IBƏRANIKWA

Wakita ana ta wetseha

a gà IBƏRANIKWA ya

Mbulum a fàfəl a kwa nda ahər Kəla ŋgar

¹Akahər ata ka, Mbulum aka fàfəl a gà bàba gà tsir kwa medzige diŋ. A slərawa gà ɓəzla məma à guma ŋgar a təv tar, ta màwa a tar à bazlam ŋgar ndaka vatwa ŋgiɗ pampam. ²A fàfəlawa kataya, haa tsikw a ndzera aà mendze kwa aaha kinehe mandəvandəv ŋa ya. Ama kinehe a fàfəl a kwa ka, nda bazlam Kəla ŋgar kuɗa. Nda ahər Kəla ŋgar ata, na Mbulum a ge gà gəza mbulum nda gər ahəɗ a. Ŋgat asa mbaŋa na a zla ŋgat a, dite ka, dukw tserdze ma ge biy ŋgar. ³Ŋgat a riŋ à pèt a à mezlibe Mbulum ana tì zlibe a dər a, nda təv dzaydzay ŋana i təv ŋgar a. Aɗaba ŋgat na a zla ba kalkal kamala Mbulum a, dite ŋgat na a riŋ à gis a gà dukw ana tserdze ya, nda bazlam ŋgar ana ndzəɗa ŋa ya. A làmbaɗa vatwa ana Mbulum à pìl a dər à bakal a mburma ya, na dite ti ne a gà tsəɗaŋŋa lele ika miɗ ŋgar a. I dəba ŋa ya ka, a da a mbulum kuɗa. A daha, a ndza aka tsèke ahər mezime Mbulum, mala ndzəɗa batsah ŋana a kwere a gà dukw tserdze ya.

Yesuw a za gà gawla Mbulum

⁴Aɗaba taŋa, Mbulum a ne à Yesuw ka, batsah ŋa, a za gà gawla ŋgar fit. Zləm ana a vəlar a tekeɗe ka, a za biy tar asa mbaŋa, agəra ana a zalar ka, Kəla gà ya. ⁵Dite Mbulum aka tsik aà wura ilik i liwiŋ tar a ka:

«Kər na kà ne Kəla gà,

mbakum i ne Tsir yak»*fa* ka,

aka tsik tsidze. Say aà Yesuw ilik na a tsik ahər a. Dite a ɗə̀v zləm aà wura ilik i liwiŋ tar ata ya, aka gwa ka:

«I ti ne a Tsir yak, dite kər tekeɗe,

kà ne ka, Kəla gà»*fb* ka,

aka tsik ɓav tsa asa. ⁶Ama i təv ana a sàs a Mbulum aà meslirra mandərkwasla Kəla ŋgar mifèndèz ŋana aka gər ahəɗ a ka, a tsik ahər, a gwa:

«Say gà gawla gà ana i gər ŋa ya tserdze,

tə̀ dzar gurmits a bəɗ.»*fc*

⁷Ti tsik aà gà gawla Mbulum ka, ta gwa:

«Mbulum a ne à tar ka, gà ɓəzla meslire ŋgar pəra.

Ti ndzikiɗ ba ka, gà himbiɗ nda gà arah akwa.»*fd*

⁸Ama nda təv Kəla ŋgar ka, a gwaɗar:

«Kər ka, Mbulum, mekwere Əbay yak ka,

ma ndza aà biybiy,

ki kwere a gà mburma yak ka, nda ndzer ŋa.

⁹A sàsak ka, dukw ana ndzer a,

dite kà waya dukw ana ŋgwal ŋa tsiye tsidze.

Aɗaba taŋa na Mbulum Tsir yak a zla kər,

dite a sə̀ŋgə̀r à kər,

a za biy gà màndàla yak a, dite ka,

maŋgayaba mà rah a gəzləŋ yak zayya lele.»*fe*

¹⁰A gwa asa ka:

«Kər na Batsah ŋa ya,

ki ge gər ahəɗ akahər ata piŋŋe.

Dite nda ahər yak asa na ki ge gəza mbulum a.

¹¹Aləka gà dukw ata ka, tì ndìv a fit.

Ama kər ka, ki ge a riŋ hiywe mba.

Tar ka, ta ge a màndawal, ti nis a kamala petek a.

¹²Ki ta peɗe a tar lèplèp

kamala andiw ana ndzəɗa iɗəm asa tsiye.

Ta mbìɗ a à tar,

kamala petek ana ta mbìɗ a aba a ya.

Ama kər ka, ki mbìɗ aba a tsa dukw yak.

Ki ge a màndawal tsidze.»*ff*

¹³Dite ka, Mbulum aka gwaɗa a wura ilik i liwiŋ gà gawla ŋgar a ka:

«Ndza aka tsèke ahər mezime gà,

haa a pat ana Yàa dza gà ɓəzla gùvəl yak

aà huɗ sik yak a»*fg* tsa.

Say a Kəla ŋgar Yesuw ilik na a tsiker a. ¹⁴Dite gà gawla Mbulum dze ana, gà dukùla? Tar ka, gà ɓəzla megemir Mbulum ɗekɗek pəra, a slir a tar aà mazlàkà gà mburma ana a sasar ta mbala ya.

Ka ta fə̀rakwa aà ŋgwal vatwa ana Mbulum a mbil a dər

kwa ya, kamala dukw taf masakəŋa ya tsa

¹Aɗaba taŋa, say gekwa metsehe a bazlam ata kà tsarakukwa ya lele, na dite ka, ka dzeyekwa ika vatwa ŋgwal ŋana ya tsiye. ²Ka sərakwa, bazlam ana gà gawla Mbulum tə da dərra, ti tsik akahər ata ya ka, ndzer kaɗəŋ, pàrsa iɗəm tsa. Akahər ata ka, ku weke, gà na tə dza aà zləm tsiye ka, ta ŋgat mesewere are kalkal biy bakal tar ana ta ge ya mbaŋa. ³Na Mbulum aka sèwèr a tar are kataya dze ana, kà dzalakwa ana, kwa ana pam a, na ki fìrekwe a aà ŋgwal vatwa ana a mbil a dər à kwa ya ka, kamala dukw taf masakəŋa ya? Yesuw Kiristi BATSAH kwa ŋa nda gər ŋgar aka lah metsìkè a kwa, meme na Mbulum a ta mbil a kwa ya. Gà na tə tsaraka bazlam ŋgar ata ya, dite ka, ta mà a kwa dər, ta gwa ka, bazlam ŋgar ata ka, ndzer kaɗəŋ, pàrsa iɗəm tsa. ⁴Mbulum ibam, aka pàt à bazlam ata ndzer, pàrsa iɗəm tsiye, nda təv gà dukw mene aà mburma ŋgiɗ pampam hinne mbaŋa. Aka dzaya ndzəɗa a gà mburma nda ahər Mezite Mesife ŋgar, aà mege dukw pampam kərga biy na a sasar a.

Yesuw a ɗif a kwa à ŋgwal vatwa ana a mbil a dər kwa ya

⁵Mbulum à dze a ka, gà gawla ŋgar tsa na aà makwàrà gər ahəɗ awiya ŋana a dere a ika miɗ mba, mì tsik ahər a ya, say gà mìsle ŋgiɗ. ⁶Seyiŋ ivaɗ tsa, ar ka, kamala ana a da ndaka vatwa medzeŋge ana i wakita Mbulum a ka, a gwa:

«Mbulum BATSAH kwa ŋa, mburma ŋa ŋgat weke,

na dite ki dzele aaka a gà gər a,

mburma məfaraŋa dze ana, dukùla

na dite ki dere a, ki zlèk a ŋgat a?

⁷I huɗ mendze zaakwa ya ka, kàa ne à ŋgat kəla ŋa

ika miɗ gà gawla yak.

I dəba ŋa ya, kàa vəlar gà mezlibe

nda mendze ŋgwal ŋa,

kamala ana tì zlibe a à batsah Əbay a.

⁸Kàa dzar gà dukw tserdze a ahər ŋgar, ma kwara.»*fa*

Kamala taŋa ya, ta gwa, «Mbulum aka dzar gà dukw tserdze,« kərga megweɗe ya ka, ku mege dukùla, dukw tserdze na a vəlar a. Naha a riŋ tsəka, a riŋ tsa. Ama aka bəra aaha kinehe ya, kà sərakwa, dukw tserdze mburma a kwere a zukw tsa. ⁹Ama ka, kwa a riŋ kà sərakwa, Yesuw na a riŋ a kwere a gà dukw ata tserdze kinehe ya. Akahər ata i huɗ mendze zaakwa ya ka, Mbulum a ne à ŋgat kəla ŋa ika miɗ gà gawla ŋgar a, dite ka, a mət aɗaba gà mburma tserdze, agəra ana a waya mege a tar ŋgwal ŋa ya. Agəra mesewere are ana a sèwèr a, nda məməta ŋgar ana a mət a, na dite Mbulum a vəlar mendze ŋgwal ŋa ata tì zlibe a dər à ŋgat nda medzedzere hinne ya. ¹⁰Mbulum na a ge dukw tserdze ya. A ge ka, a kesle a mbaŋa. Kərga taŋa ya, lele na i təv ŋgar a, a sasar Yesuw a sèwèr a are, na dite a sime a nda təv gà dukw tserdze ya. A ge kataya ka, dite gà mburma hinne ti ne gà ɓəza ŋgar, ta ŋget a ndzəɗa ŋgar ana tì zlibe a dər a mbaŋa, aɗaba Yesuw na a ndze a ter a aka miɗ, a mbil a à tar a.

¹¹Yesuw na a ne à mburma ŋgwal ŋa ika miɗ Mbulum a, dite gà mburma ata ti ne gà ŋgwal ŋa tsəɗaŋŋa aɗaba ŋgat a ka, Tsir tar ka, Mbulum ilik. Aɗaba taŋa na Yesuw a zal a tar gà damər gà, a ge a ter a hwarwa tsiye. ¹²Kamala ana a gwaɗa a Mbulum ka:

«A sèsiŋ i ɗif a à zləm yak a gà damər gà.

I zlibe a à kər ika miɗ gà mburma yak ana

mayahaba gər ŋa ya.»*fb*

¹³A gwa asa ka:

«I tike a madzala gà gər ka, a təv Mbulum.»

Dite a gwa asa mbaŋa ka:

«Araha, iye i təv gà ɓəza ana

Mbulum a dziŋ tar a ahər a.»*fc*

¹⁴Gà ɓəza ŋgar ata a tsik ahər a ka, gà mburma. Tar riŋ nda gà slu ba lele, məmbəz iɗəm. Aɗaba taŋa, Yesuw tekeɗe, aka ne à ba ŋgar kamala tar a mbaŋa, dite na a waya məməta, a mət, a dzeye dər à Əbay sitene ana ŋgat mala ndzəɗa aà medzeye à mesife mburma ya. ¹⁵Akahər ata ka, gà mburma tserdze ta ge a magəɗa a məməta i təv mendze tar ana ti ndze a ya, kamala ɓele ana a ge a magəɗa a mala ga ŋgar a. Ama Yesuw a mət aɗaba tar ata ka, a bera à tar i magəɗa məməta ata ya. ¹⁶Kamala taŋa ya kaɗəŋ ndzer, pàrsa iɗəm tsa, Yesuw a dara ka, aà mazlàkà gà gawla Mbulum a tsa. A dara ka, aà mazlàkà gà mburma ana i gwala Abəraham a, kamala ana wakita Mbulum a tsik a. ¹⁷Aɗaba taŋa, ku mege i təv dukùla ya tserdze ka, say a ne à ba ŋgar kalkal ba gà damər ŋgar a dzekwiŋ, na dite ti ndzer are tsehe ya, a ne *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum aà mege megemir ndaka vatwa ŋa ika miɗ ŋgar mbaŋa. A ge dər kataya ka, aà məbàrà dər bakal aà mburma ya tserdze, dite ka, tə sər akaba ahəm nda gà Mbulum. ¹⁸Kinehe ka, a sle a aà mezleke gà na ti dzik à ter a ya, aɗaba ana ŋgat nda gər ŋgar tekeɗe ka, aka sèwèr are hinne mbaŋa, tàa dzik à ŋgat a.

Yesuw a za Musa

¹A kurum gà damər gà, Mbulum na a zal a kurum a, dite ka, kà nwim gà mburma ŋgar mbaŋa ya. Aɗaba taŋa, dzalum gà gər a təv Yesuw ana Mbulum a slərra ŋgat a, dite ka, ma ne batsah mala mandəva kuɗa ŋgar, a sir a ba à kwa nda gà ŋgat. Taŋa na dukw ana kə̀ gə̀sakwa nda gəzləŋ, ki tsikikwe a a mburma parakkà lele ya. ²Mbulum na a zla ŋgat aà megemir ata ya. Ŋgat tekeɗe, aka ge ka, kalkal ndaka vatwa ŋa lele kamala Musa ana a ger megemir ndaka vatwa ŋa akahər ata ika magər gà mburma ana i ma ŋgar tserdze ya.*fa* ³Wele ana a ge ga matsahəna ŋa lele ya ka, tì zlibe a ka, à ŋgat, tsəka, à ga ata tsa. Kamala taŋa ya, i magər gà Yesuw nda Musa tekeɗe, kataya mbaŋa. Ndzəɗa ana tì zlibe a à Yesuw a ka, a za biy Musa. ⁴Kaɗəŋ, gà ga fit ka, na a zlàzl ka, mburma. Ama mala mege dukw tserdze ka, Mbulum. ⁵Musa i ŋgar ka, aka ger megemir ndaka vatwa ŋa lele, na ika magər gà mburma Mbulum a. Ama ŋgat ka, a ne mala megemir pəra. A me a à dukw ana Mbulum a ta pèt a dər aka miɗ mba ya. ⁶Ama *Kiristi ka, kəla mala ga, kamala megweɗe ya ka, Kəla Mbulum. Dukw ana i ma ŋgar tserdze ya ka, i ahər ŋgar. A gewer megemir ndaka vatwa ŋa lele. Kwa tekeɗe, gà mburma ana i ma ŋgar a mbaŋa. Ama kə̀la ka, na ki tèkwe a dər aka miɗ aka miɗ tsikw a təv mendìsle, nda magəsa gəzləŋ, nda maŋgayaba nda təv dukw ana kà tikekwa aaka madzala gà gər a dzekwiŋ.

Təv mesìfìkà ba ana zayya, Mbulum a vile a

a gà mburma ŋgar a

⁷Aɗaba taŋa, Mbulum ihər a gweɗe a nda ahər Mezite Mesife ŋgar ka:

«Na kàa tsarakum mifefile gà mbakum ka,

^8-9dzumar zləm lele, segeme ma ge i gər kurum

kamala gà tsir kurum ana akahər ata

ti niw bazlam gà ya tsa.

Aɗaba tar tə ndzawa ka, i kusak.

Tàa ndza riŋ mive dzik faɗ.

Tə slalawa à iye i yam a.

Tàa dzik aba aà menisiŋ à gəzləŋ,

ti dzik à iye i təv megemir ana i ge ya mbaŋa,

ku mege tàa ŋgat a gà dukw ana tserdze

i ge i huɗ mive ata ya tekeɗe ya.

¹⁰Aɗaba taŋa, Yàa ge arəv hinne aka gà mburma ata.

I gwa ka, tàa dzeye

i təv madzala gà gər tar ana ti dzele a ya.

Ama a mà a tar dər daɗəkɗəkka,

tàa kəzlaha ika vatwa gà ya.

¹¹Aɗaba taŋa, Yàa mbaɗa i təv matsəɓatsəɓ ga ata ya.

I gwa ka, ti sle a aà medera a təv mendze gà ana

zayya, tì sifik a iɗəm ba ya tsidze.»*fb*

¹²Gà damər gà, gwim metsehe, aɗaba gəzləŋ wura ika magər kurum ma ta ge makula ŋa kamala taŋa ya tsa, dite ka, a niw a magəsa Mbulum, à mbìɗer a dəba, a ŋgat ana mala məvəla mesife ya tsa. ¹³Màyum baha à arəv ilik ilik ika magər kurum tserdze kəla pat seyiŋ ivaɗ, na dite duwa ilik a beze a kurum a za asa tsiye, dite ka, ki gwim a bakal, ka tsalum ba à segeme a gər tsa asa ya. Zazamum bazlam ata kəla pat i təv ana Mbulum riŋ à fèfilekwe a tə̀ma seyiŋ mbakum a. ¹⁴Kwa kinehe ka, gà mburma ana kə̀ ŋgatakwa akaba duwa nda gà *Kiristi ya. Ama kə̀la ka, na ki tèkwe a dər aka miɗ aka miɗ, ki ndzekwe a ɓəŋɓəŋ lele nda təv dukw ana kà lah megìsekwa malahalah ŋa ya, tsikw a təv mendìsle. ¹⁵Araha Mbulum a gwa i wakita ŋgar a ka:

«Na kàa tsarakum mifefile gà mbakum ka,

dzùmar zləm lele, segeme ma ge i gər kurum

kamala gà tsir kurum ana akahər ata

ti niw bazlam gà ya tsa.»

¹⁶Gà weke na tə tsaraka bazlam Mbulum ka, dite ti niw mifefile ŋgar a? Na a niw ana, gà na tserdze Musa a ndzəkara tar ika ahəɗ Ezipt ya tsiye? ¹⁷Mbulum a ge arəv dze ana, aka gà weke, na mive dzik faɗ a? A ge arəv ana, aka gər gà mburma ana ta ge bakal ka, dite ta mata fit i kusak a tsiye? ¹⁸I təv ana Mbulum a mbaɗa, a gwa: «Ti sle a aà medera a təv mendze gà ana zayya, tì sifik a ba ya tsidze» ana, a tsik ana, aà gà weke? A tsik ana, aà gà mburma ana, ti niw ahər mifefile ya tsiye? ¹⁹Kamala taŋa ya kaɗəŋ ka, tàa sle aà mada a təv mendze ŋgar ata zayya, tì sifik a ba ya tsəka, aɗaba ana tàa gəs ŋgat nda gəzləŋ tsiye.

¹Akahər ata ka, Mbulum aka tsik duwa i sida ya. A gwa ka, a ta vile a kwa a vatwa aà mede a təv mendze ŋgar ata zayya, ki sìfìkikwe a iɗəm ba ya. Dukw ata ka, aka mbər metsike a kwa i sida ya ka, a riŋ hiywe, a dzeye a tsa. Aɗaba taŋa, gekwa metsehe lele, dite ka, wura ilik ika magər kurum a, ma ta məts a dəba ze mede aɗəm tsa. ²Aɗaba kwa tekeɗe ka, kàa tsarakukwa bazlam ŋgwal ŋana kamala ana akahər ata gà tsir kwa ata i kusak tə tsaraka ya mbaŋa. Ama bazlam ata ka, aka ge a tar ŋgulum ɓav tsa, agəra ana ku mege tàa tsaraka tekeɗe ka, tàa gəs a gəzləŋ tar tsiye. ³Kwa na kinehe kə̀ gə̀sakwa bazlam ŋa lele ya ivaɗ, na ki tèkwe a a təv mendze ŋgar ata zayya, ki sìfìkikwe a ba ya. Ar ka, kamala ana Mbulum a tsik i wakita ŋgar a, aka gər gà na ta gəs tsiye, a gwa ka:

«I tike matsəɓatsəɓ aka gər tar. Yàa mbaɗa,

i gwa ka: <Ti sle a aà medera a təv mendze gà ana

zayya ŋa, tì sifik a ba ya tsidze.> «*fa*

Ama kà dzalum dze ana, mesìfìkà ba ata ana, a riŋ tsiye? A riŋ dukw ŋgar, aɗaba Mbulum aka mbər mendìve à mege megemir ŋgar daga aà gər ana a ge gər ahəɗ a. ⁴Araha, a riŋ mewetse ŋa i wakita mbulum aka gər mehinne təsəla ana i huɗ kwaskwa à gər ana a ge gər ahəɗ a ka, ta gwa: «Mbulum a ndəv à megemir ŋgar tserdze ka, mehinne ndilik, dite ma təsəla ŋana ka, a sifik ba.»*fb* ⁵A riŋ mewetse ŋa i təv ŋgiɗ i wakita ŋgar asa mbaŋa ka, ta gwa: «Ti sle a aà medera a təv mendze gà zayya ŋa ata, tì sifik a iɗəm ba ya tsidze.» ⁶Gà mburma ana, tə tsaraka bazlam ŋgwal ŋana malahalah ŋa ya ka, tàa sle aà mede a təv mendze ŋgar ata zayya ŋa, tì sifik a iɗəm ba ya tsəka, aɗaba ana tàa gəs ŋgat nda gəzləŋ tsiye. Ama kà sərakwa ndzer, gà asiŋ gà mìsle ŋgiɗ ka, ti diŋa. ⁷Aɗaba taŋa na Mbulum a zla pat ŋa asa, a zalar «mbakum» a, kərga megweɗe ya ka, kinehe. A tsik ahər i dəba mive ana a da a dəba hinne ya, nda bazlam Dawda, a gwa kamala ana i lah metsike a kurum ndeɗiŋa ya:

«Na kàa tsarakum mifefile Mbulum mbakum ka,

dzùmar zləm lele, segeme ma ge i gər kurum tsa.»

⁸Na mege i təv ana akahər ata Yesuwa a da à gà tsir kwa ata aka ahəɗ Kanan ka, aka ndze à tar a təv mendze Mbulum ana zayya ŋa, tì sifik a iɗəm ba nda ndzer a ka, a sle a aà meɗìvè zləm a pat mesìfìkà ba ŋgiɗ pam i dəba ŋa ya asa tsa. ⁹Kamala taŋa ya, gà mburma Mbulum ka, ti sle a aà mede a təv mesìfìkà ba ata kamala ŋgat ana a sifik a ba a pat matəsəla ŋa ya hiywe mbaŋa. ¹⁰Mbulum a ndəv à megemir ŋgar, na dite a sifik ba ya. I təv kwa kinehe tekeɗe, kataya mbaŋa. Wur ana a de a a təv mendze ŋgar ata zayya ŋa, à sifik a ba iɗəm a ka, a ge a megemir asa tsa, megemir aka ndəv kuɗa. ¹¹Aɗaba taŋa, mərakwa aaka aba, dite ka, kə ŋgatakwa vatwa aà mede a təv mendze ŋgar ata zayya ŋa, ki sìfìkikwe a iɗəm ba ya. Gekwa metsehe, wura ilik ika magər kwa ya ma ta mà a dəba kamala gà tsir kwa ata ta gəs ahəm aà Mbulum tsiye tsa.

¹²Kà sərakwa bazlam Mbulum ka, ŋgat na a vile a mesife a mburma ya. Ar ka, ndzəɗa ŋa hinne mbaŋa. Ndzəɗa ŋgar ka, a za dər màsalamà ana matasla ŋa hapəpəpa a zəm tsèke sula ya. A pìts a madzala gà gər mburma ka, kamala màsalamà ana à ses a ikaba təv mezìve ya, nda gà tsa, a dehe a, ərrats à ses a atasl ana azuz iɗəm a. Bazlam ŋgar ata ka, kwàndàlàz à pètere a iɗəm à gà dukw ana gà mburma ti dzele a i gəzləŋ tar, a sàs a tar aà mege ya. ¹³Duwa a riŋ ilik na makàhà ŋa aà are Mbulum a tsa. Gà dukw ana a ge tserdze ya ka, a ŋgatar tseɗey tseɗey lele. Ki ti ɗemekwe a gà dukw ana ki gekwe a ya fit dze aka miɗ ŋgar.

Yesuw *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum kwa

¹⁴Aɗaba taŋa ki ndzekwe a nda gà megìse ana kə̀ gə̀sakwa ya, a gəzləŋ ɓəŋɓəŋ lele, dite ki ɗifekwe a dər a mburma ŋgarra lele mbaŋa asa. Aɗaba batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata ka, Yesuw Kəla Mbulum ana a tsəl a təv ŋgar a gər ŋa ya. ¹⁵Ŋgat na kà ndzekwar are tsehe, a geye ika kwa ya nda təv gà dukw ana mawùràba ŋa i təv kwa ya. Aɗaba ŋgat ka, aka sər aà mesewere are ya pampam mbaŋa, tàa dzik à ŋgat, ta waya madə̀ɗà à ŋgat a bakal kamala kwa ya. Ama ka, aka ge bakal ata tsidze. ¹⁶Aɗaba taŋa, sìrìkikwa a təv mendze mekwere Əbay Mbulum ana a kwere a ya, dite ka, a ge a ŋgwal ŋa a mburma mbaŋa ya. Hìriɓ hìriɓ ki gekwa magəɗa tsa. Aɗaba ka sərakwa, kà ndzekwar are tsehe, dite na a gekwe a ŋgwal ŋa i təv dukw ana a sle a aà kwa ya.

¹Ama gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ana tserdze i liwiŋ kwa ya kinehe tekeɗe, Mbulum na a pala tar a mbaŋa. Ta pala tar ka, dite ta ge megemir Mbulum agəra gà mburma ata, aà ta vəlar dukw taf nda məbatsa gà duwa agəra bakal tar ana ta ge ya. ²Gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ata ka, tə sər mege ŋgwal a gà mburma ana tə sər duwa tsa, tar gà ɓəzla bakal a. Aɗaba tar tekeɗe ka, ti sle a medìɗè a bakal nda təv gà dukw ŋgiɗ pampam hinne asa mbaŋa. ³Aɗaba taŋa na say ta batsawa duwa a Mbulum ka, agəra bakal tar ata mbaŋa ya, tsəka, agəra bakal gà mìsle ŋgiɗ ɗekɗek tsiye. ⁴Wura a sle a aà mene à ba ŋgar batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum nda ahər ŋgar tsa. Say na Mbulum aka ne à ŋgat kamala ana a ne à Haruna akahər ata ya tsiye. ⁵I təv Yesuw Kiristi tekeɗe ka, kataya mbaŋa. Aka ne à ba ŋgar batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum nda ahər ŋgar tsa. Mbulum na a zla ŋgat a, a gwaɗar:

«Kər kà ne ka, Kəla gà,

Yàa ne Tsir yak mbakum.»*fa*

⁶A gwa i təv ŋgiɗ a asa ka:

«Ki ne a batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum

aà biybiy, kamala Melikisedek ana akahər ata ya.»*fb*

⁷Aka na Yesuw ɗa ika gər ahəɗ mba ya ka, a sər, Mbulum a sle aà mimbilere a à ŋgat i məməta ya. Aɗaba taŋa na a hama a Mbulum nda magala ŋgəlakəkka hinne, haa a tuwa a dar dərra i are ya. Mbulum tekeɗe, aka tsaraka meheme ŋgar ata, dite i dəba ŋa ya, a mbəlara à ŋgat i məməta ya, agəra ana a hənar à gər a bəɗ a. ⁸Ku mege ŋgat Kəla Mbulum tekeɗe ka, aka sər magəsa ahəm aà Mbulum i təv mesewere are ana a sèwèr a. ⁹Mbulum a ndəv à dukw ana a dzala, a waya aà mege nda ŋgat a ka, a ne mala məmbə̀là à gà mburma ana tserdze ta gəs ahər ahəm a, dite ka, ta ŋget a mesife ana à ndìv a tsa aà biybiy a. ¹⁰Aɗaba a ne à ŋgat batsah mala mandəva kuɗa ŋgar kamala Melikisedek a mbaŋa.

Ka miyakum à megìse kurum tsa

¹¹Gà dukw a riŋ hinne asa na aà metsike a kurum aka gər megemir Melikisedek ata ya. Ama ka, mawùràba ŋana aà metsike a kurum fit a təv ilik ŋa, dite na ki tserekwim a ya. Aɗaba ndə̀kə̀zlə̀zlə̀mma ki slwim aà metsereke bise tsa. ¹²Ana ka, ki slwim aà mene a gà ɓəzla medzeŋge guma Mbulum a mburma, na mege daga piŋŋe ka, kà dzum ba aà mesìnìkè ba à duwa ya. Ama haa kinehe kàa sərum lele zukw tsa. Say ta me a kurum a aka medzeŋge guma ana kà lah metserekwim a nda təv bazlam Mbulum a lele asa dzekwiŋ. Kurum ka, kà slwim mazəma ɗaf zukw tsa. Kurum ka, kamala gà ɓəza ana ti se a awah aà məmər tar a mba ya. ¹³Aɗaba taŋa, wur ana a se a awah mba ya ka, kəla ndirkiz hiywe. Slàla gà mburma ata ka, tə sər ikaba à gà dukw ana ŋgwal ŋa ya, ndəna ŋgwal ŋa tsiye zukw tsa. ¹⁴Ama dukw mezime ana ndzəɗa ŋa kamala ɗaf a ka, say biy gà mburma ana tàa sime ya. Tar ka, tə sər metsehe lele. Tàa sinikebe à masəra ikaba à gà dukw ana ŋgwal ŋa ya, ndəna ŋgwal ŋa tsiye ya.

¹Aɗaba taŋa, tàkwa aka miɗ nda təv bazlam ana aka gər Yesuw Kiristi ya, dite ka, ka nekwa gà mburma ana tàa sime i huɗ bazlam ŋgar ata ya. Tsəka, dìndìleɓ dìndìleɓ ka ta mətsakwa aà bazlam ana kà lah megìsekwa aka gər Yesuw Kiristi ya tsa. Aɗaba kàa mbər medzèkweha aka ndəv, ki tèkwe a ka, aka miɗ aka miɗ nda mazlazla ŋa. Ki slekwe aà meɗekwaba a à dukw ana kàa mbər metserekekwe ya hiywe asa tsa. Kamala kà gwaɗakwa: Mbə̀ɗakwa à madzala gà gər ana ŋgwal ŋa tsiye, nda mimìyàkà à dukw ana ŋgwal ŋa tsa, a ne aka kwe a məməta ya, nda gà magəsa Mbulum nda gəzləŋ ilik a asa tsa. ²Ki sle aà meɗekwebe a à bazlam metsìlwìɓè à mburma a yam, meme na metìkè ahər aka gər mburma nda zləm Mbulum a ɓav tsa, dite meme na Mbulum a mbil a dərra à mburma i məməta ya tsa asa, dite meme na ta ge a seriye aka gər mburma a pat mandəvandəv gər ahəɗ a ɓav tsa asa mbaŋa. ³Ama na kàa mbər mesirekwa gà taŋa ka, tàkwa aka miɗ aka miɗ nda gà biy ŋgiɗ mbaŋa, na mege Mbulum a waya ya.

⁴Ki sle aà meɗekwebe a à bazlam ata hiywe asa tsəka, aɗaba na bəla gà asiŋ ŋa i liwiŋ kwa, tàa mà a dəba ika vatwa Mbulum a ka, ki sle a aà mimèkwe aakara à tar a, dite ka, ta mbìɗ a à gəzləŋ a təv Mbulum asa tsa. Aɗaba gà mburma ata ka, tàa mbər meŋgete təv dzaydzay ŋana a dara i təv Mbulum a. Tàa ŋgat mipìsè ahəm ŋgar. Tàa ŋgat Mezite Mesife ŋgar a gəzləŋ tar mbaŋa ibam. ⁵Dite tàa mbər mesire bazlam Mbulum ka, ŋgwal ŋa. Tàa sər aà ndzəɗa gər ahəɗ awiya ŋana Mbulum a ge a ika miɗ mba ya asa mbaŋa. ⁶Dite i dəba ŋa ya, gà na tàa sər ihər a kataya, ta mbìɗ a dəba a Mbulum a ka, vatwa a riŋ na aà məma a tarra à gər a dəba ya, dite ta mbəɗ à gà gəzləŋ tar a asa tsa. Aɗaba ar ka, kalkal kamala ana tə zla Kəla Mbulum, tə ndwandway ŋgat aà dizl magə̀làwà ŋa masula ŋa ya asa. Dite tə ndaɗa aaka hwarwa nda mendeveyer pìslìɗìɗe ika miɗ mburma asa.

⁷Fə̀rum kwaŋ, ar ka, kamala ana yam aka dza aka ahəɗ, gùvàh a ge a dukw mezime hinne, a ge a ŋgulum a mala mifìte ana, Mbulum tsiye na a pise ahəm a gùvàh ata ya? ⁸Ama na bəla gùvàh ŋa a slil a mèhìrɓiɓe nda kwizir ana ŋgwala tsiye ana, a ge a ŋgulum a? Awaŋ, Mbulum a viler a mezelme, a wene a iɗəm a birɗek, a ndze a hinne tsa.

⁹Ama kurum gà masla mər, ku mege mì tsik kataya tekeɗe ka, mì sər ndzer, kurum riŋ ki zezemwim a ŋgwal vatwa ana lele, dite ka, Mbulum a ta mbil a dər à kurum a. ¹⁰Mbulum ka, mala ndzer ŋa. Mege megemir ana ki gwim a ya ka, à mìtser a gər tsa. Kamala taŋa ya, a sər ka, kàa zlakum gà asiŋ gà mburma ŋgar, dite kurum riŋ ki zlèkwim a tar hiywe, haa kinehe. Aɗaba taŋa na a sər ba ka, kà wayum Mbulum a. ¹¹Ama a sàs a mər ka, ku weke mə̀ mər aba kataya kəla pat, haa a pat mandəvandəv gər ahəɗ, dite kə ŋgatum dukw ana ka dzalum, Mbulum a gwa ka, i ta vile a kurum a ya. ¹²A sàs a mər ka, ka yum ba tsa. Ama zazamum ka, mede gà mburma ana tàa gəs Mbulum nda gəzləŋ ɓəŋɓəŋ lele ya ivaɗ. Tar ata na ta ŋget a dukw ana Mbulum a gwa i sida ya ka, i ta vile a kurum a ya ya.

Dukw ana Mbulum a gwa ka, a ge a ba ndzer a

¹³Akahər ata, Mbulum aka tsik duwa i sida ya, a Abəraham. I təv ana a tsiker a ka, a mbaɗar, kamala megweɗe ya: Dukw ana a tsiker a ka, a ge a ba ndzer. Wura a riŋ ilik a za Mbulum tsa. Aɗaba taŋa na a mbàɗa nda zləm ŋgar a. ¹⁴Dukw ana a tsiker a ka, a gwaɗar: «I ta pisak a ahəm ndzer, gwala yak a ta we a ba ka, hinne.»*fa* ¹⁵Abəraham ibam, a tsaraka kataya ka, a gəs nda gəzləŋ ɓəŋɓəŋ lele, a veve a dukw ana Mbulum a tsiker a. I dəba ŋa ya ka, a ŋgat dukw ana Mbulum a gwaɗar, i ta vilek a ndzer a kuɗa. ¹⁶Ku mege kinehe tekeɗe, gà mburma ti sir a dər, bazlam ata a ne ndzer kaɗəŋ a ka, ta mbeɗe a nda dukw ana a za tar fit a, dite na bazlam ata à ndìv a ika magər tar a. ¹⁷Aɗaba taŋa na Mbulum a mbaɗa i sida ya mbaŋa, aà gà mburma ana a gwaɗa a tar, i ta vile a kurum a duwa i sida ya ka, tə sər dər nda ndzer, a sle a aà mimbìɗè à bazlam ŋgar asa tsa. ¹⁸A sasar a tsik aba i sida ya dzekwiŋ, dite i dəba ŋa ya, a mbaɗa asa. A tsik aba ya kataya ka, aà tə sər dər, gà dukw ata a tsik sula ya ka, à me a a dəba tsidze. Mbulum a sle aà mesèse a pàrsa tsa. Gà dukw ata ta mèkwehe a à arəv, a kwa ana kà valakwa a təv ŋgar kamala mendzikwir ana a vel a aà huɗ məmər ŋgar aà məmba ya. Dite ka, ki ndzekwe a nda magəsa gəzləŋ ɓəŋɓəŋ lele. Ki vevekwe a dukw ana Mbulum a tsik a kwa i sida ya, a gwa, a ta vile a kwe a ya. ¹⁹Dukw ata ki vevekwe a nda gəzləŋ ilik a ka, à gis a kwa lele, na dite gəzləŋ kwa à gìrìv a ika miɗ ŋgar asa tsiye. Aɗaba taŋa na ki tèkwe a a təv ŋgwal ŋa ata tsəɗaŋŋa, Mbulum iɗəm a. Suɓtùh ki pìtsekwe a nda liwiŋ petek ata a kaha biye hərmaga ata ŋgwal ŋa ya, aà mendze nda gà ŋgat i fata. ²⁰Yesuw aka làhakwa aɗəm a fata. A lah ka, aà mendze ika miɗ Mbulum, agəra kwa. Aɗaba ŋgat ka, aka ne *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum, kamala Melikisedek a, aà biybiy.

Melikisedek, mala mandəva kuɗa a Mbulum

¹Melikisedek ata akahər ata ya ka, batsah Əbay gà Salima, dite ŋgat asa ka, mala mandəva kuɗa a Mbulum ana ŋgat ika gər gà dukw tserdze ya mbaŋa. Akahər ata Abəraham à mère a i gùvəl a, i təv ana ta bats gà bàba gà Əbay ŋgiɗ hinne ya ka, Melikisedek a ŋgəzlaraha gər aà vatwa, aà melime akaba nda ŋgat. I fataya ka, a piser ahəm.*fa* ²Abəraham ibam, a dzaya ikaba kàzlàŋa gà mburma aaha tə duŋ ikəka tar a, a geye dər akaba təv pampam kurwa, a zla iɗəm a ilik, a vəlar. Melikisedek ka, kamala megweɗe ya «Əbay ana a ge a seriye ndaka vatwa ŋa ndzer a. » Dite ŋgat asa ka, Əbay gà Salima. Salima mbaŋa ka, kamala megweɗe ya «Əbay ana a vile a zayzay a mburma ya. » ³Wura a sər gà gwala ŋgar tsa. Wura a sər gà dede ŋgar nda mama ŋgar tsa asa. Dite wura a sər pat mawà ŋgat tsa asa mbaŋa. Pat ana a mət a tekeɗe, wura a sər ɓav tsa asa mbaŋa. Ŋgat ka, kamala Yesuw Kəla Mbulum a. Aɗaba ŋgat a ne ka, mala mandəva kuɗa a Mbulum. Mege megemir ŋgar ka, a ndze a aà biybiy.

⁴Dzalum kwaŋ, meme na ki sirekwe a dər ka, Melikisedek batsah ŋa ya. Ki sirekwe a dər ka, aɗaba Abəraham batsah tsir kwa ata akahər ata a dzaya ikaba kàzlàŋa gà mburma ata tə duŋ ikəka tar a, təv pampam kurwa ka, dite a vəlar təv ilik a. ⁵Ama gà gwala Live kinehe ka, tar gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum kamala ana məpala ahəm Musa a tsik a ka, tar tekeɗe, ti sle aà meŋgete a dukw ilik i huɗ gà dukw gà Isərayel ana tàa ɗama kurwa ya, dite ka, ti zle a iɗəm a ilik, ta vile a ter a ya.*fb* Kamala megweɗe ya: Gà dukw ata ta ŋget a ka, i təv gà damər tar, ku mege tar i gwala Abəraham ilik mbaŋa tekeɗe ya. ⁶Ama Melikisedek ka, i gwala Live tsa na Abəraham a zla dukw ata, a geye dər akaba təv kurwa ka, a zla iɗəm a ilik, a vəlar a. Dite i dəba ŋa ya, Melikisedek na a pise ahəm a Abəraham ana Mbulum a tsiker duwa i sida ya ya. ⁷Kà sərakwa, wur ana a pise ahəm a mburma ka, ŋgat na batsah ŋa ya. ⁸Gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ana i gwala Live ya, tə̀ ndzə̀kawa dukw ata ta geye dər akaba təv pampam kurwa ya ka, ta matawa, agəra ana tar ka, gà mburma masakəŋa ya. I dəba ŋa ya, tə dza aɗəm gà mìsle ŋgiɗ. Ama Melikisedek aaha a gəs dukw ata Abəraham a zla ikəka ya ilik, a vəlar a ka, à mìt a tsidze. Ŋgat ka, a ndze a aà biybiy, kamala ana wakita Mbulum a tsik a. ⁹Akahər ata, i təv ana Abəraham a zla ikəka dukw ata ya, a vəl a Melikisedek a ka, kamala ana Live na a vəlar a mbaŋa, ku mege gà ɓəza ŋgar ti ti dzik a dukw ata i ahər gà damər tar a, haa kinehe tekeɗe ya. ¹⁰Aɗaba akahər ata ka, tàa wa Live, kəla Abəraham zukw tsa, na i təv ana Melikisedek a daha, aà melime akaba nda ŋgat a.

¹¹Akahər ata, Mbulum a ɗe à məpala ahəm ŋgar ka, a gà Isərayel. A ɗif a tar dər ka, a gà gwala Live, na dite a waya ti ne gà ɓəzla mandəva kuɗa ŋgar a. Na mege mandəva kuɗa Mbulum ata tì ndìver a i gwala Live ya, a sle a aà are a Mbulum kamala ana a sasar a ka, ana ka, mala mandəva kuɗa a Mbulum ŋgiɗ ana kamala Melikisedek a, a dere a asa tsa. Ana ka, gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum gà gwala Live kamala Haruna ya, ti sliŋa. ¹²Kà sərakwa ka, na Mbulum aka dza iɗəm à gà ɓəzla mandəva kuɗa ŋgar ana i gwala Live ya, aka dza aɗəm gà mìsle ŋgiɗ ka, taŋa məpala ahəm ŋgar tekeɗe, à mbìɗ a à ba mbaŋa. ¹³Ama kinehe ka, aka mbəɗ à gà ɓəzla mandəva kuɗa ŋgar ata kaɗəŋ. Kamala megweɗe ya: Mifefile ata ka, aka gər Yesuw Kiristi BATSAH kwa ŋa. Aɗaba ŋgat a dara ka, i gwala ŋgiɗ a pam, tsəka, i gwala Live ya tsa. Dite wura a riŋ ilik i gwala ŋgar, aka ne mala mandəva kuɗa a Mbulum, a babawa aà dukw masakəŋana ta vəlawa aɗaba Mbulum a ka, a riŋ tsa asa. ¹⁴Ku mege weke tserdze a sər, ta wa Yesuw BATSAH kwa ŋa ka, i gwala Yuda. Ama i təv ana akahər ata Musa a fàfəlawa aka gər gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum a ka, aka ɗə̀v zləm a gwala Yuda ata ilik tsidze.

*Batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ana

kamala Melikisedek a

¹⁵Ama gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ana i gwala Live ya ka, ti sle aà mede a à mburma a təv Mbulum tsa. Dukw ata a sər ba ndeyndey ka, aɗaba batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ŋgiɗ aka dara kuɗa. Ŋgat ka, i gwala Live tə tsa. Ar ka, kamala Melikisedek a. ¹⁶A ne mala mandəva kuɗa a Mbulum ka, ndaka vatwa məpala ahəm gà mburma ana tə zazaɗawa dər a asa tsa. Mbulum a ne à ŋgat mala mandəva kuɗa ŋgar ka, aɗaba ana ndzəɗa ŋgar a riŋ, ŋgat ka, a ndze a aà bəra aà biybiy a. ¹⁷Ar ka, kamala ana ti tsik ahər i wakita, ta mà à bazlam Mbulum a ka, Mbulum gwaɗar:

«Ki ti ne a batsah mala mandəva kuɗa gà aà biybiy,

kamala Melikisedek a ya.»*fc*

¹⁸Kamala taŋa ya, wetsèkèlek Mbulum a mbəɗ à məpala ahəm miviye ŋana ka, agəra ana ndzəɗa ŋa tsa, dite a ge a ŋgulum a mburma tsa asa ya. ¹⁹Aɗaba məpala ahəm Musa ka, ndzəɗa ihər tsa, a sle a aà duwa ilik tsa, na dite mburma ti ne a dər à ba tar ŋgwal ŋa ika miɗ Mbulum a. Ama kinehe ka, duwa ŋgiɗ pam a gekwe a ŋgulum na Mbulum a mbəɗara avukw ŋa ya. Dukw ata ka, kà tikekwa aaka madzala gà gər kwa, na a vile a kwe a dər vatwa, aà mesirikaha a təv ŋgar bise ya.

²⁰Kà sərakwa dukw ata nda ndzer ka, aɗaba i təv ana Mbulum a ne à Yesuw kamala mala mandəva kuɗa ŋgar a ka, a mbàɗa i sida ya. Ama akahər ana a ne à gà gwala Live gà ɓəzla mandəva kuɗa ŋgar a ka, aka mbaɗa kamala taŋa ya tsidze. ²¹I dəba ŋa ya, Yesuw a ne mala mandəva kuɗa ŋgar ka, a mbaɗa i sida ya, a gwaɗar:

«Iye Mbulum batsah ŋana,

i mbìɗ a ahər a bazlam gà tsa.

Yàa mbaɗa kamala taŋa ya ka,

kər ki ti ne a mala mandəva kuɗa gà aà biybiy.»*fd*

²²Aɗaba taŋa, kà sərakwa, magəsa ba kwa ana kinehe kə̀ gə̀sakwa ba nda gà Mbulum a ka, ŋgwal ŋa lele, a za dər biy na akahər ata a tsik i sida ya, a gwa, ki ti sirekwe a ba ya. Kà sərakwa dukw ata a ge ba nda ndzer ka, aɗaba Yesuw Kiristi.

²³Dukw ŋgiɗ asa mbaŋa ka, aɗaba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ana akahər ata i gà gwala Live ya, tar ka, diŋ hinne, aɗaba ana ta matawa iɗəm a. Ta matawa tekeɗe ka, tə dzawa aɗəm gà mìsle ŋgiɗ pampam asa. ²⁴Ama Yesuw ka, pam aà tar a. Ŋgat a ndze a ka, aà biybiy. Wura a riŋ ka, à mbìɗ aɗəm a ba avukw ŋgat tsidze. ²⁵Aɗaba taŋa na ŋgat a riŋ nda gà ndzəɗa, a sle a aà məmbàlà à gà mburma ana kinehe ti dere a a təv Mbulum, nda ahər ŋgar a ya. Aɗaba ŋgat a ndze a ka, aà biybiy, dite ŋgat a riŋ a heme a a Mbulum agəra gà mburma ata kəla pat mbaŋa asa.

²⁶Kamala taŋa ya, Yesuw ka, batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum kwa. Ŋgat ka, wele ana a sle a aà mege dukw ana a sle aà kwa ndaka miɗ ŋgar a. Aɗaba ŋgat ka, tsəɗaŋŋa, bakal i təv ŋgar tsa, dite swalwa i ba ŋgar kwizikw ɓav tsa asa mbaŋa. Mendze ŋgar ka, tsàkàlàk aà gà ɓəzla bakal a. Mbulum a tike ŋgat a təv ŋgar i gər ŋa. ²⁷Aɗaba gà asiŋ gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ŋgiɗ ata ka, ta batsawa duwa a Mbulum kəla pat. Malahalah ŋa ka, ta batsawa aɗaba bakal tar dzekwiŋ, dite i dəba ŋa ya, ta bets a aɗaba gà mìsle ŋgiɗ kuɗa. Ama biy Yesuw ka, kataya tsa. Ŋgat ka, a vəl ba ŋgar a Mbulum taf masakəŋa, sik ilik pəra, i təv ana ta kəɗ ŋgat a, tsam ka, tsuway tsara. Sik ilik ŋa ata ka, a sle aà biybiy. ²⁸Gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ata məpala ahəm Musa a pala tar a ka, gà məfara ŋa ɗekɗek pəra, ndzəɗa tar a riŋ tsa. Ama dukw ana Mbulum a mbaɗa, a mburuɗ aɗəm avukw məpala ahəm ata ya ka, a zla Kəla ŋgar, a ne dər batsah mala mandəva kuɗa ŋgar ana bakal ŋgar a riŋ tsiye, aà biybiy.

Yesuw a ne *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum kwa

¹Wur bazlam ana mìi tsik a kurum a ya ka, araha: Ama kinehe ka, kàa ŋgatakwa medzibe batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum ata. Ŋgat a riŋ mandza ŋa ika tsèke ahər mezime Mbulum ana a kwere a gà dukw tserdze ya. ²Ŋgat a ge a megemir ŋgar ata ka, i təv ana tsəɗaŋŋa, Mbulum mandza ŋa iɗəm a. Akahər ata gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ta gewa megemir ka, i mekìrìwè ga petek ana ta kiriw a. Ama ga ana Yesuw a gewa iɗəm megemir a ka, ar ka, i mbulum i gər ŋa, i təv ŋgwal ŋana ndzer, Mbulum a làmbaɗa ya.

³Mbulum a dza aɗəm gà bàba gà ɓəzla mandəva kuɗa ŋgar tserdze ka, dite ta vəlawar dukw masakəŋana, ta batsawar gà duwa asa mbaŋa. Kamala taŋa ya, batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum kwa ata tekeɗe, say a zle a duwa, a vile a a Mbulum mbaŋa. ⁴Na mege Yesuw ɗa ika gər ahəɗ ka, ŋgat a ne a mala mandəva kuɗa a Mbulum tsidze. Aɗaba gà ɓəzla mandəva a Mbulum ŋgiɗ a riŋ ika gər ahəɗ, ta viler a duwa kamala ana məpala ahəm Musa a tsik a tar a. ⁵Mege megemir ana ta gewa ya ka, mendzikiɗe ba ŋa ɗekɗek pəra. Ta gewa ka, mendzikiɗe ba megemir ana Yesuw, batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum kwa a ge a riŋ i mbulum i gər ŋa ya. Mekìrìwè ga tar ata tekeɗe, mendzikiɗe ba təv ata Mbulum mandza ŋa iɗəm a mbaŋa. Ta kiriw ga ata ka, kamala ana Mbulum a tsik a Musa, a gwaɗar ka: «Ge metsehe lele, na dite ki ge a duwa tserdze kamala ana i ɗifek dər i gər kwite ya ya.»*fa* ⁶Ama kà samatakwa kinehe Yesuw a ge a megemir ka, a za dər megemir gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ata ta gewa ya hinne. Kamala taŋa ya tekeɗe, masəra ba ana Yesuw a sər dər ba à gà Mbulum nda mburma, ta gəs ba ya ka, ŋgwal ŋa hinne, a za dər masəra ba ana tə sər ba akahər ata ya mbaŋa. Aɗaba dukw ana Mbulum a tsik a kwa i sida ya, a gwa, i ta vile a kurum a ya ka, a za dər dukw ana a tsik piŋŋe, kə̀ ŋgatakwa ya.

⁷Na mege malahalah masəra ba ata ta gəs ba ya, ma sle aà gà mburma nda ndzer ka, ana ka, Mbulum a yehe a vatwa aà masəra ba, à gis a tar masula ŋa asa tsa. ⁸Ama kà sərakwa, malahalah masəra ba ata ta gəs ba ya ka, a sle tsa, aɗaba gà mburma Mbulum tàa miyak à bakal tar tsa. I dəba ŋa ya, Mbulum a pala ahəm, a gwa:

«Araha, pat ŋa a riŋ a dere a ka,

dite mìi sir a ba nda magəsa ba nda gà gwala Yuda,

dite nda gà asiŋ gà Isərayel ŋgiɗ tserdze.

⁹Akahər ata i təv ana i gəsara ahər

a gà bàba gà tsir tar ika ahəɗ Ezipt ya ka,

maa gəs ba nda gà tar i fata, mì sər ba lele.

Ama awiya magəsa ba ana mìi sir a ba

nda gà tar a ka, ar ka,

kamala taŋa ya asa tsa, pam kuɗa.

Aɗaba tàa nəs à masəra ba ata miviya ŋa ya.

Aɗaba taŋa na i miyak à tar a.

Iye Mbulum Batsah tar ŋa na i tsik kataya ya.

¹⁰I gwa ka: Araha,

na magəsa ba gà ana mìi ti sir a ba

nda gà Isərayel aka miɗ mba ya.

A pat ata na i ti tike a

məpala ahəm gà a gəzləŋ tar a,

dite ka, ta gəs, tə dzala aaka gà gər.

I ge a dər kataya ka, dite i dəba ŋa ya,

ta gis a ahəm gà kuɗa.

I ti ne a Mbulum tar,

dite tar tekeɗe, ti ne a gà mburma gà mbaŋa.

¹¹Wura a riŋ na a ti ɗif a à guma gà

a gà asiŋ ŋgar, kige tsa,

a gà damər ŋgar a asa tsa.

Nda gà bəla wura a gweɗe a a mìsle ŋgiɗ:

<Waytsà sər BATSAH kwa ŋa> ka,

a riŋ a gweɗe a asa tsa mbaŋa.

Aɗaba tar ŋa ti sir a iye,

ku mege gà bàba ŋa, nda gà ɓəza tserdze tekeɗe ya.

¹²Aɗaba ku mege ta gewa bakal là tekeɗe ka,

i pìl a ter a dər.

Dukw ana ta ge a tserdze ya ka,

a ta mìŋere a a gər a asa tsa,

gwiɗits à mìtsiŋ a gər fit kweleŋ.»*fb*

¹³Kamala taŋa ya na Mbulum a fàfəl aka gər masəra ba ana à gis a ba awiya ŋa ya. A tsik kataya ka, kamala megweɗe ya: Malahalah masəra ba ata ta gəs ba ya ka, ndzəɗa ihər asa tsa, aka ne dər miviye ŋa. Ama kà sərakwa, dukw ana miviye ŋa ya ka, a ge a ŋgulum asa tsa, kwiɗèy aka à mendìve.

Mege megemir gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ana

ɗa ika gər ahəɗ a, nda biy Yesuw

¹I təv malahalah masəra ba ana gà Mbulum tə sər ba nda gà mburma ya ka, aka ɗif a tar à məpala ahəm ŋgar, na dite ti sir a dər ka, meme na tì dzer a gurmits a bəɗ a. Ama təv duwa a riŋ mbaŋa, tə zalar ka, tsəɗaŋŋa, mburma a làmbaɗa. I fata ka, tə zàmbaɗawa iɗəm à ŋgat, nda məbàtsàr aɗəm gà duwa. ²Təv ata ka, ga petek ana gà mburma ta kiriw a, dzə̀ɓər iɗəm sula. Dzə̀ɓər malahalah ŋana ka, tə zalar təv ana tsəɗaŋŋa ya. I huɗ ŋa ka, məvəɗa duwa a riŋ iɗəm, akwa ikəka məvata ŋa ndwatsndwatsutstswa təsəla, nda gà tabəl ana tə dzawa aaka ɗaf biy Mbulum a. ³Ika biye hərmaga mada a dzə̀ɓər masula ŋana ka, petek a riŋ madànà ŋa aà mbulum, tsikw a ndzera a bəɗ a mbaŋa. Dzə̀ɓər ga ata ka, təv ana tə zalar tsəɗaŋŋa biy Mbulum a, a za dər biy ŋgiɗ aaha. ⁴I huɗ dzə̀ɓər ata ka, təv məvəla duwa a Mbulum a riŋ iɗəm, ta və̀ɗ nda gura ana tsakala ŋa hinne, à sìkim a ba tsiye. Təv ata ka, ta wanawa aaka mal dukuməŋa a riŋ a zewa aà Mbulum hwaŋŋà lele. Dite sahər duwa a riŋ i fata mbaŋa, ta ŋgəz aaka gura, ti ndìrkisl dər lele. Ama sahər ata a ɗif ka, à masəra ba gà Mbulum ana tə sər ba nda mburma ya. I sahər ata ka, dzègèɗèk duwa a riŋ iɗəm məvəɗa ŋa nda gura mbaŋa. Mezehe ɗaf ata tə zalar *mana, Mbulum a vəl a tarra i gər ŋa ya, mandza ŋa iɗəm i fata. Dite zəva Haruna ana a bize ya, metìkè ŋa i sahər ata mbaŋa, nda gà beliŋ ana Mbulum a wetse aaka məpala ahəm ŋgar akahər ata ya, sula iɗəm i fata asa mbaŋa. ⁵Ika sahər ata ka, ta ge aaka gà mendzikiɗe ba gà gawla Mbulum sula.*fa* Taŋa ka, kamala megweɗe ya: Mbulum mandza ŋa i fata à gər ŋgar. Gwezleviyek gà mendzikiɗe ba gà gawla Mbulum ata ka, tits tə dzawa mezite aka sahər ata. Aɗaba sahər ata ka, tə dzawa aaka à məmbəz duwa a Mbulum, dite mə̀ pəl a tar à bakal tar. Ama kinehe ka, a sèsiŋ na i ɗif a kurum a à gà dukw ata ilik ilik tserdze ya asa tsa.

⁶Kamala taŋa ya, ga petek ata ka, dzə̀ɓər a riŋ iɗəm sula. I ŋgiɗ ka, i huɗ ŋa. Naha ka, a mbera a bəra ya. I təv ana ta ge aba gà dukw ata kamala taŋa ya ka, gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum tə dawa a dzə̀ɓər malahalah ŋana a mbera a bəra ya, ndidwe ndidwe, ta gewa iɗəm megemir mandəva kuɗa a Mbulum kəla pat. ⁷Ama dzə̀ɓər ana i huɗ ŋa ya ka, say mala mandəva kuɗa a Mbulum ana batsah ŋa ya na a dawa aɗəm a. Ama a dawa aɗəm i huɗ mive ya ka, sik ilik pəra. I təv ana a de aɗəm a ya ka, a tə̀fawa dər məmbəz dukw ana ta kə̀ɗawa a Mbulum a, aà ahər a fata, dite ka, Mbulum mə̀ pəl à bakal ŋgar, dite nda gà bakal gà mburma ana ta gewa ka, tə sərawa aaba tsiye ya mbaŋa. ⁸Kamala taŋa ya, Mezite Mesife Mbulum ihər a ɗifewa dər ka, na dzə̀ɓər ga ata a mbera ya, a riŋ hiywe mba ka, vatwa ana gà mburma ti de a dər a huɗ ga ata tsəɗaŋŋa, Mbulum mandza ŋa iɗəm a ka, titstsè, mahə̀ndə̀kà ŋa iɗəm a zukw tsa. ⁹Aɗaba ga malahalah ŋa ata ka, mendzikiɗe ba dukw ana a ge ba kinehe ya pəra. A riŋ ihər a ɗifekwe a dər ka, gà dukw ana ta vile a iɗəm a Mbulum, nda gà dukw gənaw ana ta batsawar a ka, taŋa tsa na a sle a aà məbàrà gəzləŋ gà mburma ata tə zàmbaɗawa dər à ŋgat a ya. ¹⁰Aɗaba mege gà dukw ata ka, məpala ahəm aka gər gà dukw mezime nda gà dukw mese, kige tsa aka matsakasla gà duwa ɗekɗek pəra. Ama taŋa ka, dukw gà mburma ta ge a ika gər ahəɗ a ɗekɗek, tsəka, aka ndza hinne tsa. A ndza ka, haa a pat ana Mbulum a mbəɗ à gà dukw ata tserdze ya ɗekɗek pəra.

¹¹Ama kinehe ka, *Kiristi aka dara kaɗəŋ. Ŋgat ka, *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum. Gà ŋgwal gà dukw ana kə̀ ŋgatakwa kinehe ya ka, a dara ka, i təv ŋgar a. Ŋgat a ge a megemir ka, i təv ana a za mekìrìwè ga petek ana akahər ata ya. Təv ata ka, ŋgwal ŋa lele, dite ar ka, ŋgulum asa. Ama ka, gà mburma tsa na ta ge təv ata ya. Kamala megweɗe ya: Ta ge təv ata ika gər ahəɗ ɓav tsa asa mbaŋa. ¹²Akahər ana Kiristi a da a təv ata tsəɗaŋŋa ŋana, Mbulum mandza ŋa iɗəm a ka, a da aɗəm sik ilik pəra, tsam ka, aka ndəv. I təv ana a de aɗəm a ya ka, aka tə̀f dər məmbəz gà vugul nda biy gà mbuluv sla tsa. Ama a vəl ka, məmbəz ba ŋgar ŋa ivaɗ na avukw ŋa ya. Kamala taŋa ya, nda məmbəz ŋgar ata ka, a mburuɗ dərra kwa i bakal a aà biybiy. ¹³Akahər ata ka, ta batsawa gà vugul, nda gà mbuluv gà sla, tə tə̀fawa məmbəz ŋa, ta gwetseke a aà gà mburma ana gà manəsa ŋa ika miɗ Mbulum a. Ama ka, ta kə̀ɗawa dəm sla, ta weniŋa, dite tì ndè a bitekwe ŋana aà gà mburma ata gà manəsa ŋa ya mbaŋa asa. Ta geye gà dukw ata tserdze ya ka, dite gà mburma ata ti ne gà məbàrà ŋa nda təv məpala ahəm tar. ¹⁴Ama na məmbəz gà dukw ata aka sle aà məbàrà tar kamala taŋa ya ka, məmbəz Kiristi à zè a taŋa fit kweleŋ nda ndzəɗa. Ŋgat ana aka ge bakal duwa ilik tsidze ya, a vəl ba ŋgar a Mbulum nda ndzəɗa Mezite Mesife Mbulum ana a ndze a aà biybiy a. Məmbəz ŋgar ata ka, a bere a bakal i gəzləŋ kwa ya lele, na dite ki gekwe a dukw ana a dzeye a à kwa asa tsiye. Ama ki gekwe a ka, megemir Mbulum ana ŋgat mala məvəla mesife a mburma ya ivaɗ.

*Kiristi a ɗif à masəra ba gà Mbulum ana nda mburma

ta gəs ba awiya ŋa ya

¹⁵Aɗaba taŋa, Kiristi ka, wele ana mandza ŋa ika magər gà Mbulum nda gà mburma, a sər ba à tar, a ɗif a tar à masəra ba awiya ŋana ta gis a ba ika magər tar a. Kamala taŋa ya, gà mburma ana Mbulum a pala tar, ti ne gà biy ŋgar a ka, ta ŋget a dukw ŋgwal ŋa ata a tsik a tar i sida ya, a gwa, i ta vile a ter a aà biybiy a ya. Dukw ata a ge a ba kataya ka, aɗaba Yesuw Kiristi ana a mət a. Məməta ŋgar ata a mət a ka, a mburuɗ dərra mburma i bakal tar ana ta gewa akahər ata piŋŋe, i təv ana tar riŋ i masəra ba tar ana miviye ŋa ata, Mbulum a gəs ba nda gà tar a.

¹⁶Masəra ba gà Mbulum ana tə sər ba nda mburma ya ka, a ndzikiɗ ba bazlam wele ana à mìt a ka, a tsik a aba dukw ana tì dzeyekwe a ya. Kinehe kà sərakwa ndzer, na wura aka wetse aba wakita ya, aka gwa ka: «Na Yàa mət ka, ki ti dzèywim be a gà dukw gà aaha» ka, say ŋgat ŋa à mìt a dzekwiŋ kaɗəŋ, na dite a ge a ba kamala ana ŋgat a tsik a ya. ¹⁷Aɗaba wele ata a riŋ nda are mba ka, dukw ana a tsik a ka, a ge a ŋgulum tsa. Say i təv ana aka mət a dzekwiŋ kaɗəŋ, na dite ti dzeyekwe a gà dukw ŋgar ata kuɗa ya. ¹⁸Gà masəra ba ana gà Mbulum ta gəs ba nda mburma ya tekeɗe ka, kamala taŋa ya mbaŋa. Ku mege malahalah masəra ba ata gà Mbulum nda mburma tə lah magəsa ba ya tekeɗe, a ge ba ka, say nda məbatsa duwa, məmbəz à dzère a iɗəm a dzekwiŋ mbaŋa. ¹⁹Akahər ata ka, Musa a lah meɗife à məpala ahəm Mbulum ana a tsik a tserdze, ika miɗ gà mburma. Dite i dəba ŋa ya, a daha, a tə̀f məmbəz gà kəla sla nda biy vugul ana ta bats a, a gaw akaba nda yam, a ndzək gà slàmbah dukw duwa tə zalar *izup, magàwà ŋa nda gasgas təmaŋ ana a ndza nduzzwa ya. A tsilwiɓ dər aɗəm, dite a daha, a gwatsaka aka wakita məpala ahəm tar, nda gà aà gà mburma ata tserdze ya mbaŋa. ²⁰I təv ana à gwetseke aà ter a ya ka, a gwaɗa a tar: «Məmbəz aaha ka, a ne kamala lambà ana ki sirwim a dər ka, masəra ba ana Mbulum aka gəs ba nda gà kurum, a sasar ki tikwimer a gər lele ya.»*fb* ²¹Kamala taŋa ya, Musa a gwatsakaya à məmbəz ata aà ga ata ta kiriw nda petek a, dite aka gà dukw ana tserdze, ta gewa dər megemir, tə zàmbaɗawa dər à Mbulum a mbaŋa. ²²Akahər ana gà mburma ti tikewa gər a gà məpala ahəm ata ya ka, gà dukw ŋgiɗ a riŋ bagwal ŋa ta barawa ka, nda məmbəz kaɗəŋ. Aɗaba na məmbəz aka dza a bəɗ tsəka, vatwa a riŋ tsa na i təv Mbulum, dite à pìl a à bakal a mburma ya.

Yesuw Kiristi a vəl ba ŋgar ka, aà mibeye dər à kwa

i bakal kwa ya

²³Kà sərakwa, gà dukw ata tə zàmbaɗawa dər à Mbulum akahər ata ya, a ne ka, mendzikiɗe ba dukw ana ndzer ŋa i mbulum a ɗekɗek pəra. Ta barawa gà dukw ata tserdze ya ka, nda məmbəz gà dukw ata ta batsawa a Mbulum a. Ama gà dukw ana ndzer ŋa i mbulum a ka, məbatsa gà dukw ata ta batsawa ya, a ge a ŋgulum tsa. Say ta viler a ka, dukw ana à zè a taŋa ya, kamala megweɗe ya: Yesuw Kiristi ana a vəlar ba ŋgar a. ²⁴Aɗaba Yesuw Kiristi ka, aka da a ga ata ta kiriw nda petek a tsa. Aɗaba ta ge təv ata ka, mendzikiɗe ba təv ata Mbulum mandza ŋa iɗəm a pəra. Aɗaba taŋa na kinehe ka, ŋgat a riŋ mandza ŋa ika miɗ Mbulum, dite a riŋ a hemer a aɗaba kwa ya. ²⁵*Batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum gà Yahuda a dawa a dzə̀ɓər ga ata tsəɗaŋŋa biy Mbulum a ka, kəla viye. A dawa ka, nda gà məmbəz gənaw i ahər, tsəka, nda məmbəz ba ŋgar tsa. Ama Yesuw Kiristi a vəl ba ŋgar a Mbulum ka, sik ilik, tsam ka, tsuway tsara, tsəka, sik diŋ tsa. ²⁶Na mege kataya tsəka, ana ka, a ŋgetewe a mesewere are hinne daga aà gər ana Mbulum a ge gər ahəɗ a. Ama ka, kataya tsa, aɗaba a dara kinehe ka, sik ilik pəra, aka mandəvandəv gər ahəɗ aaha kinehe ya. A vəl ba ŋgar ka, na dite sifek à pìl a dər à bakal gà mburma ana ta gewa ya, aà biybiy. ²⁷Kamala ana ku mege weke à mìt a ka, sik ilik pəra ya. Aka mət ka, dite i dəba ŋa ya, a de a aka miɗ seriye Mbulum kuɗa ya. ²⁸Kamala taŋa ya, Yesuw Kiristi tekeɗe, à mət ka, sik ilik pəra mbaŋa. A vəl ba ŋgar a Mbulum ka, na dite a beye a dər à gà mburma hinne i bakal tar a ya. I dəba ŋa ya ka, à mère a masula ŋa asa. A mère a ka, aà məpəla à tar i bakal tar a asa tsa. Ama ka, aà məmbə̀là à gà mburma ŋgar ana tar ihər ta bebe a ŋgat a.

¹Məpala ahəm gà Yahuda ka, mendzikiɗe ba ŋgwal dukw ana Mbulum a vile a kwe a, kə̀ ŋgatakwa ihər a kinehe ya ɗekɗek pəra. Məpala ahəm tar ata ka, a sle a aà məvəla a kwa gà dukw ana ndzer ŋa ya tsa. Gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum ta batsawar duwa kəla mive kataya. Gà mburma ata tə zazamawa gà məpala ahəm ata ka, ta waya mesirike a təv Mbulum. Ama dukw ata ta vəlawar a ka, a sle a aà mene à tar gà ŋgwal ŋa ika miɗ ŋgar tsa, aɗaba ta màwa aka məvə̀lar dukw ata kəla mive. ²Na mege ti ne a gà ŋgwal ŋa tsəɗaŋŋa ika miɗ ŋgar sik ilik pəra ka, ana ka, bakal tar a wurawa aà tar i gəzləŋ, dite ta betsewer a duwa asa tsa. ³Ama tsaatsa, gà dukw ata ta batsawar a ka, na dite bakal tar ana ta gewa ya, mə̀ mà a tarra a gər a kəla mive ya ivaɗ. ⁴Ti ne dər akaba ŋgwal ŋa tsəɗaŋŋa tsəka, aɗaba kà sərakwa, gà məmbəz mbuluv sla nda biy vugul ka, a sle a aà məpəla à tar à bakal tsiye. ⁵Aɗaba taŋa, i təv ana Yesuw Kiristi a dere a aka gər ahəɗ a ka, a gwaɗa a Mbulum:

«A sàsak na ta betsek a gà duwa ya, kige tsa

ta vilek a gà dukw ŋgiɗ taf masakəŋa ya asa tsa.

Ama ka, a sàsak ki ne à iye a kamala mburma ya,

na dite ka, i vilek a ba gà ya.

⁶Gà dukw ata ta batsawa, dite ta wene a,

ta vilek a ya ka, a tsahən aà kər tsa.

Dite gà dukw ata ta vəlawak

agəra məpala ahəm aà bakal a ka,

a dak a gər tsa asa.

Aɗaba kər kà waya ka,

na ta gis aà kər a ahəm a ivaɗ.

⁷Agəra taŋa na i gwaɗak ka: <Iye naha,

Mbulum Tsir gà, i gik a dukw ana a sàsak a.

I ge a ka, kamala ana mewetse ŋa i wakita Mbulum,

ti tsik aà iye ya.> «*fa*

⁸Kamala taŋa ya, Kiristi a lah megweɗe a Mbulum ka: «A sàsak dukw ana ta betsek a ya, kige tsa ta vilek a duwa ŋgiɗ taf masakəŋa ya tsa. Dite gà dukw ana ta betsek a, ta weniŋa, i dəba ŋa ya ka, ta vilekiŋa, kige tsa gà dukw ana ta vəlawak agəra məpala à bakal tar a ka, a tsahən aà kər ɓav tsa asa mbaŋa.» A tsik kataya ka, ku mege gà mburma ta gewa gà dukw ata tserdze ya kalkal, kamala ana məpala ahəm Musa a tsik a ter a tekeɗe ya. ⁹I dəba ŋa ya ka, Kiristi a gwa asa: «Araha, iye naha, Mbulum Tsir gà, i gik a dukw ana a sàsak a.» Kamala taŋa ya, Mbulum a mbete iɗəm à gà dukw ana akahər ata ta batsawar a, dite a mbəɗ aɗəm awiya ŋa avukw ŋa. ¹⁰Aɗaba Yesuw Kiristi ka, aka ge gà dukw ana a sàs a Mbulum a, agəra ana a vəlar ba ŋgar kamala dukw taf ana masakəŋa ya. A vəlar ka, sik ilik pəra, i təv ana a mət a tsara ka, aà biybiy. Kamala taŋa ya na kinehe kà nekwa gà tsəɗaŋŋa ika miɗ Mbulum, kà nekwa gà mburma ŋgar a.

¹¹Gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum gà Yahuda ka, ta gewa meslire tar kəla pat, ta batsawa gà dukw tar ata a Mbulum ndidwe ndidwe kataya. Ama gà dukw ata ka, ti sle aà mibeyera à tar i bakal tar a tsidze. ¹²Ama Yesuw Kiristi ka, a vəlar ba ŋgar ka, sik ilik pəra, na a pəl dər à bakal gà mburma aà biybiy a. Dite i dəba ŋa ya ka, a da a ta mendze ba aka tsèke ahər mezime Mbulum. ¹³I fata kinehe ka, a riŋ tùŋŋa mandza ŋa i bəɗ, a bebe a pat ana Mbulum a ti dze a gà ɓəzla mene are ŋgar tserdze aà huɗ sik ŋgar a.*fb* ¹⁴Kamala taŋa ya, Yesuw a vəl ba ŋgar a Mbulum sik ilik pəra. A vəl ka, na dite gà mburma ŋgar ti ne gà tsəɗaŋŋa ika miɗ Mbulum a. Mipele ata a pala tar a ka, a waya na ti sime ika miɗ Mbulum ɓərɓər lele, aà biybiy a asa.

¹⁵Mezite Mesife Mbulum tekeɗe, a riŋ a ɗif a kwe a dər parakkà, gà dukw ata ka, ndzer kaɗəŋ. Malahalah ŋa a mà ka, à bazlam Əbay Mbulum, a gwa:

¹⁶«Ŋgat a gwa ka, masəra ba gà ana

mìi ta gis a ba nda gà tar

aka miɗ mba ya ka, araha:

A pat ata na i ti tike a məpala ahəm gà

a gəzləŋ tar a, dite ka,

ta gəs, tə dzala aaka gà gər.

I ge a dər kataya ka, dite i dəba ŋa ya,

ta gis a ahəm gà kuɗa.»

¹⁷I dəba ŋa ya, a mà aaka asa, a gwa:

«Gà bakal tar ata ka,

gwiɗits ti ta mìŋere a a gər a asa tsa, ku mege

gà dukw ana ta gewa ŋgwala tsa tekeɗe ya.»*fc*

¹⁸Aɗaba taŋa, na Mbulum aka pəl à bakal a gà mburma kamala taŋa ya ka, gà dukw ŋgiɗ ana ta betser a tserdze ya, ta ge a ŋgulum asa tsa.

Sìrìkikwa ndiɓ a təv Mbulum

¹⁹A kurum gà damər gà, agəra Yesuw ana a mət, a dza à məmbəz ŋgar a ka, kàa ŋgatakwa vatwa aà mede a təv ata tsəɗaŋŋa, Mbulum mandza ŋa iɗəm a. Ar ka, tùwaŋŋà mahə̀ndə̀kà ŋa iɗəm a, wura à hìndìk a kwe aɗəm a asa tsa. ²⁰Aɗaba Yesuw ka, aka taya iba petek ata ika miɗ kwa ya, aka hə̀ndə̀k a kwa i vatwa ana ki tèkwe a dər a ga ata ya. Taŋa ka, vatwa awiya ŋa ana ki ŋgetekewe a dər mesife ya. Ama petek ata a taya ikaba ya ka, kamala megweɗe ya: Ba ŋgar ana ta kəɗ aà dizl magə̀làwà ŋa ya. ²¹*Batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum kwa a riŋ, a kesle a gà mburma ana i ga i bəra Mbulum a lele. ²²Aɗaba taŋa, gə̀sakwa Yesuw Kiristi nda gəzləŋ ilik lele. Madzala gà gər kwa ka, ma ge wàkit wàkit tsa. Dite sìrìkikwa a təv Mbulum ka, ndiɓ nda gəzləŋ ilik mbaŋa. Aɗaba Yesuw aka bara gəzləŋ kwa nda məmbəz ŋgar, dite aka bara kwa nda yam ŋgar ana tsəɗaŋŋa ya asa mbaŋa. ²³Mərakwa aba aà magəsa dukw ana Mbulum a tsik a kwa, kwa ihər ki ɗifekwe a dər a mburma ya, nda gəzləŋ. Madzala gà gər kwa tekeɗe, ma ta ge wàkit wàkit tsa. Aɗaba dukw ana Mbulum a tsik i sida ya, a gwa, a vile a kwe a ya ka, a vile a ndzer kaɗəŋ, dukw ŋgar, à ses a pàrsa tsidze.

²⁴Say ki weyekwe a ba lele, ki yehekwe a vatwa ka, aà məmayabaha à arəv ika magər kwa ilik ilik tserdze, na dite mawàyà ba kwa ata ki weyekwe a ba ya ka, mà səkah aka miɗ aka miɗ nda megemir ana ŋgwal ŋa ya mbaŋa. ²⁵Aɗaba gà asiŋ gà mìsle ŋgiɗ ka, ŋgwìɗik tàa miyak à mayahaba gər kwa ana kà yahawakwa ba gər a, tə dawara asa tsa. Ama ka, ka ta gwim kamala tar a tsa. Ŋgwal ŋa ka, mayakwabaha à arəv ivaɗ. Dite sakwàn kinehe, kà sərakwa pat ana Yesuw Kiristi BATSAH kwa ŋa à mère a ya ka, aka à mendzera bise.

²⁶Kinehe ka, kàa sərakwa vatwa ana ndzer a. Aɗaba taŋa, na bəla wura a riŋ ika magər kwa a gewa bakal, dite i huɗ bakal ŋgar ata a ge a ya ka, a sər, a ge a taŋa ka, dukw ana ŋgwala tsiye ka, duwa ŋgiɗ a riŋ na a vile a a Mbulum masakəŋa taf, dite à piler a à bakal ŋgar a ka, a riŋ asa tsa. ²⁷Wur ana a ge a kamala taŋa ya ka, say ma ge magəɗa kwàrkwàr hinne, aɗaba batsah seriye Mbulum ana a ta ge a ya ka, à gis a ŋgat. Dite batsah akwa ana ŋgarŋgar a ta wene a gà ɓəzla mene are Mbulum a ka, a wene aɗəm a ŋgat mbaŋa asa. ²⁸Aɗaba kurum kà sərum, na wura a nis a à məpala ahəm Musa, bəla gà mburma sula, kige tsa makər tàa ŋgatar aaka ɗegìrgìr ndzer ka, say ta kiɗ a wele ata a biye daw fit, a ndze a ter a are tsehe tsidze. ²⁹Na tàa ge à gà mburma nda təv məpala ahəm Musa kataya seyiŋ ana, sakwàn nda wur ana a niw a bazlam Kəla Mbulum a ya? Na wura a niw bazlam ŋgar ata, nda gà bəla a niw a məmbəz ŋgar ana a ɗif dər à masəra ba gà Mbulum nda mburma, a ne tsəɗaŋŋa ivaɗ a, dite ka, bəsənnà à fir ahər a kamala za ya, nda gà bəla a ndeveye a a Mezite Mesife Mbulum ana a ger ŋgwal ŋa ya ka, a ŋget a seriye Mbulum ana mawùràba ŋa ya ndzer kaɗəŋ. ³⁰Aɗaba kà sərakwa, Mbulum a gwa ka: «Iye na a ta me aɗəm a à bakal a gà mburma ana ta hitse a à gər tar nda təv ga ya. Dite iye asa na i ta pìl aɗəm a à gà na ta ge a dukw ana ŋgwala tsiye ya.» Ama kà sərakwa dukw ana a tsik a ka, a ta ge a ndzer kaɗəŋ. A gwa asa ka: «Iye Mbulum Batsah ŋa ana i ti ses a ikaba seriye gà mburma gà ya ya.»*fd* ³¹Aɗaba Mbulum ka, mala ndzəɗa, ŋgat ana a riŋ nda gà mesife ya. Na seriye ŋgar aka gəs wura ika miɗ ŋgar ka, waya ba ŋgar a.

³²Ama kinehe ka, dzalum, kà sərum dər à mendze kurum ana piŋŋe, aka ana kà lah mendzwim i təv dzaydzay Mbulum ana ndərzayya, a da a gəzləŋ kurum a ka, mə̀ məts a kurum gər tsa. Akahər ata ka, gà mburma tàa sèwèr a kurum are hinne. Ama ku mege kataya tekeɗe, kàa dum aka miɗ aka miɗ nda ndzəɗa ɓəŋɓəŋ lele. ³³Aka təv ŋgiɗ ka, tàa burwa à kurum ika miɗ gà mburma tserdze, dite tàa ge a kurum matawak hinne asa. Ama a pat ŋgiɗ asa ka, kàa ndzum i təv ilik ŋa nda gà na ti sèwèr a are kamala taŋa ya mbaŋa. ³⁴Kàa sèwèrwim akaba are nda gà na ta gasa tar a daŋgay, aɗaba Yesuw Kiristi ya hinne. I təv ana gà mburma tə ndzaka aà kurum gà dukw kurum a tifeɗ tifeɗ tekeɗe ka, kàa gəsum gəzləŋ, kàa ŋgayum ba nda gà tar ivaɗ, aɗaba ana kà sərum ka, kàa ŋgatum gà ŋgwal gà dukw ana i təv Mbulum, à zè a gà dukw ata tserdze, wura a sle a aà mekìzele aà kurum a asa tsiye ya. ³⁵Aɗaba taŋa, arəv ma da aà kurum a tsa, sərum dər ka, na kàa mərum aba kamala taŋa ya ka, Mbulum a ta vile a kurum a dukw maya ba kurum batsah ŋa hinne. ³⁶Ama kə̀la ka, mərum aba lele, na dite ki gwim a dukw ana a sàs a Mbulum a ya. Na kàa gwim dər kataya ka, ki ta ŋgetwim a dukw ana a tsik i sida ya, a gwa, i ta vile a kurum a ya. ³⁷Aɗaba taŋa, mewetse ŋa a riŋ i wakita Mbulum ka, a gwa:

«A zehe hinne asa tsa,

na dite wele ana Mbulum a gwa,

a ti dere a ka, aka à mendzera.

A ge a mèhìnèkw tsa, a dere a ka, bise.

³⁸Ama wele ana a gəs iye nda gəzləŋ,

a ndze a tsəɗaŋŋa ika miɗ gà ya ka,

a ŋget a mesife ana à ndìv a tsa,

a ndze a aà biybiy a.

Na bəla wura ilik aka mà a dəba ka,

i ŋgeye a ba agəra ŋgat asa tsa.»*fe*

³⁹Ama kwa kinehe ka, ka ti nekwa gà mburma ana ta me a a dəba ka, dite ti dzeye a ya tə tsa. Aɗaba kwa ka, gà mburma ana Mbulum a ta mbele à ter a ivaɗ, agəra ana kə̀ gə̀sakwa ŋgat nda gəzləŋ kwa ya.

Magəsa Mbulum nda ndzer ŋa

¹Ama magəsa duwa nda ndzer ŋa ka, na wura aka gəs nda gəzləŋ ŋgar a. A sər taŋa ka, a ŋget a dukw ata a waya i gəzləŋ ŋgar a. A sər mbaŋa ka, dukw ata aka ŋgatar zukw tsiye ka, a riŋ kaɗəŋ ndzer. ²Aɗaba akahər ata Mbulum a gəs mburma lele ka, agəra megìse ata ta gəs ŋgat nda gəzləŋ tar a.

³Agəra megìse kwa ana kinehe kə̀ gə̀sakwa Mbulum nda gəzləŋ kwa ya ka, kà sərakwa dər, akahər ata piŋŋe, ŋgat a ge gər ahəɗ ka, nda bazlam ŋgar ana a tsik a, kamala megweɗe ya: Gà dukw ana gà mburma ta ŋgeter a tserdze ya, tə dara ka, i təv dukw ana wura a ŋgeter a tsiye.

⁴Agəra megìse Abel ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ akahər ata ya tekeɗe ka, a vəlar dukw taf masakəŋa. Dukw ana a vəlar a ka, ŋgwal ŋa, a za gà dukw ana damər ŋgar Kayinu a vəlar a. A tsahən aà Mbulum, a fə̀r ahər kamala mala ndzer ŋa ika miɗ ŋgar*fa* ka, agəra megìse ŋgar ana a gəs ŋgat a. Ŋgat a ɗif a kwa à dukw ata kataya ka, aɗaba ana a gəs dukw masakəŋa ata Abel a vəlar a. Ku mege kinehe aka mət tekeɗe ka, a riŋ a ɗif a kwe a à duwa mba hiywe, agəra ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ a.

⁵Agəra megìse Anuhu ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ akahər ata ya ka, ŋgat ka, aka mət tsa. Mbulum aka tsəl à ŋgat a gər ŋa a təv ŋgar. Wura ilik aka ŋgatar asa tsidze, aɗaba ana Mbulum aka mbər metsile à ŋgat a. Ti tsik ahər i wakita Mbulum ka, ta gwa: «I təv ana ŋgat ɗa ika gər ahəɗ mba, tàa tsəl à ŋgat zukw tsiye ka, mendze ŋgar ana a ndze a ika miɗ Mbulum a ka, a tsahən ahər dukw ŋgar.»*fb* ⁶Na wura aka gəs Mbulum nda gəzləŋ tsəka, a sle aà metsehine ahər a tsidze. Na wura a sasar mada a təv ŋgar ka, say mà gəs ŋgat nda gəzləŋ, ma sər ka, Mbulum a riŋ dukw ŋgar. Dite ma sər dər ka, Mbulum ŋgat mala mege ŋgwal ŋa a gà na tar riŋ ti yehe a ŋgat a mbaŋa.

⁷Agəra megìse Nuhu ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ akahər ata ya ka, a dzalawa aka dukw ana Mbulum a tsikewar, a ta ge a ba aka miɗ mba ya. Ku mege aka ŋgat a gà dukw ata ti ta ge a ba ya zukw tsa tekeɗe ka, aka gəs ahər ahəm. A làmbaɗa batsah slə̀làh yam ana gà mburma ŋgar tserdze ta beye dər à batsah yam ana a rah aka gər ahəɗ fèɗìɗe, dite ka, ti dzeye aɗəm asa tsiye. Nda megìse ŋgar ata a gəs Mbulum a ka, a pə̀z gər ahəɗ a bəɗ nda seriye. Gà mburma ana tə sər Mbulum tsiye ka, tàa dzeye fit. Kamala taŋa ya mbaŋa na Mbulum a zla ŋgat kamala mburma ŋgwal ŋa ya ika miɗ ŋgar ka, aɗaba megìse ŋgar ata a gəs ŋgat nda gəzləŋ a.*fc*

⁸Aɗaba megìse Abəraham ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ akahər ata ya ka, ŋgat a gəs ahər ahəm i təv ana a zalar, a gwaɗar ka: «Da aka ahəɗ ana i ɗifek a dər, i ta vilek a, a ne a biy yak a.» Ama ka, Abəraham a sər təv ana a ti ndze aɗəm a ya tsa. Ku mege kataya tekeɗe ka, a miyak à ahəɗ ŋgar ata, a mah ba, a da.*fd* ⁹Agəra megìse ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, a ndzawa ika ahəɗ ata Mbulum a tsiker i sida ya, a gwaɗar, i ta vilek a ya ka, hiyikwikwe, agəra ana ŋgat gà slele ya. A ndzawa ka, i mekìrìwè ga petek. Kəla ŋgar Izak, nda Zakup kəla Izak ata tekeɗe, tə ndzawa i medzibe ga ata. Tar ata tserdze ya ka, Mbulum a tsikewa a tar bazlam ata i sida ya mbaŋa. ¹⁰Aɗaba Abəraham a vava ka, batsah kwite ana madzàha ŋa ɓəŋɓəŋ, Mbulum a dzala nda gər ŋgar, dite a zlàzla ya.

¹¹Agəra megìse Abəraham ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, aka ŋgat ndzəɗa aà mene tsir gà ɓəza. Aka ge màndawal kwètif kwètif. Ama daala ŋgar Sara aka war kəla, ku mege ŋgat ìdil ŋa, aka mətsaha aà mawà kəla ya tekeɗe ya. Dukw ata a ge ba ka, aɗaba ana Abəraham a fə̀r aà Mbulum ka, a ye a aà duwa tsa, dukw ana aka tsik i sida ya ka, a ta ge a ba nda ndzer a.*fe* ¹²Akahər ata ka, Abəraham aka ndza aà bəra hinne, aka ge màndawal kwètif kwètif, a zeha ka, hinne tsa na à mìt a ya. Ku mege kataya tekeɗe ka, ŋgat ilik aka ŋgat gà ɓəza hinne, kamala gà mawusawus ana aà gəza mbulum a, kige tsa kamala hewiyeŋ ana i dula vìrìɗìɗɗe a ɗeme a ba tsiye.*ff*

¹³Gà Abəraham ata nda Izak, nda gà Zakup ya ka, ta gəs Mbulum nda gəzləŋ tar lele, haa a təv ana ta mata ya. Tar ka, tàa ŋgat a gà dukw ata Mbulum a tsik i sida ya, a gwa, i ta vile a ter a ya tsa. Ama tə dzala gà dukw ata a ta ge a ba ka, diriŋ, dite tàa ŋgaya dər ba mbaŋa. Ti tsikewa ika miɗ mburma parakkà, ta gwaɗawa: «Mər ka, gà slele, kwite mər ɗa ika gər ahəɗ i faha tsa.» ¹⁴Wur ana a tsikewa medzibe gà bazlam ata kataya ka, a sasar aà megweɗe: Iye riŋ ihər i yehe a ahəɗ ana a ne a biy ga ya. ¹⁵Tàa dzala gà gər aka ahəɗ tar ana tə lah medera iɗəm a tsa. Na mege tə dzala kamala taŋa ya ka, ana ka, ta ŋget a vatwa aà məmbə̀ɗà gər a fata asa. ¹⁶Ama tar ka, a sàs a tar təv ana ŋgwal ŋa, a za dər taŋa ya ivaɗ. Ta waya ka, təv ana i gər ŋa i mbulum a. Aɗaba taŋa, i təv ana tə zalawa a Mbulum tar «Mbulum Tsir mər» ka, a ge hwarwa nda təv tar tsa, aɗaba ana ŋgat a làmbaɗa tar təv ata ya.

¹⁷Agəra megìse Abəraham ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, a zla kəla məkəs ŋgar mifèndèz ŋa ilik, tə zalar Izak. A kiɗ a a Mbulum zləmana, kamala dukw taf ana masakəŋa ya, i təv ana Mbulum ata a dzik dər à ŋgat a.*fg* A hadzal ba aà məvəlar kəla ŋgar ata, ku mege Mbulum aka tsiker i sida ya piŋŋe, a gwaɗar: ¹⁸«Gwala yak à pèt a aà bəra ka, nda ahər kəla yak Izak» tekeɗe ya.*fh* ¹⁹Abəraham a sər ndzer, Mbulum a sle aà məmbə̀lara à mburma i məməta ya asa mbaŋa. Aɗaba taŋa kaɗəŋ, Izak a ne ka, kamala wur ana a mbəlara i məməta ya ya. I fataya ka, ta mà akaba aà mendze nda Abəraham asa.

²⁰Agəra megìse Izak ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, a gwaɗa a gà ɓəza ŋgar, gà Zakup nda Isuwa ka: «Mbulum mi pise a kurum ahəm.» A tsik taŋa ka, aka gər gà dukw ana ti dere a ika miɗ mba ya.*fi*

²¹Agəra megìse Zakup ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, a pise ahəm a gà ɓəza Yasufa kəla ŋgar sula məma, i təv ana à mìt a ya. A pat ata ka, a diyakw gə̀ràh ŋgar a bəɗ, diyakw a tike aaka gər, a zàmbaɗa à Mbulum.*fk*

²²Yasufa tekeɗe, agəra megìse ŋgar ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, i təv ana aka à mimìte ya ka, aka tsik bazlam mede gà Isərayel ana ti de a ika ahəɗ Ezipt ya, ta mbìɗ a gər aka ahəɗ tar, aka miɗ mba ya. A tsik a tar asa ka, meme na ti ta ge a nda məməta ŋgar ana à mìt a ya.*fl*

²³Agəra megìse gà tsir Musa ana ta gəs Mbulum nda gəzləŋ akahər ata ya ka, ta kaha Musa kəla tar ata i huɗ kiye makər a, daga aà gər ana ta wa ŋgat a. Ta kaha ka, aɗaba Əbay a bets a gà Isərayel gà asləka ŋana. Tə samata, kəla ata ka, ŋgwal ŋa lele. A sàs a tar na ta kiɗ a ya tsa. Ama ka, tàa ge magəɗa tsa asa mbaŋa.*fm*

²⁴Agəra megìse ana Musa a gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, i təv ana a gəl ba ya, a sasar na mburma tə zalar kəla dəm Əbay gà Ezipt ya tsa. ²⁵A dzala, a gwa: Ŋgulum mìi sèwèr akaba a are nda gà mburma Mbulum, na ndəna i ŋgeye a ba a dukw bakal gər ahəɗ a. A samata, maŋgayaba ata ka, kwiɗèy à ndìviŋa, a ndze a hinne tsa.*fn* ²⁶Aɗaba a sər, a gwa: Ŋgulum i sèwèr a are agəra *Kiristi ana Mbulum a ti slirre a ŋgat aka gər ahəɗ mba ya, na ndəna i ŋget a gà limana hinne ika ahəɗ Ezipt i faha ya. Aɗaba a tike a are ka, a dukw mayaba ŋgar ana Mbulum a ta viler a mba ya.

²⁷Agəra megìse Musa ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, a da ika ahəɗ Ezipt ya, tar nda gà asiŋ gà Isərayel. Ku mege Əbay gà Ezipt a ge a arəv nda təv ŋgar hinne tekeɗe ka, aka ge magəɗa tsa. A mà aba aà arəv ìŋgìk, a da aka miɗ aka miɗ kamala ana a riŋ a ŋget a a Mbulum ana wura a ŋgatawar nda are tsiye ya.*fo* ²⁸Agəra megìse ŋgar ana a gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, a lah mege megirive ana tə zalar Paska ya asa mbaŋa. A tsikeye a gà Isərayel, ta gwatsakaya dər məmbəz aà gà gùva biye hərmaga tar, aɗaba gawla Mbulum ana a dere a, a dzeye a à gà malkwara ya ka, ma ta bats aɗəm gà malkwara gà Isərayel tsa.*fp*

²⁹Agəra megìse tar ata ta gəs Mbulum nda gəzləŋ ka, tàa sle aà mede i batsah duluv ŋgiɗ ana tə zalar Duluv nduzzwa ŋa ya. A sàs ba ikaba ya wurgàndalay, tə da iɗəm aka lìdè ŋgiɗ a sifek sifek, yam aka ge aà tar tsa. Ama i təv ana gà mburma gà Ezipt ti dzik aɗəm aba kamala taŋa ya ka, tiɓìts yam ata aka mà akaba, ta mata aɗəm fit.*fr*

³⁰Agəra megìse ana gà Isərayel ata ta gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, ti tìwìlìkewa batsah zlagam ana a lawara kwite Yeriko ya, kəla pat mbaŋa. Aləka pat matəsəla ŋa a ge ka, ti tìwìlìk sik təsəla a təv ilik ŋa ka, a mbazla bìrìm.*fs*

³¹Agəra megìse ana dəm duwa muva ŋa, tə zalar Rahab, a gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, aka be aà məməta ya. Ama i təv ana ta bats gà asiŋ gà mburma ana i fata, ta gəs ahəm aà Mbulum tsiye ka, tàa ləm aà ŋgat tsa. Aɗaba akahər ata a gəs gà mbəlakw gà Isərayel ana tə sləraha tar aà masamata ikaba təv i kwite ata ya, a ga a ma ŋgar lele, a kaha aà tar a.*ft*

³²Kinehe ana, dukùla na i tsik a asa ya? Mendze a sle a tsa na aà maɗàmà gà bazlam aka gər gà Gidiyan nda Barak, nda gà Samsun, nda gà Yefta, nda gà Dawda, nda gà Samiyel, dite nda gà asiŋ gà ɓəzla məma à guma Mbulum ana akahər ata tserdze ya.*fu* ³³Agəra megìse ana ta gəs Mbulum nda gəzləŋ tserdze ya ka, ta ge gùvəl aà ahəɗ ŋgiɗ, ta mba aà tar. Ta ge dukw ana ŋgwal ŋa ndaka vatwa ŋa lele ika miɗ Mbulum a. Tàa ŋgat dukw ana Mbulum a tsik a tar i sida ya, a gwa ka, i ta vile a kurum a ya mbaŋa. Agəra megìse ata ta gəs Mbulum a ka, təts ta handaka aka bazlam a gà azil, na dite ka, ta papaɗa tar asa tsiye.*fv* ³⁴Tàa ndza a təv akwa ana a wene a nda ndzəɗa ŋgarŋgar a. Ama ka, akwa ata siyèkw a mbete. Duwa kwizikw aka ge a tar tsidze.*fw* Tàa beye aà gà ɓəzla mene are tar ana tə ndzahaya tar màsalamà aà məbatsa dər tar a mbaŋa. Ku mege malahalah ŋa ndzəɗa tar a riŋ tsa tekeɗe, tàa ne gà ɓəzla ndzəɗa kuɗa. Ti ne gà na ti slewa aà mege gùvəl a, na dite tə dalawa gà sliwdze gà bərakə̀zəm tar ana tə dara ika ahəɗ ŋgiɗ a ya. ³⁵Agəra megìse ana gà məkəs duwa ta gəs Mbulum nda gəzləŋ a ka, tàa ŋgat a gà mburma tar ana ta mata ya asa, i təv ana ta mbəlara i məməta ya ya.*fy*

Gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ ti sèwèr are hinne nda ahər gà ɓəzla mene are tar ana ta ge a ter a matawak a, haa ta mata dər. A sàs a tar ka, ti niw Mbulum, dite ta miyak à tar. Ama ta waya na ti niw a ya tsa. Ta ge dər kataya ka, aɗaba ta veve a pat ana ti ta mbilere a i məməta ya asa, dite ta ŋget a mesife ana ŋgwal ŋa i gər ŋa, à zè a taŋa ya. ³⁶Gà asiŋ gà mburma Mbulum ŋgiɗ tàa sèwèr are hinne, na i təv ana tə sawla aà tar, ta gazla tar lehhè lehhè ya. Tə dzawaya tar nda tsitsirɓe, dite gədzə̀zl gədzə̀zl tə dzaya tar a daŋgay asa mbaŋa.*fz* ³⁷Gà asiŋ ŋa a riŋ ka, ta kalawa tar nda kur, haa ta mata dər.*faa* Gà asiŋ ŋa a riŋ asa ka, tə sasaya ikaba tar a mərats mərats təv sula sula. Gà biy ŋgiɗ ibam, ta batsawa tar nda màsalamà. Medzìbe gà mburma ata ka, tar ti ne gà ɓəzla matawak hinne. Tə dzayawa akaba ka, bagwa awak, kige tsa, biy təmaŋ pəra. Ti sèwèrewa are ka, hinne, agəra gà ɓəzla mene are tar ana ta gewa a tar matawak a. ³⁸Ti dzèdzeyewa ka, haŋgùm tàa da a faha, haŋgùm tàa da a faha. Tə sùwayawa ka, i kusak nda gà i gər kwite. Tar tə ndzawa ka, i sləlak, nda gà i biye. A ge a ba tsa na gà ŋgwal gà mburma ti ndze a ika gər ahəɗ a.*fbb*

³⁹Gà mburma ata tserdze ya ka, tə da a gər a Mbulum lele, agəra ana ta gəs ŋgat nda gəzləŋ tar a. Ama ka, tàa ŋgat dukw ana Mbulum a gwa i sida ya, i ta vile a kurum a ya ɓav tsa. ⁴⁰Aɗaba Mbulum a gwa ka, a ta vile a kwe a dukw ana ŋgwal ŋa, à zè a taŋa ya. A waya na a vile a ter ihər a dukw ata ŋgwal ŋa ya, à gər tar a tsa, say a təv ilik ŋa nda gà kwa tserdze.

Mbulum na Tsir kwa ya

¹Kwa kinehe ka, kwa ihər ki ŋgetekewe a a gà mburma ata hinne, ti le a kwa tits, dite ti ɗif a kwe a dər, meme na ki gìsekwe a Mbulum a. Aɗaba taŋa, miyakukwa aba à gà dukw ana tserdze ta ŋgeye a kwa teztez a. Gwàtsakukwa aba à gà dukw bakal ana ta gese a kwa nda ndzəɗa ya mbaŋa. Kà mərakwa aba, kà tàkwa aka miɗ aka miɗ nda metìze sah lele, ka ndzekwa a təv ana ki tèkwe aɗəm a ya. ²Ki dzèkwehe a are ka, a təv Yesuw ndàslsla kəla pat. Aɗaba megìse kwa ana kə̀ gə̀sakwa ya ka, ŋgat na à lèh a kwe a aka miɗ, haa a təv mendìsle kwa ya. Akahər ata ka, aka gəs gəzləŋ i təv ana a mət aà dizl magə̀làwà ŋa ya lele. Ku mege tàa ndaɗa aka ŋgat hwarwa tekeɗe ka, aka dzala hwarwa ata tsa, na dite a ŋget a maŋgayaba ana Mbulum a waya a viler a aka miɗ mba ya. Aɗaba taŋa na ŋgat mandza ŋa ika təv mendze *mekwere Mbulum ika tsèke ahər mezime ŋgar kinehe ya.

³Dzalum a təv Yesuw ana a gəs gəzləŋ i təv mesewere are ana a sèwèr akahər ata ya, dite meme na ndelèɓ ndelèɓ a sèwèr are i ahər gà ɓəzla bakal ata ti ner are ya ya. Dzalum a təv ŋgar, na dite a me a kurum a à ndzəɗa a ba, ki ywim a ba tsiye. ⁴Aɗaba i huɗ mege gùvəl kurum ana riŋ ihər ki gwim a aà gà dukw ana ŋgwal ŋa tsiye ka, aka ndze a təv məməta kurum zukw tsa. ⁵Wànà bazlam ana Mbulum a tsik a kurum akahər ata aà məma a kurumaha aà arəv, a kurum gà ɓəza ŋgar a dze ana, a məts a kurum gər kəla ya? A gwa ka:

«Na Batsah yak ŋa aka lakak,

a tsikik a aà metsehe ka,

gəs ahər lele, kəla gà.

Na bəla a kwere akaba a kər ka,

mà tsə̀ɓak i gəzləŋ tsa.

⁶Aɗaba sər dər, Mbulum a tsik a aà metsehe ka,

a gà na a waya tar a.

Dite wur ana a zla kamala kəla ŋgar a,

na à gìzl a ŋgat a asa mbaŋa.»*fa*

⁷Aɗaba taŋa, gəsum gəzləŋ i təv mesewere are ana tì sèwèr a kurum a agəra bakal kurum a. Metsehe ata ti ɗif a kurum a dər a ka, dite ki sirwim a dər, Mbulum a ne à kurum ka, kamala gà ɓəza ŋgar a. Wànà kəla awara na tsir ŋgar a ɗifer a à metsehe tsiye, a riŋ a? Awaŋ, a riŋ tsa. ⁸Ama na Mbulum aka tsik a kurum aà metsehe kamala gà ɓəza ŋgar ana tserdze, a tsik a ter a ya tsəka, kamala megweɗe ya: Kurum ka, gà ɓəza ŋgar gà ndzer ŋana tsa. Kurum ka, gà madazla ŋa. ⁹I təv ana gà tsir kwa ana ika gər ahəɗ, ti tsikewa a kwa aà metsehe i təv bakal kwa ya ka, kà zlə̀bawakwa à tar. Kamala taŋa ya, ŋgulum ki hinnekwe a à gər a bəɗ ndeyndey ka, a Tsir kwa ana i gər ŋa ya, na dite ki ŋgetekewe a mesife ya. ¹⁰Aɗaba gà tsir kwa ana ɗa ika gər ahəɗ a, ti tsikewa a kwa aà metsehe ya ka, zaakwa pəra, kamala ana a tsahən aà tar a. Ama Mbulum a tsikewa a kwa ahər ka, aà mazlàkà kwa, dite na ki nekwe a gà tsəɗaŋŋa, kamala ŋgat ana a ndze a tsəɗaŋŋa ya ya. ¹¹I təv ana ti tsikewa a kwa ya ka, ki ndzekwe a mbə̀rə̀ts mbə̀rə̀ts, gəzləŋ kwa a wiriŋa, maŋgayaba kwa a riŋ tsa. Ama i dəba ŋa ya aləka ka, ki gìsekwe a metsehe ata ti tsik a kwe a ya ka, ŋgwal ŋa lele kaɗəŋ ndzer, pàrsa iɗəm tsa. Kamala taŋa ya, ki gekwe a ka, dukw ana ŋgwal ŋa ya kuɗa. Ki ndzekwe a zayzay lele nda gà asiŋ gà mburma ŋgiɗ mbaŋa.

Ka niwim ŋgwal Mbulum ana a ge a kwe a ya tsa

¹²Aɗaba taŋa, vəlum ndzəɗa a ba a gà ahər kurum ana gà məməta ŋa ya, dite nda gà gurmits kurum ana rèɓè rèɓè ya asa mbaŋa. ¹³Dum aka miɗ ndaka vatwa ana a de a ser lele ya, dite gà sik kurum ana gà magàha a bəɗ ŋa ya ka, ta wur aà kurum asa tsa. Ama ka, tə tə təɗa ivaɗ.

¹⁴Yahum vatwa nda ndzəɗa kurum fit, na dite ki ndzwim a zayya lele ika magər gà mburma tserdze ya. Ki yehwim a vatwa ka, dite mendze kurum ma ge tsəɗaŋŋa ika miɗ Mbulum lele mbaŋa. Aɗaba na wura a ndze a kataya tsəka, wura ilik a ŋget a a Mbulum tsa. ¹⁵Gwim metsehe, aɗaba wura ilik ma ta mà a dəba aà dukw ŋgwal ŋa ana Mbulum a waya aà meger a tsa. Gwim metsehe asa ka, wura ilik ma ne kamala dukw ana a ndza ɗìwèkìke, dite ka, a nis a à gà dukw ŋgiɗ a tsa. Medzìbe gà mburma ata ka, ta hitse a à dukw ana mawùràba ŋa ya, ti nis a à mendze mburma hinne asa. ¹⁶Gwim metsehe asa ka, aɗaba wura ilik ika magər kurum a, ma ta ge mezelme, kige tsa ma ta fə̀r aà dukw ŋgwal ŋa ana Mbulum a vəlar a, kamala za ya tsa. Kamala taŋa ya, ka ta gwim dukw ana Isuwa a ge akahər ata ya tsa, na i təv ana a vəl aba zləm malkwara a damər ŋgar kəla ŋana ya, dite ka, aà mə vəlar dukw mezime sik ilik pəra ya.*fb* ¹⁷Aka ŋgat vatwa aà maŋgata dukw ana aka mbər mivile aba ya asa tsa. Kurum kà sərum, i dəba ŋa ya ka, Isuwa a waya tsir ŋgar mi piser ahəm. Ama ka, a niwer dər, ku mege a waya dukw ata hinne nda gà tuwa tekeɗe ya.

¹⁸Dzalum aka təv ana kà dumara, kurum mandza ŋa iɗəm a. Aɗaba kurum mandza ŋa ka, i təv gà Isərayel ana tə ndza akahər ata ya tsa. Tar tə ndza ka, bise nda kwite ana tə zalar Sinay, gà mburma ti sle a aà malə̀mà ahər nda ahər tar a. Akahər ata ka, akwa a riŋ a wene a i fata ŋgarŋgar, luvuŋ aka ge tìtìktìkka, dzaydzay a riŋ tsidze. Himbiɗ ibam, aka ge hinne, argwadwa tùtùkwtùkkwa. ¹⁹Gà mburma ata tə tsaraka meɗè mezleliŋ ana a ɗera i fataya. Tə tsarakara mifefile ana a fàfəl a tarra ya mbaŋa. Mifefile ana tə tsarakara ya ka, a dza aà tar magəɗa hìriɓ hìriɓ hinne, ta ge kamkam, ta gwa, mə̀ fàfəl asa tsa.*fc* ²⁰Ti tsik kataya ka, aɗaba məpala ahəm ana mifefile ata a ɗe aà tarra ya ka, a za a tar ndzəɗa. I təv ana a gwa ka: «Na duwa aka ləm aà kwite aaha, ku mege dukw gənaw pəra tekeɗe ka, ta kalawa ŋgat nda kur haa mə̀ mət dər.»*fd* ²¹Mewe gà dukw ana ta ŋgat a tar i fataya ka, a ge a tar magəɗa hinne. Ku mege Musa nda gər tekeɗe ka, a gwa: «Iye ihər i dzedzer a hinne, agəra magəɗa ana a giŋ a ya.»*fe*

²²Ama kurum kà dumara ka, a təv kwite ana tə zalar kwite Siyuna ya. Kà ndzum ka, a kwite ana i gər ŋa, Mbulum a ndze a iɗəm nda gà mesife ya. Tə zal a kwite ata ka, Yeruzalem ana i gər ŋa ya. Gà gawla Mbulum ana ti ɗeme a ba tsiye, tar mayahaba gər ŋa, ta ŋgeye a ba ka, i fata. ²³Kurum riŋ ka, i təv mayahaba gər gà ɓəza Mbulum ana gà malkwara ŋa, a wetse zləm tar i wakita ŋgar i gər ŋana akahər ata piŋŋe ya. Kà dumara ka, a təv Mbulum ana a ta ge a seriye gà mburma tserdze ya. Kà zazamum ka, gà mburma ana ti ne gà ŋgwal ŋa ika miɗ Mbulum, Mbulum a ne à tar gà tsəɗaŋŋa ya. ²⁴Kurum kà dumara ka, a təv Yesuw ana akahər ata a vəl masəra ba awiya ŋa aka magər gà Mbulum nda gà mburma ya. Dite kà dumara asa ka, a təv məmbəz ŋgar ana a dza dər aà məbàrà kwa dər gəzləŋ, dite a pàt ka, à dukw ana ŋgwal ŋa ndzəɗa ŋa, a za biy məmbəz Abel ana akahər ata ya.

²⁵Aɗaba taŋa, gwim metsehe, ka ti niwim Yesuw ana a riŋ à fèfil a kurum a kinehe ya tsa. Aɗaba gà mburma ana akahər ata tar mandza ŋa aà sik kwite Sinay a ka, ti niw bazlam wur ana a tsik a tar bazlam Mbulum ika gər ahəɗ a, a waya mibe a tar à ɗaf a. Ama ka, tàa beye tsa seyiŋ ana, sakwàn nda kwa ana kinehe ka, kwa riŋ ki tserekikwe a bazlam wur ana a dara i gər ŋa ya ya? Meme na ki ta beyekwe a ya, na kàa niwekwa bazlam ŋgar dze ya? ²⁶Akahər ata piŋŋe ka, mifefile ŋgar ata aka ɓazla à gər ahəɗ. Ama kinehe ka, a tsik i sida ya, a gwa: «I ɓezle a wèkit wèkit ka, à gər ahəɗ ɗekɗek tsa. Ku mege gəza mbulum tekeɗe, i ɓezle a dər mbaŋa.»*ff* ²⁷Bazlam ata a tsik, a gwa «sik ilik asa» ya ka, a ɗif a kwa dər, Mbulum a ti ndìv a à gà dukw ana a ge tserdze ya, na a ta ɓezle a ya, na dite ka, gà dukw ana ti sle aà miɓezle a tsiye, ti zehe a ya.

²⁸Kamala taŋa ya, gekwa kəkaaha a Mbulum, aɗaba ana a ti dze a kwe a Əbay i mekwere ŋgar ana a sle aà miɓezle a tsiye ya. Gekwar kəkaaha, aɗaba mekwere ŋgar ata ki ti zlìbekwe a iɗəm à ŋgat, nda gà megèr iɗəm magəɗa ya. Dite ka, ki gekwer a meslire ŋgar ndaka vatwa ana a tsahən ahər a mbaŋa. ²⁹Aɗaba ndzer kaɗəŋ, Mbulum ana ki zlìbekwe a à ŋgat a ka, a ne kamala akwa ana wànə̀nə̀nna a wene a dukw tserdze ya.

Mege dukw ana a tsahən aà Mbulum a

¹Wayum ba ilik ilik tserdze ika magər kurum, ma da aka miɗ aka miɗ, aɗaba kurum ika vatwa Yesuw ka, kurum nda gà damər. ²Gwim gər a gà mbəlakw ana tə dawaha a təv kurum a, ma ta məts a kurum gər tsa. Gwim a tar gər lele. Aɗaba gà mìsle ŋgiɗ akahər ata ka, tàa ge ɗa gər a gà gawla Mbulum, ama tə sər, naha gà gawla Mbulum ka, tə sər tsa. ³Dzalum gà gər aka gà mburma ana i daŋgay a, kamala ana kurum ka, gà ɓəzla daŋgay i təv ilik ŋa nda gà tar a mbaŋa. Dzalum gà gər aka gà mburma ana ta ge a ter a matawak a, kamala ana kurum tekeɗe ka, ta ge a kurum a matawak i təv ilik ŋa nda gà tar a mbaŋa asa.

⁴Ku weke ta gəs ba nda məkəs ŋgar lele, ta ge muva tsa. Mburma tə̀ zlə̀b à tar. Aɗaba Mbulum a ta ge a seriye aka gər gà na tàa gəs ba tsa, ta gewa mezelme nda təv muva ya.

⁵Ki gwim meèweke siŋgwe tsa. Ama ŋgeywim ba ka, a dukw ana kə̀ ŋgatum a pəra. Aɗaba Mbulum a gwa ka: «I miyek a à kər tsa. I yè a kər a dala tsidze.»*fa* ⁶Aɗaba taŋa, kwa ihər ki mirekwe a aba dzəŋdzəŋ lele, ki gweɗekwe a nda ndzer ŋa:

«Na a ne mala mezleke iye ka, Mbulum.

I ge a magəɗa tsa.

Dukùla na mburma ŋa a giŋ a ya?»*fb*

⁷Gà na tə lah meɗe a kurum à vatwa, ti tsik a kurum bazlam Mbulum a ka, tə ta məts a kurum gər tsa. Dzalum gà gər aka mendze tar ana tə ndza ɗa ya, dite meme na ta mata ya asa mbaŋa. Zazamum ka, megìse tar ana ta gəs Mbulum nda gəzləŋ a mbaŋa. ⁸Yesuw Kiristi ka, à mbìɗ a aba tsa. Mendze ana ndavana ya, ndəna mbakum a ka, i təv ŋgar ka, kalkal, tə za ba tsa. A ndze a ka, haa aà biybiy. ⁹Ka tə dzum zləm a gà dukw ana ti ɗif a kurum dər pampam, dite a de a à kurum a ika vatwa kurum ana ndzer ŋa ya tsa. Aɗaba ŋgwal ŋa ka, na ki ŋgetekewe a ndzəɗa a gəzləŋ ɓəŋɓəŋ lele i təv ŋgwal Mbulum ana a ge a kwa ya, tsəka, məpala ahəm gà mburma ana ta gweɗe a, zəm naha, kige tsa, ka zəm naaka tsiye ka, taf masakəŋa. Ki gwim gər a taŋa tsa. Medzìbe gà mburma ata ti zezem a gà dukw ata ya ka, a ge a ter a ŋgulum ɓav tsa.

¹⁰Yesuw Kiristi aka mbər mivile ba ŋgar kamala dukw taf masakəŋa ya a Mbulum, a mət aɗaba kwa. Ama gà ɓəzla mandəva kuɗa a Mbulum gà Yahuda ana ta məts aà mege megemir i mekìrìwè ga ata ta kiriw nda petek a ka, məməta ŋgar ata a mət a ka, a ge a ter a ŋgulum tsa. ¹¹Aɗaba kurum kə̀ sərum, *batsah mala mandəva kuɗa a Mbulum gà Yahuda ka, a batsawa dukw taf masakəŋa a Mbulum, aà məpəla dər à bakal a mburma. A tə̀fawa məmbəz ŋa, a de a dər a dzə̀ɓər ga Mbulum ana i huɗ ŋa tsəɗaŋŋa ya. Ama slu ŋana ka, ti de a dər tsàkàlàk aà ga ya, a təv ana mburma a riŋ iɗəm tsiye. Ta wene a i fata. ¹²Aɗaba taŋa, Yesuw Kiristi tekeɗe, a mət ka, i huɗ kwite tsa. Aka dara iɗəm a bəra ya mbaŋa. A ge dər kataya ka, aà məbàrà dər bakal aà gà mburma ya, nda məmbəz ŋgar ata. ¹³Aɗaba taŋa, kwa tekeɗe ka, say tàkwa a təv ŋgar a bəra a fata, dite kə̀ gə̀sakwa ba nda gà ŋgat. Ki gìsekwe a zìrìwe ana tə ndaɗa aaka ya mbaŋa. ¹⁴Aɗaba kwa ana ɗa ika gər ahəɗ a ka, kàa ŋgatakwa təv mendze ana a ndze a aà biybiy a zukw tsa. Ama kwa ihər ki yehekwe a ka, na a dere a ika miɗ a mba ya. ¹⁵Aɗaba taŋa kinehe ka, zàmbaɗakwa à Mbulum kəla pat nda təv Yesuw. Ma ne ka, kamala dukw taf masakəŋa ana ki vilekwer a ya. Kamala megweɗe ya ka: Zlə̀bakwa à ŋgat, ki tsikewekwe a zləm ŋgar a gà mburma kəla pat. ¹⁶Mege dukw ana ŋgwal ŋa ya ka, ma ta məts a kurum gər tsa, zlakum ba lele. Aɗaba taŋa na a ne dukw masakəŋa ana a tsahən aà Mbulum a.

¹⁷Gəsum ahəm aà gà na tə lah a kurum aka miɗ i təv magəsa Mbulum a. Dzum zləm a dukw ana ti tsik a kurum a ya. Aɗaba tar ka, gà ɓəzla makàslà kurum. Aləka dzìrìk ta hitse a aka miɗ Mbulum, ti tsiker a megemir tar ana ta geye ika gər ahəɗ a ya. Na kàa gəsum aà tar ahəm ka, ta ge a megemir Mbulum nda maŋgayaba ŋa. Ama na kàa gəsum aà tar ahəm tsəka, ta ge a megemir tar ka, turtur nda arəv ŋa, dite taŋa tekeɗe ka, a ge a kurum a ŋgulum ɓav tsa asa mbaŋa.

¹⁸Hamum a Mbulum kəla pat, aɗaba mər. Mì sər ndzer, madzala gà gər mər aka da à mər a mege bakal tsa. Aɗaba a sàs a mər, mìi ge a ka, dukw ana ŋgwal ŋa ya, na i huɗ gà dukw ana mìi ge a tserdze ya ya. ¹⁹Iye ihər i ge a kurum a kamkam ndeyndey ka, hamum a Mbulum aɗaba iye, dite ka, mi viliŋ vatwa aà məmbə̀ɗaha gər a təv kurum bise.

Mahàmà a Mbulum

²⁰Mbulum, mala məvəla mandza zayzay a mburma, a hitsera à Yesuw BATSAH kwa ŋa i məməta ya, a ne dər batsah ŋa. A kesle a kwa kamala mala makəva gà təmaŋ ana à kiv a tar a. A ge dər kataya ka, aɗaba məməta Yesuw ana a mət a. Nda məmbəz ŋgar ana a dza dər a ka, a gəs masla nda kwa, dite na a de a aka miɗ aka miɗ, à ndìv a tsiye. ²¹I hemer a ka, dite mà zlak kurum, aà megemir ana ŋgwal ŋa tserdze, a waya ki gwimer a ya. Ŋgat ŋa nda gər ŋgar tekeɗe ka, ma ge megemir i gəzləŋ kwa nda ahər Yesuw, na dite mede kwa à tsehin ahər a ya. Mezlibe ma ge ka, biy Yesuw Kiristi aà biybiy. *Amin.

Mandəvandəv bazlam

²²A kurum gà damər gà, iye ihər i ge a kurum a kamkam: Gəsum bazlam gà ana i tsik a kurum a ya, nda maŋgayaba lele, na dite a vile a kurum a ndzəɗa a gəzləŋ kurum a. Aɗaba bazlam ana i wetse a kurumaha a wakita aaha ya ka, zùbəl ŋa tsa, ar ka, kəla bazlam zaakwa pəra. ²³A sèsiŋ aà meɗife a kurum dər asa ka, tàa pə̀lara à damər kwa Timute i daŋgay a. Na mege aka ndzera a təv gà a faha ya bise ka, mìi dehe a nda ŋgat məma, na i təv ana i dehe a aà məfə̀rà aka kurum a.

²⁴Gwim wusa a gà bàba ŋa na ika magər kurum gà mburma Mbulum tserdze ya. Ki gwim a gà mburma Mbulum ana tserdze ya mbaŋa asa. Gà damər kwa ana ika ahəɗ Italiya ya, ta ge a kurumaha wusa asa mbaŋa.

²⁵Mbulum ma ge a kurum ŋgwal ŋa lele, a kurum ilik ilik tserdze.