LUKA

Ŋgwal bazlam ana

LUKA

a tsik a

Mendir bazlam ŋa

¹Wusa yak Tiyufil ana i waya kər hinne ya.

Gà mburma hinne tàa mbər mewetse gà dukw ana Yesuw a ge ya, nda gà bazlam ana akahər ata a tsik a mburma ya. ²Ta wetse ka, dukw ana tə tsaraka i təv gà mburma ana ndzer, ta ŋgatar daga piŋŋe akahər ata ya, dite ka, ta mà a mər dər, Mbulum na a slər tar aà meɗìfè à bazlam ŋgar a. ³Aɗaba taŋa na kinehe iye tekeɗe, i wiz dər ikaba ya nda ndzer ŋa ya lele nda təv gà dukw ana ta ge ba daga aà mandza ahər ba ya. Taŋa na a ge aà iye kamala ŋgwal ŋa ya, Tiyufil, na aà mewètsèkaha gà dukw ata aka mimbe aka mimbe, ta ge ba pampam tserdze ya. ⁴I ge a kataya ka, dite ka sər dər ndzer, meme na medzeŋge dukw ana ti dzeŋgik ka, pàrsa iɗəm tsiye.

Gawla Mbulum ilik a ɗif à mawà Yuhana

metsìlwìɓè à mburma a yam

⁵Akahər ata *Hiridus a riŋ a kwere a gà Yuda ya ka, mala mandəva kuɗa a Mbulum duwa a riŋ, zləm ŋgar Zakari, gwala gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum Aviya.*fa* Daala ŋgar a riŋ, zləm ŋa Elisabet, gà gwala Haruna, *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum mbaŋa. ⁶Tar sula məma gà ŋgwal ŋana ika miɗ Mbulum, mede tar a tsahən ahər a. Tə zàmbaɗawa à dukw ana Mbulum a tsikewa, a palawa ahər ahəm a tserdze ya, nda gəzləŋ ilik. ⁷Ama kəla tar a riŋ tsa. Aɗaba daala ŋgar Elisabet ka, a we a tsa. Dite tàa geye gà màndawal asa.

⁸Pat ilik, Zakari a riŋ ihər à ndìv a kuɗa a Mbulum i ga Mbulum batsah ŋana. Aɗaba pat tar nda gà mburma ŋgar aka ndze aɗəm. ⁹Gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ta gewa tsetse aka megemir ana ta gewa ya. A pat ata ka, tə zla Zakari aà mada a ga Mbulum batsah ŋana, dite aà metìkè akwa aà dukuməŋa a riŋ, hədzək ŋa a tsahən aà Mbulum kalkal kamala pipileh a, a ze hwaŋŋà lele i fata. ¹⁰A daha, a da a ga Mbulum batsah ŋa ata. I təv ana a daha, a tike akwa aà dukw ata ya ka, gà mburma hinne ta vava ɗa ŋgat i bəra. Ta heme a aà Mbulum.

¹¹Zàmma tsəka, gawla Mbulum ilik a dara a təv Zakari ya tsara. A daha, a hitser ndàra aka tsèke ahər mezime ŋgar, a təv ana ta vəlawa dukw taf ata kamala pipileh a, a Mbulum a. ¹²Zakari a ŋgatar tsara ka, a ge magəɗa, a dzadzar hinne. ¹³Ama gawla Mbulum ata a gwaɗar: «Ki ge magəɗa tsa, Zakari. Aɗaba Mbulum aka tsaraka meheme yak ana kà hamar a. Elisabet, məkəs yak a wekere a kəla ya asləka ŋa. Ama ki zeler a zləm ŋgar ka, Yuhana. ¹⁴Ki ta ŋgeye a ba agəra ŋgat hinne. Dite gà mburma tekeɗe, ta ŋgeye a ba aɗaba mawà ŋgat mbaŋa. ¹⁵Ama Mbulum a weye a ŋgat aà megemir ika miɗ mburma ŋgwal ŋa hinne. A ti sewe a guzum nda gà dukw ana makwàsà ŋa ya tsidze.*fb* Ta we a ŋgat ka, maràhà ŋa nda gà Mezite Mesife Mbulum i ba ŋgar. ¹⁶Ŋgat na a mbìɗ a à mazlàŋà gà gər gà asiŋ gà ɓəza Isərayel aka miɗ Mbulum Batsah tar ŋa ya ya. ¹⁷A ti ɗif a à vatwa Mbulum nda Mezite Mesife ŋgar, dite nda ndzəɗa asa kamala biy Iliya, mala məma à guma Mbulum ana akahər ata ya. Ŋgat asa na a ta mewe akaba a à gà tsir nda kəla ya. Ŋgat mbaŋa na a ti ɗif a à metsehe a gà mburma ana ta gəs bazlam Mbulum tsiye. Dite a ti ne a ter a gà ɓəzla mazazama Mbulum kalkal lele kuɗa ya. Kərga taŋa ya, a ti lèmbeɗe a à gəzləŋ a gà ɓəzla mazazama Mbulum, dite ka, ta veve a Batsah tar ŋa kəla pat a.»*fc*

¹⁸I dəba ŋa ya, Zakari a tsaraka kataya ka, a gwaɗa a gawla Mbulum ata: «Wànà meme na i sir a ka, gà dukw ata ta ge a ba ndzer kaɗəŋ a? Aɗaba iye ka, màndawal ŋa, məkəs gà tekeɗe ka, aka ndaha i təv mawà kəla ya mbaŋa ana, meme?» ¹⁹Gawla Mbulum ata a gwaɗar aaka: «Iye ka, Gabriyel, iye ika miɗ Mbulum, i ger a megemir ŋgar. A slərra iye ya ka, aà məfàfə̀lak, dite aà meɗifek à bazlam aaha ŋgwal ŋa ya. ²⁰Gà dukw ata ka, a ta ge a ba kamala ana i tsikik a tits kaɗəŋ. Ama kər ka, kàa gəs bazlam gà ata tsa. Aɗaba taŋa, ki ne a mandakazləm ŋa, ki fèfil a asa tsa, haa a pat ana gà dukw ata tàa ndzera ya dzekwiŋ.»

²¹I təv ana gà gawla Mbulum ata tar riŋ ta fèfil a nda gà Zakari ya ka, gà mburma riŋ i bəra hinne, ta veve a ŋgat ana a riŋ hiywe i batsah ga Mbulum ata ya. Ama mendze ŋgar ata a riŋ i ga ata hinne ya ka, a ge aà tar kamala sunwa ya. ²²Aləka a dara a bəra ya ka, a sle a aà mifefile a gà mburma ata asa tsa. A daha, a fàfəl a tar ka, kə̀t kə̀t nda ahər pəra, agəra ana ŋgat mandakazləm ŋa ya. Aɗaba taŋa na gà mburma ata tə sər ka, Mbulum aka fàfəlar a.

²³I dəba ŋa ya, Zakari a ndəv à megemir ŋgar ana a gewa a Mbulum i ga Mbulum batsah ŋa ata ya ka, a mbəɗ gər a ma ŋgar. ²⁴I dəba mendze zaakwa ya ka, Elisabet məkəs ŋgar aaha a ŋgat kəla kuɗa. Agəra ana a ŋgat a tsara ka, a kàhawa dər ba i ma haa a ge kiye ə̀zləm. ²⁵A gwaɗawa: «Mbulum a samata matawak gà, aka viliŋ kəla kuɗa. Ama hwarwa a giŋ a nda təv mburma kamala na Yàa ŋgat kəla tsiye asa tsa.»

Gawla Mbulum a ɗif à mawà Yesuw

²⁶I dəba ŋa ya, Elisabet a ge kiye ndilik ka, Mbulum a slər gawla ŋgar Gabriyel a kwite duwa, tə zalar Nazaret, ika ahəɗ Galile. ²⁷A slər gawla ŋgar ata ka, a təv dəm duwa a riŋ, zləm ŋgar Mariya. Makasl dəm ata ibam, zləm ŋa Yasufa. Wele ata ka, gà gwala Dawda, batsah Əbay ana piŋŋe a riŋ ika ahəɗ ata ya. ²⁸Gawla Mbulum ata a daha, a da a təv dəm ata. A daha, a gwaɗar: «Wusa yak Mariya, ŋgaya ba, aɗaba ana Mbulum a zla kər aà dukw ana ŋgwal ŋa ya. BATSAH kwa ŋa ka, a riŋ i təv yak.» ²⁹Ama bazlam ŋgar ata a tsiker kataya ya ka, a wise gər a Mariya hinne. A tsaraka dukw ana gawla Mbulum ata a tsiker a tsa. A gwa: «Wusa aaha a giŋ dze ana, kamala megwèɗè əla ya?» ³⁰I dəba ŋa ya, gawla Mbulum ata a gwaɗar asa: «Ki ge magəɗa tsa, Mariya, aɗaba la, Mbulum na a waya kər, dite a gik a ŋgwal ŋa ya. ³¹Ama ki ŋget a huɗ a gər, dite ki were a kəla ŋa ya ka, asləka ŋa, ki ti ɗer a Yesuw. ³²A ti ne a batsah ŋa ika gər gà mburma tserdze. Ŋgat ka, Kəla Mbulum Batsah ŋa ana i gər ŋa ya. Əbay Mbulum a ti ne a à ŋgat batsah Əbay kamala batsah tsir ŋgar Dawda ana a ge ɗa Əbay piŋŋe ya. ³³Ŋgat na a ta ge a Əbay gà Isərayel aà biybiy a. Əbay ŋgar ata ka, à ndìv a tsa aà biybiy.»

³⁴Mariya a tsaraka kataya ka, a gwaɗa a gawla Mbulum ata: «Wànà dukuməŋa a ta ge a ba dze ana, meme, na araha, iye ibam, à gama mba ya?» ³⁵Gawla Mbulum ata a gwaɗar aaka: «Kataya tsa, Mezite Mesife Mbulum na a dere a aka gər yak a. A dere a ka, nda gà ndzəɗa Mbulum ana i gər ŋa ya. A dere a, à dze aka kər a mezite ŋgar tirɓiɓits. Aɗaba taŋa na ŋgat Kəla Mbulum ndzer ŋana ya, na kəla ata ki ta we a ya. ³⁶Fə̀r aà Elisabet damər yak ana a riŋ kinehe nda gà huɗ i gər a kwaŋ, ku mege na aka ndaha i təv mawà kəla ya tekeɗe ibam a. Ama ta gwaɗawa ka, ìdil ŋa, a we e tsa. Araha kinehe ka, kiye ŋgar ndilik. ³⁷Aɗaba dukw tserdze ka, mawùràba ŋa tsa na i təv Mbulum a.»

³⁸I dəba ŋa ya, Mariya a gwa: «Ama iye ka, i waya meslire Mbulum. Ma giŋ kamala ana kà tsikiŋ a.» A ndəv à bazlam ŋgar ata kataya tsara ka, gawla Mbulum ata a da i təv ŋgar a kuɗa.

Mariya a da a məfə̀rà Elisabet

³⁹Zàkwayiya ka, Mariya a mah ba tsəma tsara, a da a kwite duwa a riŋ i kwite ika ahəɗ Yuda. ⁴⁰A daha a fata ka, a da a bəra Zakari. A leha aà məkəs ŋgar Elisabet. A ger wusa. ⁴¹I təv ana Elisabet a tsaraka wusa Mariya ata ya ka, kəla ana i huɗ ŋgar a, a ɓə̀zl aba kùzləɗ kùzləɗ. Mezite Mesife Mbulum a dara, a rah a ba a Elisabet tsara. ⁴²I dəba ŋa ya, Elisabet a fàfəl nda ndzəɗa. A gwaɗar: «Mbulum aka pisak ahəm ka, a za biy gà məkəs ana tserdze à bəra ya. Ama mipìsè ahəm ŋgar ata ka, ika gər kəla ana ki ta ŋget a ya. ⁴³Iye dze ana, weke, na kər məmər Batsah ga ŋa dzə̀bàk ki dere a ka, a ma gà aaha ya ya? ⁴⁴Aɗaba la, fə̀r aà iye kwaŋ, i təv ana i tsaraka mege wusa yak a tsara ka, kəla aaha i huɗ gà ya, a ɓazla aba nda maŋgayaba. ⁴⁵Kər ka, ŋgaya ba, aɗaba ana kàa gəs dukw ana Əbay Mbulum a slər dərra gawla ŋgar a, a tsikik ka, dite a ta ge a ba ndzer a.»

Dimis Mariya ana a zàmbaɗa à Mbulum a

⁴⁶I dəba ŋa ya, Mariya a gwa:

«I zèmbeɗe a batsah Əbay Mbulum.

⁴⁷Dite gəzləŋ ga a riŋ a ŋgeye a ba

agəra Mbulum mala məmbə̀là à iye.

⁴⁸Iye ka, kwizikw na i liwiŋ gà na

ta ger a meslire ya, i sle duwa tsa.

Ama ka, Yàa mətsar gər ɓav tsa.

Gà mburma tserdze tì zèmbeɗe a à iye kinehe,

ku mege aka miɗ mba tekeɗe ya.

⁴⁹Aɗaba ŋgat ana ndzəɗa ŋa,

aka ge gà dukw ŋgwal ŋana hinne agəra iye ya.

Zləm ŋgar ka, ŋgwal ŋa hinne ndzer.

⁵⁰Mendze are tsehe ŋgar ana

gà mburma ti ndzer are tsehe ya ka,

wa ahər kəla wa ahər kəla, à ndìv a tsa.

A riŋ i təv gà na tì zèmbeɗe a à ŋgat a.

⁵¹A ndiɗe à ahər, a ge dər

gà bàba gà megemir hinne nda ndzəɗa.

Aka hə̀nasla à gà mburma ana hala gawla

i gəzləŋ tar nda dukw ana pampam tə dzala ya.

⁵²Aka dzawa à gà Əbay ika təv mendze tar a.

Aka vəl təv mendze ata a gà mburma ana

tàa həna à gər tar a bəɗ a.

⁵³Aka vəl duwa hinne

a gà mburma ana may a gewa a tar a.

Dite a miyak à gà Əbay sìkwèɗ kataya,

aka vəl tar duwa tsidze.

^54-55A tsik a gà tsir kwa ana gà bàba ŋa ya

i sida ya, aà mendze tar ana

ti ndzer are tsehe aà biybiy a.

Ama kinehe ka, aka dara, aka zlak

gà mburma ŋgar gà Isərayel a.

Tàa mətsar gər i təv ŋgwal ŋgar ana

a ge a tar a ɓav tsa.

Kamala taŋa ya, dukw ana Mbulum a tsik

i sida ya, a gà Abəraham nda gà gwala ŋgar a,

aka ndze aɗəm kuɗa.»*fd*

⁵⁶I dəba ŋa ya, gà Mariya nda Elisabet tə ndza kiye makər, dite Mariya a mbəɗ gər a ma ŋgar kuɗa.

Mawà Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam

⁵⁷I dəba ŋa ya, mawà kəla Elisabet a dza ahər ba kuɗa. A wa kəla ata asləka ŋa. ⁵⁸Aləka gà ɓəzla hərmaga Elisabet nda gà gwala ŋgar tə tsaraka aka wa ka, tə dza ba aà maŋgayaba hinne, nda gà Elisabet ŋa dze, aɗaba tə sər ka, Əbay Mbulum a vəlar kəla ata ka, dite ma sər i sida ya ndzer, Mbulum ka, a waya ŋgat hinne, aka ger ŋgwal ŋa. ⁵⁹Aləka kəla ata a ge kwaskwa ilik ka, tə daha, tə sàs ŋgat. A sàs a gà mburma ata zləmana ka, ti ɗer a ka, zləm tsir ŋgar Zakari. ⁶⁰Ama mama ŋgar a gwaɗa a tar: «Awaŋ, kataya tsa, zləm ŋgar ka, Yuhana.» ⁶¹Ta gwaɗar aaka: «Zləm wura a riŋ ilik i gwala yak kataya tsəna, dite meme gwedziye?» ⁶²Tə daha, ta ge wiyèw a tsir ŋgar ana mandakazləm ŋa ya, ta fàfəlar nda ahər. Ta gwaɗar: «Zləm kəla yak aaha a sàsak ti ɗer ana, weke?» ⁶³Zakari a tsaraka kataya ka, a zikwe ahər aà paslaàŋgwaɗ zikw, ta vəlaraha. A wetse ahər zləm kəla ata a fata, a ɗer Yuhana. Ama madzala gà gər Zakari ata a ge aà mburma ata i fataya fit kamala sunwa ya. ⁶⁴I dəba ŋa ya tsara ka, Zakari a mà aka mifefile kamala ana piŋŋe ya, lele kuɗa. A dza ba aà mazàmbàɗà à Mbulum tsara. ⁶⁵Gà ɓəzla hərmaga ŋgar tserdze, tə dzadzar nda magəɗa i ba tar hinne, dite gà mburma ana fit i gà kwite ata ika ahəɗ Yuda ata ya, ti tsikewa ka, aà dukw ana a ge ba nda gà mburma ata ya hiywe pəra. ⁶⁶Gà mburma ana tə tsaraka bazlam ata ya ka, tə dzawa ba aà madzala gà gər tsara. Ta gwaɗawa: «Wànà kəla ata a ti ne a dze ana, dukùla?» Ti tsik kataya ka, aɗaba ndzəɗa Mbulum a riŋ nda gà ŋgat dukw ŋgar.

Zakari a mà à bazlam Mbulum

⁶⁷I dəba ŋa ya, Mezite Mesife Mbulum a dara, a rah a ba a Zakari, tsir kəla ata ta wa ya. Dite a dza ba aà məma à bazlam ana Mbulum a tsikar a. Ama i huɗ bazlam ŋgar ata ya ka, a gwa:

⁶⁸«Zàmbaɗakwa à Əbay Mbulum gà Isərayel ɗekɗek.

Aɗaba aka dara, aka zlak gà mburma ŋgar ata lele,

aka ndzəkara tar i mesewere are ya.

⁶⁹Aɗaba aka slərakwara

mala məmbə̀là à mburma ana ndzəɗa ŋa ndzer,

i liwiŋ gà gwala Dawda ana mala meslire ŋgar a.

⁷⁰A ge kataya ka, kamala ana a tsik daga piŋŋe

nda ahər gà ɓəzla məma à bazlam ŋgar ana ndzer

akahər ata a gwa, i slir a kurumehe a ya.

⁷¹Aɗaba aka mbər megweɗe ka, i ta be à kurum a

i ahər gà ɓəzla mene are kurum a,

nda gà mburma ana tar riŋ ta pèpìɗ a à kurum a

nda bazlam a.

⁷²Agəra ana a gwa, a sèsiŋ mege ŋgwal ŋa

a gà tsir kurum a, dite ka, i ge a tar dukw ana

i tsik a tar i sida ya.

⁷³Aɗaba aka mbər mimbeɗe a Abəraham

batsah tsir kwa ŋa i sida ya daga piŋŋe,

a gwa:

⁷⁴<I ti ndzikere a kurum i ahər gà ɓəzla

mene are kurum ana gà ndzəɗa ŋa ya.>

⁷⁵Na dite ki ŋgetekewe a vatwa aà megemir ŋgar

kəla pat nda magəɗa ŋa asa tsiye, dite ka,

ki nekwe a gà mburma ŋgar, ki gekwe a dukw ana

kalkal ika miɗ ŋgar lele ya.

⁷⁶Araha, kinehe kər ka, kəla gà,

ki ti ne a mba ka, mala məma à bazlam Mbulum ana

batsah ŋa i gər ŋa ya. Aɗaba kər na

ki ti lèh a aka miɗ BATSAH kwa ŋa,

aà malàmbàɗar vatwa ŋgar a.

⁷⁷Dite ki tsik a a gà mburma ŋgar,

tə sər dər ka, Mbulum na a ta mbil a à tar

i bakal tar ana à pìl a ter a dər a.

⁷⁸Aɗaba Mbulum Tsir kwa ka, mawàyà mburma ŋgar

nda lìfèɗìɗe bazlam i təv ŋgar ka, hinne.

A ti dze a kwa aà dzaydzay ŋgar kalkal

kamala biy pat ana à mbizere a ya.

⁷⁹A ge a dzaydzay ata ka, a gà mburma ana i luvuŋ a,

nda gà na i təv mezite məməta ya tserdze mbaŋa.

A dzik a dər kwa aka vatwa ana zayya ŋa ya.»

⁸⁰Aləka a təv ana Yuhana ihər a gil a ba ya ka, metsehe ŋgar ibam, à sìkèh a aka miɗ aka miɗ mbaŋa. A ta megeha i dəba ŋa ya ka, a da i təv mburma ya, a da a kusak. Hiywe a ndzawa i fata, haa a pat ana a dza ba aà meslire ŋgar a, a ɗif à ba ŋgar parakkà lele a gà Isərayel kuɗa.

Mawà Yesuw

Mata 1:18-25

¹Akahər ata ta wa Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam ka, Agustus ŋgat batsah Əbay ana a kwere a ahəɗ gà Ruma ya. Əbay ata a gwaɗa a gà gawla ŋgar: «Ɗamum gà mburma ana ika ahəɗ ga ya fit dze.» ²Taŋa na a ne malahalah maɗàmà mburma ana ika ahəɗ Ruma ya. Akahər ata ka, Əbay ŋgiɗ a riŋ, batsah Əbay ata a tike aɗəm ŋgat, zləm ŋgar Kwiriniyus. A riŋ a kwere a gà Siriya ika ahəɗ Ruma mbaŋa. ³I dəba ŋa ya, ku weke a tsaraka bazlam ana batsah Əbay ata a tsik a ka, a mah ba, a da a mewetse ba a kwite ŋgar. ^4-5Yasufa ibam akahər ata ka, ŋgat riŋ mandza ŋa i kwite Nazaret ika ahəɗ Galile. A tsaraka kataya ka, ta hitsera i fataya, ta mah ba, tə da a Betelehem aka ahəɗ Yuda nda makasl ŋgar Mariya ana huɗ a ɗe aakara aà gama ya. Tə daha, ta wetse ba tar i fata. Tə da a fata ka, aɗaba ta wa batsah tsir ŋgar Əbay Dawda piŋŋe ka, i fata. ⁶I təv ana tar riŋ ti ndze a i Betelehem a ka, kiye Mariya aka sle kuɗa. Mawà kəla aka dza ahər ba. ⁷Kəla ata a wa ya ka, asləka ŋa, malkwara ŋgar tsara. A wa ka, i ga hwalwa hwalwa i dìdwìn. A paɗa ahər petek, a tike dər a dukw duwa batsah ŋa kamala gùlam a. Dukw ata ka, tə dzawa aɗəm kwizir. A tike dər a fata ka, aɗaba ta ŋgat təv mehinne i ga ŋgiɗ tsa. Gà mìsle ŋgiɗ ta hənawa iɗəm.

Gà gawla Mbulum nda gà ɓəzla makəva gà duwa

⁸Gà ɓəzla makəva gà duwa a riŋ i dala, ta kaslawa gà dukw tar i bəra ndaàvəɗ. Tar riŋ bise nda kə̀sà Betelehem. ⁹I təv ana tar riŋ aà makàslà gà dukw tar ata ya ka, gawla Mbulum a dara a təv tar a. Dzaydzay Əbay Mbulum a pàt aba. A də̀v i magər tar ndaàvəɗ ata wùtəɗ wùtəɗ wùtəɗ. Tə dza ba aà mege magəɗa hinne tsara. ¹⁰Ama gawla Mbulum ata a gwaɗa a tar: «Ki gwim magəɗa tsa, aɗaba i dara ka, i zla a kurumara bazlam ŋgwal ŋa ana gà mburma tserdze ta ŋgeye a dər ba hinne ya. ¹¹Aɗaba tàa wa a kurum mala məmbə̀là à mburma i Betelehem i kwite Dawda mbakum. Ŋgat ka, *Kiristi, wele ana Mbulum a gwa, i slir a kurumaha a ya. Ŋgat ka, Əbay batsah ŋa, ika gər ahəɗ tserdze. ¹²Dum, ka tə samatum, ki ŋgetwimeriŋa, ki sirwim a dər ndzer kaɗəŋ. Aɗaba a riŋ məpàɗà ŋa i petek, mahə̀nà ŋa dər i dukuməŋa a riŋ i dìdwìn, tə dzawa aɗəm kwizir.»

¹³Zàmma tsəka, gà asiŋ gà gawla Mbulum ŋgiɗ tàa dara a təv gawla Mbulum aaha ya. Tə daha, ti yahaba gər hinne. Tə zàmbaɗa à Mbulum a fata. Ta gwa:

¹⁴«Mezembeɗe mege ka, biy Mbulum ana

ika gər mburma tserdze ya.

Mandza zayzay ŋgar ika gər gà mburma ana

tserdze ika gər ahəɗ, a waya tar a.»

¹⁵I təv ana gà gawla Mbulum ata tə da aà gà ɓəzla makəva gà dukw ata ya, ta mbəɗ gər a mbulum a gər ŋa ya ka, gà ɓəzla makəva gà dukw aaha ta gwaɗaba: «Tàkwa a Betelehem, ka tə samatakwa dukw ana Əbay Mbulum a ɗif a kwa dər a.» ¹⁶Ta mah ba tsara, tə da. Ti ta medeha ka, tàa le aà gà Mariya nda Yasufa nda gà kəla aaha ta wa ya, a riŋ mahə̀nà ŋa i dukw ata kamala gùlam a. Tar dər mandza ŋa i dìdwìn kaɗəŋ. ¹⁷Gà mburma ata ta ŋgat a kəla aaha ka, tə dza ba aà maɗàmà bazlam ana gawla Mbulum aaha ndeɗiŋa a tsik a tar, aɗaba kəla ata ya. ¹⁸Gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ ana i fataya, tə tsaraka bazlam tar ata kataya ka, a ge aà tar kamala sunwa ya. ¹⁹Ama Mariya a tike bazlam tar ata kìtsèk a zləm. A dzalawa aaka gà gər. ²⁰I dəba ŋa ya, gà ɓəzla makəva gà dukw ata ta mbəɗ gər a təv makəva gà dukw tar ana tə dara iɗəm a. Tə daha, tə dza ba aà mazàmbàɗà Mbulum tsara. Ta ger wusa hinne, aɗaba dukw ana tə tsarakara i fata, ndəna ta ŋgatarra ya. Aɗaba dukw ata gawla Mbulum aaha a lah metsike a tar ndeɗiŋa ya ka, kaɗəŋ, pàrsa iɗəm tsa, a ge ba kamala ana a tsik a tar a ndzer.

Ti ɗe zləm a Yesuw

²¹I dəba ŋa ya, Yesuw a ge mehinne təsəla ka, mesèse ŋgat ide. Tə sàs ŋgat. Zləm ata ti ɗer a ka, Yesuw, kamala ana gawla Mbulum a ɗif a tar dər piŋŋe akahər ana Mariya aka ŋgat zukw tsiye.

Ti ɗe à Yesuw a Mbulum

²²I dəba ŋa ya, məkəs aaha aka siwe ba, wùsa aka val ika kəla ya lele, kamala ana Musa a gwa ya ka, aka sle.*fa* Tə zla kəla ata, tə da dər a ga Mbulum batsah ŋana a Yeruzalem, ti ɗe a dər a Mbulum. ²³Aɗaba mewetse ŋa a riŋ i məpala ahəm Mbulum ka: «Məkəs ana aka wa asləka kəla malkwara ŋa ya ka, ti ɗer a dər, aɗaba gà ɓəza ata ka, gà biy Əbay Mbulum.»*fb* ²⁴I dəba ŋa ya, ta vəl dər ahər dukw masakəŋana məpala ahəm Əbay Mbulum a waya ya mbaŋa, dite ka, tə ndza tsəɗaŋŋa lele. Ta vile a ka, gà maadagwar sula, kige tsa gà ɓəza huɗgum sula.*fc*

²⁵Ama wele duwa a riŋ, zləm ŋgar Simeyun, mandza ŋa i Yeruzalem i fata. Wele ata ka, ŋgwal mburma ndzer, a ge magəɗa a Mbulum. A babawa wele ana a ta mbil a à gà Isərayel a. Ŋgat ka, maràhà ŋa nda Mezite Mesife Mbulum i ba ŋgar. ²⁶Mezite Mesife Mbulum ata na a gwaɗar: «Say ki ta mìt a ka, kàa ŋgat a mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumaha a ya ndzer a dzekwiŋ.» ²⁷Dite i dəba ŋa ya, Mezite Mesife Mbulum a gasar ahər a ga Mbulum batsah ŋa ata. A təv ana gà tsir Yesuw nda mama ŋgar tə daha à ŋgat a fataya, aà mege dukw ana məpala ahəm Mbulum a wiz a ka, ²⁸Simeyun a zla aà tar Yesuw a, a tike akahər ŋgar. A ge dərraha kəkaaha a Mbulum. A gwaɗaraha:

²⁹«Əbay Mbulum, dukw ana kà tsikiŋ akahər ata

i sida ya ka, aka ge ba kaɗəŋ. Ama kinehe ka,

iye ana mala megemir yak a, i mìt a ka,

zayya na gəzləŋ ga ya.

³⁰Aɗaba Yàa ŋgat a mala məmbə̀là à mburma yak ata

³¹kù gwa, i vile a agəra gà mburma tserdze ya,

nda are gà kuɗa.

³²Aɗaba ŋgat na təv dzaydzay ŋa ana

a ti ɗif a à vatwa yak a gà mburma ana

ika gər ahəɗ tserdze ya, dite na

tì zlibe a à gà Isərayel gà mburma yak,

aɗaba ana ŋgat i gwala tar a.»*fd*

³³Bazlam Simeyun ana a tsik aɗaba Yesuw a ka, a ge aà gà tsir ŋgar nda mama ŋgar ka, kamala sunwa ya. ³⁴Simeyun a pise a tar ahəm, a gwaɗa a mama Yesuw: «Mbulum a zla kəla aaha ka, aà madzàwà à gà Isərayel hinne aà mbulum a. Dite aà mehitse à gà asiŋ ŋa aà mbulum hinne asa. Ŋgat na a ɗif a à vatwa ndzer ŋa ya. Ama ka, gà mburma hinne ti ti niw a ŋgat. ³⁵Kamala taŋa ya, madzala gà gər gà mburma ata tekeɗe ka, a pèt a a təv dzaydzay ŋa ndərzayya lele. Məkəs aaha, i yak ka, arəv kəla yak ata a dwil a aà kər gəzləŋ a tur tur tur, kamala akwa ana à gis a lùŋguɗ a.»

Hana, məkəs ana a mà à guma Mbulum a

³⁶Məkəs duwa a riŋ i Yeruzalem, zləm ŋgar Hana, a màwa à guma Mbulum a mburma mbaŋa. Ŋgat ka, dəm Fanuyel ana gwala gà Aser a. Ŋgat ka, aka mbər mege màndawal. Aka ndza i zal ka, mive təsəla, à gər ana a da a zal nda daala ŋa ya. ³⁷I dəba ŋa ya, zal ŋgar a mət, a ndza i ga ŋgar madakwa ŋa haa mive ŋgar a ge dzik tsamakər gəra faɗ. A zàwa a ga Mbulum batsah ŋa ata tsidze. Ŋgat a riŋ a gewa meslire a Mbulum kəla pat, ku mege ndaàvəɗ, ku mege ndaàpat tekeɗe. A gewa ndəra, a hamawa dər akaba a Mbulum mbaŋa. ³⁸I təv ana tar riŋ i fataya ka, ŋgat tekeɗe, a daha a təv tar, a dza ba aà mazàmbàɗà a Mbulum, a ger wusa hinne. Dite i dəba ŋa ya, a dza ba aà maɗàvà zləm a kəla ata a gà mburma ana tserdze ta bebe a wele ana Mbulum a ta mbil a dər à gà Yeruzalem a.

Gà tsir Yesuw nda mama ŋgar ta mbəɗ gər a Nazaret

³⁹Gà tsir Yesuw nda gà mama ŋgar tə ndəv à dukw ana tserdze məpala ahəm Əbay Mbulum a tsik a ka, ta mbəɗ gər à Yesuw aka ahəɗ Galile a kwite tar Nazaret. ⁴⁰Aləka kəla ata a gəl ba, a sime. A tsàh lele, Mbulum a piser ahəm, a waya ŋgat.

Yesuw a ge mive kurwa gəra sula ka, a da

a ga Mbulum batsah ŋana

⁴¹Gà tsir Yesuw nda mama ŋgar tə dawa a *megirive Paska a Yeruzalem kəla viye. ⁴²Aləka Yesuw a ge mive kurwa gəra sula ka, tə da nda gà tsir ŋgar a megirive ata tserdze, kamala ana gà tsir ŋgar tə dawa ya. ⁴³Aləka i dəba ŋa ya, megirive ata a ndəv ka, ta mbìɗ a gər a ma. Ama Yesuw ka, a mətsa aà tar i Yeruzalem a. Gà tsir ŋgar nda mama ŋgar tàa sər aaba tsa. ⁴⁴Ta gwa i tar ka, gà Yesuw tàa mbər mede aka miɗ nda gà asiŋ gà mburma mər. Tə da wurwas ka, tə dza ba aà mayaha ŋgat i liwiŋ gà wur tar a, nda gà masla tar a. ⁴⁵Ama tàa ŋgat Yesuw ɓav tsa. Ta mbəɗ gər a Yeruzalem asa, tə daha, ti yaha ŋgat i fata. ⁴⁶Ama i huɗ mehinne makər a ka, tàa le ahər a riŋ mandza ŋa i ga Mbulum batsah ŋa ata i fata. A riŋ i liwiŋ gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum gà Yahuda. Ŋgat a riŋ à dze a zləm a medzeŋge tar ana ti dzeŋgewa ya. Dite ŋgat tekeɗe, a tsèm aà ter a bazlam ana a tsaraka ya. ⁴⁷A ge aà gà mburma ata tserdze tə tsaraka bazlam ŋgar ata ya ka, kamala sunwa ya. Aɗaba dukw ana a tsik a ya ka, metsehe iɗəm ka, hinne.

⁴⁸Gà tsir ŋgar nda mama ŋgar ta ŋgatar ka, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya mbaŋa. Mama ŋgar a gwaɗar: «Aàla na kà ya ba à mər kataya ya, kəla gà? Mər nda tsir yak ka, maa ya ba aà mayaha kər ka, hinne.» ⁴⁹Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Ki yehwim a iye ana, aàmala? Wànà kà sərum tsiye ka, say i ndze a i ga tsir gà ya?» ⁵⁰Ama tə tsaraka bazlam ata a tsik a tar kataya ya tsa.

⁵¹Dite i dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà tsir ŋgar ata ta mbəɗ gər a kwite Nazaret. Tə daha a fata ka, Yesuw a gəsawa dukw ana ti tsikewar a lele. Mama ŋgar ibam, a tikewa gà dukw ana a gewa ya, a gər ŋgar lele asa. ⁵²I dəba ŋa ya, Yesuw a səkah à magəla ba, dite a ŋgat metsehe a gər lele asa mbaŋa. A gewa dukw ana a tsahən aà gà Mbulum nda gà mburma ya.

Guma Mbulum ana Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam

a tsik a

Mata 3:1-12; Markus 1:1-8; Yuhana 1:19-28

¹Akahər ata Yuhana a pàt à ba ŋgar ka, Tiberiyus ŋgat batsah Əbay ana a kwere a ahəɗ gà Ruma ya. Aka ve iɗəm kurwa gəra ə̀zləm. Ŋgat na a tike aɗəm Puntiyus Pilatus ana a kwere a ahəɗ gà Yuda ya. *Hiridus i ŋgar ka, ŋgat a riŋ a kwere a ahəɗ Galile. Damər ŋgar Filip ibam, a riŋ a kwere a gà ahəɗ gà Ituriya nda Tərakunitis. Lisaniyas i ŋgar, Əbay gà mburma ana ika ahəɗ Abilen a. ²Gà Hanas nda Kayafas ka, tar gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum.

Akahər ata Yuhana kəla Zakari ka, a ndzawa ka, i kusak. I dəba ŋa ya, Mbulum a dara, a zalar, a slər ŋgat aà metsìkè bazlam ŋgar a mburma. ³Dite Yuhana a dza ba aà meɗìfè dər i gà kwite ana ta mbeha a dulwa Yurdan a. A gwaɗawa: «Mbəɗum à madzala gà gər kurum, dite i tsilwiɓ à kurum a a yam. Mbulum tekeɗe, à pìl a à bakal kurum.» ⁴Kərga taŋa ya, dukw ana Ezaya, mala məma à bazlam Mbulum a wetse i wakita ŋgar akahər ata ya, aka ndzera. Kamala ana Mbulum a gwa ka:

«Mburma ŋa a riŋ i kusak,

à fèfil a ŋgəlakəkka, a gweɗe a:

<Làmbaɗum aba vatwa a Əbay a gəzləŋ kurum a.

Ki fefetwimer a fehhè lele.

⁵Mbə̀sum a gà tulwah gà dìyes,

dite ka mbazlum akaba a gà kwite nda gà

ɗùɗùŋgul ana biye iɗəm a, fèɗìɗe akaba.

Làmbaɗum à gà madzàdzàkà gà bàrama,

ma da ser lele. Kà ndzəkum duwa i vatwa ya,

mə̀ pəl akaba lele.

⁶I dəba ŋa ya, gà mburma tserdze ta ŋgeter a ka,

meme na Mbulum a ta mbil a à gà mburma

ŋgar a.> «*fa*

⁷Aləka i dəba ŋa ya, gà mburma hinne tə dawaha a təv Yuhana aà ma tsilwiɓ à tar a yam. A gwaɗawa a tar: «A kurum gà palas aaha, weke na a gwaɗa a kurum ka, ki ta beywim a i matsəɓatsəɓ Mbulum ana a dere a mba ya seyiŋ a? ⁸Ama kinehe ka, gwim gà megemir ana gà mburma ta ŋgeter a, dite ti sir a dər ka, madzala gà gər kurum aka mbəɗ a təv Mbulum a dzekwiŋ. Kù gwaɗum ka, làŋa Abəraham batsah tsir mər ana, duwa à lìm a aà mər ana, meme ya tsa. Aɗaba iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Mbulum a sle a aà mene à gà kur aaha gà gwala Abəraham mbaŋa. ⁹Iye ihər i gweɗe a kurum a asa: Ku kinehe tekeɗe, zlaba a riŋ matasla ŋa hapəpəpa na tì ses a dər dizl ɗaf a. Aɗaba taŋa, dizl ana a we a lele tsiye ka, tì sèsere a i biye ya nda zlile ŋa dze, dite ta wene a nda akwa, kamala megweɗe ya ka, seriye Mbulum à gis a gà na ta ge a dukw ana ŋgwala tsiye.»

¹⁰Gà mburma ata ta gwaɗar: «Dite mìi ge a ana, meme na kinehe ya?» ¹¹A gwaɗa a tar aaka: «Na gà petek wura a riŋ sula ka, mə vəl ihər a ilik a wur ana petek ŋgar a riŋ tsiye. Bəla na dukw mezime wura a riŋ ka, tə̀ dza aba nda mìsle ŋgiɗ ana biy ŋgar a riŋ tsiye.» ¹²I dəba ŋa ya, gà ɓəzla duwan tə daha a təv ŋgar, aà mà tsilwiɓ à tar a yam mbaŋa. Tə daha, ta gwaɗa a Yuhana: «Əbay mər, mìi ge a dze ana, meme na kinehe ya?» ¹³A gwaɗa a tar aaka: «Ka tə ndzəkum duwa à mburma ya, mà za i gər a biy na ŋgumna a tsik a tsa.» ¹⁴Gà sliwdze ibam, ta gwaɗar asa mbaŋa: «Dite mər a ge, mìi ge a ana, meme ɗara?» A gwaɗa a tar aaka: «Kurum ka, ka ta kə̀zalum siŋgwe aà wura ya nda ndzəɗa tsa, kige tsa, kə̀ gàwàɗumar gər taf masakəŋa tsa. Ama ka, say ŋgeywim ba nda siŋgwe megemir kurum.»

¹⁵Gà mburma ata tserdze ya, tə dza ba aà madzala aka dukw ana a ta ge a ba ya. I huɗ madzala gà gər tar ata ya ka, ta gwa: «Wànà naha ana, Yuhana, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa ka, i ta vile a kurumaha a ya yà?» ¹⁶I dəba ŋa ya, Yuhana a gwaɗa a tar ata tserdze ya: «Iye ka, i tsilwiɓ à kurum a ka, a yam pəra. Ama mìsle ŋgiɗ a riŋ a dere a i dəba gà ya mba. Ŋgat ka, a za iye nda ndzəɗa kweleŋ fètìte. I sle aà mesirikaha a təv ŋgar aà məpəla à liɓir tsàpà ŋgar tsidze. Ama ŋgat aka dara ka, a tsilwiɓ à kurum a ka, a yam asa tsa, say a Mezite Mesife Mbulum, nda seriye ŋgar ana a ge a nda akwa ya asa mbaŋa. ¹⁷Ŋgat a riŋ nda gà dukw məvàvàyà ikaba gà daw nda dzəndzar a. A vèveyè a dər ikaba ya. A dze a daw a awura. Dite a ndè a à dzəndzar ŋana a akwa ana a mbete a tsa aà biybiy a.»

¹⁸Ama Yuhana ka, a mà a taraha à arəv. A ɗif a tar à bazlam ŋgwal ŋana nda təv gà dukw ŋgiɗ pampam hinne asa. ¹⁹Aka tsik bazlam aà are a Hiridus mbaŋa, agəra ana a zla məkəs damər ŋgar a. Məkəs ata ka, zləm ŋgar *Hirudiya, dite agəra ana aka ge gà dukw pampam ŋgwal ŋa tsa hinne asa ya. ²⁰I dəba ŋa ya ka, Hiridus a ge bakal batsah ŋa asa, aɗaba ana a gəs Yuhana, a tike ŋgat a daŋgay a.

Metsìlwìɓè à Yesuw ana Yuhana a tsilwiɓ dər a yam a

Mata 3:13-17; Markus 1:9-11; Yuhana 1:32

²¹Akahər ana Yuhana a tsilwiɓ à mburma a yam tserdze ya ka, i dəba ŋa ya, Yesuw a dara a təv ŋgar a mbaŋa, a tsilwiɓ aɗəm à ŋgat. I təv ana Yesuw a riŋ a heme a ya ka, kuvəl mbulum a hə̀ndə̀k ba ikaba ya tùwaŋ. ²²Mezite Mesife Mbulum a tarra aka gər ŋgar a zərawwa i gəza mbulum a, kamala maadagwar ana a ndze a a bəɗ a. Gà mburma ata i fataya tserdze, ta ŋgatar aà are aà are. Dite tə tsarakara mifefile ata a ɗera i gəza mbulum a. Mifefile ata a ɗera ya ka, Mbulum a gwaɗara a Yesuw a: «Kər na kà ne mandərkwasla gà ya, Kəla gà. Maŋgayaba fit dze ka, ika gər yak.»

Gà bàba gà tsir Yesuw ana tə da a bəɗ a

Mata 1:1-17

²³Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a dza ba aà megemir ŋgar ka, aka sle mive dzik makər. Kamala ana gà mburma tə dzala ya ka, ŋgat ka, kəla Yasufa. Yasufa ibam, kəla Heli, ²⁴Heli tekeɗe, kəla Matat. Gà asiŋ gà tsir ŋgar ana ta mbeye aaka ya tekeɗe, Levi, Melki, Yanay, Yasufa, ²⁵Matatiyas, Amus, Nahum, Hesili, Nakay, ²⁶Mahat, Matatiyas, Simi, Yusek, Yawda, ²⁷Yuhanan, Risa, Zarubabila, Salatiyel, Neri, ²⁸Melki, Adi, Kwasam, Almadam, Ar, ²⁹Yesuwa, Eliyazar, Yurim, Matat, Levi, ³⁰Simeyun, Yuda, Yasufa, Yunam, Aliyakim, ³¹Meleya, Mena, Matata, Natan, Dawda, ³²Yasa, Yubet, Buwaz, Sala, Naasun, ³³Aminadab, Adimin, Arni, Heseruna, Perez, Yuda, ³⁴Zakup, Izak, Abəraham, Terah, Nahur, ³⁵Sarukw, Ragaw, Pelek, Abir, Sala, ³⁶Kaynan, Arpahseɗ, Sem, Nuhu, Lamek, ³⁷Matusala, Henuh, Yaret, Mahalayel, Kaynan, ³⁸Anusu, Set. Aləka a ndisl ka, aà Adama, kəla Mbulum kuɗa.

Əbay sitene ana a dzik à Yesuw a

Mata 4:1-11; Markus 1:12-13

¹Aləka Yesuw a rah nda Mezite Mesife Mbulum lele ka, a dara i dulwa Yurdan a. Dite Mezite Mesife Mbulum ata a da à ŋgat a kusak. ²A daha, a ge riŋ mehinne dzik faɗ ka, tar nda Əbay sitene. I huɗ mehinne ata ya ka, Əbay sitene ata a riŋ a dzik a à ŋgat pərra. Aka mə̀ndzər duwa tsidze. Aləka i dəba ŋa ya ka, may a dza ahər ba kuɗa. ³Əbay sitene ata a gwaɗar: «Na kù gwa, iye Kəla Mbulum ka, gwaɗa a kur aaha, ma ne ɗaf.» ⁴Ama Yesuw a gwaɗar aaka: «Mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum ka, a gwa: <Mburma a sle aà mendze a ka, nda ɗaf ɗekɗek tsa.> «*fa*

⁵I fataya tsara ka, Əbay sitene ata a tsəl à ŋgat a gər kwite asa. A daha, a patar à gà ahəɗ ana pampam ika gər ahəɗ tserdze ya tsara. ^6-7A gwaɗar: «Ta vəl mekwere gà ahəɗ aaha fit ka, a iye. Ama i sle a aà məvəla a wur ana i waya ya mbaŋa. Na kàa dziŋ gurmits a bəɗ ka, i vilek a gər ahəɗ aaha fit dze ya, a ahər yak, nda limana ana ikəka ya fit, ki kweriŋa.» ⁸Yesuw a gwaɗar aaka: «Mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum asa ka, a gwa: <Zàmbaɗa à Mbulum Batsah yak ŋa, dite ka zazam ŋgat ilik pəra.> «*fb*

⁹I dəba ŋa ya, Əbay sitene a da à ŋgat a Yeruzalem. A daha, a tsəl à ŋgat aka zligiɗìŋ aka gər ga Mbulum batsah ŋana. I fata ka, a hitse à ŋgat aka tsèke zəraŋaŋŋà ŋana. A gwaɗar: «Na kər Kəla Mbulum kaɗəŋ ndzer ka, kal à ba yak a bəɗ i faha ya. ¹⁰Aɗaba mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum ka, a gwa: <Mbulum a ta gweɗe a a gà gawla ŋgar ka, ta kasla kər.> ¹¹A tsik mbaŋa ka: <Dite tə ta kətsawa kər, aɗaba kà dəɗ a bəɗ, kur ma ta gik mbəlak tsa.> «*fc* ¹²I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗar aaka: «Mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum mbaŋa asa ka, a gwa: <Ka ti dzik à Mbulum Batsah yak ŋa tsa.> «*fd*

¹³I dəba medzike à Yesuw ana Əbay sitene a dzik dər nda təv gà dukw ŋgiɗ pampam a ka, a ya ba masakəŋa. I dəba ŋa ya, a daba i təv ŋgar a tsara, haa a pat ŋgiɗ asa.

Mege megemir Yesuw ana a dza ahər ba ika ahəɗ Galile ya

Mata 4:12-17; Markus 1:14-15

¹⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a mbəɗ gər aka ahəɗ Galile ka, maràhà ŋa nda gà ndzəɗa Mezite Mesife Mbulum i ba ŋgar hinne. Gà mburma tə dza ba aà maɗə̀vàr zləm i gà kwite ana i fataya. ¹⁵A dzeŋgewa guma ŋgar a mburma i gà ga mahàmà a Mbulum. I dəba ŋa ya, gà mburma ata i fataya tserdze ka, tə zləbawa à ŋgat.

Gà mburma ana i Nazaret a, ta gəs Yesuw nda gəzləŋ tsa

Mata 13:53-58; Markus 6:1-6

¹⁶Dite i dəba ŋa ya, Yesuw a dara a Nazaret a, a təv ana a gəl iɗəm ba ya. Aləka pat mesìfìkà ba a ndzera ka, a da a ga mahàmà a Mbulum tar, kamala ana a gewa dər a. A daha, a hitse aà mbulum, aɗaba a sasar aà medzeŋge a tar bazlam Mbulum. ¹⁷Tə daha, ta vəlarra wakita Ezaya, mala məma à guma Mbulum ana a tsikewa ya, a tsik a ter a iɗəm a. A pəl ikaba à wakita ata ya. A le aɗəm aà bazlam ana mewetse ŋa iɗəm a. A gwa:

¹⁸«Iye i ahər Mezite Mesife Mbulum, aɗaba

a zla iye aà meɗìfè à bazlam ŋgwal ŋana

a gà ɓəzla matawak. A slərra iye ya ka,

a təv gà ɓəzla daŋgay a,

aà meɗife a tar à məpala à tar.

Dite aà mahə̀ndə̀kà are

a gà ɓəzla guluf mbaŋa

nda gà aà mibeyè à gà na

ti sèwèrewa a tar are ya.

¹⁹Aà meɗìfè à mive ana Mbulum a sasar

a ta ge a ŋgwal ŋa a gà mburma ŋgar a

asa mbaŋa.»*fe*

²⁰I dəba ŋa ya, Yesuw a paɗa akaba wakita ata, a mà dər a mala meslire ga Mbulum ata, a daha, a ndza a bəɗ. Gà mburma ana i fata i ga mahàmà a Mbulum ata ya, tə dza are aà Yesuw tserdze. ²¹Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Bazlam ana i tsik i wakita Mbulum a ta ge a ba ya ka, aka ndze aɗəm kuɗa. Ku mege kamala ana kinehe i dzeŋge, kà tsarakum a tekeɗe ya.» ²²Ama gà mburma ata tserdze ya, ta màraha aba, tə dzala i gər tar, ta gwa: «Bazlam ata a tsik a ya ka, a da a kwa a gər.» Ta fə̀r ahər ka, ta gwa: «A ŋgatara metsehe aaha dze ana, i ŋga ya kataya ya? Aɗaba ŋgat ka, kəla Yasufa ya?»

²³I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Ki ti sewlwim aà iye a nda bazlam ata, pàrsa iɗəm tsa. Ki gweɗwim a ka: <Kər kà ne dàkwtar, mbəl à ba yak dukw yak.> Ki ta gweɗwim a mbaŋa ka: <Maa tsaraka gà dukw ana ki ge i Kafarnahum a. Ama kinehe ka, ge i faha, i kwite ana ta gəl iɗəm kər a asa mbaŋa.> « ²⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar aaka asa: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wura ta wa ŋgat i fata, a gəl ba tekeɗe, i kwite ata, dite à me à bazlam Mbulum i fata asa ka, wura à gis a bazlam ŋgar nda gəzləŋ, ta ger a magəɗa lele tsa. ²⁵Iye ihər i tsik a kurum a ka, nda ndzer, màhaw iɗəm tsa: Akahər ana Iliya a màwa à guma Mbulum a mburma ya ka, gà madakwa gà məkəs duwa a riŋ hinne ika ahəɗ Isərayel. Ama ka, yam aka dza tsa mive makər nda kiye ndilik. I fataya ka, batsah may a ndəv gà mburma ana i fataya fit. ²⁶Ama Mbulum aka slər Iliya a təv gà madakwa gà məkəs ata ɓav tsa. A slər ŋgat ka, a təv madakwa məkəs duwa a riŋ mandza ŋa i Sarapta ika ahəɗ Sidun. ²⁷Akahər ana Iliyaza a màwa à guma Mbulum a tekeɗe ka, gà ɓəzla vèdègwè a riŋ i kwite Isərayel hinne mbaŋa asa. Ama wura aka mbəl ika magər tar a ilik tsidze. Say Naaman ana ika ahəɗ Siriya ya ɗekɗek.»

²⁸Gà bazlam ata Yesuw a tsik i ga mahàmà a Mbulum a ka, a wur aà gà mburma ana i fataya tserdze. Ta ge arəv nda təv ŋgar hinne. ²⁹Tə daha, ti tsiheyerra ahər i kə̀sà ya. Tə da à ŋgat aka gər zalaŋ ana zəraŋaŋŋà ŋana, aà melìmer aɗəm zləmana. ³⁰Ama i dəba ŋa ya, Yesuw a dara ika magər tar a tsìrìɗ tsìrìɗ tsìrìɗ, a mà aka vatwa ŋgar dukw ŋgar.

Wele ana sitene a darra i ba ya

Markus 1:21-28

³¹Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a da i fataya ka, a da riŋ a Kafarnahum ika ahəɗ Galile i fata. A daha a fata ka, a dza ba aà metsìkè guma ŋgar a gà mburma i ga mahàmà a Mbulum i fata, a pat mesìfìkà ba. ³²Ama guma ŋgar ata a tsik a ka, arəv a da dər aà tar a, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Aɗaba bazlam ŋgar ana a tsik a ya ka, sləsla ihər, kamala biy Mbulum a.

³³Ama ka, wele duwa a riŋ i ga ata, duwa a gasawa ŋgat. A dza ba aà Mewideye hinne nda ndzəɗa. ³⁴A gwaɗa a Yesuw: «Ki yehe a aà mər la ya, na kər ana kà dara i Nazaret a? Kà dara ana, aà medzeye à mər kəla ya? I sər kər lele. Kər ka, wur ana bakal ŋgar a riŋ tsa, Mbulum a slərra a faha ya.» ³⁵Yesuw a tirɓe akaba sitene aka lele. A gwaɗar: «Kà fàfəl asa tsa, tsəma, dara i ba wele aka ya.» Sitene ata a yà wele ata a bəɗ aka miɗ gà mburma ata. Dite a darra i ba ya nda zèyezèye ŋa ya, aka ger madzək tsa seyiŋ. ³⁶A ge aà gà mburma ata i ga ata ya tserdze kamala sunwa ya. Ta gwaɗaba ika magər tar: «Yweh, yweh, medzibe mifefile là na naha, wele aaha a kwara akaba gà sitene aaha nda ndzəɗa ka, dite ta gəs ahər ahəm, tə dara i ba mburma ya?» ³⁷I dəba ŋa ya, gà mburma ata tserdze ya, ti ɗewa zləm à Yesuw ika ahəɗ ata hinne.

Yesuw a mbala à gà ɓəzla dukw məməta hinne

Mata 4:23; 8:14-17; Markus 1:29-34

³⁸Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a da i ga mahàmà a Mbulum ata ya, a da a bəra Simun. A daha ka, dzìdze Simun a riŋ mahə̀nà ŋa ika slə̀làh, màràɓàraɓ a geriŋa. Gà mburma ana i fataya, ta gwaɗa a Yesuw: «Mbəl à ŋgat te.» ³⁹Yesuw a daha, a kirik aakaha a bəɗ, a kwara akaba màràɓàraɓ ata kwirik kwirik, dite a ndala aà məkəs ata ya tsara. I dəba ŋa ya, məkəs ata a hitse aà mbulum, a sle aà mege a tar mbəlakw lele kuɗa.

⁴⁰Aləka pat a dəɗ ka, gà na gà masla tar a riŋ nda gà dukw məməta pampam hinne ya, tə ndzakara tar a təv Yesuw a. A dzaya aka tar ahər, aka gər gà ɓəzla dukw məməta ata ilik ilik tserdze. Dite ta mbala i dukw məməta tar a. ⁴¹A beye à tar i ahər sitene ya, dite tə dara i ba tar a nda gà Mewideye ya hinne mbaŋa. Ta gwaɗa a Yesuw nda gà Mewideye: «Kər ka, Kəla Mbulum.» Ama Yesuw a tirɓe akaba tar hinne. A gwaɗa a tar: «Kà fàfəlum tsa.» Aɗaba ana tar ka, tə sər ŋgat, ŋgat ka, *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya.

Yesuw a tsikewa bazlam Mbulum ika ahəɗ Yuda

Markus 1:35-39

⁴²Aləka mbulum a də̀v mbètiyyè ka, Yesuw a mah ba i kə̀sà ata ya tsara, a daba a təv ana mburma riŋ iɗəm tsiye. Gà mburma ata tə ta medeha aləka ka, a riŋ i fata tsa, aka da a tsèke ŋgiɗ. Tə dza ba aà mayaha ŋgat. I dəba ŋa ya, ti le aà ŋgat aləka ka, tə dza ba aà magəsa ŋgat, dite ka, ma da aà tar a asa tsa. ⁴³Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Say i ti tsik a bazlam ŋgwal ŋana biy mekwere Əbay Mbulum a gà asiŋ gà mburma ana i gà kwite ŋgiɗ a mbaŋa. Aɗaba taŋa na Mbulum a slərra iye ya.» ⁴⁴A da aà tar i fataya. A da aka ahəɗ Yuda. A daha, a tsikewa bazlam Mbulum a mburma i gà ga mahàmà a Mbulum ana i fataya.

Gà ɓəzla mazazama Yesuw ana malahalah ŋa ya

Mata 4:18-22; Markus 1:16-20

¹A pat duwa, Yesuw a riŋ mandza ŋa aà gùva duluv Genezaret, dite gà mburma hinne ta mbàha aba a təv ŋgar aà matsaraka bazlam Mbulum. Ti yahaba gər, ta ŋgiɗits a ŋgat. ²Ama Yesuw a pə̀r ikaba ya ka, a ŋgat a gà slə̀làh yam a riŋ aà gìgìze i fata sula. Gà ɓəzla magàsà kilif tàa tarra iɗəm a, tar riŋ ta bere a aà gà ndzàràwà tar a. ³Yesuw a daha, a tsəl a biy ŋgiɗ ilik, a biy Simun. A ndza aɗəm, a gwaɗa a Simun: «Kamkam, sìrìk à slə̀làh yam yak aaha aà gùva gìgìze ya zaakwa te.» Wele aka a sìrìk dər aka magər yam zaakwa. Dite Yesuw a daha, a ndza aɗəm. I dəba ŋa ya, a dzara ba aà metsìkè guma ŋgar a gà mburma iɗəm i fataya.

⁴Aləka a ndəv à mifefile ŋgar ata lele ka, a gwaɗa a Simun: «Sìrìk à slə̀làh yam yak aaha aka magər yam a təv ana biye iɗəm a asa. Dite kà pə̀lum aɗəm à gà ndzàràwà kurum nda gà ɓəzla meslire yak, kə gasumara iɗəm kilif a.» ⁵Simun a gwaɗar aaka: «Əbay gà, maa ya ba ndaàvəɗ ka, hinne, ama maa gəs kilif ŋa ilik tsidze. Ama ka, na kàa gweɗiŋ, pəl dər aɗəm ka, i niw a tsa, i pìl a dər aɗəm.» ⁶Ta pəl aɗəm à ndzàràwà ata, a da a huɗ yam. Zàkwayiya ka, aha ŋana ta gwa, mìi ŋgil a dərra iɗəm a tsiye ka, ndzàràwà ata a ɗe ndìrìtsìtse, kilif maràhà ŋa iɗəm ìdìp. ⁷Ta geha wiyèw a gà masla tar ana i slə̀làh yam ŋgiɗ a, dite ka, tə dara, tə̀ zlak ahərra iɗəm tar a te. Gà mburma ata tə daha, tə zlak ahər tar aà mə̀ŋgəlà dərra iɗəm a. Tə raha dər a gà slə̀làh yam tar ata fèɗìɗe fèɗìɗe. A zehe ka, hinne tsidze, na slə̀làh yam tar ata à pìts à ter a a huɗ yam a, aɗaba mibe kilif ata a rah aɗəm hinne ya.

⁸Simun Piyer a ŋgat a kilif ata kataya tsara ka, a daha, a kal aba aka sik a Yesuw nda gà mandza gurmits a biye. A gwaɗa a Yesuw: «Sìrìk i təv ga ya, Batsah ga ŋa. Iye ka, mala bakal kweleŋ.» ⁹Aɗaba kilif ata ta gasara i yam a hinne ya ka, a ge magəɗa a gà Simun nda gà ɓəzla meslire ŋgar ata tserdze ya. ¹⁰A dzadzar à gà masla ŋgar gà Zakup nda Yuhana, gà ɓəza Zebede aaha a zal a tar aaba ya mbaŋa. I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a Simun: «Magəɗa ma gik tsa. Daga aà kinehe ya, ki ne a mala mayahara gà mburma i luvuŋ a, kamala kilif aaha kurum riŋ ki geswimere a i yam a, dite ka, gà mburma ata ibam, tə dara a təv dzaydzay ŋa ya.» ¹¹I dəba ŋa ya, gà mburma ata ti sìrìkera à slə̀làh yam tar aka gìgìze ya. Ta məsak à gà tsir tar nda gà ɓəzla meslire tar nda gà dukw tar ata tserdze ya a fata, tə zazam Yesuw tsara.

Yesuw a mbəl à mala vèdègwè duwa

Mata 8:1-4; Markus 1:40-45

¹²A pat duwa, Yesuw a ndze a batsah kwite duwa ka, tàa lə̀ma nda mala vèdègwè duwa. Ama wele ata a ŋgat a Yesuw tsara ka, a kal aba aka miɗ ŋgar, a hamar. A gwaɗar: «Əbay, na mege kà waya ka, ki sle a aà mimbile à iye te.» ¹³I dəba ŋa ya, Yesuw a tsaraka bazlam ŋgar ata ka, a zla ahər ŋgar, a ləm dər ahər. A gwaɗar: «Haya, a sèsiŋ na ki mbil a ya. Kinehe ka, mbəl i dukw məməta yak a.» I fataya ka, mbəlak ba wele ata a ndala ihər a suwut tsara.

¹⁴Ama Yesuw a gwaɗar asa: «Hey, ka ti tsik a wura tsidze. Ama kəla ka, da, ka ta pàt à ba yak a mala mandəva kuɗa a Mbulum, dite mà samata kər, ma sər dər ka, meme na kà ndza kinehe kuɗa ya. I dəba ŋa ya, ka vəl dukw masakəŋana a Mbulum, kamala ana Musa a tsik a. Dite gà mburma ta ŋgeteke a, ti sir a dər ka, kàa mbəl kaɗəŋ a.» ¹⁵Tsaatsa ivaɗ, wele ata a mbəɗ ba, a neye ŋgat. Meɗè zləm Yesuw a ɗe zləm i fata hinne. Gà mburma hinne ti yahawa ba gər aà matsaraka dukw ana a tsik a ya, ta waya, dite mə mbala à tar i dukw məməta tar a. ¹⁶Ama Yesuw ka, a hitse i fataya tsara, a daba a təv ana mburma a riŋ iɗəm tsiye. A daha, a hama a Mbulum i fata.

Yesuw a mbəl mala magàha a bəɗ duwa

Mata 9:1-8; Markus 2:1-12

¹⁷A pat duwa, Yesuw a riŋ ihər a tsik a guma ŋgar a gà mburma. Gà *Farisa nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum a riŋ mandza ŋa i ga i təv ŋgar bise. Ama gà mburma ata ka, tə dayara ka, i Yeruzalem a nda gà i gà asiŋ gà kwite ŋgiɗ ana ika ahəɗ Yuda ya, nda gà ika ahəɗ Galile ya mbaŋa. Ama ka, ndzəɗa Əbay Mbulum a riŋ nda Yesuw, a zlàkawa ŋgat aà məmbàlà à gà ɓəzla dukw məməta.

¹⁸I təv ana a riŋ a tsik a guma ŋgar ata ya ka, gà mìsle ŋgiɗ pam tə daraha à mala magàha a bəɗ duwa, meŋgè ŋa aà slə̀làh. Gà mburma ata tə da dərraha ya ka, ta waya metìkè wele ata aka miɗ Yesuw, aà mipèter dər riŋ i ga ata. ¹⁹Ama tə sər dər vatwa a təv ŋgar a ga tsa, aɗaba gà mburma a riŋ hinne i ga i təv ŋgar i fata ndaka biye hərmaga ŋa dze. Tə daha, ti yaha dər vatwa, tə tsəl dər aka ga ata ŋgat iɗəm a. Ŋgər tə təm gər ga, ser aka Yesuw. Tə zla mala magàha a bəɗ ata, ta gasa i liɓir a. Ti ndzer dərraha nda slə̀làh ŋa dze. ²⁰I dəba ŋa ya, Yesuw a samata gəzləŋ gà mburma ata ka, ta gəs ŋgat lele. A gwaɗa a mala magàha a bəɗ aaha: «Masla gà, Yàa pə̀lak à bakal yak.»

²¹Aləka i dəba ŋa ya asa, gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ata nda gà Farisa ya, tə dza ba aà madzala ŋa nda gà gər. Ta gwa: «Wele aaha dze ana, weke, na ŋgat ka, a tsik a duwa aà Mbulum kataya, a ndeveyer a ya? Weke na a sle aà məpəla à bakal a mburma ya, na Mbulum ilik tsiye?» ²²Yesuw a səraha aka dukw ana tə dzala i gər tar a tsara. A gwaɗa a tar: «Aàmala na kà dzalum gà gər kataya ya? ²³Magwàɗà a mala magàha a bəɗ: <Yàa pə̀lak à bakal yak> nda bazlam masakəŋa ka, a wur ba tsa, kige tsa: <Hitse, ka zla slə̀làh yak, dite ka da> ka, taŋa ka, a wur ba. ²⁴Ama a sèsiŋ ka, sərum dər, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, iye riŋ nda gà ndzəɗa aà məpəla à bakal a mburma ika gər ahəɗ.» I dəba ana Yesuw a tsik a tar kataya ya tsara ka, a gwaɗa a mala magàha a bəɗ ata: «Iye i gwaɗak, hitse, ka zla slə̀làh yak, ka daba a ma.» ²⁵Wele ata a hitse tsara, ika miɗ mburma i fata, a zla slə̀làh ŋgar ata tə zla dərraha ŋgat a. A daba a ma nda gà mazàmbàɗà a Mbulum hinne. ²⁶A mà dər a gà mburma ata tserdze ya dà/?asasa, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Tə dza ba aà mazàmbàɗà a Mbulum nda magəɗa hinne i gəzləŋ tar. Ta gwa: «Yweh, yweh, maa ŋgat a gà dukw mene aà mburma mbakum.»

Yesuw a zal a Levi

Mata 9:9-13; Markus 2:13-17

²⁷Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a dara i ga ata ya, a daba. I təv ana a riŋ a de a ya ka, a ŋgat a mala duwan duwa, zləm ŋgar Levi, a riŋ mandza ŋa i ga duwa i təv megemir ŋgar. Yesuw a daha, a gwaɗar: «Dara, zezem iye.» ²⁸Ama Levi a tsaraka kataya tsara ka, a hitsera i fataya, a miyak à gà dukw ŋgar nda gà megemir ŋgar ata tserdze, a zazam ŋgat.

²⁹Aləka i dəba ŋa ya, Levi a de dukw mezime hinne i ma ŋgar. A ndzəkara aka miɗ Yesuw a. A zal dər a gà ɓəzla duwan ŋgiɗ, nda gà masla ŋgar tserdze hinne. Tə zəm akaba. ³⁰Ama gà *Farisa nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ana gà mburma tar a, tə dza ba aà masàyà ahəm, ta gwaɗa a gà ɓəzla mazazama Yesuw ana i fataya: «Aàmala na kà zəmum akaba ɗaf nda masàyà duwa nda gà ɓəzla duwan aka dze ya, dite nda gà mburma aka meɗè zləm tar ŋgwala tsiye ya?» ³¹Ama Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Wura a de a a dàkwtar tsa, na ba ŋgar a riŋ lele ya. Say na a riŋ nda gà dukw məməta ya dzekwiŋ. ³²I dara ka, aà mazàlà a gà na ta gweɗe a, waytsà mər gà ŋgwal ŋa ika miɗ Mbulum a tsa. Say a gà ɓəzla bakal ivaɗ, dite ka, ta mbəɗ à gəzləŋ tar a təv Mbulum mbaŋa.»

Mege ndəra i təv Yesuw

Mata 9:14-17; Markus 2:18-22

³³Aləka gà mburma ata ta gwaɗa a Yesuw: «Gà ɓəzla mazazama Yuhana ta gewa ndəra, dite ka, ta hamawa a Mbulum asa. Gà mburma mər gà *Farisa tekeɗe ibam, ta gewa kataya mbaŋa dze ana, aàla na gà ɓəzla mazazama kər ka, tə zəmawa ɗaf nda masàyà duwa tserdze ya?» ³⁴Ama Yesuw a fàfəl a tar aaka, a live dər à ba ŋgar nda mazla daala ya. A gwaɗa a taraha: «Kà dzalum dze ana, ti sle mifère ndzəɗa aka gà mburma ana zal daala a zal a tar à dukw mezime ya ya, dite ka, tə zəm ɗaf ata asa tsiye ya? Bəla na tar riŋ i təv ŋgar ibam a? Taŋa ka, a sle a ba tsa. ³⁵Ama pat ŋgiɗ a riŋ a ndzere a mba, na ti zle a aà tar zal daala aaha ya. Na pat ŋa aka ndzera ka, taŋa ka, ti sle a aà mege ndəra kuɗa.»

³⁶I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik a tar bazlam minew ŋgiɗ pam asa. A live dər aba nda guma ŋgar ana awiya ŋa ya. A gwaɗa a tar: «Wur a a sle a aà mesèsera awiya petek a, dite a dep a a miviye petek tsa. Aɗaba taŋa ka, awiya ŋa aaha aka nəs mbaŋa. Miviye ŋa aaha ibam, a ge a ŋgulum asa tsa, ndzəɗa ŋgar aka mbər mendìve. ³⁷Kamala taŋa ya asa mbaŋa, wura a sle aà medzè a guzum himmè ŋa, a duwa kwiye ana miviye ŋa ya tsa. Aɗaba dukw ata ka, a kwese a mba. Duwa kwiye ata miviye ŋa ya ka, à zlìrite a asa tsa, ə̀nduh à ndìzliŋa. Bəla na aka ndə̀zl ka, dukw aaha à dzìŋa, dite duwa kwiye ata ibam, aka dzeye. ³⁸Ama ka, kataya tsa. Say mandza guzum himmè ŋana ka, a duwa kwiye ana awiya ŋa ya mbaŋa. ³⁹Ama wura a sle a aà masà guzum himmè ŋana asa tsa, na aka mbər mese makwàsà ŋana ya. A gweɗe a ka, say makwàsà ŋana, na ŋgwal ŋa ya.»

Pat mesìfìkà ba i təv Yesuw

Mata 12:1-8; Markus 2:23-28

¹A pat mesìfìkà ba duwa ka, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə da nda gùvàh dukw duwa kamala daw a. Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta haɓa dər dukw ata aà ahər manàhà ŋa, ti ndzendziɗera i dzəndzar a, tə zəm. ²Gà *Farisa duwa ta ŋgat a tar aaka ka, ta gwaɗa a tar: «Aàmala na ki gwim a dukw ana məpala ahəm Mbulum a gwa, ki gwim a pat mesìfìkà ba tsiye?» ³Yesuw a tsaraka kataya tsara ka, a gwaɗa a tar: «Wànà kàa dzeŋgwim dukw ana gà Dawda nda gà mburma ŋgar ta ge akahər ata, i təv ana may a wur aà tar a te ibam a? ⁴Ŋgat ka, a da a ga Mbulum. A daha ka, a zla dukw mezime ana ta vəl aɗaba Mbulum a, a zəm. Dite a vəl asiŋ ŋa a gà mburma ŋgar mbaŋa ya, ku mege dite məpala ahəm Mbulum a vəl vatwa aà mazəma ŋa ka, a gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ɗekɗek tekeɗe ya.» ⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, na a kwere a pat mesìfìkà ba ŋa ya seyiŋ.»

Wele duwa makula ahər ŋa

Mata 12:9-14; Markus 3:1-6

⁶A pat mesìfìkà ba ŋgiɗ duwa asa ka, Yesuw a da a ga mahàmà a Mbulum. A daha, a dza ba aà metsìkè guma ŋgar a mburma. Ama wele duwa a riŋ i ga ata makula ahər mezime ŋa. ⁷Gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum nda gà *Farisa ana riŋ i fataya, tə dza ba aà mesìkwè Yesuw ìzliɗ ìzliɗ lele. Ta gwa: «Wànà wele ata ana, a ge a megemir, a mbil a à mburma a pat mesìfìkà ba aaha ya?» Aɗaba a sàs a tar maŋgata vatwa aà məmàr à bakal. ⁸Ama Yesuw a sər a taraha aka dukw ana tə dzala ya. I dəba ŋa ya, a gwaɗa a wele makula ahər ŋa ata: «Hitse, dara aka miɗ mburma a faha ya.» Wele ata a hitse, a daha a təv ŋgar aka miɗ mburma a fata. ⁹Dite i dəba ŋa ya asa, Yesuw a gwaɗa a tar: «Iye ihər i wiz a aà kurum a bazlam ilik. Wànà məpala ahəm Mbulum a vəl vatwa dze ana, aà dukùla na a pat mesìfìkà ba ya? A gwa ana, gwim ŋgwal a mburma a pat mesìfìkà ba ya, tsəna ki gwim tsiye? A gwa ana, mbəlum à mburma ya, tsəna dzeywim à mburma ya?» ¹⁰I fataya ka, Yesuw a fara aà tar ə̀ba ə̀ba ə̀ba tserdze. Dite a gwaɗa a wele makula ahər ŋa ata: «Sirikara à ahər yak a təv ga ya.» Wele ata a sìrìk dərraha tsara ka, ahər ŋgar ata a lə̀mbaɗaba lele. ¹¹I dəba ŋa ya, a tsəɓ a gà mburma ana i liwiŋ tar, ti ne are a Yesuw a hinne. Tə dza akaba bazlam ŋgùrà ŋgùrà ŋgùrà i liwiŋ tar. Tə dza ba aà metsìkè dukw ana ta ge a à Yesuw a.

Yesuw a pala gà ɓəzla meslire ŋgar kurwa gəra sula

Mata 10:1-4; Markus 3:13-19

¹²Akahər ata ka, Yesuw a tsəl aka gər dìyes duwa, aà mahàmà a Mbulum. A daha, a həna a bəra, aà mahàmà a Mbulum i fata. ¹³Aləka mbulum a də̀v tsara ka, a zal a gà ɓəzla mazazama ŋgat, a pala i magər tar a kurwa gəra sula. Dite a ɗe a tar gà ɓəzla meslire ŋgar. ¹⁴Zləm gà mburma ata a pala tar a ka, Simun ana a ɗer Piyer a, nda damər ŋgar Andire, Zakup, Yuhana, Filip, Bartelemi, ¹⁵Mata, Tumas, Zakup kəla Alfayus, Simun ana a niw bazlam ŋgumna piŋŋe, a waya makwàrà ba tar i gwala ŋgar a, ¹⁶Yudas kəla Zakup, dite Yudas Iskariyut, wele ana a ta ge a ɗaf aà Yesuw a.

Yesuw a tsik guma ŋgar a mburma, dite a mbala

à gà ɓəzla dukw məməta

Mata 4:23-25; Markus 3:7-12

¹⁷Aləka gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə tarra i dìyes ata ya, ti ndze aka dàlàbə̀rà duwa fehhè lele ka, tàa le aà gà ɓəzla mazazama ŋgat ŋgiɗ a fata hinne. Gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ riŋ i fata hinne asa mbaŋa. Ama i liwiŋ gà mburma ata ka, gà asiŋ ŋa tə dara i Yeruzalem a. Gà biy ŋgiɗ ibam, tə dara i gà asiŋ gà kwite ŋgiɗ ana a riŋ ika ahəɗ Yuda ya, dite nda gà na tə dara i gà kwite Tirus nda Sidun ana aà gùva duluv a. ¹⁸Gà mburma ata tə dara ka, aà matsaraka guma Yesuw ana a tsik a ya, dite mə mbala à tar i dukw məməta tar a. Gà na sitene a gasawa tar a tekeɗe, tə dara a təv ŋgar a mbaŋa, a mbala à tar. ¹⁹Gà mburma tserdze ti yahawa vatwa aà malə̀mà ahər, aɗaba ndzəɗa ana a dawara i ba ŋgar a ka, a mbalawa à tar fit dze.

Gà meŋgèsle nda mesewere are

Mata 5:1-12

²⁰Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a mbəɗ aba a təv gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, a gwaɗa a tar:

«A kurum gà ɓəzla matawak, ŋgayum ba,

aɗaba ki ti ndzwim a nda gà Mbulum

i mekwere ŋgar.

²¹A kurum ana may a gewa a kurum

kinehe ya ka, ŋgayum ba,

aɗaba Mbulum a ta vile a kurum a

dukw mezime hinne, a slewa a kurum ŋa.

A kurum ana kà tuwawum kinehe ya ka, ŋgayum ba,

aɗaba ki ti sewlwimiŋa.

²²A kurum ana gà mburma ta gewa a kurum matawak a,

tə lə̀mawa a kurum aba ya, tə ndavayawa a kurum,

dite ta waya kurum asa tsa, aɗaba ana

kə̀ gəsum iye, wur ana a dara i təv

Mbulum a ya ka, ŋgayum ba.

²³A pat ana gà dukw ata tàa le aà kurum a ka,

ndabayum a mbulum, ŋgayum ba,

aɗaba Mbulum a ta vile a kurum a

dukw maya ba kurum i gər ŋa i mbulum ka,

batsah ŋa. Ama sərum dər ka,

gà tsir gà mburma aaha

ti sèwèr a kurum a are ya ka, ta ge ɗa

a gà ɓəzla məma à guma Mbulum

akahər ata ya ka, kataya mbaŋa.

²⁴Ama a kurum gà ɓəzla limana ka,

waya ba kurum a.

Aɗaba kàa mbər meŋgeslwim aka ndəv.

²⁵A kurum ana hitwis i gər kurum,

dukw mezime a slewa a kurum kinehe ya ka,

waya ba kurum a.

Aɗaba may a ta gewa a kurum ŋa.

A kurum gà ɓəzla sawla ana kinehe

ki ŋgeywim a ba ya ka, waya ba kurum a.

Aɗaba ki ti ndzwim a nda madzala gà gər

nda gà tuwa.

²⁶A kurum ana gà mburma ta gweɗe a kurum a,

kurum gà ŋgwal ŋa ya ka, waya ba kurum a.

Aɗaba kərga taŋa ya na gà tsir tar

tə zləbawa ɗa à gà na ta gwaɗawa:

Mər ka, gà ɓəzla məma à guma Mbulum ka,

tsaatsa pàrsa ya.»

Mawàyà gà ɓəzla mene are

Mata 5:38-48; 7:12a

²⁷Yesuw a gwaɗa a tar i dəba ŋa ya: «Ama iye i gweɗe a kurum ŋa, a kurum ana ki dzwìm a zləm a mifefile gà ya: Wayum gà ɓəzla mene are kurum ivaɗ. Gwim ŋgwal ŋa a gà na ta ge a kurum a matawak a. ²⁸Piswim ahəm a gà mburma ana ti ndeveye a kurum a ya. Dite ka hamum a Mbulum agəra gà na tì sèwèr a kurum are ya mbaŋa. ²⁹Na wura aka lakak aka mahwalum ka, waɗàl mbə̀ɗaraha à biy ŋgiɗ, ma lakək aaka asa. Na wura aka kə̀zala aà kər tùmbùlum ana ika ba yak a ka, ka ta palar ahəm tsa, vəlar aaka gèeriy ŋa ana i huɗ ŋa ya mbaŋa. ³⁰Na wura aka wiz aà kər duwa ka, ka ti niwer dər tsa, vəlar. Kige tsa, na wura aka kə̀zala aà kər duwa ya ka, ka ta wiz ahər tsa. ³¹Gwim dukw ana a sàs a kurum zləmana gà mburma ta ge a kurum ŋgwal ŋa ya, a gà mìsle ŋgiɗ mbaŋa. ³²Na kàa wayum ka, gà mburma ana ta waya kurum a ɗekɗek ana, aàmala na ki dzelwim a ka, Mbulum a ta vile a mər a dukw maya ba asa ya? Aɗaba ku mege gà ɓəzla bakal tekeɗe ibam, ta waya ba kataya mbaŋa. ³³Na ki gwim a ŋgwal ŋa ka, a gà na ta ge a kurum ŋgwal ya ɗekɗek ana, aàmala na ki dzelwim a ka, Mbulum a ta vile a mər a dukw maya ba mər asa ya? Aɗaba ku mege gà ɓəzla bakal tekeɗe, masəra ba tar riŋ kataya mbaŋa. ³⁴Na ki vilwim a duwa ka, a gà mburma ana kà sərum dər ka, ta me a kurum a dər aɗəm mba ya ɗekɗek ana, aàmala na ki dzelwim a ka, Mbulum a ta vile a mər a dukw maya ba asa ya? Aɗaba gà ɓəzla bakal tekeɗe ibam, ta vəlawa duwa a a gà ɓəzla bakal ŋgiɗ, dite ta me a ter a dər aɗəm pèt ŋgiɗ kərga biy tar a mbaŋa. ³⁵Ama ka, kataya ivaɗ tsa. Wayum gà ɓəzla mene are kurum. Gwim a tar ŋgwal ŋa, vəlum ahər, ka tə dzalum ka, ti ta me a mər a dər aɗəm a pèt ŋgiɗ tsəna, meme tsa. Dite i dəba ŋa ya, ki ta ŋgetwim a dukw maya ba kurum batsah ŋa, ki ti nwim a gà ɓəza Mbulum ana i gər ŋa ya. Aɗaba ŋgat tekeɗe, a gewa ŋgwal ŋa a gà ɓəzla segeme, nda gà ɓəzla swalwa mbaŋa. ³⁶Mburma tə ndza a kurum are tsehe, kamala Mbulum Tsir kurum ana kà ndzumar are tsehe ya.»

Ka ta mum à bakal a gà mìsle ŋgiɗ tsa

Mata 7:1-5

³⁷«Ka ta mùm à bakal a gà mìsle ŋgiɗ tsa, dite Mbulum tekeɗe, à me a kurum a à bakal tsa mbeete. Ka ta ŋgewim gər a gà mìsle ŋgiɗ tsa, dite Mbulum tekeɗe, a ŋgewe a kurum a gər tsa mbeete asa. Pə̀lum à bakal a gà mìsle ŋgiɗ, dite Mbulum tekeɗe, à pìl a kurum a dər mbaŋa. ³⁸Wayum mburma, vəlum ahər lele, dite Mbulum ibam, a vile a kurum a biy ŋgar. A vile a kurum a ka, ki slwim a aà magəsa ŋa tsa. A rìɓìts a kurum a dər aɗəm lele, à rèh a kurum a dər aɗəm. Dukw ana kàa gwim a gà mìsle ŋgiɗ a ka, Mbulum tekeɗe, à me a kurum a dər aɗəm ka, kamala taŋa ya mbaŋa.»

³⁹Yesuw a gwaɗa a tar ndaka bazlam minew ŋgiɗ asa: «Mala guluf ana a sle a aà megese ahər a mala guluf ŋgiɗ a? Awaŋ, a sle a tsa, aɗaba tì dzèwa akaba a a biye sula məma. ⁴⁰Wur ana ti ɗifer a à metsehe mba ya ka, a sle aà mezè a wele ana a ɗifer a à metsehe ata ya tsa. Ama kəla ka, aka həna à gər a bəɗ, aka dza zləm a metsehe ata lele ka, ta geye akaba à metsehe tar nda wele ata a ɗifer a dər a.» ⁴¹A gwaɗa a tar asa: «Aàmala na a sàsak meŋgeteha ka, a pərats ana kwizikw i are damər yak a, tsaatsa i yak ŋa ana iɗəm diŋgwizl dùrgùrəzl a ka, kàa sər ahər tsiye? ⁴²Meme na ki sle aà megweɗe a a damər yak ka: <Aha i zlekere a pərats ata i are yak a> dzekwiŋ a, na tsaatsa i yak ŋa ana iɗəm ka, diŋgwizl a? A kər mala mimbèhè are ata, lah mazlàra diŋgwizl aaha i are yak ŋa ya dzekwiŋ, dite ndzihndzih ki ŋget a vatwa lele, ìndits ki zlere a pərats a kwizikw ŋa ata i are damər yak a kuɗa.»

Gà dizl ɗaf ti sir a aba ka, i mewe tar a

Mata 7:15-20; 12:33-35

⁴³I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Dizl ɗaf ana ŋgwal ŋa ya ka, ki ŋgilwim a ihər mawà dukw ana ŋgwal ŋa tsiye tsa. Dite dizl ɗaf ana ŋgwal ŋa tsiye ka, ki ŋgilwim a ihər mawà dukw ana ŋgwal ŋa ya tsa asa. ⁴⁴Aɗaba ku mege dizl ɗaf awara tekeɗe, a sir a aba ka, i mewe ŋgar a. Ki slwim a aà meŋgile mawà gùrùv aà dizl ana adak ihər tsa. Dite ki slwim a aà meŋgile a mawà hàndaza aà hèdìdir a tsa asa. ⁴⁵Wele ana ŋgwal mburma, a sər ahəm lele ya, a ge a ka, dukw ana ŋgwal ŋa ya mbaŋa. Dite wele ana ŋgwal ŋa tsiye tekeɗe, a ge a ka, dukw ana ŋgwal ŋa tsiye mbaŋa asa. Aɗaba arah mburma a màwa ka, à dukw ana kìɗìŋŋa a dzele a i gəzləŋ ŋgar a.»

Gà ɓəzla mazlazla ga ana ŋgwal ŋa ya, ndəna ŋgwala tsiye

Mata 7:24-27

⁴⁶Yesuw a gwaɗa a tar i dəba ŋa ya asa mbaŋa: «Aàmala na kà zelewimiŋ <Batsah mər ŋa, Batsah mər ŋa> ya, na kwets ki gwim a dukw ana i tsik a kurum a ya tsa taf a? ⁴⁷Ama ka, wele ana a dere a a təv ga ya, aka tsaraka bazlam gà, aka ge megemir ŋa lele ana, a ndzikiɗ ba ana, weke? A za araha, i ɗif a kurum a dər, tsarakum kwaŋ. ⁴⁸A ndzikiɗ ba ka, wele ana a dzèhe a ga ya. A le a biye ŋa, à zlèzlere a iɗəm nda kur a lele, na a mbezle a tsiye. Aləka yam aka dza a bəɗ ka, menènìze a de aɗəm a tsa, a ndze a sahsah lele, a mbezle a tsa, aɗaba mazlazla ŋara i biye ya nda kur a. ⁴⁹Ama wur ana aka tsaraka bazlam gà, dite ka, aka ge mege megemir ŋa tsəka, a ndzikiɗ ba wele ana a dza ba aà madzàha ga aka ahəɗ kataya, ze mele biye ŋa ya. Aləka i təv ana yam a dara, a dza a bəɗ a ka, ga ata a nànə̀z. A durus, bìrìm a mbazla fit tsara.»

Yesuw a mbəl à mala meslire Əbay gà sliwdze gà Ruma duwa

Mata 8:5-13

¹Yesuw a ndəv a tar aba à mifefile ŋgar ata ya tsara ka, a hitse i fataya, a da a kwite Kafarnahum. ²Ama i fata ka, Əbay gà sliwdze gà Ruma duwa a riŋ, mala meslire ŋgar ana mandərkwasla ŋgar a, ŋgwala tsa hinne, à mìtiŋa. ³Əbay gà sliwdze ata a tsaraka miɓizle Yesuw ana a riŋ i fataya ka, a slər aakaha gà bàba gà Yahuda duwa, aà ma daha, mə mbəl à mala meslire ŋgar ata.

⁴Aləka gà mburma ata ti ndzeha a təv Yesuw ka, tə dza ba aà mehemer hinne, ta gwaɗar: «Əbay gà sliwdze duwa na a slərra mər a, aɗaba mala meslire ŋgar duwa a riŋ ŋgwala tsa ka, dara, zlak ŋgat, mbəlar dər te, na mì dara ya. ⁵Aɗaba sliwdze ata ka, a waya gà gwala kwa. Dite ŋgat asa na a ge a mər ga mahàmà a Mbulum a.»

⁶Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a tsaraka kataya tsara ka, a dəɗ aka gà mburma ata, tə da nda gà ŋgat tserdze. Aka təv ana Yesuw aka à mendze a bəra wele ata ya ka, Əbay gà sliwdze ata a slərra gà masla ŋgar a təv ŋgar a, dite ta màr ahəm, ta gwaɗar ka: «Əbay gà, ka slebara za aà madàra tsikw a ma gà ya dze tsa. Iye ka, i sle biy na ki dere a a ma gà ya tsik a tsa. ⁷Aɗaba taŋa na iye nda ahər gà ŋa ka, hwarwa a giŋaha aà madaha a təv yak a. Ama tsikera bazlam a ilik i faka ya pəra ka, mala meslire gà aaha a mbiliŋa. ⁸Aɗaba iye tekeɗe, gà bàba gà ŋa a riŋ mbaŋa, dite i kwere a gà sliwdze mbaŋa asa. I sle aà megweɗe a a biy ŋgiɗ ilik: <Da a faka> ka, a diŋa. Dite i gweɗe a a biy ŋgiɗ asa: <Dara> ka, a deriŋa. Dite bəla i gweɗe a a mala meslire gà: <Giŋ naha> ka, a giŋ a mbaŋa asa.»

⁹Yesuw a tsaraka gà bazlam ata ka, a ge ahər kamala dukw mene aà mburma ya. A mbəɗ aba a təv gà mburma ata tə dəɗ aakaha ya, a gwaɗa a tar: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa, Yàa ŋgat a mala megìsè iye nda gəzləŋ kamala wele aaha ya ilik tsidze, ku mege i gwala gà gà Isərayel tekeɗe ya.» ¹⁰Aləka gà mburma ana tə slər tar a, ta mbəɗ gər a ga a bəra Əbay gà sliwdze gà Ruma ata. Tə daha ka, ti leha aà mala meslire Əbay ata, aka mbəl, a riŋ mandza ŋa zayzay lele kuɗa.

Yesuw a mbəl à kəla madakwa məkəs duwa

¹¹I dəba ŋa ya, Yesuw a de a a kwite ŋa a riŋ tə zalar Nayin. Gà ɓəzla mazazama ŋgat nda gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ hinne, ti zezemehe a ŋgat a fata. ¹²Aləka i təv ana ti ndze bise aka vatwa mada a huɗ kwite ata ya ka, tàa lə̀ma nda gà mburma ti zlere a məməta i kwite ata ya, ti de a dər a biye. Wele ata a mət a ka, kəla madakwa məkəs duwa ilik bata ŋa. Gà mburma hinne na tə dəɗ aka məməta ata ya. ¹³Ama Əbay Yesuw a ŋgataha a madakwa məkəs ata à dìɗ a aka kəla ŋgar a ka, a ndzer are tsehe hinne. A gwaɗar: «Ka tuwa tsa.» ¹⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a sìrìkaha a təv tar, a daha, a ləm aà slə̀làh ana ti ndìwìɗ ahər məməta ata ya. Gà mburma ata ti zle a ya ka, ta hitse a fata tsara. Yesuw a gwaɗa a məməta aaha: «Iye ihər i gweɗekiŋa: Hitse, gawla.» ¹⁵Wele ata məməta ŋa ya, a hitse, a dza ba aà mifefile tsara. I dəba ŋa ya, Yesuw a vəl a mama ŋgar. ¹⁶Dukw ata Yesuw a ge ya ka, a ge magəɗa a gà mburma ata i fata tserdze ya hinne. Tə zàmbaɗa aà Mbulum. Ta gwaɗawa: «Batsah mala məma à guma Mbulum aka dara aka magər kwa ya. Dite Mbulum aka dara, aà mazlàkà gà mburma ŋgar a mbaŋa asa.» ¹⁷Aləka gà mburma ana ika ahəɗ Yuda ya, nda gà na i gà kwite ana ta mberaha ya fit, tə tsaraka dukw ata Yesuw a ge ya.

Yuhana a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat a təv Yesuw

Mata 11:2-19

¹⁸I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yuhana tə daha a təv ŋgar. Tə daha, tə ɗamar dukw ana Yesuw a ge ya fit. Yuhana a tsaraka kataya ka, a zal a gà mburma sula ika magər tar a, ¹⁹dite a slər tar a təv Əbay Yesuw, aà mewize ahər ka: «Wànà kər ana, mala məmbàlà à mburma ana, mì sər ka, a riŋ a dere a ya ya, tsəna, mìi veve a biy ŋgiɗ a?» ²⁰I dəba ŋa ya, gà mburma ata ta mah ba. Ti ndzeha a təv Yesuw tsara ka, ta gwaɗar: «Na a slərra mər a təv yak a ka, Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam, aà mewize aà kər: <Wànà kər ana, mala məmbàlà mburma ana, mì sər ka, ŋgat a riŋ a dere a ya ya, tsəna, mìi veve a biy ŋgiɗ a?> « ²¹I təv ana tə daha, ti tsiker bazlam ata ya ka, Yesuw a riŋ a mbele a à gà ɓəzla dukw məməta nda gà ɓəzla magàha a bəɗ, nda gà ɓəzla sitene hinne, a hendeke a ika are a gà ɓəzla guluf a hinne dukw ŋgar. ²²I dəba ŋa ya, a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama Yuhana ata: «Mbəɗum gər, ti tsikwim a Yuhana, na dukw ana kə̀ ŋgatumar a, ndəna kà tsarakum a. Gwaɗumar ka: Gà ɓəzla guluf tàa ŋgat are tar. Dite gà ɓəzla magàha a bəɗ ibam, ti de a lele, nda gà ɓəzla mbəlak ba tekeɗe, suwuɗ suwuɗ tàa mbala. Gà ɓəzla mandakazləm tekeɗe ibam asa, pìɗek tàa tsaraka zləm, nda gà məməta ibam asa, hùrùm tàa mbəlara i məməta ya. Gà ɓəzla matawak mbaŋa, tàa tsaraka bazlam ŋgwal ŋa ana i tsik a ya. ²³Ama ki gweɗwimer a asa ka: Maŋgayaba ika gər wur ana aka məsak à megìse iye i gəzləŋ ŋgar tsiye.»

Yesuw a fàfəl aka gər Yuhana

²⁴Aləka gà ɓəzla meslire Yuhana ata, tə da iɗəm a ka, Yesuw a dza ba aà metsìkè bazlam a gà mburma ana a riŋ i təv ŋgar a, aka gər Yuhana. A gwaɗa a tar: «Kà dum a təv ŋgar a kusak ana, kà ta fə̀rumara ana, aàla ya? Kà fə̀rum ana, aà kwizir ana himbiɗ a ɓezle a dər wàkit wàkit a ya? ²⁵Dite kà ta fə̀rumara ana, aàla ya kəla ya? Wànà aà wele ana a dza akaba ŋgwal petek a ya? Ama gà na tə dzawa akaba ŋgwal petek a ka, gà ɓəzla limana ana hinne ya. Mendze tar ka, i ga i bəra gà Əbay asa mbaŋa. ²⁶Dite ka ta fə̀rumara dze ana, aàla ya kəla ya? Wànà aà mala məma à guma Mbulum a ya? Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Wele ana, kà fə̀rum ahərra ya ka, a za mala məma à guma Mbulum fit kweleŋ. ²⁷Aɗaba ŋgat ka, wele ana Mbulum a tsik ahər i wakita ŋgar, a gwa:

<Araha, i slirehe a mala meslire gà naha

aka miɗ yak, dite mà làmbaɗak à vatwa yak> a.*fa*

²⁸Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer kaɗəŋ, pàrsa iɗəm tsa: Wur a a riŋ tàa wa ka, a za Yuhana ka, a riŋ tsa. Ama kəla ka, wur ana aka həna à gər a bəɗ, a ne à ba ŋgar kə̀la ŋa i *mekwere Mbulum a ka, a zè a ŋgat ana kinehe ya.

²⁹Gà mburma tserdze, ku mege gà ɓəzla dùwan tekeɗe, tə dza zləm a bazlam Yuhana ata a tsik a tar a lele. Aɗaba tə sər dukw ana a tsik a ka, bazlam Mbulum ndzer. Dite Yuhana a tsilwiɓewa à tar a yam. ³⁰Ama gà *Farisa nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, tar ka, tàa dza zləm a dukw ana a sàs a Mbulum aà mege a tar a tsa. Dite a sàs a tar Yuhana ma tsilwiɓ à tar a yam tsa asa.»

³¹Yesuw a gwaɗa a tar asa: «I sle a aà megeye akaba à gà mburma ana kinehe ya dze ana, nda weke? ³²Ti ndzikiɗ ba ka, gà ɓəza ana ta ge a màhaw ika dàɓa ya, dite gà mìsle ŋgiɗ ti zel a a gà biy ŋgiɗ, ta gweɗe a ter a: <Maa vàt a kurum vagam, ama kurum dzìrìkke kàa gə̀rə̀vum a mər aaka tsa. Maa lah a kurum dimis məməta mbaŋa. Ama kurum kàa tuwum aaka ɓav tsa asa.> ³³Aɗaba Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam a dara ka, a gewa ndəra, a sawa makwàsà duwa tsa asa. Ama kurum kù gwaɗum ahər ka: <Sitene i ba ŋgar, tsàkə̀kka a be a a dala.> ³⁴Ama iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i dara ka, i zəmawa ɗaf, i sawa dukw ana makwàsà ŋa ya. Kù gwaɗum aà iye asa ka: <Fə̀rum aà wele aaha ŋgat mala hitwis a. A dzele a i ŋgar ka, dukw mezime nda masà dukw ana makwàsà ŋa ɗekɗek a, a kweye a dər a kwaŋ. Taŋa ŋgat i ŋgar ka, masla gà ɓəzla dùwan, nda gà ɓəzla bakal.> ³⁵Ama gà na tə sər Mbulum a ka, ta gis a gà dukw ata fit dze lele. Aɗaba tar ka, tə sər, metsehe ŋgar iɗəm.»

Yesuw i ga i bəra Simun gà *Farisa

³⁶Wele duwa a riŋ, gà Farisa, zləm ŋgar Simun, a zal a Yesuw aà mazəma ɗaf a ga a ma ŋgar. Aləka Yesuw a daha ka, tə dza ba aà mazəma ɗaf nda wele ata, zləzlalaslas tə ndzaya ahər a bəɗ. ³⁷Məkəs duwa a riŋ i kwite ata, mala bakal, meɗè zləm ŋgar ŋgwala tsa hinne. A tsaraka Yesuw ana a riŋ i ga, a zim a ɗaf i bəra gà Farisa ata ya ka, a zlaha wirdè ŋa, a ze hwaŋŋà lele, à sìkim a ba tsa, maràhà ŋa i kwalaba. ³⁸A daha, a dza dər aà dəba a Yesuw aà gùva sik ŋgar. Ŋgat ŋa a dza ba aà tuwa. Tuwa ŋgar ata a bara dəba sik Yesuw. Məkəs ata a tàpàɗ ihər a nda ambəz ŋgar a. A gəs aaba sik Yesuw, a ndzìwìɗer ahəm, dite a dza ahər à wirdè ata kuɗa. ³⁹Farisa ana a zal a Yesuw a, a ŋgat a məkəs ata a leme ahər a ya tsara ka, a gwa i gər ŋgar ka: «Na wele aaha ka, mala məma à guma Mbulum ndzer ka, a sir a məkəs aaha a ləm ahər a ka, mala bakal, a delewe a aba ŋgat a.» ⁴⁰Ama Yesuw aka səraraha aka madzala gà gər ŋgar ata tsara. A gwaɗar: «Simun, duwa a riŋ ilik i tsikikiŋa.» Simun a gwaɗar aaka: «Haya, fàfəl, Əbay gà.» ⁴¹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗar: «Gà wur duwa a riŋ sula, gwèdèrè mburma aà tar. I malahalah ŋana ka, kur siŋgwe dərməka ə̀zləm. I masula ŋana ka, kur siŋgwe dzik ə̀zləm pəra. ⁴²Mala siŋgwe a fə̀r aà tar ata sula ya ka, wura a riŋ ika magər tar a sle a aà mipìle siŋgwe ata tsa. I dəba ŋa ya, a məsak à tar à siŋgwe ata. Taŋa dze ana, weke na i liwiŋ gà mburma ata sula ya, a weye a mala siŋgwe aaha hinne ya?» ⁴³Simun a gwaɗar aaka: «I dzala ka, mala gwèdèrè ana siŋgwe ihər hinne ya, na a weye a wele ata ya.» Yesuw a gwaɗar: «Kà sər kaɗəŋ ndzer.» ⁴⁴I dəba bazlam ata ya ka, Yesuw a mbəɗ aba a təv məkəs ata, a gwaɗa a Simun: «Kə̀ ŋgat a məkəs aaha te tsiye? Iye ana i dara a ga a ma yak a dzə̀bak ka, kàa tìfiŋ yam aà məbàrà sik gà tsa. Ama məkəs aaha ka, aka beriŋ sik nda tuwa ŋgar, aka tàpàɗ aà iye ya nda ambəz ŋgar a asa mbaŋa. ⁴⁵Kər ka, kàa gəs iye lele, kàa giŋ wusa nda mendzìwìɗèba ahəm tsa. Ama ŋgat ka, à gər ana i pə̀tsàra a ga a ma yak a ka, ŋgat a gəs aaba sik gà lele nda mendzìwìɗè ŋa hiywe pəra. ⁴⁶Kàa dzaya aà iye wirdè aka gər tsa. Ama ŋgat ka, aka dzaya à wirdè aka sik gà. ⁴⁷Aɗaba taŋa na iye ihər i gweɗek a nda ndzer: Məkəs aaha ka, bakal ŋgar a riŋ hinne, ama ka, aka pəl. A sər ba, aka pəl ka, aɗaba ana a waya iye hinne ya. Wur ana Mbulum aka pə̀lar à bakal hinne tsəka, a waya iye hinne tsa mbeete.»

⁴⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a məkəs ata: «Bakal yak aka pəl kweleŋ.» ⁴⁹Gà mburma ana tar riŋ ti zim a ɗaf tserdze ya, tə dzala i gà gər tar ka, ta gwa: «Wele aaha i ŋgar dze ana, weke, na ku mege bakal tekeɗe ka, à pìl a dər a mburma asa ya?» ⁵⁰Ama Yesuw a gwaɗa a məkəs ata: «Kàa mbəl, agəra ana kàa gəs iye nda gəzləŋ ilik a. Daba nda zay.»

Gà məkəs ana tə zazam Yesuw a

¹Aləka i dəba mendze zaakwa ya ka, Yesuw a daya aà kwite aà kwite, mege a batsah kwite, mege a kəla ŋana tekeɗe. A ləm aaka à bazlam ŋgwal ŋa ana biy *mekwere Mbulum a fit. A tsikewa a gà mburma. Gà ɓəzla mazazama ŋgat ana kurwa gəra sula ya, tə dəɗ aaka mbaŋa. ²Gà məkəs ana a dalawa à tar gà sitene ya, dite a mbala à tar i dukw məməta tar a, tə zazam ŋgat mbaŋa asa. I liwiŋ gà məkəs ata tə zazam ŋgat a ka, Mariya ana a dara i Magədala, Yesuw a dalawa ihər gà sitene təsəla ya iɗəm, ³nda gà Yuwana məkəs Huza, mala megemir gà *Hiridus iɗəm mbaŋa, dite nda gà Suzana, nda gà asiŋ gà məkəs ŋgiɗ pampam hinne iɗəm asa mbaŋa. Gà məkəs ata tə zazam ŋgat a ka, tə zlàkawa gà Yesuw nda limana tar hinne.

Bazlam minew meslìgè daw

Mata 13:1-9; Markus 4:1-9

⁴A pat duwa, gà mburma hinne tə dayara i gà kwite ŋgiɗ a pampam, ti yaha ba gər a təv Yesuw. Dite Yesuw a fàfəl a tar ndaka bazlam minew. ⁵A gwaɗa a tar: «Wele duwa a ndzək hwife daw, a da dər a dala aà meslige. I təv ana a riŋ a slige a ya ka, wur daw ata a dza aka vatwa. Gà mburma ana ti de a ya ka, ta ɓala aaka. I dəba ŋa ya, gà ɗiyeŋ ibam, tə daha, ta pala. ⁶Asiŋ ŋa a dza aà sik kuvəl, a təv ana ahəɗ ikəka hinne tsiye. A sləl tsara ka, a kula, aɗaba yam a se i təv ata ya tsara, ɗùɗùrwàkùŋŋa biye iɗəm tsa. ⁷Wur ŋa i ŋgiɗ pam asa, a dza aà huɗ adak. Wur daw ata a sləl ka, adak aaha a zlala aakahər zlàlaw zlàlaw, a dza aaka mezite. ⁸Ama wur ŋa i ŋgiɗ pam asa, a dza aka ahəɗ ana ŋgwal ŋa ya. Ŋgat ka, a sləl, a da a bəra, dite a ge ba hinne. Wur daw ata ilik ka, a rah a kəzləm tìs.» Yesuw a ndəv à mifefile ŋgar ata fit ka, a gwaɗa a tar asa: «Dzùmar zləm lele, na gər kurum aka ge aà metsereke ya.»

Aɗaba la na Yesuw a fàfəl ndaka bazlam minew a

Mata 13:10-17; Markus 4:10-12

⁹Aləka i dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yesuw tə tsam ahər, ta gwaɗar: «Bazlam ata ndeɗiŋa kà tsik ndaka bazlam minew a ka, maa tsaraka tsa ana, a sàsak aà megweɗe ana, meme?» ¹⁰Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Kurum ka, Mbulum aka ɗif a kurum à dukw ana makàhà ŋa i mekwere ŋgar a. Ama gà mìsle ŋgiɗ ti dze a zləm ka, a dukw ana ti tsik a ter a ndaka bazlam minew a pəra. Dite ku mege ta fir ahər a tekeɗe ka, ta ŋgeter a tsa, ku mege tàa dzar zləm lele tekeɗe ka, ti tsereke a ɓav tsa asa.»*fa*

Yesuw a ɗif à bazlam minew meslìgè daw

Mata 13:18-23; Markus 4:13-20

¹¹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar kuɗa: «Bazlam minew ata a sasar aà megweɗe ka, na a ne hwife ka, bazlam Mbulum. ¹²Gà mìsle ŋgiɗ pam, ti ndzikiɗ ba ka, wur daw ata a dza aka vatwa ya. Ti ndzikiɗ ba gà mburma ana ti tsereke a bazlam ata ka, ama Əbay sitene a dehe a, a ndzehe a bazlam ata ta gəs a gəzləŋ tar a, dite ta gəs nda gəzləŋ tar, ta mbala asa tsa. ¹³Gà biy ŋgiɗ pam asa, ti ndzikiɗ ba wur daw ata a dza aà sik kuvəl a. Ta gis a bazlam ata a gəzləŋ tar nda gà maŋgayaba tsara. Ama bazlam ata a ŋge a zlile aà mendze i gəzləŋ tar tsa. Zàkwayiya, mesewere are a dere a, a dzik à ter a tsara ka, ta miyek a à bazlam ata ta gəs a gəzləŋ tar a. ¹⁴Gà mìsle ŋgiɗ pam asa, ti ndzikiɗ ba wur daw ata a dza aà huɗ adak a, ti tsereke a bazlam Mbulum. Ama madzala gà gər mesewere are ana ti dzele a pampam, nda gà limana nda meèweke gər ahəɗ ta ge a madzək a bazlam Mbulum ana i gəzləŋ tar a, dite megìse tar ata a ge a ndzəɗa asa tsa. ¹⁵Dite gà mìsle ŋgiɗ pam asa ka, ti ndzikiɗ ba wur daw ana a dza aka ahəɗ ŋgwal ŋana. Ti tsereke a bazlam Mbulum, ta gis a a gəzləŋ tar lele nda maŋgayaba. Bəla mesewere are aka ndzera ka, hiywe ta misek a dər tsa, ta ge a dukw ana a ge a ŋgulum a Mbulum a.»

Bazlam minew lalampa ana i təv dzəgəɗaf ŋa ya

Mata 5:15; Markus 4:21-25

¹⁶Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Wura a riŋ a tike a akwa aà lalampa ka, dite a kèhe a dər dəɓ aà huɗ tasà, kige tsa aà huɗ maàslə̀làh tsa. A tike a ka, a təv ana dzəgəɗaf ŋa ya ivaɗ, dite na gà mburma ana ti de a a ga ya ka, ta ŋget a dər a vatwa dzaydzay lele ya. ¹⁷Aɗaba dukw ana makàhà ŋa kinehe ya ka, aləka aka miɗ mba ka, a ta pèt a aba lele. Dite dukw ana gà mburma tə sər kinehe tsiye ka, aləka aka miɗ ka, parakkà a sir aaba a lele mbaŋa.» ¹⁸I dəba bazlam ata ya ka, a gwaɗa a tar asa: «Gwim metsehe a dukw ana ki tserekwim a ya, ka ti nwim dər ka, dukw pàrsa tsa. Aɗaba wur ana à gis a bazlam gà ana i tsik a ya ka, Mbulum tekeɗe, à sikehe a à megìse ŋgar ata, à zè a taŋa. Wur ana aka gəs tsiye ka, Mbulum ibam, à nikiɗ a à ŋgat mbaŋa asa.»

Gà mama Yesuw nda gà damər ŋgar

Mata 12:46-50; Markus 3:31-35

¹⁹Gà mama Yesuw nda gà damər ŋgar tə daha, ta waya mada a təv Yesuw. Ama ti sle mede tsìm a təv ŋgar tsa, aɗaba mburma a riŋ i təv ŋgar hinne. ²⁰Gà mburma ana i fataya, ti tsikeha a Yesuw. Ta gwaɗaraha: «Gà mama yak nda gà damər yak naha ɗa i bəra, a sàs a tar aà meŋgeteke.» ²¹Ama Yesuw a gwaɗa a gà mburma ana i təv ŋgar i fataya: «Gà mama gà nda gà damər gà ka, gà mburma ana tar riŋ tì dze a zləm a bazlam Mbulum, dite ta gis ahər a ahəm a.»

Yesuw a kwara akaba gà himbiɗ nda yam

Mata 8:18; 8:23-27; Markus 4:35-41

²²A pat duwa, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Tàkwa aka lìdè duluv ŋgiɗ.» I dəba ŋa ya, tə daha, tə tsala a slə̀làh yam, ta mah ba, tə da. ²³I təv ana tar riŋ i slə̀làh yam ata, ti de a dər a ka, Yesuw a ndze aɗəm are. Zàmma tsəka, batsah himbiɗ aka dza ba aà mege ika gər duluv ata. Yam a dza ba aà mede aka taraha a slə̀làh yam ata, aka à merèhe aɗəm. A zeha kwizikw, na dite à pìts à ter a a huɗ yam a. ²⁴Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə daha, a təv Yesuw. Ta piɗeke à ŋgat. Ta gwaɗar: «Əbay, Əbay, ki dzèkwe a a yam.» Yesuw a hitse aà mbulum. A kwara akaba gà himbiɗ ata nda yam ana a tsele akaba a ya. Himbiɗ ata də̀ɓəts a mət aaka, mege yam aaha tekeɗe, a tsele akaba a asa tsa. ²⁵Dite Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Wànà kàa gəsum iye a gəzləŋ kurum tsiye, na ki gwim a magəɗa kataya ya?» Ama ka, ta ŋgat a dukw Yesuw ata a ge kataya ya ka, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Ta ge magəɗa hinne asa nda medzedzere. Ta gwaɗaba ika magər tar: «Wele aaha i ŋgar dze ana, weke, na a kwere akaba a gà himbiɗ nda yam ka, ta gis ahər a ahəm a?»

Yesuw a mbəl à mala sitene duwa

Mata 8:28-34; Markus 5:1-20

²⁶Ti ndze aka ahəɗ Garasa ika lìdè duluv ŋgiɗ ɗegìrgìr ika miɗ kwite Galile. ²⁷Aha ŋana Yesuw a tarra i slə̀làh yam a ka, wele duwa a riŋ i fata, a dza ba aà madaha a təv ŋgar. Wele ata ka, sitene a gasawa. A tikewa akaba petek tsa, dite a hənawa i ga ɓav tsa asa. A gər ana a dza ahər ba ya, a hənawa ka, ika magər gà dive. ²⁸A ŋgataha a Yesuw tsara ka, a wideye nda ndzəɗa hinne. Dite a daha, a kal à ba aka miɗ ŋgar, a gwaɗar: «Əla a ləm akaba à ma ya, Yesuw, Kəla Mbulum ana i gər ŋa ya? Kamkam, kà sèwèriŋ are tsa te.»

²⁹A tsiker kataya ka, aɗaba ana Yesuw aka mbər megweɗeha a sitene ata i ba ŋgar a: «Dara i ba wele aka ya» ya. Ama sitene ata ka, a gasawa ŋgat kəla pat. Tə dzawuwa ŋgat nda tsitsirɓe i sik a nda ahər a lele tekeɗe ka, ndìrìtsìtse a ŋgazlahawa dər aba ya. A sàs a gà sitene ata ka, say ma ndza i kusak tsàkàlàk aà mburma ya. ³⁰I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗar: «Zləm yak weke?» Wele ata a gwaɗar aaka: «Zləm gà ka, Twìɗèkìkke.» A tsiker kataya ka, aɗaba gà sitene ana i ba ŋgar a ka, hinne. ³¹Gà sitene ata ibam, tə dza ba aà mahàmà a Yesuw asa. Ta gwaɗar: «Kamkam, kù gwaɗa a mər, dum a təv a diriŋ biy na mìi dzeye a ya tsa te.» ³²Ta pə̀r ikaba ya ka, tàa ŋgataha a palam gà wèdèlìŋ duwa a riŋ i fata, ta kiv a tar aà sik kwite. Gà sitene ata ta gwaɗa a Yesuw: «Kamkam, vəl a mər vatwa a ba a gà wèdèlìŋ aaka, mìi petse aɗəm a te.» A vəl a tar aɗəm vatwa. ³³Gà sitene ata tə dara i ba wele ata ya tsara, ta patsa a ba gà wèdèlìŋ ata. Palam gà wèdèlìŋ ata i fata tserdze ya, ta wiyeraba aà sik kwite ata ya, bìrìm tə dzara a yam ika gìgìze ya, a duluv ata ya, ta mata aɗəm fit.

³⁴Gà ɓəzla makəva gà wèdèlìŋ ata, ta ŋgat a dukw ana a ge ba nda gà wèdèlìŋ aaha ya ka, swiyèh tə tə̀z. Tə daha, ti tsikeye labara ana a ge ba, ta ŋgatar a, i huɗ kwite, nda gà i kə̀sà ana i dala ŋana ya mbaŋa. ³⁵Gà mburma ata tə tsaraka ka, tə dayaha aà mesèmete dukw ana a ge ba ya. Ti ndzeha a təv Yesuw ka, tàa le aà wele ana a dalawarra i ba gà sitene ya, ŋgat a riŋ mandza ŋa aà sik Yesuw nda gà petek ikaba lele kuɗa. Madzala gà gər ŋgar ibam, lele mbaŋa. A ge magəɗa a gà mburma ata tə daha ya hinne tsara. ³⁶Gà mburma ana dukw aaha a ge riŋ ba aà tar ndeɗiŋa ya ka, tə ɗama a gà mburma ata, meme na Yesuw a mbəl à mala sitene ata ya. ³⁷I dəba ŋa ya, gà mburma ana tserdze ika ahəɗ ata ya, ta hama a Yesuw, dite ma da ika ahəɗ tar a te. Aɗaba ta ger magəɗa ka, hinne. I dəba ŋa ya, Yesuw a tsəl a slə̀làh yam, à mbiɗere a gər ndàra a dəba ya. ³⁸Ama wele ata a dalawa ihər gà sitene ya ka, a hama a Yesuw, dite ka, mə vəlar vatwa aà mazazama ŋgat te. Ama Yesuw a màr aba ahəm a. A gwaɗar: ³⁹«Mbəɗ gər a ma, dite ka tə ɗama dukw ana Mbulum a ge aɗaba kər a, a gà mburma ana tserdze ya.» Wele ata a da ba a ma kaɗəŋ, a daha ka, a sùwaya à bazlam ata aà ga aà ga i kwite ata. A ɗamawa dukw ana Yesuw a ge aɗaba ŋgat a, a gà mburma tserdze.

Yesuw a mbəl à dəm Yayirus, nda məkəs duwa ŋgwala tsa

Mata 9:18-26; Markus 5:21-43

⁴⁰Aləka i təv ana Yesuw a màra a dəba aka lìdè duluv ŋgiɗ a ka, gà mburma a riŋ i bəɗ i fata hinne, ta bebe a ŋgat. A ndzeha a təv tar tsara ka, tə daha a təv ŋgar nda gà maŋgayaba. ⁴¹Mìsle ŋgiɗ a riŋ ilik i fata mbaŋa, zləm ŋgar Yayirus. Ŋgat ka, batsah gà mburma ana i ga mahàmà a Mbulum i kwite ata ya. A daha a təv Yesuw. A ndzeha a təv ŋgar tsara ka, a kal aba aka miɗ ŋgar. A hamar hinne. Dite Yesuw ma da a ma ŋgar te. ⁴²Aɗaba dəm ŋgar duwa a riŋ ilik bataŋa, mive kurwa gəra sula, à mìtiŋa. Yesuw a tsaraka kataya ka, ta mah ba, tə da.

Aka təv ana ti de a ya ka, gà mburma hinne tə zazam tar. Ta ŋgiɗits a dər Yesuw hinne. ⁴³Ama i liwiŋ gà mburma ata ka, məkəs duwa a riŋ ilik, a sèwèrewa are hinne, məmbəz a zlalawara ihər a. Dukw ata aka ge ihər ka, mive kurwa gəra sula. Aka nəs à limana ŋgar a təv gà dàkwtar pampam hinne. Ama wura ilik aka sle aà məmbə̀là à ŋgat tsidze. ⁴⁴A sìrìkeha a təv Yesuw ndaà dəba. A daha, a ləm aà gùva petek ŋgar. A ləm ahər tsara ka, tsəndzalaŋ məmbəz ŋgar ata a zlalwara ihər a, a ndala tsara. ⁴⁵Yesuw a gwaɗa a tar: «Weke na a ləm aà iye ya?» Ku mege weke a gwa: «Na iye tsa.» Dite Piyer a gwaɗar: «Əbay, kə̀ ŋgat a gà mburma aaha ti lek tits, ta ŋgiɗits a kər a ka, dite ki gweɗe a ka, weke na a ləm aà iye ya ana, meme?» ⁴⁶Ama Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Wura aka ləm aà iye, aɗaba i sər ka, ndzəɗa aka dara i ba gà ya, aka mbəl à mburma.» ⁴⁷Aləka məkəs ata a samata ka, Yesuw aka mbər mesire aà dukw ana a ge ya, a daha aka miɗ ŋgar nda gà medzedzere slàɓslàɓslàɓ. A kal aba aka miɗ ŋgar a fata. A tsik a Yesuw melime ana a ləm ahər a ika miɗ mburma tserdze, dite meme na a mbəl tsara ya. ⁴⁸Yesuw a gwaɗar i dəba bazlam ŋgar ata ya: «Dəm ga, megìse yak ana kì gis iye nda gəzləŋ a ka, aka mbəl à kər. Daba nda zay.»

⁴⁹I təv ana Yesuw a riŋ à fèfil a a məkəs ata mba ya ka, tàa ɗera à labara i bəra Yayirus aaha ndeɗiŋa ya. Wur ana a ɗera à labara ya ka, a gwaɗaha a Yayirus: «Dəm yak aaha ka, aka mət ana, aàmala na ki yère a ba à mala medzeŋge a mburma aka asa ya?» ⁵⁰Ama Yesuw a tsaraka bazlam ata ka, a gwaɗa a Yayirus: «Arəv ma da aà kər a tsa, gəs iye nda gəzləŋ yak pəra ka, dəm yak a mbiliŋa.» ⁵¹Aləka i dəba ŋa ya, ta mah ba, tə da. Ti ndzeha a bəra Yayirus, ti de a a təv məməta ata a ga ya ka, Yesuw a gəs mivile vatwa a wura aà mazazama ŋgat tsidze. A vəl vatwa ka, say a gà Piyer nda Yuhana, nda gà Zakup, dite a gà tsir dəm aaha nda mama ŋgar ɗekɗek. ⁵²Tə daha a ga ka, ti leha aà gà mburma riŋ hinne, ti tiwiŋa nda makə̀ɗà ba hinne. I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Ka tuwum tsa, aka mət tsa, a riŋ ka, ika mendze are.» ⁵³Gà mburma ata tə tsaraka kataya ka, tə sawla ahər, aɗaba tə sər ka, aka mət ndzer. ⁵⁴Ama Yesuw a daha, a gəs dəm ata i ahər a, a gwaɗar nda magala: «Hitse aà mbulum, dəm aaha.» ⁵⁵Dəm ata a mbəl, a hitse tsara kaɗəŋ. Yesuw a gwaɗa a tar: «Vəlumar dukw mezime.» ⁵⁶Ama dukw ana Yesuw a ge ya ka, a ge aà gà tsir dəm ata nda mama ŋgar a kamala dukw mene aà mburma ya. I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Iswe, ka ti tsikwim dukw ana a ge ba kinehe ya, a wura kwaŋ, ndzum dər i gà gər kurum ɗikɗik.»

Yesuw a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat ata kurwa gəra sula ya

Mata 10:1,5-15; Markus 6:7-13

¹Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a yaha gər a gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ndeɗiŋa kurwa gəra sula ya. A vəl a tar ndzəɗa aà madalawa gà sitene aà mburma ya, dite aà məmbàlà à gà ɓəzla dukw məməta asa. ²I dəba ŋa ya ka, a slər tar aà metsìkè bazlam *mekwere Mbulum a mburma, dite asa, aà məmbàlà à tar mbaŋa. ³A gwaɗa a tar: «Dum, ama ka tə zlum dər duwa aà ahər ilik tsa kəla. Ku mege zəva, kige tsa kìywa, nda gà dukw mezime, bəla siŋgwe tsa. Ama ka tə ndzəkum dər petek sula ɓav tsa asa. ⁴Aləka a təv ana kàa ndzwim aɗəm, bəla tàa gwaɗa a kurum: <Dumara, ndzum a faha> ya ka, ka tə zazaɗum a təv ŋgiɗ pam tsa. Say a pat ana ki mèhwim a ba i fataya dzekwiŋ. ⁵Na bəla kàa ndzwim a kwite ana ta waya kurum tsiye ka, tatakum a tar aba à ahəɗ tar à tsàpà kurum a, dite ka dum ba dukw kurum. Taŋa ka, kamala megweɗe ya: Maa be a kurum à ɗaf, sida ŋa ika gər kurum.»

⁶Aləka i dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yesuw ata ta mah ba, tə da aà kwite aà kwite, ti tsikewa bazlam ŋgwal ŋana a mburma. Tə daha, ta mbala à gà mburma ana i dukw məməta tar a, ku mege i ŋga.

Madzala gà gər *Hiridus a mbəɗ aba

Mata 14:1-12; Markus 6:14-29

⁷Ama ka, batsah Əbay duwa a riŋ i fata, zləm ŋgar Hiridus. A tsaraka meɗè zləm Yesuw nda dukw ana a ge ba ya tsara ka, a ndzək ihər metsehe ya, a sər dukw ana a ge a ya asa tsa. Aɗaba gà asiŋ gà mìsle ŋgiɗ ta gwa ahər ka: «Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam aka mbəlara i məməta ya.» ⁸Gà mìsle ŋgiɗ pam, ta gwa i tar ka: «A ge a ka, Iliya ana akahər ata ya, na a dara ya.» Gà mìsle ŋgiɗ pam asa, ta gwa ahər: «A ge a ka, wura ilik ika magər gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana akahər ata ya, na a mbəlara i biye ya.» ⁹Ama Hiridus a gwa: «Yuhana ka, Yàa mbər mesèse ikəka gər a dze ana, dite weke na, i tsereke a maɗə̀và zləm ŋa nda təv gà dukw ŋgiɗ a pampam kataya asa ya?» I fataya ka, a sasar aà maŋgata a Yesuw zləmana.

Yesuw a vəl dukw mezime a gà mburma hinne, ti sle

dəbuw ə̀zləm

Mata 14:13-21; Markus 6:30-44; Yuhana 6:1-14

¹⁰Aləka i dəba ŋa ya, gà ɓəzla meslire Yesuw aaha ndeɗiŋa a slər tar a, tàa mbəɗaha gər a təv ŋgar. Tə daha ka, tə ɗamar dukw ana ta ge riŋ i fataya fit dze. A sàs a Yesuw na ti de a a kwite ŋa a riŋ tə zalar Betsayida ya, kətsah aà kwite ya zaakwa, à gər tar. A ndzək dər gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, tə da akaba tserdze. ¹¹Aləka gà asiŋ gà mburma aaha tə sər aaba, tàa da ka, tə zazamaha tar a fata mbaŋa. Ti ndzeha a fata tsara ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Dumara a təv ga ya.» Tə daha ka, a tsik a tar bazlam mekwere Əbay Mbulum. A mbala à gà mburma i dukw məməta tar a tserdze.

¹²Aka pat ana à dìɗ a ya ka, gà ɓəzla mazazama Yesuw aaha kurwa gəra sula ya, ti sìrìkaha a təv ŋgar. Ta gwaɗar: «Gwaɗa a gà mburma aaha, tə da, tə ti yahaba gà duwa aà bazlam a huɗ kwite, nda gà a kə̀sà ana a mbera bise ya, ti yaha aaba gà təv mehinne tsəna, meme? Araha, kwa tekeɗe ka, i kusak məfara ŋa asa ya.» ¹³Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Kurum ŋa, vəlum a tar dukw mezime.» Ta gwaɗar aaka: «Araha, na aà kwa ka, tapa ɗaf ə̀zləm, nda kilif sula pəra ana, meme? Wànà a sàsak ana, mi da sə̀kəmara dukw mezime aɗaba gà mburma aaha fit a ya?» ¹⁴Ama mburma a riŋ i fata kəla ka, ti sle dəbuw ə̀zləm.

Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Ndzakum i ba tar a, dzik ə̀zləm dzik ə̀zləm, ka ndzayum à tar a bəɗ.» ¹⁵Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə tsaraka ka, tə daha, tə ndzaya à tar a bəɗ. ¹⁶I dəba ŋa ya, Yesuw a daha, a ndzək gà ɗaf aaha tapa ə̀zləm a, nda kilif aaha sula ya, akahər ŋgar. A fə̀r dər a gəza mbulum, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum. Aləka a sàs ikaba gà ɗaf ata nda kilif a, a vəl a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata. Dite gà mburma ata ibam, tə dzaya a gà asiŋ gà mburma ana i fataya tserdze. ¹⁷Tar ata tserdze ya, tə zəm ɗaf ata ka, a sleye a tar lele. Ti yaha gər a mezehe ŋa ana a zeha aà tar a ka, a raha a gà tàkwasa kurwa gəra sula.

Piyer a ɗe à zləm Yesuw, dite Yesuw a ɗif à məməta ŋgar ana

a ta mbilere a i biye ya, malahalah ŋa

Mata 16:13-19; Markus 8:27—9:1

¹⁸A pat duwa Yesuw a riŋ a heme a a Mbulum à gər ŋgar ilik. I təv ana a riŋ a heme a ya ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə daha a təv ŋgar. Ti ndzeha a təv ŋgar ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Gà mburma ta gwa dze ana, iye ana, weke?» ¹⁹Ta gwaɗar aaka: «Gà mìsle ŋgiɗ ta gwa: Kər ka, Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam. Gà mìsle ŋgiɗ pam asa ta gwa: Kər ka, Iliya ana akahər ata ya. Dite gà mìsle ŋgiɗ ibam, ta gwa, i tar ka: Kər ka, mìsle ŋgiɗ ilik i liwiŋ gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana akahər ata ya, aka mbəlara i biye ya.» ²⁰Yesuw a gwaɗa a tar i dəba ŋa ya asa: «Dite kurum a ge, kù gwaɗum dze ana, iye ana, weke?» Piyer a gwaɗar aaka: «Kər ka, *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya.»

²¹Yesuw a tsaraka taŋa ka, a gwaɗa a tar: «Ndzer kaɗəŋ, ama ka, ka ti tsikwim a wura a tsa kəla.» ²²I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, say i ti sèwèr a are aka miɗ mba hinne. Gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, nda gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tserdze, ti ti lìmiŋ a aba ya, dite ta kiɗ a iye. Ama i huɗ mehinne makər a ka, i ta mbilere a i məməta ya asa.»

Wur ana a zezem a Yesuw a ka, ma dzala ba ŋgar asa tsa

Mata 10:33,39; 16:20-28; Yuhana 12:25

²³I dəba ŋa ya, a gwaɗa a mburma a tserdze kuɗa: «Na aka sàs a wura aà madə̀ɗà aka iye ka, ma dzala ba ŋgar asa tsa. Ma zla dizl magə̀làwà ŋana kəla pat, kamala ana iye, i ti zle a mba ya, dite ma dara, ma zezem iye kuɗa. ²⁴Aɗaba wur ana aka sasar məmbə̀là à mesife ŋgar ɗa ika gər ahəɗ a ka, a dzeye a dər seyiŋ ivaɗ. Ama wur ana a dzeye a à mesife ŋgar, aɗaba iye ya ka, a mbil a dər ivaɗ asa. ²⁵Na wura aka ŋgat dukw gər ahəɗ tserdze, a ŋgayar ba i gəzləŋ, dite a dzeye a à gər ŋgar, à mìt a asa ana, duwa a riŋ a ger a ŋgulum a? Awaŋ. ²⁶Na wura a gweɗe a ika miɗ mburma, i sər Yesuw tsa, nda bazlam gà ana i tsik a ya ka, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a tekeɗe, i ti tsik a kataya mbaŋa. I ti niw a ŋgat i təv ana i dere a nda Əbay ga, nda ndzəɗa Tsir gà ana ti zlibe a dər a, dite nda biy gà gawla Tsir gà ana a ndzək tar a. ²⁷Iye i gweɗe a kurum a nda ndzer: Gà mìsle ŋgiɗ ɗa ika magər kurum gà mburma ana kinehe ya ka, ta mete a zukw tsa, say ta ŋget a a *mekwere Mbulum ana a kwere a nda ndzəɗa ya fit dzekwiŋ.»

Yesuw a mbəɗ ba ŋgiɗ pam

Mata 17:1-9; Markus 9:2-9

²⁸A ge kwaskwa ilik i dəba mifefile ŋgar ata ya ka, Yesuw a ndzək gà Piyer nda Yuhana, nda gà Zakup. Tə tsəl a kwite aà meheme riŋ i fata. ²⁹I təv ana tar riŋ ta heme a ya ka, Yesuw a mbəɗ ba ŋgiɗ pam. A mbəɗ i are ya. Petek ŋgar ibam, a mbəɗ dər herrè, wùzlwùzl a wìtiɗ a are. ³⁰Zàmma tsəka, gà mburma sula tə daha a təv ŋgar, tə daha, tə dza ba aà mifefile nda gà ŋgat. Gà mburma ata ka, gà Musa nda Iliya ana akahər ata ya. ³¹Mede tar ata tə daha a təv Yesuw a ka, nda gà ndzəɗa Əbay Mbulum ana a vəl a tar a. Gà mburma ata sula ya, ta fàfəl ka, aka gər megemir Yesuw ana a ti ndìv a dər a Yeruzalem, dite meme na à mìt a ya ya.

³²Ama gà Piyer nda gà màndàla ŋgar ka, tàa mata aka mendze are fit. Aləka i dəba ŋa ya, ta piɗeke tsara ka, ta ŋgat a Əbay Yesuw ata a wìtiɗ a are ya. Tar riŋ nda gà mburma ata sula mandza ŋa i tsaka ŋgar a. ³³Aləka i təv ana gà mburma ata sula tə dza ba aà mede i təv Yesuw a ka, Piyer a gwaɗa a Yesuw: «Əbay, lele na kwa ɗa i faha ya. Mìi kiriw a kurum a ga makər a faha, ilik biy yak, ilik biy Musa, ilik ŋa aaha biy Iliya.» Piyer a tsiker kataya ka, aɗaba a sər dukw ana a tsik a ya tsa.

³⁴I təv ana a tsiker kataya ya tsara ka, magùdwagùdwa a tarra aka gər tar a, tits a le a tar. I fataya ka, gà mburma ata ta ge magəɗa hinne. ³⁵Tə tsarakara iɗəm mifefile i fataya. Mbulum a gwaɗa a tarra: «Naha ka, kəla gà ana i zla ya. Dzum zləm a dukw ana a tsik a kurum a ya.» ³⁶Aləka i dəba mifefile ata ya ka, gà wele aaha ta ŋgat ka, a Yesuw ilik na a zeha i fataya. Tar ibam, tàa tsik aba dukw ana ta ŋgatar ndeɗiŋa ya, a wura ya zukw tsa, tə ndzaba dər ɗikɗik.

Yesuw a mbəl à kəla duwa, mahuruvuv a gasawa ŋgat

Mata 17:14-20; Markus 9:14-29

³⁷Ndidwe ŋana ka, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə tarra i kwite ata ya. Ta ŋgat a tar tsara ka, gà mburma hinne ta ŋgəzlaha aka Yesuw. ³⁸Wele duwa a riŋ i magər gà mburma ata a fàfəlaraha nda magala. A gwaɗar: «Əbay, i gek kamkam, fìriŋ aà kəla gà aaha ilik a te. ³⁹Sitene a gasawa ŋgat. I təv ana aka dza ahər ba ya ka, a wideyiŋa. A dzedzer a à ŋgat hinne, mazlə̀mbats a dawarra i bazlam a. A sèwèrer a are hinne, a ndalawa ikəka ya ka, gireŋ. ⁴⁰I hama a gà ɓəzla mazazama kər, i gwa, ti delewiŋ ihər a te ka, kwets ti sle ɓav tsa.»

⁴¹Yesuw a gwaɗa a tar: «A kurum gà mburma ana ki giswim iye nda gəzləŋ kurum tsa, dite kurum kà tsarakum zləm tsa asa ya. Wànà iye dze ana, i gesl a aà metsìkè a kurum dze ana, hilè, na dite ki giswim a iye ya? I ndze a dze ana, hilè ɓav a, na i təv kurum a? A za, daha, zlara kəla ŋa a faha ya kwaŋ.» ⁴²I təv ana tə daha à kəla ata ya ka, sitene ata i ba ŋgar a, a kal à ŋgat a bəɗ. Iŋgwits ìŋgwits ìŋgwits a dzadzar akaba à kəla ata hinne. Ama Yesuw a kwara akaba sitene ata nda magala hinne, a dalawa ihər a, a mbəl à kəla ata, dite a mà dər a tsir ŋa kuɗa. ⁴³Ama batsah ndzəɗa Mbulum ata Yesuw a pàt dər a ka, a ge aà gà mburma ata i fata tserdze ya, kamala dukw mene aà mburma ya.

Yesuw a ɗif à məməta ŋgar ana a ta mbilere a i biye ya,

masula ŋa

Mata 17:22-23; Markus 9:30-32

I təv ana gà mburma ata tserdze ya, tar riŋ ti dzele a gà gər aka dukw ana Yesuw a geye mba ya ka, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: ⁴⁴«Tikwim dukw ana i tsik a kurum a kinehe ya, a gər kurum lele. Iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, ta gis a iye mba. Ta vile a iye a ahər a gà mburma.» ⁴⁵Ama gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tàa tsaraka dukw ana a sasar aà metsike ya tsidze. Tə samata bazlam ata ka, makàhà ŋa i huɗ ŋa. Magəɗa a ge a tar aà metsème ahər bazlam ata asa.

Meme na mene batsah ŋa ika miɗ Mbulum a?

Mata 18:1-5; Markus 9:33-37

⁴⁶Aləka i dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yesuw ata tə dza ba aà mimbètsè ba ahəm ika magər tar hinne. Ta gwa: «Weke na a ne batsah ŋa ika magər kwa ya?» ⁴⁷Yesuw a sər a taraha aka dukw ana tə dzala i gər tar a tsara. A daha, a zla kəla duwa, a ndza dər a təv ŋgar. ⁴⁸A gwaɗa a tar: «Ku weke na aka gəs aà mege gər a kəla ndirkiz kamala kəla aaha ya aɗaba iye ya ka, a ge gər taŋa ka, a iye. Dite wur ana aka giŋ gər a ka, a ge gər taŋa ka, a wele ana a slərra iye ya mbaŋa. Aɗaba wur ana aka həna à gər a bəɗ ika magər kurum aaha tserdze ya ka, ŋgat na a ne batsah ŋa i təv Mbulum a.»

Wur ana a ge aà kurum a gùvəl tsiye ka, wur kurum

Markus 9:38-40

⁴⁹I dəba ŋa ya, Yuhana a dza ba aà mifefile, a gwa: «Əbay, maa le aà wele duwa, a delewe a gà sitene i ba mburma ya nda zləm yak. Ama mì palar ahəm, aɗaba ana ŋgat ka, mburma kwa tsiye.» ⁵⁰Yesuw a tsaraka kataya ka, a gwaɗa a tar: «Ka palumar ahəm tsa, aɗaba wur ana a ge aà kurum a gùvəl tsiye ka, wur kurum.»

A sàs a gà mburma ŋgiɗ duwa ika ahəɗ Samariya ka, Yesuw

ma daha a ma tar tsa

⁵¹I təv ana Mbulum aka à mezle Yesuw a gər ŋa ya ka, Yesuw a gwa: «A sèsiŋ ka, i de a a Yeruzalem dzekwiŋ.» ⁵²I dəba ŋa ya, a slər gà ɓəzla meslire ŋgar aka miɗ, aà mayahar aba gà təv a bəɗ a. Gà mburma ata tə da tsara. Tə daha, tə da a kwite ŋa a riŋ ika ahəɗ Samariya. Ti yaha təv ata i fata. ⁵³Ama gà mburma ana i fataya, ta waya na Yesuw a dehe a a ma tar a tsa, aɗaba ana a de a ndàra a Yeruzalem a. ⁵⁴Gà ɓəzla mazazama Yesuw, gà Yuhana nda Zakup tə tsaraka bazlam gà mburma ata kataya tsara ka, ta gwaɗa a Yesuw: «Batsah mər ŋa, a sàsak ana, wànà mi gwaɗa, akwa ma tarra i mbulum a, ma wànà iɗəm tar a fit kitè kəla ya?» ⁵⁵Yesuw a tsaraka bazlam tar ata ka, a mbəɗ aba a təv tar, a kwara akaba tar. {A gwaɗa a tar: «Kà sərum tsiye, na bazlam ata kà tsikwim ka, a da ndaka vatwa ŋa tsiye? ⁵⁶Aɗaba iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i dara ka, aà medzeye à mesife mburma tsa. I dara ka, aà məmbàlà à tar a ivaɗ.»} I dəba ŋa ya, ta mah ba i fataya, tə da a kwite ŋgiɗ pam.

Gà mburma ana a sàs a tar mazazama Yesuw nda ndzer tsiye

Mata 8:19-22

⁵⁷I təv ana gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat riŋ ika vatwa ti de a mba ya ka, wele duwa a gwaɗa a Yesuw: «I waya ka, i zezem a kər a təv ana ki de aɗəm a ya, ku mege a ŋga.» ⁵⁸Yesuw a tsaraka kataya ka, a gwaɗa a wele ata: «Dzala dzekwiŋ, aɗaba ŋgulum gà mbayakà ka, biye tar a riŋ, gà ɗiyeŋ tekeɗe ibam, ga tar a riŋ mbaŋa, na ta hinne a iɗəm a. Ama iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, ga gà a riŋ, na i hinne a iɗəm, dite i sifik a ba ya tsa.»

⁵⁹I fataya ka, Yesuw a gwaɗa a mìsle ŋgiɗ pam: «Dara, zezem iye.» Ama wele ata a gwaɗar aaka: «Əbay, iye ka, viliŋ vatwa, a təv ana tsir gà aka mət a ka, i le a aba ya dzekwiŋ.» ⁶⁰Yesuw a gwaɗar aaka: «Sifek məsak à gà məməta, ti leye ba tar dukw tar. Ama kər ka, ti tsik bazlam *mekwere Mbulum a gà mburma.»

⁶¹Mìsle ŋgiɗ pam asa a gwaɗar: «I zezem a kər, Əbay. Ama kəla ka, viliŋ vatwa, i ta ge a wusa a gà mburma ana i ma gà ya dzekwiŋ.» ⁶²Yesuw a gwaɗar: «Wur ana à fit a nda gà sla, dite à fir a ndàra a dəba ya ka, a ge a ba tsa. Kamala taŋa ya mbaŋa, gà na a sàs a tar ti zezem a iye, dite ka, ta fir a aà dukw ana ndàra a dəba ya ka, ti sle a aà megemir i mekwere Əbay Mbulum tsa mbaŋa asa.»

Yesuw a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat dzik təsəla gəra sula

Mata 10:7-16; Markus 6:7-13

¹I dəba ŋa ya, BATSAH kwa ŋa a ndzək gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ dzik təsəla gəra sula, a slər tar sula sula aka miɗ, a gà təv ana a sasar a de aɗəm a ya, ku mege a batsah kwite, ku mege a kəla ŋana tekeɗe. ²A gwaɗa a tar: «Gà dukw mezime a riŋ i bəɗ ka, ndzə̀ɗak ndzə̀ɗak hinne, na biy mipele ya. Ama gà ɓəzla məpala ŋa, aà mada dər a ma ka, ti sle tsa. Aɗaba taŋa, hamum a mala gùvàh, dite mà sə̀kàhara à gà ɓəzla meslire ŋgar a, aà mandzàkà ŋa a ma. ³Ama kinehe ka, dum, i slir a kurum ana kà nwim kamala gà ɓəza təmaŋ, ndzəɗa kurum a riŋ tsa liɓèt liɓèt a. Ama ki dwim a kə̀la ka, a liwiŋ gà mburma ana ti ne kamala də̀var a. ⁴Ka tə zlum dər siŋgwe aà ahər tsa, ku mege kìywa, nda gà tsàpà kurum tekeɗe ka, ka tə zlum dər tsa. Ka ta mətsum aà vatwa aà mege wusa a mburma tsa asa. ⁵Na kàa ndzwim a bəra wur a ka, ki gweɗwim a a mala ga ata: <Wusa, Mbulum mə vəlak mandza zayzay lele,> dite ki dwim a a ga a ma ŋgar. ⁶Na wura a riŋ i ga ata, a waya bazlam kurum ata ka, mandza zayzay kurum ata a ndze a nda ŋgat lele. Na kataya tsəka, mipìsè ahəm kurum ata ki mwim a dər. ⁷Na bəla wura a waya kurum i fata ka, ndzum i ga ata, zəmum dukw ana tàa vəl a kurum a, ka sum dukw ana tàa tə̀f a kurum a mbaŋa. Aɗaba mala megemir ka, a sle a aà maŋgata dukw maya ba ŋgar mbaŋa. Ka tə dum aà ga aà ga tsa kəla. ⁸Na kàa ndzwim a kwite ana gà mburma tàa gəs kurum lele ya ka, zəmum dukw ana ta vile a kurum a ya fit dze. ⁹Mbalum à gà ɓəzla dukw məməta ana i kwite ata ya. Gwaɗum a gà mburma ana i fataya ka: <*Mekwere Mbulum aka à mendzera a təv kurum a.> ¹⁰Ama kàa ndzwim a kwite ana ta waya kurum tsiye ka, dum, hitswim aka bàrama, kù gwaɗum a tar: ¹¹<Mìi tetekwe a aba à ahəɗ kurum à sik mər a. Ama kə̀la ka, maa be a kurum à ɗaf, sərum dər: Mekwere Mbulum aka à mendzera a təv kurum a.> ¹²Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Gà na tàa gəs bazlam kurum ata tsiye ka, mesewere are ana Mbulum a ta vile a ter a a pat seriye ya ka, biy gà Suduma duwa i təv a tsa.»

Mesewere are gà kwite ana ta gəs Yesuw nda gəzləŋ tsiye

Mata 11:20-24

¹³Yesuw a gwaɗa a tar asa: «A kurum ana i kwite Kurazin a, waya ba kurum a. Dite a kurum ana i kwite Betsayida ya, waya ba kurum a asa. Aɗaba gà dukw mene aà mburma ana i geye i kwite kurum a, mege i geye ka, i gà kwite Tirus, nda Sidun ka, ana ka, ti dzele a ba tar daga piŋŋe. Ti tiwiŋa, tì dzèye akaba a gà makwàtsak bùhwa, dite ti ndèye akaba a à bitekwe aà məpàtà dər ka, a sàs a tar məmbə̀ɗà à gəzləŋ tar a. ¹⁴Aɗaba taŋa, a pat seriye Mbulum ka, mesewere are ŋa i kurum a ta ge a ka, ŋgulum biy gà mburma ata i gà kwite Tirus, nda Sidun a. ¹⁵Dite a kurum ana i kwite Kafarnahum a, kurum ana ki gwim a aba zlapa ya, kù gwaɗum i kurum ana, Mbulum a ti dzik a kurum aà gəza mbulum pam a? Awaŋ, tì lìm a kurum a a təv mendze gà məməta ivaɗ.» ¹⁶Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata asa: «Wur ana aka dza zləm a bazlam kurum a ka, a dza zləm taŋa ka, a biy gà. Dite wur ana aka niw bazlam kurum a ka, a niw taŋa ka, biy gà mbaŋa. Ama ka, biy gà ɗekɗek tsa. A niw ka, biy wele ana a slərra iye ya mbaŋa asa.»

Gà mburma ata dzik təsəla gəra sula ya, ta mbəɗara gər

a bəra ya

Markus 16:18; Yuhana 12:31

¹⁷Gà mburma ata ndeɗiŋa Yesuw a slər tar dzik təsəla gəra sula ya, ta mbəɗaha gər a təv ŋgar nda gà maŋgayaba. Tə daha, ta gwaɗar: «Batsah mər ŋa, ku mege gà sitene tekeɗe, tàa gəs ahəm mər i təv ana mì dalawa tar nda zləm yak a.» ¹⁸Yesuw a tsaraka kataya ka, a gwaɗa a tar: «Kaɗəŋ, Yàa ŋgat a Əbay sitene aka dəɗara i mbulum a tiɗèy gər melek, kamala mewìtìɗè mbulum ana à wìtiɗera i gər ŋa ya, tsikw ara a bəɗ a. ¹⁹Kinehe ka, Yàa vəl a kurum ndzəɗa aà məɓàlà aka gà mesiwiɗ, nda gà hìrde, dite Yàa vəl a kurum ndzəɗa aà makwàrà mala mene are kurum tserdze mbaŋa, duwa a riŋ a ge a kurum a duwa tsidze. ²⁰Ama ka ta ŋgayum ba agəra ana gà sitene tàa gəs aà kurum ahəm a ɗekɗek tsa. Say ŋgeywim ba ka, agəra ana gà zləm kurum mewetse ŋa i təv Mbulum a ivaɗ.»

Yesuw a ŋgaya ba

Mata 11:25-27; 13:16-17

²¹Aləka i dəba bazlam ata ya tsara ka, Mezite Mesife Mbulum a rah a ba a Yesuw nda maŋgayaba hinne. A hama a Mbulum, a gwaɗar: «A kər Tsir ga, kər ana ki kwere a gà gəza mbulum nda gər ahəɗ a. Iye ihər i gek a kəkaaha, aɗaba kər ka, kàa kaha duwa aà gà ɓəzla metsehe ya, nda gà na tə sər duwa hinne ya. Ama kinehe ka, kər ihər ki ɗif a dər a gà na tə sər duwa tsiye. Kataya Tsir gà, lele na ki ge a taŋa ya. Taŋa ka, kamala ana a sàsabak nda gər yak a.» ²²Dite a gwaɗa a gà mburma ana a riŋ mayahaba gər ŋa i təv ŋgar a: «Ama Tsir gà aka dziŋ gà dukw a ahər tserdze. Wura a riŋ na a sər ka, weke na Kəla Mbulum a tsa, say Tsir ŋa, dite wura a riŋ na a sər ka, weke na Tsir ŋa ya tsa asa, say Kəla ŋgar ata, nda gà mburma ana Kəla ŋgar ata a sasar meɗife a tar dər tserdze ya.»

²³Dite Yesuw a mbəɗ aba a təv gà ɓəzla mazazama ŋgat, a gwaɗa a tar: «Ŋgayum ba, aɗaba dukw ana kə̀ ŋgatumar, a ge ba i təv kurum kinehe ya. ²⁴Aɗaba iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Akahər ata ka, gà ɓəzla məma à guma Mbulum hinne nda gà Əbay, tàa yaha vatwa aà maŋgata a dukw ana kurum ihər ki ŋgetwimer a ya, ama ka, tàa ŋgatar tsa. A sàs a tar matsaraka dukw ana kurum ihər ki tserekwim a kinehe ya, ama tar ka, tàa tsaraka ɓav tsa asa.»

Bazlam minew Samariya duwa a ge ŋgwal ŋa

Mata 22:34-40; Markus 12:28-34

²⁵I dəba ŋa ya, mala medzeŋge məpala ahəm Mbulum duwa a sasar magəsa Yesuw a gedzewe. A gwaɗar: «Əbay, i ge a dze ana, meme, na dite i ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a?» ²⁶Yesuw a gwaɗar aaka: «Dukùla na a riŋ mewetse ŋa i məpala ahəm Mbulum a? Kà tsaraka i yak ana, meme, na i təv ana kà dzeŋge ya?» ²⁷Wele ata a gwaɗar aaka: «I tsaraka ka, say <ki weye a Mbulum Batsah yak ŋa nda gəzləŋ ilik, nda mesife yak dze, nda ndzəɗa ba yak fit, dite nda madzala gà gər yak dze mbaŋa.*fa* Dite ki weye a mburma kamala ana kà waya ba yak a.> «*fb* ²⁸Yesuw a tsaraka kataya ka, a gwaɗar: «Kàa sər lele, ge kataya, dite ki ŋget a mesife ana à ndìv a tsiye.»

²⁹Ama mala medzeŋge məpala ahəm Mbulum ata a sasar ka, mene à ba ŋgar mala ndzer ŋa. A tsam biy ŋgiɗ aà Yesuw asa, a gwaɗar: «I weye a mburma dze ana, gà weke?» ³⁰Yesuw a gwaɗar: «Wele duwa, ŋgat gà Yahuda, a dara i Yeruzalem a, a de a a Yeriko. I təv ana a riŋ a de a ya ka, tə lə̀ma nda gà ɓəzla akəl. Tə daha, urup ùrùp urup urup tə ndabaya aaka, tə surwat ikəka gà petek a. Dite ta gə̀zl ŋgat ŋa lehhè məməta məməta. Ta məsak à ŋgat a fata gùzlàɓ, tə daba. ³¹Zàkwayiya ka, mala mandəva kuɗa a Mbulum duwa aka daha ndaka vatwa ata te. A ŋgat a wele ata gùzlàɓɓa i bəɗ ka, a sìrìkar vatwa diriŋ, a da ndaà gùva bàrama ŋgiɗ. ³²Zàmma tsəka, mìsle ŋgiɗ ilik gà gwala Levi duwa aka daha nda taŋa mbaŋa. A ŋgat a wele ata ka, a lèlìkw tsìfè tsìfè, a daba nda tsèke ŋgiɗ asa mbaŋa. ³³I dəba ŋa ya, Samariya duwa a de a a təv ŋa nda gà hezweŋe. Aka daha nda taŋa mbaŋa asa. A ŋgataha a wele ata ka, a ndzer are tsehe hinne. ³⁴Dzeŋ a hitse, a sìrìkaha a təv ŋgar. A daha, a barar ika mbəlak a nda meɗwìtsè mawà dukw duwa makwàsà ŋa. A bàhar aaka mal, dite a danar ahər nda petek. I dəba ŋa ya, a zla ŋgat aka hezweŋe ŋgar. A da à ŋgat a ga ana tə dzawuwa iɗəm à dukw mezime, dite ta hənawa iɗəm asa ya. A daha, a ger gər lele. ³⁵Aləka ndidwe ŋana, aka təv ana à meh a ba ya ka, a ndzək kur siŋgwe sula, a dza a mala ga ata. A gwaɗar: <Ge gər a wele aaha lele. Bəla dukw ana ki viler a, à zè a naha ya ka, i dere a, i mèk a dər aɗəm, na a təv ana Yàa màra ya.> «

³⁶I fataya ka, Yesuw a gwaɗa a wele aaha a tsam ahər bazlam a: «Kinehe, kər ka dzala ana, weke na a waya mburma i liwiŋ gà mburma ata makər a, a zlak wele ata ta gə̀zl a?» ³⁷Mala mandəva kuɗa a Mbulum ata a gwaɗar: «I dzala ka, wele ana a ger ŋgwal ŋa ya.» Yesuw a gwaɗar: «Yawwa, kər tekeɗe, daha, ge kamala taŋa ya mbaŋa.»

Yesuw i bəra ga Marta nda Mariya

³⁸Aləka i dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat, ta mah ba i fataya, ti de a a kwite duwa. I təv ana ti ndzeha a fataya ka, tàa le aà məkəs duwa, tə zalar Marta. Məkəs ata a zal a tar a ma ŋgar. A daha, a ge a tar gər lele. ³⁹I təv ata tə daha ya ka, ti leha aà damər Marta a riŋ, tə zalar Mariya. Dəm ata a daha, a ndza a bəɗ aà sik Yesuw. A dza zləm a dukw ana a tsik a ya. ⁴⁰Ama Marta ka, ŋgat a riŋ nda gà megemir i zlaŋgwaɗ hinne. A dara a təv Yesuw a, a gwaɗar: «Batsah ga ŋa, i zlaŋa kər te tsiye, na damər gà aaha a miyekiŋ a à mege megemir aaha fit à gər gà ilik a? Gwaɗar, ma dara, mà zlak iye te.» ⁴¹Əbay Yesuw a gwaɗar aaka: «Marta, Marta, kər ka, ki wisebe a à gər nda megemir hinne. ⁴²Ama ka, dukw ilik aka mətsa. Mariya ka, aka zla iɗəm dukw ata ŋgwal ŋa lele, wura a sle aà mezle ihər a tsiye.»

Mahàmà a Mbulum

Mata 6:9-13; 7:7-11

¹A pat duwa, Yesuw a hama a Mbulum i təv ŋgiɗ pam. I təv ana a ndəv à meheme ŋgar ata ya ka, wura ilik i liwiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat a, a gwaɗar: «Batsah mər ŋa, ɗif a mər dər, meme na mìi heme a a Mbulum, kamala ana Yuhana a ɗif dər a gà ɓəzla mazazama ŋgat a mbaŋa te.» ²Yesuw a tsaraka kataya ka, a dza ba aà meɗìfè a tar dər. A gwaɗa a tar: «I təv ana ki hemwim a ya ka, gwaɗum:

Tsir mər,

kər ka, tsəɗaŋŋa,

bakal i təv yak tsa.

Gà mburma tserdze tə̀ zlə̀b dər à kər.

Mekwere yak ana ki kwere a ya ka,

ma ge ba i təv mər mbaŋa.

³Vəl a mər dukw mezime,

ma sle a mər kəla pat.

⁴Pəl a mər à bakal mər,

aɗaba mər tekeɗe ka,

mìi pìl a dər a gà mburma ana tserdze,

ta ge a mər a dukw ana ŋgwal ŋa tsiye.

Kasla mər lele i təv gà na

ta bene a mər zləmana ya,

dite ka, mì dəɗ a bakal tsa.»

⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Weke na masla ŋgar a riŋ, dite bəla masla ŋgar ata a daha a təv ŋgar nda magər həvəɗ, a gweɗere a: <Kamkam, masla gà, maɗaval aka zeha aà kər a zaakwa beye? Viliŋ te. ⁶Aɗaba masla gà duwa naha a dara i təv ŋa ya ka, duwa a riŋ aà iye aà miviler tsa, i mèk a dər mba ya.> ⁷Dite mala ga ata ta wiz ahər dukw mezime ya, a gweɗerre a i ga ya: <Ka ne aà iye bakal tsa, wele. Yàa mbər mehìndìkè a ga, maa həna nda gà ɓəza gà. I sle aà mehitse a aà mbulum, aà məvə̀làkaha dukw mezime asa tsa.> « ⁸Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Ku mege gər ŋgar aà mehitse tsa tekeɗe ka, a hitse a, a viler a dukw ana a waya ya, aɗaba ana a geraha kamkam hinne ya, tsəka, agəra ana masla ŋgar a ɗekɗek tsa.

⁹Aɗaba taŋa iye i gweɗe a kurum a kinehe: Wizwim, Mbulum a vile a kurum ŋa. Yahum, ki ŋgetwimiŋa. Lakum a dukw mahə̀ndə̀kà ga, dite à hìndìk a kurum a i ga ya. ¹⁰Aɗaba ku weke na aka wiz ka, a vileriŋa. Wur ana aka yaha ya ka, a ŋgetiŋa. Dite wur ana aka lak a dukw mahə̀ndə̀kà ga ya, tùwaŋ à hìndìker a iɗəm a mbaŋa. ¹¹Na wura ilik ika magər kurum, tsir gà ɓəza ana, bəla kəla ŋgar ata aka wiz ahər kilif ana, a viler a mesiwiɗ a? ¹²Kige tsa aka wiz ahər slèsle ana, a viler a hìrde ya? ¹³Na kurum ana gà ŋgwal ŋa tsiye ka, ka sərum məvəla gà ŋgwal gà dukw a gà ɓəza kurum seyiŋ ana, sakwàn Tsir kwa ana i gər ŋa ya ivaɗ a. A vile a Mezite Mesife ŋgar a gà na ta wiz ahər a ya ana, à zè a taŋa tsiye?»

Yesuw a fàfəl a gà na ti tsik ahər dukw ana ŋgwala tsiye

Mata 12:22-30; Markus 3:20-27

¹⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a dalawa sitene aà wele duwa ya, aka ge dər mandək ŋa. Aləka sitene ata a dara i ba ŋgar a ka, wele ata a dza ba aà mifefile wìlè wìlè lele kuɗa. A ge aà gà mburma ata i fata tserdze ya, kamala dukw mene aà mburma ya. ¹⁵Ama gà mìsle ŋgiɗ pam i liwiŋ gà mburma ata i fataya, ta gwa: «A ge a ka, *Beldzebul, Əbay sitene na a vəlar ndzəɗa, aà madalawa gà sitene ya, tsəka, a sle a tsa.»

¹⁶Gà mìsle ŋgiɗ pam ka, a sàs a tar megìseraha ahəm aà are. Aɗaba taŋa, tə tsam ahər ndzer ŋana, ta gwaɗar: «Ge a mər dukw mene aà mburma yak, dite na mìi sir a dər ka, Mbulum na a slərra kər a kaɗəŋ a.» ¹⁷Ama Yesuw a sər a taraha aka dukw ana tə dzala ya. A gwaɗa a tar: «Gà mburma ana a riŋ ika ahəɗ ilik ŋa, ta ge a gùvəl ika magər tar ka, ti sle a aà mendze a i təv ilik ŋa tsa, ahəɗ tar a nisiŋa. Ama gà mburma ana i ga ilik ŋa ya tekeɗe, na maàga ika magər tar ka, kataya mbaŋa. ¹⁸Dite meme na kù gwaɗum ka, Əbay sitene na a viliŋ ndzəɗa aà madalawa gà sitene ya ya. Ama na sitene a riŋ a ge a maàga aà ba ŋgar vùŋŋa dze ana, meme na mekwere ŋgar a sle aà mendze a ya? ¹⁹Na bəla iye i ge a kamala na kà tsikwim a dze ana, dite weke na a vəl ndzəɗa a gà mburma kurum aà madalawa ŋa mbeete ya? I gər kurum, kù gwaɗum ana, Mbulum tsiye? Ndzer ŋana na a tsik a kurum a ka, gà mburma kurum ata. ²⁰Ama na bəla i delewe a gà sitene ata nda ndzəɗa Mbulum ka, taŋa ki slwim aà mesire a dər ka, *mekwere Mbulum aka dara a təv kurum a.»

²¹Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Əbay sitene a ne ka, mala ndzəɗa. Na ŋgat a riŋ nda gà dukw ahər ŋgar ihər, a kesle a dər ga ŋgar ka, limana ŋgar a ndze a tèpèppe lele. ²²Ama mala ndzəɗa ana a za biy ŋgar a, aka slala ka, à gis a ŋgat, à dzik a ihər gà dukw ahər ŋgar ana a gewa dər ndzəɗa ya. Dite a dzeyekwe a limana ŋa a mburma fit. ²³Iye ihər i gweɗe a kurum a kinehe: Wur ana a waya iye tsiye ka, taŋa ŋgat ka, mala mene are gà. Dite wur ana aka zlak iye aà megemir gà tsiye ka, a dzeyiŋ a ka, à megemir gà ivaɗ.»

Sitene a mà aka wele ana a məsak à vatwa Mbulum a

Mata 12:43-45

²⁴Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Na tàa dalawa sitene, aka dara i ba mburma ya ka, a de a aka mandazla a dala, gurùŋ gurùŋ a yehe a riŋ təv mendze ana a sasar aà mendze aɗəm a. Na aka ŋgat tsəka, a gweɗe a: <Ŋgulum i mbìɗ a gər a təv ana i dara iɗəm a.> ²⁵Aləka aka màra ka, a le a aà ga ŋgar ata məfàɗà ŋa, kàzlàŋa malàmbàɗà ŋa tits tits lele. ²⁶I dəba ŋa ya, a de a, a ti ndzikere a gà asiŋ gà sitene ŋgiɗ a təsəla, aà mendze i fata, gà na gà ŋgwal ŋa tsa ndeyndey a. Ti de akabaha aɗəm a tserdze a fata. Zàmma tsəka, dukw ata a me a aka wele ata, mendze ŋgar a ge a ŋgwala tsa ndeyndey, à zè a dər na piŋŋe ya asa.»

Maŋgayaba gà na ta gəs Mbulum a

²⁷Yesuw a ndəv à mifefile ŋgar ata tsara ka, məkəs duwa a gwaɗarra i magər mburma ya: «Maŋgayaba ika gər məkəs ana a wa kər, kà sa awah ŋgar a.» ²⁸Ama Yesuw a gwaɗar aaka: «Seyiŋ tsa ivaɗ, maŋgayaba ka, ika gər gà mburma ana ti tsereke a bazlam Mbulum, ta gis ahər a ahəm lele ya.»

Gà mburma ta wiz dukw mene aà mburma aà Yesuw

Mata 12:38-42

²⁹I təv ana gà mburma hinne riŋ ti yahaba gər a təv Yesuw a ka, a dza ba aà megweɗe a tar asa: «A kurum gà mburma ana kinehe ya, kurum ka, gà ŋgwal ŋa tsidze, na i təv Mbulum a. Meme na ki wizwim aà iye dukw mene aà mburma ka, dite kurum ŋa kà wayum Mbulum tsiye. Ama ka, ki ŋgetwim a a medzibe dukw mene aà mburma ata tsa, say na a biy Yunas, mala məma à guma Mbulum ana akahər ata ya ilik asa tsiye. ³⁰Aɗaba taŋa, Yunas a ne dukw mene aà mburma aka gà mburma ana i kwite Ninive ya, dite kamala taŋa ya, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a tekeɗe, i ne a dukw mene aà mburma aka gà mburma ana kinehe ya mbaŋa. ³¹Aləka a pat seriye Mbulum ka, batsah Əbay məkəs duwa a kwara ɗa gà mburma ana ika tsèke gular a, a dere a, a hitse a aka miɗ gà mburma aaha kinehe ya, dite à me a ter a à bakal. Aɗaba məkəs ata a dara ka, aà zlile mbulum i təv ŋa ya diriŋ, aà mandza zləm a mifefile Əbay Salumun ana metsehe ŋgar a riŋ hinne ya. Tsaatsa wur ana ɗa i faha, ki ŋgetwimer a kinehe ya ka, a za Salumun fit. Ama kurum ka, kàa dzumar zləm tsa. ³²A pat seriye Mbulum ka, gà mburma ana i kwite Ninive ya, ti dere a, ta hitse a aka miɗ gà mburma aaha kinehe ya, dite ta me a ter a à bakal mbaŋa. Aɗaba akahər ana Yunas a be a tar à ɗaf a ka, tàa mbəɗ à madzala gà gər tar. Ama tsaatsa wur ana ɗa i faha, ki ŋgetwimer a kinehe ya ka, a za Yunas asa mbaŋa. Ama kurum ka, kàa dzumar zləm tsa.»

Magəsa Mbulum a vile a dzaydzay a mburma

Mata 5:15; 16:22-23

³³Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Wura a riŋ a tike a akwa aà lalampa ka, dite à kèhe a dər dəɓ a təv ŋa, kige tsa aà huɗ tasà tsa. A tike a ka, a təv ana dzəgəɗaf ŋa ya ivaɗ, dite na gà mburma ana ti de a a ga ya ka, ta ŋget a dər a vatwa dzaydzay lele ya.

³⁴Are yak ka, a ne kamala lalampa ba yak a. Aɗaba taŋa, na are yak a da aba ya ndzihndzih lele ka, ba yak ana tserdze i bəɗ a tekeɗe, i təv dzaydzay ŋa mbaŋa. Ama na are yak a da aba ya tsəka, ba yak tekeɗe, ar ka, kamala ana i luvuŋ a mbaŋa. ³⁵Aɗaba taŋa, ge metsehe lele, dite ka, dukw ana i təv yak, a ɗek a à vatwa dzaydzay a, ma ti ne luvuŋ tsa. ³⁶Na ba yak fit mandza ŋa i təv dzaydzay ŋa, luvuŋ a riŋ kwizikw tsidze ka, taŋa ba yak ka, i təv dzaydzay ŋa kamala lalampa ana à pèt a i təv yak, à div a ya.»

Yesuw a mà à bakal a gà *Farisa nda gà ɓəzla medzeŋge

məpala ahəm Mbulum

Mata 23:1-36; Markus 12:38-40

³⁷Yesuw a ndəv à mifefile ŋgar ata tsara ka, Farisa duwa a zalar aà dukw mezime a ma ŋgar. Ta mah ba, tə da. Tə daha, ta patsa a ga. Tə daha, tə ndza a bəɗ, dite tə dza ba aà mazəma ɗaf. ³⁸Farisa ata a samata Yesuw ka, aka bara ahər kamala ana fəla tar a tsik a tsa. A ge ahər kamala dukw mene aà mburma ya. ³⁹I dəba ŋa ya, Əbay Yesuw a gwaɗar: «Kurum gà Farisa ka, kà sərum are matsakaɗa gà kəzliyam nda tasà kurum ka, lele. Dite aàla na gəzləŋ kurum kataya tsiye? Nda bəra ka, kù gwaɗum, mər gà ŋgwal ŋa, tsaatsa i huɗ ŋana ka, maràhà ŋa nda gà dukw ana ŋgwala tsiye, kamala megweɗe ya ka: Megeye akəl, nda megeye swalwa. ⁴⁰Kurum ka, metsehe kurum a riŋ tsa, tsəna, wànà Mbulum ana a ge dəba ŋana, aka ge huɗ ŋa ti tsiye? ⁴¹Dzalum ivaɗ ka, aka dukw ana i huɗ ŋa ya. Ki dzwìm a dukw ata a gà ɓəzla matawak, dite ki ndzwim a tsəɗaŋŋa kuɗa.

⁴²Ama kurum gà Farisa ka, waya ba kurum a. Kurum kà yahawum gər a gà dukw mezime kurum ana i dala ya ka, ku mege dukw ana a ɗe a hinne tsa kwizikw a tekeɗe, ki livwime a kurwa, dite ki vilwim a ihər a Mbulum a ilik. Ama kà məsakum à mawàyà Mbulum nda dukw ana ndzer, a sasar gà mburma ta ger a ana, meme? Ana ka, ki gwim a gà taŋa dzekwiŋ, na dite ki gwim a gà naha kuɗa mbaŋa ya.

⁴³Kurum gà Farisa ka, waya ba kurum a. I ga mahàmà a Mbulum ka, kà yahawum ka, say təv mendze ana ŋgwal ŋa ya, aà mendze dər aka miɗ mburma, dite ka, mburma ta fə̀r dər aà kurum lele. Na kàa dum a liwiŋ mburma tekeɗe, a sàs a kurum, mburma ta ge a kurum wusa ka, say nda mazàmbàɗà à kurum ɗekɗek. ⁴⁴Ama taŋa ka, waya ba kurum a, kà ndzìkìɗwim ba ka, gà dive ana mburma tì sìweye a ndaka gər ŋa ka, ta ŋgatar tsiye.»

⁴⁵Bazlam Yesuw ata a tsik a tar kataya ya ka, mburma ilik ika magər gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum a, a gwaɗar aaka: «Əbay, metsìkè bazlam yak ata kà tsik a ka, kà ndavaya taŋa ka, a mər mbaŋa.» ⁴⁶Yesuw a gwaɗar aaka: «A kurum gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, waya ba kurum a mbaŋa. Aɗaba kà ndzìkìɗwim ba ka, gà mburma ana tì dzèye a gà mibe gà duwa ə̀ŋgiɓ aka gər mburma, tar ŋa kuɗa ka, ìnets tì lìme ahər a tsidze ya.

⁴⁷Waya ba kurum a, aɗaba kurum ka, ki zlèzlwim a aà dive gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana akahər ata gà tsir kurum ta bats tar a. ⁴⁸Kərga taŋa ya, ki gwim a ka, megemir gà tsir kurum ana ta ge ya. A da a kurum a gər ka, hinne. Aɗaba taŋa, tàa bats gà ɓəzla məma à guma Mbulum ata, dite kurum kà nwim ka, gà ɓəzla mazlàzlàyà a tar aà dive ŋa kuɗa. ⁴⁹Mbulum ana metsehe ŋgar a riŋ hinne ya, a tsik aba ya daga piŋŋe ya, a gwa: <I slir a taraha gà ɓəzla məma à guma gà nda gà ɓəzla meslire gà tserdze, ti ta bets a gà asiŋ ŋa i liwiŋ tar a, dite ti ti sèwèr a are a gà na ti zeha ya mbaŋa.> ⁵⁰Aɗaba taŋa na Mbulum ihər à tsèm a aà kurum ana kinehe ya, agəra məməta gà ɓəzla məma à guma Mbulum ata ta bats tar daga aà gər ana a ge gər ahəɗ a. ⁵¹Daga aà məməta Abel a, tsikw aà məməta Zakari ana ta kəɗ ika magər gà ga mahàmà a Mbulum batsah ŋana, nda təv ana ta batsawa aaka gà duwa a Mbulum a.*fa* Ama ka, iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer: Kurum gà mburma ana kinehe ya, Mbulum a sèwèr a kurum a are agəra gà mburma ata ta bats tar a.

⁵²Kurum gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ka, waya ba kurum a, aɗaba ana kà hə̀ndə̀kum a vatwa a gà mburma ana ta waya masəra Mbulum a. Kà ndzəkum lèkilè ŋa, dite kurum ŋa tekeɗe, kwets ki dwim aɗəm a ɓav tsiye.»

⁵³I təv ana Yesuw a ndəv à mifefile ŋgar ata tsara ya ka, a mah ba, a da. A da iɗəm a ka, gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum nda gà Farisa, tə dza ba aà mege arəv nda təv ŋgar hinne. Aləka i dəba ŋa ya, ta ge metsehe nda wirwir hiywe, tə tsàmawa ahər gà bazlam pampam. ⁵⁴Aɗaba a sàs a tar megìser dərraha ahəm aà are, dite ka, ta ŋgat bazlam ana a tsik a ndaka vatwa ŋa tsiye i təv ŋgar a.

Ka mbehwim are tsa

Mata 10:26-27

¹Zàkwayiya ka, gà mburma hinne ti yahaba gər a fata, a ɗeme a ba tsa. Ta ɓelebe a aka sik. Yesuw a lah mifefile a gà ɓəzla mazazama ŋgat dzekwiŋ. A gwaɗa a tar: «Kaslum ba kurum i təv giɗe gà *Farisa ana a kwasawa à duwa ya, kərga megweɗe ya ka, i təv mimbèhè are tar a. ²Dukw ana makàhà ŋa kinehe ya ka, a ta pèt a aba mba, dite dukw ana ti tsikewa nda akəl a tekeɗe ka, a ti sir a aba. I təv kurum tekeɗe, kataya mbaŋa. ³Dukw ana ki tsikwim a i təv ziŋziŋ ŋa ya ka, a ti tsereke a ba i liwiŋ mburma i təv dzaydzay ŋa fit. Dukw ana ki tsikwim a ba aà zləm nda wura i ga ana mahə̀ndə̀kà ŋa iɗəm a ka, a ti ɗe a ika tsakal a ŋgarra.»

Wele ana biy megèr magəɗa ya

Mata 10:28-31

⁴«Iye ihər i tsik a kurum a gà masla gà: Ka ta gwim magəɗa a gà na ta bets a slu ba kurum a tsa, aɗaba ti sle a aà mege dukw ŋgiɗ i dəba taŋa ya asa tsa. ⁵I ɗif a kurum a à wur ana ki gwimer a magəɗa ya. Gwim magəɗa ka, a Mbulum. Aɗaba i dəba məməta kurum a ka, a sle aà meye a mesife kurum a akwa ana a mbete a tsiye. Ama ka, iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer: Ŋgat na ki gwimer a magəɗa ya. ⁶Wànà kurum kà sərum tsiye, gà ɗiyeŋ ŋgiɗ a riŋ ə̀zləm ka, tì sìkim a nda siŋgwe sula ya? Tsaatsa gà ɗiyeŋ ata ka, Mbulum a sər tar fit mbaŋa. ⁷Kamala taŋa ya, kurum tekeɗe, kataya mbaŋa. Ambəz gər kurum fit ka, Mbulum a sər maɗàmà ŋa ilik ilik tserdze. Ki gwim magəɗa tsa. Kurum ana, kà zùm gà ɗiyeŋ ana mawùba ŋa tèsìsse ya kweleŋ fìtìte tsiye, na ika miɗ Mbulum a?»

Wur ana a gwa, i sər Yesuw a, ndəna a gwa, i sər tsiye

Mata 10:32-33; 12:32; 10:19-20

⁸«Iye ihər i tsik a kurum ŋa: Wur ana a gweɗe a ika miɗ mburma tserdze: I sər Yesuw a ka, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a tekeɗe, i ti ɗif a à ŋgat ika miɗ gà gawla Mbulum mbaŋa. ⁹Ama wur ana a ta gweɗe a ika miɗ mburma tserdze: I sər Yesuw tsiye ka, iye, wur ana a dara i təv Mbulum a tekeɗe, i ti ɗif a à ŋgat ɓav tsa mbeete.

¹⁰Wur ana aka tsik manəsa bazlam aà iye, wur ana a dara i təv Mbulum a ka, Mbulum a sle aà məpəla à bakal ŋgar. Ama wur ana aka tsik manəsa bazlam aà Mezite Mesife Mbulum a ka, Mbulum à pìl a à bakal ŋgar tsidze.

¹¹Na tàa gasa kurum, ta ge aà kurum seriye a təv gà bàba ŋa ana i ga mahàmà a Mbulum a, kige tsa aka miɗ gà ɓəzla mege seriye, nda gà bəla aka miɗ gà Əbay ana ta kwere a gər ahəɗ a ka, ka tə dzalum gà gər agəra bazlam ana ki ti tsikwim a ter a, ki geywim a dər ikaba ya tsa. ¹²Aɗaba aka təv ana tàa dza ahər ba ya ka, Mezite Mesife Mbulum na a ti ɗif a kurum a à dukw ana ki ti tsikwim a ya.»

Bazlam minew mala limana ana a tsàh tsiye

¹³I dəba ŋa ya ka, wele duwa a riŋ ilik ika magər gà mburma ata, a gwaɗa a Yesuw: «Əbay, gwaɗa a damər gà, mìi dzèbe a gà dukw ana tsir mər a mət ihər a.» ¹⁴Yesuw a gwaɗar aaka: «Masla gà, weke a tike iye mala mege seriye, aà madzaya a kurum ikaba gà dukw kurum a?» ¹⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a mburma tserdze: «Gwim metsehe nda təv məburnun mawàyà limana ana hinne ya. Aɗaba mesife mburma ana ndzer a ka, a ndze a ka, nda gà dukw ŋgar tsa, na mege ku ŋgat a riŋ nda gà limana hinne tekeɗe ya.»

¹⁶Yesuw a tsik a tar bazlam minew aka gər bazlam ata kuɗa. A gwaɗa a tar: «Mala limana duwa, gà gùvàh ŋgar a riŋ a geyewa aɗəm duwa hinne. ¹⁷A dzala, a gwa: <I ge a dze ana, meme? Aɗaba təv a riŋ a sle a aà mandza aɗəm gà dukw ata tsiye.> ¹⁸I dəba ŋa ya asa, a gwa: <Ŋgulum, i mbezle a à gà awura gà fit, i geye aɗəm a gà bàba ŋa. Dite i ndzeke aɗəm a gà daw gà, nda gà asiŋ gà dukw gà ŋgiɗ fit a fata. ¹⁹I dəba ŋa ya, i gweɗebe a a ba gà: Kàa ŋgat limana biy na ki zim a mive diŋ a. Ama kinehe ka, sifik ba kuɗa, ka zəm naha. Ka sa aakaha duwa, dite kə ŋgaya ba.> ²⁰Ama Mbulum a gwaɗa a wele ata: <Kər ka, kà tsàh tsa. Ama kinehe ka, i zle a mesife yak ndaàvəɗ aaha dze ana, weke na a zim a dukw ata, kà yahar gər a?> « ²¹Yesuw a gwaɗa a tar i dəba ŋa ya asa: «Kər gà taŋa ya mbaŋa, na wur ana a yehe a gər ka, a limana ɗekɗek a. Ama i təv Mbulum ka, a ŋget a duwa tsa.»

Madzala gà gər a təv Mbulum

Mata 6:25-34

²²I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata asa: «Aɗaba taŋa na iye ihər i gweɗe a kurum a kinehe ka: Arəv ma da aà kurum a, ka dzalum dukw mezime ana mìi zim a ana là, kige tsa, mìi tiye akaba a ana, là tsa. ²³Aɗaba mesife ka, a za dukw mezime, dite ba tekeɗe, a za petek mbaŋa. ²⁴Fə̀rum aà gà ŋgatak kwaŋ. Kwets ti slige a duwa tsa, ta pele a duwa i bəɗ a tsa, dite awura tar a riŋ aà mekèhe aɗəm gà dukw tar, kige tsa ləmba tar a riŋ aà medzè aaka gà dukw mezime tar ɓav tsa asa. Ama Mbulum na a riŋ a vile a ter a dukw mezime ya. Dite kurum dze ana, kà zùm gà ɗiyeŋ tsiye, na i təv Mbulum a? ²⁵Kinehe ana, weke na ika magər kurum a dzele a kataya, dite ka, a sle aà mesikehe a à mandza aà bəra ŋgar zaakwa ya? ²⁶Na ki slwim a aà mege duwa kwizikw kamala taŋa ya tsidze ana, aàmala na ki kìɗwim a ba nda madzala gà gər aka gà asiŋ gà dukw ŋgiɗ a?

²⁷Fə̀rum aà gà mibìzè gà kwizir kwaŋ, meme na a slil a, dite a bize a ya. Ta pele a, ti leme a, dite ta ŋger a gà petek ŋa aka ba ɓav tsa asa. Ama iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Ku mege Əbay Salumun ana akahər ata a riŋ nda gà limana ŋgar hinne ya tekeɗe ka, aka dza akaba gà ŋgwal gà petek ana gà matsahəna ŋa kamala biy gà mibìzè gà kwizir ata ya tsa. ²⁸Aɗaba taŋa, na Mbulum a riŋ ihər, à dìweye a gà gər gà kwizir ana i dala ya lele, a biziŋa, ama ndidwe ŋana ka, ta wene a tsara dze seyiŋ ana, sakwàn kurum a. A dìweye a kurum ana, à zè a taŋa tsiye, na kurum ana kə̀ gəsum iye nda gəzləŋ kwizikw a? ²⁹Aɗaba taŋa, kə̀ gə̀zlum ba gər aà mayaha dukw ana ki ti zimwim a ya, kige tsa, ki ti swim a ya tsa asa. ³⁰Taŋa ka, gà na tə sər Mbulum tsiye, na ti yehe a gà dukw ata kataya ya. Ama kurum ka, Mbulum Tsir kurum a sər gà dukw ata a sle aà kurum, ka wayum a. ³¹Dzalum gà gər ivaɗ ka, aka *mekwere Mbulum, dite Mbulum a vile a kurum a gà asiŋ gà dukw ŋgiɗ ana ti sle aà kurum a ya tserdze mbaŋa.

³²A kurum palam gà təmaŋ ana hinne tsiye: Ki gwim magəɗa tsa, aɗaba Mbulum Tsir kurum aka ŋgaya ba aà məvəla kurum təv mendze i mekwere ŋgar.»

Limana ana duwa a ger a tsa i mbulum a

Mata 6:19-21

³³«Dzawum à gà dukw kurum, dite kà dzum siŋgwe ŋa a gà ɓəzla matawak. Yahum kìywa ana a nis a tsiye. Ka yahum aɗəm gər a limana ana i təv Mbulum i gər ŋa a dzeye a tsa, dite gà ɓəzla akəl tekeɗe, tì dzik a tsa, ku mege gà metinwe ibam, ti zim a tsiye. ³⁴Aɗaba təv ana limana kurum iɗəm a ka, madzala gà gər kurum tekeɗe, tseŋgikkè i fata asa mbaŋa.»

Gà ɓəzla makàslà ga ana tì dze a zləm lele ya

³⁵«Dànum ba kurum lele, kà ndzum nda mandza zləm. Lalampa kurum tekeɗe, ma ndza məvata ŋa. ³⁶Nwim gà ɓəzla meslire ana ta bebe a mala ga tar ana à mère a i megirive mazla daala ndaàvəɗ a. I təv ana aka màra ya ka, a lek a a biye hərmaga. Ti dehe a, ta hìndìker a iɗəm a. ³⁷Na mala ga tar ata aka màra, aka lera aà tar a nda are, na tar riŋ ta bebe a ŋgat a ka, maŋgayaba ika gər tar. Aɗaba taŋa, iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer: Mala ga ata tekeɗe, à dèn a ba mbaŋa, a ndze à ter a a bəɗ. I dəba ŋa ya, a dehe a, a vile a ter a ɗaf, ti zimiŋa. ³⁸Na bəla na a màra ka, nda magər həvəɗ, kige tsa magər həvəɗ aka ndaha iɗəm a, na a leha aà tar nda are ya ka, ta ŋgeye a ba, na tar a. ³⁹Kinehe ka, tsarakum dukw aaha i tsik a kurum a ya lele: Na bəla mala ga a sər pat awara na mala akəl a dehe a a ma ŋgar a, kige tsa bəla ndeɗime ya ka, a ndze a nda metsehe lele, a viler a vatwa aà mada a ga a ma ŋgar tsidze. ⁴⁰Aɗaba taŋa, kurum tekeɗe, hadzalum ba kurum mbaŋa. Ndzum ka, nda metsehe lele, tsəka, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i mère a ka, a pat ana dùŋgukkwà, kurum ihər ki vevwim a iye ya tsa.»

Mala megemir ana a ge a ika are ŋa ya, ndəna a ge a

ika are ŋa ya tsiye

Mata 24:42-51

⁴¹Piyer a tsaraka bazlam Yesuw ata a tsik a tar a ka, a gwaɗar aaka: «Batsah mər ŋa, kà tsik bazlam minew ata ana, agəra mər ɗekɗek a, tsəna, agəra gà mburma fit a?» ⁴²Əbay Yesuw a gwaɗar aaka: «Nwim ka, kamala mala mege megemir ana ndzer ŋa, a ge a megemir ka, nda metsehe lele ika are ŋa ya tsiye. Na bəla mala ga ŋgar a de a a təv ŋa ka, a tike aɗəm a ŋgat aà makàslà gà ɓəzla megemir, a vile a ter a ɗa dukw mezime ka, tits a təv ana tə zəmawa ya ya. ⁴³Aɗaba wele ana aka ge megemir kataya ka, a ŋget a maŋgayaba i gəzləŋ, a pat ana mala ga ŋgar aka dara, aka le aà ŋgat, a ge a megemir kamala taŋa ya ya. ⁴⁴Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Na mala ga ata aka màra ka, a miyeker a à gà dukw ga ŋgar a ahər tserdze, a kweriŋa. ⁴⁵Ama na bəla mala megemir ata ma gwa ka: Araha, mala ga gà à mère a bise tsəna, meme? Ma daha, mà dza ba aà mege matawak a gà asiŋ gà ɓəzla megemir mala ga ŋgar aaha, nda mazəma duwa nda gà ɓəzla masà guzum i təv ilik ŋa, ta kweye a dər hinne. ⁴⁶Ama na kataya ka, mala ga ŋgar a wiyere a ŋgat a paf kataya, a sir a ka, à mère a və̀ɗəna tsa. Aka màra ka, aka samata megemir ŋgar ŋgwal ŋa tsəka, a viler a mesewere are hinne, à yè a ŋgat a təv ana gà ɓəzla mene are Mbulum tə ndzawa iɗəm a.

⁴⁷Na bəla mala meslire a sər dukw ana a sàs a mala ga ŋgar a, dite ka, aka gəs, a waya megemir ŋa lele tsəka, ta viler a mesewere are ana ta gìzlewe a iɗəm ŋgat hinne ya. ⁴⁸Ama mala meslire ana a sər iba à dukw ana a sàs a mala ga ŋgar tsiye ka, ku aka ge bakal ana biy megìzle ahər ŋgat a tekeɗe ka, ta viler a mesewere are ana ta gìzlewe a iɗəm ŋgat hinne tsiye, aɗaba ana a sər tsiye, na ŋgat a. Wur ana tàa vəlar duwa a ahər hinne ya ka, ti ta wiz ahər a hinne mbaŋa. Wur ana ta miyakar dər ahər hinne asa ya ka, ti ta wiz ahər a mazàkà ŋa hinne ndeyndey.»

Yesuw à dzik a ikaba gà mburma ya

Mata 10:34-36

⁴⁹«I dara ka, aà metìkè zlir akwa aka gər ahəɗ. I waya mə̀ vàt ba daga kinehe. ⁵⁰Ama ti dzik a à iye a liwiŋ gà mesewere are ana a ŋgiɗits a iye, haa a təv ana Yàa ndəv dər a dzekwiŋ. ⁵¹Kù gwaɗum i kurum: I da a kurumara ana, à mandza zayzay aka gər ahəɗ a ya? Awaŋ, kataya tsa, i dara ka, aà mandzə̀kà ikaba gà mburma ya. ⁵²Daga aà kinehe ya, gà mburma ana i gà ma tar ə̀zləm a, ti sir a aba a ahəm tsa, tì dzik a ba ikaba ya. Gà makər ŋa aaha ti sir a ba nda gà sula ŋana tsa. Gà sula ŋana tekeɗe, ti sir a ba nda gà makər ŋa aaha tsa asa. ⁵³Gà tsir nda kəla ŋgar ibam, ti sir aaba a ahəm tsa asa. Gà məmər nda dəm ŋgar tekeɗe, kataya. Gà daala kəla nda məmər zal ŋgar tekeɗe, kataya mbaŋa asa.»*fa*

Masəra ikaba à dukw ana Yesuw a geye a ya

Mata 16:1-4

⁵⁴I dəba ŋa ya, Yesuw a fàfəl a gà mburma ata i fata tserdze ya, a gwaɗa a tar: «Kàa ŋgatum a hulɓukw ana tirwenihhe i mendzwil mbulum a ka, ki sirwim a dər ka, yam à dzìŋa. Tsaatsa ndzer, à dze a kaɗəŋ. ⁵⁵I kwite aaha ka, kàa ŋgatum a himbiɗ ana a màra ndàra ika tsèke gular a ka, ki gweɗwim a: <Avukw a giŋa,> tsaatsa ndzer, a ge a kaɗəŋ. ⁵⁶Dukw gà mimbèhè are duwa, kà sərum are gà dukw ana ta geye a ba ika gər ahəɗ, nda gà na i gəza mbulum a ka, hinne. Dite aàla na kà sərum ikaba à gà dukw ana kinehe i ge a ika magər kurum a tsiye?»

Masəra ba nda mala maàga yak

Mata 5:25-26

⁵⁷«Aɗaba la na kurum nda gər kurum ka, kà sərum dukw ana a tsahən biy mege ka, kà sərum tsa ana, aàla? ⁵⁸Ar ka, kamala ana kinehe, wura a màk à bakal, kər tekeɗe, kà sər ndzer, bakal yak kaɗəŋ, a de a à kər a aka miɗ seriye ka, sərum ba ika vatwa i təv ana ki dwim a mba ya. Ma tə da à kər aka miɗ mala mege seriye dzekwiŋ tsa. Aɗaba na aka da à kər ka, seriye à gis a kər, dite mala mege seriye ata ibam, a vile a kər a ahər a gà sliwdze asa. Gà sliwdze ata ibam, ti ye a kər a ga daŋgay. ⁵⁹Iye ihər i gweɗek a nda ndzer: Gədzaw ki mìts a riŋ i ga ata, ki sle a aà medera iɗəm a asa tsa, say na kàa ndə̀var à məpəla dukw ana a ge dər aà kər seriye ya, siysiy aka zeha tsiye dzekwiŋ.»

Ŋgwal ŋa məmbə̀ɗà à gəzləŋ a, tsəna medzeye ya?

¹Akahər ata ka, gà mburma duwa tə daha a təv Yesuw, tə daha ka, ta gwaɗar: «Pilatus aka bats gà Galile duwa i təv ana ta riŋ i təv batsah ga Mbulum, ta vile a dukw masakəŋana a Mbulum a. Məmbəz gà dukw ata ta bats a, a gaw ba akaba nda biy tar a təv ilik ŋa.» ²Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Dite kà dzalum dze ana, gà Galile ata ta bats tar ana, tar gà ɓəzla bakal bə̀ba ŋa ika gà asiŋ gà Galile ŋgiɗ a ya? ³A riŋ tsa. Iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Ama kàa mbəɗum à gà gəzləŋ kurum tsəka, ki ta metwim a fit, kamala tar a mbaŋa. ⁴Dite gà mburma ana kurwa gəra tsamakər ŋa ata, batsah ga zùbəl ŋa ata a mbazla aka tar i Siluwam i Yeruzalem, ta mata fit ana, wànà kà dzalum dze ana, tar gà ɓəzla bakal bə̀ba ŋa ika gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ ana a riŋ i fataya ya? ⁵A riŋ tsa. Iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Ama na kàa mbəɗum à gà gəzləŋ kurum tsəka, ki ta metwim a fit kamala tar ata ya mbaŋa.»

Bazlam minew dizl ɗaf ana a we a tsiye

⁶I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik a tar bazlam minew, a gwaɗa a tar: «Wele duwa, gùvàh ŋgar a riŋ, a dzàv aɗəm dizl ɗaf duwa ar kamala gùrùv a, mawà ŋa a dzəm hinne. A ta megeha i dəba ŋa ya ka, wele ata a dawa a gùvàh ŋgar ata, a waya meŋgilera ihər mawà ŋa ya zləmana. Ama aka ŋgat ihər duwa ya tsa. Ndizìŋ kataya, ndizìŋ kataya. ⁷Tsam ka, a gwaɗa a mala megemir ŋa: <Samata kwaŋ, kige kinehe mive makər dze, na i dawara aà mayaha ihər mawà ŋa ya. Ama i ŋgatara ihər duwa ya tsidze. Kinehe ka, ŋgulum sàs iɗəm a. Aàmala na a zle a təv aaha məfara ŋa ya?> ⁸Ama mala megemir ŋgar ata a gwaɗar aaka: <Əbay, miyak dər viyina asa dzekwiŋ. I ler a à ahəɗ aà sik ŋa ya, dite i ti nde ahər a hìrɗe. ⁹Na Yàa ge dər kataya ka, biy tsa, a we a ndizìŋ kuɗa. Na aka wa tsa asa ka, dite ki ses a iɗəm a kuɗa.> «

Yesuw a mbəl à məkəs duwa magàha a bəɗ ŋa,

a pat mesìfìkà ba

¹⁰A pat duwa, Yesuw a riŋ a tsik a guma ŋgar a mburma a pat mesìfìkà ba. Bazlam ata a tsik a ya ka, i ga Mbulum gà Yahuda ana ta hamawa iɗəm a. ¹¹Məkəs duwa a riŋ ŋgwala tsa, sitene i ba ŋgar, i liwiŋ gà na ti dze a zləm a bazlam ŋgar ata i fataya. Ama sitene ata aka ndza ihər ka, daga mive kurwa gəra tsamakər. Aka geha à ŋgat a bəɗ fit kweleŋ. Aka ŋguv akaba ŋgat. A sle a aà mehitse ndiɗ asa tsa. ¹²Aləka Yesuw a ŋgatar ka, a zalaraha a təv ŋgar. Aləka a daha ka, a gwaɗar: «Məkəs aaha, kàa mbəl i dukw məməta yak a.» ¹³A dza ahər aka məkəs ata. I fataya tsara ka, a hitse ndiɗ lele kuɗa. Dite a dza ba aà mazàmbàɗà a Mbulum.

¹⁴Ama a tsəɓ a batsah mala mahàmà a Mbulum ata hinne, aɗaba ana Yesuw a mbəl à məkəs ata a pat mesìfìkà ba ya. Batsah mala mahàmà a Mbulum ata a dza ba aà mifefile a gà mburma ata i fataya. A gwaɗa a tar: «Na kà wayum mege megemir ka, mehinne ndilik. I huɗ mehinne ndilik ŋa ata ya ka, dumara, ta mbala à kurum, tsəka, a pat mesìfìkà ba tsa.» ¹⁵Əbay Yesuw a gwaɗar aaka: «Dukw gà mimbèhè are kurum ata, bəla a pat mesìfìkà ba ana ku weke i liwiŋ kurum a, a pə̀lawa à sla ŋgar, kige tsa à hezweŋe ŋgar, dite ma sa yam dze ana, pam a? ¹⁶Wànà məkəs aaha, ŋgat i gwala Abəraham, Əbay sitene a dàn ŋgat mive kurwa gəra tsamakər ana, lele tsiye, na məpəla à ŋgat i mesewere are ŋgar a, a pat mesìfìkà ba ya?» ¹⁷Bazlam Yesuw ata a tsik a tar kataya ya ka, a gəs dərraha ahəm aà are a gà ɓəzla mene are ŋgar ata i fataya fit. Ama ka, gà asiŋ gà mburma ana i fataya, ta ŋgayaba hinne, aɗaba gà dukw Yesuw ana fit dze a geyewa ŋgwal ŋa ya.

Bazlam minew wur dukw ana hinne tsiye

Mata 13:31-32; Markus 4:30-32

¹⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Mekwere Əbay Mbulum a ndzikiɗ ba ana, dukùla? I geye a dər akaba ana, nda dukùla? ¹⁹A ndzikiɗ ba ka, wur dukw ana hinne tsa, kamala wur meserek a, wura a zle a, a slige a a gùvàh ŋgar a. I dəba ŋa ya, wur dukw ata a sliliŋa, a gil a ba, a ne a dizl ɗaf batsah ŋa, dite gà ɗiyeŋ ti dehe a, ta ŋgereye a ga tar aà ahər ŋa.»

Bazlam minew giɗe ana a kwasawa à duwa ya

Mata 13:33

²⁰Yesuw a gwaɗa a tar asa: «I geye a akaba a à mekwere Əbay Mbulum dze ana, nda dukùla asa ya? ²¹A ndzikiɗ ba ka, giɗe ana a kwasawa à duwa ya. Taŋa məkəs duwa a ndzək gùfa a batsah kəzləm makər, dite a nda aaka giɗe, a həlaɓ dər akaba. I dəba ŋa ya ka, dzìdzèrègìffe a kwasa dər fit kuɗa.»

Biye hərmaga ana hinne tsiye

Mata 7:13-14,22-23; 8:11-12

²²I dəba ŋa ya, Yesuw a mah ba i fataya, a de a a Yeruzalem. I təv ana a riŋ a de a mba ya ka, a daya nda gà kwite ana aà vatwa ya, ku mege kəla ŋa, ku mege batsah ŋa tekeɗe. A tsikewa iɗəm bazlam Mbulum a mburma. ²³I təv ana a riŋ ihər a tsik a bazlam ŋgar ata ya ka, wura ilik a tsam ahər, a gwaɗar: «Əbay, wànà gà mburma ta mbil a ka, əŋgal dze ana, kaɗəŋ a?» Yesuw a gwaɗar aaka: ²⁴«Mərum aba aà mede ndaka biye hərmaga ana hinne tsiye. Aɗaba iye ihər, i gweɗe a kurum a nda ndzer: Gà mìsle ŋgiɗ a riŋ hinne a ti ses a ter a aà mede ndaka vatwa ata, ta waya mimbile, ama ti sle a tsa.

²⁵Na mala ga aka hitse, aka hə̀ndə̀k a ga gədzə̀zl ka, ki ti ndzwim a i bəra. Ki dzwìm a ba aà malàkàyà a biye hərmaga, ki gweɗwimerehe a: <Kamkam Əbay, hə̀ndə̀k a mər i ga ya te.> Ama a gweɗe a kurumara a ka: <Kurum gà là? I sər kurum tsa.> ²⁶Dite ki ta gweɗwimer aakaha a: <Mər, kàa zəmakwa akaba dukw mezime nda gà kər, kàa sakwa akaba dukw mese nda gà kər tserdze mbaŋa. Dite kàa dzeŋge guma yak a mburma i kwite mər.> ²⁷Ama a ta gweɗe a kurumara a asa: <Kurum ana, gà la? Iye ka, i sər kurum tsa, dum i təv ga ya. Kurum ka, ki slwim a aà madàra a faha ya tsa. Aɗaba bakal a riŋ a be a kurum ka, hinne.> ²⁸I fataya kuɗa ka, ki ti tiwimiŋa. Ki pèpìɗwim a dər zlir. Ki ta ŋgetwim a a gà Abəraham nda gà Izak, nda gà Zakup, dite nda gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana tserdze i *mekwere Mbulum a ka, kurum ka, tàa mbər medzewe à kurum a bəra. ²⁹Gà mburma ti deyere a i kadwa ya, nda gà i gwa ya, gà naha i gùva i gùva ya, ku mege i ŋga ya tserdze, ti ndzeye a a təv ilik ŋa aà mazəma ɗaf i mekwere Əbay Mbulum i fata. ³⁰Ama kuɗa kəla ka, gà asiŋ gà mburma ana kinehe, ti tike tar aà ahər tsiye ka, ti ti ne a gà ɓəzla aka miɗ mba ika miɗ Mbulum. Dite gà asiŋ gà mburma ana kinehe ta gwa, gà mər ŋa ya ka, ti ti ne a gà ɓəzla dəba ika miɗ Mbulum mbaŋa asa.»

Yesuw a tuwa, aɗaba gà mburma ana i Yeruzalem a

Mata 23:37-39

³¹I təv ana Yesuw a fàfəl aba ya tsara ka, gà *Farisa duwa tə daha a təv ŋgar. Tə daha, ta gwaɗar: «Da i faha ya, daba a təv ŋa, aɗaba Əbay *Hiridus a ta kiɗ a kər.» ³²Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Dumaha, gwaɗum a wele ata a ne aka iye kəra dala ya ka: <Ama ka, i delewe a gà sitene aà mburma ya, dite i mbele a à ter a mbakum nda ndidwe dzekwiŋ, dite i huɗ mehinne makər a ka, i ndìv a à megemir gà kuɗa. ³³Ama ka, i de a à megemir ŋa aka miɗ mbakum nda ndidwe, dite ndidwe aaka asa. Aɗaba a da dər tsa na ta kiɗ a mala məma à guma Mbulum i təv ŋgiɗ pam a, na i Yeruzalem asa tsiye ya.> «

³⁴I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «A kurum gà mburma ana riŋ i Yeruzalem a, i Yeruzalem a. A kurum ana kà batsawum gà ɓəzla məma à guma Mbulum, dite kə̀ kalawum gà na Mbulum a slərawaha tar a təv kurum a nda kur a. Wànà sik ndaw na a sèsiŋ magəsa aaba gər a gà mburma kurum, kamala məmər mendzikwir ana a yehe a gər a gà ɓəza ŋgar aà huɗ gwezleviyek a. Ama ka, a sàs a kurum dər akaba ɓav tsa asa. ³⁵Aɗaba taŋa, gà ga kurum ti ti ne a rəŋga hùhwayhwayyà, wura a ge a iɗəm tsa. Aɗaba iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer ŋa: Ki ta ŋgetwimiŋ a asa tsa, haa a pat ana ki ta gweɗwim a: <Mipìsè ahəm ika gər wur ana Mbulum a slərra ŋgat a faha ya.> «*fa*

Yesuw a mbəl à mala dukw məməta duwa a pat mesìfìkà ba

^1-2A pat mesìfìkà ba duwa, Yesuw a da a ga a bəra Əbay gà *Farisa duwa, aà mazəma ɗaf. A daha ka, a leha aà wele duwa, kwiye ba ŋgar fit meslesle ŋa gùvgùvuvva a riŋ ika miɗ ŋgar i fata. Ama gà asiŋ gà mburma ana tar riŋ i fataya, tseŋgikkè ta ge a metsehe lele aà dukw ana Yesuw a riŋ a ge a ya. ³I fataya tsara ka, Yesuw a dza ba aà magwàɗà a gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, nda gà Farisa ana a riŋ i fataya: «Wànà məpala ahəm Mbulum dze ana, aka vəl vatwa aà məmbə̀là à mburma a pat mesìfìkà ba ya, tsəna aka vəl tsiye?» ⁴Ama a sàs a tar aà mifèfiler aaka tsa. I dəba ŋa ya, Yesuw a gəs wele ata ŋgwala tsiye i ahər a, a mbəl dər lele. A gwaɗar: «Daba a ma kuɗa.» ⁵I dəba ŋa ya asa, a gwaɗa a tar: «Weke na i liwiŋ kurum aaha, bəla kəla ŋgar a riŋ, kige tsa, sla ŋgar aka dəɗ a sùwà a pat mesìfìkà ba ka, a dehe a, a zlere a iɗəm a tsara tsiye?» ⁶Ama tə tsaraka taŋa ka, wura ilik a sle a aà mifèfiler aaka tsa asa.

Mandza a təv mendze ana ŋgwal ŋa tsiye

⁷Yesuw a fə̀r aà gà mburma ana tə zal a tar à dukw mezime ya tserdze, dite ka, meme na ti yehe a təv mendze ana ŋgwal ŋa ya. Aɗaba taŋa, a gwaɗa a gà mburma ata tserdze ya ndaka bazlam minew: ⁸«Na wura aka zalak à ɗaf daala ka, ka tə ndza a təv mendze ana ŋgwal ŋa lele ya tsa, na kàa daha ya. Biy tsa tàa zal a wele ana batsah yak ŋa ya mbaŋa. ⁹Dite wele ana a zal a mburma ya, a dehe a, a gweɗek a: <Hitse i təv mendze ŋgwal ŋa aaha ya, ka vəl a wele batsah ŋa aaha.> Ama kər, ki hitse a iɗəm a ka, nda hwarwa ŋa kuɗa. ¹⁰Kataya tsa ivaɗ, i təv ana tàa zalak, kàa daha tsara ya ka, ka ndza a təv mendze ana ŋgwal ŋa ya tsa. I dəba ŋa ya, mala ga aka daha aləka ka, a zelek a mezele, a gweɗek a: <Masla gà, dara, ndza a təv mendze aaha ŋgwal ŋa ya.> Kər gà taŋa ya, kər tekeɗe, ki ne a ŋgwal mburma ika miɗ gà mburma ata tə zal a tar à dukw mezime ya, tì zlibe a à kər a kuɗa. ¹¹Aɗaba na wura a sasar, tə zalar batsah ŋa ka, Mbulum a ne a ŋgat kəla ŋa ivaɗ. Ama wur ana aka ne à ba ŋgar kwizikw ika miɗ mburma ya ka, Mbulum a ne a ŋgat batsah ŋa asa mbaŋa.»

Ki zel a à dukw mezime ana, a weke?

¹²I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a wele ana a zal a mburma à dukw mezime ya: «Na kàa de dukw mezime i mèkwède, kige tsa i hawa ka, ka tə zal a gà masla yak, nda gà damər yak ana bise ya, nda gà gwala yak, kige tsa a gà ɓəzla hərmaga yak ana limana tar a riŋ hinne ya tsa. Aɗaba tar ka, ti ti zelek a dər aɗəm a pat ŋgiɗ mbaŋa. Kər gà taŋa ya, na kataya ka, tàa vəlak dukw mayaba yak aka ndəv. ¹³Ama kàa de dukw mezime a bəɗ a mburma ka, ŋgulum ki zel a dər ka, a gà ɓəzla matawak nda gà ɓəzla videl, nda gà ɓəzla magàha a bəɗ, dite nda gà ɓəzla guluf ivaɗ. ¹⁴Na kàa ge dər kataya ka, ki ta ŋgeye a ba mba. Aɗaba tar ka, ti sle aà mimèk a dər aɗəm tsa. Mbulum na a ta mèk a dər aɗəm i təv ana gà na tàa ger ŋgwal ŋa, ti ta mbilere a i məməta a mesife ya.»

Bazlam minew batsah ɗaf

Mata 22:1-10

¹⁵Ama wura a riŋ ilik ika magər gà mburma ana tə zəm akaba ɗaf tserdze ya, a tsaraka bazlam Yesuw ata tsara ka, a gwaɗar: «Wur ana a ti zim a ɗaf i *mekwere Mbulum a ka, ma ŋgaya ba.» ¹⁶Yesuw a tsaraka taŋa ka, a fàfəlar ndaka bazlam minew. A gwaɗar: «Wele duwa a de ɗaf batsah ŋa, a tsikeye a a mburma hinne. ¹⁷Aləka i təv ana tits medzibe aà mazəma ɗaf ide ya ka, a slər mala meslire ŋgar ilik aà magwàɗaha a gà mburma ana a de a tar ɗaf a ka: <Dumara, aɗaba ɗaf aka nah na kinehe ya.> ¹⁸Ama i dəba ŋa ya, tar ata tserdze ya, tə dza ba aà məmàr aba ahəm a nda məpəla à bakal. Wele ana tə lah mezeler a, a gwaɗa a mala meslire aaha: <Yàa səkəm gùvàh ga duwa ka, i ti fir ahər a dzekwiŋ, tsəka, a ge a ba tsa. Kamkam, piliŋ à bakal gà.> ¹⁹Mìsle ŋgiɗ a gwaɗar: <Gà sla gà duwa i sakama biy medile ə̀zləm ka, i de a, i ti sìsèl a tar dzekwiŋ. Kamkam, piliŋ à bakal gà.> ²⁰Mìsle ŋgiɗ pam asa a gwaɗar: <Iye ka, Yàa zla daala kinkin, aɗaba taŋa na i sle aà medeha a tsiye.>

²¹Aləka, mala meslire ata a mbəɗ gər a ma, a daha, a mà à bazlam gà mburma ata a mala ga ŋgar. Mala ga a tsaraka kataya ka, a ge arəv hinne. A gwaɗa a mala meslire ŋgar ata: <Tsəma, daha, daya a təv mayahaba gər gà mburma ana aà vatwa i huɗ kwite ya. Na kàa daha ka, ka zalara a gà ɓəzla matawak a, nda gà ɓəzla videl a, nda gà ɓəzla guluf a, dite nda gà ɓəzla magàha a bəɗ a tserdze, tə dara a faha ya.> I fataya ka, wele ata a da tsara. ²²A ndze riŋ zaakwa ka, a mbəɗara gər a. A dara, a gwaɗar: <Əbay gà, Yàa zal a tar tserdze, tàa gəs, ama ka, təv riŋ hiywe, mburma a sle aɗəm tsa.> ²³Mala ga ata a gwaɗar asa: <Daya aà gùva vatwa ana ndàra i dala ya, nda gà vatwa ana a daya i liwiŋ gà metseke ya. Gà na kàa le aà tar i fataya tserdze, gwaɗa a tar: Tə dara te, ti niwera tsa. Dite ka, təv mendze ata, mburma ti sle aɗəm kuɗa. ²⁴Ama iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Wura ilik ika magər gà mburma ata ndeɗiŋa tə zal a tar à dukw mezime ya, a ta mìndzir a ɗaf gà tsidze.> «

Dukw ana Yesuw a sasar gà ɓəzla mazazama ŋgat

ta miyak dər a

Mata 10:37-39

²⁵Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a hitse i fataya, a de a aka miɗ. I təv ana a riŋ a de a ya ka, gà mburma hinne tə dəɗ aaka, tə da akaba tserdze. Yesuw a ŋgat a tar kataya ka, a mbəɗ aba a təv tar. A gwaɗa a tar: ²⁶«Wur ana a waya madə̀ɗà aka iye ka, ma waya tsir ŋgar bə̀ba ŋa ika iye ya tsa, kige tsa məmər ŋgar, nda gà daala ŋgar, nda gà ɓəza ŋgar, nda gà damər ŋgar gà asləka ŋana, nda gà damər ŋgar gà dəm ŋana. Ku mege kwiye ba ŋgar tekeɗe ya tsa, tsəka, a sle a aà mene mala mezezeme iye tsa. ²⁷Na wura a zle a dizl magə̀làwà ŋana, dite a zezem a dər iye, kamala ana i ti zle a dər mba ya tsəka, a sle a aà mene mala mazazama iye tsa asa mbaŋa.

²⁸Na wura ilik ika magər kurum a, a sasar mazlazla ga ka, a ndze a a bəɗ, a kwire a siŋgwe ŋa ana a ge a dər a lele dzekwiŋ. A sir a dər ka, wànà siŋgwe ata ana, a sle a aà megemir ŋa, à ndìv a dər tsiye. ²⁹Na aka kura siŋgwe ŋa tsa, zləməŋa à dzèhe a pəra, aləka ka, megemir ŋa à ndìv aaka a tsa. Ga ata tekeɗe ka, bàlàmtàzza kataya dze ana, mburma a ŋgeter ana, ti sewle ahər a tsiye? ³⁰Ta gweɗe a: <Wele aaha a dza ba aà mege ga lele ka, ama a sle aà mendìve à megemir ŋa tsa dze ana, meme?> ³¹Kər gà taŋa ya mbaŋa, Əbay ana gà mburma ŋgar a riŋ dəbuw kurwa, a ge a gùvəl nda Əbay ŋgiɗ ana gà mburma ŋgar a riŋ dəbuw dzik səla ya. A de a ana, kataya pəra ya? A sir a dər ka, mìi sle a aà mege gùvəl nda gà mburma aaha tsəna meme, a ge a metsehe tsiye? ³²Na aka sər kataya, i sle a tsəka, a slir a mburma a təv batsah Əbay ŋgiɗ aaha, gà mburma ŋgar tə za gà biy ŋgar a, i təv ana tar i gà ma mba, tàa dza ba aà gùvəl zukw tsiye. A dehe a, a wiz a ihər himmè ahəm a, aà masəra ba tsiye?» ³³I dəba ŋa ya, Yesuw a ndəv à bazlam ŋgar, nda megweɗe a tar: «Kərga taŋa ya mbaŋa, wura ilik ika magər kurum a, a sle a aà mene mala mezèzèmè iye tsa, na aka miyak à gà dukw ŋgar ana tserdze ya tsiye.»

Liwir ana a və̀ɗ tsiye

Mata 5:13; Markus 9:50

³⁴I dəba ŋa ya, a tsik a tar bazlam minew ŋgiɗ pam asa. A gwaɗa a tar: «Liwir ka, dukw ŋgwal ŋa, ama na aka və̀ɗ tsəna, ki ge a dər ana, meme, na dite à vìɗ a ya? ³⁵A riŋ tsa. Ku mege kà ndà a gùvàh kamala dàràɓa ya tekeɗe, a ge a ŋgulum tsa. Ki nde a dər ka, dùf a dala. Dzùmar zləm lele, na gər kurum aka ge aà metsereke ya.»

Bazlam minew təmaŋ ana a dzeye ya

Mata 18:12-14

¹A pat duwa ka, gà ɓəzla duwan nda gà asiŋ gà mburma ana i liwiŋ tar, meɗè zləm tar ŋgwala tsiye hinne, tə daha a təv Yesuw. Tə daha ka, aà medzè zləm a dukw ana a tsik a ya. ²Aləka gà *Farisa nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ta ŋgat a tar kataya tsara ka, ta ge arəv hinne, tə dza akaba bazlam ŋgùra ŋgùra ŋgùra hinne ika magər tar. Ta gwa: «Wele aaha à gis a aba gà ɓəzla bakal lele, naha ti zim akaba a dukw mezime ana, meme?» ³I dəba ŋa ya, Yesuw a sər a taraha aka bazlam ata ka, a fàfəl a tar ndaka bazlam minew. A gwaɗa a tar: ⁴«Na bəla wura ika magər kurum aaha kinehe ya, gà təmaŋ ŋgar a riŋ dərməka, i dəba ŋa ya, ilik aka dzeye ana, a ge a ana, meme? A miyek a à gà dzik tswiɗ gəra tswiɗ ŋa aaha à gər tar tə̀ma, dite a de a a mayaha ilik ŋa aaha a dzeye ya, haa a təv ana aka ŋgat a dzekwiŋ tsiye? ⁵Na bəla aka ŋgat ka, a ŋgeye a ba hinne kuɗa. A tikere a təmaŋ ata aka ɗa ya, ⁶a de a dərra a ma ya. Aka dara ka, a zelewe a a gà masla ŋgar, nda gà ɓəzla hərmaga ŋgar, a gweɗe a ter a: <Ŋgayakwa ba, aɗaba Yàa ŋgat təmaŋ gà ata a dzeye ya kuɗa.> ⁷Iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Kamala taŋa ya mbaŋa, maŋgayaba a ta ge a i təv Mbulum i gər ŋa hinne, agəra wur ana a miyak à bakal ŋgar, a mbəɗ à gəzləŋ ŋgar a. Maŋgayaba ka, a zè a biy gà mburma ana dzik tswiɗ gəra tswiɗ, ta fə̀r aaba ka, kamala ana bakal i təv tar tsa, tsaatsa tàa mbəɗ à gəzləŋ tar tsidze ya.»

Bazlam minew kur siŋgwe ana a dzeye ya

⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kige tsa kamala məkəs ŋa a riŋ kur siŋgwe ŋgar a riŋ hinne. Ama ka, aka dzeye ihər a ilik dze ana, a ge a ana, meme? A dehe a, à vèt a akwa a lalampa ŋgar, a feɗere a i ga ya fit, dite a yehe a iɗəm a, haa a təv ana aka ŋgat a dzekwiŋ tsiye? ⁹Na bəla aka ŋgat ka, a zele a a gà masla ŋgar, nda gà məkəs ana ta mberehe ya, a gweɗe a ter a: <Ŋgayakwa ba, aɗaba Yàa ŋgat kur siŋgwe ga ana a dzeye ya kuɗa.> ¹⁰Kamala taŋa ya mbaŋa, iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Maŋgayaba a ta ge a riŋ ika magər gà gawla Mbulum i gər ŋa, agəra wur ana ilik a miyak à bakal ŋgar, a mbəɗ à gəzləŋ ŋgar a.»

Bazlam minew kəla ana a dzeye ya

¹¹I dəba taŋa ya ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Wele duwa, gà ɓəza ŋgar a riŋ sula. ¹²Dìy kəla ŋana a daha, a gwaɗa a tsir ŋgar: <Tsir gà, dziŋ ihər limana gà ana, zləmana ki ti dze a mər a aba ya.> Tsir tar ata a daha, a dza a tar aba limana ata. ¹³I dəba mehinne zaakwa ya ka, kəla ata a daha, a dzawa à gà dukw ata fit, a yaha gər a siŋgwe ŋa. A mah ba tsara, a da a kwite ana diriŋ a. A daha a fata ka, a dza dər ba aà mege dukw ana gəzləŋ ŋgar a waya ya, a gwitse à dukw ata fit. ¹⁴I təv ana siŋgwe ŋgar ata a ndəv ihər a ka, batsah may a dza ba aà mege ika ahəɗ ata asa. Gərəŋ gərəŋ a səraha dukw ana a ge a ya asa tsa. ¹⁵I dəba ŋa ya, aka ŋgat megemir i təv wele duwa a riŋ i fataya. Wele ata a slər ŋgat aà makəva gà wèdèlìŋ ŋgar a dala. ¹⁶I təv ana a de a à tar a dala mba ya ka, tə dzawa a tar dukw mezime a bəɗ dzekwiŋ, ti zimiŋa. Kəla aaha ka, a waya mazəma dukw ana gà wèdèlìŋ aaha ti zim a ya mbaŋa, aɗaba may ana a wir ahər a ya. Ama wura a gəs miviler ɓav tsa asa. ¹⁷I fataya ka, a dza ba aà madzala gà gər aka mendze ŋgar ana a ndzawa i təv tsir ŋgar a. A gwa: <Ama gà ɓəzla meslire tsir gà ka, tar riŋ ti zim a dukw mezime lele, a sle a ter a hinne, dite a zehe aà ter a asa. Ama iye kuɗa ka, i mìt a ɗa aà may i faha. ¹⁸Ŋgulum kinehe ka, i meh a ba, i diŋa, i mbìɗ a gər a təv tsir gà. Yàa da ka, i gweɗere a: Tsir gà, Yàa ge bakal ika miɗ Mbulum a, dite ika miɗ yak a asa. ¹⁹Ama iye ka, kamala na kəla yak a asa tsa. Ne à iye ka, kamala gà ɓəzla megemir yak a pəra.>

²⁰I dəba ŋa ya, a mah ba, a da, à mbìɗ a gər a təv tsir ŋgar. I təv ana a ndze aà vatwa, aka à mendze a ma, a riŋ diriŋ aà ga ya mba ya ka, tsir ŋgar a ŋgataraha tsara ka, a valaha a təv ŋgar. A daha, a samata ka, a ndzer are tsehe hinne. A yàb aaka. A ger wusa, a gəs aaba ŋgat nda gəzləŋ ilik. ²¹Kəla ŋgar ata a gwaɗar: <Tsir gà, Yàa ge bakal ika miɗ Mbulum a, ika miɗ yak a asa mbaŋa. Iye kinehe ka, kamala ana kəla yak a asa tsa.> ²²Ama tsir ŋgar a zalaha a gà ɓəzla meslire ŋgar a təv ŋgar. Tə daha ka, a gwaɗa a tar: <Dumaha tsəma, zlumara ŋgwal andiw ana a tsahən lele ya, ma tike akaba. Dite ka zlumara matsərəɗ a, ka tikwimer a kəla ahər. I dəba ŋa ya, kà ndzəkumara tsàpà ya, kà dzùmar a sik. ²³Kə̀ gə̀sumara sla ana magəla ŋa lele, məŋgəl ihər a, kə̀ kə̀ɗumar. Dite ki dekwe a ala ŋa, ki gìrìvekwe a dər, ki ŋgeyekwe a ba. ²⁴Aɗaba kəla gà aaha ka, kamala ana aka mət a, ama kinehe ka, aka mbəlara a riŋ nda mesife. Aka dzeye kweleŋ, ama kinehe ka, Yàa ŋgat asa.> I dəba ŋa ya, tə dza ba aà megirive nda maŋgayaba hinne kuɗa.

²⁵I təv ana tar riŋ ta gìrìv a i ma ya ka, batsah kəla wele ata ŋgat a riŋ i dala i gùvàh. A màharaba i dala ata ya. I təv ana a ndze aà vatwa, a de a a ma ya ka, aka tsarakara megirive ata mburma ta gìrìv a i ma ya. ²⁶Kəla ata a zal a mala meslire tsir ŋgar ilik, a wiz ahər. A gwaɗar: <Dukùla na ti ɗeme a i ma huwwa dze ya?> ²⁷Mala meslire ata a gwaɗar: <Ta gìrìv a ka, a damər yak ana a màra a ma ya. Tsir ŋgar a gəs sla ana magəla ŋa lele ya, a kə̀ɗar, aɗaba ana aka ŋgat kəla ŋgar nda mesife lele ya.> ²⁸Kəla batsah ŋa ata a tsaraka kataya ka, a dza ba aà mege arəv hinne. A sasar məpə̀ts a ga asa tsa. I dəba ŋa ya, tsir ŋgar a dara a bəra ya. A dara, a hamar hinne. A waya ma da a ga. ²⁹Ama kəla ata a gwaɗar: <Tsaraka dukw ana i tsikik a ya. Ama kinehe Yàa ge ka, mive diŋ, na iye ihər i gek a mege megemir a, Yàa niw mifefile yak ilik tsidze. Ka viliŋ dze ana, là, na a iye ɗara? Ku mege kəla vugul zaakwa, aà maŋgayaba nda gà masla gà tekeɗe ka, kàa viliŋ tsiye? ³⁰Araha kəla yak ana a gwitsek à limana yak fit a mege muva nda gà məkəs a, a màra ka, kə̀ kə̀ɗar sla ana kə̀ gəlakwa, məŋgəl ihər hinne ya tsəna?>

³¹Ama tsir ŋgar a gwaɗar aaka: <Kəla gà, aɗaba kər ka, mandza ŋa ɗa i təv ga, gà dukw ana i ga i ma gà tserdze ya ka, gà biy yak. ³²A da dər na ki gìrìvekwe a nda maŋgayaba ya tsəna, aɗaba damər yak aaha ka, kamala ana aka mət a, ama kinehe ka, aka mbəlara i məməta ya. Aka dzeye kweleŋ, ama kinehe ka, aka ŋgat ba asa.> «

Bazlam minew mala maɗàmà siŋgwe ana

a ge a wirwir hinne ya

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat asa: «Wele duwa, mala limana, mala maɗàmà siŋgwe ŋgar a riŋ. Gà mburma tə daha a təv ŋgar. Tə daha, ta gwaɗar: <Mala maɗàmà siŋgwe yak aaha ka, a riŋ a nisek a à siŋgwe.> ²Wele ata a tsaraka kataya tsara ka, a zalaraha, a gwaɗar: <Dukùla na i tsaraka nda təv yak a? Ɗemiŋ gà dukw ana ki ge nda siŋgwe ya fit dze. Aɗaba a sèsiŋ na ki ge a mege megemir aaha ya asa tsa.> ³Mala maɗàmà siŋgwe aaha a dzala i gər ŋgar ka, a gwa: <Naha mala ga gà a zle a aà iye megemir gà aaha ya dze ana, dite i ge a ana, meme? Kwets araha, ndzəɗa gà a riŋ aà mifìte tsa, dite hwarwa a giŋ a aà maŋgala duwa aà mburma ya asa ana, meme kuɗa ya? ⁴Yawwa, ama kinehe ka, Yàa dzala dukw ŋgiɗ, i sər dukw ana i ge a ya. I yehe a gà masla, dite i təv ana tàa zla iye i megemir aaha ya ka, ta gis a aà iye a ahər aà mandza i ga i ma tar.> ⁵A daha, a zal a gà mburma ana gwèdèrè mala ga ŋgar ata aà tar a. Tə daha a təv ŋgar ilik ilik tserdze. A gwaɗa a wele ana a lah a təv ŋgar a: <Gwèdèrè mala ga gà aà kər dze ana, ndaw?> ⁶Wele ata a gwaɗar aaka: <Gùŋguŋ mal dərməka na aà iye ya.> Mala maɗàmà siŋgwe ata a gwaɗar: <Wakita gwèdèrè yak naha, ndza a bəɗ tsəma, ka wetse aɗəm gùŋguŋ dzik ə̀zləm pəra.> ⁷I dəba ŋa ya, a gwaɗa a mìsle ŋgiɗ asa: <Dite biy yak ana, ndaw?> Wele ata a gwaɗar aaka: <Bùhwa daw dərməka na aà iye.> Mala maɗàmà siŋgwe ata a gwaɗar: <Wakita gwèdèrè yak naha, wetse aɗəm dzik tsamakər pəra asa.> ⁸Mala ga wele ata a dza zləm aka wirwir ana wele aaha a ge a ihər a ka, a ge ahər kamala dukw mene aà mburma ya. A gwa: <Wele aaha ka, mala wirwir. A dzele a dukw ana a da aka miɗ a.> Aɗaba gà asiŋ gà mburma ana kinehe ika gər ahəɗ tə sər Mbulum tsiye ka, tə tsàh hinne, ti dzele dukw ana a da aka miɗ a lele, nda masəra ba ika magər tar ilik ilik tserdze. Tə tsàh ka, tə za dər gà mburma ana i təv dzaydzay ŋa ya.»

Limana ana kinehe à ndìv a ya, ndəna à ndìv a tsa

i təv Mbulum a

Mata 6:24

⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a səkah à bazlam ata asa, a gwaɗa a tar: «Ama iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Gwim ŋgwal ŋa nda siŋgwe lele, ku mege mì sər, siŋgwe ka, ŋgwal ŋa tsa tekeɗe ya. Aɗaba i təv ana a riŋ aà kurum asa tsa, aka ndəv a ka, ki ta ŋgetwim a təv mendze ana à ndìv a tsa aà biybiy i təv Mbulum a. ¹⁰Taŋa, wur ana a ge a megemir gà ɓəza gà dukw ana kwizikw kwizikw a, ndaka vatwa ŋa ka, a ge a gà bàba ŋana tekeɗe, ndaka vatwa ŋa mbaŋa. Ama wur ana a ge a mege megemir gà ɓəza gà duwa nda mehimbire iɗəm a ka, a ge a gà bàba ŋana tekeɗe, kataya mbaŋa asa. ¹¹Na kàa sərum are megemir limana ana kinehe ika gər ahəɗ a ndaka vatwa tsəna, weke na a sle a aà mivile a kurum ŋgwal limana ana à ndìv a tsa i təv Mbulum a? ¹²Kamala taŋa ya, na kàa sərum are a mege gər a dukw mburma tsəna, dite meme na Mbulum a sle aà mivile a kurum a dukw ŋgwal ŋana a gwa: A ne a biy kurum a?

¹³Wura ilik a sle medze a ba aà megemir gà mburma sula aà ler ilik ŋa ka, a ge a ba tsa. Aɗaba pat ŋgiɗ ka, a ge a swalwa a mìsle ŋgiɗ, a weye a biy ŋgiɗ lele, kige tsa, à gis a ahəm aà biy ŋgiɗ aaha lele, i ŋgiɗ ka, à gis ahər a tsa, kùrtìtìk a niw a bazlam ŋgar. Kamala taŋa ya, kurum tekeɗe, ki slwim a aà megemir a Mbulum, dite ka, aà siŋgwe asa sula sula tsa.»

Məpala ahəm Mbulum, nda mendze ana aà biybiy a

Mata 5:18,32; 11:12-13; Markus 10:11-12

¹⁴Gà *Farisa tə tsaraka bazlam ata Yesuw a tsik a ka, tə sawla ahər hinne, aɗaba ana tar ta waya siŋgwe hinne ya. ¹⁵Ama Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Kurum ka, gà mburma ana ta ge a duwa ka, ika are mburma ya ɗekɗek a. Ama Mbulum ka, a sər gà gəzləŋ kurum. Aɗaba dukw ana gà mburma ta fir ahər a ŋgwal ŋa lele ndzer a ka, i təv Mbulum ka, ŋgwal ŋa tsa ndeyndey.

¹⁶Tə zazam məpala ahəm Musa nda bazlam gà ɓəzla məma à guma Mbulum, haa a təv ana Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam a dza ahər ba ya. Daga aà gər ata ya, ti tsikewa bazlam ŋgwal ŋana biy mekwere Əbay Mbulum ana a ta kwere a ya a mburma, dite i dəba ŋa ya, ku weke tekeɗe, gə̀də̀bəllà ta waya mada a *mekwere Mbulum ata nda ndzəɗa. ¹⁷Aɗaba ŋgulum gà gər ahəɗ nda gəza mbulum ka, tì ndìviŋa. Ama məpala ahəm Mbulum ka, à ndìv a tsa. Ku mege dukw ana mewetse ŋa iɗəm kwizikw hinne tsiye tekeɗe, à nikiɗ a ihər a tsa, a ndze a aà biybiy. ¹⁸Kamala taŋa ya mbaŋa, wur ana aka miyak à məkəs ŋgar, dite aka zla aɗəm biy ŋgiɗ a ka, a ge muva. Na wura aka zla məkəs ana ta miyak dər a tekeɗe, a ge muva mbaŋa asa.»

Bazlam minew gà Lazar nda wele ana

limana ŋgar a riŋ hinne ya

¹⁹I dəba bazlam ata ya ka, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Wele duwa a riŋ, ŋgat mala limana, gà dukw ŋgar a riŋ hinne. A dùwayawa ba ka, nda petek ana ŋgwal ŋa hinne, à sìkim a ba tsiye. Dite kəla pat a zəmawa tekeɗe, dukw mezime ana ŋgwal ŋa ya mbaŋa. ²⁰Ama wele ŋgiɗ a riŋ mbaŋa, zləm ŋgar Lazar. Ŋgat ka, matawak ŋa, dukw ŋgar a riŋ tsa. Ba ŋgar fit ka, mbəlak ɗekɗek. A dawa aka hərmaga wele ata limana ŋgar a riŋ hinne ya. A hənawa i fata. ²¹A waya mazəma bàtutukw ɗaf ana a dzawuwa aà mala ga ata a bəɗ a. I təv ana a dzawuba aà məpala ŋa ya ka, gà kəra tə dawaha, ta wiser a gər hinne, tə ndàkàɗawa ihər mbəlak ŋgar ata ya ivaɗ. ²²Aləka i dəba ŋa ya, mala matawak ata a mət ka, gà gawla Mbulum tə daha, tə zla ŋgat a təv Abəraham a gər ŋa. Ama mala limana aaha tekeɗe ka, a mət asa, ti le ŋgat ka, a biye. ²³A sèwèrewa are hinne i təv ana gà məməta iɗəm a. A zla gər aà mbulum, a fə̀r ikaba ya ka, aka ŋgataha a gà Abəraham mandza ŋa nda Lazar i təv ilik ŋa diriŋ nda gà ŋgat i gər ŋa, ti ndze aaba tsa. ²⁴A zalaha a Abəraham. A gwaɗaraha: <Abəraham, tsir gà, i ndzek are tsehe ti tsiye? Kamkam, slərra Lazar a təv ga ya, mà lìmiŋara à yam aà kəla ahər a, ma dara, ma tikwiŋ dər aka arah zayya te. Aɗaba iye ihər i sèwèr a are i akwa i faha, a ndez a iye hinne.> ²⁵Ama Abəraham a gwaɗarra: <Kəla gà, i sər dər ka, kàa zəm riŋ mandza aà bəra yak i bəɗ ka, hinne. Ama Lazar aka sèwèr riŋ are ka, hinne. Kinehe ka, a ndze a barbararra i faha, a zim a biy ŋgar kuɗa te. Ama kər ka, ki sèwèr a are mbaŋa te, na kinehe ya. ²⁶Dite asa ka, biye a riŋ batsah ŋa kwitsikw ika magər kwa nda kər, kərga taŋa ya, ku mege gà mburma ana i faha, a sàs a tar madaha a təv kurum tekeɗe, ti sle a tsa. Dite gà na a riŋ i faka ya tekeɗe, ti sle a aà madàra a faha ya tsa asa mbaŋa.> ²⁷Mala limana ata a tsaraka taŋa ka, a gwaɗaraha: <Na kataya ka, kamkam, i hemekiŋa tsir gà: Slər Lazar a rəŋga tsir gà, ²⁸aɗaba gà damər gà a riŋ iɗəm ə̀zləm, ma daha, ma tsik a tar aba ya dzekwiŋ te, mi be a tar à ɗaf, dite ka, tar tekeɗe, tə ta wiyera aba a təv mesewere are gà aaha ya asa tsa te.> ²⁹Abəraham a gwaɗar aakara: <Gà damər yak ka, tə sər bazlam gà Musa nda biy gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana ti tsik i wakita ya, tə̀ dza zləm ka, a mifefile tar ata pəra.> ³⁰Wele ata a gwaɗar aakaha asa: <Taŋa ka, a sle tsa, Abəraham tsir gà. Na wura aka mbəlara i məməta ya, tsìm aka da a təv tar, dite na ta mbìɗ a à gəzləŋ tar kuɗa ya.> ³¹Ama Abəraham a gwaɗar: <Na tàa dza zləm a mifefile gà Musa nda biy gà ɓəzla məma à guma Mbulum ata tsəka, ku mege wur ana a mbəlara i məməta ya a mesife ya, ma da a təv tar tekeɗe ibam ka, ta gis a bazlam ŋgar ɓav tsa.> «

Mege metsehe à dukw bakal

Mata 18:6-7,15,21-22; Markus 9:42

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Gà duwa a riŋ kəla pat na ta bene a gà mburma a bakal a dukw ŋgar. Ama wur ana a ne madəŋ bakal ŋa ya ka, waya ba ŋgar a. ²Seriye Mbulum ana a le ahər a ya ka, ŋgulum tə̀ danar batsah zal kur a ɗa, dite tì yè a dər akaba ŋgat a batsah duluv, ndəna a bene a medzibe gà ɓəza aaha ta gis iye ya, a bakal a. ³Ama kinehe ka, gwim metsehe lele, kaslum ba kurum.

Na wele ana aka ne damər yak, bəla aka ge bakal ka, tsiker ahər, ɗifer à ndzer ŋana. Na kà samata ka, aka mbəɗ à madzala gà gər ŋgar, aka miyak à bakal ata ka, pə̀lar à bakal ŋgar. ⁴Na bəla aka gek bakal sik təsəla i huɗ mehinne ilik a tekeɗe ibam ka, dite i dəba ŋa ya a dere a təv yak a hiywe, a wiz aà kər a məpala à bakal a ka, ki pìlewer a dər pəra.»

Magəsa Yesuw nda gəzləŋ ilik

Mata 17:20

⁵Aləka i dəba ŋa ya, gà ɓəzla meslire Yesuw ta gwaɗar: «Batsah mər ŋa, səkah a mər à megìse a gəzləŋ te.» ⁶Batsah tar ŋa a gwaɗa a tar aaka: «Na mege kàa gəsum iye a gəzləŋ kurum kwizikw, kamala wur meserek a tekeɗe, ki slwim aà megweɗe a a batsah kàvə̀ra aaha: <Ndzàh ba i faha ya, ka tə dzəv ba a batsah duluv aaka> ka, à gis a ahəm kurum.»

Mege megemir mala meslire

⁷«Ama na bəla wura ilik ika magər kurum a, ɓele ŋgar a riŋ à fìter a gùvàh, kige tsa, a riŋ à kìver a gà duwa ana, aləka, aka màra a ma ya ana, wànà mala ga ata a gweɗere a: <Dara tsəma, zəməma ɗaf> a? ⁸A riŋ tsa. Ama a gweɗere a ivaɗ ka: <Daha, yehiŋ vatwa aà medè ɗaf gà. I dəba ŋa ya, kà mbəɗ akaba petek ana ŋgwal ŋa ya. Ka daha, kà ndzikiŋara ɗaf a. Kər ŋa ka ndza a faka tə̀ma. Ki giŋere a gà meslire ana a sèsiŋ aà mege ya. Na Yàa zəm aba ya ka, dite ki dze a ba aà mazəma biy yak kuɗa.> ⁹Ka dzalum dze ana, mala ga ata a riŋ a ge a kəkaaha a ɓele ŋgar aaha ndeɗiŋa a gwaɗar ka: <Giŋ megemir> a ya? Awaŋ, a riŋ tsa. ¹⁰Kamala taŋa ya, i təv kurum tekeɗe, kataya mbaŋa. I təv ana kàa gwim aba gà megemir ana Mbulum a gwaɗa a kurum: Gwim tserdze ya ka, gwaɗum: <Mər ka, gà ɓəzla meslire ana məfara ŋa ya pəra. Aɗaba mì ge ka, megemir ana ta gwaɗa a mər a ɗekɗek pəra.> «

Yesuw a mbala à gà ɓəzla bàba mbəlak ba kurwa

¹¹Aləka i təv ana Yesuw a riŋ a de a ndàra a Yeruzalem a ka, a da ndaka liwiŋ gà ahəɗ Samariya nda Galile. ¹²Aka à mendze a kəla kə̀sà duwa ka, gà ɓəzla bàba mbəlak ba duwa kurwa, tar riŋ i dala ŋana. Ta ŋgataha a Yesuw ka, tə daha, ta hitse aà gùva vatwa ana a de a dərra ya dzìrìk. ¹³Tə zalaraha aaba nda magala, ta gwaɗaraha: «Yesuw Əbay, mì ndzek are tsehe te tsiye?» ¹⁴Yesuw a fə̀raha aà tar ka, a gwaɗa a taraha: «Dum, ta pàtum à ba kurum a gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, tə̀ samata kurum, tə sər dər ka, wànà meme na kà ndzum kinehe kuɗa ya.» Gà mburma ata ta mah ba, tə da.

I təv ana tar riŋ ti de a ya ka, ta mbala aà vatwa tsara. ¹⁵Mìsle ŋgiɗ ilik ika magər tar a, a samata ba ŋgar ana a mbəl a ka, a mbəɗ gər a dəba, a təv Yesuw, nda mazàmbàɗà à Mbulum ŋgarra. ¹⁶A daha ka, a kal aba aka miɗ Yesuw, luz a tike yemere a bəɗ, dite a ger kəkaaha. Ama wele ata ka, gà Samariya. ¹⁷Yesuw a gwaɗar: «Gà mburma kurwa ŋa ata ana tàa mbala fit tsiye? Gà tswiɗ ŋa aaha dze ana, i ŋga? ¹⁸Wànà wura ilik aka màra a dəba aà mege kəkaaha a Mbulum ika gər slele aaha ya te tsiye?» ¹⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a wele ata: «Hitse, ka daba. Megìse yak ana kì gis iye i gəzləŋ yak a, aka mbəl à kər.»

Meme na Mbulum a ta kwere a gər ahəɗ a

Mata 24:23-28; 24:37-41

²⁰I dəba ŋa ya, gà *Farisa duwa ta gwaɗa a Yesuw: «Mekwere Əbay Mbulum ana a ta kwere a ya dze ana, ndeɗime?» Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Mekwere Əbay Mbulum a dere a ka, gà mburma ta ŋgeter a tsa. ²¹Ti sle aà megweɗe a ka: <Araha i faha,> kige tsa: <Ar aaka> tsa mbaŋa. Aɗaba sərum dər ka, mekwere Əbay Mbulum ɗa ika magər kurum kinehe.»

²²I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «A pat ŋgiɗ a ndzere a ka, mendze ana kinehe i ndze a ika magər kurum, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, a kiv a kurum ŋa. Ku mege pat ilik kà wayum meŋgetwimiŋ tekeɗe, ki ŋgetwimiŋ a tsa. ²³Ti ta gweɗe a kurum a: <Araha i faha,> kige tsa: <Ar aaka i faka.> Ama ka, ka dum, kà gəsum ahəm tar tsa. ²⁴Aɗaba pat ŋa aka ndzera ka, iye, wur ana a dara i təv Mbulum a, i dere a ka, parakkà, i təv are mburma tserdze, kamala mewìtìɗè mbulum ana ndiɗèy à wìtiɗ a ika tsèke ŋgiɗ ka, tsikw a ndze a dər aka tsèke ŋgiɗ asa ya. ²⁵Ama ka, say i sèwèr a are hinne, gà mburma ana kinehe ya, ti lìmiŋ a aba ya dzekwiŋ.

²⁶Ama dukw ana a ge ba akahər Nuhu ata ya ka, a ta ge a ba a pat ana iye, wur ana a dara i təv Mbulum a, i mère a ya mbaŋa. ²⁷Akahər ata ka, gà mburma ta mətsa aà maŋgayaba, mazəmaya gà dukw mezime, nda masàyà gà dukw mese. Tə ndzakawa daala, tə dzayawa gà dəm tar a zal, haa a pat ana Nuhu a pəts a ga ŋgar ata a làmbaɗa aà masuwaya dər ika gər yam a. Dite i dəba ŋa ya, yam batsah ŋa a dara kuɗa, a rah aka gər ahəɗ fèɗìɗe, a dzeye à gà asiŋ gà mburma ata fit. ²⁸Kige tsa, a ta ge a ka, kərga biy Ludu ana akahər ata ya mbaŋa. Gà mburma ta mətsa aà maŋgayaba mazəmaya gà dukw mezime, nda masàyà gà dukw mese. Tə dzawuwa à gà duwa, tə sakamawa gà duwa, dite ti sligeyewa gà duwa, ta gewa gà ga. ²⁹Ama a pat ana Ludu a hitse, a da i Suduma ya ka, zlir akwa bàtutukw ŋa a ndàra aka gà asiŋ gà mburma ana i fataya, nda dukuməŋa a riŋ a wene a wàfùfùffa, a dzeye a tar fit. ³⁰A ta ge a ka, kataya mbaŋa, na a pat ana iye, wur ana a dara i təv Mbulum a, pəzlàŋ i ti slele a ya. ³¹A pat ata, wura aka ge ika galak ka, ma tarra a bəɗ a, mə̀ məts aà mandzə̀kàra gà dukw ŋgar ana i huɗ ga ya tsa. Wur ana i gùvàh ŋgar a tekeɗe ka, ma ta mbəɗ gər a ma tsa mbaŋa. ³²Məkəs Ludu ata ka, mə̀ məts a kurum gər tsa. ³³Wur ana aka sasar məmbə̀là à mesife ŋgar ɗa ika gər ahəɗ a ka, a dzeye a dər seyiŋ ivaɗ. Ama wur ana a dzeye a à mesife ŋgar aɗaba iye ya ka, a mbil a dər ivaɗ asa.

³⁴Iye ihər i tsik a kurum ŋa: A pat ata ndaàvəɗ ka, gà mburma ana mahə̀nà ŋa ika slə̀làh ilik ŋa ya ka, ilik ti zle a ihər a, ilik ŋa aaha a dziŋa. ³⁵Gà məkəs sula tì lìgir a i zlaŋgwaɗ ibam ka, ilik ti zle a ihər a, ilik ŋa aaha a ndze a mbaŋa. ³⁶{Dite gà mburma ana sula i gùvàh ŋa ilik ta fìt a tekeɗe, ilik ti zle a ihər a, ilik ŋa aaha a ndze a mbaŋa asa.»}

³⁷Gà ɓəzla mazazama ŋgat ta gwaɗar aaka: «Gà dukw ata ti ta ge a ba dze ana, i ŋga, Batsah mər ŋa?» I fata ka, a gwaɗa a tar: «Duwa aka mət, ku mege i ŋga ka, gà kwatsamba ti diŋa, ti yehebe aaka a gər.»

Bazlam minew gà məkəs duwa nda mala mege seriye

¹I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik bazlam minew a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, aà meɗife a tar dər ka, say ta hama a Mbulum hiywe, ti ye ba tsidze. ²A gwaɗa a tar: «Mala mege seriye duwa a riŋ i kwite duwa. Magəɗa Mbulum a ger tsidze, dite a gəs mifefile wura tsa asa mbaŋa. ³Madakwa məkəs duwa a riŋ i kwite ata mbaŋa, a dawa a təv ŋgar kəla pat, dite ma ger seriye. A gwaɗa a mala mege seriye ata: <Ge a mər seriye nda mala gùvəl gà duwa te.> ⁴Aka ndza hinne, a sàs a wele ata aà meger seriye ŋgar tsa. I dəba ŋa ya, a dzala a gwa: <Magəɗa Mbulum a giŋ a tsa dukw ŋgar, dite ka, a sèsiŋ magəsa ahəm wura tsa asa. ⁵Ama madakwa məkəs aaha à gìzliŋ a gər hinne nda bazlam, à kiɗ a iye ka, ŋgulum i ger a aba seriye ŋgar a dzekwiŋ, tsəka, a miyek a à madara a təv ga ya tsa.> «

⁶I dəba ŋa ya, Əbay Yesuw a səkah à bazlam ata asa. A gwaɗa a tar: «Dzum zləm a dukw ata mala mege seriye ata ŋgwal ŋa tsa a tsik a. ⁷Dite wànà Mbulum dze ana, a ti zlèk a gà mburma ana a pala tar, ti tiwer aaba a hawa mèkwède ya seyiŋ ivaɗ tsiye? Wànà a ge a mèhìnèkw aà mezleke tar a? ⁸Iye ihər i tsik a kurum ŋa: A ta gis a bazlam tar bise. Ama kəla ka, i təv ana iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i dere a ya ana, wànà i ti lere a aà gà mburma ya nda gà megìse iye i gəzləŋ tar ika gər ahəɗ a?»

Bazlam minew gà *Farisa duwa nda mala duwan

⁹Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a tsik bazlam minew ŋgiɗ pam asa, a gà mburma ana tə dzala i tar ka, tar gà ɓəzla gà ŋgwal ŋa ika miɗ Mbulum, dite ka, ta fir a aà gà mìsle ŋgiɗ ka, kamala za ya. A gwaɗa a tar: ¹⁰«Gà wele duwa sula, tə da a ga Mbulum batsah ŋana aà meheme iɗəm. Mìsle ŋgiɗ ilik ka, gà Farisa. Biy ŋgiɗ aaha ibam, mala dùwan. ¹¹Tə daha ka, Farisa ata a ndza a təv ŋgar pam, a dza ba aà mahàmà a Mbulum. A gwa: <Mbulum gà, iye ihər i gek a kəkaaha, aɗaba ana iye ka, kamala gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ ana tar gà ɓəzla məburnun, nda pàrsa ka, dite tar gà ɓəzla muva asa ya tsa. I gek a kəkaaha asa, aɗaba ana iye ka, kamala mala dùwan aaha ya tsiye. ¹²I gewa ndəra pat sula kəla kwaskwa, dite iye ihər i vəlawa gà dukw ana ku mege Yàa ŋgat kurwa ya ka, i zle a ihər a ilik, i vilek a asa mbaŋa.> ¹³Ama mala dùwan aaha a daha ka, a hitse diriŋ, aka fə̀r a gəza mbulum tsa, luz a tike gər a bəɗ, a tiwe a ba ŋgar, a lakaba a gəzləŋ. A gwaɗa a Mbulum: <Mbulum ga, i ndzek are tsehe te tsiye, na iye na mala bakal a?> «

¹⁴Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Mala dùwan aaha, aləka a da a ma ka, aka mbər mene ŋgwal ŋa ika miɗ Mbulum, bakal ŋgar aka pəl kuɗa. Ama Farisa aaha ka, ŋgat ka, a ne ŋgwal ŋa tsa. Aɗaba na wura a sasar, tə zalar batsah ŋa ka, Mbulum a ne a ŋgat kəla ŋa ivaɗ. Ama wur ana aka ne à ba ŋgar kwizikw ika miɗ mburma ya ka, Mbulum a ne a ŋgat batsah ŋa asa mbaŋa.»

Yesuw a pise ahəm a gà ɓəza ndirkiz

Mata 19:13-15; Markus 10:13-16

¹⁵Aləka i dəba ŋa ya ka, gà mburma tə daha à gà ɓəza ndirkiz a təv Yesuw, aɗaba ma tike aka tar ahər te. Aləka gà ɓəzla mazazama ŋgat ta ŋgat a tar kataya tsara ka, ta pala a tar ahəm, a sàs a tar na ti dehe a à gà ɓəza ata ya tsa. ¹⁶Ama Yesuw a zal a gà ɓəza. A gwaɗa a tar: «Dumara a təv ga ya.» Dite a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat asa: «Mandza, ka palum a tar ahəm tsa, tə dara à gà ɓəza a təv ga ya. Aɗaba mekwere Əbay Mbulum a waya ka, medzibe gà mburma ana kamala gà ɓəza aaha ya, na ti de aɗəm a ya. ¹⁷Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer: Wur ana aka gəs mekwere Əbay Mbulum kamala kəla ndirkiz a tsəka, a sle aà mede aɗəm a tsidze.»

Mege metsehe a mazazama Mbulum agəra

limana ana hinne ya

Mata 19:16-30; Markus 10:17-31

¹⁸Aləka i dəba ŋa ya, Əbay gà Yahuda duwa a tsam aà Yesuw, a gwaɗar: «Əbay gà, kər na ŋgwal ŋa ya. I ge a dze ana, là, na dite i ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a?» ¹⁹Yesuw a gwaɗar aaka: «Aàmala na kà zeliŋ ŋgwal ŋa ya? Wura a riŋ ŋgwal ŋa tsa, say na Mbulum ilik tsiye. ²⁰Aɗaba kà sər məpala ahəm Mbulum ana a gwa ka: Ki ge muva tsa, kə̀ kəɗ mburma tsa, ki ge akəl tsa, kà sàs pàrsa aà mburma tsa, dite zàmbaɗa à gà dede yak, nda mama yak a tsiye?»*fa* ²¹Wele ata a gwaɗar aaka: «Əbay ga, Yàa gəs gà dukw ata tserdze ya, daga aà gər kəla ndirkiz a, Yàa ge tsa.» ²²Yesuw a tsaraka mifefile wele ata tsara ka, a gwaɗar: «Ama dukw ilik aka zeha i gà dukw ata kà ɗama dze ya.» A gwaɗar: «Daha, ka dzawa à gà dukw yak fit, dite kà dzaya siŋgwe ŋa a gà ɓəzla matawak. Na kàa ge dər kataya ka, ki ŋget a limana ana batsah ŋa, à ndìv a tsa i təv Mbulum a. I dəba ŋa ya, ka dara, ka zazam iye kuɗa.» ²³Ama wele ata a tsaraka mifefile ŋgar ata kataya tsara ka, a mət i are ya sə̀rràt, aɗaba ana limana ŋgar a riŋ hinne ya.

²⁴Yesuw a fə̀r ahər, na a mət i are ya kataya ka, a gwa: «Mawùràba aà mada a mekwere Əbay Mbulum gà ɓəzla limana ka, hinne. ²⁵Ndəna gà ɓəzla limana ti de a a mekwere Əbay Mbulum a ka, ŋgulum zlìgwèmè ma da nda biye lepìrè.» ²⁶Gà mburma ana tə tsaraka mifefile ŋgar ata ya ka, ta gwaɗar aaka: «Na kataya ana, weke a sle aà mimbile a i təv Mbulum a?» ²⁷Yesuw a gwaɗa a tar aaka asa: «Dukw ana mawùràba ŋa i təv mburma ya ka, mawùràba ŋa tsa, na i təv Mbulum a.»

²⁸I dəba ŋa ya, Piyer a gwaɗar aakaha tsara: «Araha, mər ka, maa miyak aba à gà dukw mər a tserdze, maa dara, maa zazam kər.» ²⁹Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Haya kwaŋ, taŋa ka, lele. Ama i tsik a kurum a ka, nda ndzer kəla: Na wura aka miyak aba à gà ga ŋgar a, kige tsa à məkəs ŋgar a, bəla à gà damər ŋgar, nda gà bəla tsir ŋgar a, kige tsa asa, à gà ɓəza ŋgar a, agəra mekwere Əbay Mbulum a ka, ³⁰a ŋget aɗəm a hinne, à zè a taŋa a miyak dər aba kinehe ya. Dite a ta ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a, aka miɗ mbaŋa.»

Yesuw a ɗif à məməta ŋgar ana a hitsere a i biye ya,

məmakər ŋa

Mata 20:17-19; Markus 10:32-34

³¹Yesuw a daha, a ndzək gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha kurwa gəra sula ya, kətsah a zlawak aà mburma ya. A daha, a gwaɗa a tar: «Tsarakum, araha, kwa ihər ki tèkwe a a Yeruzalem. Aləka, aka təv ana kàa ndzekwaha a fataya ka, dukw ana gà ɓəzla məma à guma Mbulum ta wetse akahər ata piŋŋe, ti tsik aà iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, a ta geye a ba. ³²Aɗaba ti ta vile a iye a ahər a gà slele ana i fata tə sər Mbulum tsiye. Ti sewle aà ìyeŋa, ti ndeveyiŋa, dite ti tif aà iye a tìzle. ³³Ta gìzl a iye nda megwiymbiɗ hinne, dite ta kiɗ a iye kuɗa. Ama i huɗ mehinne makər a ka, i mbilere a i biye ya.» ³⁴I fataya ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tàa tsaraka dukw ana a sasar aà metsike ya tsa. Aɗaba a ge aà tar ka, kamala makàhà ŋa i huɗ ŋa ya, dèrze ikəka.

Yesuw a mbəl à mala guluf duwa

Mata 20:29-34; Markus 10:46-52

³⁵Aləka i təv ana Yesuw aka à mendze a kwite Yeriko ya ka, aka le aà wele duwa guluf ŋa, a riŋ mandza ŋa aà gùva vatwa, à ŋgèl a duwa. ³⁶A tsaraka gà mburma ana ika vatwa ti de a ya ka, a wiz aà tar, a gwaɗa a tar: «Dukùla na taŋa ya?» ³⁷Ta gwaɗar: «Yesuw ana a dara i Nazaret a, na a de a nda naha ya.» ³⁸Mala guluf ata a tsaraka kataya ka, a wideye hinne nda magala. A gwa: «Yesuw, gwala Dawda, i ndzek are tsehe te tsiye? Zlak iye te.» ³⁹Gà na tə lah a təv ŋgar ika miɗ Yesuw a ka, ta palar ahəm, ta gwaɗar: «Ndza ɗikɗik.» Ama wele ata ka, a tsaraka tsa, a səkah à Mewideye hinne nda magala ŋgəlakəkka ivaɗ asa. A gwa: «Gwala Dawda, i ndzek are tsehe te tsiye?» ⁴⁰Yesuw a tsaraka mifefile ŋgar ata ka, a hitse dzeŋ, dite a gwaɗa a tar: «Gìswimiŋarra ahər a, ma dara a təv ga ya.» Tə daha, ta gə̀saraha ahər. A ndzeha a təv ŋgar ka, Yesuw a gwaɗar: ⁴¹«I gek dze ana, dukùla na a sàsak a?» A gwaɗar aaka: «Əbay, a sèsiŋ ka, lèmbeɗiŋ are gà te.» ⁴²I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗar: «Daba, are yak aka lə̀mbaɗaba. Megìse yak ana kì gis iye ya ka, aka mbəl à kər.» ⁴³I dəba bazlam Yesuw ata a tsiker kataya ya tsara ka, wurat are ŋgar a hə̀ndə̀k ba. Dite a zazam Yesuw nda gà mazàmbàɗà aà Mbulum, tə dəɗ akaba tserdze. Gà mburma ana i fataya tekeɗe, ta ŋgat a dukw ata ka, tə zàmbaɗa à Mbulum mbaŋa.

Gà Yesuw nda Zakayus

¹Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a ndze a Yeriko. A de a ndaka magər kwite. I təv ana a riŋ a de a ya ka, ²wele duwa a riŋ i fata, zləm ŋgar Zakayus. Ŋgat ka, Əbay gà ɓəzla dùwan. Ŋgat mala limana hinne. ³A yaha vatwa aà maŋgata a Yesuw, ama a sle aà meŋgeter tsa, aɗaba gà mburma ana a riŋ ti ler tits a. Ŋgat ka, derderer mburma asa. ⁴A daha, a val aka miɗ. A daha, a tsəl a ɗaf kàvə̀ra duwa. A sasar ka, a məfə̀rà aà Yesuw ana a dehe a nda taŋa ya. ⁵Aləka Yesuw a ndzeha aà huɗ kàvə̀ra ata, a fə̀raha aɗəm tsara. A ŋgataha a Zakayus. A gwaɗaraha: «Tarra i ɗaf aka ya tsəma, Zakayus, aɗaba iye ka, mbəlakw yak na mbakum a.» ⁶Zakayus a tsaraka kataya ka, a tarra i ɗaf ata ya tsara, tə da a ma ŋgar. Aləka tə daha ka, a gəs Yesuw nda maŋgayaba lele.

⁷Ama gà mburma ana i fataya, ta ŋgatar kataya tsara ka, a tsəɓ a tar hinne. Aɗaba ta gwa: «Wànà wele aaha a de a a bəra mala bakal ana, meme?» ⁸Ama i təv ana tar riŋ i ma ya ka, Zakayus a daha, a hitse aka miɗ Əbay Yesuw, a gwaɗar: «Araha, i tsik a i sida ya, Əbay gà: I dzèye a mezehe dukw gà a gà ɓəzla matawak. Na bəla Yàa zla duwa aà wura ya ilik ka, i sikehe a dər aaka faɗ.» ⁹Yesuw a tsaraka bazlam ŋgar ata ka, a gwaɗar: «Və̀ɗəna ka, mipise ahəm i ma yak, Mbulum aka mbəl à kər, aɗaba kər tekeɗe ka, gwala Abəraham mbaŋa. ¹⁰Kərga taŋa ya, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i dara ka, aà mayaha gà mburma ana tàa dzeye ya, dite aà məmbàlà à tar.»

Bazlam minew kur siŋgwe ana tə tsàkàl dər a

Mata 25:14-30

¹¹I dəba ŋa ya, Yesuw a fàfəl ndaka bazlam minew agəra gà mburma ana tə tsaraka bazlam ata ya. A tsik bazlam ata ka, aɗaba ana aka à mendze a Yeruzalem ka, gà mburma ata i fataya tserdze tə dzala, ta gwa: A ge a ka, *Mekwere Mbulum aka à mendzera a faha ya kuɗa. ¹²I huɗ bazlam ŋgar ata ya ka, a gwaɗa a tar: «Wele duwa a riŋ, Əbay ŋa, limana ŋgar a riŋ hinne. A da a təv Əbay aka ahəɗ ŋgiɗ diriŋ, dite ma tikera ŋgat a Əbay a, a dere a, a kwere a dər gà mburma ŋgar aaha i ma ya. ¹³I təv ana à meh a ba, a de a mba ya ka, a zalawa a gà ɓəzla meslire ŋgar kurwa. A daha, a dzaya a tar kur siŋgwe ilik ilik tserdze. Ilik ŋa ata ka, siŋgwe iɗəm ka, hinne. A gwaɗa a tar: <Araha, dumaha, tsàkàlum nda siŋgwe aaha, haa a pat ana Yàa màra a ma ya.> Ŋgat ŋa a mah ba, a da tsara.

¹⁴Aləka gà mburma ata tserdze ya, tə tsaraka, aka da a mewize Əbay ka, a tsəɓ a tar hinne, aɗaba ta waya ŋgat tsa. I dəba ŋa ya, tə slər mburma a təv gà mburma ana ti tikere aɗəm a ŋgat a, aà megweɗe a taraha ka: <A sàs a mər wele aka, ma ne Əbay mər tsa.> ¹⁵Ama bàlaarì ti tikera aɗəm ŋgat a. Aləka a màra a ma ya ka, a daha, a zal a gà ɓəzla meslire ŋgar aaha ndeɗiŋa, a dzaya a tar siŋgwe aà metsèkèle ya. A sasar a sir a dər ka, meme na ta ge nda siŋgwe aaha ya. ¹⁶Wele ana a làhəha a təv ŋgar a, a daha, a gwaɗar: <Əbay, siŋgwe yak ata kà viliŋ a ka, Yàa ŋgat aaka, nuba kurwa.> ¹⁷Əbay ata a gwaɗar: <Lele ndzer, na taŋa ya. Kər ka, ŋgwal mala meslire kaɗəŋ. Kinehe ka, ki kwere a ga kwite kurwa mbaŋa, aɗaba ana ki ge megemir dukw ana hinne tsiye ka, ndaka vatwa ŋa ya.> ¹⁸Masula ŋana a daha, a gwaɗar: <Əbay, siŋgwe yak ata ka viliŋ a ka, Yàa ŋgat aaka, nuba ə̀zləm.> ¹⁹Əbay ata a gwaɗar: <Taŋa ka, lele. Kər tekeɗe, ki kwere a kwite ə̀zləm mbaŋa.>

²⁰I dəba ŋa ya, mìsle ŋgiɗ pam asa a daha, a gwaɗar: <Əbay, kur siŋgwe yak aaha kà viliŋ ilik a ka, araha, i kaha, Yàa paɗak aka ahəm petek lele. ²¹Magəɗa yak a giŋ ka, hinne, aɗaba kər ka, ŋgwal mburma tsa. Dukw ana biy yak tsiye tekeɗe ibam ka, ki zlebiŋa. Dukw ana kər kà slige tsiye tekeɗe ibam ka, ki sèsebiŋa mbaŋa.> ²²Ama Əbay ata a gwaɗar aaka: <Kər ka, ŋgwal mala meslire tsidze. Seriye yak aaha i ge a ya ka, kər ŋa na a dzew a ba yak a. Na kàa sər, iye ka, ŋgwal mburma tsa, dukw ana biy ga tsiye tekeɗe, i zlebiŋa, dukw ana Yàa slige tsiye tekeɗe ibam ka, i ses a ba dze ana, ²³aàmala na kə̀ gəs metikiŋ siŋgwe ga aaha a ga ana ti tikiŋ a aba ya ka, dite tì sìkèhiŋ a dər aaka ya tsiye? Ana ka, bəla mimè ana i mère a ya ka, siŋgwe ga aka səkah aaka ya.> ²⁴I dəba ŋa ya, a gwaɗa a gà mburma ana ta riŋ i fataya: <Zlum ihər siŋgwe aka ya, ka vəlum aaka a wele aaha gà biy ŋgar kurwa ya.> ²⁵Ta gwaɗar aaka: <Əbay, ta viler aaka a ana, gà biy ŋgar ka, kurwa ana, meme?> ²⁶Ama Əbay ata a gwaɗa a tar aaka asa: <Iye ihər i tsik a kurum ŋa: Wur ana aka ge megemir lele, aka ŋgat dukw maya ba ŋgar hinne ka, tì sikehe a dər aaka hinne asa mbaŋa. Ama wur ana a ge a megemir nda swalwa ŋa ndaka vatwa ŋa tsiye ka, ti zle a ihər dukw ana i ahər ŋgar a fit mbaŋa. ²⁷Ama gà ɓəzla mene are ana a sàs a tar, i ne Əbay tar tsiye ka, geswimiŋara tar a faha ya, ka batsum tar aka miɗ gà a faha.> «

Yesuw a da a Yeruzalem

Mata 21:1-11; Markus 11:1-11; Yuhana 12:12-19

²⁸I dəba ŋa ya, Yesuw a ndəv à mifefile ŋgar i fataya tsara ka, a mah ba, a da aka miɗ, a de a a Yeruzalem. ²⁹Tàa à mendze a gà kə̀sà Betfedze nda Betaniya bise nda Yeruzalem, aà sik kwite duwa, tə zalar dìyes dizl ɗaf uliviye. I fataya ka, Yesuw a slər gà ɓəzla mazazama ŋgat sula aka miɗ. ³⁰A gwaɗa a tar: «Dum a kə̀sà aaka ika miɗ kurum a kwaŋ. Kàa ndzwimaha aà gùva kə̀sà ata ka, ki lwimehe a aà kəla hezweŋe a riŋ madànà ŋa aà dizl, na wura aka tsəl aaka ilik zukw tsiye. Kà pə̀lumara, ka dum dərra a faha ya. ³¹Na wura aka gwaɗa a kurum: <Aàmala na ki pìlwim a ya> ka, gwaɗumar: <Əbay na a wiz a.> « ³²Gà ɓəzla meslire ata sula ya ta mah ba, tə da. Tə daha ka, a ge kamala ana Yesuw a tsik a tar a kaɗəŋ. Tàa le aà kəla hezweŋe ata. ³³I təv ana tar riŋ ta pìl a ya ka, gà ɓəzla hezweŋe ŋa a riŋ i fata, ta gwaɗa a tar: «Aàmala na ki pìlwim a kəla hezweŋe ŋa ya?» ³⁴Ta gwaɗa a tar aaka: «Əbay na a wiz a.» ³⁵I dəba ŋa ya, ta pə̀laraha kuɗa. Tə daha, tə dzaya aaka gà petek tar, tə zla aaka Yesuw kuɗa, dite ta mah ba, tə da. ³⁶I təv ana tar riŋ ti de a ya ka, gà mburma ta fatala gà petek tar aka bàrama ana Yesuw a de a dər a, aà mazlə̀bà à ŋgat.

³⁷Aləka tàa à mendze a Yeruzalem, ti de a ndaka vatwa ana a tarra i dìyes kwite uliviye ata ya. I fataya ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tserdze ya, tə dza ba aà mazàmbàɗà à Mbulum nda maŋgayaba i gəzləŋ nda magala, aɗaba gà dukw mene aà mburma ana ta ŋgatawar, Yesuw a geyewa tserdze ya. ³⁸Ta gwaɗawa:

«Mipìsè ahəm ika gər Əbay ana

Mbulum a slərra ŋgat a faha ya.

Gà na i mbulum tserdze ya ka,

tə ndza zayya nda gà matasla yam i gəzləŋ.

Mezembeɗe ma ge ka, biy Mbulum Batsah ŋa ana

i gər ŋa ya mbaŋa.»*fa*

³⁹Gà *Farisa duwa ika magər gà mburma ata, tə tsaraka taŋa ka, ta gwaɗa a Yesuw: «Əbay, gwaɗa a gà ɓəzla mazazama kər aaha ka, tə ndza ɗikɗik.» ⁴⁰Ama Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Na tàa ndza ɗikɗik ka, ku mege gà kur tekeɗe, ta mbìɗ a ba aà mifefile nda ndzəɗa asa.»

Yesuw a tuwa kwite Yeruzalem

⁴¹Yesuw a ŋgat a kwite Yeruzalem ka, a tuwa kwite ata hinne. ⁴²A gwa: «Na mege və̀ɗəna kà gəsum meslire dukw ana a vile a kurum a mandza zayzay pəra ya, àsla ka, ana ka, ŋgulum. Ama kinehe ka, makàhà ŋa aà kurum a, ki ŋgetwimer a tsa, kàa nwim kamala gà ɓəzla guluf a. ⁴³I tiwe a kurum, aɗaba a pat ŋgiɗ ka, gà ɓəzla gùvəl kurum tì dze a à kurum a màŋgwàɓà, ti lewer a kurum tits. Dite ti ta ŋgiɗits a akaba kurum, ku mege ara ndawara ya tekeɗe ya. ⁴⁴Ta bets a kurum, ti dwif a kurum a zlagam a bəɗ nda ga ŋa dze fit, leheɗ leheɗ. Ti ta miyek a à kur ika gər biy ŋgiɗ tsidze. Aɗaba kàa sərum pat ana Mbulum a dere a aà mazlàkà kurum zləmana ya tsa.»

Yesuw i ga Mbulum batsah ŋana

Mata 21:12-17; Markus 11:15-19; Yuhana 2:13-22

⁴⁵I dəba ŋa ya, Yesuw a da a ga Mbulum batsah ŋana. A ta medeha ka, a leha aɗəm aà gà ɓəzla madzàwà à duwa. A ŋgat a tar kamala taŋa ya ka, a dza ba aà madalawara iɗəm tar a bəra ya. ⁴⁶A gwaɗa a tar aaka: «Aɗaba a riŋ mewetse ŋa i wakita Mbulum, a gwa ka: <Ga gà ka, biy gà mburma ana ta hemiŋ a iɗəm a.>*fb* Ama kurum kà nwim dər i kurum ka, sləlak mandza aɗəm dukw gà ɓəzla akəl.»

⁴⁷Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a dzeŋgewa i ga Mbulum batsah ŋa ata kəla pat. Gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum nda gà bàba gà Yahuda ana i fata tserdze ya, ti yaha vatwa aà makə̀ɗà Yesuw. ⁴⁸Ama tə sər meme na mìi ŋget a vatwa aà magəsa ŋa ya tsa, aɗaba ana gà mburma a riŋ hinne i təv ŋgar, ti dze a zləm a bazlam ŋgar ana a tsik a ter a ika arah a, lele nda metsehe ya.

Weke na a vəl vatwa a Yesuw aà mege duwa pampam a?

Mata 21:23-27; Markus 11:27-33

¹A pat duwa ka, Yesuw a riŋ a dzeŋge a guma ŋgar i ga Mbulum batsah ŋana. A tsik a ter a bazlam ŋgwal ŋana. I təv ana a riŋ a tsik a ya ka, gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, tə daha a təv ŋgar, ²tə tsam ahər, ta gwaɗar: «Tsik a mər kwaŋ. Ki ge a duwa kamala taŋa ya ana, nda ndzəɗa weke? Weke na a slərra kər, a vəlak ndzəɗa ŋa dze ya?» ³Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Iye tekeɗe, i wiz aà kurum a duwa ilik mbaŋa te. Tsikwimiŋ dukw ilik. ⁴Weke na a slərra Yuhana aà metsìlwìɓè à mburma a yam a? Wànà Mbulum a, na a slər ahər ŋgat a, tsəna, mburma ya?» ⁵I dəba ŋa ya, gà mburma ata tə dza akaba bazlam ika magər tar, ta gwaɗaba: «Na kù gwaɗakwar kinehe ka: <Mbulum na a slər ahər ŋgat a> ka, a gweɗekwe a: <Dite aàla na kə̀ gəsum bazlam ŋgar tsiye?> ⁶Ama na kù gwaɗakwar asa: <Gà mburma na tə slər ahər ŋgat a> ka, a ge a ba tsa asa. Aɗaba gà asiŋ gà mburma ɗa i magər kwa hinne tə dzala Yuhana ka, mala məma à guma Mbulum ndzer, ta kelewa a kwa nda kur.» ⁷Gərəŋ gərəŋ a mà a tar dər. I dəba ŋa ya, ta gwaɗar aaka: «Mì sər tsa.» ⁸Yesuw a gwaɗa a tar: «Yawwa, iye tekeɗe ka, i tsik a kurum a wur ana a slərra iye, a viliŋ ndzəɗa aà megeye gà dukw aaha tserdze ya ɓav tsa mbeete.»

Bazlam minew gà ɓəzla makàslà gà dizl ɗaf duwa hinne

Mata 21:33-46; Markus 12:1-12

⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a dza ba aà metsìkè guma ŋgar ndaka bazlam minew a gà mburma ata. A gwaɗa a tar: «Wele duwa a sàs gùvàh. A dzava aɗəm dizl ɗaf hinne. I dəba ŋa ya, wele ata a da a kwite ŋa a təv ŋa, a ndze a riŋ hinne. Gùvàh dizl ɗaf ŋgar ata à mìtehiŋa. A dza aɗəm gà mburma aà məfə̀rà ahər, dite aləka ta vəlar dukw gùvàh ŋgar əŋgal na aka màra ya.*fa* ¹⁰Tits a təv ana dizl ɗaf ata a nah a ka, wele ata a sləraha mburma a təv gà ɓəzla megemir ŋa, dite ka, tə̀ dzàraha dukw gùvàh ŋgar ata kuɗa. Aləka wele ata a daha, ta ŋgatar tsara ka, ta gə̀zl lehhè lele. Tə dalawa ŋgat, a mbəɗ gər a ma, ze ahər sìkwèɗ, duwa ihər tsa. ¹¹I dəba ŋa ya asa, mala dizl ɗaf ata a sləraha mìsle ŋgiɗ. Aləka wele ata a daha, ta ŋgatar kataya asa ka, ta ger matawak, ta gə̀zl ŋgat, tə dalawa ŋgat mbaŋa. ¹²Ama mala dizl ɗaf ata a sləraha mìsle ŋgiɗ məmakər ŋa asa. Wele ata a daha i ŋgar ka, ta gayar mbəlak hinne, dite tə dalawa sarra mbaŋa asa. ¹³Aləka i dəba ŋa ya, mala dizl ɗaf ata a dzala, a gwa: <Dite i ge a ana, meme na kinehe ya? Ŋgulum i slirehe a kəla gà aaha mandərkwasla ŋa ya asa dzekwiŋ. Bəla ŋgat ka, ta gìser a zìrìwe te ya.> ¹⁴Aləka kəla ata a daha a təv gà mburma ata, ta ŋgatar tsara ka, ta gwaɗaba ika magər tar: <Naha ka, kəla ana dizl ɗaf aaha a ta mitser a mba ya. Kə̀ɗakwa iɗəm a, dite dizl ɗaf aaha ma ne biy kwa.> ¹⁵Tə daha, tə lamayarra i fataya tsihtsih, dite tə daha, ta kəɗ ŋgat fit a biye.»

I dəba ŋa ya kuɗa, Yesuw a gwaɗa a tar aaka asa: «Dite na kataya dze ana, mala dizl ɗaf aaha a ge a ana, meme na nda gà mburma ata ya, na aləka aka təv ana aka daha ya?» ¹⁶Ama a gwaɗa a tar: «A dehe a ka, a bets a iɗəm gà ɓəzla megemir dizl ɗaf ŋgar ata ya fit, dite à dze aɗəm a gà mìsle ŋgiɗ awiya ŋa asa.»

Ama gà mburma ata tə tsaraka bazlam ŋgar ata kataya ka, ta gwaɗar aaka: «Gà dukw ata tserdze ya ka, a ge a ba diydiy tsidze.» ¹⁷Yesuw a tsaraka bazlam tar ata kataya ka, a fə̀r aà tar, a gwaɗa a tar: «Dzalum aka dukw ana mewetse ŋa a riŋ i wakita ya, a gwa dze ana, meme? Aɗaba a gwa ka:

<Kur ata gà ɓəzla mazlazla ga tə zla,

ti yà iɗəm a dala ya ka,

tsaatsa ŋgwal kur te ibam.

Na a ne madəŋ kur ivaɗ ka, taŋa.>*fb*

¹⁸Wur ana aka dəɗ aka kur ata ya ka,

ŋgə̀slàf à ses a ikaba ŋgat a fit.

Ama na kur ata aka dəɗ aka wura ka,

a ŋgesl a ŋgat slìrets slìrets asa mbaŋa.»

Mandza hadam a batsah Əbay gà Ruma

Mata 22:15-22; Markus 12:13-17

¹⁹I fataya tsara ka, gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, nda gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum duwa, tə daha, ti yaha vatwa aà magəsa Yesuw, aɗaba tə sər ka, a fàfəl ndaka bazlam minew ata ka, agəra tar. Ama magəɗa gà mburma ana mayahaba gər ŋa i təv Yesuw a, a ge a tar. ²⁰I dəba ŋa ya, tə dza ba aà mayaha manəsa bazlam i təv Yesuw a. Tə slər gà ɓəzla məbànàra bazlam aà mburma i gər a, a təv ŋgar. Gà mburma ata ka, ta ge aba kamala ana tar ka, gà ɓəzla ndzer ŋa ya. Dite ka, ta gə̀saraha ahəm aà are, nda mewize ahər duwa. A sàs a tar məvəla ŋgat ahər mala sik Əbay ana a kwere a ahəɗ gà Ruma ya. ²¹Tə daha, ta wiz ahər bazlam, ta gwaɗar: «Əbay, mì sər kər ka, mala ndzer ŋa. Ki ge a magəɗa a dukw ana gà mburma ti dzele a ya tsa. Ku mege tar gà ŋgwal ŋa ika miɗ mburma tekeɗe, ama kər ihər ki ɗif a à vatwa Mbulum ka, nda ndzer ŋa. ²²Aɗaba taŋa, tsik a mər məpala ahəm Mbulum kwa kwaŋ, dze ana, wànà aka vəl vatwa aà mandza hadam a batsah Əbay gà Ruma ana a kwere a kwa ya, tsəna, aka vəl tsiye?» ²³Ama Yesuw a sər a taraha aka dukw ana tə dzala i gər tar a tsara. A gwaɗa a tar: ²⁴«Pètwimiŋ à kur siŋgwe kwaŋ.» Gà mburma ata tə daha, ta patar dər. A gwaɗa a tar: «Naha dze ana, foto weke, na ika siŋgwe aaha nda gà zləm ŋgar a?» Ta gwaɗar aaka: «Biy batsah Əbay gà Ruma ata ndeɗiŋa ya.» ²⁵Yesuw a gwaɗa a tar: «Yawwa, dukw ana biy batsah Əbay gà Ruma ya ka, vəlumar dukw ŋgar. Ama dukw ana biy Mbulum a ka, vəlum taŋa a Mbulum mbaŋa.» ²⁶Tə samata ka, ti sle aà meŋgete a bakal i təv ŋgar a tsa, agəra bazlam ata a tsik a tar ika miɗ mburma tserdze ya. Aɗaba bazlam ana a tsik a tar a ka, a za biy tar ana tə dzala i gər tar a fit. Ta gəs mifèfiler aaka asa tsa.

Mewize bazlam gà məməta ana ta mbilere a i biye ya

Mata 22:23-33,46; Markus 12:18-27,34

²⁷I dəba ŋa ya, gà asiŋ gà *Saduki duwa tə dara a təv Yesuw a, aà mewize ihər bazlam a. Ama tar ka, gà mburma ana ta gwa ka, gà məməta ti sle aà mimbilere a i biye ya asa tsiye. Tə daha, ²⁸ta gwaɗar: «Əbay mər, Musa a gwa i təv məpala ahəm Mbulum a ka: <Na wur ana a riŋ nda gà daala ihər, aka mət ze mewe ahər kəla ka, damər ŋgar ma zla daala ata madakwa ŋa. Dite ta wa kəla. Kəla ata mə̀ mà à gwala tsir ŋgar a bəra.>*fc* ²⁹Aɗaba gà wele duwa a riŋ nda gà damər ŋgar təsəla ka, malkwara ŋana a zla daala. Aləka wele ata a mət ka, ze mewe ahər kəla. ³⁰Mimbe gər ŋgar a zazəɗ à məkəs ata madakwa ŋa ya. Aləka wele ata ibam, a mət ka, ze mewe ahər kəla mbaŋa. ³¹Məmakər ŋana a zazəɗ dər asa. Aləka a mət mbaŋa asa ka, ze mewe ahər kəla asa. Kamala taŋa ya, tar ata təsəla ya, tə zazaɗa à madakwa məkəs ata tserdze ka, ta mata fit ze maŋgata ahər kəla. ³²I dəba ŋa ya, məkəs ata tekeɗe, a mət asa mbaŋa. ³³Taŋa dze ana, aləka i təv ana gà məməta ata ta mbilere a i biye ya ana, məkəs ata a ne a ana, biy weke ilik a? Aɗaba gà mburma ata nda gà damər təsəla ya ka, tàa lama ahər fit a?»

³⁴Ama Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Bazlam mazla məkəs ka, biy gà mburma ana kinehe ika gər ahəɗ a. ³⁵Ama gà mburma ana Mbulum a pala tar, ti ta mbilere a i biye ya, dite ti ti ndze a ika gər ahəɗ ana awiya ŋa a dere a ika miɗ a ka, ti dzele a bazlam mazla ba nda gà məkəs tsa. ³⁶Aɗaba tar ka, ta mete a asa tsa. Ti ndze a ka, kamala gà gawla Mbulum a. Tàa ne gà ɓəza Mbulum, aɗaba tàa mbəlara i məməta ya aka ndəv. ³⁷Ama kà sərakwa dər, gà məməta ta mbilere a i biye ya ka, aà bazlam Musa ana a tsik akahər ata ya. I huɗ bazlam ana a mà dər, meme na Mbulum a fàfəlarra i huɗ bagur adak ana dzaydzay ŋa ya. A ɗe dər, a gwa: Mbulum Abəraham, Mbulum Izak, Mbulum Zakup.*fd* ³⁸A tsik taŋa ka, a gà mburma ana tar riŋ ti ndze a aà bəra hiywe ya, ku mege tàa mata tekeɗe ya. Aɗaba Mbulum ka, biy gà mburma ana tar riŋ ti ndze a aà bəra hiywe ya, tsəka, biy gà məməta tsa. Aɗaba gà mburma ŋgar tserdze ti ndze a aà bəra hiywe ika miɗ ŋgar ka, agəra ŋgat.»

³⁹Gà asiŋ gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum ana a riŋ i fataya, tə tsaraka kataya ka, ta gwaɗar aaka: «Kataya, kàa tsik ka, lele ndzer Əbay.» ⁴⁰I dəba ŋa ya, ku weke aka wiz ahər duwa ilik asa tsa, ta ge magəɗa.

*Kiristi a pat aba ana, i gwala weke ya?

Mata 22:41-46; Markus 12:35-37

⁴¹Yesuw a gwaɗa a tar i dəba bazlam ŋgar ata ya asa: «Meme na ta gweɗe a, Kiristi ka, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumaha a ya ka, gwala Dawda asa ya? ⁴²Aɗaba Dawda nda gər ŋgar a gwa i wakita dimis mazàmbàɗà à Mbulum a ivaɗ ka:

<Mbulum a gwaɗa a Batsah ga ŋa:

Ndza aka tsèke ahər mezime gà,

⁴³haa a təv ana Yàa dza gà ɓəzla gùvəl yak

aà huɗ sik yak dzekwiŋ a.>*fe*

⁴⁴Ama Dawda ka, a zalar <Batsah ga ŋa> seyiŋ ka, dite meme na ta gweɗe a ka, kəla ŋgar asa ya?»

Mege metsehe nda təv gà ɓəzla medzeŋge

məpala ahəm Mbulum ana nda pàrsa ya

Mata 23:1-36; Markus 12:38-40

⁴⁵I təv ana gà mburma ata tserdze ya, tar riŋ i təv Yesuw, tì dze a zləm a guma ŋgar a ka, a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: ⁴⁶«Gwim metsehe nda təv gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum. Aɗaba gà mìsle ŋgiɗ iɗəm, tì sìweye a nda gà andiw zùbəl ŋa ka, ta waya məpàtà dər à ba tar aka miɗ mburma ɗekɗek. Gwim metsehe nda təv gà taŋa a sàs a tar ka, ta ge a tar wusa i liwiŋ mburma ka, say nda mazàmbàɗà à tar ɗekɗek a. Tàa da a gà ga mahàmà a Mbulum ka, ti yahawa i tar ka, say təv mendze ana ŋgwal ŋa ya, aà mendze dər aka miɗ mburma, dite ka, mburma ta fə̀r aà tar lele. Tàa ndze a təv mazəma ɗaf a liwiŋ mburma tekeɗe, say ti yehe a ka, təv mendze ana ŋgwal ŋa ya asa mbaŋa. ⁴⁷Tì dzik a gà duwa aà gà madakwa gà məkəs a, nda haram. Dite ta heme a a Mbulum ika miɗ mburma kuɗa ka, vìrìɗìɗɗe, kərga tar ka, gà ŋgwal ŋa, tsaatsa pàrsa. Gà taŋa ka, seriye tar a ta ge a ka, mawùràba ŋa ndeyndey na i təv Mbulum a.»

Madakwa məkəs duwa matawak ŋa, a ndəv aba à dukw

məfara ŋana aɗaba Mbulum a

Markus 12:41-44

¹Aləka Yesuw a fə̀r ikaba ya ka, aka ŋgat a gà ɓəzla limana duwa a riŋ, ti dzèye a siŋgwe məfara ŋa, a sahər ana i batsah ga Mbulum ata ya. ²Ama a ŋgat a madakwa məkəs duwa a riŋ matawak ŋa mbaŋa. A dza aɗəm i ŋgar ka, kur siŋgwe sula. Ama siŋgwe ata ka, kalkal siysiy ilik a pəra. ³Yesuw a ŋgatar kataya ka, a gwaɗa a tar: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, madakwa məkəs aaha matawak ŋa ya, aka dza aɗəm dukw məfara ŋa aaha aɗaba Mbulum a ka, a za biy gà mìsle ŋgiɗ fit. ⁴Aɗaba gà mìsle ŋgiɗ tə dzaya aɗəm ka, asiŋ ŋa a riŋ aà tar hinne, à ndìv a tsa. Ama madakwa məkəs aaha a dza aɗəm i ŋgar ka, dukw ana a riŋ ihər a ndze a dər dze ya.»

Yesuw a ɗif à ga Mbulum batsah ŋa ana

ti ta mbezle a dər mba ya

Mata 24:1-2; Markus 13:1-2

⁵Gà asiŋ gà mburma a riŋ əŋgal ti tsik aà ga Mbulum batsah ŋa ata, ta gwa: «Ga aaha a tsahən ka, hinne nda gà kur ana tə zlàzl dər a tekeɗe, tìtiw tìtiw lele, dite nda gà dukw ana tə dzaya a Mbulum məfara ŋa aà megemir ga ata ya.» ⁶Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «A pat ŋgiɗ ka, ki ŋgetwim a a kur ika gər biy ŋgiɗ asa tsa. Ti ta mbezle a dər mba ka, leheɗ leheɗ kweleŋ fètìte.»

Mandəva gər ahəɗ ana à ndìv a ya

Mata 24:3-14; Markus 13:3-13

⁷Gà mburma ana tar riŋ i təv ŋgar ata ya, tə tsam ahər, ta gwaɗar: «Əbay, ndeɗime na bazlam yak ata kà tsik a, a ta ge a ba dze ya? Dite meme na mìi sir a dər ka, gà dukw ata tàa à mege ba ya?» ⁸Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Gwim metsehe lele, wura ma ta baza a kurum za tsa. Aɗaba gà mburma hinne ti dere a a təv kurum a, ti zle akaba a zləm gà, dite ta gweɗe a kurum a, ku weke: <Iye ka, ŋgat ŋa, araha pat ŋa aka sle kuɗa.> Ama ka, ka tə zazamum tar tsa. ⁹Aləka na kàa tsarakum gà gùvəl nda gà mburma ana ti neyeba a are ya, aka ndzera ka, ka ta gwim magəɗa ɓav tsa asa. Aɗaba gà dukw ata, say ta ge a ba fit dzekwiŋ. Ama mandəvandəv gər ahəɗ ka, aka sle zukw tsa na taŋa ya.»

¹⁰I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Gà kwite ŋgiɗ pampam ta ge a gùvəl nda gà biy ŋgiɗ. Gà gawla Əbay ŋgiɗ ta ge a gùvəl nda gà biy ŋgiɗ pam asa. ¹¹I gà kwite ŋgiɗ pampam, wàkit wàkit ahəɗ a ɓezle a nda medzedzere hinne. Gà may nda gà dukw məməta ŋgiɗ hinne ti ta geye a ba i gà kwite ŋgiɗ pampam, ku mege i ŋga tserdze. Ta ŋget a a gà dukw mene aà mburma ana gà bàba ŋa ya, aà gəza mbulum, ta ge a magəɗa hinne ya. ¹²Ama ələk gà dukw ata ti ti ndzere a ka, say gà mburma ta gese a kurum, tì sèwèr a kurum a are hinne məfara ŋa dzekwiŋ. Ti ti de à kurum a a ga mahàmà a Mbulum a, ta ge a kurum a seriye. I dəba ŋa ya, ti dze a kurum a daŋgay kuɗa, agəra iye. Ti de à kurum a aka miɗ gà ɓəzla makwàrà mburma, nda gà aka miɗ gà Əbay gà bàba ŋana mbaŋa. ¹³Dite i fataya ka, kurum tekeɗe, ki ŋgetwim a vatwa aà mege sida gà lele ika miɗ tar kuɗa. ¹⁴Ama mum aaba à arəv lele daga aà kinehe ya, ka tə dzalum duwa agəra bazlam ana ki ti tsikwim a ikaba ya tsa. ¹⁵Aɗaba iye ŋana i ti ɗif a kurum a à bazlam, nda metsehe ana ki ta bwim a dər aà gà ɓəzla gùvəl kurum a, dite ka, ti sle aà meŋgete a vatwa aà metsìkè kurum bazlam ŋgiɗ asa tsiye.

¹⁶Ku mege gà tsir kurum, nda gà damər dìnde kurum, nda gà gwala kurum, nda gà masla kurum tserdze tekeɗe, ti ta ge à kurum a ɗaf a gà ɓəzla gùvəl kurum. Ti ta bets a gà asiŋ ŋa ika magər kurum a. ¹⁷Gà mburma tserdze, ku weke tekeɗe, ti ne a kurum a are, aɗaba ana kurum gà mburma gà ya. ¹⁸Ama kəla ka, ambəz gər kurum ilik a dzeye a tsidze. ¹⁹Mərum aba lele, kərga taŋa ya na ki ta mbilwim a à ba kurum a.»

Yesuw a ɗif à kwite Yeruzalem, meme na a ta mbezle a ya

Mata 24:15-21; Markus 13:14-19

²⁰«Na kàa ŋgatum a gà ɓəzla gùvəl, tàa lawara Yeruzalem ka, ki sirwim a dər ka, tàa à mimbezle dər kuɗa.*fa* ²¹A pat ata ka, say gà mburma ana i Yuda ya tserdze, tə̀ tə̀z ndàra aà kwite. Ama gà mburma ana i magər kwite Yeruzalem a tekeɗe, tə dara iɗəm a, tə da diriŋ. Dite gà na i dala ŋana ya tekeɗe ibam, tə tə da a magər kwite ata tsa mbaŋa asa. ²²Aɗaba pat ata ka, pat ana Mbulum a ge a ter a seriye ya, dite dukw ana gà ɓəzla məma à guma ŋgar ti tsik akahər ata i wakita ŋgar a, ma ne ndzer kuɗa. ²³Mesewere are ndeyndey ŋana ka, biy gà məkəs ana nda gà huɗ i gər a, kige tsa, nda gà na ika ahər a. Mesewere are ata a ta ge a riŋ hinne ika ahəɗ aaha, aɗaba Mbulum a ta pèt a à mege arəv ŋgar a təv gà mburma ana i faha ya. ²⁴Gà mburma ata tə sər Mbulum tsiye, ti ta bets a gà asiŋ ŋa nda màsalamà, dite gà mìsle ŋgiɗ ta gese a tar, ti de à ter a ku mege aka ahəɗ awara tserdze. I dəba ŋa ya, ta mbìɗehe a ba a Yeruzalem, ti nis a à təv ata. Ti ndze a i fata, haa a təv ana pat tar aka ndəv a.»

Meme na *wur ana a dara i təv Mbulum a, a dere a ya

Mata 24:29-31; Markus 13:24-27

²⁵Yesuw a gwaɗa a tar asa: «A pat ana gà dukw ata tàa dza ahər ba ya ka, gà duwa pampam ta pèt a aba i təv gà pat nda kiye, nda gà mawusawus a. Dite a ge a ka, huwwa kamala himbiɗ ana a ta ɓezle a à yam i duluv, a tsele akaba a ya. Magəɗa ŋa à slìɓe a za iba gà mburma ana ika gər ahəɗ tserdze ya, agəra gà dukw ata. ²⁶Gà mburma ti ta mete a arəv fit agəra magəɗa gà dukw ata ti ta geye a ba ika gər ahəɗ a. Aɗaba gà dukw ana a riŋ madzàvà ŋa aà gəza mbulum a, ti lekeye à ba a gà gər ŋgwir ŋgwir ŋgwir ŋgwir. ²⁷I dəba ŋa ya kuɗa ka, gà mburma ta ŋgetiŋŋa, a iye, wur ana a dara i təv Mbulum a. I dere a ka, nda hulɓukw a, nda ndzəɗa Mbulum a hinne, dite nda mezlibe gà ana tì zlibe a à iye ya. ²⁸Aləka na kàa ŋgatum a gà dukw ata tàa dza ba aà madàra ka, hitswim, kà ndzəkum gər aà mbulum, kà mùm aaba aà arəv lele, aɗaba Mbulum aka à mimbile à kurum kuɗa na taŋa ya.»

Bazlam minew gùrùv ana a wiɗe a ya

Mata 24:32-35; Markus 13:28-31

²⁹I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik a tar bazlam ŋgiɗ ndaka bazlam minew pam asa. A gwaɗa a tar: «Samatum dizl ɗaf gùrùv aaha nda gà asiŋ gà dizl ɗaf ŋgiɗ pampam a kwaŋ. ³⁰Aɗaba na kàa ŋgatum a tar, ta gègìriŋa, dite tì dze a ba aà mibìzè nda mewiɗe ka, ki sirwim a dər ndzer, taŋa ka, viye aka à mege. ³¹Kamala taŋa ya mbaŋa, na kàa ŋgatum a gà mesewere are nda gà dukw ata pampam tàa ndzera ka, ki sirwim a dər ndzer, mekwere Əbay Mbulum ana a kwere ya, aka à meslele mbaŋa. ³²Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer: Gà mburma ana kinehe ya ka, ta mete a zukw tsa, say gà dukw ata tàa ndzera dzekwiŋ, dite ta metiŋa. ³³Gà kuvəl mbulum nda gər ahəɗ ka, tì ndìviŋa. Ama bazlam gà ka, à ndìv a tsa, a ndze a aà biybiy.»

Ndzum nda metsehe

³⁴«Gwim metsehe, kaslum ba kurum, ka ta kwayum tsa. Ka ta gwim məburnun tsa, dite ka tə dzalum gà gər aka dukw gər ahəɗ tsa asa. Aɗaba gà dukw ata na ta ge a madzək a metsehe kurum a. Na kàa kaslum ba tsa, dite kurum tekeɗe, aà gà dukw ata mbaŋa ka, pat ana a dere a ya ka, gər melek, ki sirwim a aà pat ŋa tsa. ³⁵Aɗaba pat ata a lere a à mburma ana ika gər ahəɗ tserdze ya ka, kamala ɓele ana a mbezle a aka kwàhum a. ³⁶Ka ndzwim are tsa, hamum kəla pat, dite ka, ka ŋgatum ndzəɗa aà mibe dər i təv gà dukw ata tserdze ti dere a ya. I dəba ŋa ya, ki ta hitswim a aka miɗ gà lele, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a kuɗa.»

³⁷I huɗ mendze Yesuw ana a ndzawa i fataya ka, ndaàpat ŋana ka, a dzeŋgewa guma ŋgar a mburma i ga Mbulum batsah ŋana. Aləka hawa aka ge ka, a debe a a dìyes dizl ɗaf uliviye ata, aà mehinne i fata. ³⁸Dite i mèkwède hedwe asa ka, gà mburma tserdze tə dawaha a ga Mbulum batsah ŋa ata, aà mandza zləm a dukw ana a tsik a ya.

Gà Əbay gà Yahuda ti yaha vatwa aà magəsa Yesuw

Mata 26:1-5; Markus 14:1-2; Yuhana 11:45-53

¹Aləka megirive gà Yahuda ana tə zalar Paska ya ka, aka à mendzera. I təv ana aka ndze aɗəm a ka, tə zəmawa dukuməŋa a riŋ, giɗe ikəka tsa, na dite a kwese a tsiye.*fa* ²I fataya ka, gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum, ti yaha vatwa aà makə̀ɗà Yesuw. Ama ka, ta ge magəɗa asa, agəra gà mburma ana mayahaba gər ŋa a riŋ hinne ya.

A sàs a Yudas mege ɗaf aà Yesuw

Mata 26:14-16; Markus 14:10-11

³Aləka i dəba ŋa ya, Əbay sitene a pəts a gəzləŋ a Yudas ana tə zalar Iskariyut i liwiŋ gà ɓəzla mazazama Yesuw a kurwa gəra sula ŋana ya. ⁴A da a təv gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà Əbay gà ɓəzla makàslà ga Mbulum batsah ŋana aà mandza akaba bazlam, meme na a sle aà meɗe a ter a à wirwir ŋa ana ta gis a dər Yesuw a. ⁵Gà mburma ata ta tsaraka kataya ka, ta ŋgaya ba hinne. Ta gwaɗar i sida ya: «Mìi dzèk a siŋgwe.» ⁶Yudas a tsaraka taŋa ka, hèlèwrèw a ge metsehe tsara, a gəs bazlam ata nda maŋgayaba lele. A daha, a dza ba aà mayaha vatwa aà mege tar ɗaf aà Yesuw, a waya, na dite gà mburma ti sir a ahər a ya tsa asa.

Mede ɗaf Paska

Mata 26:17-19; Markus 14:12-16; Yuhana 13:21-30

⁷Aləka *megirive ana gà Yahuda tə zəmawa dukw ata giɗe ikəka tsiye, pat ana ta bets a gà ɓəza gà təmaŋ aà mede dər ɗaf Paska ya ka, aka ndze aɗəm kuɗa. ⁸Yesuw a slər gà Piyer nda Yuhana. A gwaɗa a tar: «Dum, ka ti dwim ɗaf Paska ana ki ti zimekwe a ya.» ⁹Gà mburma ata tə tsam ahər, ta gwaɗar: «A sàsak mìi ti de a ana, a ŋga?» ¹⁰A gwaɗa a tar: «Araha, na ki dwim a, kàa ndzwim a huɗ kwite ka, ki lwim a aà wele duwa a riŋ nda gà dzagwaya ika gər, yam iɗəm, a diŋa. Na kàa ŋgatumar ka, zazamum ŋgat a ga ana a de a dər aɗəm a. ¹¹Dite gwaɗum a mala ga ata: <Əbay mər a gwaɗak, ga ana mìi ti zim a iɗəm ɗaf Paska nda gà ɓəzla mazazama iye ya ana, awara?> ¹²Tsam ka, a ɗif a kurum a à huɗ ga ana mazlazla ŋa batsah ŋa ika gər biy ŋgiɗ. Ga ata ka, malàmbàɗà ŋa lele. Ki dwim a iɗəm ɗaf ata ka, i fata.» ¹³Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta mah ba, tə da. Tə daha ka, tàa le aà gà dukw ata tserdze ya, kamala ana a tsik a taraha ya kaɗəŋ. Tə daha, ti de ɗaf Paska ata i fata kuɗa.

Gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə zəm ɗaf Paska

Mata 26:20-30; Markus 14:17-26; 1 Kurintiya 11:23-25

¹⁴Aləka i təv ana mazəma ɗaf ata a sle ya ka, gà Yesuw tə daha, tə ndzaya a bəɗ nda gà ɓəzla meslire ŋgar tserdze. ¹⁵A gwaɗa a tar: «I waya mazəma akaba ɗaf Paska aaha nda gà kurum hinne, na ələk i ti sèwèr a are ya. ¹⁶Aɗaba iye ihər i tsik a kurum ŋa: Ki zimekwe a ɗaf aaha nda gà iye asa tsa, haa a pat ana mendzikiɗe ba ɗaf Paska aaha kinehe ya, a ndze aɗəm a ya.» ¹⁷A zla kup meɗwìtsè mawà dukw duwa iɗəm makwàsà ŋa. A ge dərraha kəkaaha a Mbulum, a gwaɗa a tar: «Zlum dukw aaha, kà mə̀ndzərum tserdze ika magər kurum, udzùɓ udzùɓ udzùɓ. ¹⁸Iye ihər i tsik a kurum ŋa: I ti se a meɗwìtsè mawà dukw makwàsà ŋa aaha asa tsidze, haa a pat ana mekwere Əbay Mbulum ana a ta kwere a ya, aka ndzera ya dzekwiŋ.» ¹⁹I dəba ŋa ya, a zla ɗaf ata, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum asa, dite a sasa ikaba ya, a dzaya a tar. A gwaɗa a tar: «Zəmum. Naha ka, slu ba gà {ana i ta vile a aɗaba kurum a. Gwim dər kamala taŋa ya aka miɗ aka miɗ, kà tə̀kərawum dər aà iye.» ²⁰I dəba mazəma ɗaf ata ya ka, a zla kup meɗwìtsè mawà dukw makwàsà ŋa ata iɗəm asa mbaŋa, dite a vəl a tar, a gwaɗa a tar: «Kinehe ka, sum dukw aaha. Naha ka, mendzikiɗe ba masə̀ràba Mbulum awiya ŋana ti sir a ba nda gà mburma ya, agəra məmbəz ga ana i ti dzèye a dər aɗaba kurum a.} ²¹Ama fə̀rum aà wele ana, a ta ge a aà iye ɗaf a ka, araha i faha, ki zimekwe akaba a ɗaf tserdze. ²²Iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, i ta mìt a ka, kamala ana Mbulum a tsik a ndzer kaɗəŋ. Ama wur ana a ge aà iye a ɗaf a ka, waya ba ŋgar a.» ²³Tar ata tserdze ya, tə tsaraka kataya ka, tə dza ba aà metsìkè ŋa, ika magər tar ilik ilik tserdze. Ta gwa: «Wànà weke na a ta ge a gà dukw ata ika magər kwa dze ya?»

Weke na batsah ŋa ika magər kwa ya

Mata 20:25-28; Markus 10:42-45

²⁴Gà ɓəzla mazazama Yesuw ta mbetseba ahəm ika magər tar hinne aà mesire dər ka, weke na batsah ŋa ya. Ta gwa: «Weke na a ne a batsah ŋa ika magər kwa ya?» ²⁵Yesuw a gwaɗa a tar: «Gà bàba gà Əbay ana ika gər ahəɗ ta kwere a mburma nda ndzəɗa, dite gà Əbay ana ti zim a mburma aà swalwa ya tekeɗe, ta gwa: <Gà mburma ta gwa aà mər ka, gà ŋgwal ŋa.> ²⁶Ama i təv kurum ka, kataya tə tsa. Wur ana aka sasar mene batsah ŋa ika magər kurum a ka, say ma ne à gər ŋgar kə̀la ŋa ivaɗ. Dite wur ana a sasar makwàrà mburma ya ka, say ma ne mala meslire kurum ivaɗ asa. ²⁷Weke na batsah ŋa kinehe ya? Wànà wele ana tì lèher a à ɗaf, mandza ŋa i bəɗ a ya, tsəna mala meslire ana a der a ɗaf a ivaɗ a? Wele ana ta viler a ɗaf tsiye, na batsah ŋa ya. Ama iye na kinehe, i ne ika magər kurum mala meslire ya. ²⁸Kurum ka, kà ndzawum nda gà iye hiywe kəla pat i təv medzìkè ana ti dzikewa à iye ya. ²⁹Ama iye tekeɗe ka, i ti sese a kurum a mekwere Əbay Mbulum Tsir gà, kamala ana ŋgat a sèsiŋ a mbaŋa. ³⁰Aləka i təv ana Yàa da a mekwere gà ya ka, ki ti zimekwe a dukw mezime nda masà duwa i təv ilik ŋa nda gà iye, dite ki ti ndzwim a aka təv mendze Əbay aà mege seriye gà gwala gà Isərayel ana kurwa gəra sula ya.»

Yesuw a ɗif à Simun Piyer ana a ta gweɗe a, i sər ŋgat tsiye

Mata 26:31-35; Markus 14:27-31; Yuhana 13:36-38

³¹I dəba ŋa ya, Yesuw a gwa asa: «Simun, Simun. Araha, Əbay sitene aka ŋgat vatwa aà medzìkè à kurum. A dzik a ikaba kurum a, kamala himbiɗ ana à dzik a ikaba gà dzəndzar nda daw a. ³²Ama kə̀la ka, Yàa hama a Mbulum agəra kər, dite ka, ka miyak à megìse ana kə̀ gəs ŋgat a kweleŋ tsa. Dite i təv ana, aləka, kàa màra a təv ga ya ka, ki ta vile a ndzəɗa a ba a gà damər yak mba.» ³³Piyer a gwaɗar aaka: «Batsah ga ŋa, iye ka, Yàa hadzal ba gà, ki tème a a daŋgay ka, məma. Ku mege ki meteme a tekeɗe ka, aka ndəv pəra.» ³⁴Yesuw a gwaɗar aaka asa: «Piyer, iye ihər i tsikik a ka, ndzer: Ələk guŋgwazl a ti tiwe a mbakum ka, kàa gwa, medzige makər, i sər Yesuw tsa.»

Tə ndzək dər duwa kuɗa

³⁵Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tserdze ya kuɗa: «Aka ana i slər kurum ze siŋgwe, ze kìywa, ze tsàpà ya ana, wànà kàa ŋgatum duwa tsiye?» Ta gwaɗar aaka: «Haya, maa ŋgat, kuɗa duwa aka ge a mər tsa.» ³⁶Dite a gwaɗa a tar asa: «Ama kinehe ka, wur ana siŋgwe aà ŋgat a ka, say mà ndzək dər kuɗa na ki tèkwe a ya, dite wur ana kìywa ŋgar a riŋ a ka, ma zla dər asa mbaŋa. Wur ana bəla màsalamà aà ŋgat tsiye ka, ma kal à petek ŋgar, dite mà səkəm dər. ³⁷Aɗaba iye ihər i tsik a kurum ŋa: Say bazlam gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana ti tsik aà iye i wakita Mbulum a ka, mà ndəv aba fit. Bazlam ŋa a gwa ka: <Tàa ɗama ŋgat a liwiŋ gà ɓəzla məbatsa mburma.>*fb* Dukw ana ta wetse agəra iye ya tserdze ka, a ge a ba kinehe kaɗəŋ.» ³⁸Gà ɓəzla mazazama ŋgat ta gwaɗar: «Əbay, Batsah mər ŋa, araha, kwa riŋ nda gà màsalamà sula.» A gwaɗa a tar aaka: «Taŋa ka, aka sle.»

Yesuw a hama a Mbulum i təv duwa tə zalar Getsemene

Mata 26:30,36-46; Markus 14:26,32-42

³⁹Aləka Yesuw a dara i fataya, a da aà kwite uliviye, kamala ana a gewa dər a. Gà ɓəzla mazazama ŋgat tə dəɗ aaka. ⁴⁰Ti ndzeha a fata ka, a gwaɗa a tar: «Hamum a Mbulum, dite medzike ana ti dzik à kurum a ya ka, ka ti dzeywim iɗəm a tsa.» ⁴¹I dəba ŋa ya, a sìrìk i təv tar a əzaɗ zaakwa. A daha, a dza gurmits a bəɗ, a hama a Mbulum. ⁴²I huɗ meheme ŋgar ata ya ka, a gwa: «Tsir gà, na mege kà waya ka, zla aà iye mesewere are ana i ti sèwèr a are ya te. Ama ki ge a ka, kamala ana a sàsak a, tsəka, kamala ana a sèsiŋ a tsa.»

⁴³{I dəba ŋa ya, gawla Mbulum a dara i gər ŋa ya, a patar aba, a vəlar ndzəɗa. ⁴⁴Ama ka, a ge magəɗa hinne asa, agəra mesewere are ana a ta gera a ba a gər a. A hama a Mbulum nda gəzləŋ ŋgar ilik. Avukw ndel ndel ndel kamala məmbəz ana a tèkwe a a bəɗ ara i ba ŋgar a.} ⁴⁵A hamar aba ya lele ka, a mbəɗ gər a təv gà ɓəzla mazazama ŋgat ata. A daha ka, tar riŋ tàa ndzeye are, tàa mata à matsəɓatsəɓ. ⁴⁶A gwaɗa a tar: «Aàmala na kà ndzwim are ya? Ŋgulum hitswim, ka hamum a Mbulum. Dite medzike ana ti dzik à kurum a ka, ka ti dzeywim iɗəm a tsa.»

Magəsa Yesuw ana ta gəs a

Mata 26:47-56; Markus 14:43-50; Yuhana 18:2-11

⁴⁷I təv ana ŋgat a riŋ ihər à fèfil a mba ya ka, gà mburma hinne tə daha. Yudas, wele ana ilik ika magər gà ɓəzla mazazama ŋgat ana kurwa gəra sula ya, na a ndzəkaha tar, a ndza a taraha aka miɗ a. A sìrìkaha a təv Yesuw aà meger wusa nda mendzìwìɗèba ahəm. ⁴⁸Ama Yesuw a gwaɗar: «Yudas, wànà a sàsak ki ge a aà iye ɗaf, aà iye, wur ana a dara i təv Mbulum ana, say nda mendzìwìɗèba ahəm kataya ya?» ⁴⁹Gà mburma Yesuw ta ŋgat a gà dukw ata ta ge a kataya ya ka, ta gwaɗa a Yesuw: «Wànà mi tsala iba gà wele aaha nda màsalamà ya ya?» ⁵⁰Mìsle ŋgiɗ ilik ika magər gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ya, a daha tsara, a lak a mala meslire *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum duwa pats, a sàs ihər zləm ahər mezime ya nda màsalamà ya. ⁵¹Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Miyakum à tar, ka fàfəlum a tar tsa, aka ndəv pəra.» A daha, a ləm ahər, a làmbaɗa dər lele tsara.

⁵²I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà mburma ana tə daha aka magəsa ŋgat a, a gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum nda gà Əbay gà ɓəzla makàslà ga Mbulum batsah ŋana, dite nda gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya tserdze: «Kà dumara naha kataya nda gà màsalamà, nda gà matakwazum ana, aà megìsè iye ya? Wànà kamala ana iye ka, mala akəl a yà? ⁵³Kəla pat kà ndzawukwa nda gà iye i ga Mbulum batsah ŋana, dite ka, kwets kàa giswim iye ɓav tsəna, meme? Ama kinehe ka, aka ndze akahər ŋa biy kurum, aɗaba ana Mbulum a vəl vatwa a wele ana i luvuŋ a, na dite ki giswim a dər iye ya.»

Piyer a ɗe bərakə̀zam a Yesuw

Mata 26:57-58,69-75; Markus 14:53-54,66-72; Yuhana 18:12-18,25-27

⁵⁴I dəba ŋa ya, ta gəs Yesuw kuɗa. Tə da à ŋgat a ga a bəra *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum. Piyer a zazamaha tar i dəba ya diriŋ, na i təv ana ti de a dər a. ⁵⁵Ti ndzeha a fata ka, Piyer a daha, a pəts a ga, a ndza a bəɗ aà akwa a riŋ məvata ŋa ika varavada i huɗ ga. A ndza aà akwa ata ka, a tsaka gà asiŋ gà mburma na tar riŋ ta vèt a ba a akwa ata ya. ⁵⁶Daala duwa a riŋ mala meslire mala ga ata, a ŋgat a Piyer ana mandza ŋa aà akwa ya ka, a fə̀r ahər ìzliɗ ìzliɗ lele. A gwa: «Wele aaha ka, tə ndzawa ka, nda gà ŋgat dze mbaŋa dìgiy.» ⁵⁷Ama Piyer a ɗe bərakə̀zəm a Yesuw, a gwaɗa a daala ata: «I sər wur aaha tsa, dəm gà.» ⁵⁸Zàmma tsəka, mìsle ŋgiɗ a ŋgatar asa ka, a gwaɗar: «Kər tekeɗe ka, mburma ŋgar mbaŋa.» Ama Piyer a gwaɗar aaka: «Awaŋ, iye ka, i sər ŋgat tsa welè.» ⁵⁹Zàkwayiya, a ge ndzemde ilik ka, wele ŋgiɗ a gwa: «Gà wele aaha ka, tə ndzawa ka, məma tiya, aɗaba ŋgat tekeɗe, gà Galile mbaŋa.» ⁶⁰Ama Piyer a gwaɗar aaka: «Lalalala, iye ka, i sər dukw ana a sàsak aà metsikiŋ a tsa, na kər a.»

I təv ana ŋgat riŋ aà mifefile mba ya ka, guŋgwazl a dza ba aà tuwa kuɗa. ⁶¹I dəba ŋa ya ka, BATSAH kwa ŋa a mbəɗ aba, a fə̀rra aà Piyer a. I fataya tsara ka, bazlam ana BATSAH kwa ŋa a gwaɗar: Ələk guŋgwazl a ti tiwe a ka, kàa gwa medzige makər, i sər Yesuw tsiye ka, aka màrra a gər a. ⁶²Piyer a hitse aà mbulum, a dara a bəra ya, a dza ba aà tuwa hinne.

Tə sawla aà Yesuw nda melekeye

Mata 26:67-68; Markus 14:65

⁶³Ama gà mburma ana ta kasla Yesuw a, tə sawla ahər hinne. Tə daha, ta gə̀zl ŋgat. ⁶⁴Ta hə̀ndə̀kar aka are, dite ta gwaɗar: «Weke na a lakayak a, na kù gwa, i sər duwa ka, hinne ya?» ⁶⁵Dite ti tsikeyera gà bazlam ŋgiɗ nda mendeveye pampam asa.

Yesuw i seriye ika miɗ gà bàba gà Yahuda

Mata 26:59-66; Markus 14:55-64; Yuhana 18:19-24

⁶⁶Aləka mbulum a də̀v ka, gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya, nda gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tserdze ti yaha ba gər. Tə daha à Yesuw aka miɗ tar aà megèr seriye. ⁶⁷Tə daha, ta gwaɗar: «Wànà kər ana, *Kiristi, mala məmbə̀là à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumaha a ya ya? Tsik a mər kwaŋ?» A gwaɗa a tar aaka: «Na i tsik a kurum tekeɗe ka, kwets ki giswim a tsa. ⁶⁸Dite i wiz aà kurum a duwa ilik tekeɗe ka, kwets ki fèfilwimiŋ aaka a ɓav tsa asa. ⁶⁹Ama sərum dər, daga aà kinehe ya, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, iye riŋ mandza ŋa ika tsèke ahər mezime Mbulum ana a za gà dukw tserdze ya.» ⁷⁰Tar ata tserdze ya, tə tsaraka kataya ka, ta gwaɗar: «Kər kinehe ka, Kəla Mbulum kaɗəŋ a?» A gwaɗa a tar aaka: «Kamala ana kà tsikwim a, iye ka, Kəla ŋgar kaɗəŋ.» ⁷¹I dəba ŋa ya, ta gwa: «Ki yehekwe a mala sida dze ana, aàmala asa ya? Aɗaba kwa ŋa ka, kàa tsarakukwara mifefile ana ŋgwala tsa i bazlam ŋgar a ya.»

Yesuw i sida ika miɗ Pilatus

Mata 27:1-2; 27:11-14; Markus 15:1-5; Yuhana 18:28-38

¹Aləka i dəba ŋa ya, tar ata gà bàba ŋa tserdze ya, ta hitse aà mbulum, tə da à Yesuw a təv Pilatus, mala sik Əbay ana a kwere a ahəɗ gà Ruma ya. ²Ti ndze dərraha ka, tə dza ba aà masàsà ahər pàrsa hinne ika miɗ Pilatus. Ta gwa: «Mì le aà wele aaha ka, a beye a à mburma kwa a dala. A gwaɗa a tar ka: <Kà dzum hadam a batsah Əbay gà Ruma tsidze.> Dite a gwa asa ka: <Iye ka, *Kiristi, batsah Əbay ana Mbulum a ti slirre a təv mər a.> « ³Pilatus a tsam aà Yesuw, a gwaɗar: «Kər ana, batsah Əbay gà Yahuda kaɗəŋ a?» Yesuw a gwaɗar aaka: «Haya, iye ka, ŋgat ŋa.» ⁴I dəba ŋa ya, Pilatus a gwaɗa a gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ata, nda gà mburma ana dze ya: «Iye ka, i sər bakal ana wele aaha a ge, dite ka, seriye à gis a dər ŋgat a tsa.» ⁵Ama ta gwaɗar aaka nda magala hinne asa: «A beye à gà gwala mər a dala nda guma ŋgar tiye wele. A dza ahər ba ka, ika ahəɗ Galile, dite araha, a zazəɗ dərra aka ahəɗ Yuda ya. I dəba ŋa ya ka, a ndze dərra a faha ya asa ana, meme?»

Yesuw i sida ika miɗ *Hiridus

⁶Pilatus a tsaraka bazlam ata ka, a gwaɗa a tar: «Wele aaha dze ana, gà Galile ya?» ⁷Ta gwaɗar aaka: «Haya.» A tsaraka, Yesuw a dara i fataya, ika mekwere Hiridus a ka, a zal a mburma, tə da à Yesuw a təv Hiridus. A pat ata ka, Hiridus a riŋ i Yeruzalem mbaŋa. ⁸Aləka Hiridus a ŋgat a Yesuw ka, a ŋgaya ba hinne, aɗaba a tsarakawa maɗə̀và zləm ŋgar, a waya meŋgeter zləmana daga piŋŋe, ama aka ŋgatar tsa. A sasar ka, Yesuw ma ge dukw mene aà mburma ŋgar ana a gewa ya, i təv ŋgar i fata tsara. ⁹Aka wiz ahər gà bazlam pampam hinne. Ama Yesuw aka fàfəlar aaka tsidze. ¹⁰Gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum tar riŋ i fata mbaŋa, tə daha, tə dza ba aà meŋgewereha gər ŋgəraw ŋgəraw nda ndzəɗa ika miɗ Hiridus i fata hinne. ¹¹Gà Hiridus nda gà sliwdze ŋgar tə tsaraka gà dukw ata ka, tə sawla aà Yesuw hinne. Ta ger matawak. Ti tike aka ŋgat petek ana ŋgwal ŋa ya, aà masàwlà dər ahər. dite ta màha à ŋgat a Pilatus. ¹²I fataya tsara ka, gà Hiridus nda Pilatus ti ne nda masla, aɗaba piŋŋe ka, tə sər ba tsa, ti ne ba are hinne.

Məvəla vatwa aà makə̀ɗà Yesuw

Mata 27:15-26; Markus 15:6-15; Yuhana 18:38—19:16

¹³I dəba ŋa ya, Pilatus a yaha gər a gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà bàba ŋa ana ta kwere a gà Yahuda ya, dite nda gà mburma tserdze. ¹⁴A gwaɗa a tar: «Kà zlwimiŋara wele aaha ya ka, kù gwaɗum, a beye a à mburma a dala dze ana, araha, Yàa wiz ahər bazlam ika miɗ kurum a tserdze ka, kwets Yàa le aà bakal i təv ŋgar a, biy na seriye à gis a dər ŋgat a tsa ana, meme? Ki ŋgewimer a gər ka, masakəŋa. ¹⁵Dite *Hiridus tekeɗe ka, aka ŋgat bakal i təv ŋgar a ɓav tsa asa. Araha, aka màkwara à ŋgat a ana, meme? Kərga taŋa ya, wele aaha ka, aka ge bakal ana biy mekìɗè dər ŋgat a tsa. ¹⁶Ŋgulum ka, i gìzl a ŋgat nda megwiymbiɗ, tsam ka, i pìl a dər, ma daba.» ¹⁷{A tsik kataya ka, aɗaba kəla *megirive Paska aka ndzera ka, say a pə̀lawa a tar à gà ɓəzla daŋgay ilik.}

¹⁸Ama tə dza ba aà metsìkè ŋa nda magala tar ata tserdze ya, ta gwa: «Say mekìɗe iɗəm wele aka ya. Ŋgulum pə̀lara ka, à Barabas a ivaɗ.» ¹⁹Tsa ta gəs Barabas a daŋgay ka, aɗaba ana ŋgat i liwiŋ gà ɓəzla mene are a ŋgumna ana ta ge ahər ɗa maàga, ta kəɗ mburma ya. ²⁰Ama ka, Pilatus a fàfəl a gà mburma ata asa, aɗaba a sasar məpəla à Yesuw pəra. ²¹Dite gà mburma ata ta gwaɗar aakaha nda magala gər melik tsara: «Ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa, aà dizl magə̀làwà ŋa.»

²²Pilatus a gwaɗa a tar aaka məmakər ŋa asa: «Wànà a ge dze ana, dukùla na ŋgwal ŋa tsa kataya, dite ka, araha kwets, iye ka, Yàa ŋgat bakal ŋgar ana biy mekìɗe ahər ŋgat a tsiye ya? Ŋgulum ka, i gìzl a ŋgat nda megwiymbiɗ, tsam ka, i pìl a dər, ma daba.» ²³Ama tar ka, ta gəs tsa. Tar riŋ aà metsìkè ŋa nda magala sah i ba tar a. Ta gwa: «Say tə ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋana ndzer pəra.»

Agəra bazlam tar ata huwwa ya ka, aka ge zləm a Pilatus. ²⁴A gəs mifefile tar ata mbaŋa. ²⁵A vəl a tar Yesuw a ahər, aà mege dər dukw ana a sàs a tar a kuɗa. Dite a daha, a pəl a tarra à wele ana ndeɗiŋa, ta gwaɗar, pəl dər i daŋgay, a ne are a ŋgumna, a kəɗ mburma ya.

Yesuw aà dizl magə̀làwà ŋa

Mata 27:31-44; Markus 15:20-32; Yuhana 19:17-27

²⁶Aləka i təv ana tar riŋ ti de a à Yesuw a təv ana ti ndwendwey a ŋgat a ka, tàa lə̀ma aà vatwa nda gà wele duwa, gà Kirene, tə zalar Simun. Ŋgat a riŋ à mère a i dala ya. Gà sliwdze ata ta hitse à ŋgat, ta fàr aaka ndzəɗa aà mazla dizl ata ti ndwendwey ahər a Yesuw a, dite ma zazam dərraha Yesuw i dəba ya.

²⁷Gà mburma hinne tə zazam Yesuw i dəba ya mbaŋa. Gà məkəs ana i magər tar a hinne, tar riŋ ta bets a ba nda gà tuwa. ²⁸Ama Yesuw a mbəɗ aba a təv tar, a gwaɗa a tar: «A kurum gà məkəs aaha ɗa i Yeruzalem a, ka tuwum agəra iye tsa. Tuwum ivaɗ ka, agəra ba kurum, nda gà ɓəza kurum. ²⁹Aɗaba pat mesewere are a dere a ka, ti ta gweɗe a: <Gà məkəs ana gà ɓəza tar a riŋ tsiye, nda gà na tàa ŋgat aà are a kəla ya, tàa vəl awah tar a kəla ilik tsiye ka, ta ŋgaya ba.> ³⁰Dite gà mburma ti ti weye a na gùrum mə mbazla aka tar a te. Dìyes ibam, mə̀ mbə̀s ba aka tar mbaŋa.*fa* ³¹Na ti ses a dizl ɗaf ana dzìn ŋa ya, aà mede dər duwa kataya ana, dite meme na ti ta ge a nda gà makula ŋana seyiŋ a?»

³²Ama tə ndzək akaba gà ɓəzla bakal sula mbaŋa aà mendwendweye tar aà dizl magə̀làwà ŋana nda gà Yesuw dze. ³³Ti ndze a tə̀vəməŋa a riŋ tə zalar «Atasl gər» ka, tə ndwandway Yesuw aà dizl magə̀làwà ŋana, dite tə ndwandway ahəraha gà mìsle ŋgiɗ aaha sula ya, a tsaka ŋgar a fata asa mbaŋa. Ilik aka tsèke ahər mezime ŋgar, ilik ŋa aaha aka tsèke ahər gùla ŋgar. ³⁴Yesuw a gwa: «Tsir gà, pəl a tar à bakal tar, aɗaba tə sər dukw ana ta ge a ya tsa.» Gà mburma ana tə ndwandway ŋgat a, tə dzaya ikaba petek ŋa ya ika magər tar, dite ta ge tsetse, ta gwa: «Ŋgada weke na a ŋget a ya?» ³⁵Gà mburma tserdze tar riŋ ta fir aà teriŋa. Gà Əbay gà Yahuda tə sawla ahər, ta gwa: «Aka mbala à gà mburma pampam hinne ka, ama mə mbəl à ba ŋgar ŋa te, na ŋgat ka, *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a zla i liwiŋ mburma ya, a gwa, i slir a kurumaha a ya ya?» ³⁶Gà sliwdze tekeɗe, tə sawla ahər mbaŋa. Ti sìrìkeha a təv ŋgar aà sik ŋa a fata. Dite tə dzakaraha meɗwìtsè mawà dukw ana makwàsà ŋa, a ndza ndùlàkə̀kka ya. ³⁷Ta gwaɗar: «Na kər ka, batsah Əbay gà Yahuda kaɗəŋ ka, mbəl à ba yak kuɗa.» ³⁸Ta wetse bazlam ŋa, ta gwa: «Əbay gà Yahuda na naha ya.» Ndàp ti tike aà maadwa ŋana. ³⁹Mìsle ŋgiɗ ika magər gà ɓəzla bakal ata tə ndwandwayaha tar a tsaka ŋgar a ka, a ndavayar hinne mbaŋa, a gwaɗar: «Naha ana, kər ana kù gwa ka, iye Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya ibam a? Mbəl à ba yak kuɗa tsiye, dite ka mbəl à mər mbaŋa ya.» ⁴⁰Ama biy ŋgiɗ aaha a mà à bakal a wele ata, a gwaɗar: «Magəɗa Mbulum a gek ti tsiye, ma ana, kinehe ki sèwèreme a are kamala ŋgat ana, meme? ⁴¹Aɗaba ma ka, ki sèwèreme a are ka, ndzer ndaka vatwa ŋa, ta gema gà dukw aaha kataya ka, aɗaba ana kàa gema gà dukw ana ŋgwala tsiye kaɗəŋ. Ama ŋgat ka, bakal ŋgar a riŋ tsidze.» ⁴²I dəba ŋa ya, a gwaɗa a Yesuw: «I ta mətsak gər tsa, Yesuw, na i təv ana ki ti ne a batsah Əbay a.» ⁴³Yesuw a gwaɗar aaka: «Iye ihər i tsikik a nda ndzer: Mbakum aaha kinehe ya, ki ti ndzeme a a təv ŋgwal ŋa ana awiya ŋa i mbulum a, nda kər məma.»

Məməta Yesuw

Mata 27:45-56; Markus 15:33-41; Yuhana 19:28-30

^44-45Zàkwayiya ka, magər pat a ge. Tìtìktìk həvəɗ a ge ika ahəɗ ata. Are a da aaba ya asa tsa, haa pat a ge metsìɓehe guzum ide. Petek duwa a riŋ i ga Mbulum batsah ŋa ata madànà ŋa aà mbulum, a tayara ba ya kwàŋŋa. ⁴⁶Yesuw a wideye, a gwa: «Tsir gà, i misek a à mesife gà ka, a ahər yak.»*fb* I dəba bazlam ŋgar ata ya ka, a mət kuɗa. ⁴⁷Əbay gà sliwdze gà Ruma ana ti tike aà makàslà Yesuw a, a ŋgat a dukw ana a ge ba ya ka, a zàmbaɗa a Mbulum. A gwa: «Wele aaha ka, ŋgwal mburma ndzer kaɗəŋ.» ⁴⁸Dite gà mburma ana tə daha tserdze aà məfə̀rà aà dukw ana a ge ba ya ka, a zlaŋa tar hinne mbaŋa. Ta mbəɗ gər a dəba nda malàkàyàba dər a gəzləŋ, kamala megweɗe ya: Hey, hey, hey, ta kəɗ naha ka, ŋgwal mburma. ⁴⁹Gà məkəs ana tə zazamaha ŋgat daga à gər ana ŋgat i Galile mba ya, ta hitse dzìrìk diriŋ nda təv tar ata zaakwa, aà mifìreha aà dukw ana a ge a ba ya, tar nda gà na tə sər Yesuw a tserdze mbaŋa.

Mazla məməta Yesuw a biye

Mata 27:57-61; Markus 15:42-47; Yuhana 19:38-42

^50-51Wele duwa a riŋ i fata mbaŋa, zləm ŋgar Yasufa. A dara i kwite gà Yahuda duwa a riŋ tə zalar Arimatiya. Wele ata ka, ŋgwal mburma ndzer, a riŋ a bebe a mekwere Əbay Mbulum ana a kwere a gər ahəɗ mba ya ka, lele. Ŋgat ka, i liwiŋ gà bàba gà mburma ana ta kwere a gà Yahuda ya. Ama ŋgat ka, aka gəs dukw ana gà asiŋ gà bàba gà mburma ŋgiɗ ti tsik aà Yesuw nda dukw ana ta ger a tsa. ⁵²A da a təv Pilatus. A daha, a wiz ahər məməta Yesuw. ⁵³I dəba ŋa ya, a pə̀lara məməta Yesuw aà dizl a kuɗa. A daha, a zla petek tìv, a mbe ahər kuɗa. I dəba ŋa ya, a zla a biye, melè ŋa i giseh a, i təv ana gìrdzìdzìhhe ya. Aɗaba tar ka, ti leyewa aba dive ya. Dite dive ata ka, awiya ŋa, tàa tike aɗəm wura ilik tsa. ⁵⁴Ama pat ata ka, kwaskwa zləma, a zeha ndzemde hinne asa tsa na mesìfìkà ba gà Yahuda a ndze aɗəm a ya.

⁵⁵Gà məkəs ana tə zazamara Yesuw daga i Galile ya, tə da nda gà Yasufa. Tə daha, tə samata Yesuw ana ti zle a a biye ya. ⁵⁶I dəba ŋa ya, ta mbəɗ gər a ma. Tə daha, ti deye gà mal nda gà wirdè ana a ze hwaŋŋà lele ya, ta waya mibehe aà məməta Yesuw. Ama a pat səbədà ka, ti sifik ba kamala ana məpala ahəm Mbulum a tsik a tar a.

Yesuw a mbəlara i məməta ya

Mata 28:1-10; Markus 16:1-8; Yuhana 20:1-13

¹Aləka mbulum a də̀v a pat ladà i mèkwède ka, gà məkəs ata ta wilera i ga ya, tə da aka dive. Tə ndzaka dər gà wirdè tar aaha ti de ya. ²Tə daha ka, ta ŋgat a beliŋ ana ta hə̀ndə̀k dər ahəraha ya, dzèŋŋe aà gùva ŋa. ³Tə daha, ta patsa a dive ŋa ka, tàa leha aɗəm à məməta Yesuw BATSAH kwa ŋa tsa. I fataya ka, a mà a tar dər gərəŋ gərəŋ, tə sər dukw ana ti dzele a ya tsa. ⁴I təv ana tar riŋ ti dzele a gà gər kataya ya ka, gà wele duwa sula ta pàt a tar aba. Tə daha a təv tar nda gà petek herrè ŋa tizlzlè. ⁵Ta ŋgat a gà wele ata ka, tə dza ba aà medzedzere hinne, luz luz tə dzaya dər gər a bəɗ. Gà mburma ata sula ya, ta gwaɗa a tar: «Aàmala na ki yehwim a wele ana nda gà mesife ya, a liwiŋ gà məməta asa ya? ⁶Ama ka, ar ɗa i faha tsa, aka mbəlara i məməta ya. Dzalum aka dukw ana a tsikewa a kurum akahər ana ŋgat i Galile mba ka, a gwa: ⁷<Say ta gis a iye, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, ta vile a iye a ahər a gà ɓəzla bakal, ti ta ndwendwey a iye aà dizl magə̀làwà ŋa, dite i huɗ mehinne makər a ka, i mbilere a i biye ya asa.> «

⁸I fataya ka, bazlam Yesuw ata a tsikewa a tar a, a mà a tarra a gər a kuɗa. ⁹Tə da i təv dive ata ya, tə daha, tə ɗama gà dukw ana ta ŋgatar a, ndəna tə tsaraka ya, a gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ti zeha kurwa gəra ilik a, dite a gà asiŋ gà mburma ana tə zazam Yesuw a mbaŋa. ¹⁰I liwiŋ gà məkəs ata ka, gà Mariya ana a dara i Magədala ya, nda Yuwana, dite nda gà Mariya məmər Zakup. Tar nda gà asiŋ gà məkəs ŋgiɗ tserdze, tə ɗama gà dukw ata a gà ɓəzla meslire Mbulum. ¹¹Ama gà wele ata tə tsaraka bazlam tar ata kataya ka, ta gəs tsa. Ta gwa: «Ti ɗeme a ka, dukw gà falày masakəŋa.» ¹²Ama Piyer ka, a hitse tsara, a val aka dive. A daha, zərəɗ a fə̀raha aɗəm ka, a ŋgataha a gà petek ŋa pəra. I dəba ŋa ya, a mbəɗ gər a ma. A daha, a dzala dukw ana a ge ba ya ka, a ge ahər kamala dukw mene aà mburma ya.

Ika vatwa Imawus

Markus 16:12-13

¹³A pat ata ka, gà ɓəzla mazazama Yesuw sula ika magər tar a, tə da a kwite Imawus izaɗ aà Yeruzalem a zaakwa. Na ki de a nda sik ka, a ge a ndzemde sula. ¹⁴I təv ana ta mah ba, ti de a ya ka, tə dza ba aà mifefile aka gər dukw ana a ge ba i fataya tserdze. ¹⁵I huɗ mandza akaba ahəm tar ata tar riŋ tì dze akaba a ya ka, ta fə̀r ikaba ya ka, tsìtsìrhim Yesuw a riŋ i təv tar. Tə da akaba nda gà ŋgat dze. ¹⁶Tàa ŋgatar ibam, ama tə sər ŋgat ana weke ka, tə sər tsa. Ti ne kamala gà ɓəzla guluf a. ¹⁷Yesuw a gwaɗa a tar agəra bazlam tar ata a riŋ ti tsik ahər a ya: «Ki tsikwim a aà la dze ya?» Tə tsaraka kataya ka, dzìrìk ta hitse, matsəɓatsəɓ ŋa a riŋ a wir aà ter a i gəzləŋ hinne. ¹⁸Mìsle ŋgiɗ ilik, zləm ŋgar Kilewpas, a gwaɗar: «Kər ana, mbəlakw kəla ya, na i Yeruzalem a? Kàa sər aà gà dukw ana a ge ɗa ba i huɗ mehinne aaha ya te tsiye?» ¹⁹Yesuw a gwaɗar a tar: «Gà dukùla na a ge ba ya?» Ta gwaɗar aaka: «Dukw ana a ge ba nda təv Yesuw gà Nazaret ana mala məma à guma Mbulum a. Aɗaba ŋgat ka, ndzəɗa ŋa hinne nda təv megemir, ku mege nda təv bazlam ika miɗ Mbulum a, dite ika miɗ mburma tserdze tekeɗe ya. ²⁰Gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum kwa, nda gà asiŋ gà bàba ŋa ana ta kwere a kwa ya, ta gəs ŋgat. Ta ger seriye mekìɗe. I dəba ŋa ya, tə daha, tə ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa. ²¹Ama mər ka, mì dzala, mì gwa aà ŋgat ka, wele ana a ta mbil a à gà Isərayel a. Araha mbakum na a ge mehinne makər a, daga aà gər ana gà dukw ata ta ge ba ya. ²²Kinehe və̀ɗəna, gà asiŋ gà məkəs ana ika magər mər a ka, ta wise a mər gər hinne asa, aɗaba ndeɗiŋa i mèkwède hedwe, ta wile aka dive ŋa. ²³Tə daha ka, tàa leha aɗəm aà məməta ŋgar tsa. Ta màra, tə ɗama a mər ka, ta gwa: <Gà gawla Mbulum tàa pàt a mər aba, ta gwaɗa a mər, Yesuw aka mbəl. A riŋ ka, nda mesife ŋgar.> ²⁴Mì tsaraka kataya ka, gà asiŋ gà mburma mər tə da aka dive ŋa. Tə daha ka, ti le ahəraha kalkal kamala ana gà məkəs ata tə ɗama a mər a. Ama ka, tàa ŋgat a Yesuw tsa kaɗəŋ.»

²⁵I fataya ka, Yesuw a gwaɗa a tar kuɗa: «A kurum gà mburma ana metsehe kurum a riŋ tsiye, dite ka, dukw ana gà ɓəzla məma à guma Mbulum ti tsik akahər ata ya ka, a mba a kurum a zləm tsa asa ya. ²⁶Wànà kà sərum tsiye, na *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumaha a ya ka, say à sèwèr a are dzekwiŋ a, dite ka, a ndze a a təv Əbay ŋgar ana gà mburma ti zlibe a à ŋgat a?» ²⁷I dəba ŋa ya, a tsik a tar kuɗa, a ɗif a tar à dukw ana ti tsik aà ŋgat i wakita Mbulum a. A dza ahər ba ka, i wakita Musa ya, haa tsikw a ndze dər a wakita gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana tserdze ya.

²⁸Zàkwayiya ka, tàa à mendze a kwite ana ti de aɗəm a ya, Yesuw a kəzlaha aà tar a, a ge aà ba kamala ana a de a aka miɗ a. ²⁹Ama gà wele ata ta gwaɗar: «Ka da i təv mər a tsa, ndzakwa tserdze. Aɗaba araha, pat aka à medìɗè, dite həvəɗ a ge a dze ana, meme?» Tə daha, ta pəts a ga ana gà mburma ata tə da aɗəm a kuɗa, aà mendze nda gà tar. ³⁰I dəba ŋa ya, tə ndza aà ɗaf a təv ilik ŋa tserdze. I təv ana tar riŋ ti zim a ya ka, Yesuw a zla ɗaf ata akahər, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum. Dite a sasa ikaba ya, a dzaya a tar. ³¹I fataya tsara ka, wetititittè tə sər ŋgat lele kuɗa. Ələk ta fə̀r ikaba ya ka, a riŋ i təv tar asa tsa, aka məsak à tar. ³²Ta gwaɗaba: «I təv ana ndeɗiŋa ŋgat a riŋ a ɗif a ma à dukw ana i wakita Mbulum aà vatwa ya ana, a məma dər i gəzləŋ ana də̀ɗə̀ffa tsiye?» ³³Gà wele ata ta hitse tsara, ta mbəɗ gər a Yeruzalem. Tə daha ka, tàa le aà gà ɓəzla mazazama Yesuw ana kurwa gəra ilik ŋa ya, nda gà asiŋ gà mburma tar, mayahaba gər ŋa i fata. ³⁴Gà mburma ata ta ŋgat a gà wele aaha tsara ka, tə lah dər aka tar ivaɗ, ta gwaɗa a tar: «BATSAH kwa ŋa ka, aka mbəlara i biye ya kaɗəŋ, Simun aka ŋgatar.» ³⁵Gà wele aaha ibam, tə ɗama a tar biy tar ana a ge ba i təv ana tar riŋ ti de a ika vatwa ya mbaŋa. Dite tə sər dər, Yesuw kaɗəŋ a ka, i təv ana a sasa a tar ikaba ɗaf a.

Yesuw a pàt aba a gà ɓəzla mazazama ŋgat

Mata 28:16-20; Markus 16:14-18; Yuhana 20:19-23; Gà Ɓəzla Meslire 1:4-8

³⁶I təv ana gà wele ata tar riŋ ta fèfil a mba ya ka, Yesuw a daha a liwiŋ gà mburma ata tserdze ya asa. A daha, a gwaɗa a tar: «Mandza zayzay mege i təv kurum.» ³⁷Ta ŋgatar kataya ka, ta ge magəɗa hinne nda medzedzere, aɗaba ta gwa i tar ka, duwa na taŋa ya. ³⁸Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Aàmala ana ki gwim a magəɗa, ka tikwim iye aà ahər nda ndzer tsiye? ³⁹Fə̀rum aà gà ahər gà nda sik gà kwaŋ. Iye ndzer dukw gà. Lə̀mum aà iye, dite kà samatum ba gà kwaŋ. Aɗaba na mege duwa ka, slu ba ŋgar a riŋ, dite ka, atasl ŋgar a riŋ tsa. Ama gà biy ga ka, tar riŋ.» ⁴⁰A tsik a tar aba gà bazlam ata ya ka, a pàt a tar à gà ahər ŋgar nda sik ŋgar. ⁴¹Ta ŋgatar kataya ka, ti sle aà megìse nda gəzləŋ zukw tsa. Aɗaba ta məts aà maŋgayaba hinne, a ge aà tar kamala dukw mene aà mburma ya. Yesuw a wiz aà tar duwa. A gwaɗa a tar: «Dukw mezime ɗa aà kurum i faha ya?» ⁴²Gà mburma ata tə daha, ta vəlarra mezehe kilif a məvàkà ŋa. ⁴³A zla kilif ata, a papəɗ ika miɗ tar i fata.

⁴⁴I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar asa: «Samatum kwaŋ. Aka ana iye riŋ i təv kurum mba ya ana, i tsikewa a kurum tsiye, na dukw ana ta wetse agəra iye ya? I tsikewa a kurum ka, bazlam ana i wakita məpala ahəm Musa ya, nda biy ana i wakita gà ɓəzla məma à guma Mbulum a, dite ndəna i wakita gà dimis tserdze ya, say a ta ge a ba mba ya ka, kaɗəŋ.» ⁴⁵Ama ka, aka handaka a tar gər aà masəra gà guma ana i wakita Mbulum a lele. ⁴⁶Dite a gwaɗa a tar: «I fata mewetse ŋa iɗəm ka, say *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumaha a ya ka, à sèwèr a are hinne, dite i huɗ mehinne makər a ka, a mbilere a i məməta ya.*fa* ⁴⁷Dite i dəba ŋa ya asa, a slir a mburma aà metsikeye guma ŋgar a gà mburma, ku mege a ŋga tserdze. Mburma ta mbəɗ à madzala gà gər tar, dite ka, Mbulum à pìl a à bakal tar kuɗa. Tì dze a ba aà metsikeye ŋa ka, i Yeruzalem a, dite ti de a dər ku mege a ŋga tserdze. ⁴⁸Ama kurum ka, gà ɓəzla sida gà dukw ata ta geye a ba ya fit dze. ⁴⁹Ama ka, i slir a kurumara a dukw ana Tsir gà a tsik i sida ya, a gwa, i ta vile a kurum a ya. Kinehe ka, ndzum ɗa i faha, haa a təv ana kàa ŋgatum ndzəɗa ana a dere a i gər ŋa i təv Mbulum a.»

Yesuw a tsəl a gər ŋa

Markus 16:19-20; Gà Ɓəzla Meslire 1:9-12

⁵⁰I dəba ŋa ya, Yesuw a ndzək tar i huɗ kwite ya, tə da ndàra a kwite Betaniya. Ti ndzeha a fata ka, a zla ahər a mbulum, dite a pise a tar ahəm. ⁵¹I təv ana a pise a tar aba ahəm a ka, a da i təv tar a, Mbulum a zla ŋgat a təv ŋgar a gər ŋa. ⁵²Gà ɓəzla mazazama ŋgat ta ŋgatar, a da aà tar a ka, tə dza gurmits a bəɗ, tə zàmbaɗa aà ŋgat. I dəba ŋa ya, ta mbəɗ gər a Yeruzalem nda gà maŋgayaba hinne. ⁵³Tə dawa a ga Mbulum batsah ŋa ana i fataya kəla pat, tə zləbawa à Mbulum.