Ŋgwal bazlam ana
YUHANA
a tsik a
1Tə zal bazlam Mbulum ka, a Yesuw Kiristi
1Akahər ata piŋŋe, i təv ana Mbulum aka ge gər ahəɗ zukw tsiye ka, wele ana tə zalar bazlam Mbulum ka, a riŋ dukw ŋgar. Ŋgat ka, a riŋ mandza ŋa i təv Mbulum, dite ŋgat ka, Mbulum mbaŋa. 2Daga piŋŋe ka, ŋgat a riŋ i təv Mbulum. 3Mbulum a ge gà dukw tserdze ka, nda ahər ŋgar. Duwa ilik na Mbulum a ge nda ahər ŋgar tsiye ka, a riŋ tsa. 4Mesife gà duwa tserdze a dara ka, i təv ŋgar a, dite mesife ata ka, a vəlawa təv dzaydzay ŋa a gà mburma mbaŋa. 5Təv dzaydzay ŋa ata a də̀vawa ika magər luvuŋ, ama ka, luvuŋ a sle aà mimbete dər tsa.
6Akahər ata ka, Mbulum a slərra mburma ya, zləm ŋgar Yuhana. 7A dara ka, aà meɗìfè à təv dzaydzay ŋa a gà mburma, dite ka, gà na tàa tsaraka bazlam ŋgar ata tserdze ya ka, ta gəs təv dzaydzay ŋa ata a tsik a ter a ya. 8Ŋgat tsa na a ne təv dzaydzay ŋa ya. Ama a dara ka, aà meɗìfè à təv dzaydzay ŋa ata pəra. 9Təv dzaydzay ŋa ata ndzer ŋa ya ka, wele ana tə zalar «Bazlam Mbulum» a. A dara aka gər ahəɗ a ka, aà medìve ika magər gà mburma tserdze.
10Ŋgat ɗa ika gər ahəɗ. Ama ku mege Mbulum a ge gər ahəɗ nda ahər ŋgar tekeɗe ka, gà mburma ana iɗəm a, tə sər ŋgat tsa. 11A dara ka, aka ahəɗ ŋgar a. Ama gà mburma ŋgar tàa gəs ŋgat tsa. 12Ama gà asiŋ ŋa kə̀la ka, ta waya ŋgat, tàa gəs ŋgat nda gəzləŋ tar lele. Tar ka, aka vəl a tar vatwa aà mene gà ɓəza Mbulum. 13Ti ne gà ɓəza Mbulum ka, a wa tar kamala ana mburma ti dzele a, ta we a ba ya tsa. Ti ne gà ɓəza Mbulum ka, agəra ana a vəl a tar mesife awiya ŋa ya.
14Ŋgat ana tə zalar «Bazlam Mbulum» a, na a ne mburma ya, dite ka, a ndza ɗa ika magər mər zaakwa ya. Maa ŋgat a ndzəɗa ŋgar ana a za gà dukw tserdze, Mbulum a vəl a Kəla ŋgar ata mifèndèz ŋa, a da dərra i təv ŋgar a. Ŋgat ka, mala ndzer ŋa. A gewa ka, dukw ana ŋgwal ŋa ya ɗekɗek.
15I təv ana a pàt aba ya ka, Yuhana aka tsik aà ŋgat parakkà, a gwa: «Araha na wur ana akahər ata i tsik ahər, i gwa: <A dere a i dəba gà ya mba. Ŋgat ka, a za iye kweleŋ fètìte. Aɗaba ŋgat a riŋ daga aà gər ana tàa wa iye zukw tsiye.> «
16Kwa tserdze kàa ŋgatakwa Əbay ŋgar, dite a pisewa a kwa dər ahəm ka, sik diŋdiŋ màdzànàpa ŋa. 17Mbulum aka vəl a kwa məpala ahəm nda ahər Musa. Ama a ge a kwa ŋgwal ŋgar, a ɗif a kwa à ndzer ŋgar ka, nda ahər Yesuw Kiristi. 18Wura aka ŋgat a Mbulum ilik tsidze. Ama Kəla ŋgar ata mifèndèz ŋa tə ndzawa i təv ilik ŋa nda ŋgat a, na a ɗif a kwa dər a.
Bazlam ana Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam a tsik a
Mata 3:1-12; Markus 1:1-8; Luka 3:1-18
19A pat duwa ka, gà bàba gà Yahuda ana i Yeruzalem a, tə slər gà asiŋ gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ana i gwala Levi ya, nda gà asiŋ tar a təv Yuhana, aà megweɗer ka: «Kər ana, weke?» Tə daha a təv ŋgar, ta wiz ahər. Bazlam ana Yuhana a tsik a tar a ka, araha. 20A tsik a tar parakkà ika miɗ mburma tserdze, a gwaɗa a tar: «Iye ka, *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i ti slir a kurumehe a ya tsa.» 21Tə tsaraka bazlam ŋgar ata kataya ka, ta gwaɗar: «Kər ana, weke? Kər ana, Iliya ana akahər ata ya ya?»*fa* Yuhana a gwaɗa a tar aaka asa: «Iye ka, ŋgat tsa.» Ta gwaɗar aakaha asa mbaŋa: «Kər ana, mala məma à guma Mbulum ata Mbulum a gwa, i ti slir a kurumehe a ya ya?»*fb* A gwaɗa a tar aaka: «Awaŋ, iye ka, ŋgat tsa.» 22Ta gwaɗar: «Dite kər dze ana, weke kəla ya? Ɗe a mər aba te. Ki gweɗe a aà ba yak dze ana, weke? Na dite mìi ta me a dər a gà mburma ana tə slərra mər a ya.» 23Yuhana a gwaɗa a tar aaka: «Iye ka, wele ana Ezaya, mala məma à guma Mbulum ana akahər ata a tsik aà iye, a gwa:
<Mburma ŋa a riŋ i kusak,
à fèfil a ŋgəlakəkka, a gweɗe a:
Làmbaɗum aba vatwa a BATSAH kwa ŋa
a gəzləŋ kurum a fehhè lele.> «*fc*
24I liwiŋ gà mburma ata tə daha a təv Yuhana, ta wiz ahər bazlam a ka, gà *Farisa iɗəm. 25Tə daha, ta gwaɗar: «Na kər Kiristi tsa, dite kər Iliya tsa, nda gà kər mala məma à guma Mbulum ata tsidze ana, aàmala na ki tsilwiɓ a à mburma a yam a?» 26Yuhana a gwaɗa a tar aaka: «Aɗaba iye ka, i tsilwiɓ a à mburma ka, a yam pəra, ama wele ŋgiɗ a riŋ, ika magər kurum, kà sərum ŋgat tsa. 27Ŋgat ka, a dere a i dəba gà ya mba. A za iye nda ndzəɗa kweleŋ fètìte. I sle a aà mesirikaha a təv ŋgar, aà məpəla à liɓir tsàpà ŋgar tsidze.»
28Gà dukw ata tserdze ta ge ba ka, i kwite Betaniya, ika lìdè dulwa Yurdan, i təv ana Yuhana a tsilwiɓewa iɗəm à mburma a yam a.
Yesuw a ne kəla təmaŋ Mbulum
Mata 3:13-17; Markus 1:9-11; Luka 3:21-22
29Ndidwe ŋana ka, Yuhana a ŋgat a Yesuw a riŋ a dehe a a təv ŋgar. A gwaɗa a gà mburma ana i fataya: «Kəla təmaŋ ana Mbulum a vəl, ta kiɗ a aɗaba məpəla à bakal a mburma ya ka, araha, a deriŋa.*fd* 30I fàfəl ka, aà ŋgat, na i gwa: <Wele ŋa a riŋ a dere a i dəba gà ya ka, à za iye nda ndzəɗa kweleŋ fètìte, na ŋgat a. Aɗaba ŋgat ka, a riŋ daga aà gər ana tàa wa iye zukw tsiye.> 31Iye piŋŋe tekeɗe, i sər ŋgat ana weke tsa. Ama iye, i dara aà metsìlwìɓè à mburma a yam ka, dite gà mburma Isərayel tə sər ŋgat.»
32Yuhana a tsik ahər asa, a gwaɗa a tar: «Yàa ŋgat a Mezite Mesife Mbulum a riŋ a tarra i gər ŋa ya, zərawwa kamala maadagwar a, a dara, a ndza a bəɗ aka gər ŋgar. 33Akahər ata Yàa sər ŋgat ana weke zukw tsa, ama Mbulum ana a slərra iye, aà metsìlwìɓè à mburma a yam a, a gweɗiŋ: <Ki ta ŋget a Mezite Mesife a terre a aka wele ŋa a riŋ a, dite a ndze a aka gər ŋgar.> A gweɗiŋ asa ka: <Wele ata na a ti tsilwiɓ a à mburma a Mezite Mesife Mbulum a.> « 34Yuhana a gwa asa ka: «Yàa ŋgat a gà dukw ata ndzer, pàrsa iɗəm tsa. Aɗaba taŋa, na iye ihər i tsik a kurum a parakkà, ŋgat na Kəla Mbulum a.»
Gà ɓəzla mazazama Yesuw gà malahalah ŋana
35Ndidwe ŋana ka, Yuhana a riŋ nda gà asiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat sula i fata asa. 36A ŋgat a Yesuw ana a riŋ ihər a de a ya ka, a gwaɗa a tar: «Naha ka, wele ana a ne kəla təmaŋ, Mbulum a vəl, ta kiɗ a ya.» 37Gà ɓəzla mazazama Yuhana ata sula ya, tə tsaraka dukw ana a tsik a ka, tə zazam Yesuw. 38Wudəgə̀r Yesuw a mbəɗ à ba ka, aka ŋgat a a taraha, tar riŋ ti zezemehe a ŋgat. I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar: «Ki yehwim a là?» Ta gwaɗar: «Kər ana, mandza ŋa ana, i ŋga, Rabi?» Rabi ka, kamala megweɗe ya, mala medzeŋge duwa a mburma. 39A gwaɗa a tar: «Dumara, tàkwa, dite ki sirwim a təv ga ana iye iɗəm a.» Tə da. Tə daha ka, ta ŋgat a təv ana ŋgat mandza ŋa iɗəm a. Tə ləm akaba pat ata, tə ndza akaba ka, aà gər ndzemde faɗ a, haa həvəɗ a ge.
40Mìsle ŋgiɗ a riŋ ilik i liwiŋ gà mburma ata sula tə tsaraka bazlam Yuhana, dite tə zazam Yesuw a ka, zləm ŋgar Andire. Ŋgat ka, damər Simun Piyer. 41A le aà damər ŋgar Simun tsara ka, a gwaɗar: «Maa ŋgat a *Masihu, kamala megweɗe ya ka, *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya.» 42I dəba ŋa ya, a laka Simun a təv Yesuw. Dite Yesuw a fə̀r ahər, a gwaɗar: «Kər ka, Simun, kəla Yuhana. Ti ta mbìɗek a à zləm, ti zelek a Kayfas», kamala megweɗe ya ka, Piyer. Taŋa ka, kuvəl.
Yesuw a zal a gà Filip nda Nataniyel
43Ndidwe ŋana ka, Yesuw a waya à mbìɗ a gər aka ahəɗ Galile. I təv ana a riŋ a de a ya ka, tə lə̀ma nda Filip. A gwaɗar: «Zezem iye, kà tama.» 44Filip a dara ka, i kwite Betsayida ana gà Andire nda Piyer tə ndzawa iɗəm a. 45I dəba ŋa ya, gà Filip tə lə̀ma nda Nataniyel. A gwaɗar: «Maa ŋgat a wele ana Musa a tsik ahər i wakita məpala ahəm ŋgar a, dite gà ɓəzla məma à guma Mbulum ti tsik ahər mbaŋa ya. Zləm wele ŋa ka, Yesuw, kəla Yasufa ana i kwite Nazaret a.» 46Nataniyel a gwaɗar: «Kà dzala ana, duwa a sle a aà medera ŋgwal ŋa lele i kwite Nazaret a ya?» Filip a gwaɗar aaka: «Dara, fə̀r ahər.» Ta mah ba, tə da.
47Aləka Yesuw a fə̀r Nataniyel a riŋ a dehe a a təv ŋgar ka, a gwa aà ŋgat: «Araha na kəla gà Isərayel ana ndzer, wirwir i ba tsidze ya.» 48Nataniyel a tsaraka taŋa ka, a gwaɗar: «Ge, kà sərara iye dze ana, i ŋga ya?» Yesuw a gwaɗar aaka: «Yàa ŋgatak aà huɗ gùrùv duwa aka na Filip aka zalak, kàa màhum ba zukw tsiye?» 49Nataniyel a gwaɗar: «Batsah mala mesìnèkè à duwa a mburma, kər ka, Kəla Mbulum. Kər ka, batsah Əbay gà Isərayel.» 50Yesuw a gwaɗar aaka: «Kə̀ gəs iye kamala Kəla Mbulum a ana, aɗaba ana i gwaɗak, Yàa ŋgatak aà huɗ gùrùv a ya? Yaw, na kataya ka, araha, ki ta ŋget a a gà dukw gà bàba ŋana hinne, tì zè a taŋa ya.» 51A gwaɗar asa: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa. Ki ta ŋgetwim a a kuvəl Mbulum ndzayìya mandə̀zlà ŋa ikaba ya, gà gawla Mbulum ti tsil aɗəmiŋa, dite gà asiŋ ŋa, ti terre a aka gər gà, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a mbaŋa.»*fe*
2Mandə̀ɗà daala a bəra i kwite Kana
1I dəba mehinne sula ya ka, tə ndə̀ɗ daala a bəra i kwite Kana ika ahəɗ Galile. Məmər Yesuw ibam, a riŋ i fata. 2Dite tàa zal a gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat mbaŋa.
3I təv ana ta gìrìv a ya ka, meɗwìtsè mawà dukw duwa makwàsà ŋa a ndəv aà tar a. Mama Yesuw a fə̀r, aka ndəv ka, a dara a təv Yesuw a, a dara, a gwaɗar: «Dukw aaha ka, aka ndəv.» 4Ama Yesuw a gwaɗar: «Dukw ana i ge a ya ana, kər à na a tsikiŋ a ya, mama ga? Ama ka, aka sle biy gà zukw tsa.» 5Dite mama Yesuw a tsaraka kataya tsara ka, a daha, a gwaɗa a gà ɓəzla meslire ana i fataya: «Gwim gà dukw ana Yesuw a tsik a kurum a ya fit.»
6Gà gah duwa a riŋ i fata ndilik, gà Yahuda tə dzawa aɗəm yam aà məbàrà dər duwa nda ahər, kamala ana fəla tar a tsik a. Gà gah ata ka, yam a da a gà biy ŋgiɗ iɗəm ka, lìter dərməka, a gà biy ŋgiɗ ibam, lìter dərməka nda dzik səla. 7Ama Yesuw a daha, a gwaɗa a gà ɓəzla meslire ata: «Dumara, tafum yam a gà gah aka.» I dəba ŋa ya, tə daha, tə dzaya aɗəm yam ata pèslìsle pèslìsle. 8I dəba taŋa ya asa, Yesuw a gwaɗa a tar: «Tə̀fum yam aaha zaakwa, ka dum dərraha a təv batsah mala meslire wele ana a zal à dukw mezime ya, mə̀ mə̀ndzər te.» Tə tə̀f yam ata, tə dar dərraha. 9Batsah mala meslire wele ata a mə̀ndzər yam ata ka, a ne aaka meɗwìtsè mawà dukw ata makwàsà ŋa ya. A dzəm həmbasləslsla lele. Tə dara à dukuməŋa ana i ŋga ya ka, a sər tsa. Ama gà ɓəzla meslire ana tə tafaraha ya ka, tə sər, Yesuw na a ne dər duwa ya. Batsah mala meslire ata a zal a zal məkəs ana a zla ya, 10a gwaɗar: «Ku weke na aka zal a mburma ka, a vile a ter a dukw ana a dzəm a dzekwiŋ. Tàa sa aba ya ka, i dəba ŋa ya a vile a ter a na a dzəm tsiye kuɗa. Ama kər ka, kà tike aba ŋgwal ŋana ya haa kinehe.»
11Yesuw a lah mege dukw mene aà mburma ata ka, i kwite Kana, ika ahəɗ Galile. Kərga taŋa ya, a pàt à ndzəɗa mezlibe ŋgar ana a za duwa tserdze ya. Aɗaba taŋa na gà ɓəzla mazazama ŋgat ta gəs ŋgat nda gəzləŋ tar a. 12I dəba ŋa ya ka, gà Yesuw ta mah ba i fataya, tə da a kwite Kafarnahum nda gà mama ŋgar, nda gà damər ŋgar, dite nda gà ɓəzla mazazama ŋgat. Tə ndza riŋ i fata mehinne zaakwa.
Yesuw a da a ga Mbulum batsah ŋana
Mata 21:12-13; Markus 11:15-17; Luka 19:45-46
13Aləka i təv ana *megirive Paska gà Yahuda aka à mendzera ya ka, Yesuw a da a Yeruzalem. 14A daha ka, a da a ga Mbulum batsah ŋana. A leha aɗəm aà gà ɓəzla madzàwà à gà sla, nda gà təmaŋ, nda gà huɗgum, dite gà ɓəzla məmbùrùɗà siŋgwe a riŋ ika tabəl tar mbaŋa. 15A zla liɓir, a slàslapa akaba, dite a ràrə̀slar, a daha, a dalawa dərra iɗəm gà sla nda gà təmaŋ a tserdze a bəra ya. A mbaɗa à gà tabəl gà ɓəzla məmbùrùɗà siŋgwe a bəɗ. A dzaya a tar à siŋgwe ŋa a bəɗ gwits gwits. 16I dəba ŋa ya, a gwaɗa a gà ɓəzla madzàwà à gà huɗgum ata: «Ndzəkum gà dukw aaha i faha ya, ka dum. Kà nwim à ga Tsir gà ka, ga tsakala tsa.» 17Gà ɓəzla mazazama ŋgat ta ŋgatar kataya ka, dukw ana mewetse ŋa i wakita Mbulum a, a ma a tarra a gər a. Ta wetse, ti tsik ahər, ta gwa ka: «Ga yak aaha ka, i waya hinne. I tike aɗəm madzala gà gər fit dze ka, a fata.»*fa*
18Ama gà bàba gà Yahuda tə tsam ahər, ta gwaɗar: «Ki sle a aà mege dukw mene aà mburma awara, na dite mìi sir a dər ka, tàa vəlak ndzəɗa aà mege dukw ata ya?» 19Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Yaw, taŋa ka, mbazlum à ga Mbulum batsah ŋa aaha, na dite ka, i huɗ mehinne makər a ka, na Yàa zlàzl aɗəm tsiye.» 20Gà bàba gà Yahuda ata tə tsaraka taŋa ka, ta gwaɗar: «Yweh, taŋa ana, meme? Tə zlàzl ga Mbulum aaha batsah ŋa ya ka, mive dzik faɗ gəra ndilik ka, dite kər ka, i huɗ mehinne makər a ka, tseerì ki zlèzl a dze ana, meme, na taŋa ya?»
21Ama ga Mbulum ata Yesuw a riŋ ihər a tsik ahər a ya ka, a live dər aba à ba ŋgar a. 22Aləka i təv ana a mət, a mbəlara i məməta ya ka, dukw ana a tsik ndeɗiŋa ya ka, aka màra a gər a gà ɓəzla mazazama ŋgat a kuɗa. Dite ta gəs bazlam ana ta wetse i wakita Mbulum a, nda bazlam ana Yesuw a tsik a.
Yesuw a sər dukw ana i gəzləŋ mburma ya tserdze
23Akahər *megirive Paska ana Yesuw a riŋ i Yeruzalem a ka, gà mburma hinne ta ŋgat a gà dukw mene aà mburma ana a gewa ya, dite ta gəs ŋgat nda gəzləŋ. 24Ama Yesuw ka, aka tike aà zləm tsa, aɗaba a sər madzala gà gər tar tserdze. 25Ŋgat ka, wura a tsiker a dukw ana i ba mburma ya tə tsa, a sər dukw ana i gəzləŋ tar a tserdze.
3Gà Yesuw nda Nikudimus
1Wele duwa a riŋ batsah ŋa i liwiŋ gà na ta kwere a gà Yahuda ya mbaŋa, zləm ŋgar Nikudimus. Ŋgat ka, gà *Farisa. 2A pat duwa a da a təv Yesuw ndaàvəɗ. A daha, a gwaɗar: «Mala medzeŋge a mburma, mì sər ka, Mbulum na a slərra kər aà mesìnìkè à duwa a mburma ya kaɗəŋ, aɗaba wura a sle a aà mege gà dukw mene aà mburma kamala ana ki gewa ya tsa, na ahər Mbulum a riŋ aà ŋgat tsiye.»
3Yesuw a gwaɗar aaka: «Iye ihər i gweɗek a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wura a sle aà mada a təv mekwere Əbay Mbulum tsa, na aka waba masula ŋa tsiye.» 4Nikudimus a gwaɗar: «Meme na wura batsah ŋa ka, a sle aà mewe a ba masula ŋa asa ya? Kù gwa ana, à mbìɗ a gər a hitwis mama ŋgar, dite ta we a ŋgat masula ŋa asa ya?»
5Ama Yesuw a gwaɗar aaka: «Iye ihər i gweɗek a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wura a sle a aà mada a təv mekwere Əbay Mbulum tsa, na aka wa ba nda yam nda Mezite Mesife Mbulum tsiye. 6Dukw ana ta wa kamala mburma ya ka, ŋgat mburma dukw ŋgar. Ama na ta wa ŋgat nda Mezite Mesife Mbulum a ka, aka ŋgat mesife ana a dara i təv Mbulum a. 7Bazlam ana i gwaɗak, say ki wim a ba masula ŋa ya ka, ma ta gik kamala sunwa ya tsa. 8Himbiɗ a de a ka, a təv ana a sasar a. Ki tsereke a ka, miɓizle ŋa fàr fàr fàr, ama kà sər, a dara ana, i ŋga ya ka, kà sər tsa, dite a de a ana, a ŋga ka, wura a sər tsa asa. Kərga taŋa ya, na a ge ba nda wele ana ta wa ŋgat nda ndzəɗa Mezite Mesife Mbulum a mbaŋa.»
9Nikudimus a gwaɗar: «Wànà a ge a ba dze ana, meme?» 10Yesuw a gwaɗar aaka: «kər ka, batsah mala medzeŋge a mburma ana i gwala gà Isərayel a dze ana, meme na kà sər gà dukw ata tsiye? 11Iye ihər i gweɗek a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Mìi fèfil a ka, aka gər gà dukw ana mì sər a, ndəna mì ŋgatar a. Ama a sàs a kurum megìsè bazlam ana mər ihər mìi tsik a ya tsa. 12Yàa tsik a kurum ɗa duwa ika gər ahəɗ ka, kàa gəsum aà iye tsəna, dite meme na ki giswim a dukw ana i tsik a kurum a aka gər dukw ana i mbulum i gər ŋa ya? 13Wura aka tsəl a təv Mbulum a gər ŋa ilik tsidze. Say iye, wur ana i dara i təv ŋgar a ilik, na i tarra iɗəm a.
14Kamala ana akahər ata Musa a zla ndzemde duwa ta və̀ɗ kamala mesiwiɗ a, a gə̀law a aram, a hitse dər a magər gà Isərayel ana i kusak i fataya,*fa* iye, wur ana i dara i təv Mbulum a tekeɗe, ta hitse a aà iye aà dizl kamala taŋa ya mbaŋa. 15Dite ku weke na aka gəs iye nda gəzləŋ a ka, ma ŋgat mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. 16Kərga taŋa ya, Mbulum aka waya gà mburma ana ika gər ahəɗ a hinne. A slərra Kəla ŋgar ana mifèndèz ŋa ilik a, dite ka, ku weke na aka gəs ŋgat nda gəzləŋ ilik a ka, a dzeye a tsa, ama a ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. 17A slərra ŋgat aka gər ahəɗ a ka, aà mege seriye a mburma tsa. Ama a slərra ŋgat aka gər ahəɗ a ka, dite ta mbala nda ahər ŋgar ivaɗ.
18Wele ana aka gəs ŋgat nda gəzləŋ a ka, seriye à gis a ŋgat tsa. Ama wele ana aka gəs ŋgat tsiye ka, seriye aka mbər megìse ŋgat daga kinehe, aɗaba ana aka gəs Kəla Mbulum ata mifèndèz ŋa ilik a tsiye. 19Ama seriye Mbulum à gis a tar ka, aɗaba ana Mbulum a slərra təv dzaydzay ŋa aka gər ahəɗ a ka, ama gà mburma ta waya ka, luvuŋ ivaɗ, tsəka, a sàs a tar təv dzaydzay ŋa ata tsa, aɗaba mege dukw tar ana ta gewa ŋgwal ŋa tsiye. 20Ku weke na a riŋ a ge a dukw ana ŋgwal ŋa tsiye ka, a sasar təv dzaydzay ŋa ata tsidze, dite a ndze a ka, i luvuŋ. Aɗaba a ge a magəɗa a megemir ŋgar ana a ge a ŋgwal ŋa tsa, a pèt aba a ya. 21Ama wele ana a ge a dukw ana ndzer a ka, a dere a a təv dzaydzay ŋa ya. Dite gà mburma ta ŋgat a gà megemir ana a ge a nda magəsa ahəm aà Mbulum a.»
Gà Yesuw nda Yuhana metsìlwìɓè à mburma a yam
22I dəba ŋa ya, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ta mah ba i fataya, tə da aka ahəɗ Yuda. Tə ndza i fata zaakwa, a tsilwiɓewa à mburma a yam. 23Yuhana tekeɗe, a tsilwiɓewa à mburma a yam i kwite Aynun, bise nda kwite Selim mbaŋa, aɗaba yam a riŋ i fata ka, hinne. Gà mburma tə dawaha a təv ŋgar, dite a tsilwiɓewa à tar a yam. 24Akahər ata ka, tàa gəs Yuhana, tàa tike ŋgat a daŋgay zukw tsa.
25A pat duwa ka, gà asiŋ gà ɓəzla mazazama Yuhana tə dza ba aà mimbètsèba ahəm nda kəla gà Yahuda ŋgiɗ duwa, aka gər məbàrà ba nda gà dukw tar ana ta barawa kamala ana a sàs a fəla tar a ya. 26Aɗaba taŋa, gà ɓəzla mazazama Yuhana ata tə daha a təv ŋgar. Tə daha ka, ta gwaɗar: «Mala medzeŋge a mər, wele ana kà lə̀mum akahər ata ika lìdè dulwa Yurdan, kà ɗe a mər dər a ka, ŋgat a riŋ a tsilwiɓewe a à mburma a yam, dite gà mburma tserdze ti dehe a a təv ŋgar asa ana, meme?»
27Yuhana a gwaɗa a tar aaka: «Wura a sle aà meŋgete a duwa tsa, na Mbulum aka vəlar tsiye. 28Kurum nda gər kurum ka, kurum gà ɓəzla sida gà, na Yàa gwa ka, iye ka, *Kiristi, mala məmbə̀là à mburma ana Mbulum a gwa, i ti slir a kurumehe a ya ya. Ama iye ka, Mbulum na a slərra iye, i làhara aka miɗ a pəra. 29Wele ana a zla daala awiya ŋa ya ka, daala ata ka, biy ŋgar dukw ŋgar. Ama masla zal dəm ata ka, mehìtsè ŋa i təv ŋgar, a riŋ à dze a zləm a mifefile masla ŋgar ata a tsiker a ya. Aka tsaraka kataya ka, a ŋgeye a ba hinne. Kamala taŋa ya, iye tekeɗe, maŋgayaba aka rah a gəzləŋ ga kinehe ka, hinne mbaŋa. 30Ŋgat ka, say à sìkèh a à batsah ŋa aka miɗ aka miɗ, ama biy gà ka, à nìkìɗiŋa.»
Wele ana a dara i mbulum a
31«Wele ana a dara i təv Mbulum i gər ŋa ya ka, a za mburma tserdze. Wele ana ɗa ika gər ahəɗ a ka, mburma gər ahəɗ pəra, dite a tsik a ka, aà gà dukw ana ɗa ika gər ahəɗ a mbaŋa. Ama wele ana a dara i təv Mbulum i gər ŋa ya ka, ŋgat ika gər mburma tserdze. 32A tsik a ka, aà dukw ana a tsaraka ya, ndəna a ŋgatar a. Ama ku mege kataya tekeɗe ka, wura a gəs bazlam ŋgar tsa. 33Ama ku weke na aka gəs bazlam ŋgar a ka, taŋa a ne a mala sida Mbulum, à pèt a à ndzer ŋana kaɗəŋ. 34Aɗaba wele ana Mbulum a slərra ŋgat a ka, a me a ka, à bazlam ŋgar, aɗaba a vəlar Mezite Mesife ŋgar, a ràhar dər tsìsl a gəzləŋ. 35Ŋgat ka, Tsir Kəla, a waya Kəla ŋgar, a dzar gà dukw a ahər tserdze, dite ma kwara. 36Wele ana aka gəs Kəla Mbulum a ka, aka ŋgat mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. Wele ana aka dzar zləm tsiye ka, a ŋget a mesife ata tsa, ama matsəɓatsəɓ Mbulum a riŋ a ndze a ika gər ŋgar.»
4Gà Yesuw nda məkəs gà Samariya duwa
1Gà *Farisa tə tsaraka, gà na ti zezem a Yesuw, dite ka, a tsilwiɓ à tar a a yam a ka, hinne, tə za gà biy Yuhana. 2Tsaatsa ndzer ŋana ka, Yesuw aka tsilwiɓ aɗəm à mburma tsa. Say gà ɓəzla mazazama ŋgat na ti tsilwiɓewa aɗəm à tar a. 3Aləka i təv ana Yesuw a tsaraka dukw ana gà Farisa ata ti tsik ahər a ka, a mah ba ika ahəɗ Yuda ya, à mbìɗ a gər aka ahəɗ Galile. 4Vatwa ana a da a fataya ka, say ndaka ahəɗ Samariya.
5I təv ana a riŋ a de a ya ka, a ndze a kwite duwa ika ahəɗ Samariya, tə zalar Sikar. Kwite ata ka, bise nda gùvàh Zakup ana a vəl a kəla ŋgar Yasufa akahər ata ya. 6Dite sùwà Zakup ana a le ya ka, i fata mbaŋa. Yesuw a ndzeha aà gùva sùwà ata ka, a ndza a bəɗ, aɗaba aka ya ba. Mendze ana ti ndzeha a fataya ka, tits magər pat aka ge.
7-8I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama ŋgat tə da a huɗ kwite a mayaha dukw mezime. I təv ana tə da iɗəm a ka, məkəs gà Samariya duwa a daha aka matəfa yam. Yesuw a gwaɗar: «Viliŋ yam, i se a te.» 9Məkəs ata a gwaɗar: «Abaya kər ka, gà Yahuda, wànà meme na ki wiz aà iye a yam, aà iye ana gà Samariya ya?» A tsiker taŋa ka, aɗaba gà Yahuda tə lə̀mawa akaba à ahər nda gà Samariya tsa. 10Yesuw a gwaɗar aaka: «Na mege kà sər dukw ana Mbulum a vile a a mburma ya, dite kà sər iye na i wiz aà kər yam a ka, kər ivaɗ na ki wiz aà iye a yam ana a vile a mesife a mburma ya, dite ka, i vilek a ya.»
11Məkəs ata a gwaɗar: «Əbay, araha sùwà kwitsikw, dite kwets dukw matəfara ŋa iɗəm a tekeɗe, a riŋ aà kər tsəna, ki ŋgeter a yam ata a vile a mesife a mburma ya dze ana, i ŋga ya? 12Batsah tsir kwa Zakup na a le a mər sùwà aaha akahər ata ya. Ŋgat nda gər ŋgar tekeɗe, aka sa iɗəm yam a mbaŋa. Dite gà ɓəza ŋgar nda gà dukw gənaw ŋgar tserdze ibam, tàa sa mbaŋa asa. Dite kər kà dzala ana, kà za Zakup ya, na kər a?» 13Yesuw a gwaɗar aaka: «Wur ana aka sa yam sùwà aaha ya ka, i dəba ŋa ya, yam à kìɗewe a ŋgat asa. 14Ama wur ana aka sa yam ana i viler a ya ka, yam à kiɗ a ŋgat diydiy asa tsa. Aɗaba yam ana i ta viler a ya ka, a ti ne a kamala biye yam ana ùwaɗ ùwaɗ à ŋgìzere a iɗəm a, a viler a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a.»
15Məkəs ata a gwaɗar asa: «Əbay, kamkam, viliŋ yam ata, dite ka, yam ma ta kiɗ iye asa tsa, dite ka, i tə dara aka sùwà aaha aà matəfa yam diydiy asa tsa te.» 16Yesuw a gwaɗar: «Daha, tə zalaha a zal yak, ka dumara a faha ya.» 17Məkəs ata a gwaɗar aaka: «Zal gà a riŋ tsa.» Yesuw a gwaɗar asa: «Kù gwa zal yak a riŋ tsəka, ndzer. 18Aɗaba kàa da a zal ka, medzige ə̀zləm, dite wele ana kinehe kər i ma ŋgar a tekeɗe, zal yak ɓav tsa asa. Kà tsikiŋ ka, ndzer dukw ŋgar.»
19Məkəs ata a gwaɗar: «Əbay, i sər ka, kər mala məma à guma Mbulum. 20Gà batsah tsir mər gà Samariya ana akahər ata ya, tə dzawa gurmits a bəɗ a Mbulum ka, ika gər kwite aaha, ama kurum gà Yahuda kù gwaɗum, təv mazàmbàɗà à Mbulum ka, i Yeruzalem ɗekɗek ana, meme?» 21Yesuw a gwaɗar aaka: «Daala aaha, gəs dukw ana i tsikik a ya, pat ŋa a dere a ka, mburma ti dze a gurmits a bəɗ a Mbulum i gər kwite aaha, kige tsa i Yeruzalem ɗekɗek tsa. 22Kurum gà Samariya ka, kà sərum wele ana ki dzwìmer a gurmits a bəɗ a nda ndzer tsa. Ama mər gà Yahuda ka, mì sər wele ana mìi dzer a gurmits a bəɗ a. Aɗaba wele ana a mbil a à mburma ya ka, a dere a ka, i təv gà Yahuda ya. 23Ama pat ŋgiɗ a deriŋa, kamala megweɗe ya ka, aka mbər mendzera, ama ka, Mezite Mesife Mbulum a vile a ndzəɗa a mburma aà mazàmbàɗà à Mbulum Tsir gà nda ndzer ŋa nda gəzləŋ ilik, aɗaba a sasar ka, na tì dzer a gurmits a bəɗ kataya ya. 24Mbulum ka, Mezite Mesife, dite gà mburma ana a sàs a tar ti dzer a gurmits a a bəɗ a ka, say ti dzer a ka, nda ndzəɗa Mezìtè Mesife ata nda gəzləŋ ilik.»
25Məkəs ata a gwaɗar: «I sər ka, *Masihu a deriŋa, wele ana tə zalar *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i ti slir a kurumehe a ya. Aka dara ka, a ti ɗif a mər a à duwa tserdze.» 26Yesuw a gwaɗar aaka: «Iye ŋa ka, naha i fèfilek a ya.»
27I təv ana tar riŋ ta fèfil a ya ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat aaha ndeɗiŋa ya, tàa màra tsara. Ta ŋgat a Yesuw ana tar riŋ ta fèfil a nda məkəs ata ya ka, a ge aà tar kamala sunwa ya. Ama wura ilik ika magər tar a aka wiz aà məkəs ata, aka gwaɗar ka: «Ki yehe a là na i təv ŋgar a?» kige tsa aka wiz aà Yesuw ka: «Aàmala na ki fèfilwim a nda ŋgat a?» tsa.
28Məkəs ata a miyak à dzagwaya ŋgar a fata, a mbəɗ gər a kwite. A daha, a gwaɗa a gà mburma ana i fataya: 29«Dumara, fə̀rum aà wele duwa a ɗemiŋara gà dukw ana i gewa akahər ata tserdze ya, aà are ya kwaŋ. Wànà a ge a ana, Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i ti slir a kurumehe a ya kəla ya?» 30Gà mburma tə tsaraka kataya tsara ka, ta màhara ba ya, tə da a təv Yesuw ana ŋgat iɗəm a.
31I təv ana ndeɗiŋa, məkəs aaha a da iɗəm a, a huɗ kwite ya ka, gà ɓəzla mazazama Yesuw ta hamar, ta gwaɗar: «Mala medzeŋge mər, zəm dukw mezime aaha zaakwa te.» 32Ama a gwaɗa a tar aaka: «Dukw mezime gà a riŋ pam, na i zim a ya, aɗaba kà sərum tsa.» 33Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə tsaraka kataya ka, ta gwaɗaba ika magər tar: «Ee, wura aka zlarra dukw mezime ŋgiɗ a kəla ya?»
34Yesuw a gwaɗa a tar: «Dukw mezime gà ka, say mege dukw ana a sàs a wele ana a slərra iye ya, nda mandəva à mege megemir ana a viliŋ a ahər aà mege ya. 35Kurum kù gwaɗum ana, a zeha kiye faɗ ka, ta pele a gà duwa i bəɗ a tsiye. Ama iye ihər i gweɗe a kurum ŋa: Fə̀rum aà gà gùvàh lele, gà wur gà dukw ana iɗəm a, tàa nàhaya, aka ge mipele ide. 36Wele ana a pele a dukw i bəɗ a ka, a ŋget a dukw mayaba ŋgar daga aà kinehe ya, dite a yehe a gər a gà wur gà duwa. Gà dukw ata tserdze ya ka, kamala megweɗe ya ka, gà mburma ana ta ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. Kərga taŋa ya, gà wele ana a slige duwa, nda wele ana a pele a i bəɗ a ka, ta ŋgeye a ba məma. 37Aɗaba bazlam minew ata ti tsik, ta gwa, wele ŋgiɗ a sligiŋa, mìsle ŋgiɗ a pele a i bəɗ a ka, ndzer kaɗəŋ. 38Yàa slər kurum aà məpala dukw i gùvàh ana kurum kà fə̀tum tsiye. Gà mìsle ŋgiɗ na ta fət a, dite kurum ki ŋgeslwim a təv mifìte tar ata.»
39Ama ka, gà Samariya ana i kwite ata ya hinne, ta gəs Yesuw nda gəzləŋ tar, aɗaba ana məkəs ata a gwaɗa a tar: «A ɗemiŋ dukw ana iye i gewa akahər ata tserdze ya» ya. 40Aɗaba taŋa, i təv ana ti ndzeha a təv Yesuw a ka, ta hamar, dite ka, ma ndza i təv tar te. Yesuw a gəs bazlam tar ata kaɗəŋ. A ndza i təv tar ata mehinne sula. 41I huɗ mendze ŋgar ata ya ka, a tsik a tar bazlam Mbulum. Gà mìsle ŋgiɗ hinne, ta gəs ŋgat nda gəzləŋ asa, aɗaba dukw ana a tsik a tar a. 42Ta gwaɗa a məkəs ata: «Mì gəs ŋgat nda gəzləŋ ka, aɗaba dukw ana kà ɗama a mər a ɗekɗek tsa, aɗaba mər tekeɗe, maa tsaraka bazlam ŋgar, dite mì sər ndzer, ŋgat ka, mala məmbàlà à mburma kaɗəŋ.»
Yesuw a mbəl à kəla batsah mala megemir ŋgumna duwa
43Yesuw a ndza i fata mehinne sula ka, a mah ba i fataya, a de a aka ahəɗ Galile ana kwite ŋgar iɗəm a. 44Ama kə̀la ka, Yesuw nda gər ŋgar a gwa: «Ta gis a mala məma à guma Mbulum i kwite ŋgar tsa.» 45Tsaatsa, aləka a ndzeha a Galile ka, gà mburma ana ika ahəɗ ata ya, ta gəs ŋgat nda ahər sula lele, aɗaba tar tekeɗe, tàa da a *megirive Paska ata a Yeruzalem, dite tàa ŋgat a dukw ana Yesuw a ge akahər megirive ata ya mbaŋa.
46Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a mbəɗ riŋ gər a Kana ika ahəɗ Galile i fata, a təv ana a lah mege iɗəm dukw mene aà mburma, a ne à yam dukw makwàsà ŋa həmbasləslsla ya. I təv ana Yesuw a riŋ i fataya ka, batsah mala megemir ŋgumna duwa a riŋ, kəla ŋgar a riŋ ŋgwala tsa i dukw məməta, mahə̀nà ŋa i kwite Kafarnahum, bise nda təv ata. 47A tsaraka, Yesuw ana aka dara i Yuda ya aka ahəɗ Galile ya ka, a daha a təv ŋgar. A hamar, a gwaɗar: «Kamkam, da mbiliŋ à kəla gà duwa a riŋ à mìt a te.»
48Yesuw a gwaɗar aaka: «Ama kurum ka, ki giswim a iye tsa, say na kàa ŋgatum a gà dukw mene aà mburma ana i ge a ya dzekwiŋ.» 49Batsah mala megemir ŋgumna ata a gwaɗar aaka mbaŋa: «Əbay, ŋgulum tama tsara, mbàma aba, tsəka, kəla gà ata a ta mìtiŋa.» 50Yesuw a gwaɗar: «Da a ma, kəla yak a mbiliŋa.» Wele ata a gəs dukw ana a tsiker a tsara, a mah ba, a da a ma kaɗəŋ.
51I təv ana wele ata a de a a ma, aka ndze a ma zukw tsiye ka, gà ɓəzla megemir ŋgar ta ŋgəzlaraha gər aà vatwa. Tə daha, ta gwaɗar: «Kəla yak ka, aka mbəl.» 52A tsam aà tar, a gwaɗa a tar: «Dukuməŋa a ger ŋgulum dze ana, ndeɗime seyiŋ a?» Ta gwaɗar aaka: «A ger ŋgulum ka, ndavana ndaàwa nda ndzemde ilik ŋa.» 53I fataya ka, wetititittè a màra a gər a tsir kəla ata ya kuɗa, tits akahər ana Yesuw a gwaɗar ka, kəla yak a mbil a ya. I dəba ŋa ya gà wele ata nda gà mburma ana i ga i ma ŋgar a tserdze, ta gəs Yesuw nda gəzləŋ.
54Dukw ata a ge ba ka, i dəba na Yesuw a dara ika ahəɗ Yuda ya, a mbəɗ gər aka ahəɗ Galile ya. Taŋa na a ne dukw mene aà mburma ana masula ŋa a ge i fataya.
5Yesuw a mbəl à mala magàha a bəɗ duwa aà gùva
duluv Baytidzata
1I dəba ŋa ya ka, megirive gà Yahuda duwa aka ndze aɗəm, dite Yesuw a mbəɗ gər a Yeruzalem asa. 2Ama i fata ka, duluv duwa a riŋ bise aà gùva biye zlagam ana tə zalar biye hərmaga gà təmaŋ a. Zləm duluv ata ndaka ahəm gà Yahuda ka, Baytidzata. I fata ka, ga a riŋ mazlazla ŋa tsèke tsə̀ràh, dzə̀ɓər iɗəm ə̀zləm. 3Gà ɓəzla dukw məməta hinne ta hənawa iɗəm: Gà ɓəzla guluf, nda gà ɓəzla videl, dite nda gà ɓəzla magàha a bəɗ tserdze. {Tar riŋ ta bebe a yam ana a ɓezle a ya. 4Aɗaba a pat ŋgiɗ ka, gawla Mbulum a dawara, a ɓezle a dər. Aka ɓazla dər ka, gà ɓəzla dukw məməta ata ti de aɗəmiŋa. Dite malahalah ŋana a lah aɗəm a ka, a mbiliŋa, ku mege dukw məməta awara tekeɗe ya.}
5I liwiŋ gà mburma ata ka, wele duwa a riŋ, aka ndza i dukw məməta hinne, mive dzik makər gəra tsamakər. 6Aləka i təv ana Yesuw a ndzeha a təv gà mburma ata ya ka, a ŋgatar mahə̀nà ŋa zleleɓɓè, a sər ka, aka ndza i dukw məməta hinne. A gwaɗar: «A sàsak mimbile ya?» 7Mala dukw məməta ata a gwaɗar: «Əbay, wura a riŋ na dite à yè a iye a yam a tsa, na i təv ana aka ɓazla ya. I gwaɗawa, i dzik aba a aà matara aɗəm ka, mìsle ŋgiɗ à lèhiŋ aɗəmiŋa.» 8Yesuw a tsaraka kataya ka, a gwaɗar: «Hitse, zla bwitse yak, ka da ba.» 9I fataya tsara ka, wele ata a mbəl kaɗəŋ, a hitse, a zla bwitse ŋgar, a da ba.
Ama a pat ata a mbəl a ka, pat mesìfìkà ba gà Yahuda. 10Aɗaba taŋa, gà bàba gà Yahuda ta gwaɗa a wele ata: «Kay, naka ana meme, mbakum ka, pat mesìfìkà ba ya, məpala ahəm kwa aka vəlak vatwa aà mazla bwitse yak tsiye?» 11Wele ata a gwaɗa a tar aaka: «Wele ana a mbəl à iye ya, na a gweɗiŋ ka, zla bwitse yak, ka daba ya.» 12Tə tsam ahər asa, ta gwaɗar: «Weke na a gwaɗak ka, daba ya?» 13Ama wele ata a sər, weke na a mbəl à iye ya ka, a sər tsa. Aɗaba Yesuw aka daba i fataya tsara, a miyak à gà mburma hinne i fata.
14I dəba ŋa ya, Yesuw a le aà wele ata i ga Mbulum batsah ŋana ka, a gwaɗar: «Araha, kinehe ka, kàa mbəl kuɗa. Ama kə̀la ka, ka ta ge bakal asa tsa, aɗaba dukw ŋgiɗ ma ta gik ba a gər, mà za taŋa tsa.» 15Wele ata a da i fataya, a daha, a gwaɗa a gà bàba gà Yahuda: «Yesuw na a mbəl à iye ya.» 16Aɗaba taŋa na gà bàba gà Yahuda ata tə dza ba aà mene are a Yesuw a, agəra ana a mbəl à wele ata a pat mesìfìkà ba ya. 17Ama Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Tsir gà a riŋ ihər a ge a megemir kəla pat, dite iye tekeɗe, i ge a kataya mbaŋa.» 18Gà bàba gà Yahuda tə tsaraka taŋa ka, ti yaha vatwa aà makə̀ɗà ŋgat. Ta kiɗ a ŋgat ka, aɗaba ana a nəs à məpala ahəm tar, a mbəl à mburma a pat mesìfìkà ba ya ɗekɗek tsa. Ta waya makə̀ɗà ŋgat ndeyndey ŋana ka, agəra ana a zal a Mbulum, a gwa ka: «Tsir gà», a geye akaba à ba ŋgar nda ŋgat a.
Ndzəɗa Yesuw Kiristi Kəla Mbulum
19Aɗaba taŋa, Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Iye Kəla ŋgar, i sle a aà mege duwa ilik nda ahər gà tsa, say i ge a ka, dukw ana i ŋgatar Tsir gà a gewa ya. Aɗaba dukw ana tserdze Tsir gà a gewa ya ka, iye Kəla ŋgar ŋa tekeɗe, i ge a kataya mbaŋa. 20Aɗaba Mbulum a waya iye Kəla ŋgar, dite a riŋ a ɗifiŋ a à dukw ana ŋgat ŋa a ge a tserdze ya mbaŋa. A ti ɗifiŋ a à gà megemir gà bàba ŋa ana à zè a naha kinehe ya, aka miɗ mbaŋa asa. Ama taŋa na a ta ge aà kurum a kamala sunwa ya. 21Kamala Tsir gà ana a mbil a à mburma i məməta ya, a vile a ter a mesife awiya ŋa ya asa ka, iye Kəla ŋgar ŋa tekeɗe, i ta vile a mesife ata a gà na i pala tar a mbaŋa. 22Seriye ka, Tsir gà a ge a nda ahər ŋgar tsa. Ama a viliŋ ndzəɗa a ahər a iye, Kəla ŋgar, aà mege ŋa. 23A ge dər kataya ka, dite gà mburma tserdze tə̀ zlə̀b à iye kalkal, kamala ana tì zlibe a à Tsir gà ya mbaŋa. Wele ana à zlibe a à iye Kəla ŋgar tsiye ka, taŋa ka, a zlibe a à Tsir gà ana a slərra iye ya ɓav tsa.
24Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wele ana aka dza zləm a bazlam gà, dite aka gəs Mbulum ana a slərra iye ya asa ka, aka ŋgat mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. Seriye à gis a ŋgat tsa, aka be aà məməta ya a mesife. 25Iye ihər i gweɗe a kurum ŋa nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Pat ŋa a deriŋa, kamala megweɗe ya ka, aka mbər mendzera kinehe, ama ka, gà məməta ti tsereke a biye ɗa Kəla Mbulum, dite ka, gà na tàa tsaraka ya ka, ta mbiliŋa. 26Mbulum Tsir gà ka, ndzəɗa Mesife i ba ŋgar. Ama ka, aka viliŋ ndzəɗa ata a ahər a iye, Kəla ŋgar, mbaŋa, na dite i vile a mesife ata a mburma ya. 27Ŋgat mbaŋa na a viliŋ ndzəɗa a iye, Kəla ŋgar, aà mege seriye aka gər gà mburma ya, aɗaba ana iye wele ana a dara i təv ŋgar a. 28Gà dukw ata ma ta ge aà kurum kamala sunwa ya tsa. Aɗaba pat ŋa a dere a ka, gà məməta ana i biye ya tserdze, ti tsereke a biye ɗa gà. 29Tàa tsaraka ka, ta hitsere a i gà dive tar a. Gà na tàa ge dukw ana ŋgwal ŋa ya ka, ta mbil a, dite ta ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. Ama gà na tàa ge dukw ana ŋgwal ŋa tsiye ka, ta mbilere a i tar ka, aà mehìtsè aka miɗ seriye Mbulum pəra.»
Mbulum na a ge sida Yesuw Kiristi ya
30I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Iye nda gər gà ka, i sle a aà mege duwa ilik tsidze, say nda ndzəɗa Mbulum. I ge a seriye ka, kamala ana ŋgat a tsikiŋ a. Mege seriye ga ka, nda ndzer ŋa, aɗaba i zle ahər a tsa. Ama i ge a ka, dukw ana a sàs a wele ana a slərra iye ya, tsəka, biy na a sèsiŋ a tsa. 31Na iye ŋa na i gebe a sida ba gà ŋa ya ka, dite meme na gà mburma ti sir a dər, i tsik ka, ndzer ŋa ya? 32Ama mìsle ŋgiɗ a riŋ na mala sida ga ya, dite i sər dər, dukw ana a tsik a à iye ya ka, ndzer kaɗəŋ.
33Zləm wele ata ka, Yuhana. Akahər ata ka, kàa slərum gà mburma a təv ŋgar, dite ka, ma ɗe a kurumara à dukw ana i ge ya, wànà pàrsa ya, tsəna, ndzer kaɗəŋ a ya? Ama tə tsarakara ihər a ka, ndzer kaɗəŋ. 34Iye ka, sida mburma a giŋ a ŋgulum tsa. Ama i tsik a kurum bazlam Yuhana ka, aà mazlàkà kurum, na dite ki mbelwim a ya. 35Akahər ata Yuhana a ne ka, dzaydzay kamala lalampa ana à div a ya. Kàa gəsum bazlam ŋgar zaakwa, kàa ŋgayum ba i təv dzaydzay ŋgar ata ya mbaŋa. 36Ama iye ka, mala sida gà a riŋ, a za biy Yuhana ana a ge ya. Aɗaba megemir ana iye ihər i ge a ya ka, biy Tsir gà ana a viliŋ a ahər a, dite na i ge a ya. Mege megemir ata na a ne mala sida gà, mburma ti sir a dər ka, Mbulum Tsir gà na a slərra iye kaɗəŋ a. 37Tsir gà na a slərra iye. Ŋgat nda gər ŋgar tekeɗe, aka ge sida gà mbaŋa. Ama kàa tsarakum mifefile ŋgar tsidze, dite kàa ŋgatumar ilik tsa asa mbaŋa. 38Kàa tikwim bazlam ŋgar a gər kurum, aà ma ndza i gəzləŋ kurum tsidze mbaŋa, aɗaba ana kàa gəsum iye, Kəla ŋgar ana a slərra iye tsiye. 39Kurum ihər ki dzeŋgwim a wakita Mbulum kəla pat. Kà dzalum ka, ki ŋgetwim a iɗəm mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. Tsaatsa i huɗ wakita ata ti tsik a ka, aka gər gà. 40Dite kwets a sàs a kurum madàra a təv ga ya, aà meŋgete a mesife ata ndzer ŋa ya tsa.
41Iye ka, i yehe a mezlibe mburma ana tì zlibe a à iye ya tsa. 42Ama i sər, kurum ka, kà wayum Mbulum tsa. 43Aɗaba i dara ka, Mbulum Tsir gà na a slərra iye a təv kurum a. Ama ka, kàa gəsum iye tsa. Ama na bəla wura a dara a təv kurum a nda ndzəɗa ŋgar ka, ki giswim a ŋgat lele. 44A sàs a kurum ka, mazàmbaɗàyà à ba kurum ɗekɗek pəra. Ama a sàs a kurum mayaha mezlibe ana a dara i təv Mbulum ana ŋgat ilik a tsa. Na kataya ana, dite meme na ki slwim a aà magəsa iye ɗar ɓav a? 45Ama ka tə dzalum ka, i ta me a kurum a à bakal ika miɗ Tsir gà tsa. Na a ta me a kurum a à bakal ka, Musa ana kà tikwim madzala gà gər kurum a təv ŋgar a ivaɗ. 46Na mege kàa gəsum bazlam Musa nda gəzləŋ kurum ndzer ka, ana ka, ki giswim a iye mbaŋa, aɗaba aka gər gà na a wetse bazlam akahər ata ya. 47Araha kwets kàa gəsum dukw ana a wetse ya tsəna, dite meme na ki slwim a aà megìse bazlam gà asa ya?»
6Yesuw a vəl dukw mezime a gà mburma hinne, ti ze a
dəbuw ə̀zləm
Mata 14:13-21; Markus 6:30-44; Luka 9:10-17
1Aləka i dəba ŋa ya, Yesuw a mah ba i fataya, a daba aka lìdè duluv Galile. Tə zal a zləm duluv ata ka, Tiberiyas asa mbaŋa. 2Gà mburma hinne tə zazam ŋgat, aɗaba ana tàa ŋgat a dukw mene aà mburma ana a ge, a mbala à gà mburma i dukw məməta ya ya. 3Aləka ti ndzeha a fata ka, gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə daha, tə tsala aka dìyes duwa, tə ndza riŋ a bəɗ a fata. 4Akahər ata ka, megirive gà Yahuda ana tə zalar Paska ya, aka à mendze aɗəm. 5Yesuw a fə̀r ikaba ya ka, gà mburma a riŋ ti dehe a a təv ŋgar hinne. Aɗaba taŋa, a gwaɗa a a Filip: «Ki slekwe aà mesìkimere a dukw mezime aaha ana, i ŋga ya, na aà mivile a gà mburma aaha ide ya?» 6A tsiker kataya ka, aà mesèmete dər, meme na Filip a gweɗe aaka a ya. Aɗaba ŋgat ŋa ka, aka səraba dukw ana a ge a ya. 7Filip a gwaɗar aaka: «Ku mege kà sə̀kəmakwara dukw mezime ŋa biy kur siŋgwe dərməka sula tekeɗe ka, a sle a ter a tsa, na dite bəla ku weke a ŋget a zaakwa zaakwa tekeɗe ya.» 8Mìsle ŋgiɗ ilik ika magər gà ɓəzla mazazama Yesuw ata ya, zləm ŋgar Andire, damər Simun Piyer, a gwaɗar: 9«Kəla duwa naha i faha ka, tapa ɗaf ihər ə̀zləm, nda kilif sula mbaŋa dze ana, taŋa na a ge a ŋgulum a gà mburma aaha hinne ya ya?»
10Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Gwaɗum a gà mburma tə ndzaya a bəɗ tserdze.» Gà mburma tə tsaraka kataya ka, tə ndzaya a bəɗ aka kwizir a riŋ mbèffe i bəɗ i fata hinne. Ama gà mburma ana i fataya, gà ɓəzla ga ɗekɗek ka, ti sle dəbuw ə̀zləm. 11Yesuw a daha, a ndzək tapa ɗaf ata, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum, dite a dzaya a ba a gà mburma ata mandza ŋa i bəɗ a. I dəba ŋa ya, a ndzək kilif ata, a ge dər kamala taŋa ya asa mbaŋa, dite ku weke a zəm dukw mezime ata ka, a sler kamala ana gəzləŋ ŋgar a waya ya. 12Tə zəm ɗaf ata a sleye a tar lele ka, Yesuw a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat ata: «Yahum akaba gər a gà asiŋ ŋa ana a zeha ya, kwizikw ma ze a bəɗ tsa.» 13Tə tsaraka kataya ka, tə daha, ti yaha gər a gà mezehe tapa ɗaf ata ə̀zləm ŋa, gà mburma tə zəm ihər a. Ti yahar gər ka, a raha a gà tàkwasa kurwa gəra sula.
14Gà mburma ata i fataya, ta ŋgat a dukw mene aà mburma ata Yesuw a ge ya ka, ta gwa: «Wele aaha ka, mala məma à guma Mbulum ana ta gwa, a dere a aka gər ahəɗ a ndzer kaɗəŋ.» 15Yesuw a səraba, gà mburma ata ti dere a, ti tike a ŋgat aà mene Əbay tar nda ndzəɗa ka, a mbəɗ gər, a tsəlaba aka dìyes ata à gər ŋgar.
Yesuw a de a ika gər yam a nda sik
16Aləka hawa a ge ka, gà ɓəzla mazazama Yesuw tə tarra aà sik kwite ata ya, aà gùva duluv a. 17Tə tsala a slə̀làh yam. Ta waya ti de a dər aka lìdè duluv ata, a Kafarnahum. I təv ana ti de a ya ka, həvəɗ a gəs tar aà vatwa, Yesuw aka ndze a təv tar zukw tsa. 18Duluv yam ata a dza ba aà miɓezle wàkit wàkit hinne, aɗaba himbiɗ a riŋ ihər a ge a nda ndzəɗa. 19I təv mede tar ata ya ka, tàa da ka, kiliwmeter ə̀zləm, kige tsa ndilik. Aləka ta fə̀r ikaba ya ka, ta ŋgataha a Yesuw a riŋ a de a ika gər yam a nda sik tsə̀pàk tsə̀pàk, bise aka à mendzeha a təv tar. Ta ŋgatar kataya ka, ta ge magəɗa hinne. 20Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Ki gwim magəɗa tsa, iye na naha ya.» 21Ta waya magə̀saha ŋgat a slə̀làh yam a təv tar a fata zləmana ya. Tsam ka, tàa ndze aà gìgìze tsara, a təv ana a sàs a tar aà mede aɗəm a.
Gà mburma hinne ti yehe a Yesuw
22Ndidwe ŋana ka, gà asiŋ gà mburma ana ti zeha i dəba i fataya, ti yehe a Yesuw. Tə dzala ka, ta gwa: Slə̀làh yam a da ka, ilik pəra ka, kwets Yesuw iɗəm ɓav tsa, gà ɓəzla mazazama ŋgat ɗekɗek na tə da dər ana, Yesuw dze ana, i ŋga? 23Ama gà asiŋ gà slə̀làh yam ŋgiɗ tə dara i kwite Tiberiyas a bise nda təv ana ndeɗiŋa BATSAH kwa ŋa a zla dukw mezime, a ge dərraha kəkaaha a Mbulum, dite a vəl a mburma, tə zəm a. 24Aləka gà mburma ata ta fə̀r ka, ku gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tekeɗe, tar riŋ i fata asa tsəka, tə tsala a gà slə̀làh yam ata, tə da a kwite Kafarnahum, a mayaha Yesuw a fata.
Yesuw a ne dukw mezime ana a vile a mesife a mburma ya
25Ti ndze aka lìdè duluv ŋgiɗ ka, ti le aà Yesuw a fata kaɗəŋ. Ta gwaɗar: «Mala medzeŋge a mburma, kà dara a faha ya ana, ndeɗime?» 26Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Ki yehwim a iye ka, aɗaba na kàa zəmum ɗaf, a sle a kurum a ɗekɗek pəra, tsəka, kàa tikwim dukw mene aà mburma gà ana i ge ya aà ahər tsa. 27Ka ta gwim megemir aɗaba dukw mezime ana ika gər ahəɗ, a ndze a hinne tsiye tsa. Ama gwim ka, aɗaba dukw mezime ana, a ndze a hinne, à ndìv a tsa aà biybiy, a vile a mesife a mburma ya ivaɗ. Dukw mezime ata a ndze a hinne, à ndìv a tsiye ka, iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a, na a ta vile a a mburma ya. Aɗaba Mbulum Tsir gà na a viliŋ ndzəɗa aà mege dukw ata ya.»
28I fataya ka, gà mburma ata tə tsam aà Yesuw, ta gwaɗar: «Mìi ge a dze ana, meme, na dite mìi ge a gà mege megemir ata a sàs a Mbulum a?» 29Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Mege megemir ana Mbulum a veve a i təv kurum a ka, magəsa iye, iye wele ana Mbulum a slərra iye ya, nda gəzləŋ.» 30Ta gwaɗar aaka: «Na kataya ana, ki ge a ana, medzibe dukw mene aà mburma awara, na mìi ŋgeter a ka, dite mìi gis a dər kər nda ndzer a? Ɗe a mər dər te. 31Aɗaba akahər ata i təv ana gà tsir kwa tə ndzawa i kusak, ti de a aka ahəɗ Kanan a ka, tàa zəm dukw mezime ana a dara i gər ŋa, tə zalar *mana ya, kamala ana ta wetse i wakita Mbulum, ta gwa ka: <Mbulum aka vəl a tar dukw mezime ana a dara i gər ŋa ya, tə zəm.> «*fa*
32Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Dukw mezime ata akahər ata Musa a vəl a kurum i kusak a ka, na a dara i mbulum a nda ndzer a tsa. Ama dukw mezime ana Mbulum Tsir gà a vile a kurumara a i gər ŋa ya, na ndzer a. 33Aɗaba dukw mezime ata Mbulum a vile a a mburma ya ka, nda ahər wur ana a tarra i gər ŋa ya. Ŋgat na a ne dukw mezime ata, a vile a mesife a mburma ya.» 34Ta gwaɗar: «Əbay, vəl a mèr slala dukw mezime ata kəla pat te.» 35Yesuw a gwaɗa a tar: «Iye na a ne dukw mezime ata a vile a mesife a mburma ya. Wur ana a dere a a təv ga ya ka, may a wir ahər a tsa, dite wur ana à gis a iye nda gəzləŋ ŋgar a tekeɗe ka, yam à kiɗ a ŋgat asa tsa mbaŋa.
36Ama ar ka, kamala ana i lah metsike a kurum a, kàa ŋgetwimiŋ, dite kwets kàa gəsum iye nda gəzləŋ ɓav tsa. 37Gà mburma ana Tsir gà a dziŋ tar tserdze ya ka, ti dere a a təv gà ya, dite iye tekeɗe ka, wur ana aka dara a təv ga ya ka, i niw a ŋgat tsa. 38Aɗaba i tarra i gər ŋa ya ka, aà mege dukw ana a sèsiŋ a tsa. Ama i dara, i ge a ka, dukw wele ana a slər aakara iye ya. 39Dukw ana a sàs a wele ana a slərra iye ya ka, araha: Gà mburma gà ana a dziŋ tar a ahər a ka, ilik ma dzeye tsa. Ama ka, i mbele a à tar i məməta ya, a pat mandəvandəv gər ahəɗ ivaɗ. 40Dukw ana a sàs a Tsir gà ya ka, araha: Gà mburma ana tàa ŋgetiŋ, a iye, Kəla Mbulum, dite tàa gəs iye nda gəzləŋ tar a ka, ta ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a, dite ka, i mbele a à tar i məməta ya, a pat ana gər ahəɗ à ndìv a ya.»
41I dəba bazlam ata Yesuw a tsik a tar a ka, gà mburma ata tə dza ba aà masàyà ahəm aka gər Yesuw hinne, a tsəɓ a tar, aɗaba ana a gwa: «Iye ka, i ne dukw mezime ana a tarra i gər ŋa ya» ya. 42Ti tsik akaba ika magər tar, ta gwa: «Abaya ŋgat ka, mì sər gà tsir ŋgar nda mama ŋgar. Ŋgat ka, Yesuw, kəla Yasufa dze ana, meme na a gweɗe a ka, i tarra i gər ŋa ya ya?» 43Yesuw a sər a taraha aka dukw ana tə dzala ya, a gwaɗa a tar: «Aàmala na ki seywim a aka iye ahəm kataya dze ya? Miyakum à mege arəv ana ki gwim aka iye a ika magər kurum a. 44Aɗaba wura a sle a aà medera a təv ga ya tsa, say na Tsir gà ana a slərra iye ya, aka gəsara ŋgat a tsiye. Ama ku weke na aka dara a təv ga ya ka, i ta mbil a à ŋgat i məməta ya, a pat ana gər ahəɗ à ndìv a ya. 45Akahər ata gà ɓəzla məma à guma Mbulum ta wetse i wakita, ta gwa ka: <Gà mburma tserdze ka, Mbulum nda gər ŋgar na a ɗif a ter a à guma ŋgar a.> Aɗaba taŋa, wur ana aka dza zləm a guma Tsir gà, dite aka gəs a ka, a dere a a təv ga ya.*fb* 46Taŋa ka, kərga megweɗe ya, wura aka ŋgat a Tsir gà ilik ɓav tsa. Say iye, wur ana a dara i təv ŋgar a ilik na a ŋgatar a.
47Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wur ana aka gəs iye ya ka, aka ŋgat mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. 48Iye ka, i ne dukw mezime ana a vile a mesife a mburma ya. 49Gà bàba gà tsir kurum ata akahər ata tə ndzawa i kusak a ka, tàa zəm dukw mezime ata tə zalar mana ya. Ama ku mege kataya tekeɗe, tàa mata. 50Ama wur ana aka zəm dukw mezime ata ndzer, a dara i gər ŋa ya ka, à mìt a tsidze. 51Iye ka, i ne dukw mezime ana a tarra i gər ŋa ya. Na wura aka zəm dukw mezime ata ka, a ndze a birek birek aà biybiy, à mìt a tsa. Dukw mezime ata i vile a a mburma, dite na ta ŋget a dər mesife ya ka, slu ba gà.»
52Agəra bazlam ata Yesuw a tsik a tar a ka, a vəl mimbètsè ahəm a gà mburma ata ika magər tar wuràpə̀ppa, ta gwa: «Wànà meme na wele aaha a sle a aà mivile a kwe a ba ŋgar ka, a ne a dukw mezime, ki zimekwe a ya?» 53Aɗaba taŋa Yesuw a gwaɗa a tar: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Na kàa zəmum slu ba gà, iye, wur ana i dara i təv Mbulum a tsa, nda gà bəla kàa sum məmbəz ga tsəka, ki ŋgetwim a mesife ndzer ŋana tsa. 54Ama wur ana a zim a slu ba gà, dite a se a məmbəz ga asa ya ka, aka ŋgat mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. Dite i mbil a à ŋgat i məməta ya, a pat ana gər ahəɗ à ndìv a ya mbaŋa. 55Aɗaba slu ba gà ka, dukw mezime ana ndzer ŋa ya, dite məmbəz ga ibam ka, dukw mese ana ndzer ŋa ya mbaŋa. 56Wele ana a zim a slu ba gà, dite a se a məmbəz ga asa ya ka, ŋgat a ndze a i təv ga, dite iye tekeɗe, i ndze a i təv ŋgar mbaŋa. 57Tsir gà, mala məvəla mesife na a slərra iye ya. Iye ihər i ndze a ka, aɗaba ŋgat. Kamala taŋa ya, ku weke na aka zəm slu ba gà ka, a ndze a aɗaba iye mbaŋa. 58Aɗaba taŋa, iye ihər i tsik a kurum a asa: Taŋa na a ne dukw mezime ana ndzer ŋa, a dara i gər ŋa ya ya. Ama ar ka, kamala biy na gà tsir kurum tə zəm akahər ata, dite ta mata ya tsa. Ama ku weke na aka zəm dukw mezime ata i viler a ya ka, à mìt a tsa, a ndze a aà biybiy.» 59Yesuw a tsik guma ŋgar ata ka, i ga mahàmà a Mbulum gà Yahuda ana i kwite Kafarnahum a.
Bazlam Yesuw ana a vile a mesife a mburma, à ndìv a tsa
aà biybiy a
Mata 16:13-20; Markus 8:27-30; Luka 9:18-21
60Gà ɓəzla mazazama Yesuw tə tsaraka bazlam ŋgar ata tsara ka, gà asiŋ ŋa i liwiŋ tar hinne ta gwa: «Bazlam aaha ka, kuɗa ihər, weke na a sle a aà megìse ya?» 61Yesuw a səraha aka dukw ana i gər gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə dzala ya. A sər ka, a wir a ter a i gəzləŋ hinne. Aɗaba taŋa a gwaɗa a tar: «Wànà bazlam ata dze ana, a tsəɓ a kurum a? 62Dite meme seyiŋ a, na ki ŋgetwimiŋ a a pat ŋgiɗ, a iye, wur ana i dara i təv Mbulum a, i ti tsil a a təv ana i dara iɗəm piŋŋe ya. 63Mezite Mesife Mbulum na a vile a mesife a mburma ya, tsəka, ndzəɗa mburma a sle a duwa tsa. Gà bazlam ana i tsik a kurum a ka, na a vile a kurum a mesife ndzer ŋana, a dara i təv Mezite Mesife Mbulum a. 64Ama ka, gà mìsle ŋgiɗ ika magər kurum tàa gəs iye nda gəzləŋ tar tsa.» Aɗaba Yesuw a sər gà mburma ana ta gis a ŋgat tsiye, nda wele ana a ta ge aà ŋget a ɗaf a daga piŋŋe. 65Yesuw a səkah dər aaka asa, a gwaɗa a tar: «Aɗaba taŋa na i gwaɗa a kurum ka: Wura a sle a aà medere a a təv ga ya tsa, na Mbulum Tsir gà aka vəlarra vatwa ya tsiye.»
66I təv ana gà ɓəzla mazazama ŋgat tə tsaraka bazlam ŋgar ata ya ka, gà asiŋ ŋa i magər tar hinne, ta məsak à mazazama ŋgat, ta mbəɗ gər a dəba. 67I dəba ŋa ya, Yesuw a tsam aà gà ɓəzla mazazama ŋgat ana kurwa gəra sula a pala tar a, a gwaɗa a tar: «Kurum dze ana, wànà a sàs a kurum mede mbaŋa ya?» 68Simun Piyer a gwaɗar aaka: «Batsah mər ŋa, mìi de a dze ana, a ŋga, mìi zezem a weke asa ya? Kər na kà vəl a mər bazlam ana a vile a mesife a mburma, à ndìv a tsa aà biybiy a. 69Kinehe ka, maa gəs kuɗa, mì sər ka, kər ka, wele ana tsəɗaŋŋa, kà dara i təv Mbulum a.» 70Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Wànà iye tsiye na a pala kurum kurwa gəra sula ya? Ama mìsle ŋgiɗ ilik ika magər kurum a ka, sitene.» 71A tsik taŋa ka, aà Yudas ana kəla Simun Iskariyut a. Aɗaba Yudas ka, ku mege ŋgat i liwiŋ gà mburma kurwa gəra sula ŋa aaha tekeɗe ka, a ta ge aà ŋgat a ɗaf.
7Gà damər Yesuw ta gəs ŋgat nda gəzləŋ tsa
1I dəba ŋa ya, Yesuw a sùwaya riŋ ika ahəɗ Galile tserdze. A sasar mede aka ahəɗ Yuda tsa, aɗaba ana a sàs a gà bàba gà Yahuda aà makə̀ɗà ŋgat a. 2Akahər ata ka, megirive gà Yahuda ana tə zalar *megirive mekìrìwè ga ya, aka à mendze aɗəm i Yeruzalem. 3Aɗaba taŋa na gà damər Yesuw ta gwaɗar ka: «Tàkwa i faha ya, a Yeruzalem, aka ahəɗ Yuda, dite ka, gà ɓəzla mazazama kər ana i fataya, ta ŋgat a dukw mene aà mburma ana ki ge a ya mbaŋa ya. 4Wura à kèhe a dukw ana a ge a ya tsa, na aka sasar ka, mburma tə sər ŋgat tserdze ya. Aɗaba na kər riŋ ihər ki ge a medzibe megemir ata ka, ge parakkà, gà mburma tserdze ta ŋgatak, na dite ti sir a ya.» 5Ama gà damər ŋgar ata ti tsikar kataya ka, ku mege tar tekeɗe, ta gəs ŋgat nda gəzləŋ ɓav tsa.
6Yesuw a gwaɗa a tar: «Məpàslà ahər mede gà ana Mbulum a pesliŋ a ka, aka ndze aɗəm zukw tsa. Ama i kurum ka, aka sle, ku mege ndeɗime, ki ziwim a ka, gər kurum. 7Kurum ka, gà mburma ti ne a kurum a are tətsà. Ama iye ka, ti niŋ a are, aɗaba ana i gwaɗawa, megemir tar ana ta ge ye a ka, lele tsiye. 8Ama kurum ka, dum a megirive ata. Iye ka, aka sle mede gà zukw tsa, aɗaba məpàslà ahər mede gà aka ndze aɗəm tsa.» 9A tsik a tar aba bazlam ata ya ka, ŋgat ŋa a ndzaba ika ahəɗ Galile.
Yesuw a da a *megirive mekìrìwè ga a Yeruzalem
10Aləka gà damər Yesuw tə da a megirive ata i Yeruzalem a ka, Yesuw tekeɗe, a dəɗ aka tar i dəba ya mbaŋa. Aləka ŋgat a ndzeha a fata ka, aka pàt aba a mburma parzakkà tsa kəla, a kaha ba. 11Gà bàba gà Yahuda ana i fataya, ti yaha ŋgat i megirive ata ya hinne. Ta gwa: «Ŋgat dze ana, i ŋga?» 12Gà mburma tserdze ti tsikeye bazlam pampam nda akəl aka gər ŋgar hinne. Gà mìsle ŋgiɗ ka, ta gwa: «Wele ŋa ka, ŋgwal mburma.» Ama gà biy ŋgiɗ aaha ta gwa i tar: «Kataya tsa, ŋgwal mburma tsa, a bene a mburma.» 13Ama a sàs a wura aà meɗe à bazlam ŋa a bəra parakkà tsa, aɗaba ana ta ge magəɗa a gà bàba gà Yahuda ya.
14I huɗ megirive ata ya ka, Yesuw a da a batsah ga Mbulum. A daha, a dza ba aà metsìkè guma ŋgar a mburma. 15Bazlam ŋgar ata a tsik a ka, a ge aà gà bàba gà Yahuda ata kamala sunwa ya, tə dzala, ta gwa: «Meme na wele aaha a sər duwa hinne kataya ya? Dite kwets aka dzeŋge ɓav tsiye?» 16Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Guma aaha i tsik a ya ka, a dara ka, i madzala gà gər gà ya tsa. Ama a dara ka, i təv Mbulum ana a slərra iye ya. 17Wur ana a sasar a ge a dukw ana a tsahən aà Mbulum a ka, a sir a dər, guma gà aaha i tsik a ya ana, a dara ana, wànà i təv Mbulum a ya, tsəna, i madzala gà gər gà ya yà. 18Wur ana a tsik a bazlam ana a dara i madzala gà gər ŋgar a ka, a yehe a ka, meɗè zləm, dite gà mburma tə̀ zlə̀b à ŋgat. Ama wur ana a waya ka, mburma tə̀ zlə̀b à wele ana a slərra ŋgat a ka, ŋgat ka, mala ndzer, bakal i təv ŋgar tsidze. 19Magwaɗa ŋa ka, Musa aka vəl a kurum məpala ahəm Mbulum dze ana, dite wura aka gəs ahər ahəm i liwiŋ kurum a ilik tsidze ya. Aàmala na ki yehwim a vatwa aà mekìɗe iye asa ya?»
20Gà mburma ata ta gwaɗar: «Ki be a a dala kəla yà? Weke na a yehe a vatwa aà makə̀ɗà kər a?» 21Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «I ge megemir a pat mesìfìkà ba ilik pəra ka, a ge a kurum kamala dukw mene aà mburma ya tserdze dze ana, meme? 22Kurum kà sərum, Musa a gwaɗa a kurum: <Kàa wum kəla, aka ge mehinne tsamakər ka, ki sèswimiŋa.>*fa* Nda ndzer kaɗəŋ ana, Musa yà na a lah metsìkè a kurum taŋa ya? Awaŋ, daga aà gər gà tsir kwa ya tsiye? Aɗaba bazlam Musa ata ka, ki seswim a mburma, ku mege pat ŋa aka ndze a pat mesìfìkà ba tekeɗe ya. Taŋa dze ana, meme? 23Haa kinehe kurum riŋ ihər ki seseywim a mburma na pat ŋa aka ndze a pat mesìfìkà ba ya ana, aɗaba kà wayum bakal ma ta ge riŋ nda təv məpala ahəm Musa asa tsiye, dite aàmala na ki gwim a matsəɓatsəɓ nda təv gà, agəra ana i mbəl à mburma tsekwir tsekwir lele, a pat mesìfìkà ba ya? 24Miyakum à mege seriye dukw ana ki dzelwim a nda gər a. Ki gwim a seriye ka, nda ndzer ŋa.»
Gà mburma ta gwa: «Wànà Yesuw ana, *Kiristi ya?»
25Gà asiŋ gà mburma ana i Yeruzalem a, ta gwa: «Abaya naha ka, wele ana gà mburma ti yehe a vatwa aà makə̀ɗà ŋgat a. 26Samatum kwaŋ. A riŋ à fèfil a parakkà ika magər gà mburma tserdze, dite ku wura a peler a ahəm tsa. Wànà gà Əbay kwa tə sər ŋgat ana Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya kaɗəŋ kəla ya? 27Ama ka, a ge a kataya tsa. Aɗaba mì sər na Kiristi a dere a ka, wura a sir a, a dara ana, i ŋga ya ka, ti sir a tsa. Ama wele aaha ka, kà sərakwa təv ŋgar ana a dara iɗəm a.»
28Akahər ata ka, Yesuw a riŋ a tsik a guma ŋgar a mburma i ga Mbulum batsah ŋa ata ŋgəlakəkka. I huɗ guma ŋgar ata a tsik a ya ka, a gwa: «Kà sərum iye, dite kà sərum təv ana i dara iɗəm a ndzer a yà? Ama i dara ka, i ziwera gər gà ya tsa kəla. Wele ana mala ndzer ŋa ya, na a slərra iye ya. Ama kurum ka, kà sərum ŋgat tsa. 29Iye ka, i sər ŋgat, aɗaba i dara ka, i təv ŋgar a, dite ŋgat na a slərra iye ya.» 30I fataya tsara ka, ti yaha vatwa aà magəsa ŋgat. Ama wura ilik aka ləm ahər tsa, aɗaba məpàslà ahər ana Mbulum a tiker a ka, aka ndze aɗəm zukw tsa. 31Ama gà mburma i magər tar ta gəs ŋgat nda gəzləŋ tar. Gà mburma ata ta gwa: «Wele aaha ka, Kiristi ana Mbulum a gwa i sida ya, i slir a kurumehe a ya dukw ŋgar. Aɗaba meme na mburma ŋa a dere a, a ge a dukw mene aà mburma ka, à zè a dər biy na wele aaha a ge a kinehe ya ya?»
Tə slər gà ɓəzla makàslà ga Mbulum aà magəsa Yesuw
32Gà *Farisa tə tsarakara dukw ana gà mburma ti tsik aà Yesuw nda akəl i liwiŋ tar a ka, tə dza akaba ahəm nda gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum. Tə daha, tə slər gà ɓəzla makàslà ga Mbulum ata, aà magəsa Yesuw. 33Aləka tə daha ka, Yesuw a gwa: «I ndze a i təv kurum ka, zaakwa pəra, i dəba ŋa ya, i mbìɗ a gər a təv wele ana a slərra iye ya. 34Ki ti yehwim a iye, ama ki ŋgetwim a iye tsa. Aɗaba ki slwim a aà mede a təv ana i ti de aɗəm a ya tsa.»
35Gà bàba gà Yahuda ata tə tsaraka bazlam ŋgar ata kataya ka, ta gwaɗaba ika magər tar: «A ti de a dze ana, a ŋga, na dite ka, ki slekwe a aà mesire tə̀vəməŋa tsidze ya? Wànà a de a ana, a təv gà Yahuda ana ta gwitse aba aka ahəɗ diriŋ a liwiŋ gà Girek, a dzeŋge a ter a diriŋ i fata, dite ka, a dzeŋge a a gà Girek mbaŋa kəla ya? 36Bazlam ŋgar ata a gwa: <Ki ti yehwim a iye, ama ki ta ŋgetwim a iye tsa, aɗaba ki slwim a aà mede a təv ana i de a a ya tsa> ana, a sasar megweɗe ana, là?»
Yam ana à ŋgìz a ùwaɗ ùwaɗ, a vile a mesife a mburma ya
37A pat mandəvandəv megirive ata ka, megirive ŋgwal ŋa ana ndzer a kuɗa.*fb* A pat ata ka, Yesuw a hitse aà mbulum ika miɗ mburma tserdze, a fàfəl ŋgəlakəkka, a gwa: «Na yam aka kəɗ wura ka, ma dara a təv ga ya, ma sa. 38Ar ka, kamala ana mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum akahər ata, ta gwa: <Wur ana aka gəs iye nda gəzləŋ a ka, yam ana a vile a mesife a mburma ya, à ŋgìzere a i gəzləŋ ŋgar a ùwaɗ ùwaɗ.> « 39Ama Yesuw a tsik a tar bazlam minew ata ka, aà Mezite Mesife Mbulum ana a ta vile a a gà na ta gəs ŋgat nda gəzləŋ a. Aɗaba akahər ata ka, gà mburma ata tàa ŋgat Mezite Mesife Mbulum zukw tsa, agəra ana Yesuw aka da a təv mezlibe ŋgar ana i təv Mbulum, tì zlibe a à ŋgat zukw tsiye.
Gà mburma tə ndzək ba ikaba ya təv pampam, agəra Yesuw
40Gà mìsle ŋgiɗ ika magər gà mburma ata tə tsaraka bazlam ata tsara ka, ta gwa: «Wele aaka ka, mala məma à guma Mbulum ana ndzer, Mbulum a gwa, i slir a kurumehe a ya.» 41Gà asiŋ ŋa ta gwa asa: «Wele aaka ka, *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i ti slir a kurumehe a ya.» Ama gà mìsle ŋgiɗ pam ta gwa: «Kataya tsa. Kiristi a dere a ana, ika ahəɗ Galile ya ɓav a? 42Aɗaba wakita Mbulum a gwa ka, Kiristi a dere a ka, i gwala Dawda a i kwite Betelehem ana Dawda a ndzawa iɗəm akahər ata ya ana, meme?»*fc* 43Kamala taŋa ya gà mburma tə ndzək ba ikaba ya təv pampam, agəra Yesuw. 44A sàs a gà asiŋ ŋa, aà magəsa ŋgat zləmana, ama wura ilik aka ləm ahər tsa.
Gà Əbay gà Yahuda ta gəs Yesuw nda gəzləŋ tsa
45I dəba ŋa ya, gà ɓəzla makàslà ga Mbulum ata ndeɗiŋa ya, ta mbəɗaha gər a təv gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà *Farisa. Ti ndzeha ka, gà Əbay ata ta gwaɗa a tar: «Aàmala na kə̀ gə̀sumara ŋgat a tsiye?» 46Gà mburma ata ta gwaɗa a tar aaka: «Wura aka fàfəl ilik kamala ŋgat a tsidze.» 47Gà Farisa ta gwaɗa a tar: «E/?e, aka baza a kurum za mbaŋa ya? 48Kà sərum, wura ŋgiɗ a riŋ ika magər gà Əbay kwa, nda gà asiŋ gà mburma mər gà Farisa ya ana, tàa gəs ŋgat nda gəzləŋ a? wura a riŋ tsa. 49Say gà mburma ana taf, tə sər məpala ahəm Musa tsiye, na a gəs ŋgat a. Tar tserdze tàa nəs, Mbulum aka vəl a tar mezelme.»
50Wele duwa a riŋ ilik ika magər gà Farisa ata, zləm ŋgar Nikudimus, wele ana a da a təv Yesuw akahər ata ya.*fd* A daha, a gwaɗa a tar: 51«Məpala ahəm kwa ka, aka vəl a kwa vatwa aà mege seriye aà mburma kataya tsa, say ki tserekikwe a ndzer ŋana a tsik a ya dzekwiŋ.» 52Ta gwaɗar aaka: «Assàh, wànà kər ana, gà Galile mbaŋa kəla ya? Dzeŋge wakita Mbulum lele kwaŋ, dite ki sir a dər ka, mala məma à guma Mbulum ilik a dere a ika ahəɗ Galile ya tsa.» 53{I fataya ka, ku mege weke a tsaraka taŋa ka, a daba a ma ŋgar.
8Məkəs duwa tə tats à ŋgat aka mege muva
1Ama Yesuw a da aà kwite ana tə zalar dìyes Ndzendzebire ya. 2Ndidwe ŋana i mèkwède hedwe ka, a mbəɗ gər a batsah ga Mbulum ata. A daha, a ndza a bəɗ. Gà mburma tserdze tə daha a təv ŋgar. Dite a dza ba aà metsike a tar guma ŋgar. 3I təv ana a riŋ a tsik a ter a ya ka, gà ɓəzla medzeŋge məpala ahəm Mbulum nda gà *Farisa ta gə̀saraha məkəs duwa, tə tats dər aka mege muva. Ta hitse dər aka miɗ mburma tserdze, 4ta gwaɗa a Yesuw: «Əbay, araha, mì tats à məkəs duwa naha aka mege muva. 5Ama Musa a gwaɗa a mər i təv məpala ahəm Mbulum a ka, na kàa lwim aà wura kataya ka, say makə̀ɗà ŋgat nda kur ana, dite kər dze ana, kù gwa aaka ana, meme?»*fa*
6Ti tsikar kataya ka, a sàs a tar magəsa ŋgat a gedzewe, dite ka, ta ŋget a vatwa aà məmàr à bakal mbaŋa. Ama Yesuw a tsaraka taŋa ka, luz a kal à gər ŋgar a bəɗ, a dza ba aà mewetse duwa aka ahəɗ nda kəla ahər.*fb* 7Tar riŋ ta wiz ihər a bazlam ata hiywe. I dəba ŋa ya, Yesuw a zla gər aà Mbulum, a gwaɗa a tar: «Wur ana ika magər kurum aka ge bakal ilik tsiye ka, mà làhar à kur dzekwiŋ.» 8I dəba ŋa ya, a mbə̀ɗaba gər aka mewetse dukw ŋgar ata a bəɗ asa. 9Tə tsaraka bazlam Yesuw ata kataya tsara ka, sùtùtùtwa ti lèlekweye fit. Na a lah aà medeye ka, gà bàba ŋana dzekwiŋ. Gà Yesuw ti zeha riŋ à gər tar nda məkəs ata ika miɗ ŋgar a.
10I dəba ŋa ya, a zla gər aà mbulum asa, a gwaɗar: «Məkəs aaha, gà mburma ana ta gəsara kər a ana, tar i ŋga? Seriye aka gəs kər tsa seyiŋ a?» 11Məkəs ata a gwaɗar aaka: «Awaŋ, Əbay gà.» Yesuw a gwaɗar asa: «Iye tekeɗe ka, seriye ga à gis a kər ɓav tsa. Daba dukw yak, ama kəla ka, ka ta mà aka mege bakal asa tsa.»}
Yesuw ka, dzaydzay gər ahəɗ
12I dəba ŋa ya, Yesuw a fàfəl a gà mburma asa. A gwaɗa a tar: «Iye ka, dzaydzay gər ahəɗ. Wur ana a zezem a iye ya ka, a ti ndze a i luvuŋ asa tsa. Ama a ŋget a dzaydzay ŋa ana a vile a mesife a mburma ya.»
13Gà *Farisa a riŋ i fata, tə tsaraka kataya ka, ta gwaɗar: «Kər ki gebe a sida ba yak nda ahər yak pəra ana, meme na mìi sir a dər, ka tsik ka, ndzer ŋa ya?» 14Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Ku mege i ge ba sida nda ahər gà ŋa tekeɗe ka, ndzer hiywe, aɗaba iye ka, i səraba təv ana i dara iɗəm a, kige tsa, təv ana i de aɗəm a ya asa. Ama kurum kà sərum təv gà ana i dara iɗəm a, kige tsa, təv ana i de aɗəm a ya tsa. 15Ki gwim a seriye ka, biy gà mburma gər ahəɗ, kamala ana ki dzelwim a nda gər kurum a pəra. Ama iye ka, i ge a seriye aka gər wura tsidze. 16Ku mege i ge a seriye tekeɗe ka, seriye ga ka, ndaka vatwa ŋa, aɗaba i ge a seriye ata ka, nda mezìwè gər gà tsa. Mìi ge a ka, nda Tsir gà ana a slərra iye ya məma. 17Aɗaba kà sərum, mewetse ŋa a riŋ i wakita məpala ahəm kurum ka: <Na gà wura sula tàa tsik i sida ya, bazlam ŋa ilik ka, taŋa ka, ndzer kaɗəŋ.>*fd* 18Kamala taŋa ya, iye ŋa ka, i gebe a sida ba gà, dite Tsir gà ana a slərra iye ya tekeɗe, a riŋ a ge a sida gà asa mbaŋa.» 19Ta gwaɗar: «Tsir yak ŋa ana, i ŋga?» Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Kà sərum iye tsa, dite kà sərum Tsir gà ɓav tsa asa. Na mege kà sərum iye ka, ana ka, ki sirwim a Tsir gà mbaŋa.»
20Yesuw a tsik bazlam ata ka, i təv ana a riŋ a tsik a guma ŋgar a mburma i batsah ga Mbulum, bise nda təv ana tə dzawa aɗəm dukw taf ana aɗaba Mbulum a. Ama wura aka gəs ŋgat tsidze, aɗaba məpàslà ahər ŋa ana Mbulum a tiker a ka, aka ndze aɗəm zukw tsa.
Yesuw a be aà ɗaf a gà na tàa gəs ŋgat nda gəzləŋ tsiye
21I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «I debiŋa. Na Yàa da ka, ki ti yehwim a iye tekeɗe, taf masakəŋa. Ama kurum ka, ki metwim a i bakal kurum. Ki slwim a aà mede a təv ana i de aɗəm a ya tsa.»
22Gà bàba gà Yahuda tə tsaraka kataya ka, ta gwaɗaba ika magər tar: «Wànà à kiɗ a ba ŋgar a, na a gwa ka, ki slwim a aà mede a təv ŋgar ana a de aɗəm a ya tsiye?» 23Yesuw a gwaɗa a tar aaka asa: «Kurum kà wum ɗa ba ka, ika gər ahəɗ. Ama iye i dara ka, i gər ŋa ya. Kurum ka, gà mburma gər ahəɗ. Ama iye ka, mburma gər ahəɗ tətsà. 24Aɗaba taŋa na i gwaɗa a kurum ka, ki ta metwim a i bakal kurum a. Aɗaba na kàa gəsum iye, <Wele ana iye ŋgat ŋa ya>*fe* nda gəzləŋ kurum tsəka, ki metwim a i bakal kaɗəŋ ndzer.» 25Ta gwaɗar: «Kər ana, weke?» Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Iye ka, wele ana i tsikewa a kurum daga piŋŋe ya. 26Taŋa gà bazlam aà iye i gà gər pampam hinne, na i tsik a kurum a zləmana, dite seriye à gis a dər kurum a. Ama i me a kurum a à bazlam wele ana a slərra iye ya ivaɗ. Ŋgat ka, mala ndzer ŋa. I me a dər a mburma ka, dukw ana i tsarakara i təv ŋgar a ɗekɗek, tsəka, i zle ahər a biy ga tsa.»
27A tsik a tar bazlam ata ka, aà Tsir ŋgar, ama ka, tə sər tsa. 28Aɗaba taŋa, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Na kàa kəɗum iye, *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, ki sirwim a dər, iye ka, <Wele ana iye ŋgat ŋa ya> kuɗa. Dite ki sirwim a dər mbaŋa ka, i ge a duwa ilik nda ahər gà tsa, ama i me a ka, à dukw ana i tsarakara i təv Tsir gà ya. 29Wele ana a slərra iye ya ka, a riŋ i təv ga. Aka miyak à iye à gər gà tsa, aɗaba iye ihər i ge a ka, dukw ana a dar a gər a ɗekɗek.» 30I fataya tsara ka, gà mburma hinne ta gəs ŋgat nda gəzləŋ tar, aɗaba bazlam ŋgar ata a tsik a.
Wur ana a ge a bakal a ka, ŋgat ka, ɓele bakal
31I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a gà Yahuda ana ta gəs ŋgat nda gəzləŋ a: «Na ki giswim a ahəm aà guma gà ka, kàa nwim gà ɓəzla mazazama iye nda ndzer. 32Dite ki ti sirwim a ndzer ŋana. I dəba ŋa ya ka, ndzer ŋa ata a be a à kurum i ɓele ata ya.»
33Gà asiŋ gà mìsle ŋgiɗ ta gwaɗar aaka: «Mər ka, gà gwala Abəraham. Ama ka, maa ne ɓele wura ilik tsidze. Dite meme na ki gweɗe a mər a ka, mìi ta be a i ɓele ya ya?» 34Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Ku weke na a ge a bakal ka, ŋgat ka, i ɓele bakal pəra. 35Ama ɓele ka, a ndze a i bəra mala ga ŋgar aà biybiy tsa, say kəla mala ga ana ti tike a aà ahər i təv maɗàmà ba tar aà biybiy a. 36Kamala taŋa ya, na iye, Kəla Mbulum, Yàa be à kurum i ɓele ya ka, ki ziwwim a gər kurum ndzer. 37I sər kurum. Kurum ka, gà ɓəza Abəraham seyiŋ. Ama kurum riŋ ihər ka, ki yehwim a vatwa aà makə̀ɗà iye, aɗaba ana kàa gəsum bazlam gà tsiye. 38Iye ihər i tsik a kurum a ka, dukw ana Tsir gà ɗifiŋ dər a. Ama kurum ka, ki gwim a dukw ana tsir kurum a ɗif a kurum dər a mbaŋa.»
39Ta gwaɗar aaka: «Na a ne batsah tsir mər ka, Abəraham.» Yesuw a gwaɗar: «Na mege kurum gà ɓəza Abəraham nda ndzer ka, ana ka, ki gwim a megemir ŋgar ana a ge akahər ata ya mbaŋa. 40Ama iye ka, i tsikewa a kurum ndzer ŋa ana i tsarakara i təv Mbulum a. Ku mege kataya tekeɗe ibam ka, kurum riŋ ihər ki yehwim a vatwa aà mekìɗe iye dər akaba ivaɗ. Medzìbe dukw ata ki wìsehwim a ya ka, Abəraham aka ge ilik tsa. 41Kurum ihər ki meswim a ka, à dukw ana tsir kurum ata a gewa ya.»
Ta gwaɗar aaka: «Tsir mər ka, Mbulum ilik. Mər ka, gà madazla tsa.» 42Yesuw a gwaɗa a tar: «Na Mbulum Tsir kurum ndzer ka, ana ki weywim a iye mbaŋa, aɗaba iye Kəla ŋgar. I dara ka, i təv ŋgar a. I dara ka, nda gər gà ya tsa, ŋgat na a slərra iye ya ivaɗ. 43Aàmala na kà tsarakum dukw ana i tsik a kurum a ya tsiye? Aɗaba kàa slwim medzè zləm a bazlam gà tsa. 44Tsir kurum ka, Əbay sitene. Ki gwim a tekeɗe ka, dukw ana a sasar a. Ŋgat mala makə̀ɗà mburma daga piŋŋe. Aka tsik dukw ana ndzer a ilik tsidze, aɗaba ana ndzer ŋgar a riŋ tsiye. I təv pàrsa ŋgar ata a sasa ya ka, hiywe a mətsawa i ŋgar ka, aà taŋa pəra, aɗaba ana ŋgat mala pàrsa, dite ŋgat tsir gà pàrsa ya asa.
45Ama iye ka, iye ihər i tsik a ndzer. Aɗaba taŋa na kə̀ gəsum iye nda gəzləŋ tsiye. 46Weke na ika magər kurum ka, a sle aà megweɗe a, Yàa ge bakal a? A riŋ tsa. Na iye ihər i tsik a ka, dukw ana ndzer ana, dite aàmala na kə̀ gəsum iye nda gəzləŋ tsiye? 47Wur ana mburma Mbulum a ka, à dze a zləm a bazlam Mbulum. Ama kurum ka, gà ɓəza Mbulum tsa, aɗaba taŋa na kàa dzum zləm a bazlam ata tsiye.»
Aka ana tàa wa Abəraham zukw tsiye ka,
Yesuw a riŋ dukw ŋgar
48Gà mburma ata ta gwaɗa a Yesuw: «Yawwa, maa gwaɗak tsiye, kər ka, gà Samariya, sitene i ba yak a?» 49A gwaɗa a tar aaka: «Sitene i ba gà tsa, i zlibe a ka, aà Tsir gà. Ama kurum ka, ki fìrwim aà iye a kamala dukw taf masakəŋa ya. 50Ama iye ka, i yehe a mezlibe ana gà mburma tì zlibe a à iye ya tsa. Wele ŋgiɗ a riŋ ilik na a waya mezlibe ata gà mburma tì zlibe a à iye ya. Wele ata na a ne mala masàsà ikaba seriye bazlam aaha ya. 51Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wele ana aka gəs bazlam gà ya ka, à mìt a tsa, a ndze a aà biybiy.»
52Gà mburma ata ta gwaɗar: «Ama mì sər kinehe ka, sitene i ba yak ndzer kuɗa. Akahər ata Abəraham aka mət, gà ɓəzla məma à guma Mbulum tekeɗe, tàa mata kuɗa ka, dite kər ki gweɗe a ka, wur ana aka gəs ahəm aà bazlam yak a ka, à mìt a tsidze ana, meme? 53Na Abəraham tsir mər aka mət seyiŋ ana, wànà kər kà dzala ana, kà za ŋgat a? Dite gà ɓəzla məma à guma Mbulum tekeɗe, tàa mata asa ana, kər ana, weke?»
54Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Na iye ŋa i zlibe a à ba ŋa ka, a ge a ŋgulum tsa. Ama Tsir gà ana a tike iye a təv mezlibe ana tì zlibe a à iye ya. Ŋgat ka, wele ana kù gwaɗum, Mbulum kurum a. 55Ama ku mege kù gwaɗum ahər kataya tekeɗe ka, kà sərum ŋgat tsa. Iye ka, i sər ŋgat lele dukw ŋgar. Na bəla i gwa, i sər ŋgat tsəka, i ti ne a mala pàrsa kamala kurum a mbaŋa. Ama i sər ŋgat, dite i gis a ahəm ŋgar asa. 56Batsah tsir kurum Abəraham aka ŋgaya ba hinne, i təv ana Mbulum a tsikar i sida ya, a ta ŋget a a pat gà ana i dere a ya. Aka ŋgatar, dite a ŋgaya ba hinne kaɗəŋ.»
57Gà mburma ata ta gwaɗar: «Mive yak aka sle dzik ə̀zləm zukw tsəka, ki gweɗe a ka, Yàa ŋgat a Abəraham dze ana, meme?» 58Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Aka ana tàa wa Abəraham zukw tsiye ka, iye riŋ.» 59Tə tsaraka kataya ka, ta pala kur i bəɗ a, ta kelewa a dər ŋgat. Ama Yesuw a kaha ba aà tar a, ta ŋgatar asa tsa. I dəba ŋa ya ka, a dara aà tar i ga Mbulum batsah ŋa ata ya.
9Yesuw a mbəl à wele duwa ta wa ŋgat guluf ŋa
1A pat duwa, Yesuw a de a ika vatwa. A ŋgat a wele duwa, guluf ŋa. A gər ana ta wa ŋgat a, aka ŋgat a vatwa tsa. 2Gà ɓəzla mazazama Yesuw ta gwaɗar: «Mala medzeŋge a mər, ta wa wele aaha guluf ŋana, aɗaba bakal ŋgar a? Tsəna, agəra biy gà tsir ŋgar a?» 3Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Guluf ŋgar aaha ka, aɗaba bakal ŋgar tsa, dite agəra biy gà tsir ŋgar tsa asa. Ta wa ŋgat guluf ŋa tùtùrkùmma ka, dite ndzəɗa Mbulum mə̀ pàt aba nda təv ŋgar. 4Say ki gekwe a meslire wele ana a slərra iye ya, i təv ana pat a riŋ mba ya. Həvəɗ aka à mege. Aka ge ka, ku weke tekeɗe, a sle a aà megemir ŋa asa tsa. 5I təv ana iye ɗa ika gər ahəɗ mba ya ka, iye i ne təv dzaydzay gà mburma gər ahəɗ.»
6A tsik a tar aba mifefile ata ya ka, a tif tìzle a bəɗ, a həlaɓ, dite a ndə̀ɗ metìrfèneh ŋana, a bah aà are mala guluf ata. 7A gwaɗar: «Da, ta bara are a duluv ana tə zalar Siluwam a.» Zləm təv ata ka, kərga megweɗe ya, wele ana tə slərra ya. Mala guluf ata a daha, a bara are ŋgar a fata. Dite wurat are ŋgar a hə̀ndə̀k ba. Aləka a màra ka, a ŋgat a vatwa lele kuɗa.
8I dəba ŋa ya, gà ɓəzla biye hərmaga ŋgar ana ta mberaha ya, nda gà na ta ŋgatawar à ŋgèl a duwa aà gùva vatwa ya, ta gwa: «E/?, naha ka, wele ana a ndzawa aà gùva vatwa, a ŋgalawa duwa ya dìgiyè?» 9Gà mìsle ŋgiɗ ta gwa: «Kaɗəŋ, ŋgat ŋa.» Gà asiŋ ŋa ta gwa: «Awaŋ, ŋgat tsa, ama kə̀la ka, a ndzikiɗ ba ŋgat pəra.» Aɗaba taŋa, wele ata a gwaɗa a tar aaka: «Iye ŋa ndzer dukw ŋgar.» 10Ta gwaɗar aaka: «Dite meme na are yak a hə̀ndə̀k ba seyiŋ a?» 11A gwaɗa a tar aaka asa: «A hə̀ndə̀k ba ka, wele ana tə zalar Yesuw a, a həlaɓ ahəɗ, a giŋ metìrfèneh ŋa aà are, dite na a gweɗiŋ: <Da, bara are a duluv Siluwam> a. I da, i ta bara are a fata kaɗəŋ ka, dite na araha i ŋgat a vatwa kuɗa ya.» 12Ta gwaɗar: «Mburma ŋa i ŋga, na kinehe ya?» A gwaɗa a tar: «I sər tsa.»
Gà *Farisa tə tsam bazlam aà wele ana a ndzawa guluf ŋa ya
13I dəba ŋa ya ka, tə da à wele ata are ŋgar a hə̀ndə̀k ba ya, a təv gà Farisa. 14-15Tə daha ka, gà Farisa ata tə tsam ihər bazlam a. Ta gwaɗar: «Meme na kà mbəl, are yak a hə̀ndə̀k ba kinehe kuɗa dər a?» A gwaɗa a tar: «I ŋgat a vatwa ka, Yesuw a giŋ metìrfèneh ahəɗ aà are, dite i bara are, tsam ka, na i ŋgatar a.» Tsaatsa, pat ana Yesuw a həlaɓ metìrfèneh ahəɗ, a ge aà are a wele ata, a hə̀ndə̀k ba ya ka, a pat mesìfìkà ba. 16Gà asiŋ gà Farisa ta gwa: «Mì samata wele ana a ge a kataya ya ka, a sle aà madàra i təv Mbulum a tsa, aɗaba ana a ge a megemir, a tike a gər a məpala ahəm kwa a pat mesìfìkà ba tsiye.» Ama gà mìsle ŋgiɗ asa ta gwa: «Meme na wura a sle a aà mege medzibe gà dukw mene aà mburma aaha ya, na ŋgat mala bakal a?» Aɗaba taŋa tə ndzakaya ba iba ya vatwa pampam.
17Gà Farisa ta gwaɗa a wele ana are ŋgar a hə̀ndə̀k ba ya asa: «Dite kər a gè, kù gwa aà wele ana a hə̀ndə̀k are yak ana, meme?» A gwaɗa a tar: «I gweɗe a là, ŋgat ka, mala məma à guma Mbulum ndzer.» 18Ama gà bàba gà Yahuda ta gəs bazlam ŋgar ata a gwa: «Iye piŋŋe ka, guluf ŋa, dite i mbəl kinehe» ya tsa. Aɗaba taŋa tə daha, tə zal a gà tsir ŋa, 19aà matsama tar bazlam a. Ta gwaɗa a tar: «Wànà naha ana, kəla kurum kaɗəŋ a? Kù gwaɗum, kà wum ŋgat ka, guluf ŋa ya? A ge ba dze ana, meme, na dite a ŋgat a vatwa asa yà?» 20Gà tsir wele ata ta gwaɗa a tar aaka: «Haya, mì sər, ŋgat ka, kəla mər. Mì wa ŋgat ka, guluf ŋa dukw ŋgar. 21Ama kinehe ka, mì sər meme na are ŋgar a hə̀ndə̀k ba ya tsa, dite mì sər wur ana a hə̀ndə̀kar ikəka ya tsa asa mbaŋa. Tsàmum aà ŋgat ŋa dukw ŋgar. Ŋgat ka, kəla ndirkiz mba tsa, a sle a aà metsike a kurum a dukw ana a geba nda ŋgat a.» 22Gà tsir ŋgar ti tsik kataya ka, aɗaba ana magəɗa gà bàba gà Yahuda a ge a ter a ya. Aɗaba gà bàba gà Yahuda tàa mbər medzè akaba bazlam aka ndəv. Ta gwa: Wele ana aka gwa, Yesuw ka, *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i ti slir a kurumehe a ya ka, ti delewere a ŋgat i gà ga Mbulum tar ata ya. 23Aɗaba taŋa na gà tsir wele ata ta gwaɗa a tar: Tsàmum aà ŋgat ŋa, dukw ŋgar a. Ŋgat ka, kəla ndirkiz asa tsiye ya.
24I dəba ŋa ya, gà Farisa tə zal a wele ata a ndzawa guluf ŋa ya masula ŋa asa. Ta gwaɗar: «Tsik dukw Mbulum ndzer ŋana kwaŋ, aɗaba mì sər ndzer, wele ata ka, mala bakal.» 25Dite a gwaɗa a tar aaka: «Bəla ŋgat mala bakal, bəla ŋgat mala bakal tsəka, i sər tsa. Ama dukw ilik kə̀la ka, i sər. Aɗaba piŋŋe ka, iye guluf ŋa. Ama kinehe ka, Yàa ŋgat a vatwa dzaydzay lele kuɗa.» 26Ama tar ka, hiywe tar riŋ ihər tì tsèmeye ahər a pəra, ta gwaɗar: «A ge aà kər dze ana, meme? Dite meme na a hə̀ndə̀kək ika are ya?» 27Wele ata a gwaɗa a tar: «Yàa tsik a kurum dukw ana a geba nda iye ya aka ndəv, ama kàa dzùmar zləm tsa. Dite aàmala na a sàs a kurum metsereke masula ŋa asa ya? Wànà a sàs a kurum mene gà ɓəzla mazazama ŋgat mbaŋa kəla ya?» 28Tə tsaraka taŋa ka, tə ndavayar pìslìɗìɗe hinne, ta gwaɗar: «Kər ka, mala mazazama wele ata. Ama mər ka, gà ɓəzla mazazama Musa. 29Mì sər ka, Mbulum aka fàfəl a Musa akahər ata. Ama wele ata ka, mì sər təv ana a dara iɗəm a tsidze.»
30Wele aaha a gwaɗa a tar aaka: «Ee, tsaka naha ka, dukw mene à mburma ya, na a hìndìkiŋ ika are ya, dite meme na kurum ka, kà sərum təv ana a dara iɗəm tsiye? 31Kà sərakwa ka, Mbulum a dze a zləm a mifefile gà ɓəzla bakal tsa. Ama a dze a zləm ka, a wele ana a dzer a gurmits a bəɗ, dite a ge a dukw ana a sasar a. 32Daga aà gər ana ta ge gər ahəɗ a, wura aka tsaraka ka, tàa hə̀ndə̀k ika are ya a wur ana ta wa ŋgat guluf ŋa ya tsa. 33Na mege wele aaha a dara ka, i təv Mbulum a tsəka, a sle a aà mege duwa tsidze.» 34Ta gwaɗar aaka: «Iyyàh, kər ka, ta wa kər i bakal dukw yak daga piŋŋe ana, dite meme na ki ɗif a mər a à duwa ya?» Tsam ka, tə dalawara ŋgat i təv mayahaba gər tar a sarrrà.
Yesuw a fàfəl aka gər gà mburma ana ta ŋgat a vatwa ya,
ndəna ta ŋgatar tsiye
35Yesuw a tsaraka, tàa dalawara ŋgat i təv mayahaba gər tar ata ya ka, a dza ba aà mayaha ŋgat. Aləka a le aà ŋgat ka, a gwaɗar: «Kàa gəs *wur ana a dara i təv Mbulum a nda gəzləŋ a?» 36Wele ata a gwaɗar: «Wur ana a dara i təv Mbulum ana, weke, Əbay gà, na dite i gis a ŋgat a?» 37Yesuw a gwaɗar: «Wele ana kər riŋ ihər ki ŋgeteriŋa, a fèfilek a kinehe ya gè.» 38Wele ata a gwaɗar aaka: «Yàa gəs kər Batsah ga ŋa.» A daha, a dzar gurmits a bəɗ aka miɗ ŋgar.
39Yesuw a gwaɗar: «I dara aka gər ahəɗ a ka, aà masàsà ikaba seriye a mburma ya. Gà ɓəzla guluf ta ŋgat a vatwa. Ama gà mburma ana ta gwa, mì ŋgat a vatwa ya ka, ti ne a gà ɓəzla guluf ivaɗ.» 40Gà asiŋ gà *Farisa ana i təv ŋgar a, tə tsaraka bazlam ata ka, tə tsam ahər, ta gwaɗar: «Wànà kər kù gwa ana, mər gà guluf ŋa mbaŋa ya?» 41Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Na mege ki gwim gà ɓəzla guluf ka, ana ki gwim a i bakal tsa. Ama kù gwaɗum kinehe, mər gà guluf tsəka, kurum i bakal hiywe ivaɗ.»
10Bazlam minew makəva gà təmaŋ
1Yesuw a tsik a tar bazlam minew asa, a gwaɗa a tar: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Ama wur ana a de a a dagara gà təmaŋ ndaka biye hərmaga tsa, a de a ka, ndaka vatwa ŋgiɗ a ka, ŋgat a ne ka, mala akəl, à kìzele a mburma. 2Ama wur ana a de aɗəm a ndaka biye hərmaga ya ka, ŋgat ka, mala makəva gà təmaŋ. 3Na bəla wele ana a kesle a biye hərmaga ya ka, à hìndìk a i ga a mala makəva gà təmaŋ ata ya, a de aɗəmiŋa. A zel a a gà təmaŋ ŋgar nda zləm tar ilik ilik tserdze. Ti tserekiŋa, dite à kìvere a tar a bəra ya. 4Na aka kə̀vara tar a bəra ya ka, a ndze a ter a aka miɗ, dite gà təmaŋ ti zezemehe a ŋgat i dəba ya, aɗaba tə sər biye ɗa ŋgar. 5Ama ti sle aà mezezeme a wur ana tə sər ŋgat tsiye tsa. Ta vel a ihər a, aɗaba ana tə sər biye ɗa ŋgar tsiye.»
6Yesuw a tsik a tar guma ata ka, ndaka bazlam minew, ama tàa tsaraka bazlam ata a tsik ana, aka gər là ka, tə sər tsa, dèrze ikəka.
Yesuw a ne ka, mala makəva gà dukw ana ŋgwal ŋa ya
7I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Iye i ne hərmaga dagara gà təmaŋ. 8Gà mburma ana ti lìhiŋara tserdze ya ka, ti ne gà ɓəzla akəl, tàa kə̀zala mburma, ama gà təmaŋ tàa dza zləm a mifefile tar tsa. 9Iye na i ne biye hərmaga ya. Wele ana a de a a dagara ata nda təv ga ya ka, a mbiliŋa. A ŋget a vatwa mada aɗəm, nda madàra iɗəm a. Ŋgat ka, barbararra, kuɗa duwa a ger a tsa. 10Aɗaba mala akəl a dere a ka, aà mege akəl, aà makə̀ɗà mburma, dite aà manəsa à duwa ndzàɗak ndzàɗak a bəɗ. Ama iye i dara ka, dite gà mburma tə ndza barbararra, ta ŋgat mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a.
11Iye i ne ka, mala makəva gà dukw ana ŋgwal ŋa ya. Mala makəva gà dukw ata ŋgwal ŋa ya ka, aka hadzal ba aà medzeye à mesife ŋgar, agəra gà təmaŋ ŋgar. 12Wur ana a ge a megemir siŋgwe ya ka, ŋgat ka, mala makəva gà dukw ana ndzer a tsa, aɗaba gà təmaŋ tekeɗe, gà biy ŋgar tsa. Bəla kəra dala aka hitse aà tar ka, a miyek a à tar, a velebiŋa. Dite kəra dala ata a dehe a, à gese a tar. Gà asiŋ ŋa aaha ta gwitse a aba sweyèh sweyèh a dala a təv ŋa. 13A vel a ka, aɗaba ana madzala gà gər ŋgar ka, aka dukw maya ba ŋgar ɗekɗek, a dzele a gà təmaŋ tsiye. 14Iye ka, i ne mala makəva gà dukw ana ŋgwal ŋa ya. I sər gà təmaŋ gà. Gà təmaŋ gà tekeɗe, tə sər iye mbaŋa, 15kamala ana Tsir gà a sər iye ya, dite iye tekeɗe, i sər ŋgat mbaŋa ya. Yàa hadzal ba aà medzeye à mesife gà agəra tar. 16Gà təmaŋ gà ŋgiɗ a riŋ i dagara aaha zukw tsa. Ama say i yehere a tar a mbaŋa. Ti ti dze a zləm a mifefile gà. Ta gew a ba a təv ilik ŋa. Ti ne akaba a palam ilik, mala makəva tar tekeɗe, ilik mbaŋa.
17Tsir gà a weye iye ka, aɗaba ana Yàa hadzal ba aà medzeye à mesife gà ya. Dite i sər ka, i ŋget a mesife ata asa. 18Wura a sle a aà mezle aà iye mesife gà ata ya nda ndzəɗa tsa. Ama iye ŋa i dzeye a à mesife gà. Dite ndzəɗa gà a riŋ aà maŋgata aɗəm asa. Kamala taŋa ya, i ge a ka, dukw ana Tsir gà a gweɗiŋ, ge ya.»
19Gà mburma ata tə tsaraka bazlam minew Yesuw ata ka, bazlam a da a tar aaba tsa, tə ndzaka ba ikaba ya təv pampam asa. 20Gà asiŋ gà mìsle ŋgiɗ hinne ta gwa: «Sitene na i ba ŋgar a. Aàmala na ki dzèkwe a zləm a mifefile mala mibe a dala ya?» 21Gà mìsle ŋgiɗ ta gwa asa: «Wele ana sitene i ba ŋgar a ka, a sle aà mifefile a kataya tsa. Wànà sitene a sle a aà mahə̀ndə̀kà ika are ya a mala guluf a?»
Gà Yahuda ta gəs bazlam Yesuw tsa
22Akahər ata ka, gà Yahuda ti tìkir a megirive məma à batsah ga Mbulum ana ta mà dər aà mbulum a, i Yeruzalem. Ta gewa megirive ata ka, akahər mə̀tasl. 23Yesuw a riŋ i megirive ata mbaŋa. A riŋ à sìweye a aà huɗ màsàpàr ana tə zalar màsàpàr Salumun a, aà batsah ga Mbulum ata. 24Gà Yahuda ata ta ŋgatar ka, ti yaha ba gər a təv ŋgar, ta gwaɗar: «Ki ti ɗif a mər a aba, kər ana kà dara i ŋga ya ana, ndeɗime? Na kər *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i ti slir a kurumehe a ya ka, tsik a mər lele.»
25Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Yàa tsik a kurum aka ndəv, ama a sàs a kurum megìse bazlam gà tsa. Gà megemir ŋgwal ŋa ana i ge a nda ndzəɗa Tsir gà ya na à pèt a kurum a dər ka, iye ana, weke ya mbaŋa. 26Ama a sàs a kurum megìse nda gəzləŋ tsəka, aɗaba ana kàa nwim gà mburma gà tsiye. 27Gà mburma gà ka, tì dze a zləm a mifefile gà. Ti ne kamala gà təmaŋ ana tì dze a zləm a mifefile mala makəva tar a. I sər tar, dite tar tekeɗe, tar riŋ ti zezem a iye mbaŋa. 28I vile a ter a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a, ta mete a tsidze, dite wura a sle aà mekìzelere a tar i ahər gà ya asa tsa. 29Tsir gà na a dziŋ tar a ahər a ka, a za gà dukw ana tserdze ya. Aɗaba taŋa na wura a sle aà mekìzele a tar i ahər ŋgar a tsidze ya. 30Mər ka, ilik nda Tsir gà.»
31Gà Yahuda ata tə tsaraka bazlam ŋgar ata kataya ka, tə ndzək kur a ahər, ta waya makàlàwà ŋgat asa. 32Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Yàa ge gà megemir ŋgwal ŋa hinne ika miɗ kurum nda ndzəɗa Tsir gà. Ika magər gà dukw ata i ge tserdze ya ana, agəra awara ilik a na a sàs a kurum ki kelewwim ahər a iye nda kur a?» 33Gà Yahuda ata ta gwaɗar aaka: «A sàs a mər makàlàwà kər ka, agəra ana ki ge gà megemir ŋgwal ŋa ya tsa. Ama aɗaba ana ka ne bakal à Mbulum, kà tsik ahər dukw ana ŋgwal ŋa tsiye ya. Kər ka, mburma məfara ŋa, tsəka, Mbulum tsa. Ama ka, a sàsak mene à ba yak Mbulum.»*fa*
34Yesuw a gwaɗa tar aaka asa: «A riŋ mewetse ŋa i wakita məpala ahəm kurum ka, Mbulum a gwa: <Yàa tsik a kurum, kurum ka, ku weke a ne kamala Mbulum a.>*fb* 35Kà sərakwa ka, ki slekwe a mimbete à dukw ana wakita Mbulum a tsik a tsa. Ama Mbulum a zal a gà mburma ana a tsik a tar bazlam ŋgar akahər ata ya ka, ku weke a ne kamala Mbulum a. 36Iye kinehe tekeɗe, ŋgat na a zla iye, a slərra iye aka gər ahəɗ a. Dite ka, meme na ki slwim aà megweɗe a, i ne a dər bakal, agəra ana i gwa, iye Kəla Mbulum a? 37Na i ge a ka, megemir Tsir gà tsəka, taŋa ka, wura mà gəs mifefile gà ɓav tsa. 38Ama na bəla iye riŋ i ge a megemir ŋgar ka, ku mege kàa gəsum bazlam gà tsa tekeɗe, gəsum iye, aɗaba megemir ana iye ihər i ge a ya, na dite ki sirwim a dər parakkà ka, Tsir gà a riŋ mandza ŋa i təv ilik ŋa nda iye, iye tekeɗe, iye riŋ mandza ŋa i təv ilik nda ŋgat mbaŋa ya.»
39I fataya tsara ka, ti yaha vatwa aà magəsa ŋgat asa. Ama ka, a be aà tar a.
40I dəba ŋa ya, Yesuw a mbəɗ gər aka lìdè dulwa Yurdan asa, a təv ana Yuhana a tsilwiɓewa iɗəm à mburma a yam akahər ata ya. A daha, a ndza riŋ i fata zaakwa. 41Gà mburma hinne tə daha a təv ŋgar. Tə daha ka, ta gwa: «Yuhana ka, aka ge dukw mene aà mburma ilik tsidze, ama dukw ana a tsik nda təv wele aaha fit a ka, ndzer kaɗəŋ.» 42Aɗaba taŋa gà mburma ana i fataya hinne, ta gəs ŋgat nda gəzləŋ.
11Məməta Lazar
1-2Wele duwa a riŋ, zləm ŋgar Lazar. Ŋgat a ndzawa ka, i Betaniya, i kwite ana gà damər ŋgar gà Mariya nda Marta tə ndzawa iɗəm a. Mariya ka, məkəs ana a ti dze a wirdè aka sik Yesuw, dite à bèh a ihər a nda ambəz ŋgar a. A pat duwa ka, Lazar ata a dəɗ a dukw məməta. 3Aɗaba taŋa na gà damər ŋgar ata gà dəm ŋa sula ya, tə slər mburma a təv Yesuw. Tə daha, ta gwaɗar: «Batsah mər ŋa, masla yak ŋgwala tsa, dukw məməta a geriŋa.» 4Yesuw a tsaraka kataya ka, a gwaɗa a tar: «Dukw məməta ŋgar ata ka, à mìt a dər a biye tsa. A ger a ka, aà meɗìfè à ndzəɗa Mbulum a mburma, dite tə sər mezlibe ana tì zlibe a à iye Kəla ŋgar a mbaŋa.»
5Ama Yesuw ka, a waya gà Marta ata nda gà damər ŋgar gà Lazar a ka, lele. 6Ku mege aka tsaraka Lazar a riŋ i dukw məməta ata kataya tekeɗe, a ndzaba riŋ i təv ana ŋgat riŋ iɗəm a pat sula asa. 7I dəba ŋa ya, a gwaɗa a gà ɓəzla mazazama ŋgat: «Mbə̀ɗakwa gər aka ahəɗ Yuda a təv Lazar a fata.» 8Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ta gwaɗar aaka: «Ee mala medzeŋge mər, aka ndza ka, hinne tsa na gà mburma ana i fataya, ta waya makàlàwà kər nda kur a ka, dite ki mbìɗekwehe a gər a fata asa ana, meme kuɗa ya?» 9Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Daga aà gər mèkwède ya, haa a hawa ana ki ŋgetekewe a a pat tsiye? Na wura à sìweye a ndaàpat ka, a ndif a sik tsa, aɗaba ŋgat a riŋ a ŋget a a vatwa dzaydzay i bəɗ lele. 10Ama wur ana à sìweye a ndaàvəɗ a ka, ŋgat na a ndif a sik a, aɗaba ziŋziŋ hinne, dzaydzay i təv ŋgar tsa.»
11Yesuw a tsik a tar bazlam ata ka, a gwaɗa a tar asa: «Masla kwa Lazar ka, a riŋ ika mendze are. Ama ka, i ta piɗeke a dər.» 12Gà ɓəzla mazazama ŋgat ta gwaɗar aaka: «Na Lazar ka, mendze are ŋa pəra ka, a mbiliŋa, Batsah mər ŋa.» 13Tsaatsa a sàs a Yesuw aà megweɗe ka, Lazar ka, aka mət, ama gà ɓəzla mazazama ŋgat ta gwa i tar ka, ar ka, ika mendze are kaɗəŋ. 14I dəba ŋa ya, Yesuw a tsik a tar parakkà, a gwaɗa a tar: «Lazar ka, aka mət. 15I ŋgeye a ba aɗaba kurum, agəra ana a mət ka, iye riŋ i fata tsiye. Kamala taŋa ya, a ti zlèk a kurum i təv megìse ana ki giswim a iye nda gəzləŋ, ki sinikwim a dər ba ya. Ama kinehe ka, tàkwa a təv ŋgar, ta fə̀rakwa ŋgat.» 16Tumas, wele ana gà mawusa ya, a gwaɗa a gà asiŋ gà ɓəzla mazazama Yesuw: «Haya, tàkwa, ka matakwa akaba nda gà BATSAH kwa ŋa.»
Yesuw ŋgat mala məmbàlà à mburma i məməta ya
17Yesuw a ndzeha a Betaniya ka, Lazar aka ge i biye mehinne faɗ. 18Ama kwite Betaniya ata ka, bise nda Yeruzalem, a sle kiliwmeter makər tsa na ki de a i Yeruzalem a a fataya. 19Kamala taŋa ya, gà mburma hinne tə daha a təv gà Marta nda damər ŋgar Mariya, aà mege a tar wuɗàh, ta me a terehe a à arəv, agəra damər tar ana a mət a.
20Marta a tsaraka Yesuw ana a riŋ a dehe a ya ka, a valaha a təv ŋgar, aà melime nda gà ŋgat. Ama Mariya ka, ŋgat a riŋ mandza ŋa i ma. 21Aləka Marta a ndzeha a təv Yesuw tsara ka, a gwaɗar: «Batsah ga ŋa, ki ge ɗa i faha piŋŋe ka, ana ka, damər gà aaha à mìt a tsa ti ibam. 22Ama i sər, ku mege kinehe tekeɗe, Mbulum a vilek a dukw ana kàa wiz ahər a.» 23Yesuw a gwaɗar: «Damər yak ata a mbilere a i məməta ya.» 24Marta a gwaɗar aaka: «I sər ka, a ta mbilere a i məməta ya, i təv ana gà məməta tserdze ta mbele a a pat mandəvandəv gər ahəɗ a.»
25Yesuw a gwaɗar aaka asa: «Iye na mala məmbàlà à mburma i məməta ya ya, dite iye asa na mala məvəla a tar mesife ya. Wur ana à gis a iye nda gəzləŋ a ka, ku mege aka mət tekeɗe, a mbiliŋa, a ndze a aà biybiy. 26Wele ana aka gis iye, aka ŋgat mesife gà ata ya ka, mesife ŋgar à mìt a tsa, a ndze a aà biybiy. Wànà kàa gəs taŋa ya?» 27Marta a gwaɗar aaka: «Haya, Yàa gəs, Batsah ga ŋa. I sər, kər ka, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa ka, i ti slir a kurumehe a ya. Kər ka, Kəla Mbulum ana a gwa, a dere a aka gər ahəɗ a ya.»
Yesuw a tuwa
28Marta a tsik aba bazlam ata ya ka, a mbəɗ gər a ma, a daha, a gəs damər ŋgar Mariya a zlawak, kətsah aà mburma ya. A tsiker nda akəl, a gwaɗar: «Əbay kwa aka dara, a zelekiŋa, a gwaɗak, dara.» 29Mariya a tsaraka bazlam ata tsara ka, pewtsek a mba aba aà mede a təv ŋgar. 30Ama Yesuw ka, a riŋ i təv ŋgar ana Marta a le ahər a mba hiywe. Aka ndze a kwite ata zukw tsa. 31Gà mburma ata ndeɗiŋa tə daha, ta màha à arəv a Mariya, tar riŋ mandza ŋa i ga. Ta ŋgat a Mariya ana a mbàra aba a bəra ya tsara ka, tə zazamara ŋgat a. Tə dzala i gər tar ka, ta gwa: A de a ka, aka dive, a ti tiwe a a fata.
32Tsaatsa Mariya a de a ka, a təv ana Yesuw iɗəm a. A daha, a ŋgatar tsara ka, a dza gurmits a bəɗ aka miɗ ŋgar. A gwaɗar: «Batsah ga ŋa, ki ge ɗa i faha piŋŋe ka, ana ka, damər gà aaha à mìt a tsa ti ibam.» 33Yesuw a fə̀r aà Mariya ka, a tiwiŋa, dite gà mburma ana tə dəɗ aakaha ya mbaŋa, tə dza akaba tuwa, a tsahən ahər tsa, a wir ahər a i gəzləŋ hinne, aka tsəɓar. 34Dite a gwaɗa a tar: «Kà lwim kinehe ana, a ŋga?» Ta gwaɗar aaka: «Batsah mər ŋa, dara, mìi ɗek a dər.» 35I təv ana ti de a ya ka, a dza ba aà tuwa kwàyìya hinne. 36Gà mburma ana i təv ŋgar i fataya ka, ta gwa: «Fə̀rum na a tiwe a, a waya ŋgat hinne ya kwaŋ.» 37Ama gà asiŋ ŋa ta gwa ika magər tar: «Ŋgat ana à hìndìk a ika are a mala guluf ana, dite aàla na a mbəl à Lazar i dukw məməta ŋgar aaha a mət dər a te tsiye?»
Yesuw a mbəlara à Lazar i məməta ya
38Ama Yesuw ka, gəzləŋ a riŋ ihər a wir ahər a turturtur hinne asa. I dəba ŋa ya ka, a ndze aka dive kuɗa. Dive ata ka, melè ŋa i təv ana gìrdzìdzìhhe ya. Tə tàpàsl ahəraha beliŋ. Ta hə̀ndə̀k dər ahəraha. 39A daha, a gwaɗa a tar: «Hə̀ndə̀kum ihər beliŋ a.» Marta, damər wele ana a mət a, a gwaɗar: «Batsah mər ŋa, kinehe ana, a ze a ana, hinne tsiye, aɗaba aka ge i biye ka, mehinne faɗ dze ana, taŋa ana, meme gwedziye?» 40Yesuw a gwaɗar aaka: «Yàa gwaɗak ka, na kàa gəs iye nda gəzləŋ ka, ki ta ŋget a ndzəɗa Mbulum ana, Yàa tsikik tsiye?» 41Tə daha, ta hə̀ndə̀k ihər beliŋ ata ya. Yesuw a fə̀r a gəza mbulum, dite a gwa: «Tsir ga, iye ihər i gik a kəkaaha, aɗaba ana kàa dza zləm a dukw ana i wiz aà kər a. 42I sər ka, ki tserekiŋ a dər hiywe. Ama i tsik taŋa ka, agəra gà mburma aaha i təv ga ya, dite tar tekeɗe, tə sər dər ka, kər na kà slərra iye ya kaɗəŋ ndzer.» 43A tsik aba bazlam ata ya lele ka, a fàfəl nda ndzəɗa ŋgəlakəkka. A gwaɗa a Lazar: «Dara i biye ya, Lazar.» 44Tsam ka, pakw məməta aaha a dara i dive ya kaɗəŋ, gà sik ŋgar nda are ŋgar fit mendìwìɗè ŋa nda petek. Are ŋgar tekeɗe, simbèkw makùmbuhwa ŋa. Yesuw a gwaɗa a tar: «Pə̀lum à ŋgat, ka məsakum dər, ma da ba.»
Gà bàba gà Yahuda ti yaha vatwa aà magəsa Yesuw
Mata 26:1-5; Markus 14:1-2; Luka 22:1-2
45Gà mburma aaha ndeɗiŋa tə zazamaha Mariya ya ka, ta ŋgat a dukw mene aà mburma ata Yesuw a ge ya tserdze. I fataya tsara ka, gà mburma hinne ika magər tar a, ta gəs ŋgat nda gəzləŋ. 46Ama gà asiŋ ŋa ika magər tar ibam, tə da təv gà *Farisa, tə daha, tə ɗama a tar dukw ana Yesuw a ge tserdze ya. 47Ama gà Farisa ata nda gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum a, tə tsaraka kataya ka, ti yaha gər a gà asiŋ gà bàba ŋa ana ta kwere a mburma ya, ta gwaɗa a tar: «Ki gekwe a dze ana, meme na wele aaha a riŋ a geye a gà dukw mene aà mburma hinne ya? 48Na kàa miyakukwa dər, ma ge ba dukw ŋgar ka, gà mburma fit ta gis a ŋgat nda gəzləŋ. I dəba ŋa ya, gà ɓəzla makwàrà mburma ana i Ruma ya, ti dere a, ta mbezle a à batsah ga Mbulum kwa leheɗ leheɗ, ti dzeye a à gwala kwa fit asa.» 49Wele duwa a riŋ ilik ika magər tar, zləm ŋa Kayafas. Ŋgat na *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ana a ndə̀vawar akahər ata ya. A hitse aà mbulum ika magər tar a, a gwaɗa a tar: «Kurum ka, kà sərum duwa tsa. 50Kà sərum ana, ŋgulum mburma ilik mə̀ mət tsiye, ndəna, gà mburma kwa tserdze ti dzeye a ya?» 51A tsik bazlam ata ka, nda meweye ŋgar tsa. Agəra ana ŋgat batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum akahər ata ya, a mà ka, à dukw ana Mbulum a waya, a ta ge a ba ika miɗ mba ya, kamala megweɗe ya: Yesuw à mìt a agəra gà gwala gà Yahuda tserdze. 52Ama kə̀la ka, agəra tar ɗekɗek tsa, agəra gà mburma ana tar gà ɓəza Mbulum, tə dzaya ba vatwa sweyèh sweyèh ika gər ahəɗ tserdze ya mbaŋa. Dite ti yahaba gər a təv ilik ŋa, ti ne ba ilik.
53Agəra bazlam Kayafas ata a tsik a ka, gà bàba gà Yahuda ti yaha vatwa aà makə̀ɗà Yesuw, daga aà pat ata tsara. 54Aɗaba taŋa na a sàs a Yesuw aà mesìweye ndərzakka i təv are gà mburma ata i fataya asa tsiye. A mah ba i fataya, a da a kwite ana tə zalar Efərayim a. Kwite ata ka, aà gùva kusak. Tə ndzaba i fata nda gà ɓəzla mazazama ŋgat.
55Akahər ata ka, megirive gà Yahuda ana tə zalar Paska ya, aka à mendze aɗəm. Ama gà mburma ana i gà kwite ŋgiɗ a pampam hinne, tə da a Yeruzalem, i təv ana megirive ata aka ndzera zukw tsiye. Ti ta bere a ba kamala ana fəla tar a tsik a. 56Ama i təv ana tar riŋ i fataya ka, ti yaha Yesuw. Aləka i təv mendze tar ana i batsah ga Mbulum a ka, ta gwaɗaba ika magər tar: «Kà dzalum dze ana, a dere a a megirive aaha ya ya, na kù gwaɗum a?» 57Aɗaba gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà Farisa ta gwa: «Na wura aka sər təv ana Yesuw iɗəm a ka, ma ɗif dər,« ta gis a ŋgat.
12Mariya a dza à wirdè aka sik Yesuw
1A zeha mehinne ndilik na ta ge a *megirive Paska ya. Yesuw a mbəɗ gər a kwite Betaniya, a təv ana Lazar a ndzawa iɗəm a. Ŋgat ka, wele ana Yesuw a mbəlara à ŋgat i məməta ya. 2Aləka hawa a ge ka, ti der dukw mezime i fata. Marta a ndzək a taraha. Tə zəm akaba ɗaf ka, nda Lazar, dite nda gà asiŋ gà mìsle ŋgiɗ ana tə zal a taraha ya mbaŋa. 3I fataya ka, Mariya a zla wirdè ana a ze hwaŋŋà lele, tsakala ŋa hinne, à sìkim a ba tsiye. Wirdè ata ka, zlile dukuməŋa a riŋ tə zalar *nardin, tsìsl maràhà ŋa i kwalaba. A daha, a dzaya aka sik Yesuw. I dəba ŋa ya, a tàpàɗ ihər nda ambəz ŋgar a. Ga ata ka, hwaŋŋà a rah nda meze wirdè ata fit. 4Ama mìsle ŋgiɗ ilik ika magər gà ɓəzla mazazama ŋgat a, zləm ŋgar Yudas Iskariyut, wele ana a ta ge a ɗaf aà Yesuw a, a gwa: 5«Assàh, wirdè aaha ka, a sle kur siŋgwe dərməka makər dze ana, aàla na ta kal dər tsiye, ana ka, tì dzèye a siŋgwe ŋa a gà ɓəzla matawak a?» 6Tsaatsa a tsik bazlam ata kataya ka, aɗaba ana gà ɓəzla matawak ti ndzer are tsehe ya tsa. Ama aɗaba ana ŋgat mala akəl, a gəsawa kìywa ana tə dzawa aɗəm siŋgwe ya ka, a ndzə̀kawa ihər a zaakwa zaakwa ya. 7Ama Yesuw a gwaɗar: «Miyak à məkəs aka sifik. Aɗaba ŋgat ka, aka ge aà iye dukw ana ti ti zle a dər akaba iye a biye ya. 8Gà ɓəzla matawak ka, tar riŋ i təv kurum kəla pat, ama iye ka, i ndze a i təv kurum kəla pat tsa.»
Ti yaha vatwa aà makə̀ɗà Lazar
9Gà mburma hinne tə tsaraka Yesuw a riŋ i kwite Betaniya ka, ta mah ba, tə da a fata. Tə daha a fata ka, a təv ŋgar ɗekɗek tsa, aɗaba a sàs a tar məfə̀rà aà Lazar ana Yesuw a mbəlara à ŋgat i məməta ya mbaŋa. 10Aɗaba taŋa na gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ta mà akaba à bazlam aà makə̀ɗà Lazar mbaŋa ya. 11Aɗaba ŋgat na gà asiŋ gà mburma ana i fataya hinne, ta miyak à tar, ta gəs Yesuw nda gəzləŋ a.
Yesuw a da a Yeruzalem
Mata 21:1-11; Markus 11:1-11; Luka 19:28-40
12Ndidwe ŋana ka, gà mburma ana tə daha a *megirive Paska ata ya, tə tsaraka ka, Yesuw a riŋ a dehe a a Yeruzalem. 13Tə daha, tə sasara gà ahər dizl ɗaf duwa kamala tə̀ɓàh a, tə da dər aà vatwa aà melime dər nda gà ŋgat. I təv ana ti ndze aà vatwa, ti de a dər a ka, ta wideye nda ndzəɗa hinne, ta gwa: «Zlə̀bakwa à Mbulum. Mbulum BATSAH kwa ŋa mi pise ahəm a wele ana a slərra ya. Mbulum mi pise ahəm a Batsah Əbay gà Isərayel.»*fa* 14Ama Yesuw ka, a le aà hezweŋe duwa, a ndza aaka, a de a dərraha a fata kamala ana wakita Mbulum a tsik a, a gwa ka:
15«Gà mburma ana i kwite Siyuna ya,
ki gwim magəɗa tsa.
Araha, Əbay kurum naha a deriŋa,
mandza ŋa ika kəla hezweŋe.»*fb*
16Ama akahər ata ka, gà ɓəzla mazazama ŋgat tə sər bazlam ata a sasar aà megweɗe ana, là ka, tə sər zukw tsa. Say i təv ana aləka Yesuw a ta meŋgete a mezlibe ana tì zlibe a à ŋgat i təv Mbulum a dzekwiŋ, na dite a ma a tarra a gər a kuɗa ya. Ama ka, tàa ge aà ŋgat kalkal kamala ana wakita Mbulum a tsik, a ta ge a ba ya kaɗəŋ.
17Akahər ata, i təv ana Yesuw a zalaha a Lazar a dive, a mbəlara à ŋgat i məməta ya ka, gà mburma riŋ hinne i fata. Gà mburma ata ibam, tə ɗama dukw ana ta ŋgatar a tserdze, a gà mìsle ŋgiɗ. 18Aɗaba taŋa na gà mburma hinne tə da aà melime nda gà ŋgat aka vatwa ya. Aɗaba tàa tsaraka, ŋgat na a ge dukw mene aà mburma ata ya. 19Gà *Farisa ta ŋgatar kamala taŋa ya ka, ta gwaɗaba ika magər tar: «Ki gekwe a dze ana, meme na dukw ana ka dzalakwa aà mege tserdze ya ka, a ge a ŋgùlum tsiye? Araha, gà mburma tserdze tekeɗe, ti zezem a ŋgat ka, hinne asa ana, meme kuɗa ya?»
Gà asiŋ gà Girek əŋgal ti yaha Yesuw
Mata 16:24-25; Markus 8:34-35; Luka 9:23-24
20Ika magər gà mburma ana tə daha a megirive ata a Yeruzalem, aà medzè gurmits a bəɗ a Mbulum akahər ata ya ka, gà asiŋ gà Girek iɗəm mbaŋa. 21Tə da a təv Filip ana a dara i kwite Betsayida ika ahəɗ Galile ya, tə daha, ta gwaɗar: «A sàs a mər maŋgata a Yesuw te ana, meme, wele aaha.» 22Filip a tsaraka kataya ka, a da, a tsikeha a Andire. Dite tə da a təv Yesuw sula məma. Tə daha, ti tsiker. 23Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Məpàslà ahər ŋa aka sle kuɗa. I huɗ mendze zaakwa ya ka, i ŋget a mezlibe ana tì zlibe a à iye, iye, wur ana i dara i təv Mbulum a ya. 24Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Na tàa tike hwife daw ilik a biye tsəka, a ndze a kataya, à sìkèh a tsa. Ama na tàa slige ka, a sliliŋa. Say wur ŋa ata a gwinekiŋa, dite naha a ge a ba, a ge a wur hinne. 25Wur ana aka waya ɗa mesife ŋgar ika gər ahəɗ aaha ya ka, aka miɗ mba ka, a dzeye a dər ivaɗ. Ama wur ana aka ge kəra i gər a mesife ŋgar a ka, wura a zle a ihər a tsa, a ne a biy ŋgar aà biybiy. 26Na aka sàs a wura aà megiŋ meslire ka, say ma zezem iye. Ŋgat ka, a ti ndze a i təv ana i ti ndze aɗəm a ya. Aɗaba wur ana a giŋ a meslire ya ka, Tsir gà a ti zlibe a à ŋgat mbaŋa.»
Yesuw a tsik bazlam məməta ŋgar ana à mìt a ya
27Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Kinehe ka, arəv a de a aà iye ya ka, hinne. Dite i gweɗe a ana, meme ɓav a? Wànà i gweɗe a a tsir gà ana, zla ika iye mesewere are ana a ti le a aà iye aka miɗ mba ya ya? Awaŋ, ama ka, i gweɗe a kataya tsa. Aɗaba i dara ka, agəra mesewere are ata ya seyiŋ. 28Ama i gweɗere a ivaɗ ka, Tsir gà, ge dukw ana, dite ka, mburma tì zlibe a à kər a.» I dəba bazlam ŋgar ata ya tsara ka, mifefile a ɗera i gər ŋa ya, Mbulum a gwa: «Yàa mbər meɗife à ndzəɗa gà ana tì zlibe a dər à iye ya, a mburma, dite i ɗif a ter a dər asa.»
29Gà mburma ana i fataya tserdze, tə tsaraka mifefile ata. Gà asiŋ ŋa ta gwa: «A ge a ka, malaka mbulum.» Gà asiŋ ŋa ibam, ta gwa: «A ge a ka, gawla Mbulum a fàfəlar.» 30Ama Yesuw a gwaɗa a tar: «Mifefile ata ta fàfəlara ya ka, agəra iye tsa, ama ka, aɗaba kurum. 31Kinehe ka, Mbulum a ge a seriye agəra gər ahəɗ aaha kuɗa. Kamala taŋa ya, a zle a Əbay aà Əbay gà mburma gər ahəɗ a, a delewe a ŋgat ŋa. 32Iye ka, ta gis a iye, ti tike a iye aà dizl, ta hitse a dər akaba à iye aà mbulum. I dəba ŋa ya, i zelere a a gà mburma ya tserdze, tə dara a təv ga ya.» 33A tsik bazlam ata ka, a ɗif dər meme na à mìt a ya.
34Gà mburma ata ta gwaɗar: «Mì tsaraka i wakita məpala ahəm kwa ya ka, *Kiristi, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i ti slir a kurumehe a ya ka, a ti ndzewe a aà bəra ka, aà biybiy ana, dite meme ana, ki gweɗe a ka, say ti tike a *wur ana a dara i təv Mbulum a ka, aà dizl, dite ta hitse a dər aà mbulum asa ya? Weke na a ne wur ana a dara i təv Mbulum a dze ya?» 35Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Kinehe ka, dzaydzay a riŋ i təv kurum. Ama a ndze a kə̀la ka, zaakwa pəra. I təv ana dzaydzay ŋa ata a riŋ i təv kurum mba ya ka, dum aka miɗ tə̀ma, luvuŋ mà gəs kurum tsa. Aɗaba wur ana a de a i luvuŋ a ka, a sir a təv ana a de a aɗəm a ya tsa. Tìtìktìkka luvuŋ aka ndàr aka are. 36Gəsum təv dzaydzay ŋa ata, ka zazamum i təv ana a riŋ i təv kurum mba ya, dite ka nwim gà mburma dzaydzay ŋa.»
Gà Yahuda ta gəs Yesuw nda gəzləŋ tar tsa
Yesuw a tsik aba bazlam ata ya tsara ka, a da, a kaha ba aà tar a. 37Ku mege aka ge gà dukw mene aà mburma i təv are tar hinne tekeɗe ka, ta gəs ŋgat nda gəzləŋ tar tsidze. 38Dukw ata a ge ba ka, kamala ana Ezaya, mala məma à guma Mbulum a tsik akahər ata ya, a gwa:
«Batsah mər ŋa, weke na a gəs bazlam mər a?
Dite weke na a sər ndzəɗa yak a?»*fc*
39Ama gà mburma ata ti sle aà magəsa Yesuw nda gəzləŋ tsəka, kamala ana Ezaya a tsik a asa mbaŋa kaɗəŋ. 40A gwa:
«Mbulum aka ge aà tar guluf.
Aka ne à tar mandàkugùrum aka ndəv.
Kamala taŋa ya, ta ŋgat a vatwa asa tsa,
tə sər gà dukw ata i metsehe tar asa tsa mbaŋa.
Dite kwets tàa mbəɗara ahəm
a təv ga ya ɓav tsa asa mbaŋa,
na dite i ta mbele à ter a ya.»*fd*
41Ezaya a tsik kataya ka, aɗaba ana a sər mezlibe ana tì zlibe a à Yesuw a, dite na a fàfəl aka gər ŋgar a.
42Tsaatsa ku mege kataya tekeɗe ka, gà mburma hinne tàa gəs Yesuw nda gəzləŋ, ku mege ika magər gà Əbay gà Yahuda tekeɗe ibam a. Ama ta gəs meɗife dər a bəra tsəka, aɗaba ana gà *Farisa ti ti delewe a tar i ga mahàmà a Mbulum a ya. 43A sàs a tar ka, tə da a gər a mburma, mà za biy Mbulum.
Dukw ana Yesuw a tsik a ya ka, à gis a mburma a seriye
44Aləka i dəba ŋa ya ka, Yesuw a wideye ŋgəlakəkka. I huɗ Mewideye ŋgar ata ya ka, a gwa: «Wur ana aka gis iye nda gəzləŋ a ka, a gəs taŋa ka, iye ɗekɗek tsa, a gəs ka, wele ana a slərra iye ya mbaŋa. 45Wur ana a riŋ ihər a ŋgetiŋ a ya ka, a ŋget a taŋa ka, a wele ana a slərra iye ya mbaŋa asa. 46I dara aka gər ahəɗ a ka, aà məpàtà à dzaydzay ŋa a mburma, dite ka, gà mburma ana tàa gəs iye nda gəzləŋ tar a ka, tə ndza i luvuŋ asa tsa. 47Na wura aka tsaraka bazlam gà ana i tsik a ya, aka gəs tsəka, iye tsa na a ge ahər a seriye ya. Aɗaba i dara ka, aà məmbə̀là à mburma ya, tsəka, aà mege aà tar seriye tsa. 48Wur ana aka niw iye, aka gəs bazlam gà tsəka, seriye à gis a ŋgat a pat mandəvandəv gər ahəɗ ana Mbulum a ta ge a seriye aà mburma ya. Bazlam gà ana i tsik a ya pəra na à gis a ŋgat i seriye a pat ata ya. 49Aɗaba i fàfəl ka, nda gər gà tsa, ama Tsir gà ana a slərra iye ya, na a gweɗiŋ, fàfəl, tsik naha, kige tsa tsik naaka ya. 50I sər, dukw ana a tsikiŋ a ka, a vile a kurum a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. Agəra taŋa na dukw ana i tsik a ya ka, kalkal, kamala biy ana Tsir gà a gweɗiŋ, tsik a.»
13Yesuw a bara sik gà ɓəzla mazazama ŋgat
1Akahər ata ka, a zeha mehinne ilik na *megirive Paska gà Yahuda a ndze aɗəm a ya. Yesuw a sər dər tits mede a təv Tsir ŋgar ika gər ahəɗ a ide ka, aka sle kuɗa. Daga piŋŋe na a waya gà mburma ana ɗa ika gər ahəɗ, ti ne gà biy ŋgar a, dite na kinehe tekeɗe, a pat a tar dər parakkà à meweye ŋgar ana a waya tar hinne ya.
2A pat ata i hawa ka, tar riŋ ti zim a akaba a ɗaf nda gà ɓəzla mazazama ŋgat. Taŋa Əbay sitene aka mbər mivile madzala gà gər a gəzləŋ a Yudas, kəla Simun Iskariyut, dite ka, ma ge ɗaf aà Yesuw. 3Yesuw a sər ka, Tsir ŋgar aka mbər miviler a ba ndzəɗa aà makwàrà gà dukw ana tserdze ya. Ŋgat nda gər ŋgar a sər mbaŋa ka, a dara ka, i təv Mbulum a, dite a ta mbìɗ a gər tekeɗe ka, a təv ŋgar asa mbaŋa. 4I təv ana tar riŋ mayahaba gər ŋa i təv mazəma dukw mezime tar ata ya ka, a hitse aà mbulum, a suɗara ikaba petek a, a daha, a zla petek magà aba yam a, a dàn dər ba ŋgə̀rəɗ ika dəmkul a. 5A daha, a tə̀f yam a tasà, a dza dər ba aà məbàrà sik gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, dite a tèpèɗ a dər aà tar yam ata ya. A dza ahər ba i təv wele ana a mbereha ya tsara.
6Aləka a ndze dər a təv Simun Piyer ka, a gwaɗa a Yesuw: «Gaa, Batsah ga ŋa, na a beriŋ a sik ana, kər ivaɗ a?» 7Yesuw a gwaɗar aaka: «Kà sər dukw ana i ge a ya tsa, na kinehe ya, ama ki sir a ka, aka miɗ mba.» 8Piyer a gwaɗar: «Awaŋ, kər ka, Batsah ga ŋa, ki beriŋ a sik ivaɗ tsa.» Yesuw a gwaɗar aaka: «Na Yàa barak sik tsəka, ki sleme a aà mendze i təv ilik ŋa asa tsa.» 9Simun Piyer a gwaɗar: «Batsah ga ŋa, na kataya ka, ka beriŋ ka, sik ɗekɗek tsa, beriŋ gà ahər nda gər mbaŋa.» 10Yesuw a gwaɗar: «Wur ana aka bara ba ya ka, a ndze a ka, tsəɗaŋŋa, a sasar məbàrà ba masula ŋa asa tsa. A bere a ka, say gà sik ɗekɗek pəra. Kinehe kurum tserdze ka, məbàrà ŋa. Ama kə̀la ka, wura ilik ika magər kurum ka, məbàrà ŋa tsa.» 11Yesuw a sər wele ana a ta ge aà ŋgat a ɗaf a. Aɗaba taŋa na a gwaɗa a tar ka, kurum tserdze tsa na gà məbàrà ŋa ya ya.
12Aləka Yesuw a bara tar aba sik a lele ka, a mà akaba à gà petek ŋgar asa. A daha, a ndza a bəɗ a təv mazəma ɗaf tar ata. I dəba ŋa ya, a gwaɗa a tar: «Kà sərum dukw ana i ge a kurum a ya? 13Kurum ihər ki zelwimiŋ a mala medzeŋge a mər, kige tsa Batsah mər ŋa ka, ndzer kaɗəŋ, pàrsa iɗəm tsa. Aɗaba iye ka, kataya dukw ŋgar. 14Na iye mala medzeŋge a kurum, dite Batsah kurum ŋa asa, Yàa bara kurum sik seyiŋ ivaɗ ka, say kurum tekeɗe, ki bereywim a ba a sik kurum ika magər kurum ilik ilik tserdze kamala taŋa ya mbaŋa. 15Yàa ɗif a kurum dər, meme na ki gwim a ya, dite ka, ki geywim a ba dukw ana ŋgwal ŋa kamala biy na iye i ge a kurum a. 16Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Ɓele ka, à zè a mala ga ŋgar tsa, dite mala meslire à zè a wur ana a slər ŋgat a ɓav tsa asa. 17Kinehe ka, kà sərum taŋa. Maŋgayaba ika magər kurum ka, hinne, na kàa tikwim gər a guma aaha ya.
18I fàfəl taŋa ka, aka gər kurum ana tserdze ya tsa. Iye ŋa i sər gà mburma ana i pala tar a. Ama dukw ana mewetse ŋa i wakita Mbulum akahər ata ya ka, a ge a ba kalkal kamala taŋa ya kaɗəŋ. Aɗaba ta gwa ka: <Wele ana maa zəm akaba ɗaf a ka, a ti niŋ a are.>*fa* 19I tsik a kurum a aba ya daga kinehe, aka na dukuməŋa aka ndzera zukw tsiye, dite aka təv ana aləka aka ndzera ya ka, ki giswim a iye nda gəzləŋ, ki sirwim a dər, iye ka, Wele ana ŋgat ŋa ya ndzer kaɗəŋ. 20Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wele ana aka gəs mala meslire ana i slir a ya ka, a gəs taŋa ka, iye mbaŋa. Dite wele ana aka gəs iye ya ka, a gəs ka, wele ana a slərra iye ya mbaŋa asa.»
Yesuw a ɗif à Yudas ana a ta ge aà ŋgat a ɗaf a
Mata 26:20-25; Markus 14:17-21; Luka 22:21-23
21Yesuw a tsik a tar aba bazlam ata ya tsara ka, dùwaɗ arəv a da ihər a. A gwaɗa a tar: «Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wura ilik ika magər kurum aaha kinehe ya, a ta ge aà iye a ɗaf.» 22Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata, tə tsaraka kataya ka, ta maya akaba à are ika magər tar ba bà ba ba tserdze. Ama tə sər bazlam ata a tsik ana, aà weke ka, tə sər tsa. 23Wele ŋgiɗ ilik ika magər gà ɓəzla mazazama Yesuw ata ya, ŋgat ka, mandərkwasla ŋgar. A riŋ mandza ŋa i təv ŋgar bise. 24Simun Piyer a zekweraha ahər, kamala megweɗe ya, mà tsam bazlam ata aà Yesuw ka, weke na a tsik ahər kataya ya? 25Aɗaba taŋa, mandərkwasla Yesuw ata a dzadzakaha à gər ndàra a təv Yesuw. A gwaɗar: «Batsah mər ŋa, weke na kà tsik ahər kataya dze ya?» 26Yesuw a gwaɗar aaka: «Yàa sàs ɗaf, Yàa ge ahər ala bùnùt, Yàa vəlar ka, wele ata na a ta ge aà iye a ɗaf a.» Aləka Yesuw a sàs ɗaf ata, a ge ahər ala, a vəl a Yudas, kəla Simun Iskariyut.
27Yudas a gəs ɗaf ata tsara ka, Əbay sitene a dar a gəzləŋ. Yesuw a gwaɗar: «Dukw ana a sàsak aà mege ya ka, ge aba ya kinehe tsəma.» 28Wura ilik ika magər gà mburma ana tar riŋ ti zim a ɗaf tserdze ya, aka sər, aàmala na Yesuw a tsiker taŋa ya ka, a sər tsa. 29Aɗaba ana Yudas ŋgat ka, mala makàslà siŋgwe ya, na gà asiŋ ŋa i liwiŋ tar tə dzala, ta gwa: «A ge a ka, Yesuw a gwaɗar: <Da, tə sə̀kəmara gà dukw mezime aà *megirive Paska ya.> « Gà mìsle ŋgiɗ ta gwa: «A ge a ka, a gwaɗar: <Vəl duwa a gà ɓəzla matawak zaakwa.> « 30Yudas a zəm ɗaf ata tsara ka, a dara a bəra ya ndaàvəɗ ata, aɗaba həvəɗ aka ge.
Məpala ahəm awiya ŋana
31Aləka i dəba Yudas ana a dara iɗəm a bəra ya ka, Yesuw a gwaɗa a tar: «Kinehe ka, mburma ta ŋget a a mezlibe ana tì zlibe a à iye, wur ana i dara i təv Mbulum a, dite ta ŋget a a mezlibe ana ti zlibe a à Mbulum nda təv ga ya mbaŋa. 32Na mburma ta ŋget a a mezlibe ana tì zlibe a à Mbulum nda təv ga, iye, wur ana i dara i təv ŋgar a ka, Mbulum tekeɗe, a ɗif a ter a à mezlibe ana tì zlibe a à iye ya mbaŋa. Kinehe bise na a zle a ŋgat a təv mezlibe ŋgar ata tì zlibe a dər a. 33Gà ɓəza gà, kinehe ka, iye ɗa i təv kurum tə̀ma. Ama kə̀la ka, i ndze a hinne asa tsa. Na Yàa da aà kurum a ka, ki ti yehwim a iye. Taŋa kinehe ka, i tsik a kurum aba dukw ana i tsik a gà bàba gà Yahuda ya: Ki slwim a aà mede a təv ana i de aɗəm ya tsa. 34Araha, i tsik a kurum a məpala ahəm awiya ŋa. Dukw ana i tsik a ya ka, wayum ba kurum ilik ilik tserdze. Ki weywim a ba ka, kamala ana i waya kurum a mbaŋa. 35Na kàa gwim dər kataya ka, gà mburma tserdze ti sir a dər, kurum ka, gà ɓəzla mazazama iye nda ndzer kaɗəŋ.»
Yesuw a ɗif à Piyer ana a ta gweɗe aà ŋgat a, i sər ŋgat tsiye
Mata 26:31-35; Markus 14:27-31; Luka 22:31-34
36I fataya ka, Simun Piyer a gwaɗa a Yesuw: «Batsah ga ŋa, kà tsik kataya ana, ki de a ana, a ŋga?» Yesuw a gwaɗar aaka: «I de a ka, a təv ana ki sle a aà mezezeme iye tsiye. Say aka miɗ mba dzekwiŋ na ki ti zezem a iye ya.» 37Piyer a gwaɗar: «Batsah ga ŋa, i sle aà mezezeme a kər tsəna, aàla? Aɗaba iye ka, Yàa hadzal ba aà medzeye à mesife gà aɗaba kər.» 38Yesuw a gwaɗar aaka: «Kàa hadzal ba aà medzeye à mesife yak aɗaba iye ndzer a? Iye ihər i gweɗek a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Ələk guŋgwazl a ti tiwe a ka, kàa mbər megweɗe medzige makər, i sər ŋgat tsa.»
14Yesuw ka, vatwa ana a da a təv Mbulum a
1I dəba bazlam ata ya ka, Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Arəv ma da aà kurum a tsa. Gəsum Mbulum nda gəzləŋ kurum, dite ka, gəsum iye mbaŋa. 2Gà ga a riŋ i bəra Tsir gà pampam hinne. Na mege təv riŋ tsəka, ana ka, i tsik a kurum a tsa. Kinehe ka, iye ihər i de a, i ti lèmbeɗe a kurum a aba təv mendze ata ya. 3Na Yàa da, Yàa làmbaɗa a kurumara aba təv mendze ata ya ka, i mbiɗere a gər a təv kurum a, dite i dzik a kurum a təv gà, kurum tekeɗe, ki ndzwim a i təv ana iye iɗəm a mbaŋa. 4Kurum ka, kà sərum vatwa təv ana iye ihər i de aɗəm a ya.»
5Tumas a gwaɗar: «Batsah mər ŋa, mì sər təv ana ki de aɗəm a ya tsa. Dite meme na mìi sle aà mesire a vatwa ŋa dze ya?» 6Yesuw a gwaɗar aaka: «Iye na a ne vatwa ata ya. Ki ŋgetwim a ndzer nda mesife ka, i təv ga ya mbaŋa. Wura a sle a aà mede a təv Tsir gà tsa, say na nda təv ga ilik tsiye. 7Na kàa sərum iye ka, ki sirwim a Tsir gà mbaŋa. Daga aà kinehe ya, kà sərum ŋgat, dite kàa ŋgatumar.»
8Filip a gwaɗar: «Batsah mər ŋa, ɗif a mər à Tsir yak ŋa, tsam ka, aka ndəv.» 9Yesuw a gwaɗar aaka: «Yàa ndza hinne na i təv kurum dze ana, kà sər iye tsa hiywe ya, Filip? Na wura aka ŋgetiŋ ka, a ŋgat taŋa ka, a Tsir gà mbaŋa. Aàmala na ki gweɗe a ka, say ɗif a mər à Tsir yak ŋa asa dzekwiŋ a? 10Wànà kàa gəs iye, kà sər tsiye ka, mər nda Tsir gà mandza ŋa i təv ilik ŋa ya? Gà bazlam ana i tsik a kurum a tserdze ya ka, nda meweye gà tsa. I mà ka, à biy Tsir gà ana mər mandza ŋa i təv ilik ŋa, a ge a megemir nda ahər gà ya. 11Gəsum bazlam gà ana i gwaɗa a kurum ka, mər ilik nda Tsir gà, iye i təv ŋgar, ŋgat tekeɗe, i təv ga ya. Na kàa gəsum taŋa i tsik a kurum a tsəka, gəsum bazlam megemir aaha i gewa ya, àsla pəra ka, ide.
12Iye ihər i gweɗe a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Wele ana aka gəs iye nda gəzləŋ a ka, a ge a gà mege megemir ana iye ihər i ge a ya mbaŋa. A ta ge a ka, gà bàba gà megemir ana à ze a taŋa ya, aɗaba iye ihər i de a a təv Tsir gà. 13Dukw ana tserdze kàa wizwim nda zləm gà ya ka, i vile a kurum ŋa, na dite mburma ti zlibe a à Tsir gà, aɗaba iye ana Kəla ŋgar a. 14Na kàa wizwim duwa tserdze nda zləm gà ka, i vile a kurum ŋa.»
Mezite Mesife ana Yesuw a gwa ka, i ti slir a kurumere a ya
15Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Na kàa wayum iye ka, ki giswim a məpala ahəm gà ana i tsik a ya mbaŋa. 16-17I ta heme a a Tsir gà, ma slər a kurumara mìsle ŋgiɗ a, aà mazlàkà kurum, kamala megweɗe ya ka, Mezite Mesife ana a ɗif a kurum a à ndzer, a ndze a i təv kurum kəla pat aà biybiy a. Gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ ka, ti sle aà meŋgete a tsa, aɗaba ana tə sər tsa, dite ka, ta ŋgeter a tsa asa ya. Ama kurum ka, ki sirwim a ŋgat, aɗaba ana a dere a ka, a ndze a i gəzləŋ kurum, ki ndzwim a tserdze i təv ilik ŋa ya.
18Aɗaba taŋa, sərum dər ka, i ta miyek à kurum a à gər kurum kamala gà ɓəza kəla megile ya tsa. I mbiɗere a gər a təv kurum a. 19I huɗ mendze zaakwa ya ka, i de a ika gər ahəɗ a. Ama kə̀la ka, i ndze a i təv kurum hiywe. Aɗaba ana iye riŋ nda gà mesife ya, kurum tekeɗe, ki ti ndzwim a nda gà mesife ata mbaŋa. 20Na pat ana Mezìtè Mesife Mbulum a dere a a təv kurum a, aka ndzera ka, ki ti sirwim a dər, mər ilik nda Tsir gà, iye riŋ i təv ŋgar, kurum tekeɗe, mandza ŋa i təv i ilik ŋa nda gà iye. Iye tekeɗe, iye riŋ mandza ŋa i gəzləŋ kurum.
21Wur ana aka gəs məpala ahəm gà, a dzar gurmits a bəɗ a ka, ŋgat na a waya iye ndzer a. Ama wele ana a waya iye ya ka, Tsir gà tekeɗe, a weye a ŋgat mbaŋa. Dite iye ibam, i weye a ŋgat asa mbaŋa. I ta pèter a à ndzəɗa gà.»
22Wele ŋgiɗ pam, zləm ŋgar Yudas asa, tsəka, kəla Iskariyut tsa, a gwaɗa a Yesuw: «Batsah mər ŋa, meme na a sàsak ki pèt a mər a à ndzəɗa yak ka, a mər ɗekɗek a? Dite ki pèt a dər a gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a tsiye?» 23Yesuw a gwaɗar aaka: «Wur ana a weye a iye ya ka, a ti dze a gurmits a bəɗ a dukw ana i tsik a ya mbaŋa. Tsir gà a ta weye a ŋgat, dite ka, mər məma mìi dere a, mìi ndze a nda gà ŋgat. 24Wele ana a waya iye tsiye ka, a dze a gurmits a bəɗ a mifefile gà ɓav tsa. Dukw ana kà tsarakum a ka, a dara ka, i madzala gà gər gà ya tsa. Ama a dara ka, i təv Tsir gà ana a slərra iye ya.
25I tsik a kurum aba bazlam aaha ya ka, aɗaba ana iye ɗa i təv kurum mba ya. 26Wele ana a ti zlèk a kurum a, kamala megweɗe ya, Mezite Mesife ana Tsir gà a ti slir a kurumere a avukw iye ya, a ti ɗif a kurum a à dukw tserdze, dite gà dukw ata i tsik a kurum a tserdze, ta mèye a kurumere a a gər a.
27Ama kinehe i de a aà kurum a ka, i vile a kurum a aba matasla yam gà a gəzləŋ kurum a. Ki ndzwim a dər ɗa barbararra lele. I vile a kurum a ka, kamala biy ana gər ahəɗ a vile a kurum a ya tsa. Ki gwim magəɗa, arəv ma da aà kurum a tsa. 28Kàa tsarakum dukw ana i gwaɗa a kurum ka: <I de a aà kurum a, dite i mère a a təv kurum a> ya. Na kàa wayum iye ka, ŋgeywim ba hinne, aɗaba ana kàa sərum dər, i de a a təv Tsir gà, ŋgat ka, batsah ŋa, a za iye ya. 29Yàa tsik a kurum aba məpàslà ahər ŋa a gà dukw ata ti ta ge a ba aka miɗ mba i təv ana tàa ndzera zukw tsiye ya, dite i təv ana aka ndzera ya ka, ki giswim a nda gəzləŋ kuɗa. 30Kinehe ka, i tsik a kurum a duwa hinne asa tsa, aɗaba Əbay gər ahəɗ aaha aka à mendzera. Ama kə̀la ka, ndzəɗa ŋgar a riŋ aà mekwere iye tətsà. 31Ama i ge a ka, kamala ana Tsir gà a gweɗiŋ, ge ya, na dite ku weke ma sər dər ka, i waya ŋgat a.
Kinehe ka, hitswim aà mbulum, tàkwa i faha ya.»
15Bazlam minew dizl ɗaf duwa a ndzikiɗ ba hàndaza,
a we a hinne
1Aləka Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Iye ka, kamala ŋgwal dizl ɗaf ana a we a lele ya. Dite Tsir gà ka, a ne mala gùvàh, à fìtiŋa.*fa* 2Ahər ana a we a lele tsiye ka, a ses a ihər a. Ama ahər ana a we a ya ka, a tìrìtser a ahəm pəra, dite ka, ma zlala ahər, ma wa lele. 3Kurum kà nwim ka, tsəɗaŋŋa, aɗaba guma aaha i tsik a kurum a. 421Ndzum i təv gà, kamala ahər dizl ɗaf ana mandza ŋa aà dizl ŋa ya, dite ka, iye tekeɗe, i ndze a i təv kurum. Ahər dizl ɗaf a sle aà mewe a à gər ŋgar tsa na ahəm dizl ŋa ihər tsiye. Kərga taŋa ya mbaŋa, ki slwim a aà mege duwa ilik tsa na kàa ndzum i təv ilik ŋa nda gà iye tsiye.
5Iye i ne ka, kamala dizl ɗaf ata ya, dite kurum kà nwim ka, gà ɓəza ahər ŋana. Wur ana a ndze a i təv ga, iye tekeɗe, i ndze a i təv ŋgar a ka, ŋgat a ne ka, kamala ahər dizl ɗaf ata a we a hinne ya. Ama wur ana a ndze a i təv gà tsiye ka, a sle a aà mege duwa ilik tsidze. 6Wele ana ŋgat i təv ga tsiye ka, Mbulum a niw a ŋgat. A ne a kamala ahər dizl ɗaf ana tə sàs ihər a, tì yè a a dala, dite a kwile a ya. Na aka kula ka, ti yeher a gər, dite tì dzer a akwa, a weniŋa. 7Na bəla kurum riŋ ki ndzwim a i təv gà, ki giswim a bazlam ga, ki zezemwim a lele ka, wizwim dukw ana a sàs a kurum a, ki ŋgetwimiŋa. 8Na kàa nwim kamala dizl ɗaf ata a wa hinne ya ka, gà mburma ti sir a dər ka, kurum gà ɓəzla mezezeme iye ndzer kaɗəŋ. Kamala taŋa ya, mezlibe ana tì zlibe a à Mbulum Tsir gà ya, à pèt a aba parakkà lele.
9I waya kurum ka, kamala Tsir gà ana a waya iye ya mbaŋa. Ndzum i təv meweye gà ana i waya kurum a kəla pat aka miɗ aka miɗ. 10Na kàa dzum gurmits a bəɗ a məpala ahəm gà kamala biy ana iye ihər i dze a a bəɗ a biy Tsir gà ya ka, ki ndzwim a i təv meweye gà ana i waya kurum a kəla pat, kamala iye ana mandza ŋa i təv meweye ŋgar ana a waya iye ya mbaŋa te. 11I tsik a kurum gà dukw ata ka, dite maŋgayaba ana i ŋgeye a ba ya ka, ma ge i təv kurum, dite mà rah a gəzləŋ kurum tsìsl lele.
12Məpala ahəm gà ana i tsik a kurum a ka, araha: Wayum ba ilik ilik tserdze kamala iye ana i waya kurum a. 13Na wura a dzeye a à mesife ŋgar nda mezìwè gər ŋgar, aɗaba gà masla ŋgar ka, mawàyà ba a riŋ a zè a taŋa tsa. 14Kurum ka, gà masla gà, na kàa gwim dukw ana i gwaɗa a kurum, gwim a. 15I sle aà mezele a kurum a ka, gà ɓəzla meslire gà asa tsa, aɗaba gà ɓəzla meslire ka, tə sər dukw ana mala ga tar a ge a ya tsa. I zel a kurum a ka, gà masla gà ivaɗ. Kà sərum taŋa ka, aɗaba ana Yàa mbər meɗife a kurum à guma ana i tsarakara i təv Tsir gà ya fit. 16Kurum tsa na kà zlum iye kamala Batsah kurum ŋa ya. Ama iye na a pala kurum a, dite kà nwim gà ɓəzla mezezeme iye ivaɗ. I pala kurum ka, aà mege meslire gà, dite ka nwim kamala dizl ɗaf ata a we a hinne ya. Mege megemir kurum a de a aka miɗ aka miɗ, a ndze a aà biybiy. Kərga taŋa ya na, dukw ana ki wizwim a aà Tsir gà nda zləm gà ya ka, a vile a kurum ŋa. 17Aɗaba taŋa na kinehe iye ihər i gweɗe a kurum a ka, wayum ba kurum ilik ilik tserdze ya.»
Gà mburma gər ahəɗ ka, ti ne a are a gà Yesuw
nda gà mburma ŋgar
18Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Na gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a, tàa ne a kurum are ka, sərum dər ka, tàa mbər meniŋ are mbaŋa. 19Na mege kurum gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a ka, ana ka, ta weye a kurum, aɗaba ana kà nwim gà mburma tar a. Ama kinehe ka, Yàa palara kurum i liwiŋ tar a, dite na kà nwim gà mburma tar asa tsiye. Aɗaba taŋa na gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ ti ne a kurum are ya. 20Bazlam ana ndeɗiŋa i tsik a kurum a ka, mə̀ məts a kurum gər tsa, na i gwa ka, mala meslire a zè a mala ga ŋgar tsiye ya. Na tàa sèwèriŋ are ka, ti ti sèwèr a kurum a are mbaŋa. Na tàa dza gurmits a bəɗ a guma gà ka, ti ti dze a a bəɗ a biy kurum mbaŋa.
21Ama ti sèwèreye a kurum a are ata tserdze ya ka, agəra iye, aɗaba ana tàa sər wele ana a slərra iye ya tsiye. 22Na mege i dara ndeɗiŋa, dite i tsik a tar gà bazlam tsəka, ana ka, Mbulum à gis a tar nda seriye ŋgar tsa. Ama kinehe ka, tàa tsaraka dukw ana i tsik a ya tserdze, dite ta ge a dər akaba bakal ka, bakal tar ata à pìl a asa tsa. 23Wur ana aka niŋ are ya ka, a ne are ka, a Tsir gà mbaŋa. 24Na mege ndeɗiŋa Yàa mbər mege gà megemir ana wura ilik ika magər tar a, aka ge tsiye tsəka, ana ka, Mbulum à gis a tar nda seriye ŋgar tsa. Ama kinehe, ku mege tàa ŋgat a gà megemir gà ana i ge ya tekeɗe ka, tar riŋ ti ne a mər a dər akaba are nda Tsir gà hiywe pəra. 25Gà dukw ata ta ge a ba kataya ka, dite bazlam ana mewetse ŋa i wakita məpala ahəm tar a, mə̀ pàt aba lele, a gwa: <Ti niŋ are ka, taf masakəŋa.>*fb*
26Ama wele ana à zlèk a kurum a ka, a deriŋa, kamala megweɗe ya, Mezite Mesife ana a ɗif a à ndzer ŋa a mburma ya. A dere a ka, i təv Tsir gà ya. Na Yàa da a təv ŋgar ka, i slir a kurumeriŋa. A tsik a a mburma tserdze, iye ana weke ka, a ne a mala sida gà. 27Dite kurum tekeɗe, ki nwim a gà ɓəzla sida gà mbaŋa, aɗaba ana kurum riŋ mandza ŋa i təv ga daga piŋŋe ya.
161I tsik a kurum a kataya ka, dite i təv ana gà mburma ti sèwèr a kurum a are ya ka, ka ta miyakum à megìse iye i gəzləŋ kurum a tsa. 2Ti ti delewere a kurum i ga mahàmà a Mbulum tar a. Pat ŋa a riŋ a ndzere a ka, wura à kiɗ a aà kurum a, a gweɗe a, i ge taŋa ka, dukw ana a tsahən aà Mbulum a. 3Ti ta ge a kataya ka, aɗaba ana tə sər Tsir gà tsiye, dite ka, tə sər iye tsa mbaŋa ya. 4Ama i tsik a kurum kataya ka, dite i təv ana gà pat ŋa tàa ndzera, tì sèwèr a kurum are kamala taŋa ya ka, ki sirwim a dər, a tsik a mər ka, ndzer kaɗəŋ.»
Mege megemir Mezite Mesife Mbulum
Yesuw a gwaɗa a tar asa: «I gəs metsike a kurum daga piŋŋe tsəka, aɗaba ana iye riŋ i təv kurum mba ya. 5Ama kinehe ka, i tsik a kurum a aba ya, aɗaba ana i de a aà kurum a, i de a a təv wele ana a slərra iye ya. Ama wura ilik i təv kurum a, a ta gweɗiŋ a ka, ki de a a ŋga tsa. 6Matsəɓatsəɓ i gəzləŋ kurum ivaɗ, aɗaba ana i gwaɗa a kurum ka, i de a aà kurum a ya. 7Ama dzùmar zləm, gəsum dukw ana i tsik a kurum a ya ka, ndzer kaɗəŋ. A ge a kurum a ŋgwal ŋa ka, na Yàa da à kurum a ivaɗ, aɗaba ana Yàa da tsəka, mala mazlàkà kurum ata a dere a a təv kurum a asa tsa. Ama na Yàa da ka, i slirre a təv kurum a.
8Na aka dara ka, a ɗif a à ndzer ŋa a gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a, dite ti sir aaba a i bakal tar ana ta ge a ya, nda gà i dukw ana ŋgwal ŋa ika miɗ Mbulum a. Ti sir a mbaŋa ka, Mbulum na à ses a ikaba seriye tar a. 9A ti ɗe a ter a dər ka, tar gà ɓəzla bakal, aɗaba ana tàa gəs iye nda gəzləŋ tar tsiye. 10A ti ɗe a ter a asa ka, iye na ŋgwal ŋa ndzer ika miɗ Mbulum a. Ti sir a taŋa ka, aɗaba ana iye ihər i de a a təv Tsir gà, ki ta ŋgetwim a asa tsiye. 11Dite a ti ɗe a ter a dər asa mbaŋa ka, Mbulum na a ti ses a ikaba seriye tar a ya, aɗaba ti sir a ka, seriye aka mbər megìse Əbay gər ahəɗ aaha kinehe ya.
12Taŋa gà dukw a riŋ aà metsike a kurum ka, hinne asa, ama ki slwim a aà mesire kinehe zukw tsa. 13Na Mezite Mesife Mbulum ata a ɗif a à ndzer a mburma ya, aka dara ka, a ɗif a kurum a à ndzer ŋgar ata aka gər duwa tserdze kuɗa. A ta fèfil a ka, nda ndzəɗa ŋgar tsa. Ama a ti tsik a kurum a ka, dukw ana a tsarakara i təv Tsir gà ya, dite à ta me a kurum a à gà dukw ana ti ta ge a ba ika miɗ mba ya mbaŋa. 14Gà mburma tì zlibe a à iye, aɗaba ŋgat, agəra ana a tsarakara bazlam i təv ga ya, dite na à me a kurum a dər a. 15Dukw ana i ahər Tsir gà tserdze ya ka, biy gà mbaŋa. Aɗaba taŋa, i gwa: Dukw ana Mezite Mesife Mbulum à me a kurum a dər a ka, i təv ga ya na a tsarakara ya.»
Matsəɓatsəɓ a ti ne a maŋgayaba
16Yesuw a gwaɗa a tar asa: «I huɗ mendze zaakwa ya ka, ki ta ŋgetwimiŋ a asa tsa, dite i huɗ mendze zaakwa ya asa ka, ki ta ŋgetwimiŋ a asa.»
17Gà asiŋ ŋa ika magər gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə tsaraka kataya ka, ta gwaɗaba ika magər tar: «Dukula na a sasar aà megweɗe i huɗ bazlam ŋgar ata, a gwa ka: I huɗ mendze zaakwa ya ka, ki ta ŋgetwimiŋ a asa tsa, dite ka, i huɗ mendze zaakwa ya ka, ki ta ŋgetwimiŋ a asa ya? Dite biy na a gwa asa ka: Aɗaba ana i de a a təv Tsir gà ya asa dze ya? 18Dukula na a ne i huɗ mendze ata zaakwa a tsik a ya? Ama kà sərakwa dər dukw ana a sasar aà metsike ya tsa.» 19I huɗ bazlam tar ata ya ka, Yesuw a sər a taraha aka dukw ana a sàs a tar aà mewize aà ŋgat a. A gwaɗa a tar aaka: «I gwaɗa a kurum ka, i huɗ mendze zaakwa ya ka, ki ta ŋgetwimiŋ a asa tsa, dite i huɗ mendze zaakwa ya asa ka, ki ta ŋgetwimiŋ a ya. Ama bazlam ata i tsik a ana, a wise a kurum gər a? 20Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Ki gwim a arəv tur tur tur nda gà tuwa hinne, ama gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a ka, ta ŋgeye a ba. Malahalah ŋa ka, ki gwim a arəv hinne, ama i dəba ŋa ya ka, arəv kurum ata a ne a maŋgayaba kuɗa. 21A ne kamala məkəs ana mawà kəla a dza ahər ba ya. Malahalah ŋa ka, arəv a de a ihər a hinne, aɗaba kəla ana a wir ahər a ya. Ama aləka aka wa ka, a ŋgeye a ba, aɗaba kəla ana a wa ya. Mawura ŋa ata aka mətsar gər tsara. 22Kamala taŋa ya, i təv kurum tekeɗe, kataya mbaŋa. Taŋa i təv kurum i faha ka, ki gwim a arəv hinne. Ama i dəba ŋa ya ka, ki ta ŋgetekewebe a asa. Ki ta ŋgeywim a ba hinne, dite wura ilik a sle a aà mazla aà kurum dukw maŋgayaba ata ya asa tsa.
23Pat ŋa aka ndzera ka, ki sirwim a lele, ki wizwim a aà iye duwa asa tsa. Iye ihər i tsik a kurum a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Dukw ana ki wizwim a aà Tsir gà tserdze nda zləm gà ya ka, a vile a kurum ŋa. 24Haa kinehe tekeɗe, kàa wizwim duwa nda zləm gà zukw tsa. Ama ka, wizwim ahər, a vile a kurum a dukw ana kà wizwim a, dite ka, maŋgayaba mà rah a gəzləŋ kurum tsìsl lele.»
Yesuw a mba aà gà dukw ana ika gər ahəɗ tserdze ya
25Yesuw a tsik a tar asa mbaŋa, a gwaɗa a tar: «I tsik a kurum gà dukw ata tserdze ya ka, mendzikiɗe ba duwa. Ama pat ŋgiɗ a ndzere a ka, i ta fèfil a kurum a bazlam mendzikiɗe ba duwa asa tsa. I ɗif a kurum a ka, à bazlam aka gər Tsir gà parakkà lele. 26Pat ŋa ata aka ndzera ka, ki ta wizwim a duwa aà Tsir gà nda zləm gà. Iye ihər i gweɗe a kurum ŋa, iye na i ta hemer a aɗaba kurum a tsa. 27Aɗaba ŋgat na a waya kurum a dukw ŋgar. A waya kurum ka, aɗaba ana kà wayum iye, kàa gəsum iye nda gəzləŋ, kà sərum dər, i dara ka, i təv ŋgar a ya. 28I dara i təv Tsir gà i mbulum a aka gər ahəɗ a. Kinehe ka, i de a ika gər ahəɗ a, i mbìɗ a gər a təv ŋgar asa.»
29Gà ɓəzla mazazama ŋgat ata tə tsaraka kataya ka, ta gwaɗar: «Araha, kàa fàfəl parakkà lele kuɗa, bazlam mendzikiɗe ba duwa iɗəm asa tsa. 30Kinehe mì sər ka, kà sər duwa tserdze, ku mege ələk wura a dzele a, a wiz aà kər a duwa ka, kàa mbər mesirer aakaha. Aɗaba taŋa na mì gəs kər nda gəzləŋ, mì sər, kà dara ka, i təv Mbulum a ya.» 31Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Kinehe ana, kàa gəsum iye nda gəzləŋ kuɗa dər a? 32Araha pat ŋa a deriŋa, àsla ka, aka ndzera aka ndəv, i təv ana sweyèh sweyèh ki tìzwim a ikaba ya tserdze, ku weke a de a a ma ŋgar, ki miyekwim a à iye à gər gà ilik a. Ama i ti ndze a ka, à gər gà ilik kaɗəŋ tsa, aɗaba Tsir gà a riŋ i təv ga hiywe. 33I tsik a kurum gà dukw ata tserdze ya ka, dite kà ndzakwa nda gà iye, ki ŋgetwim a matasla yam a gəzləŋ zayya lele. Ika gər ahəɗ ka, ki sèwèrwim a are. Ama kə̀la ka, arəv ma da aà kurum a tsa, gəsum gəzləŋ, aɗaba Yàa mba aà gà dukw ana ika gər ahəɗ tserdze ya.»
17Yesuw a heme a a Mbulum, agəra gà ɓəzla mazazama ŋgat
1Yesuw a fàfəl a tar aba ya kataya tsara ka, a fə̀r a gəza mbulum, a gwaɗaha a Tsir ŋgar: «Tsir gà, məpàslà ahər yak ana kà pesliŋ a ka, aka ndze aɗəm kuɗa. Pat à ndzəɗa ana tì zlibe à iye a, Kəla yak a, dite na, gà mburma tekeɗe, tì zlibe à kər a nda təv gà ya mbaŋa. 2Kər kàa viliŋ ndzəɗa aka gər gà mburma tserdze, aɗaba taŋa na i sle a aà məvəla mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a, a gà na kà dziŋ tar a ahər a ya. 3Wur ana aka ŋgat mesife ana à ndìv a tsiye ka, a sər, kər na Mbulum ndzer a, dite a sər, iye Yesuw Kiristi ana kà slərra iye ya mbaŋa. 4A gər ana iye ɗa mandza ŋa ika gər ahəɗ a ka, Yàa ɗif à ndzəɗa yak ana tì zlibe à kər a, a mburma. Yàa ndəv à megemir yak ana kà slər aakara iye ya. 5Aɗaba taŋa kinehe ka, Tsir gà, zla iye a təv ndzəɗa ana tì zlibe a iɗəm à ma ya. Viliŋ ndzəɗa ana tə zləbawa à ma daga aà gər ana gər ahəɗ a riŋ zukw tsiye.
6Yàa ɗif à kər a gà mburma ana kà pala tar ika gər ahəɗ a, kà dziŋ tar ahər a. Tar ka, gà mburma ana ti ne gà biy yak, dite kà dziŋ tar a mbaŋa. Tàa dza gurmits a bəɗ a bazlam yak, tàa gəs aà kər ahəm. 7Tə sər kinehe, dukw ana tserdze kà dziŋ ahər a ka, a dara ka, i təv yak a. 8Aɗaba Yàa tsik a tar bazlam ana kà tsikiŋ a zləm, ki gweɗiŋ, daha, tsik a tar a. Dite tàa gəs lele, tàa sər dər, i dara ka, i təv yak a ndzer. Dite tàa gəs iye, tə sər ka, kər na a slərra iye ya mbaŋa.
9I hemek a aɗaba tar, tsəka, agəra gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a tsa. Ama i hemek a ka, agəra gà mburma ana kà dziŋ tar a ahər a, aɗaba tar ka, gà mburma yak. 10Gà na gà biy yak a ka, taŋa biy gà mbaŋa, dite gà biy gà ka, gà biy yak mbaŋa asa, kwiye iɗəm tsa. Dite na ndzəɗa ana tì zlibe a à iye ya ka, a wideɗ a aba ika magər tar a. 11Iye kinehe ka, kamala ana iye ɗa ika gər ahəɗ asa tsiye, iye ihər i dehe a a təv yak. Ama tar ka, mandza ŋa ɗa ika gər ahəɗ hiywe. Tsir gà, kər na tsəɗaŋŋa ya, kàa viliŋ ndzəɗa yak. Ama kinehe ka, kasla tar nda ndzəɗa ata kà viliŋ a mbaŋa asa, dite tə ndza ndèɓekke i təv ilik ŋa, kamala ana kà ndzawuma nda kər i təv i ilik ŋa ya mbaŋa. 12I huɗ mendze mər ana mì ndzawa akaba ɗa nda gà tar a ka, i kaslawa tar nda ndzəɗa yak ana kà viliŋ a. I gəs tar lele. Wura ilik ika magər tar a aka dzeye tsa, say wele ana a dzeye à ba ŋgar a, kamala ana akahər ata mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum, ta gwa ka, a ta ge a ba ya. 13Ama kinehe ka, i dehe a a təv yak. I tsikewa gà bazlam ata tserdze ya ka, akahər ana iye ɗa ika gər ahəɗ mba ya, dite maŋgayaba ana i ŋgeye a ba ya ka, ma ge i təv tar, mà rah a gəzləŋ tar. 14Yàa mà a tar à bazlam yak ana kà tsikiŋara ya. Ama gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a ka, ti ne a tar are, aɗaba ana tar gà mburma tar tsiye, kamala iye ana mburma tar tsiye mbaŋa. 15I heme a ka, dite kà ndzək tar ika gər ahəɗ a ɓav tsa, ama kasla tar i təv wele ana ŋgwal ŋa tsiye. 16Aɗaba tar ka, gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a asa tsa, kamala iye ana mburma ŋgar tsiye mbaŋa. 17Ne à tar gà tsəɗaŋŋa, ɗif a tar à dukw ana ndzer a, dite ka, ti ne gà mburma yak ana ndzer kuɗa ya. Aɗaba bazlam yak na ndzer a. 18Kamala kər ana kà slərra iye aka gər ahəɗ ka, iye tekeɗe, iye ihər i slir a tar aà mege megemir gà ɗa ika gər ahəɗ mbaŋa. 19I vilek a mesife gà, aɗaba tar, dite tar tekeɗe, ti ne gà mburma yak nda ndzer ŋa mbaŋa.
20Iye i hemek a ka, agəra tar ana i təv ga ya ɗekɗek tsa, ama agəra ga mburma ana ti ta gis a iye nda gəzləŋ aka miɗ mba, agəra guma tar ana ti tsik a ter a ya mbaŋa. 21Iye riŋ i hemek a ka, dite tar ata tserdze tə ndza i təv ilik ŋa. Tə ndza i təv ma kamala kər ana mandza ŋa i təv ga ya, Tsir gà, dite iye tekeɗe, mandza ŋa slìpèhhe i təv yak. Tə ndza i təv ma kamala taŋa ya, dite ka, gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a, ta gəs ka, kər ana kà slərra iye ya ndzer kaɗəŋ. 22Yàa vəl a tar ndzəɗa gà ana tì zlibe a iye, kamala ana kà viliŋ a mbaŋa te, dite ka, tə ndza i təv ilik ŋa kamala ma ana ilik a. 23Iye i ndze a i təv tar, kamala ana kər ki ndze a i təv ga ya, dite ti ne ba ilik, ti ndze a i təv ilik ŋa tserdze. Dite gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a ka, tə sər dər, kər na kà slərra iye ya ndzer a. Tə sər mbaŋa ka, kər kà waya gà mburma yak kamala ana kər kà waya iye ya mbaŋa.
24Tsir gà, a sèsiŋ ka, gà mburma ana kà dziŋ tar a ahər a ka, ti ndze a a təv ana i ti ndze aɗəm ya mbaŋa, dite ta ŋgetiŋ i təv ndzəɗa gà ana tì zlibe a dər à iye, kà viliŋ Əbay a. Kà viliŋ ka, aɗaba ana kà waya iye daga aà gər ana gər ahəɗ mege ŋa zukw tsiye. 25Tsir ga, kər ka, mala ndzer. Gà mburma ana ti zezem a gər ahəɗ a ka, tə sər kər tsa. Ama iye ka, i sər kər, dite gà mburma aaha kà dziŋ tar a ahər a tekeɗe, tə sər kər mbaŋa. Tə sər ka, kər na a slərra iye ya. 26Yàa ɗif a tar aba à kər a. Ama a sèsiŋ ka, i ɗif a ter a dər hiywe aka miɗ aka miɗ asa, dite mawàyà ba yak ana kà waya iye ya, mà rah a gəzləŋ tar, iye tekeɗe, iye riŋ mandza ŋa i gəzləŋ tar mbaŋa.»
18Magəsa Yesuw ana ta gəs a
Mata 26:47-56; Markus 14:43-50; Luka 22:47-53
1Yesuw a ndəv à meheme ŋgar ata tsara ka, ta mah ba nda gà ɓəzla mazazama ŋgat, tə da aka lìdè meriyew duwa, tə zalar Kidirun. Tə daha ka, tə da a dzèrnè duwa a riŋ i fata. 2Yudas ana a ta ge a ɗaf aà Yesuw a tekeɗe, a sər təv ata mbaŋa. Aɗaba gà Yesuw nda gà ɓəzla mazazama ŋgat tə dawa aɗəm kəla pat tserdze. 3Aɗaba taŋa, gà Yudas tə daha nda gà asiŋ gà sliwdze gà Ruma duwa nda gà asiŋ gà ɓəzla makàslà ga Mbulum batsah ŋana. Na a sləraha tar ka, gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà *Farisa. Tə daha ka, nda gà dukw ahər aà tar. Tə ndzək dərraha gà lalampa, nda gà dukuməŋa a riŋ tàa dza ahər mal ka, à gìsiŋa. Yudas na a ndzəkaha tar, a ndza a taraha aka miɗ a. 4Tsaatsa Yesuw ka, aka mbər mesire dukw ana a ta ge a ba nda ŋgat a. I təv ana ti ndzeha tsara ya ka, pəzlàŋ Yesuw a daha a təv tar. A gwaɗa a tar: «Ki yehwim a weke?» 5Ta gwaɗar aaka: «Mìi yehe a Yesuw, gà Nazaret.» Yesuw a gwaɗa a tar: «Iye ŋa naha seyiŋ.»
Yudas ana a ge a aà ŋgat ɗaf a, mehìtsè ŋa dzèŋŋe i təv tar. 6Tə tsaraka mifefile Yesuw ana a gwaɗa a tar: «Iye ŋa naha» ya ka, dàrdàrdàr ta mbəɗara gər a dəba ya, ɓə̀ràmə̀mə̀mma tə dzawa aà mbulum a. 7Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Ki yehwim a dze ana, weke kəla ya?» Ta mà aaka, ta gwaɗar: «Mìi yehe a ka, Yesuw, gà Nazaret.» 8Yesuw a gwaɗa a tar aaka: «Yàa gwaɗa a kurum ana, iye ŋa naha tsiye? Iye ka, wele ana ki yehwim a ya. Miyakum à gà asiŋ gà mburma aaha, tə da.» 9A tsik taŋa ka, aɗaba bazlam ana a tsik a Tsir ŋgar ndeɗiŋa, a ta ge a ba ndzer, a gwa ka: «Yàa dzeye à gà mburma ana kà dziŋ tar a ahər a ilik tsidze» ya.
10I fataya ka, Simun Piyer a riŋ nda gà màsalamà, fə̀hhàt a ndzahara i ga ya. A daha, pats a lak dər a mala meslire *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum, a sàs dər ihər zləm ahər mezime a bəɗ a. Mala meslire ata ka, tə zalar Malkus. 11Ama Yesuw a gwaɗa a Piyer: «Mà à màsalamà yak a ga ŋa. Wànà kà dzala i yak ana, i ti se a mesewere are ana Tsir gà a viliŋ a tsiye?»
Tə da à Yesuw aka miɗ Hanas
12I dəba ŋa ya, Əbay gà sliwdze, nda gà mburma ŋgar, dite nda gà ɓəzla makàslà ga Mbulum batsah ŋa ata, tə daha, ta gəs Yesuw, tə dzaw tez. 13Tə lah mede dər ka, a bəra Hanas, aɗaba ŋgat ka, *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ana piŋŋe ya. A dehe a, a ger a seriye. Hanas ka, malpa Kayafas ana ŋgat batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ana akahər ata ya. 14Kayafas ata asa mbaŋa na a gwaɗa a gà bàba gà Yahuda ka, ŋgulum mburma ilik mə̀ mət, na ndəna mburma tserdze ti dzeye a ya ya.*fa*
Piyer a ɗe bərakə̀zəm a Yesuw
Mata 26:69-70; Markus 14:66-68; Luka 22:55-57
15Gà Simun Piyer nda mala mazazama ŋgiɗ duwa, tə dəɗ aka Yesuw tsikw a bəra *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata. Mala mazazama Yesuw ŋgiɗ ata ka, wele ata a sər ŋgat. A daha, kwìlis a dəɗ aka Yesuw a huɗ zlagam. 16Ama Piyer ka, a ndza ɗa i bəra slip aà gùva biye hərmaga zlagam ata. Aɗaba taŋa mala mazazama Yesuw ŋgiɗ ata ka, batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum aaha a sər ŋgat, a dara ndàra a bəra ya, a dara ka, a fàfəl a dəm duwa a riŋ a kesle a biye hərmaga zlagam ata, dite ka, Piyer ma da a ga te. I fataya ka, ta geba məma. 17I təv ana ti de a ya ka, dəm ata a gwaɗa a Piyer: «Kər tekeɗe ka, mala mazazama wele ata dìgiy.» Piyer a gwaɗar aaka: «Awaŋ, iye mala mazazama ŋgat tsa.»
18Ama ndaàvəɗ ata ka, mə̀tasl a riŋ hinne. Aɗaba taŋa, gà ɓəzla meslire batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata nda gà ɓəzla makàslà ga Mbulum batsah ŋa ata ta vàt riŋ akwa i huɗ zlagam ata. Piyer tekeɗe ka, a daha a təv tar, a waya mandza aà akwa ata mbaŋa.
*Batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum a wiz bazlam
aà Yesuw a
Mata 26:59-66; Markus 14:55-64; Luka 22:66-71
19I dəba ŋa ya, batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata a wiz bazlam aà Yesuw a, nda təv gà ɓəzla mazazama ŋgat a, dite nda təv guma ŋgar ana a tsikewa ya. 20Yesuw a gwaɗar aaka: «I fàfəlawa ka, ndərzayya, ika miɗ mburma tserdze. I tsikewa guma gà i ga Mbulum batsah ŋana nda gà i gà ga mahàmà a Mbulum tserdze, kamala megweɗe ya ka, i təv ana gà Yahuda ti yahawaba aɗəm gər a. Yàa tsik duwa nda akəl ilik tsidze. 21Dite aàmala na ki wiz aà iye a bazlam kataya ya? Ŋgulum wiz ka, aà gà mburma ana tə tsaraka guma gà ya ivaɗ. Tar ka, tə sər dukw ana i tsikewa a tar a.»
22Yesuw a tsik kataya tsara ka, mala makàslà ga Mbulum ilik ika magər tar ata i fataya, pay a lak a Yesuw, dite i dəba ŋa ya, a gwaɗar: «Kataya ya, na ki fèfil a a batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum a?» 23Yesuw a gwaɗar aaka: «Na Yàa tsik dukw ana ŋgwal ŋa tsiye ka, ɗifiŋ dər te. Ama na bəla Yàa tsik bazlam gà ka, nda ndzer ana, aàmala na kà lekiŋ a?»
24I fataya ka, Hanas a slər ŋgat a təv Kayafas, batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata, tsàmbaɗùkkwa madzàwà ŋa hiywe.
Piyer a ɗe bərakə̀zəm a Yesuw asa
Mata 26:71-75; Markus 14:69-72; Luka 22:58-62
25Akahər ata ka, Piyer a riŋ mandza ŋa aà akwa ata hiywe. Gà asiŋ gà mburma ana i fataya, ta gwaɗar: «Kər ana, ilik aà gà ɓəzla mazazama wele aaha ya mbaŋa tsiye?» I fataya ka, Piyer a ɗe bərakə̀zəm a Yesuw asa, a gwaɗa a wele ata: «Iye ka, mala mazazama ŋgat tsa.» 26Ama mìsle ŋgiɗ ilik ika magər gà ɓəzla meslire mala mandəva kuɗa a Mbulum a, damər wele ana Piyer a sàs ihər zləm a, a gwaɗar: «Yàa ŋgat a kurum ilik nda ŋgat i dzèrnè tsiye, dite ki gweɗe a ka, i sər ŋgat tsa ana, meme?» 27Ama Piyer a gwaɗar aaka asa mbaŋa: «Gaa, iye tsa.» I dəba bazlam tar ata ya tsara ka, guŋgwazl a tuwa tsara.
Yesuw i sida ika miɗ Pilatus
Mata 27:1-2,11-14; Markus 15:1-5; Luka 23:1-5
28Aləka aka mbulum ana a də̀v i mèkwède ya ka, ta mah ba i bəra Kayafas a, tə da à Yesuw a ga a bəra Pilatus, mala sik Əbay gà Ruma duwa. Aləka ti ndzeha a fata ka, gà Yahuda tàa pəts a ga a bəra wele ata tsa, aɗaba na tàa da aɗəm ka, tàa wisl aba tar i təv mazəma ɗaf Paska ana ti zim a dər akaba ya. 29Aɗaba taŋa na Pilatus a dara i ga ya, a təv tar a. A gwaɗa a tar: «Kə gə̀sumara wele aaha ya dze ana, a ge la?» 30Ta gwaɗar aaka: «Na ŋgat mala bakal tsəka, mìi gìsere a ŋgat a təv yak a tsa.» 31Pilatus a gwaɗa a tar: «Na kataya ka, dum à ŋgat, ka ta gwimer seriye, kamala ana məpala ahəm kurum a tsik a, dukw kurum.» Ta gwaɗar aaka: «Ama mər kəla ka, mìi sle a aà makə̀ɗà mburma tsa, ta pele a mər a ahəm.» 32Dukw ata a ge ba kataya ka, kamala ana Yesuw a tsik aba a mburma piŋŋe ya, a gwaɗa a tar, i ta mìt a ka, ta hitse a à iye aà dizl, dite i mìt ahər a ya kaɗəŋ.
33I fataya ka, Pilatus a mbəɗ gər a ga. A daha, a zalara a Yesuw a, dite ma daha a təv ŋgar. Aləka a daha ka, a gwaɗar: «Kər ana, Əbay gà Yahuda ya?» 34Yesuw a gwaɗar aaka: «Kà tsik kataya ana, kà dzala i gər yak a, tsəna, mburma a tsikik a?» 35Pilatus a gwaɗar: «Iye ana gà Yahuda ya? Na ti tsikiŋ a ya, gà gwala yak nda gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum kurum na ta gìsiŋara kər a tsəna, ahəm gà ya? Dze ana, wànà kàa ge duwa ya?» 36Yesuw a gwaɗar aaka: «Iye ka, Əbay ana ɗa ika gər ahəɗ a tsa. Na mege kataya ka, gà ɓəzla meslire gà ta ge a gùvəl hinne, aɗaba iye, wura à gis a iye a gà bàba gà Yahuda tsa. Ama iye ka, Əbay ana ɗa ika gər ahəɗ a tətsà.» 37Pilatus a gwaɗar aaka: «Tsaka kər ana Əbay dukw ŋgar a?» Yesuw a gwaɗar: «Kataya, iye ka, Əbay kaɗəŋ, kamala ana kà tsik a. I dara ka, aà metsìkè dukw ana ndzer ŋa ya, a gà mburma. Aɗaba taŋa na ta wa ɗa iye ika gər ahəɗ a. Wele ana a sasar ndzer ŋa ya ka, à dze a zləm a dukw ana i tsik a ya.» 38Pilatus a gwaɗar: «Ndzer dze ana, kamala dukùla ya?»
Ta ge seriye məməta aka gər Yesuw
Mata 27:15-31; Markus 15:6-20; Luka 23:13-25
I dəba bazlam ŋgar ata ya ka, Pilatus a dara a təv gà mburma ata ya asa. A dara, a gwaɗa a tar: «Iye ka, Yàa ŋgat bakal ana wele aaha a ge ya tsa. 39Ama kinehe i ge a dər ka, kamala ana kì gewakwa dər a, aɗaba kəla *megirive Paska ana aka ndzera ya ka, i pə̀lawa a kurumaha à mala daŋgay ilik, kərga biy na a sàs a kurum a. Dite a sàs a kurum, i pəl a kurumaha ana, à Əbay gà Yahuda aaha ya?» 40Tar ata tserdze ya, tə tsaraka kataya ka, tə dza akaba bazlam nda Mewideye hinne, ta gwa: «Awaŋ, ŋgat tsa, a sàs a mər ki pìl a ka, à Barabas.» Tsaatsa Barabas ka, mala məbatsa mburma ivaɗ.
19Mata 27:26-31; Markus 15:15-20
1Aɗaba taŋa, Pilatus a vəl vatwa aà magəsa Yesuw kuɗa, ta gə̀zl nda megwiymbiɗ. 2Gà sliwdze tə daha, tə sàs adak, tə slàslapa akaba, ti ndìwìɗer dər gər. Ti tike aaka andiw nduzzwa ŋana asa. Tə dùwaya dər ŋgat kamala Əbay a. 3Ti sìrìkeha a təv ŋgar, ta gwaɗar: «Kər Əbay gà Yahuda, Mbulum mà sə̀kàhak à mendze yak aà biybiy.» Dite wuŋ wuŋ tə lakayar kuɗa.
4I fataya ka, Pilatus a dara a bəra ya asa, a dara, a gwaɗa a gà Yahuda ana ɗa i bəra ya: «Tsarakum, araha, ti de a kurumara à wele aaha a bəra ya, dite kà sərum dər ka, Yàa le aà bakal ŋgar ana a ge ya tsidze, na iye ya.» 5Yesuw a dara a bəra ya nda gà mendìwìɗè gər adak ata ya, nda gà andiw nduzzwa ŋa aaha ika ba asa. Pilatus a gwaɗa a tar: «Araha, mburma kurum naha.» 6Ama gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum, nda gà ɓəzla makàslà ga Mbulum ata, ta ŋgatar tsara ka, ta wideye ŋgəlakəkka hinne, ta gwa: «Ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa, say ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ata ndzer.» Pilatus a gwaɗa a tar: «Kurum ŋa dum dər, ka tə ndwandwayum ŋgat aà dizl ata nda ahər kurum ŋa, tsəka, iye ka, Yàa le aà bakal ana biy makə̀ɗà ahər ŋgat a tsa, na iye ya.» 7Gà Yahuda ata ta gwaɗar aaka: «Mər ka, kamala biy ana a sàs a məpala ahəm mər a ka, say makə̀ɗà ŋgat ilik pəra. Aɗaba a gwa ka, iye Kəla Mbulum.»
8Pilatus a tsaraka bazlam tar ata ka, a ge magəɗa hinne asa. 9A mbəɗ gər a ga, a daha, a gwaɗa a Yesuw: «Kà dara dze ana, i ŋga ya kaɗəŋ a?» Ama Yesuw a gəs mifèfiler aaka tsa. 10Pilatus a gwaɗar asa: «Kə̀ gəs mifèfiliŋ aaka tsəna, aàla? Kà sər tsiye, iye ka, ndzəɗa gà a riŋ, Yàa waya ka, i pìl a à kəriŋa, kige tsa, i ndwendwey a kər aà dizl ata ya?» 11Yesuw a gwaɗar aaka: «Ki sle aà mege aà iye duwa ilik tsidze, na Mbulum aka vəlak iye a ahər tsiye. Aɗaba taŋa na wele ana aka gə̀sak iye ya ka, bakal ŋgar a za biy yak fit a.» 12I dəba bazlam ata ya tsara ka, Pilatus a yaha vatwa, a waya məpəla à Yesuw hiywe. Ama gà Yahuda tə dza akaba bazlam ŋgəlakəkka nda Mewideye asa, ta gwa: «Na kàa pəl à wele aaha ka, kər ka, masla Əbay gà Ruma asa tsa. Aɗaba wele ana a ne à ba ŋgar batsah Əbay ya ka, taŋa ŋgat ka, mala mene are a batsah Əbay gà Ruma ata seyiŋ ivaɗ.»
13Pilatus a tsaraka bazlam ata ka, a dara à Yesuw a bəra ya asa. Ŋgat ŋa a daha, a ndza aka təv mendze ana a gewa ikəka seriye ya. Tə zal a təv ata ndaka ahəm gà Yahuda ka, Gabata, kamala megweɗe ya ka, dàmbàzlà ana tə zlàzl nda kur a. 14Pilatus a gwaɗa a gà Yahuda ata: «Batsah Əbay kurum naha.» Ta ge dukw ata ka, magər pat aka à mege, dite ndidwe ŋana ka, megirive Paska gà Yahuda. 15Ama tə tsaraka Pilatus ata a gwaɗa a tar ka, batsah Əbay kurum naha ya ka, tə dza ba aà Mewideye hinne. I huɗ Mewideye tar ata ya ka, ta gwa: «Gəs ŋgat, ka ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa, say mekìɗe pəra.» Pilatus a gwaɗa a tar aaka: «Wànà iye i ndwendwey a batsah Əbay kurum aà dizl ata ya?» Gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ta gwaɗar aakaha: «Batsah Əbay mər ŋgiɗ a riŋ tsa, say batsah Əbay gà Ruma pəra.» 16Aɗaba taŋa Pilatus ibam, a vəl Yesuw a ahər a gà sliwdze, dite ka, tə tə ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa ata kuɗa.
Tə ndwandway Yesuw aà dizl magə̀làwà ŋa
Mata 27:32-44; Markus 15:21-32; Luka 23:26-43
I dəba ŋa ya, gà sliwdze ata ta mah ba nda gà Yesuw. 17Ti tiker dizl ata aà gər, dite ma zla. Tə da akabara i huɗ kwite ya, tsikw a tə̀vəməŋa a riŋ tə zalar ndaka ahəm gà Yahuda ka, Gwalgwata, kamala megweɗe ya ka, atasl gər. 18Ti ndze akabaha a fata ka, gà sliwdze ata tə daha, tə ndwandway Yesuw aà dizl ata. Tə ndwandway ahəraha gà mburma aà gà dizl ŋgiɗ a tsaka ŋgar a fata. Ilik ndaka tsèke ahər mezime, ilik ŋa aaha, aka tsèke ahər gùla. Yesuw ika magər tar.
19Pilatus a wetse bazlam ana ta kəɗ ahər ŋgat a, a ti tike dər aà dizl ata mbaŋa. Bazlam ana a wetse ya ka, a gwa: «Naha ka, Yesuw gà Nazaret, Əbay gà Yahuda.» 20A wetse taŋa ka, ndaka ahəm ŋgiɗ pampam makər. Gà ahəm ata ka, ahəm gà Yahuda, naha ahəm gà Ruma, dite biy ŋgiɗ aaha ka, ahəm gà Girek. Gà mburma ana i fataya hinne, ti dzeŋgewa mewetse dukw ata aà dizl a, aɗaba təv ata ka, bise nda huɗ kwite, mburma iɗəm hinne. 21Gà Əbay gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ta ŋgatar, ti dzeŋge taŋa ka, tə da a təv Pilatus, tə daha, ta gwaɗar: «Kà wetse kataya ka, lele tsa, na kù gwa, ŋgat ka, Əbay gà Yahuda ya. Ki wetse a ka, ki gweɗe a, ŋgat a ne à ba ŋgar ka, a gwa iye ka, Əbay ga Yahuda ivaɗ.» 22Pilatus a gwaɗa a tar: «Dukw ana Yàa wetse kataya ka, a ndze a kamala taŋa ya hiywe.»
23I təv ana ndeɗiŋa gà sliwdze tə ndwandway aba Yesuw aà dizl a ka, tə dzaya iba gà petek ŋgar a təv pampam faɗ. Ku weke ma ŋgat ilik ilik aà tar aà tar. Tə zla andiw ŋgar ana maŋgara ŋa suɗùkw təv meɗìmìke ihər tsiye, 24ta gwaɗaba: «Naha ka, ka tayakwa ikaba ya tsa, ama ŋgulum ki gekwe aaka a tsetse ika magər kwa, ŋgada weke na a ŋget a ya?» Dukw ata a ge ba ka, kamala ana ta wetse i wakita Mbulum piŋŋe, ta gwa ka:
«Tàa dzaya ba gà petek gà ika magər tar,
dite tàa ge tsetse aka andiw gà.»*fa*
Kamala taŋa ya na gà sliwdze ata ta ge ya.
25Gà mburma ana mehìtsè ŋa bise nda dizl ata tə ndwandway ahər Yesuw a ka, gà mama ŋgar, nda damər mama ŋgar dəm ŋa, nda gà Mariya, məkəs Kulupas, nda gà Mariya ana a dara i Magədala ya. 26Yesuw a ŋgat a gà mama ŋgar nda mala mazazama ŋgat ana a waya ŋgat hinne ya, tar riŋ mehìtsè ŋa i təv ilik ŋa ya ka, a gwaɗa a mama ŋgar: «Naha ka, kəla yak, mama ga.» 27I dəba ŋa ya, a gwaɗa a mala mazazama ŋgat ata a waya hinne ya: «Naha ka, mama yak mbaŋa.» I fataya tsara ka, mala mazazama Yesuw ata a zla məkəs ata a ma ŋgar.
Məməta Yesuw
Mata 27:45-56; Markus 15:33-41; Luka 23:44-49
28I dəba ŋa ya, Yesuw a sər dukw ana Mbulum a slər aakara ŋgat a tserdze ka, aka ndəv na kinehe ya. A gwa: «Yam aka kəɗ iye.»*fb* A tsik kataya ka, kamala ana ta wetse akahər ata ya, dite ma ge ba kalkal kamala taŋa ya kaɗəŋ. 29Ama meɗwìtsè mawà dukw duwa a ndza ndùlàkə̀kka kamala mbəlar a, a riŋ maràhà ŋa i duwa i fata. Kamala taŋa ya, gà sliwdze tə daha, tə zlara dukw ana pàfpàfə̀ffa, yam a de aɗəm a hinne ya. Ti tsilwiɓ dər a dukw ata. Tə dzak a zùbəl tsalaka dizl dukw duwa tə zalar *izup. Tə dzakaraha a bazlam, dite ka, mà ɗìvìts ihər yam ŋa ya. 30Yesuw a ɗìvìts yam dukw ata tsara ka, a gwa: «Mege megemir gà tserdze ka, aka ndəv kuɗa.» I dəba ŋa ya, luz a kal à gər a bəɗ ka, a mət tsara.
Sliwdze duwa ilik a ge suwal a Yesuw aka wèlèɓè
31Ta kəɗ Yesuw ka, a pat ana dite pat mesìfìkà ba ndidwe ŋa ya. Aɗaba taŋa a sàs a gà bàba gà Yahuda tsa na məməta Yesuw a ndze a aà dizl magə̀làwà ŋa ata a pat mesìfìkà ba ya. Aɗaba ndeyndey ŋana ka, megirive a riŋ a pat ata ka, a ne aka tar ŋgwal ŋa, a za dər gà asiŋ gà pat ŋgiɗ ana dze ya. Agəra taŋa na tə da a təv Pilatus, tə daha, ta gwaɗar: «Kamkam, vəl a mər vatwa, gà sliwdze tə daha, ta haɓa à sik a gà mburma ata tə ndwandway tar aà dizl, na dite ta mete a bise, tì ndzikere a ihər tar a.» A gwaɗa a tar: «Haya.» 32Aləka gà sliwdze ata tə daha, tə lah mahaɓa à sik a gà mburma aaha tə ndwandway akaba tar nda gà Yesuw tserdze ya. 33Ti ndzeha a təv Yesuw, ta fə̀r ahər ka, aka mbər mimìte. Tə samata məməta ŋa ka, tàa haɓar à sik asa tsa. 34Ama kə̀la ka, sliwdze duwa ilik a daha, ə̀bukw a ger suwal aka wèlèɓè, gà məmbəz nda yam tə zlalarra i biye ŋa ya.
35Iye ana i ɗama gà bazlam ata ya ka, Yàa ŋgatar nda are gà, dite dukw ana i ɗama ya ka, ndzer kaɗəŋ. I sər, iye ka, i sese a pàrsa tsa, dite na kurum tekeɗe, ki giswim a nda gəzləŋ a. 36Gà dukw ata ta ge ba kataya ka, aɗaba bazlam ana ta wetse i wakita Mbulum akahər ata ya, ma ɗif aba, ta gwa ka: «Ti ta heɓer a à atasl ŋgar ilik tsidze» ya.*fc* 37Dite biy ana i wakita ŋgiɗ a, ma ɗif à ba asa, ta gwa ka: «Ti ta fir a à wele ana ta ger suwal a.»*fd*
Mazla məməta Yesuw a biye
Mata 27:57-61; Markus 15:42-47; Luka 23:50-56
38I dəba ŋa ya, wele duwa a riŋ, zləm ŋgar Yasufa. A dara ka, i Arimatiya ya. Ŋgat ka, mala mazazama Yesuw. Ama kə̀la ka, say nda akəl pəra na a zezem a ya, aɗaba ana a ge magəɗa a gà bàba gà Yahuda ya. A daha a təv Pilatus, a ger kamkam, dite mə vəlar vatwa aà mazlàra məməta Yesuw aà dizl a. Pilatus a gəs, a gwaɗar: «Haya.» I dəba ŋa ya, a daha, a zlara məməta ŋa ata aà dizl a kuɗa. 39Nikudimus, wele ana a da a təv Yesuw akahər ata ndaàvəɗ, a wiz ihər bazlam a,*fe* ŋgat tekeɗe, a daha a fata mbaŋa. A daha ka, nda gà wirdè gà dizl gà dukuməŋa a riŋ a ze hwaŋŋà lele, tə zalar *mira, biy ŋgiɗ ibam, *aluwa. Gà dukw ata ka, ti sle a agwada dzik makər. 40Tar ata sula ya, tə zla məməta Yesuw. Ta mbe ahər petek herrè ŋa. I təv ana ta mbe a ya ka, tə ndàyawa ahər dukw ata hwaŋŋà ya, kamala ana gà Yahuda ta gewa à məməta ya.
41I təv ata tə ndwandway ahər Yesuw a ka, dzèrnè duwa a riŋ i fata. Ama i dzèrnè ata ka, dive duwa a riŋ melè ŋa awiya ŋa, tə̀vəməŋa ka, gìrdzìdzìhhe i giseh a. Dive ata ka, tàa tike aɗəm wura ilik zukw tsa. 42Tə zla Yesuw, ti tike a dive ata bise ya tsara. Ti tike a fata ka, aɗaba mesìfìkà ba tar aka ndze aɗəm, ta ge a megemir tsa, dite ndidwe ŋana ti sifik a ba.
20Yesuw a mbəlara i məməta ya
Mata 28:1-8; Markus 16:1-8; Luka 24:1-12
1Aləka i dəba ŋa ya, a pat ladà i mèkwède hedwe, are aka da aaba ya zukw tsəka, Mariya ana a dara i Magədala ya, a wile aka dive Yesuw ata. A daha ka, a ŋgataha a beliŋ ata ta hə̀ndə̀k dər ahəraha ya, dzèŋŋe aà gùva ŋa, matapasla ŋara ihər a. 2A ŋgataraha kataya tsara ka, a val a təv gà Simun Piyer nda mala mazazama Yesuw ŋgiɗ ana Yesuw a waya ŋgat hinne ya, a daha, a gwaɗa a tar: «Tàa zlara məməta BATSAH kwa ŋa i biye ya, dite kwets mì sər təv ana ti tike aɗəm a tsa.»
3I fataya tsara ka, gà Piyer nda mala mazazama Yesuw ŋgiɗ ata, tə da aka dive ŋa mbaŋa. 4Ta val ka, tsàɓùr sula məma. Ama mala mazazama Yesuw ŋgiɗ ata a za wele aaha nda mivele, a lah aka dive. 5A daha, a kal à gər a bəɗ, a fə̀raha aɗəm ka, a ŋgataha a petek ana ta mbe ahər a ɓàvva i bəɗ. Ama aka pəts aɗəm tsa. 6Aləka Simun Piyer a daha i dəba ŋa ya ka, a pə̀tsaha aɗəm. A daha ka, a ŋgat a petek ata i bəɗ mbaŋa, 7dite a ŋgat a petek ana ti ndìwìɗ dər are Yesuw a mbaŋa asa. Petek ata ka, metìkè ŋa i təv gà asiŋ gà biy ŋgiɗ tsa, məpàɗà ŋa i təv ŋgiɗ pam. 8I dəba ŋa ya, mala mazazama Yesuw ata a lah aka dive ya, a pəts aɗəm mbaŋa. A daha, a samata kataya ka, a gəs, a sər dər ka, Yesuw aka mbəl i məməta ya ndzer kaɗəŋ. 9Aɗaba tàa tsaraka dukw ana wakita Mbulum a gwa akahər ata ka, Yesuw a ta mbilere a i məməta ya tsa, say pat ata kuɗa na tə sər dər a. 10I dəba ŋa ya, gà ɓəzla mazazama Yesuw ata sula ya, ta mbəɗ gər a ma.
Yesuw a pàt aba a Mariya ana a dara i Magədala ya
11I dəba ŋa ya, Mariya a mbəɗ gər aka dive asa, a daha, a dza ba aà tuwa. I təv ana a riŋ a tiwe a ya ka, a kal à gər a bəɗ, a fə̀r dər a dive ata. 12A fə̀raha aɗəm ka, a ŋgataha a gà gawla Mbulum sula, tar riŋ mandza ŋa i təv ana ti tike aɗəm məməta Yesuw a. Tar nda gà petek herrè ŋa. I ŋgiɗ i təv gər, i ŋgiɗ ibam, i təv sik. 13Gà gawla Mbulum ata ta gwaɗar: «Daala aaha, aàmala na ki tiwe a ya?» A gwaɗa a tar aakaha: «Tàa zla Batsah ga ŋa, dite i sər təv ana ti tike aɗəm a tsa asa.»
14A tsik aba bazlam ata ya ka, wudəgə̀r a mbəɗ aba, a ŋgat a Yesuw, a riŋ mehìtsè ŋa i fata, ama a sər naha Yesuw ka, a sər tsa. 15Yesuw a gwaɗar: «Daala aaha, aàmala na ki tiwe a ya? Ki yehe a ana, weke?» Məkəs ata a dzala i gər ŋgar ka, a gwa: «A ge a ka, mala məfə̀tà təv ata.» Aɗaba taŋa, a gwaɗar aakaha: «Kəla nè, na kər na kà zla ya ka, ɗifiŋ à təv ana kà tike aɗəm a te, i ti zle a dukw gà.» 16Yesuw a gwaɗar aakaha: «Mariya.» Məkəs aaha a tsaraka kataya ka, a mbəɗ ahəm a təv ŋgar, a gwaɗaraha ndaka ahəm tar gà Yahuda: «Rabuni,« kamala megweɗe ya ka, mala medzeŋge mər, a de a dər a təv ŋgar. 17Yesuw a gwaɗar: «Kə̀ gəs ba aà iye tsa, aɗaba Yàa tsəl a təv Tsir gà zukw tsa. Ama ka, ka ta gwaɗa a gà damər ga ka, i tsil a a təv Tsir gà ana Tsir kurum mbaŋa ya. Ŋgat na Mbulum gà ya, dite biy kurum mbaŋa asa ya.» 18I fataya ka, Mariya ata a dara i Magədala ya, a da a təv gà ɓəzla mazazama Yesuw. A daha, a gwaɗa a tar: «Yàa ŋgat a BATSAH kwa ŋa.» Dite a ɗama a tar dukw ana Yesuw a tsiker a tserdze mbaŋa.
Yesuw a pàt aba a gà ɓəzla mazazama ŋgat
Mata 28:16-20; Markus 16:14-18; Luka 24:36-49
19Aləka i hawa ŋana a pat ladà ata ka, gà ɓəzla mazazama Yesuw ti yahaba gər a ga duwa, ta hə̀ndə̀kaha aaba nda lèkilè, aɗaba ta ge magəɗa a gà bàba gà Yahuda, agəra ana ta kəɗ Batsah tar ŋa ya. I dəba ŋa ya, tə sər aaba ka, dzìŋgìrzlìk Yesuw a riŋ ika magər tar i ga ata. A gwaɗa a tar: «Mandza zayzay ma ge i təv kurum.» 20A tsik a tar aba ya kataya ka, a pàt a tar à gà girɗe ana aà ahər ŋgar a, ndəna aà wèlèɓè ya. Gà ɓəzla mazazama Yesuw ata ta ŋgatar ka, ta ŋgaya ba hinne, arəv a mà a taraha, aɗaba ana tàa ŋgat a Batsah tar ŋa ya. 21Yesuw a gwaɗa a tar asa: «Mandza zayzay ma ge i təv kurum. I slir a kurum aà mege megemir gà, kamala Tsir gà ana a slərra iye a təv kurum a mbaŋa.» 22I dəba bazlam ata ya ka, a vizl aà tar mesife ŋgar, dite a gwaɗa a tar: «Taŋa i vəl a kurum ka, Mezite Mesife Mbulum, gəsum. 23Na kàa pə̀lum à bakal a wura ka, Mbulum tekeɗe, à piler a dər mbaŋa. Ama na kàa pə̀lumar dər tsəka, ŋgat tekeɗe, à piler a dər ɓav tsa mbaŋa.»
Gà Yesuw nda Tumas
24Ama a pat ana Yesuw a daha a təv tar, a pat a tar aba ya ka, Tumas, wele ana ŋgat mawusa ya, a riŋ ika magər tar tsa. 25I dəba ŋa ya, gà asiŋ gà ɓəzla mazazama Yesuw ana tar riŋ i fataya, ta gwaɗa a Tumas: «Maa ŋgat a BATSAH kwa ŋa.» Ama Tumas a gwaɗa a tar aaka: «Na Yàa ŋgat a girɗe màsàmàsà ana i ahər ŋgar a, Yàa ləm ahər, nda gà Yàa ləm aà na ika wèlèɓè ya tsəka, i gis a bazlam kurum ata tsa.»
26A ndza kwaskwa ilik ka, gà ɓəzla mazazama Yesuw ti yahaba gər a ga ata asa, dite pat ata ka, Tumas a riŋ i təv tar kuɗa. Tàa hə̀ndə̀k a ga ata kamala ana ndeɗiŋa ya asa, ama tə sər aaba ka, Yesuw a riŋ ika magər tar i ga ata asa. A gwaɗa a tar: «Mandza zayzay ma ge i təv kurum.» 27I dəba ŋa ya, a gwaɗa a Tumas: «Dzakara ahər yak a faha ya, kà fə̀r ahər, kà ləm aà girɗe ana i ahər gà ya, dite kà ləm aà na ika wèlèɓè ga ya mbaŋa kwaŋ. Miyak à mimbètsè ahəm, dite kə̀ gəs kuɗa.» 28Tumas a gwaɗar aaka: «Tsaka kər kaɗəŋ Batsah ga ŋa, kər ka, Mbulum ana i gewar meslire ya.» 29Yesuw a gwaɗar: «Kə̀ gəs ka, aɗaba ana kàa ŋgetiŋ kuɗa ya. Ama kə̀la ka, maŋgayaba ika gər gà na ta gəs iye nda gəzləŋ ka, tàa ŋgetiŋ tsiye.»
Gà dukw ana mewetse ŋa i wakita ya
30Akahər ata ka, Yesuw aka ge gà asiŋ gà dukw mene aà mburma ŋgiɗ pampam hinne ika miɗ gà ɓəzla mazazama ŋgat. Ama gà dukw ata ka, mewetse ŋa a riŋ i wakita aaha tsa. 31Ama gà dukw ana mewetse ŋa i faha ya ka, gà dukw ana, dite ki sirwim a dər, Yesuw ka, Kəla Mbulum ndzer. Ŋgat ka, mala məmbàlà à mburma ana Mbulum a gwa, i ti slir a kurumehe a ya. Ta wetse ka, dite ki ŋgetwim a mesife i təv ŋgar a, agəra ana kàa gəsum ŋgat nda gəzləŋ a.
21Yesuw a pàt aba a gà asiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat təsəla
1I dəba mendze zaakwa ya asa ka, Yesuw a pàt aba a gà asiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat aà gùva duluv Tiberiyas. Araha, i tsik a kurum a bazlam ana a pàt a tar aba ya: 2A pat duwa, gà asiŋ gà ɓəzla mazazama ŋgat a riŋ mandza ŋa i təv ilik ŋa. Gà mburma ata ka, gà Simun Piyer nda gà Tumas, wele ana ŋgat mawusa ya, nda gà Nataniyel ana a dara i Kana, ika ahəɗ Galile ya, nda gà ɓəza Zebede, dite nda gà ɓəzla mazazama ŋgat ŋgiɗ sula asa. 3I fataya ka, Simun Piyer a gwaɗa a tar: «Iye ka, i de a a magàsà kilif.» Ta gwaɗar aaka: «Mər tekeɗe, mìi de a mbaŋa, tàkwa tserdze.» Ta mah ba i fataya, tə da. Tə daha, tə tsala a slə̀làh yam, tì sìweye a dər ika gər yam ndaàvəɗ, nda gà dukw magàsà kilif ŋa aà tar. Ama i huɗ həvəɗ ata ya ka, sìkwèɗ tàa ŋgat kilif ilik tsidze.
4Aləka mbulum a də̀v, are a da aaba ya ka, Yesuw a daha, dzeŋ a hitse aà gùva yam ata. Ama gà ɓəzla mazazama ŋgat ka, tàa sər ka, ŋgat tsa. 5Yesuw a gwaɗa a taraha: «Kàa gasum kilif ŋa ibam a, gà ɓəza gà.» Ta gwaɗar aakara: «Awaŋ, maa gəs ilik tsidze.» 6A gwaɗa a taraha asa: «A za tikwim ndzàràwà kurum aà gùva yam ana ndaka tsèke ahər mezime kurum a kwaŋ, ki geswimiŋa.» Ti tike a fata ka, aha ŋana ta waya aà meŋgile dərraha a təv tar a slə̀làh yam a ka, gwediŋ gwediŋ ta mba ahər tsa, aɗaba kilif ana maràhà ŋa iɗəm fèɗìɗe ya. 7Mala mazazama Yesuw ana mandərkwasla ŋgar hinne ya, a gwaɗa a Piyer: «Naha ka, BATSAH kwa ŋa.»
Piyer a tsaraka kataya tsara ka, a tike akaba petek ŋgar, aɗaba ŋgat ka, mandza ŋa kataya, petek ikəka tsa. I dəba ŋa ya, kàp a yàra ba aka gər yam a, a waya madàra a təv ŋgar a. 8Gà asiŋ gà ɓəzla mazazama Yesuw ŋgiɗ aaha ti zeha aɗəm a, ta pakara slə̀làh yam ata a təv ana Yesuw iɗəm a, nda gà ndzàràwà aaha madànà ŋa ihər, kilif ata maràhà ŋa iɗəm. Tar ka, tə za ba diriŋ aà gùva yam ata ya tsa ibam, a ge a ka, kapakà sik dərməka. 9Aləka tə tarra i slə̀làh yam ata ya tsara ka, ta ŋgat a akwa a riŋ məvə̀tà ŋa i liwit, kilif ikəka mandàzà ŋa, nda ɗaf a riŋ i bəɗ. 10Yesuw a gwaɗa a tar: «Ndzəkumara gà kilif aka kə̀ gasum kinehe ya zaakwa, ka ndazakwa.» 11Simun Piyer a daha, a tsəl a slə̀làh yam ata. A daha ka, a pə̀lara ihər à ndzàràwà ata nda kilif ŋa iɗəm ìdìp bàba ŋa ɗekɗek a. A ŋgəl dərra ihər a kətsah aà gùva yam ata ya zaakwa. Kilif ata iɗəm fit dze ka, dərməka nda dzik ə̀zləm gər a makər. Dite ndzàràwà ŋa aka nəs tsa seyiŋ, ku mege kilif ata aka be aɗəm hinne tekeɗe ya. 12I dəba ŋa ya, Yesuw a gwaɗa a tar: «Dumara, zəmakwa.» Ama ka, wura ilik ika magər gà ɓəzla mazazama ŋgat ata ya, aka mà aba aà arəv, aka gwaɗar ka, kər ana, weke tsidze. Aɗaba tə sər, ŋgat ka, Batsah tar ŋa. 13Yesuw a sìrìkeha a təv tar. A daha, a zla ɗaf ata, a sasa ikaba ya, a dzaya a tar. A ndzək kilif aaha, a dzaya a tar aaka asa mbaŋa.
14Taŋa ka, məpàtà aba məmakər ŋa ana Yesuw a pàtawa aba a gà ɓəzla mazazama ŋgat a, na à gər ana a mbəlara i məməta ya ya.
Gà Yesuw ta fàfəl nda Piyer
15Tə zəm aba ɗaf ata ya lele ka, Yesuw a gwaɗa a Simun Piyer: «Simun, kəla Yuhana, kà waya iye ana, kinehe, a za dər gà asiŋ gà dukw tserdze ya?» A gwaɗar aaka: «Haya, Batsah ga ŋa, kà sər ka, i waya kər.» Yesuw a gwaɗar: «Na kataya ka, ge gər a gà mburma gà ana ti zezem a iye kamala gà ɓəza gà təmaŋ a lele.» 16I dəba ŋa ya, a gwaɗa a Simun Piyer masula ŋa asa: «Simun, kəla Yuhana, kà waya iye ana, ndzer a?» A gwaɗar aaka: «Haya Batsah ga ŋa, kà sər ka, i waya kər ndzer.» Yesuw a gwaɗar: «Taŋa ka, kasla ɗa gà mburma gà ana ti zezem a iye, kamala gà təmaŋ a lele.» 17I dəba ŋa ya asa, a màr dər məmakər ŋa, a gwaɗar: «Simun, kəla Yuhana, wànà kà waya iye ana, ndzer kaɗəŋ a?» Bazlam Yesuw ata a màr dər məmakər ŋa, a gwaɗar: «Wànà kà waya iye yà, kà waya iye yà» ka, a tsəɓ a Piyer hinne. A gwaɗar: «Batsah ga ŋa, kà sər duwa tserdze. Dukw ana i gəzləŋ a tekeɗe ka, kà sər. Kà sər ka, i waya kər ndzer.» Yesuw a gwaɗar: «Ge gər a gà mburma gà ana ti zezem a iye kamala gà təmaŋ a lele. 18Iye ihər i gweɗek a nda ndzer, pàrsa iɗəm tsa: Akahər ana kər i gèlèɓè mba ya ka, kà dànawa ba ŋgewwè nda dukw dəmkul nda ahər yak, ki debe a a təv ana kà waya aà mede ya. Ama i təv ana kàa ge màndawal a ka, mìsle ŋgiɗ à gis a ahər yak a mbulum, à dèneyekehe a medène, dite a de a à kər a təv ana gəzləŋ yak a waya aà mede tsiye.» 19Yesuw a tsik bazlam ata nda təv Piyer kataya ka, a ɗifer à məməta ŋgar ana à mìt a, à zlibe a dər à Mbulum a. I dəba ŋa ya ka, Yesuw a gwaɗar: «Zezem iye.»
Gà Yesuw nda mala mazazama ŋgat ana
mandərkwasla ŋgar a
20Piyer a mbəɗ aba ka, aka ŋgat a mala mazazama Yesuw ŋgiɗ ana mandərkwasla ŋgar, a riŋ a zezem a tar a. Wele ŋa ka, wele ana a sìrìk a təv Yesuw akahər ana ti zim a ɗaf Paska, a gwaɗar ka: «Batsah mər ŋa, weke na a ta ge aà kər a ɗaf ndzer a» ya. 21Piyer a ŋgatar ka, a gwaɗa a Yesuw: «Dite Batsah gà ŋa, dukùla na a ta ge a ba nda wele aaha ya?» 22Yesuw a gwaɗar aaka: «Na i gwa kinehe ka, ma ndza aà bəra haa a pat ana Yàa màra ya ana, əla yak tiye? Kər ka, zezem iye pəra kwaŋ.» 23A mbəɗ ba aà zləm a gà ɓəzla mazazama ŋgat ka, ta gwa: «Mala mazazama Yesuw ata ka, à mìt a asa tsa aà biybiy.» Tsaatsa Yesuw a gwaɗa a Piyer ka, kataya tsa. A gwaɗar ka: «Na i gwa kinehe ka, ma ndza aà bəra haa a pat ana Yàa màra ya ana, i yak là tiye?»
24Tsaatsa mala mazazama Yesuw ata ti tsik ahər kataya ya ka, ŋgat na a ɗif à dukw ana Yesuw a ge tserdze, dite a wetse a wakita aaha ya. Ama kà sərakwa, dukw ana a tsik a ka, ndzer kaɗəŋ.
Mandəvandəv bazlam
25Yesuw aka ge gà dukw pampam hinne asa. Na mege ta wetse gà dukw ŋgar ana a ge ya fit, a gà wakita ilik ilik tserdze ka, sik sik sik təv a sler a tsa, na i dzala ya.