɗa ŋgar ika magər

gà vatwa ana i huɗ kwite ya tsa asa mbaŋa.

²⁰Kwizir ana dzùŋgurra madzàdzàkà ŋa ya ka,

à hìɓ a dər ikaba ya tsa.

Dite a mbete a à akwa ana

a zeha ndwizzwè i lalampa,

aka à mimbete ya ɓav tsa asa.

A ye a ba tsidze, haa tsikw a təv ana

aka burwa à dukw ana ŋgwala tsa,

a ta ge a nda ndzer a ya.

²¹Ama gà mburma ana ika gər ahəɗ a tserdze,

ti tike a madzala gà gər tar ka,

a təv ŋgar ilik.»*fc*

Yesuw a fàfəl a gà na ti tsik ahər dukw ana ŋgwala tsiye

Markus 3:20-30; Luka 11:14-23; 12:10

²²Aləka i dəba ŋa ya, tə daha à wele duwa a Yesuw. Wele ata ka, sitene i ba ŋgar, a ge à ŋgat mandək ŋa nda guluf. Yesuw a mbəl à ŋgat, tsam ka, a fàfəl lele, a ŋgat a vatwa lele asa mbaŋa. ²³Ama gà mburma ana a riŋ i fata tserdze ya, ta ŋgatar kataya ka, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Ta gwa: «Naha ana, kəla gà gwala Dawda ana Mbulum a gwa, i ti slir a kurumaha a ya kəla ya?» ²⁴Gà *Farisa tə tsaraka kataya ka, ta gwa: «Awaŋ, a ge a ka, wele aaha a delewe a gà sitene aà mburma ya ka, nda ahər *Beldzebul, Əbay sitene. Ŋgat na a vəlar ndzəɗa ya, tsəka, a sle a tsa.»

²⁵I fataya ka, Yesuw a sər a taraha aka dukw ana tə dzala ya. A tsik a tar bazlam minew. A gwaɗa a tar: «Ku mege Əbay awara, na bəla kwiye a riŋ ika magər tar nda gà mburma ŋgar ka, ahəɗ tar ata a nisiŋa. Dite asa ka, ku mege i kwite awara na bəla masəra ba tar a riŋ tsəka, kwite tar a de a a dala. Gà mburma ana i ga ilik ŋa ya ibam, na maàga ika magər tar ka, kataya mbaŋa. ²⁶Ama na bəla Əbay sitene a ge a gùvəl aà ba ŋgar ŋa, kwiye a riŋ ika magər tar ana, meme na Əbay ŋgar ata a ndze a ya? ²⁷Na bəla iye i ge a kamala ana ka tsikwim a dze ana, dite weke na a vəl ndzəɗa a gà mburma kurum aà madalawa ŋa mbeete ya? I gər kurum, kù gwaɗum ana, Mbulum tsiye? Ndzer ŋana na a tsik a kurum a ka, gà mburma kurum ata. ²⁸Ama na bəla i delewe a gà sitene ata nda ndzəɗa Mezite Mesife Mbulum ka, taŋa ki slwim aà mesire a dər ka, *mekwere Mbulum aka dara a təv kurum a.»

²⁹Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Əbay sitene a ne ka, mala ndzəɗa. Kinehe wura a riŋ a sle a aà mede a ga a bəra mala ndzəɗa, à ndzikere a ihər gà dukw ŋgar a kataya, ze medzewe aba ŋgat ŋa ya ka, a riŋ tsa. Ama say tez a dzewe a ŋgat ŋa dzekwiŋ, na dite à ndzikere a ihər gà dukw ana i ga i ma ŋgar a fit a.»

³⁰I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Wur ana a waya iye tsiye ka, taŋa ŋgat ka, mala mene are gà. Dite wur ana à zlèk a iye aà megemir gà tsiye ka, a dzeyiŋ a ka, à megemir gà ivaɗ. ³¹Aɗaba taŋa, iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Mbulum à pìl a à bakal a mburma tserdze, ku mege nda təv mezelme bazlam ana ti tsik ahər a ŋgwal ŋa tsa tekeɗe ya. Ama wur ana aka tsik mezelme bazlam aà Mezite Mesife Mbulum a ka, Mbulum à piler a à bakal ŋgar tsidze. ³²Dite bəla wur ana aka tsik manəsa bazlam aà iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, Mbulum a sle a aà məpəla à bakal ŋgar. Ama wur ana aka tsik manəsa bazlam aà Mezite Mesife Mbulum a ka, Mbulum à pìl a bakal ŋgar tsa, ku mege aka miɗ mba tekeɗe ka, à pìl a tsidze.»

Gà dizl ɗaf ti sir aba a ka, i mewe tar a

Mata 7:15-20; Luka 6:43-45

³³Aləka i dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Dizl ɗaf ana ba a dzəmar lele ya ka, mawà ŋa tekeɗe, nawat nawat lele mbaŋa. Ama dizl ɗaf ana ba a dzəmar tsiye ka, a we a tekeɗe ibam, ŋgwala tsa. Aɗaba ti sir a iba à gà dizl ɗaf ata ya ka, i mewe tar a. ³⁴A kurum gà ɓəza gà palas aaha, meme na ki slwim a aà mifèfilera ika arah a lele ya, na ba kurum ŋana ka, kurum ihər ki gwim a dukw ana ŋgwal ŋa tsiye ya? Aɗaba arah a màwa ka, à dukw ana kìɗìŋŋa ki dzelwim a i gəzləŋ kurum a. ³⁵Aɗaba wele ana ŋgwal mburma, a sər ahəm lele ya, a tsik a ka, dukw ana i gəzləŋ ŋgar a dzele a ŋgwal ŋa ya mbaŋa. Dite wele ana ŋgwal ŋa tsiye tekeɗe, a tsik a ka, dukw ana i gəzləŋ ŋgar a dzele a ŋgwal ŋa tsiye mbaŋa asa. ³⁶Ama iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: A pat seriye Mbulum ka, ku mege bazlam awara tekeɗe, zləməŋa na gà mburma ti tsikewa kinehe taf a ka, ti ta me a ter a à bakal ŋa. ³⁷Aɗaba i huɗ bazlam yak ana ki tsik a ya ka, mala seriye hùrùkw à mèk a à bakal, kige tsa, a gweɗe aà kər a, kər ka, ŋgwal mburma ndzer.»

Gà mburma ta wiz dukw mene aà mburma aà Yesuw

Mata 16:1-4; Markus 8:11-12; Luka 11:16,29-32

³⁸Dite i dəba ŋa ya asa, gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum nda gà *Farisa duwa, ta gwaɗa a Yesuw: «Əbay, ge a mər dukw mene aà mburma, dite na mìi sir a dər ka, Mbulum na a slərra kər a ya.» ³⁹Ama Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «A kurum gà mburma ana kinehe ya, kurum ka, gà ɓəzla mimbèhè are, gà ŋgwal ŋa tsidze na i təv Mbulum a. Meme na ki wizwim aà iye dukw mene aà mburma ka, dite kurum ŋa kà wayum Mbulum tsiye? Ama ka, ki ŋgetwim a medzibe dukw mene aà mburma ata tsa, say na a biy Yunas, mala məma à guma Mbulum ana akahər ata ya ilik asa tsiye. ⁴⁰Kamala Yunas ana batsah kilif a nde, a ger i hitwis gà həvəɗ makər, gà həpat makər a ka, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a tekeɗe ka, i ti ndze a i biye, gà həpat makər, gà həvəɗ makər a mbaŋa te. ⁴¹A pat seriye Mbulum ka, gà mburma ana i kwite Ninive ya, ti dere a, ta hitse a aka miɗ gà mburma aaha kinehe ya, dite ta me a ter a à bakal mbaŋa. Aɗaba akahər ana Yunas a be a tar à ɗaf a ka, tàa mbəɗ à madzala gà gər tar. Ama tsaatsa wur ana ɗa i faha ki ŋgetwimer a kinehe ya ka, a za Yunas fit. Ama kurum ka, kàa dzùmar zləm tsa. ⁴²Dite batsah məkəs duwa a kwara ɗa gà mburma ana ika tsèke gular a, a dere a, a hitse a aka miɗ gà mburma aaha kinehe ya, dite à me a ter a à bakal a pat seriye ata mbaŋa asa. Aɗaba məkəs ata a dara ka, aà zlile mbulum i təv ŋa ya diriŋ, aà mandza zləm a mifefile Əbay Salumun ana metsehe ŋgar a riŋ hinne ya. Tsaatsa, wur ana ɗa i faha ki ŋgetwimer a kinehe ya ka, a za Salumun asa mbaŋa. Ama kurum ka, kàa dzùmar zləm tsa.»

Sitene a mà aka wele ana a məsak à vatwa Mbulum a

Luka 11:24-26

⁴³Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Na tàa dalawa sitene, aka dara i ba mburma ya ka, a de a aka mandazla a dala. Gurùŋ gurùŋ a yehe a riŋ təv mendze ana a sasar aà mendze aɗəm a, ama ka, a ŋget a tsa. ⁴⁴I fataya ka, a gweɗe a: <Ŋgulum i mbìɗ a gər a təv ana i dara iɗəm a.> Aləka aka màra ka, a le a aà ga ŋgar ata məfàɗà ŋa, kàzlàŋa malàmbàɗà ŋa tits tits lele, ama kəla ka, wura a riŋ iɗəm tsa. ⁴⁵I dəba ŋa ya, a de a, a ti ndzikere a gà asiŋ gà sitene ŋgiɗ a təsəla aà mendze i fata, gà na gà ŋgwal ŋa tsa ndeyndey a. Ti de akabaha aɗəm a tserdze a fata. Zàmma tsəka, dukw ata à me a aka wele ata, mendze ŋgar a ge a ŋgwala tsa ndeyndey, à zè a dər na piŋŋe ya asa. Kamala taŋa ya asa na a ti ne a i təv gà mburma ana kinehe ta məsak à vatwa Mbulum a mbaŋa.»

Gà mama Yesuw nda gà damər ŋgar

Markus 3:31-35; Luka 8:19-21

⁴⁶Aləka i təv ana Yesuw a riŋ à fèfil a a gà mburma ata mba ya ka, gà mama ŋgar nda gà damər ŋgar tar riŋ ti dehe a a təv ŋgar. Tə daha ka, ta hitse a bəra, ta waya mifefile nda gà ŋgat. ⁴⁷Ta ŋgat a tar kataya ka, mburma ilik a daha a təv Yesuw. A daha ka, a gwaɗar: «Araha, gà mama yak nda gà damər yak naha, mehìtsè ŋa ɗa i bəra, ta waya mifèfilek te.» ⁴⁸Yesuw a gwaɗar aaka: «Gà mama ga nda gà damər gà ana, gà weke?» ⁴⁹I dəba ŋa ya, a zikwe ahər aà gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tar riŋ i təv ŋgar a, a gwaɗar: «Araha, gà mama gà nda gà damər gà ɗa ka, i faha. ⁵⁰Aɗaba wur ana a ge a dukw ana a sàs a Mbulum Tsir gà ana i gər ŋa ya ka, ŋgat na a ne damər gà nda mama gà ya.»

Bazlam minew meslìgè daw

Markus 4:1-9; Luka 8:4-8

¹A pat ata Yesuw a dara i ga ya, a da aà gùva duluv. A daha, a ndza a bəɗ. ²Gà mburma ta ŋgatar, a da a fata ka, ti yahabaha gər a təv ŋgar hinne. Aɗaba taŋa, a daha, a tsəl a slə̀làh yam duwa a riŋ à gùva duluv ata ika gər yam, a ndza aɗəm a fata. Gà mburma ata tə daha a təv ŋgar tserdze ya ka, ti sìrìkaha a təv ŋgar. Tə daha ka, ta hitse aà gìgìze ŋana. ³Dite a ɗe a tarra iɗəm à guma ŋgar a hinne ndaka bazlam minew a. I huɗ guma ŋgar ata ya ka, a gwaɗa a tar: «Wele duwa a riŋ, a ndzək hwife daw, a da dər a dala aà meslige. ⁴I təv ana a riŋ a slige a ya ka, wur daw ata a dza aka vatwa, gà ɗiyeŋ tə daha, ta pala. ⁵Asiŋ ŋa a dza aà sik kuvəl, a təv ana ahəɗ ikəka hinne tsiye. A ɗeba bise, a sləl tsara, aɗaba ana biye iɗəm tsiye. ⁶Aləka pat a zlara ahər a mbulum a ka, a wànà daw ata, a kula tsara, aɗaba ahəɗ ata ka, ɗùɗùrwàkùŋŋa biye iɗəm tsa. ⁷Wur ŋa i ŋgiɗ pam asa, a dza aà huɗ adak. Adak ata a zlala aakahər zlàlaw zlàlaw, a dza aaka mezite. Daw ata a mətsaha siter. ⁸Ama wur ŋa i ŋgiɗ asa, a dza aka ahəɗ ana ŋgwal ŋa ya. Ŋgat ka, a sləl, a geba hinne, a da a bəra, dite a nah. Biy ŋgiɗ ilik ka, dzìsl gèher a kəzləm. Biy ŋgiɗ asa, fàhha. Biy ŋgiɗ ibam, tìs aɗəm.» ⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Dzùmar zləm lele na gər kurum aka ge aà metsereke ya.»

Aɗaba la na Yesuw a fàfəl ndaka bazlam minew a?

Markus 4:10-12,25; Luka 8:9-10,18; 10:23-24

¹⁰I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yesuw tə dara a təv ŋgar a, à gər tar. Tə dara ka, ta gwaɗar: «Aàla na kà ɗifewa à duwa a mburma ka, ndaka bazlam minew a?» ¹¹A gwaɗa a tar aaka: «Aɗaba kurum ka, Mbulum aka ɗif a kurum à dukw ana makàhà ŋa i mekwere ŋgar a, kàa mbər mesirwim. Ama gà mìsle ŋgiɗ ka, tə sər tsa. ¹²Aɗaba wur ana a sər, aka ŋgat gà dukw ata ya ka, Mbulum à sikehe a dər aaka asa, a ndze a ka, ndzəɗakkà. Ama wur ana aka ŋgat hinne tsiye ka, Mbulum a zle a ihər kwizikw ŋa ata ya mbaŋa asa. ¹³Aɗaba taŋa na i tsikewa a tar ndaka bazlam minew a. Aɗaba tar ka, ku mege ta fir ahər a tekeɗe ka, ta ŋgeter a tsa. Ku mege tàa dzar zləm tekeɗe ka, ndəkəmma ti tsereke a ɓav tsa asa. ¹⁴Aɗaba taŋa, dukw ana Ezaya, mala məma à guma a tsik ahər, a ta ge a ya ka, kaɗəŋ ndzer. A gwa:

<Ki tserekwim a heŋ heŋ nda zləm,

ama ki sirwim a tsa.

Ki fìrwim ahər a ndzìzlzle nda are,

ama ki ŋgetwimer a ɓav tsa.

¹⁵Aɗaba gəzləŋ gà mburma aaha ka,

manəsa ŋa. Ti ndze a ka, dəgàwwa,

ti ne ka, kamala gà mandakazləm a,

nda gà kamala gà ɓəzla guluf a.

A sàs a tar na ta fir ahər a ya tsa,

ta waya na ti tsereke a ya tsa asa.

Aɗaba taŋa Mbulum a gwa,

mege tə tsaraka zləmana ka, ana ka,

ta mbiɗere a à ba a təv ga ya,

dite i mbele a tar.>*fa*

¹⁶Ama kurum kinehe ka, maŋgayaba i təv kurum, aɗaba kàa ŋgatum a dukuməŋa nda are kurum, kàa tsarakum nda zləm kurum lele mbaŋa. ¹⁷Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer kaɗəŋ: Akahər ata ka, gà ɓəzla məma à guma Mbulum hinne nda gà asiŋ gà mburma ŋgar ŋgiɗ tàa yaha vatwa aà maŋgata a dukw ana kurum ihər ki ŋgetwimer a ya, ama ka, tàa ŋgatar tsa. A sàs a tar matsaraka dukw ana kurum ihər ki tserekwim a kinehe ya, ama tar ka, tàa tsaraka ɓav tsa asa.»

Yesuw a ɗif à bazlam minew meslìgè daw

Markus 4:13-20; Luka 8:11-15

¹⁸«Ama kinehe ka, tsarakum, i ɗif a kurum a à bazlam minew meslìgè daw ata kuɗa. ¹⁹Ama gà mìsle ŋgiɗ ka, tə tsaraka bazlam Əbay Mbulum ana a ta kwere a ya. Tàa dzar zləm, ama tàa tsaraka tsa. Əbay sitene a dehe a, ndzìkeɗ ndzìkeɗ a ndzehe a bazlam ata tə dzar zləm a. Tar ti ndzikiɗ ba ka, wur daw ata a dza aka vatwa ya. ²⁰Gà mìsle ŋgiɗ pam asa, ti ndzikiɗ ba wur daw ana a dza aà sik kuvəl a. Gà taŋa tə tsaraka bazlam Mbulum ka, ta gəs a gəzləŋ tar nda maŋgayaba tsara. ²¹Ama bazlam ata a ŋge a zlile aà mendze i gəzləŋ tar tsa. Mendze tar a riŋ ika vatwa Mbulum hinne tsa. Ti ndze a ka, wàkit wàkit. Na bəla mawùràba bazlam, kige tsa mesewere are aka le aà tar agəra bazlam Mbulum ka, ŋgwìɗik ta misek a à magəsa bazlam ata tsara. ²²Gà mìsle ŋgiɗ pam asa ka, ti ndzikiɗ ba wur daw ata a dza aà huɗ adak a. Ti tsereke a bazlam Mbulum, ama madzala gà gər mesewere are a be a tar i gəzləŋ a hinne. Tar ihər ti dzele a gà gər aka limana, a bene a tar. Aɗaba taŋa gà dukw ata tserdze ya ka, ta bets a bazlam Mbulum i gəzləŋ tar a. Ta gis a ka, gà dukw ata ɗekɗek. Bazlam Mbulum a ge a ter a ŋgulum asa tsa. ²³Ama gà mìsle ŋgiɗ ka, ti ndzikiɗ ba wur daw ata a dza aka ahəɗ ana ŋgwal ŋa ya. Aɗaba tar ka, ti tsereke a bazlam Mbulum, tì dzer a zləm lele. Tar ti ne ka, kamala wur daw ata a sləl ika ahəɗ ata ŋgwal ŋa, dite a ge ba hinne ya. Biy ŋgiɗ ilik ka, dzìsl gèher a kəzləm, biy ŋgiɗ asa ka, fàhha, dite biy ŋgiɗ ka, tìs aɗəm.»

Bazlam minew tìzèmiŋ ana i liwiŋ gà daw a

²⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a zla tarra bazlam minew ŋgiɗ a pam asa. A gwaɗa a tar: «*Mekwere Mbulum a ndzikiɗ ba ka, nda wele duwa a ndzək hwife daw ŋgar, a da dər a dala a gùvàh ŋgar. A daha ka, a slige daw ata. ²⁵Aləka hawa a ge ka, a da a ma. I dəba ŋa ya ka, həvəɗ a ge, aləka, gà mburma tserdze ika mendze are ka, mala swalwa ŋgar a daha, a sliger aɗəm tìzèmiŋ. Ama a slige aba ya ka, a daba. ²⁶Aləka i təv ana daw ata a sləl, a ge ba, a da a bəra, dite a ge wur a ka, tìzèmiŋ tekeɗe, a pàt aba kuɗa. ²⁷Gà ɓəzla meslire wele ata tə da a dala, tə daha, ta fara ikaba i gùvàh a ka, tìzèmiŋ ata hinne i liwiŋ gà daw ata. Aləka tə dara a ma ya ka, tə da a təv mala gùvàh ata. Tə daha, ta gwaɗar: <Mala ga mər, kà slige a gùvàh ana, ŋgwal daw ibam a? Aɗaba tìzèmiŋ a riŋ iɗəm dze ana, a dara aɗəm ana, i ŋga ya?> ²⁸Mala gùvàh a gwaɗa a tar: <A ge a ka, mala swalwa gà na a giŋ kataya ya.> Gà ɓəzla meslire ŋgar ata ta gwaɗar: <Wànà kà waya ana, mi da, mi tə ndzaha iɗəm a bəɗ a ya?> ²⁹A gwaɗa a tar aaka: <Awaŋ, na bəla ki ndzehwim a iɗəm a ka, ki ndzehwim a nda daw ŋa dze. ³⁰Ŋgulum mandza tə̀ma, tə̀ nah akaba dzekwiŋ. A təv ana masàsà daw ide ya ka, i gweɗe a a gà ɓəzla masàsà ŋa: Haɓumara iɗəm tìzèmiŋ a dzekwiŋ, dite ka yahumar gər, ka tikwim ahər akwa. I dəba ŋa ya, ki seswimiŋ a daw gà, dite ki gìzlwimiŋ a, ki ndzekwimere a a awura gà ya kuɗa.> «

Bazlam minew wur dukw ana hinne tsiye

Markus 4:30-32; Luka 13:18-19

³¹I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik a tar bazlam minew ŋgiɗ pam asa. A gwaɗa a tar: «*Mekwere Mbulum a ndzikiɗ ba ka, wur dukw ana hinne tsa, kamala wur meserek a. Ama ka, wele duwa a ndzək, a slige a gùvàh ŋgar. ³²Ar ka, hinne tsa, kwizikw na ika magər gà dukw medile ana ti slige a dze ya. Aləka, tàa slige ka, a sliliŋa, a gil a ba, a ne a dizl ɗaf batsah ŋa, a zè a gà dukw medile tserdze. A zlele a ahər hinne asa mbaŋa, dite gà ɗiyeŋ ti ndze aɗəmiŋa, ta ŋgereye ahər a ga tar.»

Bazlam minew giɗe ana a kwasawa à duwa ya

Luka 13:20-21

³³I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik a tar bazlam minew asa mbaŋa. A gwaɗa a tar: «*Mekwere Mbulum ka, à mbìɗ a à mendze mburma. A ndzikiɗ ba ka, giɗe ana a kwasawa à duwa ya. Taŋa məkəs duwa a ndzək gùfa a batsah kəzləm makər, dite a nda aaka giɗe, a həlaɓ dər akaba. I dəba ŋa ya ka, dzìdzèrègìffe a kwasa dər fit kuɗa.»

Yesuw a gaw akaba gà mifefile ŋgar nda bazlam minew

Markus 4:33-34

³⁴Gà dukw ata tserdze ya, Yesuw a tsikewa a gà mburma ka, ndaka bazlam minew. Aɗaba a tsikewa bazlam ŋgar a mburma ka, ze bazlam minew tsa pəra. ³⁵Aɗaba taŋa, dukw ana Ezaya, mala məma à guma Mbulum ana akahər ata a tsik a ka, kaɗəŋ ndzer. Taŋa Mbulum a gwa:

«I fèfil a ka, ndaka bazlam minew.

I ɗif a ter a ka, à dukw ana

makàhà ŋa daga piŋŋe,

Yàa ge gər ahəɗ zukw tsiye.»*fb*

Yesuw a màra iɗəm à bazlam minew tìzèmiŋ a mburma ya

parakkà lele

³⁶Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a dara i təv gà mburma ata ya, a da a ma. A daha ka, a da a ga. Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə zazamaha ŋgat a fata. Tə daha, ta gwaɗar: «Bazlam minew tìzèmiŋ ata ndeɗiŋa ya ka, mì sər tsəna, pàt a mər dərra iɗəm a lele kuɗa kwaŋ.» ³⁷A gwaɗa a tar: «Mala meslìgè daw ka, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ya. ³⁸Na a ne gùvàh ka, gər ahəɗ. Dite na a ne hwife daw ata ka, gà mburma ana ta gəs bazlam Mbulum, ti de a a mekwere ŋgar a. Tìzèmiŋ ka, gà na ta gəs bazlam sitene ya. ³⁹Mala swalwa ana a slige tìzèmiŋ ata ya ka, Əbay sitene. Masàsà daw ka, pat ana Mbulum à ndìv a à gər ahəɗ a. Dite na a ne gà ɓəzla masàsà daw ata asa ka, gà gawla Mbulum. ⁴⁰Kamala taŋa ya, a ne a ka, kamala mala gùvàh ana a haɓa tìzèmiŋ i daw ŋgar a ka, dite a wànà iɗəm a nda akwa ya. A pat ana Mbulum à ndìv a à gər ahəɗ a ka, a ge a dər kataya mbaŋa. ⁴¹Iye, wur ana a dara i təv Mbulum a, i slirre a gà gawla gà ya. Ta pele a iɗəm gà mburma ana ta vile a mendìfè sik a mburma, nda gà na ta ge a dukw ana ŋgwala tsiye tserdze, i liwiŋ gà mburma ana ti de a a *mekwere Mbulum a. ⁴²Tì ndzikere a iɗəm gà na gà ŋgwal ŋa tsiye, dùf tì ndè à ter a a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a. I fata ka, ti tiwe a hinne, ndàtsə̀tsə̀tsà ti dzedzer a nda məpapəɗa dər zlir. ⁴³Ama akahər ata ka, gà mburma ana ta ge dukw ana a da a gər a Mbulum a ka, tar ti ndze a ka, i mekwere ŋgar. I fata ti ndze a ka, dzaydzay kamala pat ana à div a ya. Aɗaba taŋa, dzùmar zləm lele na gər kurum aka ge aà metsereke ya.»

Bazlam minew gà dukw ana à sìkim a ba tsiye

⁴⁴I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «*Mekwere Mbulum ana ŋgat ŋa a zal a kurum dər a, a ndzikiɗ ba ka, kamala dukw ana ŋgwal ŋa hinne, à sìkim a ba tsa, wura a ŋgat i biye i gùvàh mburma ya. Wele ata à kèher a are lele, a ŋgeye a ba hinne. A mbìs aaka a ahəɗ, à sìkèh a dər aaka. Dite a de a a ma, a dehe a, a dzewe a à gà dukw ŋgar fit. A de a dərraha a mala gùvàh ata. A sìkim a gùvàh ŋa dze a ba ŋgar fit.

⁴⁵Asa ka, wele ana Mbulum a zeler a à mekwere ŋgar a ka, ŋgat a ndzikiɗ ba ka, mala metsèkèle ana a yehe a ŋgwal kur dukw ana ta vìɗ a ka, tsakala ŋa hinne, à sìkim a ba tsiye. ⁴⁶I təv ana aka ŋgat ŋgwal ŋa ata ka, a de a a ma, a dehe a, a dzewe a à gà dukw ŋgar fit, dite à sìkim a dər ŋgwal kur dukw ata kuɗa.»

Bazlam minew ndzàràwà magàsà kilif

⁴⁷«Iye ihər i gweɗe a kurum a asa: *Mekwere Mbulum a ndzikiɗ ba ka, ndzàràwà gà ɓəzla magàsà kilif ana ti tikewa a duluv a yam a. Na tàa tike aɗəm ka, làw làw làw, gà kilif ŋgiɗ pampam hinne ti de aɗəmiŋa. ⁴⁸Na tàa fə̀r, aka rah aɗəm ka, ti zlere a aka gìgìze ya. Dite ti ndze a dər a bəɗ, ta pelere a iɗəm gà ŋgwal gà kilif a, tì dze a a tàkwasa. Ama na bəla na ŋgwal ŋa tsəka, gwits tì dze a dər aba i dala i fataya. ⁴⁹Kamala taŋa ya, a pat ana Mbulum à ndìv a à gər ahəɗ a tekeɗe, a ge a dər kataya mbaŋa. Gà gawla Mbulum ti deriŋa, aà mandzàkà i ba gà mburma ana gà ŋgwal ŋa ika miɗ Mbulum nda gà na gà ŋgwal ŋa tsiye. ⁵⁰Tì ndzikere a iɗəm gà na gà ŋgwal ŋa tsiye, dùf tì ndè à ter a a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a. I fata ka, ti tiwe a hinne, ndàtsə̀tsə̀tsà ti dzedzer a nda məpapəɗa dər zlir.»

Bazlam minew gà dukw ana gà awiya ŋa ŋgwal ŋa,

ndəna miviya ŋa ya

⁵¹I dəba ŋa ya, Yesuw a wiz à gà ɓəzla mazazama ŋgat a, a gwaɗa a tar: «Kàa tsarakum gà bazlam ata i tsik a kurum a tserdze ya ya?» Ta gwaɗar aaka: «Haya, maa tsaraka.» ⁵²A gwaɗa a tar asa: «Aɗaba ku weke na a sər məpala ahəm Mbulum, aka gəs mekwere ŋgar lele ka, a ndzikiɗ ba ka, mala ga ana limana ŋgar a riŋ hinne, à mère a ka, à miviya ŋa, kige tsa, awiya ŋa asa ya.»

Gà mburma ana i Nazaret a, ta gəs Yesuw nda gəzləŋ tsa

Markus 6:1-6; Luka 4:16-30

⁵³I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik a tar aba gà bazlam minew ata ya fit ka, a hitsera i fataya. ⁵⁴A da a kwite ana a gəl iɗəm ba ya. A daha ka, a da a ga mahàmà a Mbulum tar. I fata ka, a dza ba aà medzeŋge bazlam Mbulum a mburma. Bazlam ŋgar ata gà mburma tə tsaraka ka, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Ta gwaɗaba ika magər tar: «Yweh yweh, a ŋgatara metsehe ata dze ana, i ŋga ya? Meme na a sle aà mege gà dukw mene aà mburma ata pampam kamala taŋa ya? ⁵⁵Aɗaba ŋgat ka, kà sərakwa kəla mala məpàpàzà dizl a? Mama ŋgar ibam, Mariya, gà damər ŋgar tekeɗe, gà Zakup nda Yasufa nda gà Simum nda gà Yudas a. ⁵⁶Gà damər ŋgar gà dəm ŋana tekeɗe, tar ɗa mandza ŋa ika magər kwa i faha ana, a ŋgatara ndzəɗa ata dze ana, i ŋga ya na kataya ya?» ⁵⁷Aɗaba taŋa na gà mburma ata ta gəs ahəm aà Yesuw tsiye. I fataya ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Ku weke na tə sər ŋgat a gəl ba i kwite ata, nda gà mburma ana i ga i ma ŋgar a tserdze, dite à me a ter a à bazlam Mbulum i fata asa ka, ta gis a bazlam ŋgar, ta ger a magəɗa tsa. Say na i liwiŋ gà mburma ŋgar asa tsiye dzekwiŋ, taŋa ka, ta gis a bazlam ŋgar kuɗa.» ⁵⁸I dəba taŋa ya ka, Yesuw aka ge dukw mene aà mburma i fata hinne tsa, agəra ana gà mburma ŋgar ata ta gəs ŋgat nda gəzləŋ tsiye.

Makə̀ɗà Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam

Markus 6:14-29; Luka 3:19-20; 9:7-9

¹Akahər ata ka, *Hiridus ŋgat batsah Əbay ana ika ahəɗ Galile ya, a tsaraka meɗè zləm Yesuw ana a riŋ a geye a gà dukw mene aà mburma pampam a. ²I dəba ŋa ya, a gwaɗa a gà mburma ŋgar: «Naha ka, Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam ana a mət akahər ata ya, aka mbəlara i məməta ya. Aɗaba taŋa na a geye a gà dukw mene aà mburma pampam nda ndzəɗa kərga taŋa ya ya.»

³Hiridus a tsik kataya ka, aɗaba ŋgat na a gəs Yuhana piŋŋe, a dzaw ŋgat, a tike ŋgat a ga daŋgay a. A tike aɗəm ŋgat ka, agəra ana a palar ahəm aà mazla *Hirudiya məkəs damər ŋgar Filip ana a zlaba ihər a ya. ⁴Aɗaba taŋa, Yuhana a gwaɗawar ka: «Məpala ahəm Mbulum aka vəl vatwa aà mazla məkəs damər yak tsa.» ⁵Hiridus ka, a waya makə̀ɗà Yuhana zləmana, ama a ge magəɗa agəra gà asiŋ gà Yahuda, aɗaba ta fə̀r aà Yuhana ka, ŋgat na mala məma à guma Mbulum a mburma ya.

⁶Aləka i təv ana pat mawà Hiridus a ndze aɗəm a ka, a zal a mburma hinne aà megirive. Gà mburma ata tserdze ya, tə ndəv akabaha ka, dəm Hirudiya aaha ndeɗiŋa ya, a riŋ i liwiŋ gà mburma ata mbaŋa. A daha, a dza ba aà megirive ika miɗ gà bàba gà mburma ata tə zal a tar à megirive ya. Ama megirive dəm ata a tsahən aà Hiridus nda gà asiŋ gà mburma ata a zal a tar a hinne. ⁷Hiridus a mbaɗa a dəm ata ika miɗ gà mburma ata tserdze ya. A gwaɗar: «Wiz aà iye dukw ana a sàsak a fit, i vilekiŋa.» ⁸I dəba ŋa ya, dəm ata a dzala ka, a sər dukw ana a wiz a ya tsa. A da a təv mama ŋgar, a daha, ta màkabara à bazlam a. Dite dəm ata a mbəɗ gər a təv Hiridus, a daha, a wiz ahər dukw ana mama ŋgar a tsikarra ya, a gwaɗar: «I waya ka, sèsiŋara gər ika Yuhana ya kinehe tsara, ka tikiŋara aka tasà ya.» ⁹Əbay ata a tsaraka kataya ka, a tsəɓar hinne, ama a sle aà meniwer a dər tsa, aɗaba aka mbər mimbeɗe ika miɗ gà mburma ata tə daha a megirive ya asa. A gwaɗa a gà ɓəzla meslire ŋgar: «Haya, sàsakwarra ikəka ya.» ¹⁰A daha, a slər mburma ŋgar ilik a ga daŋgay, aà masàsàra gər ika Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam a. Wele ata a daha, a sàsara ikəka gər a, ¹¹a tikera aka tasà ya. A dara, a vəl a dəm aaha. Dəm ata ibam, a da dərraha a mama ŋgar ata kuɗa.

¹²Aləka gà ɓəzla mazazama Yuhana tàa tsaraka ta gwa là, tàa kəɗ Yuhana ka, tə daha, tə zlara məməta ŋa i bəɗ a, ti le. I dəba ŋa ya, tə da a təv Yesuw, tə daha, ti tsiker məməta Yuhana ata ta kəɗ a.

Yesuw a vəl dukw mezime a ga mburma hinne ti sle

dəbuw ə̀zləm

Markus 6:30-44; Luka 9:10-17; Yuhana 6:1-13

¹³I dəba ŋa ya, Yesuw a tsaraka məməta Yuhana ata ti tsiker a ka, a hitsera i fataya, a da, a tsəl a slə̀làh yam. A waya mede aà gìgìze ŋgiɗ ana a mbe ndàra a dala, mburma a riŋ iɗəm tsiye. Ama gà mburma tə tsaraka a riŋ a de a ndàra a dala ka, gə̀də̀bəllà tə dayara i gà kwite ŋgiɗ a pampam hinne, tə zazam ŋgat a fata nda sik. ¹⁴Aləka i təv ana tsìm a ndzeha a fata, a tarra i slə̀làh yam a, a fə̀r ikaba ya ka, gà mburma viyèw tàa làhar a bəɗ a fata hinne, ta veve a ŋgat. A fə̀r aà tar ka, ti ndzer are tsehe hinne. A daha, a mbala à gà ɓəzla dukw məməta tar ana tə ndzakaha ya.

¹⁵Zàkwayiya ka, hawa aka ge. Gà ɓəzla mazazama Yesuw aaha ti sìrìkeha a təv ŋgar, ta gwaɗar: «Kinehe ka, pat a riŋ mba tsa. Aɗaba naha kwa ɗa ka, i kusak asa ana, meme? Ŋgulum ka, gwaɗa a gà mburma aaha, tə daya a gà huɗ kwite aà masàkàmà dukw mezime, tsəna, meme na naha ya?» ¹⁶Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Aàla na ti de a ya? Kurum ŋa, vəlum a tar dukw mezime.» ¹⁷Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta gwaɗar: «Duwa a riŋ aà mər tsa. Na aà mər ka, tapa ɗaf ə̀zləm nda kilif sula pəra ana, meme?» ¹⁸Yesuw a gwaɗa a tar: «Ndzìkwimiŋara a faha ya kwaŋ.»

¹⁹Dite a gwaɗa a gà mburma ata: «Ndzayum a bəɗ aka kwizir.» Dite i dəba ŋa ya, a daha, a ndzək gà ɗaf ata nda kilif aaha sula ya, akahər ŋgar. A fə̀r dər a gəza mbulum, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum. Aləka a sasa ikaba ɗaf ata ya. A vəl a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata. Dite gà mburma ata tə daha, tə dzaya a gà asiŋ gà mburma kuɗa. ²⁰Ku weke a zəm ɗaf ata ka, a sler, a zeha aà tar a. Aləka gà ɓəzla mazazama Yesuw aaha tə daha, ti yaha gər a maɗaval ŋana ka, a raha a gà tàkwasa kurwa gəra sula. ²¹Ama gà mburma ata tə zəm dukw mezime ata ya ka, ti sle dəbuw ə̀zləm, gà asləka ɗekɗek na taŋa ya, tsəka, tàa ɗama gà məkəs nda gà ɓəza tsa.

Yesuw a de a ika gər yam a nda sik

Markus 6:45-52; Yuhana 6:15-21

²²I dəba ŋa ya tsara ka, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Tsalum a slə̀làh yam, dum aka miɗ aka lìdè gìgìze ŋgiɗ. I lehe aà kurum ŋa.» Gà mburma ata tə daha, tə tsala a slə̀làh yam ata, tə da. I dəba ŋa ya, a gwaɗa a gà asiŋ gà mburma aaha: «Dum a ma kuɗa» mbaŋa. ²³Aləka tə da i təv ŋgar a ka, ŋgat ŋa a tsəl a gər kwite à gər ŋgar, a daha, a hama a Mbulum i fata. Aləka həvəɗ a ge ka, ŋgat a riŋ i fata hiywe mba. ²⁴Ama gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ndeɗiŋa a slər tar a slə̀làh yam a ka, tàa ndze aka magər yam diriŋ aà gìgìze ya. I fata ka, himbiɗ a riŋ a ge a hinne, yam a tsele akabiŋa, dàrdàr à mère a à tar ndàra a dəba ya. ²⁵Aləka a ge medzè melìgire aka bur ide ka, Yesuw a màhəha ba, a de a a təv tar. I təv ana a riŋ a de a ya ka, a da ndaka gər yam tsə̀pàk tsə̀pàk nda sik. ²⁶Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta ŋgataraha na a dehe a a təv tar ndaka gər yam a ka, ta ge magəɗa hinne, ta gwa: «Naha ka, duwa.» Tə dza ba aà Mewideye hinne asa, aɗaba magəɗa.

²⁷Yesuw a tsaraka Mewideye tar ata tsara ka, a fàfəl a taraha, a gwaɗa a tar: «Arəv ma da aà kurum a, ki gwim magəɗa tsa, iye na naha ya.» ²⁸Dite Piyer a fàfəlaraha. A gwaɗar: «Batsah ga ŋa, na kər ka, gweɗiŋ dara, i dehe a a təv yak ndaka gər yam nda sik mbaŋa te.» ²⁹Yesuw a gwaɗaraha: «Dara.»

Piyer a tarra i slə̀làh yam a, a dza ba aà mede ndaka gər yam, a de a a təv ŋgar. ³⁰I təv ana a riŋ a de a ya ka, himbiɗ a riŋ a ge a hinne, yam ata a riŋ a tsele akaba a hiywe. A samata kataya ka, a ge magəɗa hinne, aɗaba à pìts à ŋgat a huɗ yam. A wideye hinne nda magala. A gwaɗa a Yesuw: «Wawàyàh, Batsah ga ŋa, mbil iye te.» ³¹I fataya tsara ka, làndaw Yesuw a gəsara ŋgat i ahər a. A gwaɗar: «Aàla na kə̀ gəs iye nda gəzləŋ yak lele tsiye? Wànà kà zlaŋa ana, ndzəɗa gà a riŋ aà mazlàkà kər tsiye?» ³²I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda Piyer tə daha, tə tsala a slə̀làh yam ata kuɗa. Himbiɗ ata ibam, a mət aaka tsara. ³³Ama gà asiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha i slə̀làh yam a, ta ŋgatar kataya ka, tə dzar gurmits a bəɗ lele. Ta gwaɗar: «Kər ka, Kəla Mbulum kaɗəŋ ndzer.»

Yesuw a mbala a gà ɓəzla dukw məməta ika ahəɗ Genezaret

Markus 6:53-56

³⁴Aləka gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha, ti ndze aà gìgìze ŋgiɗ ka, tə tsalara i duluv ata ya, aka ahəɗ Genezaret a. ³⁵Ama gà mburma ana i fataya, tə sər, naha ka, Yesuw tsara ka, tə da, ti tsikeye a gà mburma ana ika ahəɗ ata ya tserdze. Tə daha, tə ndzaka dərraha gà ɓəzla dukw məməta ana i kwite ata ya, a təv ŋgar a. ³⁶I fataya ka, ta hama a Yesuw hinne, aà mə vəl vatwa a gà ɓəzla dukw məməta ata, tə lama aà gùva petek ŋgar àsla pəra ka, ta mbeliŋa. Gà taŋa tə lama aà petek ŋgar ata tserdze ya ka, ta mbala i dukw məməta tar a tsara.

Mege metsehe agəra fəla gà tsir ana akahər ata ya

Markus 7:1-13

¹I dəba ŋa ya ka, gà *Farisa duwa nda gà asiŋ gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tə dara i Yeruzalem a, a təv Yesuw a, tə tsam ahər ahəm. Ta gwaɗar: ²«Aàla na gà ɓəzla mazazama kər ka, ta gəs mezezeme fəla gà tsir mər ana akahər ata ya tsiye? Aɗaba tar tə zəmawa ɗaf ka, ze məbàrà ahər kamala ana fəla gà tsir mər a tsik a tsiye.» ³Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Dite ge, aàla na kurum ka, kà nəsum à gà məpala ahəm Mbulum, dite kà də̀ɗum aka fəla ana kà gəsum nda madzala gà gər kurum a? ⁴Aɗaba Mbulum a gwa ka: <Zàmbaɗa à gà dede yak nda mama yak.> A gwa asa ka: <Wur ana a tsik a dukw ana ŋgwala tsa aà dede ŋgar, kige tsa aà mama ŋgar a ka, ta kəɗ wele ata.>*fa* ⁵Ama biy kurum ka, pam, kù gwaɗum: <Na wura aka gwaɗa a dede ŋgar, kige tsa a mama ŋgar ka: Limana gà ana zləmana i gwa i zlèk a dər kurum a ka, i vile a taŋa ka, a Mbulum.> ⁶Kurum kù gwaɗum: <Wur ata ka, mà zàmbaɗa à gà tsir ŋgar nda mama ŋgar asa tsa.> Kamala taŋa ya, kurum kà nwim à bazlam Mbulum ka, dukw masakəŋa, dite kà zazamum fəla kurum ana kà gəsum nda madzala gà gər kurum a.» ⁷A gwaɗa a tar asa: «Kurum ka, gà ɓəzla məbànà mburma nda pàrsa, kamala ana Ezaya, mala məma à guma Mbulum a tsik aà kurum akahər ata ya kaɗəŋ ndzer. ⁸A gwa:

<Mbulum a gwa ka: Gà mburma aaha

tì zèmbeɗe a à iye ka,

tsàf tsàf tsàf nda bazlam ɗekɗek.

Ama i gəzləŋ tar ka, tàa gəs iye tsa.

⁹Meheme tar ana ta hemiŋ a ya ka, taf masakəŋa.

Aɗaba ti dzeŋgewa a mburma ka,

məpala ahəm mburma, tsəka,

biy gà tsa.> «*fb*

Gà dukw ana ti nis a à mburma i gəzləŋ a

Markus 7:14-23; Luka 11:37-41

¹⁰I dəba ŋa ya, Yesuw a zal a gà mburma ata i fataya tserdze, tə daha a təv ŋgar. Tə daha ka, a gwaɗa a tar: «Tsarakum, dzum zləm a dukw ana i tsik a kurum a ya lele. ¹¹Aɗaba dukw ana mburma a tikehe a a bazlam, a zim a ya ka, a nis a à mburma tsa. Say dukw ana a dere a ndàra i bazlam a ivaɗ na a nis a à mburma ya.»

¹²I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yesuw ti sìrìkaha a təv ŋgar. Tə daha ka, ta gwaɗar: «Kà tsik kataya ana, meme? Kà sər ti tsiye, bazlam yak ana kà tsik a ka, a riŋ à tsìɓ a a gà *Farisa i gəzləŋ hinne ya.» ¹³I dəba ŋa ya, Yesuw a tsaraka bazlam ata ta màr dər a ka, a live aba à gà Farisa ata ya nda hwife ya, a gwaɗa a tar aaka: «Na bəla hwife ana Mbulum Tsir gà ana i gər ŋa ya a slige tsiye ka, ndzùkwaɗ ndzùkwaɗ ti ti ndzehe a iɗəm a bəɗ a mba.» ¹⁴A gwaɗa a tar asa: «Miyakum à tar, aɗaba tar ka, a sàs a tar magàsà ahər a gà ɓəzla guluf, tsaatsa tar ŋa na ti ne gà ɓəzla guluf a ivaɗ. Kinehe bəla mala guluf à gis a ahər a mala guluf ŋgiɗ ka, a ge a ba tsa, tùɗùp tì dzèwa akaba a a biye sula məma.»

¹⁵I fataya ka, Piyer a gwaɗar aaka: «Maa tsaraka bazlam yak ata ndeɗiŋa ya tsəna, ɗe a mər dər te.» ¹⁶Yesuw a gwaɗa a tar: «Kurum tekeɗe, haa kinehe kàa tsarakum tsa mbaŋa ya? ¹⁷Kà sərum tsiye, dukw ana mburma ti tikehe a a bazlam tserdze ya ka, a de a ka, ndàra a hitwis, dite ti tèhere a iɗəm a bəɗ a bəra ya ana, kà sərum tsiye? ¹⁸Ama dukw ana a dere a i bazlam a ivaɗ na a dara i gəzləŋ a, dite ka, a nis a à mburma ya. ¹⁹Aɗaba na a dere a i gəzləŋ mburma ya ka, madzala gà gər ana ti dzele a ŋgwala tsiye. Taŋa na a peze a za a mburma aà makə̀ɗà mburma, nda mege muva, dite nda mege mezelme nda təv dukw ana biy metsike tsiye, nda gà mege akəl, nda masàsà pàrsa aà mburma nda metsìkè dukw ana ìrih ìrih ìrih ŋgwala tsa aà mburma ya. ²⁰Say medzibe gà dukw ata na a nis a à mburma ya, tsəka, mazəma dukw mezime ana ze məbàrà ahər a ka, a nis a à mburma tsa.»

Məkəs gà Kananiya duwa a gəs Yesuw nda gəzləŋ

Markus 7:24-30

²¹I dəba ŋa ya, Yesuw a hitse i fataya, a da ndàra aka ahəɗ gà Tirus nda Sidun. ²²I fata ka, məkəs gà Kananiya duwa a riŋ a ndzawa ika ahəɗ ata. Ŋgat ka, dəm gà Yahuda tsa. I təv ana Yesuw a ndzeha a fataya ka, a dza ba aà madaha a təv ŋgar. A zezem a ŋgat. A hemer a dərraha aà vatwa ya hinne. A gwaɗaraha: «Əbay Yesuw, gwala Dawda, kamkam, i ndzek are tsehe ti tsiye. I hamak ka, aɗaba dəm gà duwa a riŋ i ma, sitene a gasawa ŋgat, a sèwèrewer are hinne.» ²³I fataya ka, Yesuw aka fàfəlar aakaha ilik tsidze. Zàmma tsəka, gà ɓəzla mazazama Yesuw ti sìrìkaha a təv Yesuw ndiɓ bise. Tə daha, ta hamar, ta gwaɗar: «Dalawa aba ya, aɗaba a riŋ a zezem a kwa nda gà Mewideye duwa hinne ana, meme?» ²⁴I fataya ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Mbulum a slərra iye ya ka, a təv gà Isərayel a ɗekɗek. Tar ka, ti ne kamala gà təmaŋ ana ti dzeye ya, tsəka, agəra gà mìsle ŋgiɗ tsa.»

²⁵Ama məkəs ata a daha, a dza gurmits a bəɗ aka miɗ ŋgar, a hamar hinne asa. A gwaɗar: «Zlak iye te, Əbay gà.» ²⁶Yesuw a gwaɗar aaka: «Aɗaba wur ana a vile a dukw mezime a gà ɓəza ya ka, say a sle a ter a dzekwiŋ, dite a vile a a gà kəra, ti zimiŋa. Tsəka, malàhà à dukw mezime ika gà ɓəza ya a gà kəra ka, lele tsa.» ²⁷Məkəs aaha a gwaɗar aaka: «Kataya kaɗəŋ, Əbay ga, ama kəla ka, na bəla gà ɓəzla ga tar riŋ ihər ti zim a ɗaf ka, gà kəra ti dehe a, ta pele a na a dzawa aà tar a bəɗ a mbaŋa.» ²⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a məkəs ata: «Daala aaha, megìse yak ana kə̀ gəs iye nda gəzləŋ a ka, nda ndzer lele. Aɗaba taŋa, dukw ana a sàsak ka, i vilekiŋa.» I təv ana Yesuw a tsiker kataya ya ka, dəm ŋgar ata i ma ya, a mbəl tsara.

Yesuw a mbala à gà ɓəzla dukw məməta hinne

Markus 7:31-37

²⁹Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a hitse i fataya asa, a da ndaà gùva duluv Galile. A daha, a tsəl aka dìyes duwa a riŋ i fata. A ndzeha a fata ka, a ndza a bəɗ. ³⁰A ndze riŋ zàkwayiya ka, gà mburma hinne tə daha a təv ŋgar. Tə ndzaka dərraha gà ɓəzla videl nda gà ɓəzla magàha a bəɗ, nda gà ɓəzla guluf, nda gà na ta mba aà mifefile tsiye, nda gà asiŋ gà ɓəzla dukw məməta ŋgiɗ pam pam hinne. Tə daha, ta həna à tar aka miɗ Yesuw, dite a mbala à tar i dukw məməta tar a. ³¹Gà mburma ata tə daha a təv Yesuw tserdze ya, ta ŋgat a gà ɓəzla dukw məməta ana a mbala à tar a ka, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Aɗaba ta fə̀r ka, gà na ta mbàwa aà mifefile tsiye ka, tar riŋ ta fèfil a lele. Gà na magàha a bəɗ ŋa tekeɗe, tar riŋ ti de a nda sik tar zə̀bak zə̀bak lele mbaŋa. Dite gà ɓəzla videl ibam, tàa mbala, gà ɓəzla guluf tekeɗe ka, tàa ŋgat a vatwa ndzih ndzih lele kuɗa. Gà mburma ata i fataya tserdze, tə dza ba aà mazàmbàɗà à Mbulum gà Isərayel ŋgəlakəkka.

Yesuw a vəl dukw mezime a gà mburma ana ti sle

dəbuw faɗ a

Markus 8:1-10

³²I dəba ŋa ya, Yesuw a zal a gà ɓəzla mazazama ŋgat. Aləka tə daha ka, a gwaɗa a tar: «Gà mburma aaha ti ndziŋ are tsehe ka, hinne, aɗaba mehinne makər ka, tar ɗa i təv gà i faha, dukw mezime a riŋ aà tar tsa. Dite kwa i sle aà megweɗe a tar ka, dum a gà ma kurum tsa. Aɗaba may a bets a tar aà vatwa na ti de a a ma ya asa.» ³³Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta gwaɗar aaka: «Kinehe ki ŋgetekewere a dukw mezime ŋa ana, i ŋga ya, na aà mivile a gà mburma aaha fit i kusak aaha ya, na dite a sle a tar a dze ya?» ³⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Ɗaf a riŋ aà kurum dze ana, tapa ndaw?» Ta gwaɗar aaka: «Ɗaf naha aà mər ka, tapa təsəla nda kilif zaakwa pəra.» ³⁵Dite Yesuw a gwaɗa a gà mburma ata: «Ndzum a bəɗ kwaŋ.» ³⁶A daha, a ndzək aà tar gà ɗaf ata tapa təsəla ya, nda kilif ata zaakwa ya, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum. Dite a sasa ikaba ɗaf ata ya, a vəl a gà ɓəzla mazazama ŋgat, dite tar ibam, tə dzaya a gà mburma ata kuɗa. ³⁷Ku weke a zəm ɗaf ata ka, a sler. Ɗaf ana a zeha aà tar a, nda kilif aaha ya ka, gà ɓəzla mazazama Yesuw ata tə daha, ti yahar gər. Ti yahar gər ka, a raha a gà tàkwasa təsəla. ³⁸Ama gà mburma ana tə zəm ɗaf ata ya ka, ti sle dəbuw faɗ. Taŋa ka, gà asləka ɗekɗek. Gà məkəs nda gà ɓəza ka, tàa ɗama tsa. ³⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà mburma ata: «Dayum a gà ma kurum kuɗa.» Dite ŋgat ŋa a daha, a tsəl a slə̀làh yam, a da dər aka ahəɗ Magadan.

Gà *Farisa duwa nda gà *Saduki, ta wiz

dukw mene aà mburma aà Yesuw

Mata 12:38-39; Markus 8:11-13; Luka 12:54-56

¹Aləka gà Farisa duwa nda gà Saduki, tə dara a təv Yesuw a, aɗaba a sàs a tar maslàlà à ŋgat i yam a. Ta wiz aà ŋgat dukw mene aà mburma. Ta gwaɗar: «Ge dukw mene aà mburma yak ana Mbulum a slər dərra kər a, dite na mìi sir a dər ka, ndzer kaɗəŋ a.» ²Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Ama kurum ka, kàa fə̀rum, pat aka dəɗ, hulɓukw a riŋ aà mbulum tsəka, ki gweɗwim a, ndidwe ka, yam à dze a tsa. ³I mèkwède, bəla àvùkw a ge a ùmùkùkkwa hulɓukw aà mbulum hinne ka, ki gweɗwim a, mbakum ka, yam à dzìŋa. Taŋa kurum ka, ka sərum ikaba à gà dukw ana ika gər ahəɗ a tserdze ana, dite aàla na ka sərum ikaba à gà dukw ana kinehe i ge a ika magər kurum a tsiye?» ⁴Ama a gwaɗa a tar asa: «Kurum gà mburma ana kinehe kurum riŋ nda are ya ka, gəzləŋ kurum manəsa ŋa. A sàs a kurum Mbulum tsa, tsəna, ki wizwim a dukw mene aà mburma dze ana, meme? Ama ka, ki ŋgetwim a tsa, say dukw mene aà mburma ka, biy Yunas, mala məma à guma Mbulum ana akahər ata ya ilik pəra.» I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik a tar aba ya kataya ka, a miyak à tar a fata, a daba.

Yesuw a ndzikiɗ ba à bazlam gà *Farisa nda biy gà *Saduki

kamala giɗe ana a kwasawa à duwa ya

Markus 8:14-21; Luka 12:1

⁵I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə tsala a slə̀làh yam, ti de a dər aka lìdè gìgìze ŋgiɗ. Ta mah ba, tə da. I təv ana ti de a ya, gà mburma ŋgar ata ta fə̀r ikaba i slə̀làh yam a ka, tàa zla dərra dukw mezime aà ahər a tsa, aka məts a tarra gər i təv ana tə dara iɗəm a ya. ⁶Yesuw a gwaɗa a tar: «Gwim metsehe lele, agəra giɗe gà Farisa nda biy gà Saduki ana a kwasawa à duwa ya.» ⁷Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə tsaraka kataya ka, ta mà akaba à bazlam ika magər tar. Ta gwa: «A tsik kataya ana, agəra ana kàa sə̀kəmakwa dərra dukw mezime aà ahər a tsiye ya?» ⁸Ama Yesuw ka, a sər a taraha aka dukw ana ti tsik ahər a. A tsam aà tar, a gwaɗa a tar: «Aàla na kà dzalum ka, agəra dukw mezime ana a riŋ aà kurum tsiye ya?» A gwaɗa a tar asa: «Kurum dze ana, kàa gəsum iye a gəzləŋ kurum lele tsiye? ⁹Wànà hiywe metsehe kurum a riŋ tsa pəra ya? Kà dzalum gà gər aka ɗaf ata tapa ə̀zləm, i sasaba a gà mburma ana ti sle dəbuw ə̀zləm a ti tsiye? Dite mezehe ŋana kà yahumar gər ana, tàkwasa ndaw seyiŋ a?» ¹⁰A gwaɗa a tar asa: «Dite kà dzalum gà gər aka ɗaf ŋgiɗ ana tapa təsəla ka, i sasaba a gà mburma ana ti sle dəbuw faɗ a ti tsiye? A zeha dze ana, tàkwasa ndaw na kà yahumar gər a? ¹¹Aɗaba la na kà sərum tsiye? I gwaɗa a kurum ka, kaslum gà gər kurum i təv giɗe gà Farisa ana nda biy gà Saduki a kwasawa à duwa ya, tsəka, agəra ana dukw mezime aà kurum tsiye tsa.» ¹²I dəba bazlam ŋgar ata ya tsara ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha pìɗek tàa tsaraka dukw ana a tsik a tar a kuɗa. Aɗaba tə sər, a tsik a tar ka, agəra giɗe ana a kwasawa à duwa ya tsa. Ama a gwaɗa a tar ka, ta ge metsehe i təv bazlam gà Farisa nda biy gà Saduki ana ti tsikewa a mburma pampam ŋgwala tsiye.

Piyer a ɗe à zləm Yesuw, a gwa, ŋgat ka, *Kiristi

Markus 8:27-30; Luka 9:18-21; Yuhana 6:67-71

¹³I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat, tə da aka ahəɗ Kaysariya Filip. Ti ndzeha a fata ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Gà mburma ata ta gwa aà iye, kəla mburma dze ana, iye ana, weke?» ¹⁴Gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ta gwaɗar aaka: «Gà mìsle ŋgiɗ ta gwa, kər ka, Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam. Gà mìsle ŋgiɗ asa ta gwa, kər ka, Iliya. Gà mìsle ŋgiɗ pam asa ta gwa, kər ka, Yeremiya, kige tsa mìsle ŋgiɗ ilik i liwiŋ gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana akahər ata ya.»

¹⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a wiz aà tar, a gwaɗa a tar: «Dite kurum a gè, kù gwaɗum i kurum dze ana, iye ana, weke?» ¹⁶Simun Piyer a gwaɗar aaka: «Kər ka, Kiristi, mala məmbə̀là à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumaha a ya, Kəla Mbulum ana a riŋ nda gà mesife aà biybiy a.» ¹⁷Yesuw a gwaɗar: «Kər ka, maŋgayaba i təv yak, Simun kəla Yunas, aɗaba kà sər taŋa ka, mburma na a tsikik a tsa. Ama Tsir gà Mbulum ana i gər ŋa ya na a ɗifek dər a. ¹⁸Iye ihər i gweɗekiŋa: Kər ka, Piyer, kamala megweɗe ya ka, kuvəl. Ama i ti yehe a gər a gà mburma gà aka kuvəl ata kamala kur ana tì zlèzl a dər ga ya. Taŋa, gà ɓəzla mene are tar ka, ti sle a aà medzeye à tar tsa, ku mege ndzəɗa məməta tekeɗe, a sle a aà mimbè aà tar tsa mbaŋa. ¹⁹I vilek a lèkilè mahə̀ndə̀kà a vatwa mada a mekwere Əbay Mbulum ka, a ahər yak. Dukw ana kàa pala ahər ɗa ahəm ika gər ahəɗ a, Mbulum tekeɗe, a pele ahər a ahəm i mbulum i gər ŋa mbaŋa. Dite dukw ana kàa vəl ahər vatwa ika gər ahəɗ a ka, ŋgat tekeɗe, a vile ahər a vatwa i mbulum kataya mbaŋa asa.» ²⁰I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Kurum kàa sərum, iye ka, Kiristi, mala məmbə̀là à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumaha a ya. Ama ka, ka ti tsikwim a wura ilik tsidze kəla.»

Yesuw a ɗif à məməta ŋgar ana a ta mbilere a i biye ya,

malahalah ŋa

Markus 8:31-33; Luka 9:22

²¹I dəba ŋa ya, Yesuw a dza ba aà metsìkè dukw ana a ti le a aà ŋgat aka miɗ mba ya, a gà ɓəzla mazazama ŋgat, i təv are tar tserdze. A gwaɗa a tar: «Iye ka, bàlaarì i ti de a a Yeruzalem mba, dite gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, nda gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tserdze, ti ti sèwèriŋ a are hinne i fata. Dite ta kiɗ a iye. Ama i huɗ mehinne makər a ka, i mbilere a i məməta ya asa.» ²²I dəba bazlam ŋgar ata ya ka, Piyer a daha, a gəs ŋgat a zlawak, dite a dza ba aà məpàlàr ahəm. A gwaɗar: «Kataya tsa, Əbay ga, Mbulum mə pala ahəm aà maslàlà medzibe dukw ata ma ta gik ba a gər tsidze.» ²³I dəba ŋa ya, Yesuw ə̀ba a fə̀r ahər, a gwaɗar: «Kər Piyer, madzala gà gər yak ata ka, mà da i təv ga ya, aɗaba kər kà ne ika miɗ gà ka, kamala Əbay sitene ya. Kər ka, a sàsak medzeye à iye ika vatwa ya. Aɗaba madzala gà gər yak ata kà dzala ya ka, biy mburma, tsəka, biy Mbulum tsa.»

Wur ana a zezem a Yesuw ka, ma dzala ba ŋgar asa tsa

Markus 8:34—9:1; Luka 9:23-27; Yuhana 12:25-26

²⁴Aləka i dəba ŋa ya asa, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Na aka sàs a wura aà medìɗè aka iye ka, ma dzala ba ŋgar asa tsa, ma zla dizl magə̀làwà ŋana kəla pat, kamala ana iye i ti zle a mba ya, dite ma dara, ma zazam iye kuɗa. ²⁵Aɗaba wur ana aka sasar məmbə̀là à mesife ŋgar ɗa ika gər ahəɗ ka, a dzeye a dər seyiŋ ivaɗ. Ama wur ana a dzeye a à mesife ŋgar aɗaba iye ya ka, a ŋget a ivaɗ asa.» ²⁶A gwaɗa a tar asa: «Na wura aka ŋgat ka, dukw gər ahəɗ tserdze, a ŋgayar ba i gəzləŋ, dite a dzeye a dər à mesife ŋgar ana, duwa a riŋ a ger a ŋgulum a? Awaŋ. Tsəna, duwa a riŋ na mburma à mbìrwìɗ a dərra mesife ŋgar a təv Mbulum a ya? Awaŋ. ²⁷Taŋa iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i mère a ka, nda ndzəɗa Tsir gà ana ti zlibe a dər a ndzer, dite nda gà gawla ŋgar a. Na Yàa dara ka, ku weke a ŋget a dukw mayaba ŋgar kalkal kamala megemir ŋgar ana a ge ya mbaŋa. ²⁸Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Gà mìsle ŋgiɗ ɗa ika magər kurum aaha kinehe ya ka, ta mete a zukw tsa, say ta ŋgetiŋ a, a iye, wur ana i dara i təv Mbulum a, i mère a ka, kamala Əbay a dzekwiŋ.»

Yesuw a mbəɗ ba ŋgiɗ pam

Markus 9:2-13; Luka 9:28-36

¹I dəba mehinne ndilik a ka, Yesuw a ndzək gà Piyer nda gà Zakup, nda gà Yuhana damər Zakup, tə da a gər kwite zùbəl ŋa duwa, à gər tar. ²I təv ana tar riŋ i fataya ka, Yesuw a mbəɗ ba ŋgiɗ pam i təv are tar i fata. Yam are ŋgar a wàwuzl are, kamala pat a. Petek ŋgar ibam, a mbəɗ dər herrè tizlzlè. ³I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha makər ŋa ya, ta fə̀r ikaba ya tsara ka, tàa ŋgat a gà Musa nda Iliya ana tar riŋ ta fèfil a nda gà Yesuw a. ⁴Piyer a ŋgat a tar kataya ka, a gwaɗa a Yesuw: «Lele Əbay gà, na kwa ɗa i faha ya. Na mege kà waya ka, i kiriw a kurum a ga makər a faha, ilik biy yak, ilik biy Musa, dite ilik ŋa aaha biy Iliya.» ⁵I təv ana a riŋ ihər à fèfil a mba ya ka, magùdwagùdwa a tarra aka gər tar a herrè, tits a le a tar. Zàmma tsəka, tə tsarakara iɗəm mifefile i huɗ magùdwagùdwa ata ya, Mbulum a gwaɗa a tarra: «Naha ka, Kəla gà mandərkwasla gà ana i waya hinne ya. Maŋgayaba gà fit dze ka, ika gər ŋgar. Dzum zləm a dukw ana a tsik a kurum a ya.» ⁶Aləka gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha tə tsaraka kataya ka, ta ge magəɗa hinne, tə dzawa à mazlə̀ɓ ŋa a bəɗ a fata. ⁷Ama Yesuw a daha, a ləm aà tar, a gwaɗa a tar: «Hitswim aà mbulum, ki gwim magəɗa tsa.» ⁸I dəba ŋa ya, tə zla ika are ya, ta fə̀r ikaba ya ka, tàa ŋgat a wur a tsa, say a Yesuw à gər ŋgar ilik.

⁹I təv ana tar riŋ ti terre a i gər kwite ata ya ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Dukw ana ka ŋgatumar mbakum a ka, ka ti tsikwim a wura tsidze, say a pat ana kàa ŋgetwimiŋ, a iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i mbilere a i məməta ya dzekwiŋ.» ¹⁰I dəba bazlam ŋgar ata ya ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat ta wiz aà ŋgat, ta gwaɗar: «Aàla na gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ta gwa ka, dukw ata a ge a ba kataya ka, say Iliya à mère a dzekwiŋ a?» ¹¹A gwaɗa a tar aaka: «Kaɗəŋ ndzer seyiŋ, Iliya à mère a dzekwiŋ. Aɗaba à mère a ka, à lèmbeɗe a à gà dukw ana ti de a ndaka vatwa Mbulum tsiye tserdze. ¹²Ama iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Iliya ka, aka mbər medera, gà mburma tə sər ŋgat tsa. Ama tàa sèwèrer are hinne, kamala ana gəzləŋ tar a waya ya. Ti ti sèwèriŋ a are a iye, wur ana a dara i təv Mbulum a tekeɗe, kamala taŋa ya mbaŋa.» ¹³Dite i dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat tə sər, a tsik a tar taŋa ka, aà Yuhana metsìlwìɓè à mburma yam.

Yesuw a mbəl à kəla duwa mahuruvuv a gasawa ŋgat

Markus 9:14-29; Luka 9:37-43

¹⁴Aləka ta mbəɗ gər a təv mayaba gər gà mburma ka, wele duwa a riŋ a dara a təv Yesuw a. A daha, a dza gurmits a bəɗ aka miɗ ŋgar. ¹⁵A gwaɗar: «Əbay ga, mbəl à kəla gà duwa naha te, a ndzek are tsehe ti tsiye? Aɗaba a riŋ i dukw məməta, mahuruvuv a gasawa ŋgat, a sèwèrewer are hinne. I təv ana dukw ata aka dza ahər ba ya ka, a dzawuwa à ŋgat a akwa nda yam asa mbaŋa. ¹⁶I zlara a təv gà ɓəzla mazazama kər a, i gwa, ta mbiliŋ dər te ka, ti sle tsa.» ¹⁷Yesuw a gwaɗa a tar akaba tserdze: «A kurum gà mburma ana kì giswim iye nda gəzləŋ kurum tsa, dite kurum gà manəsa ŋa asa ya. Wànà iye dze ana, i gesl a aà metsike a kurum dze ana, hilè, na dite ki giswim a iye ya. I ndze a dze ana, hilè ɓav a, na ika magər kurum a. A za dumaha, ka zlwimiŋara kəla ŋa a faha ya kwaŋ.» ¹⁸Gà mburma ata tə daha à kəla ata a təv ŋgar a fata. A daha, a kwara akaba sitene ata nda magala hinne, dite a dara i ba kəla ata ya kuɗa, a mbəl tsara.

¹⁹I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha, tə dara a təv Yesuw a, à gər tar. Tə daha ka, ta wiz ihər bazlam a, ta gwaɗar: «Aàla na mər ka, mì sle aà madalawa sitene à kəla ata ya ti tsiye?» ²⁰Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Aɗaba ana megìse kurum ana kì giswim iye nda gəzləŋ a ka, a sle tsiye. Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer ŋa: Na mege kàa gəsum iye a gəzləŋ kurum kwizikw, kamala wur meserek a tekeɗe, ki slwim aà megweɗe a a kwite aaha: <Hitse i faha ya, da a faka> ka, a de a kaɗəŋ, duwa a riŋ mawura ba ŋa i təv kurum asa tsa. ²¹{Ama kəla ka, ki slwim a aà madalawa magwàlà gà sitene aaha kataya tsa, say ki hemwim a a Mbulum nda mege ndəra, tsəka, ki slwim a tsa.»}

Yesuw a ɗif à məməta ŋgar ana a ta mbilere a i biye ya,

masula ŋa

Markus 9:30-32; Luka 9:43-45

²²A pat duwa ka, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti yahaba gər aka ahəɗ Galile. I təv mayahaba gər tar ata ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, ta gis a iye mba. Ta vile a iye a ahər a gà mburma, ²³dite ta kiɗ a iye. Ama i huɗ mehinne makər a ka, i ta mbilere a i məməta ya asa.» Aləka i dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat tə tsaraka kataya ka, a tsəɓ a tar hinne, kamala ana ti tiwe a ya.

Mandzə̀kà hadam ga Mbulum batsah ŋana

²⁴I dəba ŋa ya asa, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti ndze a Kafarnahum ka, gà ɓəzla mandzə̀kà hadam ga Mbulum batsah ŋana tə dara a təv Piyer a, ta wiz aà ŋgat bazlam a, ta gwaɗar: «Mala meɗè a kurum à duwa ana, a dze a hadam ana gà mburma tə dzawa i ga Mbulum batsah ŋana ya ti tsiye?» ²⁵Piyer a gwaɗa a tar aaka: «A dze a mbaŋa.» I fataya tsara ka, Piyer a da a ga a təv Yesuw. A daha ka, Yesuw a lah mifèfiler. A gwaɗar: «Kər kà dzala ana, meme, Simun? Wànà gà Əbay tə ndzə̀kawa hadam, nda gà bəla gà dùwan, tə ndzə̀kawa siŋgwe ana, aà gà weke ya? Wànà aà gà gwala tar a ya, tsəna, aà gà slele ya ya?» ²⁶Piyer a gwaɗar: «Aà gà slele ya.» Yesuw a gwaɗar aaka: «Yawwa, na kataya ka, gà gwala tar ta vile a tsa. Dite taŋa Mbulum tekeɗe, a wiz a siŋgwe aà gà mburma ŋgar tsa mbaŋa. ²⁷Ama kinehe ka, dzàma a tar pəra, tsəka, à tsìɓ a teriŋa. Ama ka, daha, zla kwèndzere, kà da dər aà guva duluv, kà yà a huɗ yam, dite kilif ana kàa lah megìsera iɗəm a ka, kà hə̀ndə̀kar ikaba bazlam a, tsam ka, ki ŋgeter a iɗəm siŋgwe ya. Dite ka dara, kà dzàma a tar mbaŋa.»

Meme na mene batsah ŋa ika miɗ Mbulum a?

Markus 9:33-37; Luka 9:46-48

¹I fataya ka, gà ɓəzla mazazama Yesuw aaha ti sìrìkaha a təv ŋgar, ta wiz aà ŋgat, ta gwaɗar: «Weke na a ne a batsah ŋa aləka i *mekwere Mbulum a?» ²Yesuw a tsaraka bazlam tar ata ka, a zal a kəla ndirkiz ana kwizikw a, a hitse dər aka magər tar. ³A gwaɗa a tar: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer ŋa: Na kàa mbəɗum à madzala gà gər kurum, kàa nwim à ba kurum kəla ŋa, kamala gà ɓəza ndirkiz a tsəka, ki slwim a aà mede a mekwere Mbulum tsidze. ⁴Taŋa wur ana aka həna à gər ŋgar a bəɗ kwizikw kamala kəla aaha ya ka, ŋgat aka ne batsah ŋa i mekwere Mbulum.» ⁵A gwaɗa a tar asa: «Ku weke na aka gəs aà mege gər a medzibe kəla aaha aɗaba iye ka, a ge gər taŋa ka, a iye.»

Mege metsehe a dukw bakal

Mata 5:29-30; Markus 9:42-48; Luka 17:1-2

⁶Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Wur ana a bene a medzibe gà ɓəza aaha ta gəs iye ya, a bakal ka, wur ata ka, ŋgulum tə̀ danar batsah zal kur a ɗa, dite tì yè a dər akaba ŋgat a batsah duluv, ndəna, seriye Mbulum a le ahər a ya. ⁷Waya gà mburma gər ahəɗ a, agəra dukw ana a peze a ter a za, aà mege dukw bakal a. Taŋa gà dukw ata ka, a ta ge a riŋ seyiŋ. Ama mesewere are ika gər wur ana a peze a za a mburma, aà mege bakal a.

⁸Na ahər yak, kige tsa sik yak à gis a kər a bakal ka, ɗasl ɗasl sasa aba ya, kà dza dər a dala. Ŋgulum na ki ŋget a mesife i təv Mbulum a, nda gà ahər yak ilik, kige tsa sik yak ilik a, ndəna tì yè a kər a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a, nda gà ahər yak sula ya, kige tsa nda gà sik yak sula məma fit a. ⁹Na are yak a bene a kər a bakal ka, ùndzuɗ ndzàhara aba ya, dite kà yà a dala diriŋ. Ŋgulum na ki ŋget a mesife ana i təv Mbulum, à ndìv a tsiye, nda gà are yak ilik, ndəna tì yè a kər a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy ka, nda gà are yak sula ya.»

Bazlam minew təmaŋ ana a dzeye ya

Luka 15:3-7

¹⁰I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Gwim metsehe, aɗaba ka ta fə̀rum aà gà asiŋ gà mburma ana ta gəs iye nda gəzləŋ, dite ka, ti ne gà ɓəza i təv are kurum a ka, kamala za ya tsa. Aɗaba iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Gà gawla Mbulum ka, tar riŋ kəla pat mandza ŋa ika miɗ Mbulum Tsir gà i gər ŋa, aɗaba tar mbaŋa. ¹¹{Kamala taŋa ya, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i dara ka, aà məmbə̀là à gà mburma ana tàa dzeye ya.»}

¹²A gwaɗa a tar asa: «Kurum kà dzalum ana, meme, na wura gà təmaŋ ŋgar a riŋ dərməka, ama ka, na aka dzeye ihər a ilik ana, a miyek a à dzik tswiɗ gər a tswiɗ ŋa aaha aà kwite tə̀ma, dite a de a, a yehere a ilik ŋa aaha a dzeye ya tsiye? ¹³Iye ihər i gweɗe a kurum a asa: Na wele ata aka ŋgat təmaŋ ŋgar ata ilik a dzeye ya ka, a ŋgeye a ba hinne, aɗaba təmaŋ ata, à zè a dər gà asiŋ gà təmaŋ aaha ndeɗiŋa, dzik tswiɗ gər a tswiɗ ŋa ata a dzeye ya tsiye. ¹⁴Kamala taŋa ya, Mbulum Tsir kurum ana i gər ŋa ya tekeɗe, a waya wura ilik ma dzeye i təv gà mburma aaha ndeɗiŋa ti ne gà ɓəza ndirkiz i təv are kurum a tsidze.»

Wele ana aka ge bakal i liwiŋ gà mburma Mbulum a

Luka 17:3

¹⁵Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Na wele ana aka ne damər yak, bəla aka ge bakal ka, da a təv ŋgar, dite kà fàfəlum akaba ika magər kurum sula nda ŋgat. Na aka gəs aà kər bazlam yak ata ka, taŋa ka, kàa mbəl à ŋgat i bakal ŋgar ata ya. ¹⁶Ama na aka gəs bazlam yak ata tsəka, dum a təv ŋgar nda mìsle ŋgiɗ asa, kige tsa nda gà mburma sula. Aɗaba masàsà ikaba gà mifefile ana a ne a bakal a ka, say nda gà ɓəzla sida sula, kige tsa makər. Taŋa ka, kamala ana mewetse ŋa i wakita Mbulum miviye ŋa ya.*fa* ¹⁷Na aka gəs ahəm aà kurum ata tsəka, tsik a gà mburma ana i ga Mbulum a tserdze. Na bəla aka gəs aà tar ɓav tsəka, fə̀r ahər kamala wur ana aka gəs bazlam Mbulum ilik tsiye, kige tsa kamala mala dùwan ana a gewa bakal hinne ya.

¹⁸Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer ŋa: Dukw ana kàa palum ahər ɗa ahəm ika gər ahəɗ a, Mbulum tekeɗe, a pele ahər a ahəm i mbulum i gər ŋa mbaŋa. Dite dukw ana kàa vəlum ahər vatwa ika gər ahəɗ a ka, ŋgat tekeɗe, a vile ahər a vatwa i mbulum kataya mbaŋa asa.

¹⁹Iye ihər i gweɗe a kurum a asa: Na mburma sula ika magər kurum a, tàa dza akaba ahəm ika gər ahəɗ, aɗaba dukw ana ta wiz a aà iye a nda meheme ya ka, ta ŋget a i təv Mbulum Tsir gà ana i gər ŋa ya ndzer. ²⁰Aɗaba ku mege i ŋga, na gà mburma sula, kige tsa makər tàa yahaba gər aà mahàmà a Mbulum nda zləm gà ka, iye riŋ ika magər tar mbaŋa.»

Bazlam minew wur ana a pìl a à bakal a mburma tsiye

Luka 17:4

²¹I dəba ŋa ya, Piyer a da a təv Yesuw. A daha, a gwaɗar: «Əbay gà, medzige ndaw na damər gà a giŋ a bakal, dite i piler a dər a? Wànà medzige təsəla ya?» ²²Yesuw a gwaɗar aaka: «Awaŋ, medzige təsəla pəra tsa. Say sik dzik təsəla haa a da a təsəla, tsəka, kwiye ŋa a riŋ tsa.»

²³I dəba ŋa ya, a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat asa: «*Mekwere Mbulum ana a kwere a ya, a ndzikiɗ ba ka, wele duwa Əbay ŋa. Gà ɓəzla megemir ŋgar a riŋ hinne. Ama ka, gwèdèrè ŋgar aà gà ɓəzla megemir ŋgar ata. Əbay ata a dza ba aà mewize aà tar. ²⁴I təv ana a riŋ a wiz a gwèdèrè ŋgar ata ya ka, ta gə̀saraha wele ŋgiɗ, gwèdèrè ŋgar ihər, a sle a miliyuŋ hinne, a ɗeme a ba tsa. ²⁵Ama wele ata ka, zlìbìt duwa ŋgar a riŋ kwizikw tsidze, a sle a aà məpəla ŋa tsa. Əbay ata a gwa: ²⁶Ama wele ata a tsaraka kataya ka, a daha, a kal aba a bəɗ aka miɗ mala ga ŋgar aaha, a hamar hinne. A gwaɗar: <Kamkam, Əbay gà, veviŋ dər zaakwa te, i pìlek a mba.> ²⁷I huɗ meheme ŋgar ata ya ka, a ndza aɗəm are tsehe a mala ga ŋgar aaha hinne. A miyakar à gwèdèrè ŋgar ata fit dze, kamala megweɗe ya, mandza pəra.

²⁸Ama wele ata ta miyakar à siŋgwe ya, a dara i fataya tsara ka, tə lə̀ma nda wele ŋgiɗ ana ta gaw akaba mege megemir i təv ilik ŋa ya, gwèdèrè ŋgar ihər mbeete. Ama biy ŋgar ihər ka, dərməka ilik pəra. Ŋgat i ŋgar ka, a gəs wele ata tsisl i biye ɗa ya tsara. A gwaɗar: <Piliŋ gwèdèrè ga.> ²⁹Wele aaha kìrìk a dzar gurmits a bəɗ aka miɗ ŋgar a fata. A gwaɗar: <Kamkam, bebiŋ dər zaakwa te, i pìlekiŋa.> ³⁰Ama a niw meheme wele ata, a gəs dər akaba ŋgat, a tike a daŋgay. A gwa: <Say à piliŋ a gwèdèrè ga fit dzekwiŋ, tsəka, a ge a ba tsa.>

³¹Aləka gà asiŋ gà mburma ana ta gewa megemir dze ya, ta ŋgat a dukw ana wele aaha a gəs mezleke mala gwèdèrè ŋgar ata te tsiye ka, a tsəɓ a tar hinne. Ta mah ba, tə da a təv mala ga tar aaha ndeɗiŋa ya. Tə daha, tə ɗamar dukw ana wele aaha a ge aà mala gwèdèrè ŋgar aaha ya fit dze. ³²Ama mala ga tar aaha ndeɗiŋa ya, a tsaraka kataya ka, a zalaraha. Aləka a daha ka, a gwaɗar: <Kər ka, ŋgwal mburma tsa. Aàla na iye ka, Yàa məlakək à gwèdèrè ga fit, aɗaba ana kà hemiŋ hinne ya ya. ³³Ama kər ka, ki zlèk a damər yak, kamala ana i zlak kər a te tsəna, meme?> ³⁴A tsəɓ a mala ga ŋgar aaha hinne. A daha, a gəs ŋgat, a vəl ahər a gà na ti sèwèrewa are a mburma ya. Ti tike ŋgat gədzə̀zl a daŋgay. A gwa: <Say à piliŋ a gwèdèrè ga ata fit dzekwiŋ mbeete.> «

³⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat asa: «Kamala taŋa ya, Tsir gà Mbulum ana i gər ŋa ya tekeɗe, a ge aà kurum a kataya mbaŋa, na kàa pə̀lum aba à bakal nda gà mburma ŋgiɗ nda gəzləŋ ilik tsiye.»

Guma Yesuw ana a tsik agəra məmìyàkà aba gà zal

nda məkəs a

Markus 10:1-12; Luka 16:18

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a ndəv à mifefile ŋgar ata ka, a hitsera ika ahəɗ Galile ya, a da ndàra aka ahəɗ Yuda, aka lìdè dulwa Yurdan. ²Gà mburma hinne tə zazamaha ŋgat a fata. A daha, a mbala à gà ɓəzla dukw məməta ana i liwiŋ tar a.

³Aləka i dəba ŋa ya, gà *Farisa duwa tə daha a təv ŋgar, aɗaba a sàs a tar maslàlà à ŋgat i yam a. Ta gwaɗar: «Məpala ahəm kwa dze ana, aka vəl vatwa a mburma aà madalawa məkəs, agəra gà dukw ana a ge ŋgwala tsa tserdze ya ya?» ⁴Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Kàa dzeŋgwim dukw ana mewetse ŋa i wakita Mbulum a te tsiye? Aɗaba akahər ana Mbulum a ge gà dukw tserdze ya ka, a ge gà asləka nda məkəs,*fa* ⁵dite a gwaɗa a tar: <Aɗaba taŋa na kinehe, asləka a miyek a à gà tsir ŋgar nda mama ŋgar, dite ti ndze a nda məkəs ŋgar a. Tar ata sula ya ka, ti ne a ba ilik.>*fb* ⁶Kərga taŋa ya kaɗəŋ, ba tar ka, sula asa tsa. Ama ba tar ka, aka ne ba ilik kuɗa. Aɗaba taŋa, dukw ana Mbulum a gaw akaba kamala taŋa ya ka, wura ma ta kurə̀zl dər iba ya asa tsa.»

⁷Gà Farisa ata tə tsaraka kataya ka, ta gwaɗar: «Na kataya ana, aàla na Musa a gwa ka, na aka sàs a wura aà madalawa məkəs ŋgar ka, ma wetser wakita madalawa ŋgat, mə vəlar ahər, dite na a delewe a ya ya?»*fc* ⁸Yesuw a gwaɗa a tar aaka asa: «Musa a vəl a kurum vatwa ka, aɗaba ana gəzləŋ kurum manəsa ŋa, matsəɓatsəɓ iɗəm hinne ya pəra, dite na ka dalawum gà məkəs kurum a, tsəka, akahər ana piŋŋe Mbulum a ge gà dukw tserdze ya ka, kataya tsa. ⁹Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Ku weke na aka miyak à məkəs ŋgar ze melè ahər aka mege muva, dite aka zla aɗəm biy ŋgiɗ ka, taŋa ka, a ge muva.»

¹⁰I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat ta gwaɗar: «Na bazlam gà zal nda məkəs kamala taŋa ya ka, mazla məkəs a ge a ŋgulum tsa.» ¹¹Ama Yesuw a gwaɗa a tar aaka asa: «Aɗaba mburma tserdze ka, ti sle aà metsereke a bazlam aaha i waya i tsik a kurum a ya tsa. Say gà na Mbulum a vəl a tar metsehe ya dukw tar. ¹²Aɗaba i təv gà dukw ŋgiɗ a riŋ pampam na mburma a sle a aà mazla daala tsiye. Gà mìsle ŋgiɗ ka, daga i təv mewe tar a, ba tar a waya mazla məkəs tsa. Gà mìsle ŋgiɗ asa ka, mburma tə dadaɗaya tar. Dite gà mìsle ŋgiɗ asa ka, ti zle a məkəs tsa, kige tsa ti de a a zal tsa, aɗaba a sàs a tar ka, mege meslire Mbulum ɗekɗek. Wur ana aka ŋgat metsehe aà matsaraka bazlam aaha ya ka, mà dzar zləm lele.»

Yesuw a pise ahəm a gà ɓəza ndirkiz

Markus 10:13-16; Luka 18:15-17

¹³Aləka i dəba ŋa ya, gà mburma tə daha à gà ɓəza ndirkiz a təv Yesuw, dite ma tike aka tar ahər te, ma hama a Mbulum ka, dite mi pise a tar ahəm. Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta ŋgat a gà mburma ata ti dehe a à gà ɓəza ya ka, ta pala a tar ahəm, a sàs a tar na ti dehe a à gà ɓəza ata ya tsa. ¹⁴Ama Yesuw a tsaraka məpala ahəm gà mburma ŋgar ata ta pele a a gà tsir gà ɓəza ya ka, a gwaɗa a tar: «Mandza, ka palum a tar ahəm tsa, tə dara à gà ɓəza a təv ga ya. Aɗaba mekwere Əbay Mbulum a waya ka, medzibe gà mburma ana kamala gà ɓəza aaha ya, na ti de aɗəm a ya.» ¹⁵Dite i dəba ŋa ya, a daha, a tike ahər aka gà ɓəza ata, a pise a tar ahəm. I dəba ŋa ya asa, a hitse i fataya, a daba kuɗa.

Mege metsehe a mazazama Mbulum agəra

limana ana hinne ya

Markus 10:17-31; Luka 18:18-30

¹⁶Aləka i dəba ŋa ya, wele duwa gawla ŋa a daha a təv Yesuw, a gwaɗar: «Əbay ga, i ge a dze ana, meme, na dite i ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a?» ¹⁷Yesuw a gwaɗar aaka: «Aàmala na ki wiz a aà iye a dukw ana ŋgwal ŋa ya? Ama wura a riŋ ilik na ŋgwal ŋa ya tsa, say Mbulum ilik. Na a sàsak mesife ana à ndìv a tsiye ka, say ki gis a məpala ahəm ŋgar.» ¹⁸Aləka wele ata a tsaraka kataya ka, a gwaɗar: «I gis a dze ana, məpala ahəm awara?» Yesuw a gwaɗar aaka: «Məpala ahəm Mbulum ka, araha. A gwa ka: <Kə̀ kəɗ mburma tsa, ki ge muva tsa, ki ge akəl tsa, ka tə sàs pàrsa aà mburma tsa. ¹⁹Ama zàmbaɗa à gà dede yak nda mama yak. Dite ka waya mburma kamala ana kà waya ba yak a.> «*fd* ²⁰Wele ata a gwaɗar aaka: «Iye ka, Yàa mbər megìse gà dukw ata kà tsikiŋ a tserdze, dite dukùla na a ziŋaha asa ya?» ²¹Yesuw a gwaɗar: «Na a sàsak magəsa Mbulum nda ndzer ka, daha, ka dzawa à gà dukw yak fit, dite kà dzaya siŋgwe ŋa a gà ɓəzla matawak. Na kàa ge dər kataya ka, ki ŋget a limana ana batsah ŋa, à ndìv a tsa i təv Mbulum a. I dəba ŋa ya ka dara, ka zezem iye kuɗa.» ²²Ama wele ata a tsaraka bazlam ŋgar ata tsara ka, tsùkwaɗ a daba i fataya tsara nda gà matsəɓatsəɓ, aɗaba ana ŋgat Əbay ŋa hinne ya.

²³Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer: Mawùràba aà mada a mekwere Əbay Mbulum gà ɓəzla limana kaɗəŋ. ²⁴Kinehe iye ihər i tsik a kurum a asa: Ndəna gà ɓəzla limana ti de a mekwere Əbay Mbulum a ka, ŋgulum zlìgwèmè ma da nda biye lepìrè.» ²⁵Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə tsaraka bazlam ŋgar ata tsara ka, dùwaɗ a zla aà tar arəv a hinne. Ta gwa: «Na kataya ana, weke a sle a aà mimbile i təv Mbulum a?» ²⁶Ama Yesuw a fə̀r aà tar, a gwaɗa a tar: «I təv mburma ka, mawùràba ŋa, ama i təv Mbulum ka, mawùràba ŋa tsa, a sle a aà duwa tserdze.»

²⁷I dəba ŋa ya, Piyer a gwaɗar aaka tsara: «Araha, mər ka, maa miyak aba à gà dukw mər a tserdze, maa dara, maa zazam kər ana, dukùla na a ge a mər a ŋgulum kuɗa ya?» ²⁸Yesuw a gwaɗa a tar: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, a pat ana Yàa ŋgat Əbay nda ndzəɗa gà ana ti zlibe a dər à iye, i kwere a dər gər ahəɗ ana awiya ŋa ya ka, kurum ana kà zazamum iye ya tekeɗe, ki ŋgetwim a Əbay mbaŋa, na kurum aaha kurwa gəra sula ya. Ki ta ŋgetwim a təv mendze Əbay. Dite ki gwim a seriye a gà gwala gà Isərayel ana kurwa gəra sula ya mbaŋa.» ²⁹Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Ku weke na aka miyak aba à ga ŋgar a, kige tsa à gà damər ŋgar, nda gà tsir ŋgar, nda gà mama ŋgar, nda gà ɓəza ŋgar, dite nda gà gùvàh ŋgar agəra iye ka, a ŋget aɗəm a, à zè a taŋa a miyak dər aba kinehe ya medzige dərməka. Dite a ta ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a asa mbaŋa. ³⁰Ama gà mburma ana kinehe ta gwa, gà mər ŋa ya ka, gà asiŋ ŋa hinne ti ti ne a gà ɓəzla dəba mba ika miɗ Mbulum. Dite gà na kinehe ti tike tar aà ahər tsiye ka, gà asiŋ ŋa ibam hinne, ti ti ne a gà ɓəzla aka miɗ mbaŋa asa.»

Bazlam minew wele duwa a ndzək mburma a gùvàh ŋgar

¹«Aɗaba taŋa, mekwere Əbay Mbulum ana a ta kwere a mba ya ka, a ndzikiɗ ba nda wele duwa ga. Wele ata ka, a wilera i ga ya i mèkwède hedwe aka tuwa guŋgwazl. Aɗaba a yehe a mburma aà megemir a gùvàh ŋgar. ²Aləka ka, ta ge tsakala mifìte ŋgar ata nda gà ɓəzla megemir ŋa. A gwaɗa a tar: I dəba ŋa ya, a slər tar aà məfə̀tà gùvàh ŋgar ata kuɗa. ³Aləka nda ndzemde tswiɗ ŋa ka, a da a kwaskwa. A daha, a fə̀r ikaba ya ka, aka le aà gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ dzìrìkke mehìtsè ŋa, ti ndze a taf masakəŋa, megemir tar a riŋ tsa mbaŋa. ⁴Wele ata a gwaɗa a gà mburma ata: <Kurum tekeɗe, dumara, dwimiŋ a gùvàh ga, i vile a kurum a dukw maya ba kurum lele.> ⁵Gà wele ata tə tsaraka kataya ka, tə daha a gùvàh ŋgar ata. I dəba ŋa ya, mala gùvàh aaha a mbəɗ gər a kwaskwa nda magər pat asa. Aləka a ge ndzemde makər asa ka, a tsik a gà mìsle ŋgiɗ kamala taŋa ya asa mbaŋa. A ndzəkara tar a. ⁶I dəba ŋa ya, ndzemde ə̀zləm a ge ka, a mbəɗ gər asa. A daha ka, aka le aà gà mìsle ŋgiɗ i kwaskwa, tar riŋ mehìtsè ŋa, megemir tar a riŋ ɓav tsa asa. A gwaɗa a tar: <Aàla na ki ndzwim a ŋgìɓɓìtte wurwas ka, kwets mege megemir kurum a riŋ tsiye?> ⁷Gà mburma ata ta gwaɗar aaka: <Mìi hitse a məfara ŋa ka, aɗaba ana wura aka wiz mər aà megemir tsiye.> Dite a gwaɗa a tar: <Kurum tekeɗe, dumara, dwimiŋ a gùvàh ga, i vile a kurum a dukw maya ba kurum.>

⁸Aləka i dəba ŋa ya, pat a dəɗ ka, mala gùvàh aaha a gwaɗa a mala megemir ŋgar ana i ga i ma ŋgar batsah ŋa ya: <Zal a gà ɓəzla megemir ata ndeɗiŋa ya tserdze, tə dara, ka vəl a tar dukw maya ba tar. Ki dze ahər a ba ka, nda gà mburma ana tə dara i dəba ya, dite tsikw aà gà mburma ana tə làhara ya.> ⁹Zàmma tsəka, gà mburma ana tə da a gùvàh nda ndzemde ə̀zləm ŋa ya, tə daha ka, ku weke a ŋgat dukw maya ba ŋgar kamala ana a vàk i dala ya. ¹⁰I dəba ŋa ya asa ka, gà mburma ata tə làhəha i mèkwède hedwe ya, tə daha, i tar tə dzala ka, ta gwa: <Mìi ŋget a siŋgwe hinne, à zè a biy gà mburma aaha tə dara i dəba ya.> Ama tsaatsa, tar tekeɗe, ta ŋgat ka, kalkal kamala ana mala gùvàh aaha a tsik a tar a mbaŋa. ¹¹Aləka ta fə̀r, tàa ŋgat siŋgwe hinne tsəka, ta ge arəv aà mala gùvàh aaha hinne nda masàyà ahəm. ¹²Ta gwaɗar: <Gà mburma aaha tə dara, tə dza ba aà megemir ka, nda ndzemde ilik pəra ka, kà geye a mər dər akaba kalkal nda gà mər ana, mì sèwèr are ndassà i pat, àvùkw hinne asa ana, meme?> ¹³Ama mala gùvàh aaha a gwaɗa a mìsle ŋgiɗ ilik ika magər tar ata ya: <Masla gà, iye ka, Yàa gik bakal tsa, aɗaba ka tsikema dukw maya ba yak i huɗ miveke ya ana, kataya tsiye? ¹⁴Ama kinehe ka, zla dukw maya ba yak, ka daba a ma. Aɗaba i waya ka, i vile a a wele ana a dara i dəba yak a ka, kalkal kamala ana i vəlak a mbaŋa.> ¹⁵Dite a gwaɗar asa: <Kù gwa ana, i sle a aà megemir nda siŋgwe ga kamala ana gəzləŋ ga a waya ya tsiye? Ki ge are aka dukw ana i zlak aɗəm ŋgat, i ger ŋgwal ŋa ya kəla ya?> «

¹⁶Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kamala taŋa ya, gà mburma ana kinehe ti tike tar aà ahər tsiye ka, ti ti ne a gà ɓəzla aka miɗ mba ika miɗ Mbulum. Dite gà na kinehe ta gwa, gà mər ŋa ya ka, ti ti ne a gà ɓəzla dəba ika miɗ Mbulum mbaŋa asa.»

Yesuw a ɗif à məməta ŋgar ana a ta mbilere a i biye ya,

məmakər ŋa ya

Markus 10:32-34; Luka 18:31-34

¹⁷Aləka i təv ana gà Yesuw tar riŋ ika vatwa ti de a Yeruzalem a ka, a zalawa iɗəm a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata kurwa gəra sula ya, aà ta mberaha. A gwaɗa a tar: ¹⁸«Tsarakum, araha, kwa ihər ki tèkwe a a Yeruzalem. Aləka, aka təv ana kàa ndzekwaha a fataya ka, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, ti ta gis a iye, dite ta vile a iye a ahər a gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum. Ta giŋ a seriye mekìɗe. ¹⁹Ama ta vile a iye a ahər a gà slele ana i fata tə sər Mbulum tsiye. Gà mburma ata ti sewle aà ìyeŋa, ta gìzl a iye nda megwiymbiɗ hinne mbaŋa asa. Dite ti ndwendwey a iye aà dizl magə̀làwà ŋa kuɗa. Ama i huɗ mehinne makər a ka, i mbilere a i məməta ya.»

Gà Zakup nda Yuhana ta wiz təv mendze aà Yesuw zləmana

Markus 10:35-45; Luka 22:24-27

²⁰I dəba ŋa ya, məkəs Zebede a da a təv Yesuw, tar nda gà ɓəza ŋgar. A daha ka, a dza gurmits a bəɗ aka miɗ ŋgar, a hamar hinne, a sasar mewize ahər duwa. ²¹Yesuw a gwaɗar: «Ki wiz a dze ana, là?» Məkəs aaha a gwaɗar aaka: «I wiz aà kər a ka, aləka aka təv ana kàa da a Əbay a ya ka, ka vəl vatwa a gà ɓəza gà aaha, ta mbekehe a ilik aka tsèke ahər mezime yak, dite ilik ŋa aaha aka tsèke ahər gùla yak, ti ne a gà ɓəzla sik yak te, na i gwa ya.» ²²Ama Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Kurum ka, kà sərum dukw ana ki wizwim a ya tsa. Wànà ki slwim a aà masà mesewere are gà ana i ti sèwèr a mba ya ya?» Ta gwaɗar aaka: «Haya, mìi sliŋa.» ²³Yesuw a gwaɗa a tar: «Kaɗəŋ ndzer, kurum ka, ki ti sèwèrwim a are kamala ana i ti sèwèr a are ya mbaŋa. Ama kəla ka, mandza aka tsèke ahər mezime gà, kige tsa aka tsèke ahər gùla gà ka, iye tsa na i tsik a taŋa ya. Aɗaba təv mendze ata ka, biy gà mburma ana Mbulum Tsir gà a pala tar a dukw tar.»

²⁴Aləka gà asiŋ gà ɓəzla mazazama Yesuw kurwa ŋa aaha tə tsaraka bazlam ata ka, ta ge arəv aà gà damər tar aaha sula ya. ²⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a zal a tar akabaha a təv ŋgar tserdze. A gwaɗa a tar: «Kurum kà sərum ka, gà bàba gà Əbay gər ahəɗ na tar riŋ ta kwere a mburma nda ndzəɗa, ta ge a ter a magəɗa ya. Gà wele ana mburma a ge a ter a magəɗa, ti slir a mburma ka, ti niw a tsiye. ²⁶Ama taŋa ka, a de a tsa na ika magər kurum a. Na aka sàs a wura aà mene batsah Əbay i təv Mbulum ka, say ma ne mala meslire i liwiŋ kurum ivaɗ. ²⁷Na aka sàs a wura i liwiŋ kurum mene mala aka miɗ ka, say ma ne ɓele ika miɗ kurum tserdze i təv magəsa ahəm a. ²⁸Aɗaba iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a tekeɗe, i dara ka, aà mazlàkà mburma ya, tsəka, mburma na mà zlak iye ya tsa. Iye i dzeye a à mesife gà ka, aà mumbùruɗà dərra mburma i bakal a.»

Yesuw a mbala à gà ɓəzla guluf duwa sula

Markus 10:46-52; Luka 18:35-43

²⁹Aləka i təv ana gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat, ti dere a i kwite Yeriko ya ka, gà mburma hinne tə dəɗ aakara i fataya. ³⁰I təv ana ti dere a ya ka, tàa le aà gà ɓəzla guluf duwa sula, mandza ŋa aà gùva vatwa. Tə tsaraka miɓizle Yesuw ana a riŋ a dere a ndaka vatwa ata ya ka, tə dza ba aà Mewideye hinne, nda magala. Ta gwa i huɗ Mewideye tar ata ya ka: «Əbay Yesuw, gwala Dawda, mì ndzek are tsehe te tsiye? Zlak mər te.» ³¹Ama mayahaba gər gà mburma ata dìhhwe, ti de a ya ka, ta pala a tar ahəm. Ta gwaɗa a tar: «Ndzum ɗikɗik.» Ama gà wele ata ta gəs bazlam tar ata tsa. Tə səkah à Mewideye hinne nda magala ŋgəlakəkka ivaɗ asa. Ta gwa: «Əbay Yesuw, gwala Dawda, mì ndzek are tsehe te tsiye?» ³²Yesuw a tsaraka bazlam tar ata ka, a hitse dzeŋ, a zal a tar. A gwaɗa a tar: «I ge a kurum dze ana, dukùla, na a sàs a kurum a?» ³³Ta gwaɗar aaka: «Əbay, a sàs a mər ka, hə̀ndə̀k a mər ika are ya te.» ³⁴Yesuw a tsaraka taŋa ka, ti ndzer aɗəm are tsehe hinne. A daha, a ləm aà are tar, dite are tar a handaka ba tsara. I dəba ŋa ya ka, gà wele ata tə dəɗ aka Yesuw.

Yesuw a da a Yeruzalem

Markus 11:1-11; Luka 19:28-40; Yuhana 12:12-19

¹I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti de a a Yeruzalem. Ti ndze a kwite Betfedze, tàa à mendze bise nda Yeruzalem, aà sik kwite duwa tə zalar kwite Ndzendzebire. I fataya ka, Yesuw a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat sula aka miɗ. ²A gwaɗa a tar: «Dum a kwite aaka ika miɗ kwa ya tə̀ma. Kàa ndzwimaha aà gùva kwite ata ka, ki lwimehe a aà gà hezweŋe duwa a riŋ nda kəla ŋgar madànà ŋa aà dizl. Kà pə̀lumara, dite ka dum dərra a faha ya. ³Na wura aka gwaɗa a kurum: <Aàmala na ki pìlwim a hezweŋe ŋa ya> ka, gwaɗumar: <Əbay na a wiz a.> Tsam ka, wele ata a milek a kurum dər tsara, ki dwim a dərra.» ⁴Kamala taŋa ya, a ge a ba ka, kalkal biy mala məma à guma Mbulum ana akahər ata ya. ⁵A gwa:

«Mbulum a gwa ka, dumaha, gwaɗumaha

a gà mburma ana i Yeruzalem a ka,

araha, Əbay kurum naha,

a dehe a a təv kurum.

Ama a dehe a ka, nda ndzəɗa tsa,

nda mahə̀nà à gər a bəɗ,

aɗaba ŋgat a tsil a aka hezweŋe ata

nda gà kəla ihər a.»*fa*

⁶Dite i dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat ata sula a slər tar a, ta mah ba, tə da. Tə daha ka, ta ge dər kamala ana Yesuw a tsik a tar a. ⁷Tə daha, ta gəsara hezweŋe ata kəla ihər a, tə dzaya aaka gà petek tar, dite Yesuw a tsəl aaka kuɗa. ⁸Gà asiŋ gà mburma hinne, ta fatala gà petek tar aka bàrama ana Yesuw a de a dər a. Gà biy ŋgiɗ ibam, ta haɓa aaka gà slàmbah, aà mazlə̀bà à ŋgat mbaŋa. ⁹Dite gà asiŋ gà mburma ana ika miɗ Yesuw a, nda gà na i dəba ŋgar ti zezem a ŋgat tserdze ya ka, tə dza ba aà mazlə̀bà à ŋgat nda Mewideye ŋgəlakəkka. Ta gwaɗawa:

«Zlə̀bakwa à kəla gà gwala Dawda.

Mbulum mi pise ahəm a wele ana a slərra ya.

Zlə̀bakwa à Mbulum Batsah ŋa ana

i gər ŋa ya.»*fb*

¹⁰Zàkwayiya ka, Yesuw a ndze a Yeruzalem. A ndzeha a fata ka, gà mburma ana i huɗ batsah kwite ata ya tserdze, gər a wise a tar. Ta mà akaba à bazlam. Ta gwa: «Weke na naha a dere a a huɗ kwite kamala taŋa ya?» ¹¹Ama mayahaba gər gà mburma ata tə dəɗ aakaha ya, ta gwaɗa a tar: «Naha ka, Yesuw, mala məma à guma Mbulum ana a dara i Nazaret, ika ahəɗ Galile ya.»

Yesuw i ga Mbulum batsah ŋana

Markus 11:15-19; Luka 19:45-48; Yuhana 2:13-17

¹²Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw ka, a daha, a pəts a ga Mbulum batsah ŋana. A ta medeha ka, a leha aɗəm aà gà mburma a riŋ ti sekeme a gà duwa. Gà asiŋ ŋa ti dzewe a ter a à gà duwa. Gà asiŋ ŋa ibam, ta mbìrwìɗ a siŋgwe. A ŋgat a tar kamala taŋa ya ka, a daha, a dalawara iɗəm tar a bəra ya. A mbaɗa à gà tabəl gà ɓəzla məmbùrùɗà siŋgwe aaha a bəɗ gwits gwits nda siŋgwe ŋa dze. Dite a ŋguyutswa à gà kwerse gà ɓəzla madzàwà à maadagwar aaha. ¹³A gwaɗa a tar: «Aɗaba a riŋ mewetse ŋa i wakita, Mbulum a gwa ka: <Ga gà ka, biy gà mburma ana ta hemiŋ a iɗəm a.> Ama kurum kà nwim dər i kurum ka, sləlak mandza aɗəm dukw gà ɓəzla akəl.»*fb*

¹⁴Dite i dəba ŋa ya, gà ɓəzla guluf nda gà ɓəzla magàha a bəɗ, tə dara a təv Yesuw a ga Mbulum batsah ŋa ata ya. A mbala à tar. ¹⁵Aləka gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà bàba gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, ta ŋgat a dukw mene aà mburma ana Yesuw a ge ya ka, a tsəɓ a tar hinne. Aɗaba gà ɓəza tekeɗe, tì zlibe a à Yesuw hinne nda magala i ga Mbulum batsah ŋa ata. Ta gwa: «Zlə̀bakwa à kəla gà gwala Dawda.» ¹⁶Gà mburma ata ta gwaɗa a Yesuw: «Kàa tsaraka dukw ana gà ɓəza aaha ti tsik a ya ya?» Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Haya, Yàa tsaraka. Ama kurum ana, kàa dzeŋgwim dukw ana i wakita Mbulum a tsik a ti tsiye? A gwa aà iye ka: <Kər kà ndzək gà ɓəza, ku mege gà na ti se a awah mba ya, na tì zlibe a à kər a ya.> «*fc* ¹⁷A tsik a tar kataya ka, a hitsera i liwiŋ tar a. A dara i huɗ batsah kwite ata ya, a da ndàra a Betaniya, a həna riŋ i fata.

Yesuw a vəl mezelme a dizl ɗaf duwa a ndza kamala gùrùv a

Markus 11:12-14,20-25

¹⁸Ndidwe ŋana i mèkwède hedwe, gà Yesuw tə dara i Betaniya ya, ta mbìɗ a gər a Yeruzalem a ka, may a wir ahər a hinne. ¹⁹Aləka a ŋgataha a dizl dukw duwa ndàhàk à gər ŋgar, a ndza kamala gùrùv a, aà gùva vatwa. A da aà huɗ ŋa. A ta medeha ka, mawà ŋa tsa. A ŋgataha ka, a slàmbah ŋa ɗekɗek pəra. A vəl mezelme a dizl ɗaf ata tsara. A gwaɗar: «Ki ta we a ilik asa tsidze, daga à kinehe ya haa aà biybiy.» Yesuw a tsiker kataya tsara ka, dizl ɗaf ata suraŋ a kula.

²⁰I fataya ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat riŋ tàa ŋgatar mbaŋa. Dukw ana Yesuw a tsik a dizl ɗaf ata ya ka, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Ta gwa: «Meme na dizl ɗaf aaha a kula kataya tsara ya?» ²¹Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Na kàa gəsum iye nda gəzləŋ kurum lele, madzala gà gər kurum wàkit wàkit tsəka, dukw ana i ge nda dizl ɗaf aaha ya ɗekɗek tsa na ki gwim a ya. Ku mege kwite aaha kinehe ya tekeɗe, ki gweɗwimer a: <Hitse i faha ya ka, da, tə dəɗ a duluv aaka> ka, a de a kaɗəŋ. ²²Aɗaba na kàa gəsum iye nda gəzləŋ ilik, dukw ana ki wizwim a aà Mbulum nda meheme tserdze ya ka, ki ŋgetwimiŋa.»

Weke na a vəl ndzəɗa a Yesuw aà mege duwa pampam a

Markus 11:27-33; Luka 20:1-8

²³I dəba ŋa ya, gà Yesuw ti ndzeha a Yeruzalem asa ka, a daha, a pəts a ga Mbulum batsah ŋa ata. A daha, a dza ba aà metsìkè bazlam Mbulum a mburma. Zàmma tsəka, gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, tə daha a təv ŋgar. Tə daha ka, ta gwaɗar: «Ki ge a duwa kamala taŋa ya ana, nda ndzəɗa weke? Weke na a slərra kər, a vəlak ndzəɗa ŋa dze ya?»

²⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Iye tekeɗe ka, i wiz aà kurum a duwa ilik mbaŋa te. Na kàa sirwimiŋ aakaha ka, dite iye tekeɗe, i ɗif a kurum a dər, nda ndzəɗa weke na i ge a gà dukw aaha ya.» ²⁵A gwaɗa a tar: «Weke na a slərra Yuhana aà metsìlwìɓè à mburma a yam a? A dara ana, i ŋga ya? Wànà Mbulum a, na a slər ahər ŋgat a, tsəna, mburma ya?» Gà mburma ata tə dza akaba bazlam ika magər tar. Ta gwaɗaba: «Na kù gwaɗakwar kinehe ka, Mbulum na a slər ahər ŋgat a ka, a gweɗekwe a: <Dite aàla na kə̀ gəsum bazlam ŋgar tsiye?> ²⁶Ama na kù gwaɗakwar: Gà mburma na tə slər ahər ŋgat a ka, a ge a ba tsa asa. Aɗaba gà asiŋ gà mburma hinne ika magər kwa aaha, ta gwa, Yuhana ka, mala məma à guma Mbulum, ta miyek a à kwa tsa asa.» ²⁷I dəba ŋa ya, ta gwaɗar: «Mì sər tsa.» Dite Yesuw a gwaɗa a tar kuɗa: «Yawwa, iye tekeɗe ka, i tsik a kurum a wur ana a slərra iye, a viliŋ ndzəɗa aà megeye gà dukw aaha tserdze ya ɓav tsa mbeete.»

Bazlam minew aka gər gà ɓəza wele duwa sula

²⁸Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà mburma ata asa: «Kinehe kà dzalum dze ana, meme? Aɗaba wele duwa a riŋ, gà ɓəza ŋgar sula, a da a təv kəla ŋgar malahalah ŋana. A daha ka, a gwaɗar: <Dəm gà, mbakum ka, i slir a kər. Da aka megemir a gùvàh ga.> ²⁹Ama kəla ata a gwaɗar: Zàkwayiya ka, kə̀rə̀zl a mbəɗ à madzala gà gər ŋgiɗ asa, a da a dala ata. ³⁰I dəba ŋa ya, tsir tar ata a da a təv kəla ŋgar aaha masula ŋa ya. A daha, a tsiker kataya mbaŋa asa. Ama kəla ata a gwaɗar: <Iye ka, i diŋa, dede ga.> I dəba ŋa ya ka, aka da asa tsa, a niw.» ³¹A gwaɗa a tar: «Weke na i liwiŋ gà ɓəza ata sula ya, na a ge dukw ana tsir tar a waya ya?» Ta gwaɗar aaka: «Kəla aaha ndeɗiŋa malahalah ŋa ya.» Yesuw a gwaɗa a tar aaka mbaŋa: «Kinehe ka, iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer: Gà ɓəzla duwan nda gà məkəs ana ti dzewe a à ba tar a ka, tì lèh a kurum a a mekwere Əbay Mbulum ana a ta kwere a mba ya. ³²Aɗaba Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam, a dara a təv kurum a, a ɗif a kurum à vatwa ana ŋgwal ŋa ya ka, kàa gəsum bazlam ŋgar tsa. Say na a gəs guma ŋgar ata ka, gà ɓəzla duwan, nda gà məkəs ana tə dzawuwa à ba tar a ɗekɗek. Ama kurum ka, ku mege kàa ŋgatumar nda are kurum, na gà mburma ata ta gəs bazlam ŋgar ata ya tekeɗe, kà mbəɗum à madzala gà gər kurum, dite kwets, kə̀ gəsum bazlam ŋgar ata ɓav tsa.»

Bazlam minew gà ɓəzla makàslà gà dizl ɗaf duwa hinne

Markus 12:1-12; Luka 20:9-19

³³I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Tsarakum, i tsik a kurum a bazlam minew ŋgiɗ pam asa. Wele duwa a riŋ, ŋgat ka, mala ga. A sàs gùvàh. A dzava aɗəm dizl ɗaf hinne, a zlàzl ahər tits lele. A làmbaɗa aɗəm tùgùɗ a magər ŋa, aà meɗwitsewa aɗəm mawà dukw ata. A nduŋ aɗəm dzègwèle i magər ŋa ata aà makàslà ŋa.*fd* I dəba ŋa ya, wele ata a da a təv ŋa diriŋ aka ahəɗ ŋgiɗ. Gùvàh dizl ɗaf ŋgar ata à mìtehiŋa. A dza aɗəm gà mburma aà məfə̀rà ahər, dite aləka ta vəlar dukw gùvàh ŋgar i ŋgal na aka màra ya. ³⁴Aləka mawà dizl ɗaf ata a nah ka, wur ana a dzava ya, a sləraha gà mburma ŋgar a təv gà ɓəzla megemir dizl ɗaf ŋgar ata, dite ta vəlaraha dukw gùvàh ŋgar ata kuɗa. ³⁵Ama gà ɓəzla megemir ŋgar ata ta ŋgat a gà ɓəzla meslire wele ata a sləraha tar a ka, ta gasa tar. Biy ŋgiɗ ilik ka, ta gə̀zl lehhè. Biy ŋgiɗ asa ka, ta kəɗ fit a biye. Məmakər ŋana ka, ta kalawa ŋgat nda kur. ³⁶I dəba ŋa ya asa ka, mala dizl ɗaf ata a sləraha gà ɓəzla meslire ŋgiɗ pam, a sə̀kàhəha à tar. Tə daha ka, ta ge à tar kamala gà taŋa ya mbaŋa. ³⁷I dəba gà mburma ata ya ka, a sləraha kəla ŋgar a təv tar. Ŋgat a gwa i gər ŋgar ka: <Tàa ŋgat a kəla gà aaha ka, ta gìser a zìrìwe te.> ³⁸Ama gà ɓəzla megemir dizl ɗaf ata ta ŋgat a kəla ata, a daha a təv tar a tsara ka, ta mà akaba à bazlam ika magər tar. Ta gwaɗaba: <Naha ka, kəla ŋgar ana dizl ɗaf aaha a ta mìtser a mba ya, dumara, kə̀ɗakwa iɗəm a, dite dizl ɗaf aaha ma ne biy kwa.> ³⁹Ta gəs kəla ata, fakw ti yàra iɗəm a bəra ya. Tə dara, ta kəɗ ŋgat fit a biye.»

⁴⁰Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a ndəv à bazlam ŋgar ata ka, a tsam aà tar. A gwaɗa a tar: «Mala dizl ɗaf aaha dze ana, a ge a ana, meme na nda gà ɓəzla megemir ŋgar ata ya, na aləka aka təv ana aka daha ya?» ⁴¹Gà mburma ata ta gwaɗar aaka: «A dzeye a iɗəm à tar a sleɗik, a bets a gà mburma ata gà ŋgwal ŋa tsiye, dite à vile a gùvàh ŋa a ahər a gà mìsle ŋgiɗ pam, gà na ta ge a megemir ŋa ka, ta vilerehe a nuba gùvàh ŋgar tits a tə̀vəməŋa ya.» ⁴²Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kàa dzeŋgwim bazlam ana i wakita Mbulum a ti tsiye? A gwa ka:

<Kur ata gà ɓəzla mazlazla ga tə zla,

ti yà iɗəm a dala ya ka,

tsaatsa ŋgwal kur te ibam.

Na a ne madəŋ kur ivaɗ ka, taŋa.

Dukw ata a ne à kwa

kamala dukw mene à mburma ya ka,

Əbay BATSAH kwa ŋa na a ge taŋa ya.>*fe*

⁴³Aɗaba taŋa iye ihər i tsik a kurum ŋa: Kurum ka, ti zle a à kurum *mekwere Mbulum a, ta vile a a gà gwala ŋgiɗ ana ta gis ahər a ahəm a, dite na a ger a ŋgulum a.» ⁴⁴{Yesuw a gwaɗa a tar asa mbaŋa: «Ama na wur ana aka dəɗ aka kur ata ya ka, ŋgə̀slàf à ses a ikaba ŋgat a fit. Ama na kur ata aka dəɗ aka wur a ka, a ŋgesl a ŋgat slìrets slìrets asa mbaŋa.»}

⁴⁵Aləka i dəba ŋa ya, gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà *Farisa, tə tsaraka gà bazlam minew ŋgar ata ka, tə sər dər, a tsik gà bazlam ŋgar ata ka, aka gər tar. ⁴⁶I fataya tsara ka, ti yaha vatwa aà magəsa Yesuw. Ama ka, magəɗa a ge a tar aà magəsa ŋa. Aɗaba gà mburma a riŋ hinne i fata, ta fə̀r aà ŋgat ka, mala məma à guma Mbulum ndzer. e

Bazlam minew mazla daala

Luka 14:16-24

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik a tar aaka bazlam minew ŋgiɗ pam asa. A gwaɗa a tar: ²«Araha, dukw ana a ndzikiɗ ba nda *mekwere Mbulum ana a ta kwere a mba ya: Aɗaba a ndzikiɗ ba ka, Əbay duwa a zla daala a kəla ŋgar. ³Aləka i təv ana à ndìɗ a a bəra ya ka, a slər gà gawla ŋgar, aà mezeleha a mburma, tə dara, tə zəm dukw mezime ana à ndìɗ a dər daala kəla ŋgar ata a bəra ya. Ama gà mburma ata tə zal a tar a ka, ti niw medeha. ⁴I dəba ŋa ya, a slər gà mìsle ŋgiɗ asa. A gwaɗa a tar: <Dumaha, gwaɗum a gà mburma ata i zal a tar a ka, araha, Yàa bats gà sla. Gà biy ŋgiɗ ka, gà ɓəza ŋa dàɓàslɓàslsla ŋgwal ŋa lele, nda gà dukw mezime pampam hinne, Yàa de, tə dara, mìi ndìɗ a daala a bəra.> ⁵Ama gà mburma ata tə zal a taraha ya ka, tàa dza bazlam tar ata aà zləm tsa, tə daya ba a gà megemir tar pampam hinne. Mìsle ŋgiɗ a daba a gùvàh ŋgar. Mìsle ŋgiɗ asa, a daba a kwaskwa aà madzàwà à gà dukw ŋgar. ⁶Dite gà mìsle ŋgiɗ gà mezehe ŋana, ta gasa gà ɓəzla meslire Əbay aaha ndeɗiŋa ya, tə ndavaya a tar pìslìɗìɗe. Ta bats tar fit a biye.

⁷Ama Əbay aaha a ta metsereke ka, a tsəɓar hinne. A slər gà sliwdze ŋgar aà məbatsa gà mburma ata ta batsaya gà ɓəzla meslire ŋgar aaha ya. Gà sliwdze ata tə da. Tə daha tsara ka, ta bats gà mburma ata fit. Dite ndìrɓek ta wànà kwite tar ata nda akwa asa. ⁸I dəba ŋa ya, a gwaɗa a gà ɓəzla meslire ŋgar ŋgiɗ asa: <Yàa de dukw mezime hinne, ama gà na i zal a tar aà dukw mezime ŋa ya ka, ti sle a aà mimìndzire asa tsa. ⁹Aɗaba taŋa, kinehe ka, dayum aka gà vatwa, kà zalum a gà mburma ana kàa lwim aà tar a pəra ka, tə dara tserdze a ma gà, a faha ya, aà mazəma dukw mezime ya.> ¹⁰Dite gà ɓəzla meslire ŋgar tə daya aka gà vatwa. Ti ta medeha ka, ti yaha gər a gà mburma hinne, ku mege weke zləməŋa, wur ana tàa le ahər a, gà ŋgwal gà mburma, nda gà mburma ana meɗè zləm tar ŋgwala tsiye, tə da akabara a bəra Əbay a. Ga a rah nda gà mbəlakw hinne.

¹¹Aləka i dəba ŋa ya, Əbay ata a pəts a maga a ma ŋgar, aà məfàrà aà gà mbəlakw ŋgar kuɗa. A daha, a fə̀r ikaba i liwiŋ gà mburma ŋgar a ka, aka ŋgat a wura ilik i magər tar, aka tike akabara ŋgwal petek ana biy mada a təv mandə̀ɗà daala ata a bəra ya tsa. ¹²A gwaɗa a wele ata: <Masla gà aaha, naha ana, meme na kər kà dara kataya, ŋgwal petek aà kər tsiye?> Wele ata a ndza ɗikɗik, aka fàfəl tsa. ¹³I dəba ŋa ya ka, Əbay ata a gwaɗa a gà ɓəzla meslire ŋgar: <Dumaha, dzawum ŋgat i sik a, nda ahər a. Dite ka yùmaha ŋgat a luvuŋ a bəra. Matuwa riŋ nda məpapəɗa dər zlir i fata.> « ¹⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a gwa: «Aɗaba gà mburma ana i waya, i zal a tar a ka, hinne. Ama gà na ta palaraba iɗəm a ka, tar ndaw tsa.»

Mandza hadam a batsah Əbay gà Ruma

Markus 12:13-17; Luka 20:20-26

¹⁵I dəba ŋa ya, gà *Farisa tə daha, ti yahaba gər, dite ta mà akaba à bazlam ika magər tar. Aɗaba a sàs a tar ka, maslàlà à Yesuw i yam a, dite ka, meme na ki gìsekwe a ŋgat i təv bazlam ŋgar ana a tsik a ya. ¹⁶I dəba mandza akaba ahəm tar ata ya ka, tə slər gà mburma tar, tə da akaba nda gà mburma *Hiridus i ŋgal a təv Yesuw. Tə daha ka, ta gwaɗar: «Əbay, mì sər kər ka, mala ndzer ŋa, kər ihər ki ɗif a à vatwa Mbulum ka, nda ndzer ŋa, aɗaba ki ge a magəɗa a dukw ana gà mburma ti dzele a ya tsa, aɗaba ki ge a gər a gà mburma ana ti ne gà ŋgwal ŋa ika miɗ mburma ya tsa. ¹⁷Aɗaba taŋa, tsik a mər madzala gà gər yak te kwaŋ: Wànà məpala ahəm kwa dze ana, aka vəl vatwa aà mandza hadam a Əbay gà Ruma ana a kwere a kwa ya ya, tsəna, aka vəl tsiye?» ¹⁸Ama Yesuw a sər a taraha aka dukw ana tə dzala i gər tar a tsara. I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar: «A kurum gà ɓəzla mimbèhè are. Aàmala na ki dzwìm a ba aà iye kataya ya? ¹⁹A za vilwimiŋara kur siŋgwe ŋa ana ki dzwìm a dər hadam a, i sèmete a kwaŋ.» Ta vəlaraha kur siŋgwe ata ilik. ²⁰Yesuw a samata ka, a gwaɗa a tar: «Gà foto aaha nda zləm ŋgar ikəka ana, biy weke?» ²¹Ta gwaɗar aaka: «Biy batsah Əbay gà Ruma ata ndeɗiŋa ya.» Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Yawwa, dukw ana biy batsah Əbay gà Ruma ya ka, vəlumar dukw ŋgar. Ama dukw ana biy Mbulum a ka, vəlum taŋa a Mbulum.» ²²I dəba ŋa ya, tə tsaraka dukw ana Yesuw a tsik a tar a kataya ka, a ne aka tar kamala dukw mene aà mburma ya, ta miyak à ŋgat, tə daba.

Mewize bazlam i təv gà məməta ana ta mbilere a i biye ya

Markus 12:18-27; Luka 20:27-40

²³A pat ata ka, gà asiŋ gà *Saduki duwa tə daha a təv Yesuw. Tar ka, gà mburma ana ta gwa ka, wura a sle aà mimbilere a i biye ya asa tsiye. Gà mburma ata tə daha, tə tsam aà Yesuw. ²⁴Ta gwaɗar: «Əbay mər, Musa a gwa i təv məpala ahəm Mbulum a ka: <Na wur ana a riŋ nda gà daala ihər, aka mət ze mawà ahər kəla ka, damər ŋgar ma zla daala ata madakwa ŋa, dite ta wa kəla. Kəla ata mə̀ mà à gwala tsir ŋgar a bəra.>*fa* ²⁵Aɗaba gà wele duwa ɗa ika magər mər nda gà damər ŋgar təsəla ka, malkwara ŋana a zla məkəs. Aləka wele ata a mət ka, ze mawà ahər kəla. Dite məkəs ata ka, damər ŋgar ŋgiɗ a zazəɗ dər. ²⁶I dəba ŋa ya, damər ŋgar ata tekeɗe, aka wa ahər kəla ɓav tsa. Damər tar məmakər ŋana tekeɗe, a zazəɗ dər asa mbaŋa, haa tar ata təsəla ya, tàa zazaɗa à məkəs ata tserdze. Ama ka, ilik tàa wa ahər kəla tsa. ²⁷I dəba ŋa ŋa ya, məkəs ata ibam, a mət asa mbaŋa. ²⁸Taŋa dze ana, aləka i təv ana gà məməta ta mbilere a i biye ya ana, məkəs ata a ne a ana, biy weke ilik a, aɗaba gà mburma ata nda gà damər tserdze ya ka, tàa lama ahər fit a?»

²⁹Ama i dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Kurum ka, kà sərum duwa tsa. Aɗaba la? Wànà kà sərum dukw ana i wakita Mbulum a tsiye, dite kà sərum ndzəɗa Mbulum tsa asa ya? ³⁰Aɗaba aka təv ana gà məməta ta mbilere a i biye ya ka, gà asləka nda gà məkəs ti zle a ba asa tsa. Ama ti ndze a ka, sùlàɗə̀ɗa kamala gà gawla Mbulum ana i mbulum a.» ³¹Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Dite aàla na ki wizwim a aà iye bazlam gà məməta ana ta mbilere a i biye ya ya? Wànà kàa dzeŋgwim dukw ana i wakita Mbulum, a fàfəl a kurum agəra gà məməta ana ta mbilere a i biye ya te tsiye? ³²Aɗaba mewetse ŋa iɗəm i fata ka, Mbulum a gwa: <Iye ka, Mbulum Abəraham, Mbulum Izak, Mbulum Zakup.> A tsik taŋa ka, a gà mburma ana tar riŋ ti ndze a a bəra hiywe ya, ku mege tàa mata tekeɗe ya. Aɗaba Mbulum ka, biy gà mburma ana tar riŋ ti ndze a aà bəra hiywe ya, tsəka, biy gà məməta tsa.»*fb* ³³I dəba ŋa ya, gà mayahaba gər gà mburma ata tə tsaraka kataya ka, a ne aka tar kamala dukw mene aà mburma ya.

Məpala ahəm Mbulum ana ŋgwal ŋa ya

Markus 12:28-31; Luka 10:25-28

³⁴Aləka i dəba ŋa ya, gà *Farisa ta fə̀r ka, Yesuw a mba aà gà *Saduki nda bazlam ka, ti yahaba gər tserdze. ³⁵I təv mayahaba gər tar ata ya ka, mala medzeŋge məpala ahəm Mbulum duwa a riŋ ilik a daha a təv Yesuw. Aɗaba a sasar maslàlà à ŋgat i yam a. ³⁶A gwaɗar: «Əbay medzeŋge məpala ahəm Mbulum, məpala ahəm Mbulum ana ŋgwal ŋa dze ana, awara na i liwiŋ ŋa nda ndzer a?» ³⁷Yesuw a gwaɗar aaka: «Məpala ahəm ŋgar ana ŋgwal ŋa ya ka, a gwa: <Waya Mbulum Batsah yak ŋa, nda gəzləŋ ilik, nda mesife yak dze, nda ndzəɗa ba yak fit, dite nda madzala gà gər yak dze mbaŋa.>*fc* ³⁸Taŋa ka, məpala ahəm Mbulum ana malahalah ŋa ya. I ŋgiɗ na a ze a taŋa ya ka, a riŋ tsa. ³⁹Dite masula ŋana, a mbeha a taŋa ya ka: <Ka waya mburma kamala ana kà waya ba yak a> asa.*fd* ⁴⁰Aɗaba gà məpala ahəm Musa, nda biy gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana ti tsik tserdze ya ka, a gaw ba fit a huɗ gà məpala ahəm ata sula ya məma.»

*Kiristi a pàt aba ana, i gwala weke ya?

Markus 12:35-37; Luka 20:41-44

⁴¹I dəba ŋa ya, Yesuw a tsam bazlam aà gà asiŋ gà *Farisa ata mayahaba gər ŋa i fataya. ⁴²A gwaɗa a tar: «Kurum kà dzalum ana, là, na aɗaba Kiristi, mala məmbə̀là à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumaha a ya ya? Ŋgat dze ana, i gwala weke?» Ta gwaɗar: «Ŋgat ka, i gwala Dawda.» ⁴³Yesuw a gwaɗa a tar: «Dite meme na Dawda a mà à bazlam Mezite Mesife Mbulum akahər ata ka, a zalar Batsah ga ŋa ya? ⁴⁴Aɗaba Dawda a gwa ka:

<Mbulum a gwaɗa a batsah ga ŋa:

Ndza aka tsèke ahər mezime gà,

haa a təv ana Yàa dza gà ɓəzla gùvəl yak

aà huɗ sik yak dzekwiŋ a.>*fe*

⁴⁵Yaw, na Dawda ka, a zalar Batsah ga ŋa seyiŋ ivaɗ ka, dite meme na ta gweɗe a ka, kəla ŋgar asa ya?» ⁴⁶I fataya ka, wura aka fàfəlar aaka bazlam ilik asa tsidze. A gər taŋa ya ka, ku weke magəɗa a ger aà mewize ahər gà bazlam pampam kamala taŋa ya.

Mege metsehe agəra gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm

Mbulum ana nda pàrsa ya

Markus 12:38-39; Luka 11:43,46; 20:45-46

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a fàfəl a gà mburma ata mayaha ba gər ŋa nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tserdze ya. ²A gwaɗa a tar: «Gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, nda gà *Farisa, ti ɗifewa dər a mburma ka, à məpala ahəm Mbulum ana Musa a tsik a. ³Aɗaba taŋa, dukw ana tàa tsik a kurum a ka, gwim taŋa, gəsum aà tar ahəm lele. Ama kəla ka, ka tə zazamum dukw tar ana ta ge a ya tsa. Aɗaba dukw ana ti ɗif a dər a mburma ya ka, tar ŋa ta ge a ndaka vatwa ŋa tsa. ⁴Aɗaba tar ka, ta gewe akaba a mibe dukw ana tserdze ya, ìŋgìɓ aka gər mburma. Ama tar ŋana kuɗa ka, idep tì zlèk ahər a mburma tsidze. Ku mege meme tekeɗe, tì lìm ahər a tsa. ⁵Aɗaba megemir tar ana ta ge a ya ka, ika miɗ mburma, dite gà mburma ta fə̀r aà tar, ta gwa ka, tar ka, gà ŋgwal ŋa. Kamala taŋa ya, i təv ana ta heme a a Mbulum a ka, ti ndìwìɗewa gà petek ana slàrra ya a gər, kige tsa aà ahər. Tì dèneye a màdaŋgwàla duwa aka gùva petek tar zigwindindiɓɓe, ti ndze a dər kuɗa ka, ŋgakŋgakəkka asa mbaŋa. ⁶Tar ka, ku mege i təv ana gà mburma tàa yahaba gər aà dukw mezime ya tekeɗe, a sàs a tar ti ndze a ka, aka təv mendze ana ŋgwal ŋa lele ya. Ku tàa da a gà ga mahàmà a Mbulum mbaŋa ka, ti yahawa i tar ka, say təv mendze ana ŋgwal ŋa ya, aà mendze dər aka miɗ mburma, dite mburma ta fə̀r dər aà tar lele. ⁷Na tàa da a liwiŋ mburma ibam, a sàs a tar mburma ta ge a tar wusa ka, say nda mazàmbàɗà à tar ɗekɗek. Ta waya ti zel a ter a ka, gà Əbay gà ɓəzla medzeŋge a mburma.

⁸Ama kurum ka, wura ma tə zal a kurum <Əbay medzeŋge a mburma> tə tsa. Aɗaba kurum tserdze ka, nda gà damər. Əbay medzeŋge a kurum ka, ilik, tsəka, sula tsa.» ⁹Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Ku weke ka, ma tə zal a wura ika gər ahəɗ <tsir gà> tsa. Aɗaba tsir kurum ka, Mbulum Batsah ŋa ana i gər ŋa ya ilik. ¹⁰I dəba ŋa ya asa ka, wura ma ta zal a kurum <batsah mər ŋa i təv mege duwa ya> tsa. Aɗaba batsah kurum ŋa ka, *Kiristi, mala məmbə̀là à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya ilik pəra. ¹¹Aɗaba taŋa, na a sàs a wura ika magər kurum aà mene batsah ŋa ka, ma ne mala meslire ika magər kurum tserdze ivaɗ. ¹²Aɗaba na wura a sasar tə zalar batsah ŋa ka, Mbulum a ne à ŋgat kəla ŋa ivaɗ. Ama wur ana aka ne à ba ŋgar kwizikw ika miɗ mburma ya ka, Mbulum a ne à ŋgat batsah ŋa asa mbaŋa.»

Yesuw a be à ɗaf a gà ɓəzla mimbèhè are

Markus 12:40; Luka 11:39-42,44,52; 20:47

¹³«A kurum gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum aaha nda gà *Farisa ya, kurum ka, gà ɓəzla mimbèhè are. Ama ka, tuwum ba kurum, aɗaba ana kà handakum a vatwa a gà mburma ana ta waya ti de a a *mekwere Mbulum a. Aɗaba kurum kà gəsum mada a fata tsa, dite wur ana a waya mada a fataya ka, gədzə̀zlzla kurum i vatwa, ki vilwimer a vatwa aà mada aɗəm tsa.

¹⁴{A kurum gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum aaha nda gà Farisa ya, kurum ka, gà ɓəzla mimbèhè are. Ama ka, tuwum ba kurum. Aɗaba kà ndzakawum duwa aà gà madakwa gà məkəs a nda haram. Dite kàa dzum ba aà mandəva kuɗa a Mbulum ka, vìrìɗìɗɗe, kərga kurum ka, gà ŋgwal ŋa hinne, tsaatsa pàrsa. Aɗaba taŋa, a pat ŋgiɗ ka, ta ge a kurum a sida kurum ka, mawùràba ŋa.}

¹⁵A kurum gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum aaha nda gà Farisa ya, kurum ka, gà ɓəzla mimbèhè are. Ama ka, tuwum ba kurum. Aɗaba kurum riŋ ihər ki sìweywim a bə̀ba gər ahəɗ aaha dze ya, ku mege aka gər duluv tekeɗe, kà dawum pəra, a sàs a kurum mayaha gà mburma ana ti zezem a kurum a mbaŋa. Dite bəla kàa lwim aà wura ilik ka, mà gəs pàrsa kurum ata kuɗa. Ki niswim a à mendze ŋgar ndeyndey, dite a de a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a mazàkà ŋa.»

¹⁶A gwaɗa a tar asa: «Tuwum ba kurum. Aɗaba kurum kà nwim ka, kalkal gà ɓəzla guluf ana ta gese a ahər a gà ɓəzla guluf ŋgiɗ a. Agəra ana kù gwaɗum asa ka: <Ku weke na aka mbaɗa nda ga Mbulum batsah ŋana, a ge a dukw ata tsa tekeɗe, à lèh a duwa tsa. Ama na ku weke aka mbàɗa nda gura ana i ga Mbulum a ka, aka dàn gər ŋgar.> « ¹⁷A gwaɗa a tar asa: «A kurum ana metsehe kurum a riŋ tsa, slafurnukwnukw, dite kurum gà guluf ŋa asa ya. Dukùla na batsah ŋa i liwiŋ gà dukw ata ya? Ga Mbulum batsah ŋa ata ya, tsəna, gura ata a tsahən aà Mbulum agəra ana i ga ŋgar ɗekɗek a? ¹⁸Dite i dəba ŋa ya, kù gwaɗum asa ka: <Na wura aka mbaɗa nda təv ana ta batsawa aaka duwa i ga Mbulum a, a ge a dukw ata tsa tekeɗe ka, à lèh a duwa tsa asa mbaŋa. Ama na ku weke aka mbàɗa nda dukw ana masakəŋa, ta vəl a Mbulum a ka, aka dàn gər ŋgar.> ¹⁹A kurum ana kà nwim ka, kamala gà ɓəzla guluf a. Dze ana, dukùla na batsah ŋana i liwiŋ gà dukw ata ya? Wànà təv ata ta batsawa aaka duwa a Mbulum a ya? Tsəna, dukw ana ta vəlar, a tsahən ahər agəra ana ta batsawa aaka dukw ata ɗekɗek ivaɗ a? ²⁰Aɗaba taŋa, na wura aka mbaɗa nda təv ana ta batsawa aaka duwa i ga Mbulum a ka, a mbàɗa dər akaba taŋa ka, nda dukw ata ta batsawar a tserdze. ²¹Asa ka, wur ana aka mbaɗa nda ga Mbulum batsah ŋa ata ya tekeɗe, a mbaɗa dər akaba taŋa ka, nda Mbulum ana mandza ŋa iɗəm a fit dze. ²²Dite wur ana aka mbàɗa nda gəza mbulum a tekeɗe, a mbaɗa taŋa ka, nda təv mendze Əbay Mbulum, nda gà Mbulum ŋana a riŋ mandza ŋa ikəka ya fit dze asa mbaŋa.

²³A kurum gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum aaha nda gà Farisa ya, kurum ka, gà ɓəzla mimbèhè are. Ama ka, tuwum ba kurum, aɗaba kurum kà yahawum gər a gà dukw mezime kurum ana i dala ya ka, ku mege dukw ana a ɗe a hinne tsa kwizikw a tekeɗe, ki livwime a kurwa, dite ki vilwim a ihər a Mbulum a ilik. Ama məpala ahəm Mbulum ana ŋgwal ŋa, biy megìse a gəzləŋ nda mezezeme lele ya ka, kà miyakum dər ivaɗ dze ana, meme? Kamala megweɗe ya: Mege dukw ana ndaka vatwa ŋa ya, nda mege dukw ana ŋgwal ŋa ya a mburma, dite magəsa Mbulum nda gəzləŋ. Ana ka, ki gwim a gà taŋa dzekwiŋ, na dite ki gwim a gà naha kuɗa mbaŋa ya.» ²⁴Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kurum kà nwim ka, kalkal mala guluf ana a gese a ahər a mala guluf ŋgiɗ a. Dite asa ka, gà dukw mese kurum ana kà sawum a ka, ìndits ìndits kà palawum iɗəm gà amime ya, dite ka, dzìbìrim kà miyakawum aɗəm à dukw ana kamala zlìgwèmè ya, ki swim a dər akaba a hitwis.

²⁵A kurum gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum aaha nda gà Farisa ya, kurum ka, gà ɓəzla mimbèhè are. Ama ka, tuwum ba kurum, aɗaba kurumF kà sərum are matsakaɗa gà kəzliyam, nda gà tasà kurum ka, lele. Dite aàla na gəzləŋ kurum kataya tsiye? Nda bəra ka, kù gwaɗum, mər gà ŋgwal ŋa, tsaatsa i huɗ ŋana ka, maràhà ŋa nda gà dukw ana ŋgwala tsiye, kamala megweɗe ya ka: Megeye akəl, nda dukw ana ba kurum a waya aà mege ya ɗekɗek. ²⁶Iye ihər i gweɗekiŋa, a kər Farisa aaha guluf ŋa ya: Barra i huɗ gəzləŋ yak a dzekwiŋ, dite ndaka gər bəra tekeɗe, à pèt a lele kuɗa ya.

²⁷A kurum gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum aaha nda gà Farisa ya, kurum ka, gà ɓəzla mimbèhè are. Ama ka, tuwum ba kurum. Aɗaba kurum kà ndzìkìɗwim ba ka, gà dive ana mburma ta fir ahər a nda bəra ka, herrè lele ya. Ama i huɗ ŋana ka, maràhà ŋa nda gà atasl gà məməta, nda mezè ŋa ana iɗəm sìwìkìke, a ze a ya fit dze. ²⁸Kurum ka, kamala taŋa ya. Ika miɗ mburma ka, ta gweɗe a, kurum ka, gà ŋgwal ŋa. Ama i huɗ gəzləŋ kurum ka, mimbèhè are, nda mege dukw ana ŋgwala tsiye, na maràhà ŋa iɗəm a.»

Yesuw a ɗif à sida gà ɓəzla mimbèhè are

Luka 11:47-51

²⁹«A kurum gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum aaha nda gà *Farisa ya, kurum ka, gà ɓəzla mimbèhè are. Ama ka, tuwum ba kurum. Aɗaba kurum riŋ ihər kà zlàzlawum aà dive gà ɓəzla məma à guma Mbulum, ŋgewwè ki lèmbeɗwim a dive gà mburma ana ti zezem a Mbulum nda ndzer ŋa ya ka, lele. ³⁰Dite kù gwaɗum asa ka: <Na mì ge riŋ akahər ana gà tsir mər ta batsawa ɗa gà ɓəzla məma à guma Mbulum a ka, mìi gewe a ba nda gà tar aà məbatsa mburma ata tə tsa.> ³¹Kamala taŋa ya, kurum nda gər kurum kà sərum, kù gwaɗum: Mər ka, gà ɓəza gà mburma ata ta batsawa ɗa gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana akahər ata ya.» ³²Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kà ndiɗikwime gər à bakal ana gà tsir kurum ta gewa akahər ata ya pəra.» ³³I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «A kurum gà bàba gà mesiwiɗ nda gà ɓəza gà mesiwiɗ aaha. Aləka dze ana, meme na ki ta beywimere a i akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a ɗara? ³⁴Aɗaba taŋa, araha, i slirehe a gà ɓəzla məma à guma Mbulum nda gà ɓəzla metsehe, dite nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum a təv kurum tserdze, dite ka, ki ta betswim a gà mìsle ŋgiɗ, gà biy ŋgiɗ ibam, ki ndwendweywim a tar aà dizl magə̀làwà ŋa. Gà mìsle ŋgiɗ asa ka, ki gezlwimere a tar i gà ga mahàmà a Mbulum kurum a. Ki sèwèrwim a ter a are aà kwite aà kwite. ³⁵Aɗaba taŋa, gà mburma ata kà batsum tar masakəŋa taf, bakal tar a riŋ tsiye tserdze, bakal ŋa ika gər kurum. Daga aà məməta Abel, mala mazazama Mbulum nda ndzer ŋana ta kəɗ akahər ata ya, tsikw aà məməta Zakari kəla Barakiya ana kə̀ kəɗum ika magər gà ga mahàmà a Mbulum batsah ŋana, nda təv ana ta batsawa aaka gà duwa a Mbulum a.*fa* ³⁶Ama ka, iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Gà dukw ata kì gwim tserdze ya ka, bakal ŋa à mère a ka, aka gər gà mburma aaha kinehe ya.»

Yesuw a tuwa, aɗaba gà mburma ana i Yeruzalem a

Luka 13:34-35

³⁷I dəba ŋa ya, Yesuw a dza ba aà matuwa kwite Yeruzalem. A gwa: «A kurum gà mburma ana a riŋ i Yeruzalem a, i Yeruzalem a. Kurum ana kà batsawum gà ɓəzla məma à guma Mbulum, dite kə̀ kalawum gà na Mbulum slərawaha tar a təv kurum a nda kur a. Wànà sik ndaw na a sèsiŋ magəsa aaba gər a gà mburma kurum, kamala məmər mendzikwir ana a yehe a gər a gà ɓəza ŋgar aà huɗ gwezleviyek a? Ama ka, a sàs a kurum dər akaba ɓav tsa asa. ³⁸Aɗaba taŋa, gà ga kurum ti ti ne a rəŋga hùhwayhwayyà, wura a ge a iɗəm tsa.*fb* ³⁹Aɗaba iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer ŋa: Ki ta ŋgetwimiŋ a asa tsa, daga aà kinehe ya, haa a pat ana i ta mère a ya ka, dite ki gweɗwim a: <Mipìsè ahəm ika gər wur ana Mbulum a slərra ŋgat a faha ya.> «*fc*

Yesuw a ɗif à ga Mbulum batsah ŋa ana

ti ta mbezle a dər mba ya

Markus 13:1-2; Luka 21:5-6

¹Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a dara i ga Mbulum batsah ŋa ata ya. I təv ana a riŋ a de a ya ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat tə daha a təv ŋgar, aɗaba ta waya meɗifer à ga Mbulum ana tə zlàzl ŋgwal ŋa ya. ²Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Kurum ihər ki ŋgetwim a a ga ŋgwal ŋa aaha tə zlàzl a te tsiye? Kinehe iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Pat ŋgiɗ ka, ki ŋgetwim a a kur ika gər biy ŋgiɗ asa tsa. Ti ta mbezle a dər mba ka, leheɗ leheɗ kweleŋ fètìte.»

Meme na ki sirekwe a dər ka, gər ahəɗ à ndìv a ya?

Markus 13:3-13; Luka 21:7-19

³Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a tsəl a gər kwite Ndzendzebire. I təv ana ŋgat a riŋ mandza ŋa i fataya ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat tə daha a təv ŋgar, à gər tar. Tə daha, ta gwaɗar: «Tsik a mər te, ndeɗime na bazlam yak ata kà tsik a, a ta ge a ba ya, dite meme na mìi sir a dər ka, kàa à meslele, nda gà gər ahəɗ aka à mendìve asa ya?»

⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Gwim metsehe lele, wura ma ta baza a kurum za tsa. ⁵Aɗaba gà mburma hinne ti dere a a təv kurum a, ti zle akaba a zləm gà, dite ta gweɗe a kurum a, ku weke ka, iye na a ne *Kiristi ya, tsaatsa pàrsa. Kamala taŋa ya, ti dzeye a à gà mìsle ŋgiɗ hinne. ⁶I təv ana kàa tsarakum gà labara gà gùvəl a ɗe a bise i təv kurum, kige tsa, a ɗere a i təv diriŋ ŋa ya ka, gwim metsehe, arəv ma da aà kurum a tsidze. Aɗaba gà dukw ata ka, say ti dere a dukw ŋgar. Ama mandəvandəv gər ahəɗ ka, aka sle zukw tsa na taŋa ya. ⁷Gà kwite ŋgiɗ pampam ta ge a gùvəl nda gà biy ŋgiɗ. Gà gawla gà Əbay ŋgiɗ ta ge a gùvəl nda gà biy ŋgiɗ pam asa. May a ge a hinne, dite i gà kwite ŋgiɗ pampam ka, ahəɗ a ɓezle a wàkit wàkit. ⁸Ama gà dukw ata tserdze ya ka, a live dər aba ya pəra, dite na ti sir a dər ka, gər ahəɗ aka à mendìve ya, kamala mawà kəla ana à lèh ahər a, a wir a aà gà məkəs a.

⁹I dəba ŋa ya ka, ta gis a kurum, tì dze a kurum a ahər a mburma, tì sèwèr a kurum a are, dite ta bets a kurum. Ku weke tserdze a ne a kurum a are, aɗaba iye. ¹⁰A ndze a a fata ka, gà mìsle ŋgiɗ pampam hinne ta gis a iye a gəzləŋ tar asa tsa. Tì dze a ba ka, aà megeye aaba ɗaf nda mene ba are. ¹¹Aka ndze a fata ka, gà ɓəzla məma à bazlam Mbulum ŋgiɗ pampam nda pàrsa ta hitse a aà medzeye à mburma hinne, nda pàrsa tar ata. ¹²Aɗaba bakal à sìkèh a hinne, mawàyà ba gà mburma gà asiŋ ŋa əŋgal bagwal ŋa a ta ge a riŋ asa tsa, akwa à mìt a ihər a. ¹³Ama wur ana ədəts aka gəs gəzləŋ, aka simeraha haa a pat ana mesife ŋgar à ndìv a ya ka, Mbulum a mbil a dər. ¹⁴Ama gər ahəɗ à ndìv a kəla ka, ti tsik a bazlam *mekwere Mbulum aaha ŋgwal ŋa ya a gà slala gà mburma ika gər ahəɗ pampam tserdze dzekwiŋ, ku weke a sle a aà metsereke, na dite à ndìv a ya.»

Mala mene are a Mbulum à pèt akabiŋa

Markus 13:14-23; Luka 17:23-24,37; 21:20-24

¹⁵Yesuw a gwaɗa a tar: «Aka miɗ mba ka, ki ŋgetwim a a wele ana ta gwa ahər, swalwa ŋa ŋgwala tsa hinne, dite a ne dukw zlaŋgatsak na i təv Mbulum a. Wele ata a ndze a ka, a ga Mbulum batsah ŋana, kamala ana Daniyel, mala məma à guma Mbulum ana akahər ata a tsik a, a gwa, wele ata a dere a, a ndze a ka, a fata.*fa* Ama wur ana a dzeŋge a dukw aaha ya ka, say mà dzar zləm lele. ¹⁶Na gà mburma ana ika ahəɗ Yuda ya, tàa ŋgat a gà dukw ata aka ndzera ka, tə̀ tə̀z ihər ndàra a kwite ya. ¹⁷Wura aka ge ika galak ka, ma tarra a bəɗ a, mə val, tsəka, ma da a huɗ ga a ma ŋgar aà mandzə̀kàra iɗəm gà dukw ŋgar a asa dzekwiŋ tsa. ¹⁸Wur ana i gùvàh ŋgar a tekeɗe ka, ma ta mbəɗ gər a ma aà mandzə̀kàra gà petek ŋgar a asa tsa mbaŋa. ¹⁹A pat ata ka, mesewere are batsah ŋana ka, biy gà məkəs ana nda gà huɗ i gər a, kige tsa, mawùr ŋana gà ɓəza aà tar a asa mbaŋa. ²⁰Hamum a Mbulum, ələk gà dukw ata ti ndzere a ka, duwa ma ta ŋge a kurum aà sik kamala mivele ana i dùluɓ a tsa, kige tsa a pat mesìfìkà ba ya tsa. ²¹Aɗaba mesewere are ata ka, à zè a dər biy na daga Mbulum a ge gər ahəɗ haa kinehe ya. Mesewere are ŋgiɗ a riŋ à zè a taŋa ka, a riŋ asa tsa. ²²Na mege Mbulum mà nikiɗ ihər à pat mesewere are ŋa ata ya tsa àsla ka, ana ka, wura ilik a mbil a tsidze. Ama a nikiɗ à pat ŋa ka, agəra gà mburma ŋgar ana a pala tar a.

²³Na bəla wura aka gwaɗa a kurum: <*Kiristi naha>, kige tsa: <Ar aaka> ka, ka ta gəsum bazlam ŋgar tsa. ²⁴Aɗaba taŋa ka, gà na ti ne aba Kiristi ya, nda gà na ti ne aba gà ɓəzla məma à guma Mbulum nda pàrsa ya, ta hitsiŋa. Ta ge a gà dukw mene aà mburma pampam hinne, aà məbàzà dər za a gà na Mbulum a pala tar zləmana, na mege ti sle a ya. ²⁵Taŋa ka, Yàa tsik a kurum aba ya daga aà kinehe ya, ndzum dər i zləm lele.

²⁶Aɗaba taŋa, na bəla tàa gwaɗa a kurum: <Kiristi naha i dala i kusak> ka, ka tə dum tsa. Kige tsa, na tàa gwaɗa a kurum: <Araha i ga i faha> ka, ka ta gəsum bazlam tar tsa mbaŋa. ²⁷Dukuməŋa a ge a ba ka, kamala mewìtìɗè mbulum ana ndiɗèy à wìtiɗe a aà gəza mbulum a. A dze ahər a ba ka, ara ndaka dwa ya, dite à wìtiɗe a nda gwa asa mbaŋa. Kamala taŋa ya, na iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i dere a ka, parakkà, i təv are mburma tserdze. ²⁸Kərga taŋa ya, dukw ata a ge a ba ka, kalkal dukw ana aka mət ku mege i ŋga ka, gà kwatsamba ti diŋa, ti yehehebe aaka a gər a.»

Meme na *wur ana a dara i təv Mbulum a, a dere a ya?

Markus 13:24-27; Luka 21:25-28

²⁹Ama Yesuw a gwaɗa a tar asa: «I təv ana gà mesewere are ata tàa ndəv iɗəm a tsara ka, gà pat nda kiye tì div a asa tsa, a ndze a ziŋziŋ fit kweleŋ. Gà mawusawus ibam, ti dzewere a aà mbulum a. Dite gà dukw ana riŋ madzàvà ŋa aà gəza mbulum a, ti lekeye a aba à gà gər ŋgwir ŋgwìr ŋgwir ŋgwir. ³⁰A pat ata ka, gà mburma ta ŋgetiŋŋa, a iye, wur ana a dara i təv Mbulum a ka, gà mburma ana ika gər ahəɗ a tserdze, sùwwa ti tiwe akabiŋa, aɗaba ana ta ŋgetiŋehe a, a iye, wur ana a dara i təv Mbulum a, i dere a ka, nda hulɓukw a, nda ndzəɗa Mbulum a hinne, dite nda mezlibe gà ana tì zlibe a à iye ya. ³¹Dite aləka mezleliŋ aka ɗe hinne ka, i slirre a gà gawla gà ya. Ti dere a ka, aà mayaha gər a gà na i pala tar a, daga ara aà zlile mbulum a tserdze.»

Bazlam minew gùrùv ana a wiɗe a ya

Markus 13:28-31; Luka 21:29-33

³²Yesuw a gwaɗa a tar asa mbaŋa: «Tsarakum bazlam minew gùrùv aaha kwaŋ. Aɗaba dizl ɗaf gùrùv ka, à gègìriŋa, dite à dze a ba aà mibìzè, nda mewiɗe. Agəra taŋa, kurum tekeɗe, ki sirwim a dər ndzer, viye aka à mege. ³³Kamala taŋa ya mbaŋa, na kàa ŋgatum a gà mesewere are nda gà dukw ata pampam tàa ndzera tserdze ka, ki sirwim a dər ndzer, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, Yàa à meslele bise. ³⁴Iye ihər i gweɗe a kurum a kinehe, nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Gà mburma ana kinehe ya ka, ta mete a zukw tsa, say gà dukw ata tàa ndzera dzekwiŋ, dite ta metiŋa. ³⁵Gà kuvəl mbulum nda gər ahəɗ ka, tì ndìviŋa. Ama bazlam gà ka, à ndìv a tsa, a ndze a aà biybiy.»

Mbulum ilik na a sər pat ana gər ahəɗ à ndìv a ya

Markus 13:32-37; Luka 12:39-40; 17:26-36

³⁶Aləka Yesuw a gwaɗa a tar i dəba ŋa ya asa: «Ama wura a sər pat ŋa, nda ler ŋa ana gà dukw ata ti ndzere a ya tsidze. Ku mege gà gawla Mbulum tekeɗe, tə sər tsa. Ku mege iye ana Kəla ŋgar a tekeɗe, i sər ɓav tsa asa. Say Mbulum Tsir gà à gər ŋgar ilik na a sər a. ³⁷Aɗaba dukw ana a ge ba akahər Nuhu ata ya ka, a ta ge a ba aka təv ana iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i mère a ya mbaŋa. ³⁸Aka təv ana yam ata aka dza ahər ba zukw tsiye ka, gà mburma a riŋ ihər ti zimeye a gà dukw mezime, ti seye a gà dukw mese, tar riŋ ihər ti zleye a gà daala, gà dəm ibam, ti dzeye a tar a zal, haa a pat ana Nuhu a pəts a ga ŋgar ata a làmbaɗa, a suwayawa dər ika gər yam a. ³⁹Aɗaba gà taŋa ti ndiɗik gər aà taŋa ya ka, tàa sər aaba tsa. Dukw ana Nuhu a tsikewa a tar a tekeɗe, tàa dzar zləm tsidze, haa yam batsah ŋa ata a dara kuɗa, a rah aka gər ahəɗ fèɗìɗe, a dzeye à gà asiŋ gà mburma ata fit. Ama a pat ana iye, wur ana a dara i təv Mbulum a, i ta mère a ya tekeɗe, dukuməŋa a ta ge a ba ka, kamala taŋa ya mbaŋa asa. ⁴⁰A pat ata ka, bəla gà wura sula i gùvàh ŋa ilik ta fìt a ka, ti zle a ihər a ilik, ta miyek a dər ilik. ⁴¹Na bəla gà məkəs sula tì lìgir a ika bur ŋa ilik ibam ka, ti zle a ihər a ilik, ta miyek a dər ilik asa mbaŋa.

⁴²Aɗaba taŋa, ndzum ka, nda metsehe, tsəka, ki sirwim a pat ana Batsah kurum ŋa a dere a ya tsa. ⁴³Ama ka, tsarakum dukw aaha i tsik a kurum a ya lele: Na bəla mala ga a sər mala akəl a dere a, a time a ga ŋgar ka, a ndze a are a pat ata tsa. A viler a vatwa aà mada a ga a ma ŋgar tsidze. ⁴⁴Aɗaba taŋa, kurum tekeɗe, hadzalum ba kurum mbaŋa. Ndzum ka, nda metsehe lele, tsəka, iye, wur ana a dara i təv Mbulum a, i mère a ka, a pat ana kurum ihər ki vevwim a iye ya tsa.»

Mala megemir ana a ge a ika are ŋa ya, ndəna a ge a

ika are ŋa ya tsiye

Luka 12:42-46

⁴⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Nwim ka, kamala mala megemir ana ndzer ŋa, a ge a megemir ka, nda metsehe lele ika are ŋa ya tsiye. Na bəla mala ga ŋgar a de a a təv ŋa ka, a ɗifer a à ga ŋgar a ahər, a vile a ɗa dukw mezime a gà mburma ana i ma ŋgar a ka, tits ndaka vatwa ŋa lele. ⁴⁶Aɗaba wele ana aka ge megemir kataya ka, a ŋget a maŋgayaba i gəzləŋ, a pat ana mala ga ŋgar aka dara, aka le aà ŋgat, a ge a megemir kamala taŋa ya ya. ⁴⁷Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Na mala ga ata aka màra ka, a miyeker a à gà dukw ga ŋgar a ahər tserdze, a kweriŋa. ⁴⁸Ama wele ana a ge a megemir ika are mburma ya ɗekɗek a ka, a dzele a i gəzləŋ ŋgar, a gweɗe a: <Mala ga gà ka, à mère a bise tsa, i gebe a dukw ana gəzləŋ ga a waya ya.> ⁴⁹I dəba ŋa ya ka, a ge a matawak a gà asiŋ gà ɓəzla megemir mala ga ŋgar aaha. Tsam ka, a dza ba aà mazəma gà dukw mezime pampam hinne, ti se akaba a guzum nda gà ɓəzla mekweye ana tə sawa guzum hinne ya kuɗa. ⁵⁰Aləka i təv ana mala ga ŋgar ata à mère a ya, mala megemir aaha a sir a ka, à mère a və̀ɗəna tsa, mala ga a wiyere a ŋgat ka, paf kataya, ze mesire aaba. ⁵¹Na mala ga ŋgar ata aka màra ka, a viler a mesewere are hinne, à yè a ŋgat a təv ana gà ɓəzla mimbèhè are ti ti sèwèr a iɗəm are nda gà tuwa, ta pèpìɗ a dər zlir hinne ya.»

Bazlam minew gà dəm duwa kurwa

Luka 12:35-38; 13:25-28

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «A pat ŋgiɗ i mère a aka mekwere gà ya ka, à ndzikiɗ a ba bazlam minew gà dəm duwa kurwa, ta waya melime nda gà zal daala ana a zlere a ya. I təv ana ta meh a ba, ti de a ya ka, tə ndzək dər gà lalampa tar aà ahər. ²Ama gà dəm ata kurwa ŋa ya ka, gà ə̀zləm ŋana ka, ta ge metsehe lele na ti de a ya. Gà biy ŋgiɗ aaha, tàa ge metsehe tsa. ³Aɗaba gà na metsehe tar a riŋ tsiye ka, tə ndzaka gà lalampa tar nda miviye mal ana iɗəm a ɗekɗek pəra. Tàa tafa dər mal a kwalaba tsa. ⁴Ama gà na metsehe tar a riŋ lele ya, tar ta mah ba ka, tàa tafa dər mal aà ahər asa.

⁵I dəba ŋa ya, zal daala ata a zlere a ya, aka dara bise tsa. Tar ata tserdze ya ka, tə dza aka mendze are, aɗaba meèrìzle a ge a teriŋa.

⁶Aləka magər həvəɗ a ge ka, Mewideye a ɗe tsara. Ta gwaɗa a tar: <Araha, zal daala aaha aka slala, aka dara kuɗa. Hitswim aà mbulum tsəma tsəma, dumaha, ki lìmwimiŋa.> ⁷Gà dəm ata tserdze ya, hùrùm ta hitse aà mbulum. Tə ndzək gà lalampa tar a ahər. Tə sakaha aɗəm à mal. Ama gà asiŋ ŋa aaha ndeɗiŋa metsehe tar a riŋ tsiye, ndezwizzwè lalampa tar a mbetiŋa, mal aà tar tsa. ⁸I fataya ka, tə dza ba aà mewize mal aà gà na metsehe tar a riŋ lele ya. Ta gwaɗa a tar: <Kamkam, mbəɗum a mər mal a gà lalampa mər zaakwa te, aɗaba gà lalampa mər ka, ta mbetiŋa.> ⁹Ama gà ɓəzla metsehe aaha ta gwaɗa a tar: <Awaŋ, biy tsa, a slekwe a tsəka, ŋgulum dumaha, tə sakamumara i təv gà ɓəzla madzàwà dər ŋa ya.>

¹⁰Aləka i təv ana ti de a a masàkàmà ŋa tsara ya ka, pəzlàŋ zal daala ata aka slala dər. Gà na ndeɗiŋa metsehe tar a riŋ lele ya, tar riŋ ta veve a ŋgat, tsùndzur tə dəɗ akaba a ga a ma ŋgar, aà megirive nda mazəma dukw mezime. Ta hə̀ndə̀k dər aaba a ga. ¹¹Aləka i dəba ŋa ya ka, gà dəm aaha ndeɗiŋa tə da a masàkàmà mal a, ta màra. Tə dara ka, wura a riŋ asa tsa, tàa da a ga. Tə dza ba aà mezeleha a mala ga a ga. Ta gwaɗaraha: <Kamkam Əbay, hə̀ndə̀k a mər i ga ya te.> ¹²Ama wele ata a gwaɗa a tarra: <Iye ka, i sər kurum tsa.> «

¹³Aɗaba taŋa, Yesuw a gwaɗa a tar kuɗa: «Ama kurum ka, ndzum nda metsehe lele, tsəka, ki sirwim a pat ŋa tsa, kige tsa ler ŋa ka, ki sirwim a tsidze.»

Bazlam minew gà ɓəzla megemir wele duwa tar makər

Luka 19:11-27

¹⁴Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Aɗaba dukuməŋa a ne a pat ŋgiɗ ka, kamala wur ana a de a a mesìweye a təv a diriŋ a. I təv ana à meh a ba ya ka, a zal a gà ɓəzla mege megemir ŋgar, a dzàɗ limana ga ŋgar fit a ahər tar dzekwiŋ. ¹⁵A vəl a mìsle ŋgiɗ kur siŋgwe dəbuw ə̀zləm, i mìsle ŋgiɗ dəbuw sula, i mìsle ŋgiɗ aaha ibam, dəbuw ilik. Siŋgwe ata kur ŋa ilik ka, lufùw, a ɗeme a ba tsa. A dzaya a tar dər aba kataya ka, a samata dər metsehe tar, ku weke a sle a aà magəsa ŋa lele na taŋa ya, a ge a dər megemir. Dite i dəba ŋa ya ka, wele ata a mah ba, a daba kuɗa. ¹⁶Zàmma tsəka, wele ana ta vəlar dəbuw ə̀zləm a, a dza dər ba aà metsèkèle. Aləka a ŋgat aaka nuba ŋgar dəbuw ə̀zləm. ¹⁷Wele ana ta vəlar dəbuw sula ya tekeɗe, a tsàkàl dər asa. A ŋgat aaka nuba ŋgar dəbuw sula mbaŋa. ¹⁸Ama wele aaha ta vəlar dəbuw ilik a ka, a daha, vìrèh vìrèh a le siŋgwe mala ga ŋgar ata a biye, a kaha aɗəm a fata.

¹⁹Aləka i dəba mive zaakwa ya ka, mala ga tar aaha ndeɗiŋa ya, a màra a ma ya tsara ka, a waya maɗàmà gà siŋgwe ana akahər ata a dzaya a tar a. A zal a tar. ²⁰Aləka tə daha ka, wele ana a vəlar siŋgwe dəbuw ə̀zləm a, a ndzəkara biy ŋgar a. A daha, a gwaɗar: <Mala ga mər, siŋgwe yak aaha kà viliŋ a ka, araha, aɗaba i tsàkàl dər ka, Yàa ŋgat aaka nuba dəbuw ə̀zləm asa.> ²¹Mala ga ŋgar a gwaɗar: <Lele ndzer na taŋa ya. Kər ka, mala ndzer ŋa, kàa ge megemir ŋgwal ŋa, aɗaba ana i vəlak siŋgwe zaakwa pəra ka, swalwa i ba yak tsa, araha kinehe kàa ŋgetiŋ aaka nuba hinne ya. Ama iye tekeɗe ka, i miyekik a à gà megemir pampam a ahər, a ze a siŋgwe ata mbeete. Kinehe ka, ŋgaya ba nda iye lele.> ²²I dəba ŋa ya ka, wele ana a vəlar siŋgwe dəbuw sula ya, a ndzəkara biy ŋgar a, a da dərraha, a gwaɗar: <Mala ga mər, siŋgwe yak aaha kà viliŋ a ka, araha, Yàa ŋgat aaka nuba dəbuw sula.> ²³Mala ga ŋgar aaha a gwaɗar: <Kər ka, lele ndzer, mala ndzer ŋa, aɗaba kàa ge megemir ana ŋgwal ŋa ya mbaŋa, aɗaba ana i vəlak siŋgwe zaakwa pəra ka, swalwa i ba yak tsa, araha, kàa sìkèhiŋ dər aaka hinne ya. Ama iye tekeɗe, i miyekik a à gà megemir pampam a ahər, a ze a siŋgwe ata hinne mbeete. Kinehe ka, ŋgaya ba nda iye lele.>

²⁴Aləka wele ana a vəlar siŋgwe dəbuw ilik a, a daraha à biy ŋgar ka, a gwaɗa a mala siŋgwe aaha: <Mala ga mər, siŋgwe yak aaha ka, araha, Yàa màk dərra. Aɗaba i sər, kər ka, ŋgwal mburma tsa. Kàa slige duwa nda ahər yak tsa tekeɗe ka, ki sèsebe a pəra. Kàa ge megemir duwa tsa ibam ka, ki yehebere a gər kataya. ²⁵Aɗaba taŋa, iye ka, magəɗa a giŋ, i gwa ka, a dzeyiŋ a a ahər, Yàa tsàkàl dər tsa. I daha a ma ka, i le aba a biye ya. Araha siŋgwe yak naha, ndzə̀kaba dukw yak.>

²⁶Mala siŋgwe aaha a gwaɗar aaka: <Kər ka, màsar, mala gə̀rlàkà. Kàa sər tsiye ka, Yàa slige duwa tsa tekeɗe ka, i sèsiŋa, Yàa ge megemir duwa tsa ibam ka, i yeheber a gər a. ²⁷Na kà sər ndeɗiŋa kataya dze ana, aàla na kà dza siŋgwe ga a ga ana ti tikiŋ a aba ya ka, dite tì sìkèhiŋ a dər aaka ya tsiye. Ana i mère a ka, nuba gà aka səkah aaka zaakwa ya. ²⁸Aɗaba taŋa, dumaha, zlum ihər dəbuw ilik ŋa ata ya, vəlum aaka a wele ana ndeɗiŋa siŋgwe ŋgar dəbuw kurwa ya. ²⁹Aɗaba ku weke na aka ge megemir lele, aka ŋgat dukw maya ba ŋgar hinne ka, tì sikehe a dər aaka hinne asa mbaŋa, dite na a ndze a dər barbararra ya. Ama wur ana a ge a megemir nda swalwa ŋa ndaka vatwa ŋa tsiye ka, ti zle a ihər dukw ana i ahər ŋgar a fit mbaŋa.> ³⁰I dəba ŋa ya, mala ga tar aaha, a gwaɗa a tar: <Gəsum mala gə̀rlàkà aaha a ge a ŋgulum tsiye, yùmaha ŋgat a luvuŋ a bəra. I fata ka, tuwa hinne nda məpapəɗa zlir.> «

Bazlam seriye ana a pat mandəva gər ahəɗ a

³¹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Aka təv ana iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i mère a ya ka, i mère a nda ndzəɗa Mbulum ana a viliŋ a hinne, mər nda gà gawla Mbulum a tserdze. Dite ka, i ndze a aka təv mendze Əbay gà kuɗa. ³²Gà mburma ana ika gər ahəɗ tserdze ya, ti yehebere a gər aka miɗ gà ya. Dite i ndzeke a iba mburma ya, kamala mala makəva gà dukw ana a ndzakawa ikaba gà təmaŋ nda gà awak a. ³³I dze a gà təmaŋ ka, aka tsèke ahər mezime gà. Ama gà awak ka, i dze a tar aka tsèke ahər gùla. ³⁴I dəba ŋa ya ka, iye Əbay, i gweɗe a a gà na ika tsèke ahər mezime gà ya: <Dumara, a kurum ana Mbulum Tsir gà a pise a kurum ahəm a. Ki ti ndzwim a a təv mekwere ŋgar ana a làmbaɗa a kurum daga piŋŋe akahər ana aka ge gər ahəɗ zukw tsiye. ³⁵Aɗaba akahər ana may a wir aà iye a ya ka, kàa vilwimiŋ dukw mezime, yam a kəɗ iye tekeɗe ka, kàa tìfwimiŋ, Yàa sa. Akahər ana iye mbəlakw ŋa mba ya ka, kàa gwimiŋ gər lele. ³⁶Petek ika iye tsa ibam ka, kàa tikwim aka iye. Iye i dukw məməta ka, kàa dumara, kàa fə̀rum aka iye. Iye i daŋgay tekeɗe ka, kàa dumaha a təv ga, kàa fə̀rum aka iye.>

³⁷Dite i dəba ŋa ya ka, gà ɓəzla mazazama Mbulum ana nda ndzer ŋa ya, ta gweɗiŋ a ka: <Əbay mər, ndeɗime na mì ŋgatak, may a wir aà kər a ka, mì vəlak dukw mezime, kige tsa yam aka kəɗ kər ka, mì tə̀fak a? ³⁸Dite ndeɗime asa ya na mì ŋgatak ka, kər mbəlakw ŋa ka, mì gek gər lele, kige tsa, petek aà kər tsəka, mì vəlak, kà tike akaba ya? ³⁹Dite asa ka, ndeɗime na mì ŋgatak, kər i dukw məməta ka, mì daha, mì fə̀r aka kər, kige tsa, kər ka ndzawa i ga daŋgay ka, mì daha a təv yak a?> ⁴⁰I dəba ŋa ya ka, iye Əbay, i gweɗe a ter aakiŋa: <Sərum dər ndzer, na kàa gwim gər a wura ilik i liwiŋ gà damər gà ya, ku mege ŋgat mala dəba i liwiŋ gà duwa ya tekeɗe ka, ki gwim gər taŋa ka, a iye.>

⁴¹Dite i dəba ŋa ya asa ka, i gweɗe a a gà na ika tsèke ahər gùla gà ya: <Kurum ka, dum i təv ga ya. Kurum gà mburma ana Mbulum a vəl a kurum mezelme ya, dum a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a. Aɗaba Mbulum a ge təv akwa ata ka, a gà Əbay sitene, nda gà gawla ŋgar. ⁴²Aɗaba akahər ana may a wir aà iye a ya ka, kàa vilwimiŋ dukw mezime tsa, nda gà i təv ana yam a kəɗ iye ya tekeɗe, kàa tìfwimiŋ yam, Yàa sa ɓav tsa asa. ⁴³Aka na iye mbəlakw ŋa ya ka, kàa gwimiŋ gər tsa, dite asa ka, aka na petek aà iye tsiye tekeɗe ka, kàa vilwimiŋ petek, Yàa tike akaba tsa asa. Iye i dukw məməta, kige tsa iye i ga daŋgay ka, kàa dumaha, kàa gwimiŋ wusa ɓav tsa asa mbaŋa.>

⁴⁴I dəba ŋa ya, tar tekeɗe, ta gweɗiŋ a mbaŋa: <Əbay mər, ndeɗime na mì ŋgatak ka, may a wir aà kəriŋa, kige tsa yam a kiɗ a kər, nda gà kər mbəlakw ŋa, kige tsa, petek aà kər tsiye? Dite asa mì ŋgatak ka, kər i dukw məməta, nda gà kər i ga daŋgay ka, maa daha, maa gek gər tsa asa ya?> ⁴⁵I dəba ŋa ya asa, iye i gweɗe a ter a: <Sərum dər ndzer, na kàa gwim gər a wura ilik i liwiŋ gà damər ga ya, ku mege ŋgat mala dəba i liwiŋ gà duwa ya tekeɗe tsəka, taŋa ka, kàa gwimiŋ gər a iye ɓav tsa asa mbaŋa.> «

⁴⁶I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa mbaŋa: «Ama tar ata ti ta ŋget a mesewere are ana à ndìv a tsa aà biybiy a. Ama gà mburma ana tàa zazam Mbulum nda ndzer a ka, ti ndze a i tar ka, i təv mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a.»

Gà Əbay gà Yahuda ti yaha vatwa aà magəsa Yesuw

Markus 14:1-2; Luka 22:1-2; Yuhana 11:45-53

¹Aləka i təv ana Yesuw a ndəv aba à mifefile ŋgar ata ya fit dze ka, a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: ²«Kinehe ka, kà sərum nda gər kurum, *megirive Paska a zeha ka, mehinne sula pəra na a ndze aɗəm a ya. Dite pat ata ka, ta gis a iye, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, ta vile a iye a ahər a mburma, dite ti ndwendwey a iye aà dizl magə̀làwà ŋa.»

³Akahər ata ka, gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà bàba ŋa ana ta kwere a gà Yahuda ya, ti yahabaha gər a bəra *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum duwa, zləm ŋgar Kayafas. ⁴Ta mà akaba à bazlam ika magər tar. I huɗ bazlam tar ata ya ka, ta waya mayaha vatwa aà magəsa Yesuw, aà makə̀ɗà ŋgat nda akəl. ⁵Ama ta gwaɗaba ika magər tar asa: «Ki slekwe a aà magəsa màyə̀màyəm aaha a pat megirive tsa, aɗaba gà mburma ta beha hinne, ti ta wise a duwa.»

Məkəs duwa a dzaya wirdè aka gər Yesuw

Markus 14:3-9; Yuhana 12:1-8

⁶Akahər ata ka, Yesuw a riŋ mandza ŋa i kwite Betaniya i bəra Simun ana batsah mbəlak ba ihər a. ⁷Məkəs duwa a riŋ a daha a təv ŋgar a ga, nda gà wirdè ihər i kwalaba. Wirdè ata ka, a ze hwaŋŋà lele, tsakala ŋa ka, hinne. A daha, a dzaya dər aka gər Yesuw i təv ana tar riŋ mandza ŋa, ti zim a dukw mezime nda gà ɓəzla mazazama ŋgat a. ⁸I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ta ŋgat a məkəs ata, a dzaya à wirdè aka gər Yesuw a ka, a tsəɓ a tar hinne. Ta gwaɗaba ika magər tar: «Aàmala na a nəs à wirdè ŋgwal ŋa ata taf a? Dukùla na a ger a iɗəm ŋgulum i fataya? ⁹Ŋgulum ma kal dər ndeɗiŋa tsiye, a ŋget a dər siŋgwe hinne, dite à dzèye a a gà ɓəzla matawak a.»

¹⁰Ama Yesuw ka, aka sər a taraha aka bazlam ana ti tsik a. A gwaɗa a tar: «Aàmala na ki wiswim a à gər a məkəs aaha ya? Aɗaba dukw ana a giŋ a ka, ŋgwal ŋa ndzer, a tsahən aà iye lele. ¹¹Aɗaba gà ɓəzla matawak ka, tar riŋ i təv kurum kəla pat, ki slwim a aà mazlàkà tar, kamala ana gəzləŋ kurum a waya ya. Ama iye ka, ki ndzekwe akaba a nda gà iye kəla pat tsa, i de a aà kurum a mba. ¹²Aɗaba wirdè ata məkəs aaha a dzaya dər aka iye ya ka, aka giŋ dukw ana ŋgwal ŋa ya. Taŋa ka, aka mbər mege aà iye wirdè ana ti zle a dər akaba iye a biye ya aka ndəv. ¹³Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: A təv ana gà mburma ti ti de aɗəm a aà metsìkè bazlam Mbulum fit dze ya ka, ti ɗemewe aɗəm a dukw ana məkəs aaha a giŋ a, dite mə̀ məts a tar gər tsa.»

A sàs a Yudas mege ɗaf aà Yesuw

Markus 14:10-11; Luka 22:3-6

¹⁴I dəba ŋa ya, mìsle ŋgiɗ ilik i liwiŋ gà ɓəzla mazazama Yesuw ana kurwa gəra sula ŋa ata ya, zləm ŋgar Yudas Iskariyut, a da i fataya ka, a da a təv gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum. ¹⁵A daha, a gwaɗa a tar: «Dukùla na ki vilwimiŋ a ka, dite na i ge a kurum a ɗaf aà Yesuw a?» Tə tsaraka kataya tsara ka, tə ɗamar kur siŋgwe ana miviya ŋa ya dzik makər. ¹⁶A ŋgatar kataya tsara ka, hèlèwrèw a ge metsehe tsara, a dza ba aà mayaha vatwa aà mege ɗaf aà Yesuw.

Gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə zəm aba

ɗaf Paska ya

Markus 14:12-21; Luka 22:7-14,21-23; Yuhana 13:21-30

¹⁷A pat malahalah *megirive ana gà Yahuda tə zəmawa dukw ata giɗe ikəka tsa, na dite a kwese a tsiye ka, gà ɓəzla mazazama Yesuw tə dara a təv ŋgar a. Tə tsam ihər ahəm a. Ta gwaɗar: «A sàsak mi dek ɗaf Paska aaha ana, a ŋga?»*fa* ¹⁸A gwaɗa a tar: «Dumaha a huɗ kwite a təv wele duwa a riŋ ka, gwaɗumar: <Əbay mər a gwa ka, mendze gà a riŋ hinne asa tsa. Aɗaba a sèsiŋ ka, mìi dehe a, mìi zim a ɗaf Paska a ma yak nda gà ɓəzla mazazama iye.> « ¹⁹Yesuw a tsik a tar kataya ka, gà wele ata ta mah ba, tə da. Tə daha, ti de ɗaf megirive ata i bəra wele ata, kamala ana Yesuw a tsik a taraha ya kaɗəŋ.

²⁰Aləka i dəba ŋa ya, hawa a ge ka, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha kurwa gəra sula ya, tə daha, tə ndza a bəɗ, tə dza ba aà mazəma ɗaf megirive ata kuɗa. ²¹I təv ana tar ihər ti zim a ya ka, a gwaɗa a tar: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wura ɗa ilik ika magər kurum aaha kurwa gəra sula ya, na a ta ge aà iye a ɗaf a.» ²²Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tserdze ya, ta mata i are ya satəttà. Ta gwaɗar aaka ilik ilik tserdze: «Wànà iye ya, Batsah ga ŋa? Na iye tsa.» ²³Yesuw a gwaɗa a tar aaka asa: «Mburma ŋa ɗa ilik ika magər kurum a kurwa gəra sula ŋa aaha, wur ana mì dzak akaba a ahər a səra ŋa ilik a. ²⁴Taŋa iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i ta mìt a ka, kamala ana wakita Mbulum a tsik a. Ama mesewere are a dere a aka gər wele ana a ta ge aà iye a ɗaf a ka, batsah ŋa hinne. A ta ge a dər kaɗəŋ ana, meme ɗar a? Ŋgulum na ta wa ŋgat tsiye.» ²⁵Yudas, wele ana a ge ahər a ɗaf a, a tsam ahər, a gwaɗar: «Kù gwa ana, iye kəla ya, Batsah gà ŋa?» Yesuw a gwaɗar aaka: «Haya, kamala ana kà tsik a.»

Yesuw a sasaba ɗaf a gà ɓəzla mazazama ŋgat

Markus 14:22-26; Luka 22:15-20; 1 Kurintiya 11:23-25

²⁶Aləka i dəba ya ŋa, tar riŋ aà mazəma ɗaf tar ata hiywe. Yesuw a zla ɗaf ata, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum, dite a sasa ikaba ya. A dzaya a gà ɓəzla mazazama ŋgat. A gwaɗa a tar: «Ndzəkum, ka zəmum. Aɗaba taŋa ka, slu ba gà.» ²⁷I dəba ŋa ya, a zla kivit meɗwìtsè mawà dukw duwa iɗəm makwàsà ŋa. A ge dərraha kəkaaha a Mbulum asa, dite a vəl a tar. A gwaɗa a tar: «Sum tserdze. ²⁸Naha ka, məmbəz ga ana i ti dze a dər a bəɗ, aɗaba məpəla dər à bakal gà mburma ana ika gər ahəɗ hinne ya. Taŋa ka, dukw ana i sir a dər ba à gà mburma nda Mbulum hiywe aà biybiy a. ²⁹Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: I ti se a meɗwìtsè mawà dukw makwàsà ŋa aaha asa tsidze, haa a pat ana ki ti sekwe a dukw ata awiya ŋa a təv mendze *mekwere Mbulum Tsir gà ya.»

³⁰I dəba ŋa ya, tə zàmbaɗa à Mbulum nda dimis, dite ta màhara ba i fataya, ti de a aà sik kwite Ndzendzebire.

Yesuw a ɗif à Piyer ana a ta gweɗe aà ŋgat a, i sər ŋgat tsiye

Markus 14:27-31; Luka 22:31-34; Yuhana 13:36-38

³¹Aləka aka təv ana ti ndze aà vatwa ya ka, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «I həvəɗ aaha mbakum a ka, kurum aaha tserdze ya, ki tìzwim a aà iye ya, magəɗa a ge a kurum ŋa. Aɗaba a riŋ mewetse ŋa i wakita Mbulum, a tsik aà iye, Mbulum a gwa: «*fb* ³²I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Ama Yàa ta mimbilera i məməta ya ka, i lèh a kurum a a Galile.»

³³I dəba ŋa ya, Piyer a gwaɗar aaka: «Ku mege gà mìsle ŋgiɗ tàa miyak à kər tserdze tekeɗe, iye ka, i miyek a à kər tsidze.» ³⁴Ama Yesuw a gwaɗar aaka: «Iye ihər i gweɗek a nda ndzer, ka bana ba yak nda iye tsa. Ələk guŋgwazl a ta tiwe a i həvəɗ aaha mbakum a ka, kər kàa gwa medzige makər, i sər Yesuw tsa.» ³⁵Ama Piyer a gwaɗar aaka: «I tsikik a ka, nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Ama i sər kər tsəka, i gweɗe a tsidze. Ku mege ki meteme a sula məma tekeɗe ka, i tsik a tsa.» Gà asiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat tserdze ibam, ti tsik kataya asa mbaŋa.

Yesuw a hama a Mbulum i təv duwa tə zalar Getsemene

Markus 14:32-42; Luka 22:39-46; Yuhana 18:1

³⁶Aləka i dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ti ndze a tə̀vəməŋa a riŋ i dala, tə zalar Getsemene ka, a gwaɗa a tar: «Ndzum a bəɗ a faha, iye ka, i de a aka miɗ, i ta heme a a Mbulum a fata dzekwiŋ.» ³⁷Aka təv ana a de a ya ka, a ndzək dər gà Piyer nda gà ɓəza Zebede aà ahər. Tə da i təv gà asiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ya. A təv ana ti ndzeha a fataya ka, Yesuw a dza ba aà medzedzere nda matsəɓatsəɓ hinne. ³⁸A gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha makər a: «Gəzləŋ ga ka, aka rah nda məməta ana a ŋgeɗits a iye ya. Ndzum a faha. Ama ki ndzekwe a kəla ka, nda metsehe lele.» ³⁹A miyak à tar a fata. A da kətsah a zlawak. A daha, a kal aba a bəɗ aka ahəɗ, a dza ba aà mahàmà a Mbulum. A gwaɗar: «Kamkam Tsir gà, aka təv ana mesewere are ata aka ndzera ya ka, ma ta giŋ ba a gər tsa te, na mege a ge a ba ya. Aɗaba kər ka, kà sle aà duwa tserdze. Ama ki ge a kəla ka, kamala ana a sàsak a, tsəka, kamala ana a sèsiŋ a tsa.»

⁴⁰I dəba meheme ŋgar ata ya ka, a mbəɗ gər a dəba a təv gà ɓəzla mazazama ŋgat a makər ŋa aaha. A daha ka, a leha à tar aka mendze are. A gwaɗa a Piyer: «Ki ndze a are ya? Wànà ki slwim a aà mendze nda are nda gà iye ler ilik tsidze ya?» ⁴¹I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Ndzum nda metsehe, kà hamum a Mbulum, dite ka tə də̀ɗum aka məbàzà za Əbay sitene tsa. Ama kurum ka, kàa wayum lele, ba kurum na a sle a aà magəsa ŋa tsiye pəra.»

⁴²Aləka a tsik a tar aba ya kataya ka, a mbəɗ gər a zlawak asa. A daha, a hama kamala ana a lah ahər piŋŋe ya. A gwaɗa a Mbulum: «Tsir gà, na mege a ge a ba ka, zla aà iye mesewere are aaha ya, mi miyak à iye te. Ama ŋgulum ka, i sèwèr a are pəra kamala ana a sàsak a, tsəka, ma ti ne kamala ana iye i waya ya tsa.» ⁴³I dəba ŋa ya, a màha a təv gà ɓəzla mazazama ŋgat asa. A daha ka, tar riŋ ika mendze are mba hiywe, ti sle aà mendze nda are ku ler ilik tsidze.

⁴⁴A miyak à tar, a da a zlawak məmakər ŋa asa. A daha, a hama a Mbulum kamala ana ndeɗiŋa ya. ⁴⁵I dəba ŋa ya, a mbəɗaha gər a təv gà ɓəzla mazazama ŋgat asa ka, a gwaɗa a tar: «Kurum ana, aà mesìfìkà ba aaha ika mendze are ya mba pəra hiywe ya? Ama kinehe ka, ler ŋa aka sle kuɗa, fə̀rum aà iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, araha ta vile a iye a ahər a gà ɓəzla bakal kuɗa. ⁴⁶Hitswim aà mbulum, tàkwa a təv wele ana a ge aà iye a ɗaf a. Araha, aka à mendzera a faha ya.»

Magəsa Yesuw ana ta gəs a

Markus 14:43-50; Luka 22:47-53; Yuhana 18:3-12

⁴⁷I təv mifefile Yesuw ata ya tsara ka, Yudas ika magər gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha kurwa gəra sula ya, aka slalaha a təv ŋgar. Tə daha ka, nda gà mburma hinne. Gà mburma ata tə daha ka, nda gà dukw ahər aà tar, gà màsalamà nda gà matakwazum. Na a sləraha tar ka, gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya. ⁴⁸Ama i təv ana tì ti dze a ba aà magəsa Yesuw a ka, Yudas, mala medeɗef ata, aka mbər meɗife a tar aba à wirwir ŋa ya. A gwaɗa a tar: «Araha ki tèkwe a ka, wele ana Yàa ger wusa nda mendzìwìɗèba ahəm a ka, taŋa ka, ŋgat ŋa. Dite ka yàbum aaka, kə̀ gəsum ŋgat tsara.» ⁴⁹Aləka Yudas a ndzeha a təv Yesuw tsara ka, a sìrìkaha a təv ŋgar. A daha, a gwaɗar: «Wusa Əbay gà.» Dite a ndzìwìɗer ahəm. ⁵⁰Yesuw a gwaɗar: «Masla gà, kinehe ka, ge dukw ana kà da aakara a təv ga ya.» I dəba bazlam ŋgar ata ya tsara ka, gà mburma ata tə daha, ti yabaya aaka, ta gəs ŋgat kuɗa.

⁵¹Mìsle ŋgiɗ ilik aà gà mburma ata ti zezem a Yesuw a mbaŋa. A ndzàhara màsalamà ŋgar i ga ya. A lak dər a kəla meslire *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum. Pats, a sàs dər ihər zləm a. ⁵²Ama Yesuw a gwaɗa a wele ata: «Mà à màsalamà yak a ga tsəka, aɗaba gà na ta ge a gùvəl nda màsalamà ya ka, aka miɗ mba ka, seriye ika gər tar, màsalamà a sese a ika tar gər a. ⁵³Wànà kər dze ana, kà sər ti tsiye, na i hama a Mbulum Tsir gà, i gwaɗar ka, mà zlèk iye, dite ka, ma sliriŋara gà gawla ŋgar a, màdzànàpa ŋa à zè a kurwa gər sula tsara ana, a sle a tsiye? ⁵⁴Ama na i ge a kataya ana, meme na dukw ana i wakita Mbulum a ne a ndzer kaɗəŋ a? Aɗaba a riŋ mewetse ŋa i wakita Mbulum ka, a gwa, ta ge a à iye kataya.»

⁵⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà mburma ata ta gəs ŋgat a: «Kà dumara naha kataya nda gà màsalamà, nda gà matakwazum ana, aà megìse iye ya? Wànà kamala ana, iye ka, mala akəl a ya? Kəla pat iye riŋ i təv kurum, i tsikewa a kurum guma i ga Mbulum batsah ŋana ka, wàlaa kàa gəsum iye tsa. ⁵⁶Ama taŋa ka, aɗaba dukw ana i wakita Mbulum a tsik a gà ɓəzla məma à guma ŋgar a ka, məpàslà ahər ŋa aka ndze aɗəm kaɗəŋ a, tsəka, ki slwim a aà magəsa iye tsa.»

I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat tə tsaraka kataya tsara ka, tə tə̀z ihər a fit, swiyèh swiyèh a dala ya kaɗəŋ.

Yesuw i seriye ika miɗ gà bàba gà Yahuda

Markus 14:53-65; Luka 22:54-55,63-71; Yuhana 18:12-14,19-24

⁵⁷Aləka gà mburma ata ta gəs Yesuw a, tə da à ŋgat a bəra *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum duwa, zləm ŋgar Kayafas. I fata ka, gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, ti yahaba ahəraha gər a fata tserdze. ⁵⁸I təv ana ta gəs Yesuw, ti de a dər a ka, Piyer a zazam ŋgat i sik a i sik a, i dəba ya diriŋ, tsìm a bəra batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata. A daha, a pəts a ga, a ndza a bəɗ aka varavada i huɗ ga, a təv gà ɓəzla makàslà ga wele ata. Aɗaba a sasar məfə̀rà aà dukw ana ta ge a à Yesuw a.

⁵⁹Gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà asiŋ gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya tserdze, ti yaha vatwa aà mege seriye aà Yesuw i fata kuɗa. Tə sasaya ahər pàrsa hinne, aɗaba a sàs a tar makə̀ɗà ŋgat. ⁶⁰Ama gà mburma ata hinne tə sasaya ahər pàrsa pampam tekeɗe ka, tàa ŋgat aɗəm bakal ŋa ana ta kiɗ ahər a ŋgat a ɓav tsa. I dəba ŋa ya ka, gà mburma ta hitse aà Mbulum sula, tə daha, ⁶¹ta gwa: «Wele aaha a gwa ka: dze ana, taŋa ana, meme?»

⁶²I dəba ŋa ya, batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata a hitse aà mbulum, a gwaɗa a Yesuw: «Kà fàfəl a tar aaka tsəna, meme, na kà ndza ɗikɗik a? Dukùla na ti tsik aà kər a ya?» ⁶³Ama Yesuw aka fàfəlar aaka tsidze, a ndza ba ɗikɗik. I dəba ŋa ya, batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata gwaɗar asa: «Iye ihər i wiz aà kər a duwa nda zləm Mbulum ana a riŋ nda gà mesife aà biybiy a, tsikiŋ wur bazlam ilik kwaŋ: Wànà kər ana, *Kiristi Kəla Mbulum kaɗəŋ a?» ⁶⁴Yesuw a gwaɗar aaka: «Kataya, kamala ana kà tsik a. Ama aka miɗ zaakwa ka, ki ŋgetwimiŋ a, a iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, iye mandza ŋa ika tsèke ahər mezime Mbulum ana a za gà dukw tserdze ya. Ki ŋgetwimiŋ a asa ka, aà gəza mbulum tirwenihhe, i dere a nda hulɓukw a.»

⁶⁵Batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata a tsaraka kataya ka, a tsəɓar hinne. A tayara ikaba petek ŋgar a kwìyeɗ kwìyeɗ fit. A gwaɗa a gà mburma ŋgar ata: «Bazlam a riŋ asa tsa, kàa tsarakum bazlam ŋgar ata a tsik aà Mbulum ŋgwala tsiye te tsiye? Ki yehekwe a ana, əla na à gà ɓəzla sida asa ya? Kàa tsarakum mezelme bazlam ŋgar ata a ndavayar a te tsiye? ⁶⁶Kù gwaɗum aaka i kurum dze ana, meme, na aka bazlam ata ya?» Gà mburma ata tserdze ya, ta gwaɗar aaka: «Na kataya ka, bazlam a riŋ asa tsa. Ŋgat ka, mala bakal ndzer, say makə̀ɗà ŋgat ilik pəra na a zeha ya.» ⁶⁷Gà mìsle ŋgiɗ ika magər gà mburma ata ya, ŋgùɗàsl ŋgùɗàsl tə dza ba aà metìfèyè ahər tìzle tsara. Ta gə̀zl ŋgat, tə lakayar waŋwaŋ aka mahalum. ⁶⁸I dəba ŋa ya, ta gwaɗar: «Weke na a lakayak a, na kù gwa i sər duwa, iye ka, Kiristi, mala məmbə̀là à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumaha a ya?»

Piyer a ɗe bərakə̀zam a Yesuw

Markus 14:66-72; Luka 22:56-62; Yuhana 18:15-18,25-27

⁶⁹Piyer ka, ŋgat a riŋ mandza ŋa i bəɗ ika varavada i ga ata hiywe mba. Zàmma tsəka, daala duwa a riŋ ilik a gewa megemir i bəra *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata. A ŋgataha a Piyer, a gwaɗaraha: «Kər tekeɗe ka, mburma Yesuw aaha a dara i Galile ya dìgiy?» ⁷⁰Ama Piyer a ɗe bərakə̀zam a Yesuw ika miɗ gà mburma ata tserdze ya. A gwaɗa a məkəs ata: «Lalala, iye ka, i sər dukw ana a sàsak aà metsikiŋ a tsa.» ⁷¹I dəba ŋa ya, a daha, slip a ndza aà gùva biye hərmaga madàra a bəra ya ka, məkəs ŋgiɗ duwa a ŋgataraha a fata asa. A daha, a gwaɗa a gà mburma ana i fataya: «Wele aaha ka, mburma Yesuw aaha a dara i Nazaret a mbaŋa.» ⁷²Ama Piyer a tsaraka taŋa ka, a mbaɗa, a gwaɗa a tar: «I gwaɗa a kurum ka, i sər ŋgat tsa tiye gà welè.» ⁷³Zàkwayiya ka, gà mburma ata i fataya, ta gwaɗa a Piyer asa: «Kər ka, ki sle aà megweɗe a ka, iye ka, mburma ŋgar tsəka, ki sle a tsa. Aɗaba bazlam yak ana ki fèfilere a ika arah a ka, aka mbər meɗife à kər, kà dara ka, i Galile ya mbaŋa.» ⁷⁴Ama Piyer a gwaɗa a tar: «Mbulum ma sèwèriŋ are na ki ge i sər ŋgat a. Taŋa i mbaɗa ka, nda ndzer ŋa, i sər wele aka kinehe ki tsikwim ahər a ya tsidze.»

I fataya tsara ka, guŋgwazl a dza ba aà tuwa. ⁷⁵I dəba ŋa ya, Piyer a dzala aka bazlam Yesuw ana a gwaɗar ka, ələk guŋgwazl a ti tiwe a ka, kàa gwa medzige makər, i sər Yesuw tsiye ka, aka màrəra a gər a. A dara i ga ya, a dza ba aà tuwa hinne.

Tə da à Yesuw a bəra Pilatus

Markus 15:1; Luka 23:1; Yuhana 18:28-32

¹Aləka aka mbulum ana a də̀v i mèkwède ya ka, gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya tserdze, tə dza akaba ahəm, ta ge metsehe aà makə̀ɗà Yesuw. ²Tə daha, tə dzaw ŋgat tez tsara. Tə da à ŋgat a bəra Puntiyus Pilatus, mala sik Əbay ana a kwere a ahəɗ gà Ruma ya.

Məməta Yudas

Gà Ɓəzla Meslire 1:16-20

³Aləka i dəba ŋa ya, Yudas, mala mege ɗaf aà Yesuw aaha ndeɗiŋa ya, a fə̀r gà mburma ata ta ge seriye Yesuw ka, biy makə̀ɗà ŋa, tsam ka, a mbəɗ à madzala gà gər ŋgar, a daha, a màra à kur siŋgwe aaha ndeɗiŋa dzik makər tə dzàɗar a, a gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum a, nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya. ⁴A daha, a gwaɗa a tar: «Yàa ge bakal, aɗaba i ge a kurum ɗaf ka, aà wele ana bakal ŋgar a riŋ tsiye.» Ama gà mburma ata ta gwaɗar: «Bakal ka, biy yak, tsəna, əla mər ti ya.» ⁵I dəba ŋa ya, Yudas a da à siŋgwe aaha, a gwitse dərraha aba a ga Mbulum batsah ŋa ata ya. Dite ŋgat ŋa a daha, a hirwe ba ŋgar tez nda liɓir, a mət.

⁶I dəba ŋa ya, gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum tə daha, ta palara siŋgwe ata i bəɗ a. Ta gwa: «Aɗaba məpala ahəm Mbulum aka vəl a kwa vatwa aà mandza medzibe siŋgwe aaha a ga Mbulum tsa. Aɗaba siŋgwe ata ka, biy na kà sə̀kəmakwa dər mburma aà mekìɗe ya.» ⁷Aləka gà bàba ŋa ata tə dza akaba ahəm ika magər tar, agəra siŋgwe ata ka, tə daha, tə səkəm dər gùvàh duwa ti lewa iɗəm duɗwa maŋgara gərwa ya. Dite gà slele ana a riŋ i liwiŋ tar a, tàa mət ka, ti le aɗəm a tar a fata kuɗa. ⁸Aɗaba taŋa, haa kinehe tə zalawa a gùvàh ata ka, «Gùvàh məmbəz. »

⁹Kamala taŋa ya kaɗəŋ, dukw Yeremiya, mala məma à guma Mbulum ana akahər ata a tsik a ka, ndzer, pàrsa iɗəm tsa. A gwa ka: «Tə ndzək kur siŋgwe dzik makər, na i təv mandza akaba ahəm gà Isərayel ana tə dza akaba, ta gwa, mìi sìkim a dər mburma ya. ¹⁰Tə daha, tə səkəm dər gùvàh ana ti lewa iɗəm duɗwa maŋgara gərwa ya, kamala ana Mbulum a ɗifiŋ dər a kaɗəŋ.»*fa*

Yesuw i sida ika miɗ Pilatus

Markus 15:2-5; Luka 23:2-5; Yuhana 18:33-38

¹¹Yaw, aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a hitse aka miɗ Əbay Pilatus. Pilatus ka, mala sik Əbay ana a kwere a ahəɗ gà Ruma ya. A tsam aà Yesuw, a gwaɗar: «Kər ana, batsah Əbay gà Yahuda kaɗəŋ a?» Yesuw a gwaɗar aaka: «Haya, iye ka, ŋgat ŋa.» ¹²Tsaatsa i huɗ bazlam tar ata ya ka, gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, tàa ŋgawa gər a Yesuw nda pàrsa hinne. Ama Yesuw ka, aka fàfəl a tar aaka tsidze. ¹³I dəba ŋa ya, Pilatus a tsam ahər asa, a gwaɗar: «Aàla na kà fàfəl a tar aaka tsiye? Fə̀r aà maŋgawa gər ana ta ŋgewek a ya kwaŋ.» ¹⁴Ama Yesuw ka, mbə̀rə̀ts mbə̀rə̀ts mendzeba, a gəs mifèfiler aaka ɓav tsa asa. Taŋa mendze ŋgar ata ka, a ge aà Pilatus kamala dukw mene aà mburma ya.

Ta ge seriye Yesuw ka, biy mekìɗe

Markus 15:6-15; Luka 23:13-25; Yuhana 18:39—19:16

¹⁵Aləka i dəba ŋa ya, kəla pat *megirive Paska aka ndzera ka, mala sik Əbay gà Ruma ata a pə̀lawa à gà ɓəzla daŋgay ilik, kamala ana a sàs a gà mburma ŋgar ta waya mipìlè dər a. ¹⁶Akahər ata ka, wele duwa a riŋ i daŋgay mbaŋa, zləm ŋgar Yesuw Barabas. Aɗaba wele ata gewa ka, dukw ana ŋgwal ŋa tsiye hinne. ¹⁷Aləka megirive ata a ndzera ka, Pilatus a gwaɗa a gà mburma ana mayahaba gər ŋa i fataya: «A sàs a kurum i pəl a kurum dərraha ana, aà weke? Wànà aà Yesuw Barabas aaha ya? Tsəna, aà Yesuw aaha tə zalar *Kiristi ya ya?» ¹⁸A tsik a tar kataya ka, aɗaba a sər, ta gəsaha Yesuw ka, agəra ana ti ner are sàmma ya.

¹⁹Aləka i təv ana Pilatus ŋgat a riŋ i ga mege seriye ata mba ya ka, məkəs ŋgar a sləraha mburma a təv ŋgar, aà magwaɗar ka: «Ma ta ge duwa a wele ata, ŋgat ŋgwal mburma ka, ta ŋgawar gər sàmma ya tsidze. Aɗaba wele ŋa ka, aka dzadzar à iye i suna ya ndaàvəɗ ka, hinne.» ²⁰Ama gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà bàba ŋa ana ta kwere a gà Yahuda ya, ta màha aba a gà asiŋ gà mburma nda lìfèɗìɗe bazlam. Ta gwaɗa a tar: «Wizwim aà Əbay aaha, mə̀ pəl a kurumara ka, à Barabas a, ma dzeye à Yesuw.» ²¹I dəba ŋa ya, Əbay ata a tsam aà tar asa. A gwaɗa a tar: «I pəl a kurumaha ana, à weke, na i liwiŋ gà mburma aaha sula, kà wayum a?» Ta gwaɗar aakaha: «A sàs a mər ka, pəl a mərra ka, à Barabas a.» ²²Dite a gwaɗa a gà mburma ata asa: «A sàs a kurum i ge dze ana, meme na à Yesuw aaha tə zalawar Kiristi ya?» Gà mburma ata ta gwaɗar aakaha nda magala gər melik tsara: «Ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa.» ²³Pilatus a gwaɗa a tar: «Wànà a ge dze ana, dukùla na ŋgwal ŋa tsiye?» Ama ta màraha à metsìkè ŋa nda magala asa: «Mì gwaɗak ka, ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa tiya wele.»

²⁴I dəba ŋa ya, Pilatus a fə̀r, a sle aɗəm a tsa, a riŋ tì sìkèh a à Mewideye duwa hinne huwwa ka, a tə̀f yam, a bara ahər ika miɗ gà mburma ata tserdze ya, kamala megweɗe ya ka, bazlam ŋgar iɗəm tə tsa. A gwaɗa a tar: «Makə̀ɗà wele aaha ki kìɗwim a ya ka, bakal ŋa ika gər gà tə tsa. Bakal ŋa mege ka, i kurum dukw kurum, tsəka, ahəm gà tsa.» ²⁵Aləka gà mburma ata tserdze ya, ta gwaɗar asa: «Haya, na kataya ka, bakal ŋa mə̀ màra aka gər mər nda gà ɓəza mər a tserdze.» ²⁶Dite i dəba ŋa ya, Pilatus a pəl a tarra à Barabas a kuɗa. Ama Yesuw ka, Pilatus a vəl ŋgat a ahər a gà mburma ŋgar, a gwaɗa a tar: «Gə̀zlum, dite ka ndwandwayum ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ata kuɗa.»

Gà sliwdze ti ne bakal à Yesuw

Markus 15:16-20; Yuhana 19:2-3

²⁷I dəba ŋa ya, gà sliwdze Pilatus, mala sik Əbay gà Ruma ata, tə da à Yesuw aka varavada a huɗ ga a ma ŋgar. Dite tə zal ahəraha a gà asiŋ gà sliwdze tserdze a fata. ²⁸Aləka tə daha ka, tə zla ikəka petek ŋgar a. Ti tike aaka andiw ndùzwwa ŋana. ²⁹Ti tike aaka aba ya ka, tə slàslapa akaba adak, ti ndìwìɗer dər gər, avukw felère Əbay ana ti tiker a gər a. Dite ta vəlar zəva Əbay a ahər mezime, tsam ka, tə dza ba aà madzàr gurmits a biye aka miɗ ŋgar. Tə sawla ahər nda megèyer wusa. Ta gwaɗar: «Wusa, Əbay gà Yahuda. Mbulum mà sə̀kàhak à mendze yak aà biybiy.» ³⁰I dəba ŋa ya, ŋgùɗàsl ŋgùɗàsl ti tifeye ahər tìzle. Dite tə zla ihər zəva aaha ndeɗiŋa ta vəlar a ahər a, tə lakayar dər aà gər tsara. ³¹Aləka ti ya ba aà mene à ŋgat bakal a ka, tə zla ikəka andiw ata nduzzwa ya. Ta màr akaba à petek ŋgar kuɗa, dite ta màra à ŋgat a bəra ya. Ti de a à ŋgat a təv ana ti ti ndwendwey a ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ata ya, kətsah aà gùva kwite ya zaakwa.

Yesuw aà dizl magə̀làwà ŋa

Markus 15:21-32; Luka 23:26-43; Yuhana 19:17-27

³²Aləka i təv ana ti de a ya ka, tàa lə̀ma aà vatwa nda gà wele duwa, zləm ŋgar Simun. Wele ata ka, gà Kirene. Gà sliwdze ata ti de a à Yesuw a, ta hitse à ŋgat, ta fàr aaka ndzəɗa aà mazla dizl ata ti ti ndwendwey ahər a Yesuw a. ³³Aləka i dəba ŋa ya, tə da a tə̀vəməŋa a riŋ tə zalar Gwalgwata, kərga megweɗe ya ka, «Atasl gər. » ³⁴Ti ndzeha a fata ka, a sàs a gà sliwdze ata aà mivile meɗwìtsè mawà dukw duwa makwàsà ŋa, ta gaw akaba nda yàwuf duwa a ndza ɗìwèkìke. Ta vəl a Yesuw, dite ka, ma sa. Ama Yesuw a mə̀ndzər ka, a sasar tsidze.

³⁵I dəba ŋa ya, tə ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ata kuɗa. Tə daha, tə dzaya ikaba petek ŋa ya ika magər tar, dite ta ge tsetse, ta gwa: «Ŋgada weke na a ŋget a ya?»*fb* ³⁶Dite i dəba ŋa ya, tə ndza riŋ i fata aà makàslà ŋa. ³⁷Ta wetse bazlam ana tə ndwandway ŋgat a. Ta gwa: «Yesuw, Əbay gà Yahuda na naha ya.» Ndàp ti tike aà maadwa ŋana ndaka gər ŋgar. ³⁸Tə ndwandway ahəraha gà ɓəzla akəl sula aà dizl ŋgiɗ a tsaka ŋgar a fata asa mbaŋa. Ilik aka tsèke ahər mezime ŋgar, ilik ŋa aaha aka tsèke ahər gùla ŋgar.

³⁹Gà mburma ana tə dawaha nda təv ŋgar ata ya ka, ta gewa à gər kwatà kwatà, kamala megweɗe ya, na a gwa, kirim tsa iye ŋa ya ya. Dite tə dzawa ba aà mendeveyar pìslìɗìɗe. ⁴⁰Ta gwaɗawar: «Naha ana, kər ana kù gwa ka, i mbezle a à ga Mbulum batsah ŋana, dite i huɗ mehinne makər a i zlèzle a dər biy ŋgiɗ pam a ibam a? Mbəl à ba yak kuɗa tsiye, dite ka ndàbara aà dizl magə̀làwà ŋa aaha, na kù gwa ka, iye Kəla Mbulum a?» ⁴¹Gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, dite nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, tə sawla ahər hinne mbaŋa. ⁴²Ta gwa: «Aka mbala à gà mburma pampam hinne, ama ŋgat ŋa ka, a sle aà məmbə̀là aba ŋgar ŋa tsa ana, meme? Na kige ŋgat a gwa, iye Əbay gà Isərayel ka, ma tarra aà dizl magə̀làwà ŋa aaha ya kuɗa, na dite mìi gis a ŋgat nda gəzləŋ a. ⁴³Aɗaba a ge magəɗa a Mbulum, a gwaɗawa: <Iye Kəla ŋgar> ka, say ma dara, mə̀ mbəl à ŋgat kinehe na kige a waya ŋgat a.» ⁴⁴Gà ɓəzla akəl ata tə ndwandwayaha tar a tsaka ŋgar a tekeɗe, tàa mata zukw tsa, tə sawla ahər riŋ hinne mbaŋa.

Məməta Yesuw

Markus 15:33-41; Luka 23:44-49; Yuhana 19:28-37

⁴⁵I təv ana Yesuw à mìt a ya ka, daga aà magər pat a tsara, həvəɗ a ge ika ahəɗ ata tìtìktìk. Are a da aaba ya asa tsa haa pat a ge metsìɓehe guzum ide. ⁴⁶Akahər ana ndeɗiŋa pat aka à mege metsìɓehe guzum ide ya ka, Yesuw a wideye nda magala hinne, a gwa: |it"Eli, eli lama sabahtani?»|re kərga megweɗe ya ka: Mbulum gà, Mbulum gà, aàmala na kà miyak à iye ya?*fc* ⁴⁷Gà mìsle ŋgiɗ i liwiŋ gà mburma ana i fataya, tə tsaraka bazlam ŋgar ata kataya ka, ta gwa: «Tsarakum kwaŋ, araka a zel aaba a a Iliya.» ⁴⁸Mìsle ŋgiɗ ilik ika magər tar a, a val, a daha, a zlara dukw ana pàfpàfə̀ffa, yam a de aɗəm a hinne ya. Dite a tsilwiɓ dər a meɗwìtsè mawà dukw duwa makwàsà ŋa, a ndza ndùlàkə̀kka, kamala mbəlar a. A dzak a zùbəl guvùkw agar. A tikeraha a bazlam, aà mà ɗìvìts ihər yam ŋa ya. ⁴⁹Ama gà mìsle ŋgiɗ ta gwa: «Ŋgada kwaŋ, fə̀rakwa ahər dzekwiŋ, ŋgada bəla Iliya a dere a, a mbil a à ŋgat a?»*fd* ⁵⁰I dəba ŋa ya, Yesuw a wideye nda magala hinne asa, dite a mət kuɗa.

⁵¹I təv ana a mət tsara ya ka, petek duwa a riŋ i ga Mbulum batsah ŋa ata zùbəl ŋa ya, madànà ŋa aà mbulum, a tayara ba ikaba i gər ŋa ya kwàŋŋa kalkal tsikw a bəɗ. Dite asa ka, ahəɗ ata a ɓazla hinne, gà bàba gà gùrum ibam, tə tazla ba ikaba ya. ⁵²Gà dive ta handaka ba, gà asiŋ gà mburma Mbulum ana ta mata ya hinne, hùrùm ta mbala. ⁵³Ta hitsera i biye ya. Aləka, aka təv ana Yesuw a mbəlara i məməta ya ka, tar tekeɗe, ta mah ba, tə da a kwite Yeruzalem. Tə daha ka, ti leha aà gà mburma ana i fataya hinne, ta ŋgat a tar.

⁵⁴Ama gà Əbay gà sliwdze gà Ruma, nda gà mburma ŋgar, tar riŋ ihər ta kesle a Yesuw i fata hiywe. I təv ana ta ŋgat a ahəɗ ata a ɓazla nda gà dukw ana pampam a ge i təv tar i fataya ka, ta ge magəɗa hinne kuɗa. Ta gwa: «Yweh, wele aaha ka, Kəla Mbulum kaɗəŋ ndzer.» ⁵⁵Akahər ata ka, gà məkəs duwa tar riŋ hinne i fata mbaŋa. Ta hitse dzìrìk diriŋ nda təv tar ata zaakwa, aà məfəraha aà tar. Gà məkəs ata tserdze ya ka, tə zazamaha Yesuw daga aà gər ana ŋgat ika ahəɗ Galile mba ya. Aɗaba ta gewar megemir lele, ti dewar ɗaf. ⁵⁶Zləm gà məkəs ata ka, Mariya ana a dara i Magədala ya, nda gà Mariya məmər gà Zakup nda Yasufa, nda gà məmər gà ɓəza Zebede tar riŋ i liwiŋ gà məkəs ata mbaŋa.

Mazla məməta Yesuw a biye

Markus 15:42-47; Luka 23:50-56; Yuhana 19:38-42

⁵⁷Aləka i təv ana hawa a ge ya ka, wele duwa a riŋ Əbay hinne, a dara i Arimatiya ya, zləm ŋgar Yasufa. Ŋgat ka, mala mazazama Yesuw mbaŋa. ⁵⁸A da a təv Pilatus, a daha, a wiz ahər məməta Yesuw. Mewize ata a wiz ahər a ka, a da a gər a Pilatus mbaŋa. A gwaɗar: «Daha, ta vəlak.» ⁵⁹Yasufa a daha, a pə̀lara məməta Yesuw aà dizl a. A daha, a zla petek tìv, a mbe ahər kuɗa. ⁶⁰Dite a tike ŋgat a dive ŋgar duwa, melè ŋa i giseh a, i təv ana gìrdzìdzìhhe ya. Aɗaba tar ka, ti leyewa aba dive ya. Dive ata ka, awiya ŋa, tàa tike aɗəm wura zukw tsa. A tàpàslaha batsah beliŋ, a hə̀ndə̀k dər ahəraha. Dite ŋgat ŋa a daba kuɗa. ⁶¹Gà Mariya ana a dara i Magədala ya, nda Mariya ŋgiɗ duwa tə ndza riŋ i təv dive Yesuw i fata tsàkàlàk ihər a, ser aaka.

Gà ɓəzla makàslà dive Yesuw

⁶²Aləka ndidwe ŋana i dəba medzibe aà *megirive Paska gà Yahuda ya, a pat mesìfìkà ba tar a ka, gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà asiŋ gà *Farisa, ti yahaba gər, tə da a təv Pilatus. ⁶³Tə daha, ta gwaɗar: «Əbay, mì dara a təv yak a ka, aɗaba dukw ana mala pàrsa aaha a tsikewa akahər ana aka mət zukw tsiye ya, a gwaɗawa: ya ka, aka mà mərra a gər a. ⁶⁴Aɗaba taŋa, gwaɗa a gà sliwdze ka, ta kasla dive ŋa mehinne makər, tsəka, aləka gà ɓəzla mazazama ŋgat ti dere a, ti zlere a iɗəm a nda akəl, dite ta gweɗe a a gà mburma ka, aka mbəlara i məməta ya, tsam ka, pàrsa ŋgar ata a zeke a, à zè a dər malahalah ŋana.» ⁶⁵Pilatus a gwaɗa a tar: «Ndzəkum gà sliwdze naha, ka dum dər aka dive ŋa ata, ta kasla lele, kamala ana tàa sle ya.» ⁶⁶I dəba ŋa ya, ta mah ba, nda gà sliwdze ata kuɗa. Tə daha aka dive ŋa ata. Tə daha, ta ge atwa aà gùva beliŋ ana ta hə̀ndə̀k dər ahəraha ya, dite ka, wura mà hə̀ndə̀k ihər a tsidze. Ta məsak riŋ à gà sliwdze ata aà makàslà ŋa. Tar ŋa, tə daba kuɗa.

Yesuw a mbəlara i məməta ya

Markus 16:1-18; Luka 24:1-12; Yuhana 20:1-18

¹Aləka i dəba mesìfìkà ba gà Yahuda a da iɗəm a, a ndze a pat ladà i mèkwède hedwe ka, gà Mariya ana a dara i Magədala ya, nda Mariya i ŋgiɗ duwa tə da aka məfə̀rà aka dive ŋa. ²Ti ta medeha tsara ka, wìwik wìwik ahəɗ a riŋ ihər a ɓezle a hinne, agəra gawla Mbulum ana a tarra i mbulum i gər ŋa ya. Gawla Mbulum ata a daha, a tàpàsl batsah beliŋ ata aà dive ŋa ya. A daha, tuŋ a ndza aaka. ³Ama gawla Mbulum ata a ndza ka, twiy twiy twiy, kamala mewìtìɗè mbulum a. Petek ŋgar ibam, herrè tizlzlè kamala slewize ya. ⁴Aləka gà sliwdze aaha ndeɗiŋa ta kesle a dive ŋa ya, ta ŋgat a gawla Mbulum ata tsam ka, ta ge magəɗa hinne, nda medzedzere, ta mata a arəv, ti ne kamala ana tar gà məməta ŋa ya.

⁵Ama gawla Mbulum ata a gwaɗa a gà məkəs aaha ndeɗiŋa, tə daha aka dive ya: «Ki gwim magəɗa, arəv ma da aà kurum a tsa. Aɗaba i sər, ki yehwim a ka, Yesuw aaha tə ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ya. ⁶Ama ka, ar ɗa i faha tsa, Mbulum aka mbəl à ŋgat i məməta ya, kamala ana a tsikewa ya. Dumara, fə̀rum aà təv ana ti tike aɗəm a kwaŋ. ⁷Ama dum tsəma, ta gwaɗum a gà ɓəzla mazazama ŋgat ka: <Aka mbəlara i məməta ya. A lèh a kurum a aka miɗ aka ahəɗ Galile. Ki ta ŋgetwimer a ka, a fata.> Iye na a tsik a kurum a.»

⁸Tə tsaraka bazlam gawla Mbulum ata tsara ka, tə tə̀zara i dive ata ya, nda gà medzedzere, dite nda gà maŋgayaba hinne asa mbaŋa. Tə tə̀zara i fataya tsara, aà mede tsikeye bazlam ata a gà ɓəzla mazazama ŋgat.

⁹Metìze tar ata tə tə̀z a ka, pəzlàŋ Yesuw a dara i təv a ya tsara, tə lə̀ma aà vatwa. A gwaɗa a tar: «Wusa kurum, ndzum zayzay lele.» Gà məkəs aaha ti sìrìkaha a təv ŋgar. Tə daha, tə dza gurmits a biye aka miɗ ŋgar a fata. Ta gəs ŋgat i sik a. ¹⁰I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Ki gwim magəɗa tsa, dum, ta gwaɗum a gà na ti ne gà damər gà ya ka, tə da aka miɗ a Galile, ti ta ŋgetiŋ a ka, i fata.»

Dukw ana gà ɓəzla makàslà dive Yesuw ti tsik a

¹¹I təv ana gà məkəs ata tar riŋ ihər ti de a ya ka, gà asiŋ gà sliwdze aaha ta kesle a dive ya, tə dara i fataya tsara, tə da a huɗ kwite. Tə daha, ti tsikeye dukw ana a ge ba nda gà tar a, a gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum fit dze. ¹²Aləka gà mburma ata tə tsaraka kataya ka, ti yaha ba gər nda gà bàba gà mburma ana i fata, ta kwere a gà Yahuda, tə dzawa akaba ahəm tserdze ya. Tə daha, tə dza akaba ahəm ika magər tar. I təv mandza akaba ahəm tar ata ya ka, tə ruɓa gà sliwdze aaha ndeɗiŋa ta kasla dive Yesuw a, tə dzàɗa a tar siŋgwe hinne. ¹³Ta gwaɗa a tar: «Ki gweɗwim a ka: <Gà ɓəzla mazazama ŋgat tàa dara ndaàvəɗ, tàa zlara i biye ya nda akəl, i təv ana mər ika mendze are ya.> ¹⁴Na Əbay mala sik gà Ruma aaha aka tsaraka kataya ka, a tsik a kurum a duwa tsa. Mər mìi sir a bazlam ana mìi tsiker a ya. Mìi beye a à kurum a i mesewere are ana a vile a kurum a ya.» ¹⁵I dəba ŋa ya, gà sliwdze ata ta ndzək siŋgwe ata tə dzàɗa a tar a. Tə daha, ə̀ndats ə̀ndats tə sasa pàrsa, ta mà à bazlam gà bàba ŋa ata ti tsik a tar a kaɗəŋ. Dite haa kinehe, bazlam pàrsa ata à ndìv a tsa, rih rih rih ika magər gà Yahuda ya.

Yesuw a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat

Markus 16:14-19; Luka 24:36-43,47-51; Yuhana 20:19-23; Gà Ɓəzla Meslire 1:6-8

¹⁶I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yesuw a kurwa gəra ilik ŋa aaha, tə da a Galile. Tə daha, tə tsəl a gər kwite ana Yesuw a gwaɗa a tar, ki ti lìmekwe aɗəm a ya. ¹⁷Aləka, ti ndzeha a fata ka, tàa ŋgat a Yesuw kuɗa. Tə daha, tə dza gurmits a biye ika miɗ ŋgar. Ama gà mìsle ŋgiɗ ika magər tar tsavəvvà ti ndze a ka, ta gəs nda gəzləŋ tar kalkal tsa. ¹⁸Dite Yesuw a sìrìkaha a təv tar kuɗa. A daha, a gwaɗa a tar: «Mbulum aka viliŋ mekwere ŋgar ana i gər ŋa ya, ndəna ɗa ika gər ahəɗ a tserdze ka, a ahər gà. ¹⁹Aɗaba taŋa, dum à bazlam gà a təv gà mburma ana ika gər ahəɗ a tserdze, ka nwim à tar gà ɓəzla mazazama iye. Tsilwiɓwim à tar a yam nda zləm Tsir gà Mbulum, dite nda zləm gà, Kəla ŋgar ŋa, dite nda zləm Mezite Mesife Mbulum asa mbaŋa. ²⁰Dite ka dzeŋgwim a tar, ta gəs bazlam ana i tsik a kurum tserdze ya mbaŋa. Sərum dər lele, mə̀ məts a kurum gər tsa: Iye ŋa tekeɗe ka, i ndze a i təv kurum kəla pat, i zlèk a kurum haa aka təv gər ahəɗ ana à ndìv a ya.»