Matíyé

Sɛɛrɛ nʋwãa ʋ́

Matíyé

tɩ̃’nɩ Yésú wá mɩ́ɲɔ wɛra

Sɛbɩ wá tɩ̃’mɩ wá tɩtã́ŋga

Yésú wá mamannɩbii Matíyé ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ tɛ̃ Léví ʋ́ déerá dãmphohɩ̃́nnáa wɛrɩ, ʋ́rá tɩ̃’nɩ sɛbɩ wɛrɩ ɩ̃ hãa ʋ́ ʋ́ Júde kãmbɩra. A tʋʋ ʋ́ tɩ̃’dɩgɩ kpakɩrɩ ya, yɛ tʋ-arɩ dé tɩ́ Yésú huuri yɛ yaa wɛrɩ, sɩ́ dɩɩsɩ digbée ná kpɔɔgɩ ná digbéeɲɔ ná kpɔɔgɩ wá sɔgɔmbɩrá ʋ tɩ̃’nɩ.

Ʋ bɛɛma dé pɩ tʋ dé Yésú dé-uma Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba hɩ̃́ŋ nɩ́pɩ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩnɛ, ʋ́ mɩ́ ɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ sɛɛ’ra kha’ ʋ ba bamma wɛra. Tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ́ sɛɛrɩyɛ mɩ́ɩ ɩ́ Yésú mamannɩ nɩ́pɩrɩ Yékírí wá mɩ́ɩná ná tãgɩmasimɩ́ ɩ́ ʋ déeri ná ʋ́ kɔ́’mɩ ná ʋ́ thɩɩmɩ ná yɔ́ mɩ́ɩ wá yɔ́ɔ ɩ́ pɩ déeruu ɩ̃ ná nanɩ ʋ́ ba’mɩ nɩ́’batábɔkɔ ná ʋ́ yamɩ huuminá ná yɔ́ mɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɩ wá yɔ́ɔ.

Ná mʋ ɲáa ná Matíyéra yɛ wɛ̂ɛ mana’ yɛ̂ɛ kʋ̃ŋ Yékírí wá ɩgɩ pãtɩ́ Márkɩ ná Lúki ná Jã́na kʋ̃ŋ wɛrɩ wa, dé ʋ yɛ kʋ̃mma thʋ’rɩ ɩgɩ, ku’-sima tɩ́ Júdebira yɛ wɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ yɩ́’ Yékírí wá ɲísígiri mɛ́’nɩ púrgi púrgi wa. Ná pɩ kha’ pɩ yɩ́’ Yékínni pɩ yɛ kʋ̃mma thʋ’ra, tɩ́rá yɛɛrɩ Matíyérâa kʋ̃ŋ thʋ’rɩ ɩga.

Sɛbɩ wá kpɩkɩŋkhaya

Pãtɩ́ hũŋgi khɛɛrɩ ná nanɩ Yésúri wɛra 1.1–2.23

Jã́ Batísi wá sɛɛrɛ ná Yésú wá bátízéme 3

Tɩ́ Sutãna má’nɩ Yésúri ɩ̃ keri wɛra 4.1-11

Yésú wá hɩ̃tansɩ Galíle maráa ná mɩ́ɩ ɩ́ ʋ déeri ní wɛra 4.12–18.35

Yésú wá ku’mi Galíle ná ʋ́ yóomi Jerúzalɛ́m 19.1–20.34

Yésú wá phɩrgaŋ khɩbɩ ná ʋ́ humo 21.1–27.66

Yésú wá huyama 28.1-20

Hũŋgo

(Lúk 3.23-38)

¹Pãtɩ́ hũŋgi khɛɛrɩ ɩ̃ ná nanɩ Yésú Kírísi ʋ́ déeri Davíti wá kói ʋ́ déeri Ábráhám wá kói wɛra.

²Ábráhámɩná hũni Ízákɩ,

Ízákɩrá yaa hũni Jakɔ́pɩ,

Jakɔ́pɩrá yaa hũni Júda ná ʋ́ mánɩ́khobi ná ʋ́ khɩ̃nɩbɩra.

³Júdará yaa hũni Támâarná, Pɛ́ɛrɛ́zɩ ná Zéerá;

Pɛ́ɛrɛ́zɩ̌ɩ yaa hũni Ɛ́sɩ́rɔ́m, Ɛ́sɩ́rɔ́mɩná yaa hũni Arámɩ,

⁴Arámɩná yaa hũni Ámínádábɩ,

Ámínádábɩrá yaa hũni Násɔ́nɩ,

Násɔ̂ɔnná yaa hũni Sálmɔ́nɩ,

⁵Sálmɔ́nɩná yaa hũni Arahábɩrá Bówázɩ;

Bówázɩrá yaa hũni Urútirá Óbɛ́dɩ;

Óbɛ́dɩrá yaa hũni Jésé,

⁶Jésérá yaa hũni ɩthakho Davíti.

Davítirá yee Úrí wá harɩ ʋ́ ʋ huuri yɛ sɛ́ɛ wɛrɩ, ɩ̃ hũni ʋ́ bʋ Sálómɔ́;

⁷Sálómɔ́ná yaa hũni Óróbówám,

Óróbówámɩná yaa hũni Ábɩ́yá,

Ábɩ́yárá yaa hũni Ázáfɩ,

⁸Ázáfɩrá yaa hũni Józáfátɩ,

Józáfátɩrá yaa hũni Jórám,

Jórámɩná yaa hũni Ózɩ́yásɩ,

⁹Ózɩ́yásɩrá yaa hũni Jówátám,

Jówátámɩná yaa hũni Ákázɩ,

Ákázɩrá yaa hũni Ézékɩ́yásɩ,

¹⁰Ézékɩ́yásɩrá yaa hũni Mánásé,

Mánásérá yaa hũni Ámɔ́sɩ,

Ámɔ́sɩrá yaa hũni Józɩ́yásɩ,

¹¹Józɩ́yásɩrá yaa hũni Jékóníyá ná ʋ́ khɩ̃nɩbɩra.

Ʋ́ waatɩrá pɩ kɔ́’rɩ Ísíráyɛ́l bibi ɩ̃ yóo bí donso Bábílɔ́nɩ sɩrgɩrá.

¹²Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ tɩ́ pɩ nannɩ ní Bábílɔ́nɩná ɩ̃ ná nanɩ waatɩ ʋ́ pɩ fɩ́’rɩ baa wɛrɩ,

Jékóníyárá hũni Sálátɩ́yɛ́l,

Sálátɩ́yɛ́lná yaa hũni Zóróbábɛ́l,

¹³Zóróbábɛ́lná yaa hũni Ábíyúdi,

Ábíyúdirá yaa hũni Élíyákím,

Élíyákíminá yaa hũni Ázɔ́ɔrɩ,

¹⁴Ázɔ̂ɔrná yaa hũni Sádɔ́kɩ,

Sádɔ́kɩrá yaa hũni Ákím,

Ákíminá yaa hũni Élíyúdi,

¹⁵Élíyúdirá yaa hũni Élíyázáarɩ,

Élíyázáarná yaa hũni Mátán,

Mátâanná yaa hũni Jakɔ́pɩ,

¹⁶Jakɔ́pɩrá yaa hũni Márɩ́yámu wá khoo Jozɛ́fɩ.

Márɩ́yámuná yaa hũni Yésú ʋ́ pɩ yɩ́’ Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ wɛra.

¹⁷A wɔ́nnɩ́ kha’ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ Ábráhámɩná ɩ̃ ná nanɩ Davítirá, kóibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɩ́ɩ’nʋ̂ʋ bʋ́. Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ tɛ̃ Davítirá ɩ̃ ná nanɩ Ísíráyɛ́l bibi wá yóomi donsirá Bábílɔ́nɩná, kóibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɩ́ɩ’nʋ̂ʋ bʋ́. Ɩ̃ yaa kɔ́rɩ́ gɩ tɛ̃ Ísíráyɛ́l bibi wá yóomi donsirá Bábílɔ́nɩná ɩ̃ ná nanɩ Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́ wá bammɩná, kóibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɩ́ɩ’nʋ̂ʋ bʋ́ tɛ̃.

Yésú wá hũmmi wá mɩ́ɲa

(Lúk 2.1-7)

¹⁸Pãtɩ́ pɩ hũnni Yésú Kírísi yóo ú wɛra. Ʋ́ nɩ́ɲáa Márɩ́yámu wá nákɔrɩyɛ̂ɛ yɛ Jozɛ́fɩra; pɩ yɛ tʋʋ kãmbɩ wa, yɛ Márɩ́yámuná khɛɛ dɔ́ɔrɩ Yékírí wá Nii wá bárkárá. ¹⁹Jozɛ́fɩ dé-uyaama nɩ́’ termemmi, tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ́ kha’ ma sɛ́yɔɔ. Yɛ mʋ́ ʋ yɛ wɛ̂ɛ bɛɛ dé ma hasɩ’ ʋ́ ɲísígi wa wɛrɩ, ʋ́ kha’ ma kóo sɛ́yɔɔ. ²⁰Mʋ́ Jozɛ́fɩra yɛ sɩ́ kã́kásɩnɛ wɛrɩ, ʋ́ ɲáa Tamǎaŋ mɩnɩgɩ wá ɔɔ hʋ̃ndɔɔrɔnsɔ ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ Davíti wá kói Jozɛ́fɩ, hã ʋ́ tʋ̃́nnɛ́ɛ Márɩ́yámu wá yeeminá wã dé Yékírí wá Nii wá bárká bʋ ʋ khɛɛrɩ dɔ̂ɔnna. ²¹Ʋ ba hũmma bikhoo, ʋ́ yɩ́sɔɔ Yésú, pébu, ʋ́râa ba hɩ̃́ŋ ʋ́ nɩ́pɩrɩ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩnɛ.

²²Ɩ́sɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’ nannɩma ɩ̃ mákɩ́rá pãtɩ́ Tamaŋ Yékírí yɛɛra ʋ́ hɩ̃́ŋgɩ́nnáaná khɩrɩya sɛɛrɩyɛ kha’ ²³hãnɩmboŋ yaaŋfʋ̃mɩna ba khɛma dɔ́ɔrɩ ɩ̃́ hũŋ bikhoo pɩ́ yɩ́sɔɔ Émánɩ́yɛ́l;1.23 Ná keri Ézá 7.14 kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri Yékíre aabɛ.

²⁴Mʋ́ Jozɛ́fɩ yɩ́ɩbɩ́nnɩ yaa wɛrɩ, ʋ́ khɛɛ ʋ́ hannɩ pãtɩ́ Tamǎaŋ mɩnɩgɩ kha’rɩ wɛrɩ, ²⁵yɛ ʋ yɛ tʋwɔɔ wa ɩ̃ taraa ná nanɩ khɩɩ ʋ́ ʋ́ harɩ hũnni bikhoo, ʋ́ yɩ́sɔɔ Yésú wɛra.

Mɩ́tʋbɩ wá yóomi Yésú thã

¹Ɩthakho Éródi wá pã́nná pɩ hũnni Yésúri Bɛ́tɩ́lɛ́hɛ́m ʋ̂ʋ Júde maráará wɛra. Ɔ khɩɩ mɩ́tʋbɛ́ yaa khɩɩkuki ɩ̃ baa Jerúzalɛ́mɩná ²ba pʋ́gɩ́ kha’ he pɩ hũnni bii ûu ba dé Júdebi wá ɩthakhoori wɛraa? Pébu, ɲá-ɩ̃bɩ́nnɩma ʋ́ kʋsa’nnɩ khɩɩkukirá ɩ̃bɛ́ baa ʋ́ thɩyakhara.³Mʋ́ ɩthakho Éródi núuni si wɛrɩ, sɩ́ ɲagɩmɩɲa ʋ́ kã́kásɩ tɩ́kɩ́ŋ ná Jerúzalɛ́m nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ. ⁴Ʋ́ pĩ́ŋgíré Júdebi wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná pɩ́ sɛbɩtʋbɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̃ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ he pɩ yɛ ba hũŋ Yékírí wá Sakhanɩ́nnaa? ⁵Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ pɩ yɛ ba hũnooma Bɛ́tɩ́lɛ́hɛ́m ʋ̂ʋ Júderá wɛrɩ, pébu Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa tɩ̃’nɛɛ-ʋyaama kha’

⁶Ʋ́rɩ́ Bɛ́tɩ́lɛ́hɛ́m ʋ̂ʋ Júderá wɛrɩ,

ʋ́rá sénni Júde nɩɩ khãgɩɩ wá yɔ́ɔrá yɛ ʋ́ ɲísígírá ku’ri;

pébu, ʋ́rɩ́ bʋ ɔ fãgɩmaŋ ba ku’,

ʋ̂ʋ ba keŋ Ísíráyɛ́l bi bí déeri má nɩ́pɩ wɛra.2.6 Ná keri Mis 5.2

⁷Mʋ́ Éródi núuni si wɛrɩ, ʋ́ yɛɛ pɩ́ kóo yɩ́sɩ mɩ́tʋbɩrɩ ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ ɩ̃ tʋʋ waatɩ ʋ́ pɩ ɲáanɩ kʋsa’nnɩ wɛra. ⁸Yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ sʋ̃nɩ bɩ Bɛ́tɩ́lɛ́hɛ́mɩná kha’ pɩ ná pʋ́gɩ́’ tákɩrsɩ bii wá mɩ́ɩná, ná pɩ tʋʋ ʋ́ kɛ́ŋgɩ pɩ́ ba sɛɛ’ ma maná ná thɩɩgɔɔ tɛ̃.

⁹Mʋ́ ɩɩ sɛɛrɛɛrɩ sóo, pɩ́ khɛɛ yówo. Kʋsa’ tɩ́ pɩ́ ɲáaná khɩɩkukirá wɛrɩ, tɩ́râa yɛ wɔ́ɔnná pɩ̂ɩ thoo ri. Mʋ́ tɩ nannɩ khaa tɩ́ biirɛ wɛrɩ, tɩ́ nɩɩnaa. ¹⁰Mʋ́ pɩ ɲáanɩ kʋsa’rɩ wá nɩɩnammɩnɩ wɛrɩ, nʋʋmɛ́ thãgɩ bɩ, ¹¹pɩ́ dóoró dukirá ɩ̃ ɲáa bii ná ʋ́ nɩ́ɲáa Márɩ́yámuni, pɩ́ khuusiro thɩɩga biiri, yɛ fárɩ́yá pɩ́ kpóŋgéesiri ɩ̃ khori mɩ́ pápá’ ɩ́ déeri sãnɩ ná datɩkɔ́rɔ́ŋ ná ɔ datɩkɔ́rɔ́ŋ ʋ́ pɩ yɩ́’ míiri wɛrɩ, ɩ̃ hãa-ʋ. ¹²Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yékínná sɛɛrɩyɛ bɩ́ hʋ̃ndɔɔrɔnsɔ kha’ hã pɩ́ thoo Éródi thãná wã. Pɩ́ tɔ khɛɛ tɔ́ khɩ̃ŋ manɩ ɩ̃ písée pɩ́ sɩrgɩrá.

Tɩ́ Jozɛ́fɩ ná Márɩ́yámu horo’ri Yésúnɔ ɩ̃ yóo ú Éjípíti sɩrgɩrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹³Mʋ́ mɩ́tʋbɩ tannɩ sóo, Jozɛ́fɩrá ɲáa Tamǎaŋ mɩnɩgɩ wá ɔɔ hʋ̃ndɔɔrɔnsɔ ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yáa khɛ bii ná ʋ́ nɩ́ɲáanɩ ɩ̃́ horó’ yóo bí Éjípíti sɩrgɩrá ná hɩ̃tɩ ní ɩ̃́ ná naŋ khɩɩ ʋ́ ma ba sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ fɩ́’rɩ́ písi wɛrɩ, dé khátɛ ná kɩ́rɩ́ʋ ná Éródira ba wɛ́ɛma biiri dé ʋ khʋwɔɔ. ¹⁴Jozɛ́fɩrá yaa khɛɛ bii ná ʋ́ nɩ́ɲáanɩ iseŋgiri ɩ̃ yóo bí ná hɩ̃taa Éjípítirá. ¹⁵Ʋ́ hɩ̃taa ní ɩ̃ ná nanɩ fɔ́ Éródi wá humo, sɩ́ dée sã́ŋgɩ sɛɛrɛ ʋ́ Tamaŋ yɛɛra ʋ́ hɩ̃́ŋgɩ́nnáaná sɛɛrɩyɛ wɛrɩ, ʋ́ dée ʋ́ dɔ́mmɩ́ná. Kha’-ʋyaama kha’ yɩ́’-manɩma má bikheeri kha’ ʋ ku’ Éjípítirá.2.15 Ná keri Óoz 11.1

Bikɛrɛɛbɩ wá khʋwa’mɩ wá mɩ́ɲa

¹⁶Mʋ́ Éródi tʋʋrɩ dé mɩ́tʋbɩ fɩ̃m-bɩrʋʋma wɛrɩ, ʋ́ ɲámɩ́sɛ́ yaa tákɩrsɩ ʋ́ yɛɛ pɩ́ khʋʋga Bɛ́tɩ́lɛ́hɛ́m ná nɩɩ ɩ́ sã́nnɩ kṹnee wɛrɩ, ɩ́ bikhoo’ pɩ̂ɩ mɩ́ɩ buu dɩɩgɩ wa, ɩ̃ ná nanɩ pɩ́ buuri dɩɩ sɩ́ɲɔ wɛrɩ, ɩ̃ mákɩ́rá waatɩ ʋ́ mɩ́tʋbɩ bʋka’raa-ʋ kha’ kʋsa’nnɩ ku’-tiri wɛra. ¹⁷Pãtɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Jérémí kha’ra wɛrɩ, mʋ́nnáa sɩ déeri. ¹⁸Kha’-ʋyaama kha’

Nú-biri ná ɔɔ sʋ́rɩ́ɩ Árámá,

fʋʋyɩ ná bɩɩfʋʋyɛ́ pʋ́bɩ́yá.

Árásɛ́lɩ̂ɩ fʋʋ ʋ́ bibi wá bɩga.

Ʋ wɛ̂ɛ bɛɛ dé ʋ kpáa wa,

pébu, ʋ́ bibira bʋ́ wa.2.18 Ná keri Jér 31.15

Jozɛ́fɩ ná Márɩ́yámu wá fɩ́písémmi Ísíráyɛ́lná

¹⁹Tɩ́ kpãnaa bʋ Éródirá huwo. Mʋ́ ʋ huuri wɛrɩ, Jozɛ́fɩrá ɲáa Tamǎaŋ mɩnɩgɩ wá ɔɔ hʋ̃ndɔɔrɔnsɔ Éjípítirá ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’, ²⁰ʋ yáa khɛ bii ná ʋ́ nɩ́ɲáanɩ ɩ̃́ fɩ́’rɩ́ písi Ísíráyɛ́l sɩrgɩrá dé nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ bɛ́ɛ khʋ biiri wɛrɩ, hu-biri. ²¹Jozɛ́fɩrá yaa khɛɛ bii ná ʋ́ nɩ́ɲáanɩ ɩ̃ fɩ́gɩ́ písée bí Ísíráyɛ́l sɩrgɩrá. ²²Yɛ mʋ́ ʋ núuni ná pɩ kha’ Éródi hu-uma yɛ ʋ́ bikhee Árkéláwɔ́sɩrá khɛɛ ɩɩgɩrɩ Júde maráará wɛrɩ, phãnɩgɛ́ kɔ́rɔɔ yóominɛ ní; yɛ Yékíré sɛɛrɩyɛ ʋ́ hʋ̃ndɔɔrɔnsɔ ʋ́ yaa yóo Galíle maráa bʋ. ²³Ʋ́ yóo ná hɩ̃taa yɔ́ nɩɩ wá yɔ́ɔ bʋ ɩ́ pɩ yɩ́’ Názáarɛ́tɩ, sɩ́ dée sã́ŋgɩ mɩ́ɩ tɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ kha’ra wɛrɩ, tɩ́ dée pɩ́ dɔ́mmɩ́ná. Kha’-pɩyaama kha’ pɩ ba yɩ́sɔɔma Názáarɛ́tɩ wáya.

Yékírí wá sɛɛrɛ ʋ́ Jã́ Batísi sɛɛ’rɩ wɛrɩ, ʋ́ mɩ́ɲa

(Már 1.1-8; Lúk 3.1-18; Jã́ 1.19-28)

¹Ʋ́ waatɩrá Jã́ Batísi yaara yɛ̂ɛ sɛɛ’ nɩ́pɩ Yékírí wá sɛɛrɛ Júde maráa gbirinná, ²kha’ pɩ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ dé thʋ’rɩ ɩgɩ wá pã́nnɩ tɔ́’rɩ́n-tɩma. ³Ʋ́ mɩ́ɩna Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí sɛɛ’ra kha’

Ɔ̌ɔ sʋ́rɩ́ɩ gbirinná kha’

pɩ hafɩɩ khɩ̃ɩnnɩ ɩ̃́ saŋ tɩ́ Tamannɩ

yɛ́ hafɩɩ ʋ́ khɩ̃ŋfɔ́rɔ́’ɩ́rá tereŋ.3.3 Ná keri Ézá 40.3

⁴Táa sɩ́ Jã́na yɛ yee wɛrɩ, ɲʋgʋmɩ́ndooge pɩ khɛɛra dée si; ʋ yɛ kpɔ́’ma tɛ̃ dɔɔfãnaŋgbóró. Ʋ yɛ khɔɔma kpã́nsɩ́bɩ yɛ̂ɛ di sãŋga. ⁵Jerúzalɛ́m nɩ́pɩ ná Júde nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ ná dágáa ʋ́ pɩ yɩ́’ Júrdɛ̃́ wɛrɩ, ʋ́ maráa nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ yɛ bamma Jã́ thãná ⁶bâa sɛɛ’ mɩ́pɩ̃́ɩ ɩ́ pɩ yɛ dé wɛrɩ nɩ́pɩ́rá, yɛ ʋ̂ʋ yɛ bátízé bi Júrdɛ̃́ná.

⁷Fáarísi kɔ́ŋgɔ́mbɩ ná Sádísé kɔ́ŋgɔ́mbɛ̂ɛ yɛ baŋ ʋ́ thãná bátízékhara. Mʋ́ ʋ ɲáanɩ bɩ wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ kpórkhofibɛrɩ, pɩ kha’ kɩbɩɩ-bɩrma wãa? Máa sɛɛ’rɩ bɩ kha’ pɩ horó’ ku’ pú naaŋ wá thɩɩ gɩ̂ɩ ba baŋ wɛraa? ⁸Pãtɩ́ táhugira seŋ bi kɩrsɩ wɛrɩ, pɩ yɛɛ pɩ́ dédɔ́mmɩná hɩ̃tɩ mʋ́ sɩ́ bʋká’ kha’ fɩ́kɩ́m-bɩrma dɔ́ɔgɔ, ⁹tʋ̃má hã pɩ́ hɩ̃tɩ kɩ́ kʋ̃ŋ kha’ dé-ɩ̃bɩ́nnɩma Ábráhám wá kóibi wa, pébu, ma sɛɛ’-pɩma kha’ Yékíre wɔ́nnɩ́ fɩ́kɩ́ŋ pʋ́rsɛrá dé Ábráhám wá kóibo. ¹⁰Yɛ kha’ wɛrá, wɩ̃́ɩ’nɩ sɔ́ɔbɩ́n-tɩrma ɩ̃ hɩ̃taa táhunínsi wá kpee’ hɩ̃tansa. Yɛ táhugi wó táhu gîi ba kaa seŋ bi kɩrsɩ wɛrɩ, kɩ ba khú hĩmma naagɔ. ¹¹Yɛ kha’ mana bátízé-bima yɔ’mɔ sɩ́ bʋká’ kha’ fɩ́kɩ́m-bɩrma dɔ́ɔgɔ, yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba baŋ wɛrɩ, ʋ tarɩ mana, má wɔ́nnɩ́ khoŋ ʋ́ dɛɛkharasɩ wá yatɩrɩ wa. Ʋ́ra ba bátízé-bima Yékírí wá Nii bu ná naagɔ. ¹²Kha’ ʋ ma sʋkʋ̃nɩ’oŋginɛ dékírá yɛ̂ɛ ba kʋ̃nɩɩ sʋʋyɩra; yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ khɛ sʋbigiri ɩ̃́ yee gi kpórgo yɛ́ tho’ sʋthikiri na kaapĩ́ɲéŋgo.

Yésú wá bátízémi wá mɩ́ɲa

(Már 1.9-11; Lúk 3.21-22)

¹³Yésúrá yaa Galíle maráará ɩ̃ baa Jã́ thãná, Júrdɛ̃́ná dé ʋ bátízé ma. ¹⁴Yɛ Jã́na pɩ́ɩ ya, yɛ kha’ ʋ́rá mákɩ́nná ná ʋ bátízé manɩ, yɛ ʋ́rá písée yɛ̂ɛ baŋ má thãná dé ma bátízée-u? ¹⁵Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yɛɛ sɩ́ hɩ̃tɩ mʋ́ dé mákɩ́n-tɩrɩ ná ɩ̃bɩ́ra déma mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ Yékírí kha’rɩ wɛra. Jã́ná tɔ pɩ́ɩ ɩ̃ bátízée-u. ¹⁶Mʋ́ Jã́ bátízéri Yésúri sóo wɛrɩ, ʋ́ kuso yɔ’mɩná; thʋ’nná pã́gɩ́yá yɛ ʋ ɲáa ná Yékírí wá Niina sũuno koikoi ɩ̃ khɛɛbɩrɛ he’rii ɩ̃ sáa ʋ́ bʋ. ¹⁷Yɛ ɔ sɛɛrɛ̌ɛ kuso ní thʋ’nná ɩ̃ kha’ ʋ́wɛrá déeri má Bikheera, ʋ ma má dɔ́gɩ́rá; ʋ́ mɩ́ɩ nʋʋnɩ má tákɩrsa.

Tɩ́ Sutãna má’nɩ Yésúri ɩ̃ keri wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 1.12-13; Lúk 4.1-13)

¹Mʋ́ sɩ tannɩ, Yékírí wá Niɲé tã́a Yésúri ɩ̃ yóo ú gbirinná dé Yékírí wá pɩ̃́ɩnáa Sutãnaana mágɔɔ ɩ̃́ keŋ. ²Ʋ́ kɔ́rɩ́ sũŋ khɩɩbɩ digbéeɲɔ ná isensi digbéeɲɔ, tɩ́ kpãnaa bʋ, khʋ̃mɩgɛ́ kɔ́rɔɔ. ³Mʋ́ Sutãnaana yɛ bɛɛ dé má mágɔɔ ɩ̃́ keŋ wɛrɩ, ʋ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ná Yékírí wá Bikhee ʋ déeri kũ̂uŋ, ʋ sɛɛ’ pʋ́rsɛrɩ kha’ sɩ fɩ́kɩ́ŋ ɩ̃́ dé diime. ⁴Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ Yékírí wá sɛbɩ sɛɛ’rɩ kha’ kɩ dée má diimi wá tórêe hã nɩ́thɩ̃nɩgɩ thakoogi wa, dé sɛɛrɛ wó sɛɛrɛ ʋ̂ʋ ku’ Yékírí wá nʋ́gɔ wɛrɩ, ʋ́râa hã nɩ́thɩ̃nɩgɩ thakoogo.4.4 Ná keri Wóg 8.3⁵Sutãnaaná písée khɛɛ yóo ú Jerúzalɛ́mɩná, ʋ́ déeri Yékírí wá nɩɩ wɛrɩ, ɩ̃ ná kã́nɩ́ ʋ́ Yékínthɩya’duki wá thagɩtóonná, ⁶yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ná Yékírí wá Bikhee ʋ déeri kũ̂uŋ, ʋ kpɩ́rɩ́ wá fãnɩŋgɩrá, pébu, tɩ̃’-sɩrma Yékírí wá sɛbɩrá kha’

Yékínna ba sɛɛ’ma ʋ́ mɩnɩgɩbɩrɩ kha’

Pɩ sooyí kɔ́rɔɔ

sɩ́ dé sã́ŋgɩ hã ʋ́ dɛgɛ́ kpoo pʋ́rgɔ wa.4.6 Ná keri Mák 91.11-12

⁷Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ tɩ̃’-sɩrma Yékírí wá sɛbɩrá tɛ̃ kha’ hã mʋ́ má’ mʋ́ Tamaŋ Yékírí ɩ̃́ keŋ na.4.7 Ná keri Wóg 6.16⁸Sutãnaaná písée khɛɛ kã́nɩ́ ʋ́ kɔ́ tátí’ sʋ̃nsʋ̃nɩgɩ wá thagɔ yɛ bʋkaa-ʋ duniɲasɩrsɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ ná sɩ́ kɩrmɩnɛ mɛ, ⁹yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ná ʋ pɩ́ ɩ̃́ khuusíŋ thɩya’ ma, má hãa-ʋ sɩ́ bɛ̂ɛ’nɔ. ¹⁰Yésúrá sɛɛrɩyɛ Sutãnaanɩ kha’ ʋ tannɩ́ sʋ̃́ʋ má the’ dé tɩ̃’-sɩrma Yékírí wá sɛbɩrá kha’ mʋ khuusíŋ thɩya’ mʋ́ Yékírí ʋ́ déeri mʋ́ Tamaŋ wɛrɩ, yɛ́ kɩ́ nú ʋ́ ʋ́kpǒo ɲíntã́nna.4.10 Ná keri Wóg 6.13¹¹Sutãnaaná tɔ taraa yɛ sɛ́yɔɔ yɛ Yékírí wá mɩnɩgɩbɩ wá pɔ́ɔ baa ba tɛ̃́fɩ́rɔ̂ɔ.

Yésú wá sʋ̃mɩnɩ wá kɔ́kɩ́mmɩ Galíle maráa bʋ

(Már 1.14-15; Lúk 4.14-15)

¹²Tɩ́ kpãnaa bʋ pɩ́ kɔ́rɩ́ Jã́ Batísiri ɩ̃ pã́gɔɔ. Mʋ́ Yésú núuni si wɛrɩ, ʋ́ yaa yóo Galíle maráa bʋ, ¹³ɩ̃ ná sɛ́ɛ Názáarɛ́tɩrɩ yɛ yóo ná hɩ̃taa Kápɛ́rnáwúm ʋ̂ʋ dákpóróo wá the’, ʋ̂ʋ Zábílóni maráa ná Nɛ́fɩ́tálí maráa bʋ, ¹⁴sɩ́ dé sã́ŋgɩ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí wá sɛɛrɛrá dé ʋ́ dɔ́mmɩ́ná. ¹⁵Kha’-ʋyaama kha’

Nɩ́’ pɩ̂ɩ Zábílóni ná Nɛ́fɩ́tálí sɩrɩ sɩ̂ɩ dákpóróo wá khɩ̃ɩnná,

Júrdɛ̃́ wá tɔ́ he’nná wɛrɩ,

Galíle ʋ́ déeri támabɩ wá sɩrga,

¹⁶pɩ́ bɩ̂ɩ tápírgírá wɛrɩ,

pɩ ba ɲá táyɛ́sɩ́gɩ tákɩrsa.

Yɛ pɩ̂ɩ sɩrgɛrá huumi wá déko, tápírgírá wɛrɩ,

pɩ ba ɲá táyɛ́sɩgɩ pɩ́ sɔgɔmbɩrá.4.16 Ná keri Ézá 9.1-2

¹⁷Ʋ́ waatɩrá Yésú kɔ́kɩ́nnɩ yɛ̂ɛ sɛɛ’ nɩ́pɩrɩ kha’ pɩ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ dé ɩɩ gɩ́ ku’ri thʋ’nná wɛrɩ, kɩ́ pã́nnɩ tɔ́’rɩ́n-tɩma.

Yésú wá dʋ́gɩ́ɩ mamannɩbibi wá mɩ́ɲa

(Már 1.16-20; Lúk 5.1-11)

¹⁸Yésúra yɛ tɔmma Galíle dákpóróo wá kéŋgiri ɩ̃ ná ɲáa Símɔ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Pɛ́ɛrɩ wɛrɩ ná ʋ́ khɩ̃nɩɩ Ándéré. Yɔɔ pɩ yɛ hĩŋ; sɩ́rá déerá pɩ́ sʋ̃mɩnna. ¹⁹Ʋ́ kha’ pɩ ba thoo ma dé pɩ́ ba kɔ́’ burbi tʋ̃́wã, dé ma ba yɛɛma pɩ́ kɔ́’ nɩ́pɩ ɩ̃́ hã Yékíre. ²⁰Khaanná fɩ́, pɩ́ sɛ́ɛ yɔɔbɩrɩ yɛ thowoo. ²¹Ʋ́ yóo wɔ́ɔnná tɛ̃ ɩ̃ ná ɲáa Zébédé wá bikhee Jákɩ ná ʋ́ khɩ̃nɩɩ Jã́. Pɩ yɛma phosiko pɩ́ ná pɩ́ siiri yɛ̂ɛ hafɩɩ pɩ́ yɔɔbɔ. Ʋ́ yɩ́sɩ bɩ, ²²pɩ́ yaa sɛ́ɛ pɩ́ phosiki ná pɩ́ siiri yɛ thowoo.

Tɩ́ Yésúra yɛ mamaŋ nɩ́pɩ yɛ̂ɛ yɛ pã́aná’ bo’ribi wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

²³Yésúra yɛ tɔmma Galíle maráa wá bɛ̂ɛ’; ʋ yɛ mamamma nɩ́pɩ Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhayɩrá. Ʋ yɛ sɛɛ’ma nɩ́pɩ sɛɛrɛ nʋwãa ʋ̂ʋ sɛɛ’ Yékírí wá ɩgɩ wá mɩ́ɩ yɛ̂ɛ pã́aná’ bo’ thĩiɲi thĩiɲi wá bɛ́ɛ’ ná nɩ́’ pɩ̂ɩ wɔ́rɩ́ khɔkhɔrɩkhɔ wɛrɩ, pɩ́ bɛ̂ɛ’. ²⁴Yésú wá ɲísígi ku’-kiyaama Síirí sɩrgɩ wá bɛ́ɛ’rá. Pɩ yɛ bamma bo’ribi ná nɩ́’ pɩ̂ɩ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ thĩiɲi thĩiɲi wá bɛ́ɛ’ wɛrɩ ʋ́ thãná, ʋ̂ʋ yɛ pã́aná’ pɩ: kpéréŋgbéetárbɛ̂ɛ yɛ bʋ́ ná nɩ́’ pɩ̂ɩ bo’wáansɛ, ná munugubo. ²⁵Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ yɛ thowooma. Ya-bɩyaama Galíle ná Dékápól maráa ná Jerúzalɛ́m ná Júde maráa ná nɩɩ ɩ̂ɩ dágáa ʋ́ pɩ yɩ́’ Júrdɛ̃́ wɛrɩ, ʋ́ tɔ́ he’nná.

Tɩ́ Yésú mamannɩ nɩ́pɩ tátíko wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Lúk 6.20-23)

¹Mʋ́ Yésú ɲáanɩ pɩ́ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛrɩ wɛrɩ, ʋ́ kã́nɩ́ kɔ́ tátíko ɩ̃ hɩ̃taa, ʋ́ mamannɩbibirá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ ²yɛ ʋ́ kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ mamaŋ bɩ kha’

³Nɩ́’ pɩ́ tʋʋrɩ dé pɩ́ kpʋ̃́ʋmɛ ma Yékírí bu wɛrɩ, kɩrɩ-bɩ́nnɩ,

pébu, pɩ́ niɲe ba hɩ̃tɩ bʋ́ thʋ’rɩ ɩgɩrá.

⁴Nɩ́’ pɩ̂ɩ fʋʋrɔ wɛrɩ, kɩrɩ-bɩ́nnɩ,

pébu, Yékírêe ba wóoró’ pɩ́ dɔ́sɔ.

⁵Nɩ́’ pɩ̂ɩ tʋ sábárɩ́ wɛrɩ, kɩrɩ-bɩ́nnɩ,

pébu, Yékíre ba hã-bɩma fãnɩŋgɩnɛ.

⁶Nɩ́’ pɩ̂ɩ khɔrɔ’ pɩ́ dɔ́gɩnɛ mɛ dé pɩ dé tɩ́ Yékírí kha’rɩ wɛrɩ, kɩrɩ-bɩ́nnɩ

pébu, ɔ khɩɩ ná pɩ́ dɔ́sɩra ba wóo.

⁷Nɩ́’ pɩ̂ɩ maɲɩnaŋ pɔ́ɔrá wɛrɩ, kɩrɩ-bɩ́nnɩ,

pébu, Yékíre ba maɲɩnaŋ bɩ́ bʋ.

⁸Nɩ́’ pɩ̂ɩ kã́ká’ kɩrsɛ wɛrɩ, kɩrɩ-bɩ́nnɩ,

pébu, pɩ ba ɲá Yékíre.

⁹Nɩ́’ pɩ̂ɩ dé sã́ŋgɩ bɛmmɛ́ hɩ̃tɩ nɩ́pɩ wá sɔgɔmbɔ wɛrɩ, kɩrɩ-bɩ́nnɩ,

pébu, pɩ ba yɩ́’-pɩma Yékírí wá bibe.

¹⁰Nɩ́’ pɩ́ pɩ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ ɩ̃ dɛɛ pãtɩ́ pɩ dé tɩ́ Yékírí kha’rɩ wɛrɩ, kɩrɩ-bɩ́nnɩ,

pébu, pɩ́ niɲe ba hɩ̃tɩ bʋ́ thʋ’rɩ ɩgɩrá.

¹¹Ná nɩ́pɩra kʋsa’ pɩ yɛ̂ɛ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ bɩ yɛ̂ɛ khɛ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ yɛ̂ɛ dʋ’ pɩ ɩ́ kha’ pɩ́rá dée ri ɩ̃ dɛɛ pãtɩ́ pɩ thoo ma wɛrɩ, kɩrɩ-bɩrɩ. ¹²Pɩ kpánnɛ́ɛ yɛ́ yɛɛ nʋʋmɛ́ thã’ pɩ pébu, pɩ́ taasɩra ba nu’-níma thʋ’nná, dé mʋ́nnáa pɩ fʋ̃́ʋsɩ́nná Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́ bɩ́ khɩrɩɩra pɩ́ wɔ́ɔrɔ wɛra.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ sɔ́bɩ́gɩ ná táyɛ́sɩ́gɩ wá mɩ́ɩ wɛra

(Már 9.50; Lúk 14.34-35)

¹³Pãtɩ́ sɔ́bɩ́gɩra nʋʋna’ naŋgɩ wɛrɩ, mʋ́nnáa pɩrɛ fa duniɲaná. Yɛ ná sɔ́bɩ́gɩra wɔ́rɔ́ɔ thɩsɩya, pée mɩ́nɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ khɛ́ phʋ̃nna’ kɩ tɛ̃ɛ? Kɩ́ wɔ́nnɩ́ kɩrɩ mɩ́ɩnɩ tʋ̃́wã ná kɩ dée má ɩ̃́ khɛ́ kpó’ ki kpaagɔ pɩ́ wɩ̃́ɲá’ kɩ ya.

¹⁴Pãtɩ́ táyɛ́sɩ́gɩra yɛ́’rɛ́’ kɛ́ŋgɩrɩ wɛrɩ, mʋ́nnáa pɩrɛ fa duniɲaná. Nɩɩ ɩ̂ɩ tátíko wɛrɩ, ɩ́ wɔ́nnɩ́ kóo wa. ¹⁵Nɩ́nɛ́ dɛɛrɛ’ fɩtɩ̃nakhɛ’rɩ yɛ́ khɛ táagɩ́ si’ ri ya, dé ʋ dʋ’-rɩma kɔkɔtɛgɛɛ bʋ tɩ́ so, nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ dukirá wɛrɩ, pɩ́ bu kɩ́ ɲá.¹⁶Mʋ́nnáa pɩ́ táyɛ́sɩ́gɩ mákɩ́nnɩ ná kɩ so, nɩ́pɩ́rá ɲá mɩ́kɩrɩ ɩ́ pɩ dé wɛrɩ, yɛ́ fʋʋ pɩ́ Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́ ɲísí nʋʋga.

Tɩ́ Yésúra yɛ mamaŋ nɩ́pɩ maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹⁷Yɛ kha’ hã pɩ́ keŋ má bam-manɩma ɩ̃́ ba sɛɛ’ pɩ kha’ pɩ sɛ́ɛ tɩ́ Moyízi wɛrɛ́sɩ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá sɛpɩ kha’rɩ wɛrɩ wa, dé bam-manɩma dé ma ba dé ri tɩ́ dɔ́mmɩ́ná. ¹⁸Ma sɛɛ’-pɩma kha’ ná thʋ’rɩ ná fãnɩŋgɩra sóo wa, háarɩ tó’ri wɛrɛ́sɩ tábi tɩ́táa’rɩ mɛ́’, tɩ́ ba khoŋ bʋ́ Yékírí wá mammɩná wã, ɩ̃́ ná naŋ waatɩ ʋ́ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’ ba dé wɛra. ¹⁹Mɩ́ɩ ɩ́ Yékírí kha’rɩ wɛrɩ, ɩ́ bɛ́ɛ’rá mɛ, nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba kaa kɔ́’ háarɩ ɩ́ tábi tɩ́táa’ tɩ́kpo yɛ́ mamaŋ tɛ̃ nɩ́pɩ dé pɩ kaa kɔ́rɛɛ wɛrɩ, ʋ́ tárɩ́ɩrâa ba séŋ bɛ́ɛ’rá thʋ’rɩ ɩgɩrá. Yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba kɔ́rɛɛ yɛ́ mamaŋ pɔ́ɔrɩ dé pɩ kɔ́rɛɛ wɛrɩ, ʋ́ tárɩ́ɩra ba déma nɩ́kpóróo thʋ’rɩ ɩgɩrá. ²⁰Ma sɛɛ’-pɩma kha’ ná pɩ wɛ̂ɛ dé tɩ́ Yékírí kha’rɩ wɛrɩ, ɩ̃́ tarɩ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibiri wa, pɩ́ niɲé ba hɩ̃tɩ bʋ́ thʋ’rɩ ɩgɩrá wa.

Ɲámɩ́sɩ wá mɩ́ɲa

²¹Kha’ nú-biri ná pɩ kha’ Yékírí sɛɛ’-ʋrɩ ɩ̃bɩ khãgɩbɩrɩ kha’ hã mʋ́ khʋ nɩ́nɩ́ wã,5.21 Ná keri Ku’ 20.13; Wóg 5.17 dé ná mʋ khʋʋ nɩ́nɩ́ pɩ thɩɩ-mʋma. ²²Yɛ má yatɩ mana sɛɛ’-pɩma kha’ ná nɩ́nɛ khɛɛ ɲámɩ́sɩ ʋ́ kãnɩ bʋ, pɩ ba thɩyɔɔma. Yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba kʋsa’ ʋ́ kãnɩ kha’ phʋ̃ʋnaa wɛrɩ, pɩ ba yóo-úma thɩɩthɩɩkhãgɩbɩ thã ɩ̃́ ná thɩyɔɔ. Yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba kʋsa’ ʋ́ kãnɩ kha’ táthɔkɩ, mákɩ́ŋ-ʋrɩ ná pɩ hĩnoo fʋ̃́ʋsɩ́nnagɔ. ²³Tɩ́rá yɛɛrɩ ná mʋ yóo dé mʋ ná khoŋ thɔgɩnsɩthɔgɩŋkhoŋkhanná ɩ̃́ hã Yékírí yɛ wógíró dé dé-muni mʋ́ kãnɩ mɩ́ɩnɩ tɩ́ pɩ̃́ɲáa ʋ́, ²⁴mʋ́ yɛɛ mɩ́ɩ tɩ́ mʋ yóori dé mʋ ná khoŋ thɔgɩnsɩrɩ wɛrɩ fɩ́ thɔgɩŋkhoŋkhanná, yɛ́ yóo mʋ́ kãnɩ thãná ɩ̃́ ná hafɩɩ sɩ sɩ́ sóo, yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ mʋ́ ná khoŋ mʋ́ thɔgɩnsɩra.

²⁵Ná ɔɔ yɩ́sɩ mʋ thɩɩthɩɩ thã, waatɩ ʋ́ ɩ̃nɛ yóomíná wɛrɩ, mʋ́ hafɩɩ sɩ kɔrɔkɔrɔ, sɩ́ sóo, tʋ̃má ʋ́ tárɩ́ɩra ba ná hã-mʋ́ma thɩɩthɩɩrɩ, ʋ́rá hã mʋ́ nákɔrkpɩ̃́nɩ́bɛ́ pã́’ mʋ. ²⁶Ma sɛɛ’-mʋma kha’ fɔ́ mʋ́ taa mɩ́ɩgɩ wá bɛ̂ɛ’, wa’rɩ́kpóo yɛɛ ya, yɛ pɩ́ tʋ̃má pɩ sɛ́ɛ mʋ.

Hãnɩŋgɩ wá mɩ́ɲa

²⁷Yɛ kha’ nú-biri ná pɩ kha’ Yékírí kha’rɩ kha’ hã mʋ́ ku’ mʋ́ harɩ wɛrɛ́sɩ mʋ́ khoo wá kpãnaa bʋ wa.5.27 Ná keri Ku’ 20.14; Wóg 5.18²⁸Yɛ má yatɩ mana sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ kenni ha’ maa ʋ́ wɔ́ɔrɛ́ kuso ʋ́ bʋ, ʋ́ dɔ́gɩ́rá bɛɛ-ʋrʋʋma sówo. ²⁹Ná mʋ́ dé’dinyíbínnâa ba yɛɛ mʋ́ buro, mʋ́ kʋgɩ́ɩ sɛ́ɛ rɩ dé ɩ̃́ bʋ̃́nɩ́ mʋ́ wɩ́sɩ wá tɔ́ kha tɩ́kpo bʋ, tɩ pã́a tɩ́ pɩ ba hĩŋ mʋ́ wɩ́sɩ wá bɛ́ɛ’ fʋ̃́ʋsɩ́nnagɔ wɛra. ³⁰Ná mʋ́ dé’ diŋgêe ba yɛɛ mʋ́ buro, mʋ́ khú sɛ́ɛ gɩ dé ɩ̃́ bʋ̃́nɩ́ mʋ́ wɩ́sɩ wá tɔ́ kha tɩ́kpo bʋ, tɩ pã́a tɩ́ pɩ ba hĩŋ mʋ́ wɩ́sɩ wá bɛ́ɛ’ fʋ̃́ʋsɩ́nnagɔ wɛra.

Yaŋkpɩkɩŋgɩ wá mɩ́ɲa

(Mat 19.9; Már 10.11-12; Lúk 16.18)

³¹Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ kha’ ná nɩ́nɛ kha’ ma sɛ́ɛ má harɩ, ʋ tɩ̃’ yaŋkpɩkɩnsɛbɩ́ hãa-ʋ yɛ́ sɛ́yɔɔ.5.31 Ná keri Wóg 24.1³²Yɛ má yatɩ mana sɛɛ’-pɩma kha’ khoo wó khoo ʋ́ sɛ́ɛrɩ ʋ́ harɩ ná kɩ dée má hãnɩŋ-ʋrma wã; hãnɩŋgɔ ʋ yeeruu. Yɛ wɛ́ɛ ʋ́ yeeri harɩ ʋ́ pɩ sɛ́ɛrɩ wɛrɩ, ʋ́ tárɩ́ɩ dé-uma ha’mabɛɛ.

Karmɩ wá mɩ́ɲa

³³Nú-biri ná pɩ kha’ Yékírí sɛɛ’-ʋrma ɩ̃bɩ khãgɩbɩrɩ kha’ hã pɩ́ yee nʋ́ʋgɩ ɩ̃́ karɩ phãɩɲɩ wã, dé ná mʋ wɔ́rɔ́ɔ yee nʋ́ʋgɩ Tamanná, mʋ́ dé pãtɩ́ mʋ kha’rɩ wɛra. ³⁴Yɛ má yatɩ mana sɛɛ’-pɩma kha’ hã pɩ́ yatɩrá karɩ wa: hã pɩ́ karɩ thʋ’nná wã, dé tɩ́rá déeri Yékírí wá ɩthakhokira; ³⁵hã pɩ́ karɩ tɛ̃ fãnɩŋgɩrá wa, dé kɩ́rá déeri Yékírí wá dɛɛdʋtágɩra; hã pɩ́ karɩ Jerúzalɛ́mɩná wã, dé ʋ́rá déeri Yékíŋ ɩthakho kpóróo wá nɩɩna. ³⁶Yɛ hã mʋ́ karɩ tɛ̃ mʋ́ thĩná wã, dé mʋ́ wɔ́nnɩ́ yɛɛ mʋ́ thaɲíndoo tɩ́kpóo te’ wɛrɛ́sɩ ɩ̃́ fɩ̃ɩ ɲa, ³⁷dé pɩ yɛɛ pɩ́ iiyorá dé iiyo, pɩ́ ɔ̃́’ɔ̃ná dé ɔ̃́’ɔ̃, tʋ̃má sɩ́ tɔɔ sɩ̂ɩ nannɩŋ bʋ́ wɛrɩ, Sutãna thã sɩ́ra ku’.

Dimikhoŋgi wá mɩ́ɲa

(Lúk 6.29-30)

³⁸Nú-biri ná pɩ kha’ Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ kha’ ná nɩ́nɛ keu ʋ́ kãnɩ wá yíbíri, pɩ keuma ʋ́ wánnɩ tɛ̃. Ná nɩ́nɛ kpɔɔ ʋ́ kãnɩ wá yɩ́gɩ́rɩ, pɩ kpɔɔma ʋ́ wánnɩ tɛ̃.5.38 Ná keri Ku’ 21.24; Lév 24.20; Wóg 19.21³⁹Yɛ má yatɩ mana sɛɛ’-pɩma kha’ ná nɩ́nɛ dée mʋ pɩ̃́ɩ, hã mʋ́ taa-ʋ tɩ́ ya. Ná nɩ́nɛ fataa mʋ́ dé’diŋkhenni, mʋ́ hãa-ʋ tɔ̂ɔnnɛ. ⁴⁰Ná nɩ́nɛ bɛ́ɛ yɩ́’ ɩ̃́ thɩɩ mʋ, ɩ̃́ hɩ̃́ŋ mʋ́ kpɔ́rgɩ́tɩ́táa’ɩ, mʋ́ yɛɛ ʋ́ khɛ mʋ́ kpɔ́rgɩ́kpórgí kpɛ́’ kɩ bʋ́. ⁴¹Ná nɩ́nɛ kɔ́rɩ́ mʋ fãŋgɔ dé mʋ kpóŋ kpóŋgéesi ɩ̃́ dé kílóbɔ’ tɩ́kpo, mʋ́ déyee ɩ́ɲɔ. ⁴²Ná nɩ́nɛ ɲɩ́nɩ́ mʋ mɩ́ɩnɩ, mʋ́ hãa-ʋ tɩ́, yɛ ná nɩ́nɛ bɛ́ɛ pharɩɩ mʋ́, hã mʋ́ khʋ̃nɔɔ wã.

Ɩ̃́ fʋŋ mʋ́ pɩ̃́ɩnáa

(Lúk 6.27-28, 32-36)

⁴³Nú-biri tɛ̃ ná pɩ kha’ Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ kha’ mʋ fʋŋ mʋ́ kãnɩ5.43 Ná keri Lév 19.18 yɛ́ ĩ’ mʋ́ pɩ̃́ɩnáa. ⁴⁴Yɛ má yatɩ, mana sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ fʋŋ pɩ́ pɩ̃́ɩnɩ́bɩ yɛ́ ɲɩ́ŋ Yékírí hã ɩ́pɛ bɩ̂ɩ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ bɩ wɛrɩ, ⁴⁵dé mʋ́nnáa pɩ ba dé Yékírí ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́ bibe; dé ʋ yɛɛma khɩɩrâa ku’ nɩ́’ pɩ̃́ɩbɩ ná nɩ́’ kɩrbɩrá; yɛ̂ɛ hã nɩ́’ termembi ná nɩ́’ kaatermembiri yɔgɔ. ⁴⁶Yɛ kha’ ná nɩ́’ pɩ̂ɩ fʋŋ bɩ wɛrɩ, ná pɩ́ tónna pɩ fʋŋ, ʋ̃nnɩ thʋ̃nɩ pɩ bu bʋ̂ʋ? Dãmphohɩ̃́nnɩ́bɩ wá yatɩra wɛ̂ɛ dé si yaa? ⁴⁷Yɛ ná pɩ́ nɩ́pɩ wá tónna pɩ thɩya’, tʋ̃́nnɛ pɩ sʋ̃́nnɩ taraa támabɩraa? Ɩ̃́ keŋ má pɩ́ra dé-sima tɛ̃ ɲaa? ⁴⁸Tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ dá’ sɔŋ pãtɩ́ pɩ́ Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, dá’rɩ sɔŋ.

Pãtɩ́ nɩ́pɩ mákɩ́nnɩ ná pɩ hãana’ mɩ́ɩɲɩ́ yóo wɛra

¹Yɛ kha’ mɩ́kɩrɩ ɩ́ pɩ dé Yékírí wá khɩ̃ɩnná wɛrɩ, pɩ kɔrsɩŋ, hã pɩ́ kha’ pɩ déyee nɩ́pɩ́rá ɲá wã, dé ná pɩ déyee nɩ́pɩ wá wɔ́ɔnná, pɩ́ ba bu taasɩ pɩ́ Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́ thã wã. ²Tɩ́rá yɛɛrɩ ná mʋ hãa pɔ́ɔrɔ́ mɩ́ɩnɩ, hã mʋ́ tɩɩ tũnni pãtɩ́ damaaranɩ́pɩra dé Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhayɩrá ná khɩ̃nɲɩná sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́pɩ́rá fʋʋ bɩ ya, dé ma sɛɛ’-pɩma kha’ bu-bínni pɩ́ taasɩrɩ sówo. ³Yɛ ná mʋ́ dé’ diŋge hãa pɔ́ɔrɔ́ mɩ́ɩnɩ, hã mʋ́ yɛɛ mʋ́ dé’ mɩ́ŋgɩ́rá tʋ tɩ́ mʋ́ dé’ diŋgi déeri ya, ⁴sɩ́ dé sã́ŋgɩ hã nɩ́nɛ́ tʋ mʋ́ mɩ́kɩrɩ ɩ́ mʋ déeri ya, dé mʋ́ Sii Yékírí úkpo ʋ́ tʋʋrɩɩ wɛrɩ, ʋ́râa ba taa mʋ.

Pãtɩ́ nɩ́pɩ mákɩ́nnɩ ná pɩ ɲɩ́ŋ Yékírí yóo wɛra

(Lúk 11.2-4)

⁵Yɛ kha’ ná pɩ ɲɩ́ŋ Yékírí, hã pɩ́ ya kɩ́ nɩɩnɩ pɩ́ pĩ́ŋgíŋkhayɩrá ná khɩ̃ntasɩrá kɩ́ ɲɩ́ŋ Yékírí pãtɩ́ damaaranɩ́pɩra dé sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́pɩ́rá kɩ́ ɲá bɩ wɛrɩ wa. Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ bu-bínni pɩ́ taasɩrɩ sówo. ⁶Yɛ ná mʋ kha’ mʋ ɲɩ́ŋ Yékírí, mʋ́ dóoŋ mʋ́ du’biirá ɩ̃́ pã́’ mʋ́ tʋtʋ̃ʋnnɩ, dé mʋ́ Sii ʋ̂ʋ tɩ́ kharɩ kóonná yɛ̂ɛ ɲá mɩ́ɩ ɩ́ kóori wɛrɩ, ʋ́râa ba taa mʋ. ⁷Ná pɩ ɲɩ́ŋ Yékírí, hã pɩ́ kɩ́ yɩ́’ tábi kpokpooyiri kaa sóo tágɩ pãtɩ́ támabɩra dé ya, dé kem-biri má ná pɩ yɩ́’ tábi kɔ́ŋgɔ́nɲɩ tɩ́ra Yékínna ba nú pɩ́ ɲɩ̂ɩnna. ⁸Hã pɩ́ thoosiŋ bi ya, dé pɩ́ Sii Yékírí tʋ-ʋrɩ ɩ́tɛ tɩ́ pɩ kpʋ̃́ʋ ná pɩ nanɩ ɲɩ́nɔɔ thoŋ na. ⁹Tɩ́rá yɛɛrɩ ná pɩ kha’ pɩ ɲɩ́ŋ Yékírí pɩ́ kha’:

Á Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ yɛɛ pɩ́ kpónnígôo.

¹⁰Ʋ yɛɛ ʋ́ ɩgɩrá baŋ;

ʋ yɛɛ pɩ́ kɩ́ dé fa fãnɩŋgɩrá tɩ́ ʋ khɔrɔ’ pãtɩ́ pɩ dé ní thʋ’nná wɛra.

¹¹Ʋ hã ɩ̃bɩ́rɩ́ ɩ̃bɩ fɛ̌ɛ dinʋ́gɩnɛ.

¹²Buri sí ɩ̃bɩ́rɩ́ bunni pɔ́ɔrá wɛrɩ, ʋ sɛ́ɛ hã ɩ̃bɩ́rɩ́ sɩ́,

pãtɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ sɛ́ɛrɩ ɩ́pɛ bɩ́ bunni ɩ̃bɩ́rɩ́ bʋ wɛrɩ, pɩ́ wásɩ hãa bɩ sɩ́ wɛra.

¹³Hã ʋ́ yɛɛ ɩ̃bɛ́ dóoŋ mɩ́ɩ tɩ̂ɩ ba yɛɛ ɩ̃bɛ́ dé mɩ́pɩ̃́ɩnɩ wã, dé ʋ hɩ̃́ŋ ɩ̃bɩ́rɩ́ tɛ̃ Sutãnaanɔ.

[Ʋ́rɩ́ Yékínnâa ɩɩgɩ ná wɔ́rgɩ ná sáʋnɔ waatɩ wá bɛ̂ɛ’. Amíina.]

¹⁴Nɩ́’ pɩ̂ɩ yárgɩ́ŋ bɩ́ bʋ, ná pɩ sɛ́ɛ pɩ́ wásɩrɩ yɛ̂ɛ hã bɩ sɩ́, pɩ́ Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ ba sɛ́ɛ pɩ́ wásɩrɩ tɛ̃ ɩ̃́ hã bɩ sɩ́, ¹⁵yɛ ná pɩ wɛ̂ɛ sɛ́ɛ pɔ́ɔ wásɩrɩ yɛ̂ɛ hã bɩ sɩ́ ya, pɩ́ Siirá ba sɛ́ɛ pɩ́ wásɩrɩ ɩ̃́ hã bɩ sɩ́ tɛ̃ ɲa.

Sũŋkɔ́kɩ wá mɩ́ɲa

¹⁶Yɛ kha’ ná pɩ kɔ́rɩ́ sũŋ hã pɩ́ kpã’ wɔ́ɔrɩ pãtɩ́ damaaranɩ́pɩra kpã’ wɔ́ɔrɩ wa, dé mʋ́nnáa pɩ dé nɩ́pɩ́rá tʋ dé kɔ́’-pɩrma sũŋ. Ma sɛɛ’-pɩma kha’ bu-bínni pɩ́ taasɩrɩ sówo. ¹⁷Yɛ ná mʋ kɔ́rɩ́ sũŋ, mʋ́ wʋ́’ wɔ̂ɔnnɩ yɛ́ hafɩɩ thaagɩrɩ ¹⁸sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́pɩ́rá bú tʋ dé kɔ́’-mʋnɩ sũŋ na; dé mʋ́ Sii úkpo ʋ̂ʋ ɲá mɩ́ɩ ɩ́ kóori wɛrɩ, ʋ́râa ba ɲá mʋ yɛ́ taa mʋ.

Hensi Yékírí thã

(Lúk 12.33-34)

¹⁹Yɛ kha’ hã pɩ́ kɩ́ bɛɛ hensi kɩ́ pĩ́ŋ fa fãnɩŋgɩrá wa, dé mʋ́mbɛ wɔ́nnɩ́ má’ sɩ, sɩ wɔ́nnɩ́ soŋ, súuríbe wɔ́nnɩ́ kpɔɔ tɛ̃ dukiri yɛ́ khɛ sɩ, ²⁰dé pɩ kɩ́ bɛɛrɛɛ kɩ́ pĩ́ŋ Yékírí thã, dé mʋ́mbɛ́ wɔ́nnɩ́ má’ sɩ ya, sɩ́ wɔ́nnɩ́ soŋ na, súuríbé wɔ́nnɩ́ kpɔɔ dukiri yɛ́ khɛ sɩ ya, ²¹pébu, khaa tɩ́ nɩ́thɩ̃nɩgɩ wá hense, fɩ́náa ʋ́ dɔ́gɩrɛ.

Yíbínnâa yɛ́’rɛ́’ wɩ́sɩra

(Lúk 11.34-36)

²²Yɛ kha’ pãtɩ́ fɩtɩ̃nakhɛ’nna yɛ́’rɛ́’ kɛ́ŋgɩ pɩ́ ɲá wɛrɩ, mʋ́nnáa mʋ́ yíbíira yɛ́’rɛ́’ mʋ́ wɩ́sɩra. Ná mʋ́ yíbíira kɩraa, mʋ́ wɩ́sɩ wá bɛ̂ɛ’ ba hɩ̃tɩma táyɛ́sɩ́gɔ. ²³Yɛ ná mʋ wɛ̂ɛ ɲá tákɩrsɩ wa, mʋ ba hɩ̃tɩma tápírgo. Yɛ ná táyɛ́sɩ́ gɩ̂ɩ mʋ́ dɔ́gɩ́rá wɛrɩ, ná kɩ dée tápírgi, mʋ ba hɩ̃tɩma tápírgo vɛp.

Nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ hɩ̃tɩ tamaŋ bɩ́ɲɔnɔ wã

(Lúk 16.13)

²⁴Yɛ kha’ nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ hɩ̃tɩ tamaŋ bɩ́ɲɔnɔ wã, pébu, ʋ ba ĩ’ma ɔɔrɩ yɛ́ fʋŋ ɔɔra, wɛrɛ́sɩ ʋ́ máa ʋ́kporá yɛ́ tɛgɛɛ ɔɔrá. Yɛ kha’ pɩ́ wɔ́nnɩ́ bu Yékínná dé pɩ́ Tamaŋ yɛ hensirá dé pɩ́ tamaŋ na.

Duniɲamɩ́ɩ wá dɔ́ɔkpʋ̃́ʋsa

(Lúk 12.22-31)

²⁵Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ ma sɛɛ’-pɩma kha’ hã pɩ́ yɛɛ dɔ́ɔsɛ́ kpʋ̃́ʋ bɩ ɩ̃́ dɛɛ tɩ́ pɩ ba di wɛrɛ́sɩ tɩ́ pɩ ba ɲʋ́ yɛ́ ko wɛrɛ́sɩ tɩ́ pɩ ba yee ya, dé thakoogira kpɩ̃́náa ɩ̃ taraa dinʋ́gɩrɩ yɛ wɩ́sɩ́rá kpɩ̃́náa ɩ̃ taraa táyeensiri waa? ²⁶Yɛ kha’ pɩ keŋ wúrípira, pɩ́ tɔɔgɛɛ ya, pɩ́ sɩ̃gɩ’ ya, pɩ gbatanɔ́ wã, yɛ pɩ́ Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ be’-pima; yɛ pɩ́rá nu’ pɩ́ bʋ tákɩrsɩ waa? ²⁷Pɩ́ sɔgɔmbɩrá mâa bʋ́ ʋ́ dɔ́ɔkpʋ̃́ʋsɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ yɛɛ ʋ́ sʋ̃nna’ ʋ́ thakoogi kɩ́rɩ́ʋ?

²⁸Yɛ pée déeri pɩ̂ɩ yɛɛ pɩ́ dɔ́sɛ̂ɛ kpʋ̃́ʋ bɩ táyeensi wá mɩ́ɲɔɔ? Kha’ pɩ keŋ táfɩ̃ɩmɩnɩ wṹugírá; pɩ́ déegée ya, pɩ́ fãa pṹŋgi wa, ²⁹yɛ ma sɛɛ’-pɩma kha’ sɩ́ bɛ́ɛ’rá ɩthakho Sálómɔ́ ná ʋ́ sáʋnɔ mɛ, ʋ yɛ yee táagɩ kɩ́ kɩraa nanɩ táfɩ̃ɩmɛ̌ɛ pɔ́ɔ wa. ³⁰Wṹu gí a ɲá fɛɛrɩ mɛ́’nɩ, kɩ́ pɩ ba tho’ naaŋ wɛrɩ, ná Yékíre kpɛ́kɩ́rɛ́ gɩ́rɩ́, dé pɩ́ra mʋ ba sʋ̃́nnɩ́ kha’ tɛ̃ɛ? Yɛ kha’ phá! Pɩ wɛ̂ɛ khãa Yékínná kɔ́ŋ na dɛ́!

³¹Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ hã pɩ́ yɛɛ dɔ́ɔsɛ́ kpʋ̃́ʋ bɩ pɩ́ kɩ́ kʋ̃ŋ kha’ pé pɩ ba di yɛ́ ko wɛrɛ́sɩ pé pɩ ba ɲʋ́ yɛ́ ko wa wɛrɛ́sɩ pé pɩ ba yee ya, ³²dé duniɲanɩ́pɛ̂ɛ bɛɛ ɩ́ mɩ́ɩɲɩ wá hũŋgira; yɛ pɩ́ Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, tʋ-ʋrɩ dé pɩ kpʋ̃́ʋma ɩ́ mɩ́ɩɲɛ̌ɛ bɛ́ɛ’rá. ³³Kha’ pɩ kpã’ wɔ́ɔrɩ Yékírí wá ɩgɩ wá mɩ́ɩná sóo yɛ́ kɩ́ dé tɩ́ ʋ kha’rɩ wɛrɩ, dé ʋ ba hã bɩ ɩ́ mɩ́ɩɲɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’nɔ ɩ̃́ kpɛ́’ pʋ́. ³⁴Tɩ́rá yɛɛrɩ hã pɩ́ yɛɛ pɩ́ dɔ́sɛ́ kpʋ̃́ʋ bɩ naaŋ wárɔ wa, dé pɩ yɛɛ naanná naŋ, dé khɩɩbɩ wá bɛ́ɛ’ ná pɩ́ dɔ́ɔkpʋ̃́ʋsa.

Hã mʋ́ yárgɩ́ŋ mʋ́ kãnɩ wã

(Lúk 6.37-38, 41-42)

¹Yɛ kha’ hã pɩ́ kha’ nɩ́nɩ́ wã, dé ná pɩ khabɩ nɩ́nɩ́ wã, pɩ́ kha’ pɩ ya. ²Dé pãtɩ́ pɩ kha’ pɔ́ɔrɩ wɛrɩ, mʋ́nnáa pɩ ba kha’ pɩ; yɛ táa gɩ́ pɩ khɛ ɩ̃́ mákɩ́ŋ hã pɔ́ɔrɩ wɛrɩ, kɩ́ kpokpoogira pɩ ba khɛ ɩ̃́ mákɩ́ŋ hã bɩ. ³Mʋ́ mʋ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ ɲá tákpée’ tɩ̂ɩ mʋ́ kãnɩ wá yíbíro yɛ́ da’ sitóróo ʋ̂ʋ mʋ́ wánná wɛraa? ⁴Bá mʋ́ mʋ̂ʋ sitórôonɔ mʋ́ yíbínná wɛrɩ, mʋ́nnɩ mʋ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ sɛɛ’ mʋ́ kãnɩ kha’ ʋ nɩɩnɩ mʋ́ khoŋ tákpée’ri ʋ́ yíbíroo? ⁵Damaaranɩ́nɩ́ wɛrɩ, khori sitóróori mʋ́ yíbínná sóo, dé mʋ́nnáa mʋ ba ɲá tákɩrsɩ ɩ̃́ khoŋ tákpée’nni mʋ́ kãnɩ wá yíbínná.

⁶Mɩ́ɩ tɩ́ déeri Yékírí wárɩ wɛrɩ, hã pɩ́ hã tɩ́ bɛrɛmbɩ wa, yɛ hã pɩ́ hã pɩ́ pʋ́ʋ kɩkɩrɩɩnɛ tɔ́rbɔ́mbɩ wa, dé pɩ ba wɩ̃́ɲá’ tãgɩmɛ yɛ́ fɩ́’ pɩ́ bʋ ɩ̃́ khɔɔ bɩ.

Ɩ̃ ɲɩ́ŋ Yékíre, ɩ̃ wɛ́ɛgɛ́ɛ, ɩ̃ khɩ’ra’ tʋtʋ̃ʋnna

(Lúk 11.9-13)

⁷Yɛ kha’ pɩ ɲɩ́ŋ Yékírí mɩ́ɩnɩ dé ʋ ba hã bɩ tɩ́, pɩ wɛ́ɛgɛ́ɛ dé pɩ ba ɲá, pɩ khɩ’ra’ tʋtʋ̃ʋnnɩ dé Yékíre ba pã́gɩ́ɩ rɩ. ⁸Pébu, nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ɲɩ́ŋ Yékírí mɩ́ɩnɩ, ʋ ba hãa-ʋ-tɩ́ma; ʋ̂ʋ wɛ́ɛ mɩ́ɩnɩ, ʋ ba ɲá nɩ; ʋ̂ʋ khɩ’ra’ tʋtʋ̃ʋnnɩ, Yékíre ba pã́gɩ́ɩ rɩ. ⁹Ʋ̃nnɩ khǒo bʋ́ pɩ́ sɔgɔmbɩrá, ʋ́ biyé ɲɩ́nɔɔ phã́anɩ, ʋ́ hãa-ʋ pʋ́rgaa? ¹⁰Wɛrɛ́sɩ ʋ́ ɲɩ́nɔɔ buroo, ʋ́ hãa-ʋ sʋwaa? ¹¹Ná pɩ́ nɩ́’ pɩ̃́ɩbɛ tʋ hã pɩ́ bibi mɩ́ kɩrɩɩ, dé pɩ́ Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́ra pɩ ba sʋ̃́nnɩ́ kha’ tɛ̃ɛ? Nɩ́’ pɩ̂ɩ ɲɩ́nɔɔ mɩ́ kɩrɩɩ wɛrɩ, ʋ́ ba hã-bɩ-ɩ́ma wãa? ¹²Yɛ kha’ mɩ́ɩ tɩ́ pɩ khɔrɔ’ dé pɔ́ɔra dé bi wɛrɩ, pɩ dé bi tɩ́ hũŋge, dé mʋ́nnáa Moyízi ná Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá sɛpɩ kha’rɩ.

Tʋtʋ̃ŋ tɩ́táa’rɩ wá mɩ́ɲa

(Lúk 13.24)

¹³Yɛ kha’ pɩ dóoŋ tʋtʋ̃ŋ tɩ́táa’nná, dé tʋtʋ̃ŋ tɩ̂ɩ yóo nɩ́pɩnɛ téukharɩ wɛrɩ, phɛrɩ-tɩma yɛ tɩ́ khɩ̃ɩnná kpóróo tɛ̃, yɛ tɩ́ra kɔ́ŋgɔ́mbɛ khɛ. ¹⁴Yɛ tʋtʋ̃ŋ tɩ̂ɩ yóo nɩ́pɩnɛ thakoogi wá khanná wɛrɩ, sén-tima yɛ tɩ́ khɩ̃ɩnná fʋ̃wãa tɛ̃; yɛ pɩ̂ɩ bu tɩ́rɩ́ wɛrɩ, pɩ kɔ́rɔ́ɔ wa.

Nɩ́’ pɩ̂ɩ dé pɩ́ wɩ́sɩ má Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɛ wɛrɩ, pɩ́ mɩ́ɲa

(Lúk 6.43-44)

¹⁵Pɩ kɔrsɩŋ pɩ́ wɩ́sɩ nɩ́’ pɩ̂ɩ dé pɩ́ wɩ́sɩ má Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɛ wɛrɩ, dé pɩ déma pɩ́ wɩ́sɩ má sã́nɩ́bɛ ɩ̃́ baŋ pɩ́ thãná yɛ hakɩra ná tákperse. ¹⁶Pɩ́ dédɔ́mmɩna pɩ ba khɛ yɛ́ tʋ bɩ. Yɛ kha’ tʋ-bɩrɩ kha’ pɩ́ wɔ́nnɩ́ kpɔɔ nʋnsɩ hũwõŋfɩ́ráa bʋ wa, wɛrɛ́sɩ ɩ̃́ kpɔɔ pharɩɩ kã́ŋgómpã́a bʋ wa. ¹⁷Táhu kɩrgɛ semma bi kɩrsɩ yɛ táhu pɩ̃́ɩgɛ́ seŋ bi pɩ̃́ɩsa. ¹⁸Táhu kɩrgɛ́ wɔ́nnɩ́ seŋ bi pɩ̃́ɩsɩ wa, mʋ́nnáa sɩrɛ, táhu pɩ̃́ɩgɛ́ wɔ́nnɩ́ seŋ bi kɩrsɩ wa. ¹⁹Táhugi wó táhu gîi kaa seŋ bi kɩrsɩ wɛrɩ, pɩ ba khú sɛ́ɛ-gɩma naagɔ. ²⁰Tɩ́rá yɛɛrɩ nɩ́’ pɩ̂ɩ dé pɩ́ wɩ́sɩ má Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɛ wɛrɩ, pɩ́ dédɔ́mmɩna pɩ ba khɛ yɛ́ tʋ bɩ.

Ɩ̃́ dé pãtɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ wɛra

(Lúk 13.25-27)

²¹Yɛ kha’ kɩ dée má nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɩ́’ ma á Tamaŋ wɛrɩ, pɩ́ bɛ́ɛ’ niɲêe ba hɩ̃tɩ bʋ́ thʋ’rɩ ɩgɩrá wa, dé ɩ́pɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ dé tɩ̂ɩ nʋʋ má Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, pɩ́ niinâa ba hɩ̃tɩ bʋ́. ²²Thɩɩgɩ wá khɩɩrá, kɔ́ŋgɔ́mbɛ ba kha’ á Tamaŋ, ɩ̃́ keŋ má ʋ́ ɲísígírá ɩ̃bɩ́rɩ́ sɛɛ’rɩ ʋ́ nʋ́gɩsɛɛrɛrɩ waa? Ɩ̃́ keŋ má ʋ́ ɲísígírá ɩ̃bɩ́rɩ́ nɩ́nnɩ kpéréŋgbéebi waa? Ɩ̃́ keŋ má ʋ́ ɲísígírá ɩ̃bɩ́rɩ́ déeri tãgɩmasimɩ́ɩ wãa? ²³Tɩ́ pã́nná ma ba sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩdébɛrɩ, pɩ tannɩ́ sʋ̃́ʋ má the’ dé má tʋ bɩ kṹuŋ na.

Du’ sɩ́ɲɔ wá mɩ́ɲa

(Lúk 6.47-49)

²⁴Tɩ́rá yɛɛrɩ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ núuni má sɛɛrɛ yɛ déyoo pɩ́ dɔ́mmɩ́ná, khɛɛbɩŋ-ʋma nɩ́nɩ́ ʋ́ tʋʋrɩ wɔ́ɔmɩ ɩ̃ mágɩ́ ʋ́ duki kɛ’rɩgɔ; ²⁵yɔgɩrá baa, dágáará kpɔwɔ, yɔ’mɩná khãnɩɲa ná khɩrɩ gɩ́ bʋ, sargɩrá fú’ ki yɛ kɩ wáa wa, pébu, má’-kɩrma kɛ’rɩgɔ. ²⁶Yɛ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ núuni má sɛɛrɛ kaa déyoo ʋ́ dɔ́mmɩ́ná wɛrɩ, khɛɛbɩŋ-ʋma nɩ́nɩ́ ʋ́ phʋ̃nɩnnɩ ɩ̃ mágɩ́ ʋ́ duki sɩ̃mɩhɩ̃kɔ; ²⁷yɔgɩrá baa, dágáará kpɔwɔ, yɔ’mɩná khãnɩɲa ná khɩrɩ gɩ́ bʋ, sargɩrá fú’ ki, kɩ́ wáa ɩ̃ hasɩga kutúru.

²⁸Mʋ́ Yésú sɛɛ’rɩ ɩ́sɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ sóo wɛrɩ, ʋ́ mamammɩná maanɩga nɩ́pɩrɩ, ²⁹pébu, ʋ́ra yɛ wɛ̂ɛ mamaŋ nɩ́pɩrɩ pãtɩ́ pɩ́ sɛbɩtʋbɩra yɛ mamaŋ nɩ́pɩrɩ wa, dé ʋ́ sɛɛrɛ ʋ́ra yɛ dima.

Dékpṹŋwáɩ wá pã́aɲámmɩ wá mɩ́ɲa

(Már 1.40-45; Lúk 5.12-16)

¹Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yésúrá sũuno tátíkírá. Mʋ́ ʋ sũnni wɛrɩ, nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ̂ɛ yɛ thowoo. ²Ɔ dékpṹné yóo ná khuusiro ʋ́ wɔ́ɔnná yɛ kha’ á Tamaŋ, ná ʋ pɩ́, ʋ wɔ́nnɩ́ pã́aná’ ma yɛ́ khoŋ má ninigira. ³Yésúrá wʋ́nnɩ́gá déki ɩ̃ phagɩ ʋ́ bʋ yɛ kha’ pɩ́-manɩ, ʋ́ ninigira khoŋ. Ʋ́ dékpṹmbosirá sóo khaanná fɩ́. ⁴Yɛ Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ hã ʋ́ sɛɛ’ sɩ́ nɩ́nɩ́ wã, dé ʋ yóo Yékírí wá thɔgɩnnaa thãná ná bʋka’ ʋ́ wɩ́sɩ yɛ́ khoŋ táa sɩ́ Moyízi wá sɛbɩ kha’rɩ pɩ̂ɩ khoŋ wɛrɩ, bɛ́ɛ’ tʋ dé pã́aɲáŋ-ʋrɩ yɛ ʋ́ ninigirá khoro.

Ɔ Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaa wá sʋ̃mdébii wá pã́aɲámmɩ wá mɩ́ɲa

(Lúk 7.1-10; Jã́ 4.43-54)

⁵Yésúrá khɛɛ yóo ná dóoró Kápɛ́rnáwúm. Mʋ́ ʋ dóonni bú wɛrɩ, Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgǎa ɔ̌ɔ yóo ná ɲɩ́nɔɔ ɲánnɩ ɲánnɩ ⁶kha’ á Tamaŋ, ʋ fɩ̃ɩ má bʋ, dé má sʋ̃mdébiyêe hʋ̃ŋkharɔ; munugoŋ-uma yɛ̂ɛ thɔɔra kɔ́ŋ. ⁷Ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ma ba yóo ná pã́anɩ́gɔ̂ɔ. ⁸Sodáasɩ́wáɩrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ á Tamaŋ, mana mákɩ́rá ná ʋ dóoŋ má kórgírá wa, dé ʋ yɩ́’ tábi tíkpo kayɩɩ, dé má sʋ̃mdébiirá pã́aɲa. ⁹Yɛ kha’ tɔ́ɔ yɛɛrɩ má kʋ̃nɩ mʋ́wã, dé pɔ́ sodáasɩ́nɩ́khãgɩbɛ̂ɛ má wɔ́ɔrɔ yɛ manâa pɔ́ sodáasɩ́bɩ wá wɔ́ɔrɔ tɛ̃. Khaa tɩ́ ma sɛɛ’rɩ pɩ́ ɔɔ kha’ ʋ yóo, ʋ yóoma; má sɛɛrɩyɛ ɔɔ kha’ ʋ baŋ, ʋ bamma. Ɩ́tɛ tɩ́ ma sɛɛ’rɩ má sʋ̃mdébii kha’ ʋ dé, ʋ dé-rima.

¹⁰Pãtɩ́ Yésú núuni ʋ́ sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, maagɛ́ kɔ́rɔɔ ʋ́ sɛɛrɩyɛ nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ thowoo wɛrɩ, kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ ma ɲáa Ísíráyɛ́lná nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ má bʋ mɛ́’nɩ wã. ¹¹Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ ba ya khɩɩkuki ná khɩɩdóoŋgi ɩ̃́ ba di kpoogi pɩ́ ná Ábráhám ná Ízákɩ ná Jakɔ́pɩrɩthʋ’rɩ sɩrgɩrá. ¹²Yɛ pɩ́ nɩ́nnɩ́ sɛ́ɛ ɩ́pɛ bɩ́ mákɩ́nná ná pɩ dóoŋ thʋ’rɩ sɩrgɩrá wɛrɩ, kpaagɔ, tápírgo. Tɩ́ khanná pɩ ba kɩ́ fʋʋ yɛ́ kɩ́ wú’ mántʋʋrɩ. ¹³Yɛ sɛɛrɩyɛ sodáasɩ́wáɩrɩ kha’ ʋ yóo; yɛ kha’ pãtɩ́ ʋ khãanɩ má bʋ wɛrɩ, tɩ́ ʋ ɲɩ́nnɩ wɛrɩ, ʋ ba bu ri. Khaanná fɩ́, sʋ̃mdébiirá pã́aɲáa.

Bo’ri kɔ́ŋgɔ́mbɩ wá pã́aɲámmɩ wá mɩ́ɲa

(Már 1.29-34; Lúk 4.38-41)

¹⁴Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yésúrá yóo ná dóoró Pɛ́ɛrɩ thã, ɩ̃ ɲáa ná ʋ́ daafɩ̃ŋharɩ wá wɩ́sɛ kpʋ̃́ʋ, ʋ̂ʋ yɛ hʋ̃ŋkharɔ. ¹⁵Ʋ́ phagɩ harɩ wá dékírá, wɩ́kpʋ̃́ʋgɩ́rá sóo yɛ ʋ́ yaa ɩ̃ kɔ́rɔɔ khɩrsa. ¹⁶Mʋ́ khɩɩ dóonni sóo, pɩ́ baa kpéréŋgbéetárɩ́ kɔ́mbɛ ʋ́ thãná. Ʋ yɛ sɛɛ’ma kpéréŋgbéebiri kha’ pɩ ku’ nɩ́pɩ́rá yɛ pã́anɩ́gá bo’ribi wá bɛ̂ɛ’. ¹⁷Dé-sima ɩ̃ mákɩ́rá tɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí kha’ra kha’

Hɩ̃́ŋ-ʋrɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ khɔkhɔrɩkhɔnɔ

yɛ pã́anɩ́gá ɩ̃bɩ bosira.8.17 Ná keri Ézá 53.4

Nɩ́’ pɩ̂ɩ bɛɛ dé pɩ thoo Yésúri wɛra

(Lúk 9.57-62)

¹⁸Mʋ́ Yésú ɲáanɩ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩ ʋ́ the’rá wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ pɩ yɛɛ ɩ̃bɛ́ sagɩ dákpóróo wá tɔ́ he’nná. ¹⁹Yékírí wá sɛbɩtʋʋ wá ɔ̌ɔ baa ba sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, ma thowooma khaarɩ wó khaa tɩ́ ʋ yóo wɛra. ²⁰Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ phoŋgibɛrɛmbɩra ma tã́nɲɛ, wúrípírâa sese, yɛ Nɩ́thɩ̃na’biira hʋ̃ŋkharɛ ya. ²¹Nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ thowoo wɛrɩ, pɩ́ ɔ̌ɔ sɛɛrɩyɔɔ kha’ á Tamaŋ, ʋ yɛɛ má ná kasɩ’ má sii sóo yɛ́ ba thowoo. ²²Yɛ Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́ra ba thoo ma yɛ́ yɛɛ huuribirá kɩ́ kasɩ’ kãmba.

Tɩ́ Yésú nɩ’na’nɩ sarkpórgi wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 4.35-41; Lúk 8.22-25)

²³Yésúrá kã́nɩ́ phosikirá ʋ́ ná ʋ́ mamannɩbibiri yɛ̂ɛ tara. ²⁴Kɛrɛkɛrɛ sarkpórgé yaa dákpóróorá yɛ̂ɛ fú’ fãŋgɛ, yɔ’mɩnâa kurii yɛ̂ɛ dóoŋ phosikirá yɛ̂ɛ bɛ́ɛ hĩ’ne’ ki, yɛ Yésú ʋ́râa hʋ̃ŋ. ²⁵Mamannɩbibirá yaarɩgɔɔ kha’ á Tamaŋ, ʋ hɩ̃́ŋ ɩ̃bɩ́rɩ́ dé ɩ̃bɩ́ra téuma. ²⁶Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pé pɩ̂ɩ phãnaa? Yɛ kha’ pɩ khãa má bʋ kɔ́ŋ na. Yɛ yaa dʋ́ráa sarkpórgi ná yɔ’mɩnɩ, sɩ́ wóo dĩi. ²⁷Maagɛ́ kɔ́rɩ́ bɩ, pɩ̂ɩ yɛ kʋ̃ŋ kha’ pé nɩ́thɩ̃na’ thĩnúu wɛraa, sargɩ ná yɔ’mɛ́ taraa yɛ̂ɛ nú ʋ́ wágaa?

Tɩ́ Yésú nɩ́nnɩ pɔ́ kho bíɲɔ̌ɔ kpéréŋgbéebi wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 5.1-20; Lúk 8.26-39)

²⁸Mʋ́ Yésú sagannɩ dákpóróo wá tɔ́ he’nná Gádárɩ́bɩ wá sɩrgɩrá wɛrɩ, kpéréŋgbéetárɩ́ bɩ́ɲɔ́ɔ kuso dúuso ɩ̃ thukiroo. Pɩ̃́ɩ-bɩyaama ná taraa; nɩ́nɛ́ yɛ́ ha’rɩ́ tarɩ tɩ́ khɩ̃ɩnnɛ ɲa. ²⁹Pɩ́ sʋ́rɩ́yá kha’ he ɩ̃bɩ ná ʋ́rɩ́ yaarɩ kãmbɛ Yékírí wá Bikhee? Yɛ kha’ baŋ-ʋrma khátɛrá dé ʋ ba dé ɩ̃bɩ́rɩ́ pɩ̃́ɩ waatɩnɔ kaa naŋ?

³⁰Tɔ́rbɔ́ŋkpókêe yɛ pɩ́ wɔ́ɔnná déeyéŋ yɛ̂ɛ diiree. ³¹Kpéréŋgbéebɩ́rá ɲɩ́nɩ́ Yésúri kha’ ná ʋ kha’ ʋ nɩ́ŋ ɩ̃bɩ́rɩ́, ʋ yɛɛ ɩ̃bɛ́ yóo tɔ́rbɔ́ŋkpókɛrá. ³²Yésúrá kha’ pɩ yóo. Pɩ́ kuso nɩ́pɩ́rá ɩ̃ ná dóoró tɔ́rbɔ́mbɩ́rá. Tɔ́rbɔ́ŋkpókírá giree ɩ̃ dugiyo sũuno dákpóróorá ɩ̃ huu bú yɔ’mɩná. ³³Tɔ́rbɔ́ŋkhʋnnɩbɩrá horgo yóo nɩɩná ɩ̃ ná sɛɛrɩyɛ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ná kpéréŋgbéetárbɩ wásɩra. ³⁴Nɩɩ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ yaa yɛ̂ɛ thukiŋ Yésúra. Mʋ́ pɩ ɲáanʋʋ, pɩ́ ɲɩ́nɔɔ kha’ ʋ ku’ ɩ̃bɩ sɩrgɩrá.

Munuguwáɩ wá pã́aɲámmɩ wá mɩ́ɲa

(Már 2.1-12; Lúk 5.17-26)

¹Yésúrá kã́nɩ́ kɔ́ phosiko ɩ̃ sagaa dákpóróo wá tɔ́ he’nná ɩ̃ yóo Kápɛ́rnáwúmná, khaa tɩ́ ʋ yɛ hʋ̃ŋ wɛra. ²Nɩ́pɛ́ khɛɛ ɔ munugu hʋ̃ntágɔ ɩ̃ baa ʋ́ ʋ́ thãná. Mʋ́ ʋ ɲáanɩ khãa mɩ́ nɩ́pɩ khãanɩ ʋ́ bʋ wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ munuguri kha’ ʋ tɩɩ wɩ́sɩ má biye; yɛ kha’ ʋ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ sóo-iri. ³Pɔ́ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ wá pɔ́ɔ sɛɛrɩyɛ pɩ́ dɔ́sɩ́rá kha’ ʋ sãmakɛma Yékínnɔ. ⁴Mʋ́ Yésú ɲáanɩ pɩ́ kã́kásɩrɩ wɛrɩ, ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ pée déeri pɩ̂ɩ kã́ká’ pɩ̃́ɩsɛ̌ɛ hũŋginɛ̂ɛ? ⁵Tɩ́ mʋ kha’ ʋ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ sóo-iri ná tɩ́ mʋ kha’ ʋ yáa nɩ́ɩnɛ́ɛ wɛrɩ, tʋ̃́nnɛ̂ɛ thɔɔ? ⁶Yɛ ma bɛɛma dé pɩ tʋ kha’ Nɩ́thɩ̃na’biira ma wɔ́rgɛ fa fãnɩŋgɩrá ɩ̃́ sɛ́ɛ nɩ́nɩ́ wá mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ hãa-ʋ ɩ́; yɛ sɛɛrɩyɛ munuguri kha’ ʋ yáa khɛ ʋ́ hʋ̃ntágɩ ɩ̃́ khũŋ. ⁷Ʋ́ yaa ɩ̃ khũno. ⁸Mʋ́ nɩ́pɩ ɲáanɩ sɩ, phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ bɩ pɩ̂ɩ fʋʋ Yékírí ʋ́ hãanɩ nɩ́thɩ̃napɩ wɔ́rgɛ̌ɛ hũŋginɛ wɛrɩ, ʋ́ ɲísí nʋʋga.

Tɩ́ Yésú yɩ́’rɩ Matíyé dé ʋ thoo ma wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 2.13-17; Lúk 5.27-32)

⁹Yésúrá yaa tɩ́ khanná yɛ̂ɛ yóo tɔ́ kharɔ ɩ̃ ná ɲáa ɔ wáɩ ʋ́ pɩ yɩ́’ Matíyé, ná ʋ hɩ̃taa dãmphohɩ̃́ŋkhanná. Ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yáa thoo ma. Ʋ́ yaa thowoo. ¹⁰Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yésú ná ʋ́ mamannɩbibirá bâa dikharɔ Matíyé wá dukirá, dãmphohɩ̃́nnɩ́ kɔ́ŋgɔ́mbɩ ná mɩ́pɩ̃́ɩdé kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ bâa di bí kpoogo. ¹¹Mʋ́ Fáarísibi ɲáanɩ sɩ wɛrɩ, pɩ́ sɛɛrɩyɛ Yésú wá mamannɩbibiri kha’ pée déeri yɛ pɩ́ nɩ́khãgaarâa di ʋ́ ná dãmphohɩ̃́nnɩ́bɩ ná mɩ́pɩ̃́ɩdébiraa? ¹²Mʋ́ Yésú núuni si wɛrɩ, ʋ́ kha’ kɩ dée má ɩ́pɛ bɩ̂ɩ kperkperi, pɩ́râa kpʋ̃́ʋ boso’ra bʋ wa, dé bo’ribêe kpʋ̃́ʋ ʋ́ bʋ. ¹³Yɛ kha’ pɩ yóo ná kã́ká’ ɩ̃́ tʋ tɩ́ Yékírí kha’rɩ kha’ nʋmansɛ̂ɛ nʋʋ mannɔ tʋ̃má kɩ dée má thɔgɩnsɛ ya wɛrɩ,9.13 Ná keri Óoz 6.6 kɩ́ tɩtã́ŋga; dé kɩ dée má nɩ́’ pɩ̂ɩ dé pɩ́ wɩ́sɩ má nɩ́’ termembe wɛrɩ, pɩ́ra ma bannɩ ba yɩ́sɩ dé pɩ thoo ma wã, dé mɩ́pɩ̃́ɩdébe ma bannɩ yɩ́khara.

Sũŋkɔ́kɩ wá mɩ́ɲa

(Már 2.18-22; Lúk 5.33-39)

¹⁴Tɩ́ kpãnaa bʋ, Jã́ Batísi wá mamannɩbibirá baa Yésú thãná ba pʋ́gɔɔ kha’ pée déeri ɩ̃bɩ ná Fáarísibirâa kɔ́’ sũŋ yɛ ʋ́ mamannɩbibira wɛ̂ɛ kɔ́rɔɔ waa? ¹⁵Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ha’yee wá nɩ́ɩnɛ́bɛ wɔ́nnɩ́ hɩ̃tɩ wɔ́ɔkpãgɩrɛ waatɩ ʋ́ pɩ́ ná ha’yeera kãmbɛ wɛraa? Yɛ ɔ khɩyɛ ba naŋ ʋ́ pɩ ba khɛ ha’yeeri ɩ̃́ tarɩ ʋ́ yɛ́ sɛ́ɛ bɩ. Tɩ́ pã́nná pɩ ba kɔ́’ sũŋ.

¹⁶Nɩ́nɛ́ khɛ dóobí fʋ̃nnɩ́ dɛ’ dóobí tʋ́gánnɩ wã, tʋ̃má ná pɩ bâa fʋ́’ rɩ, fʋ̃ʋnna ba yámma tʋ́gâannɩ ɩ̃́ haɩ rɩ. Tɩ́ pã́nná tɩ́ haɩmɩna ba pɩ̃́ɩma kɔ́ŋ. ¹⁷Mʋ́nnáa sɩrɛ tɛ̃, pɩ́ yee divɛ̃́ bomi ɲándɔrɩ dugoo bʋ wa, tʋ̃má ná divɛ̃́na ba khãgɩ, ʋ haɩma ɲándɔnnɩ, divɛ̃́ná kpó’ yɛ pɩ́ bʋ̃́nɩ́ sɩ́ bɛ́ɛ’rá. Tɩ́rá yɛɛrɩ, pɩ yeema divɛ̃́ bomi ɲándɔrɩ fʋ̃ŋ bʋ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ bʋ̃́nɩ́ tɩ́ tɔ́ɔ bʋ wa.

Harɩ wá pã́aɲámmɩ ná biharɩ’ɩ ʋ́ huura wɛrɩ, pɩ́ mɩ́ɲa

(Már 5.21-43; Lúk 8.40-56)

¹⁸Ʋ́ sɛɛrɛrá Yésúra yɛ, Júdebi wá nɩ́khãgǎa ɔ̌ɔ baa ba khuusiro ʋ́ wɔ́ɔnná yɛ kha’ má biharɩ’yɛ́ huuri fɩ́ mɛ́’na. Yɛ kha’ ʋ bannɩ́ ba dʋgɔɔ dési dé ʋ́ ya. ¹⁹Yésúrá yaa yɛ̂ɛ thowoo ʋ́ ná ʋ́ mamannɩbibira.

²⁰Mʋ́ ʋ yɛ yóomíná wɛrɩ, ʋ́ hakɩra ɔ hannɔ ʋ́ taraŋ mɩ̂ɩ yɛ kpó’. Sɩ́ bosi dé-siri-úma dɩɩsɩ kpɔɔ ná sɩ́ɲɔ. Hanná misiye Yésú wá kpãnaaná ɩ̃ phagɩ ʋ́ kpɔ́rgɩ́nʋ́kpɛ́’nná; ²¹pébu, ʋ yɛ sɛɛrɛɛma ʋ́ dɔ́gɩ́rá kha’ ná ma wɔ́rɔ́ɔ phagɩ ʋ́ kpɔ́rgɔ́ɔ tónná, má pã́aɲa. ²²Yésúrá fɩ́gɩ́ ɩ̃ ɲáa-ʋ ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ tɩɩ wɩ́sɩ má biharɩya; yɛ kha’ pãtɩ́ ʋ khãanɩ má bʋ wɛrɩ, pã́aɲáŋ-ʋrɩ. Hanná pã́aɲáa khaanná fɩ́.

²³Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yésúrá khɛɛ yóo ɩ̃ ná nanɩ Júdebi wá nɩ́khãgǎa khannɩ ɩ̃ ɲáa tɩɩtɩɩbɩ ná pãtɩ́ kɛ́ŋgɩ kpʋ̃́ʋnɩ wɛrɩ, ²⁴ʋ́ kha’ pɩ ku’, dé biharɩ’ɩra huu wa, dé ʋ hʋ̃mma; pɩ̂ɩ yɛ mánɔɔ. ²⁵Mʋ́ ʋ kuso’ri nɩ́pɩrɩ wɛrɩ, ʋ́ dóoró ɩ̃ kɔ́rɩ́ biharɩ’ɩrɩ dékírá, ʋ́ yaa. ²⁶Sɩ́ tɩyaa kɩ́ sɩrgɩ wá maráa bɛ́ɛ’rá.

Dara’ pɩ́ɲɔ̌ɔ pã́aɲámmɩ wá mɩ́ɲa

²⁷Mʋ́ Yésú khɛɛrɩ yɛ̂ɛ yóo, dara’ pɩ́ɲɔ̌ɔ thowoo yɛ̂ɛ sʋ́rɩ́ɩ kha’ Davíti wá kóyo; ʋ fɩ̃ɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ bʋ. ²⁸Mʋ́ ʋ dóonni dukirá, pɩ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́, ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ khãa-bɩrɩ tʋʋ dé ma wɔ́nnɩ́ pã́aná’ pɩɩ? Pɩ́ kha’ iiyo á Tamaŋ. ²⁹Yésúrá tɔ phagɩ pɩ́ yíbíirá yɛ kha’ pãtɩ́ pɩ khãanɩ má bʋ wɛrɩ, pɩ ɲá. ³⁰Pɩ́ yíbíirá tʋʋyaa. Yésúrá sɛɛrɩyɛ kpɩ̃́nnɩ́gá bɩ kha’ hã pɩ́ yɛɛ nɩ́nɛ́ nú si ya. ³¹Yɛ pɩ́ ku’me ná pɩ́ kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ sɛɛ’ ʋ́ mɩ́ɩ kɩ́ sɩrgɩ wá bɛ́ɛ’rá.

Tɩ́ Yésú nɩ́nnɩ kpéréŋgbéetárɩ́ nʋ́máanáa wá kpéréŋgbée wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

³²Mʋ́ pɩ yɛ tarmɩná wɛrɩ, pɔ́ɔ baa ɔ kpéréŋgbéetárɩ́ nʋ́máanáanɔ Yésú thãná. ³³Mʋ́ Yésú nɩ́nnɩ kpéréŋgbéeri wɛrɩ, wáɩrá kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ. Maagɛ́ kɔ́rɩ́ nɩ́pɩrɩ, pɩ̂ɩ kha’ ɩ̃bɩ́ra ɲáa ɩ́sɛ̌ɛ hũŋgi Ísíráyɛ́lná ɲáa wã. ³⁴Yɛ Fáarísibirâa yɛ hasɩ’ ʋ́ ɲísígi kha’ kpéréŋgbéebi wá nɩ́khãgaa wá bárkárá ʋ nɩ́ŋ kpéréŋgbéebira.

Nɩ́pɩ wá maɲɩnáŋ kɔ́’rɩ Yésúra

³⁵Yésúra yɛ tɔmma nɩɩ khãgɩɩ ná nɩɩ tɩ́táa’ɩ wá bɛ̂ɛ’. Ʋ yɛ mamamma nɩ́pɩ pɩ́ pĩ́ŋgíŋkhayɩrá yɛ̂ɛ sɛɛ’ nɩ́pɩ sɛɛrɛ nʋwãa ʋ́ déeri Yékírí wá ɩgɩ wá mɩ́ɩ yɛ̂ɛ pã́aná’ bo’ribi wá bɛ́ɛ’ ná nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ pɩ̂ɩ yɛ khɔkhɔrɩkhɔ wɛra. ³⁶Mʋ́ ʋ ɲáanɩ nɩ́pɩrɩ, pɩ́ maɲɩnáŋ kɔ́rɔɔ; pɩ́ wɩ́sɩ mʋ́nɩ́ɩ-sɩyaa-bɩma ná taraa, pɩ yɛ wɔ́rgɛ ya, ɩ̃ khɛɛbɩrɛ sã́nɩ́ bɩ́ dá’rɩ khʋnnɛɛna wɛra. ³⁷Yésúrá tɔ sɛɛrɩyɛ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ sɩ̃gɩra kɔ́ŋ-ʋrɩ yɛ sɩ̃gɩ’rɩbɩra kɔ́rɔ́ɔ wa. ³⁸Tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ ɲɩ́ŋ khãmartárɩ́ɩrá khoŋ pɔ́ nɩ́pɩ́ nannɩŋ bʋ́ pɩ́ yóo ʋ́ sɩ̃gɩraará.

Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ kpɔɔ ná pɩ́ɲɔ wá sʋ̃mma

(Már 3.13-19; 6.7-13; Lúk 6.12-16; 9.1-6)

¹Tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ yɩ́sɩ ʋ́ mamannɩbibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɔnɩ ɩ̃ hãa bɩ khɩ̃nnɩ dé pɩ nɩ́ŋ kpéréŋgbéebi nɩ́pɩ́rá yɛ́ pã́aná’ bo’ribi wá bɛ́ɛ’ ná nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ khɔkhɔrɩkhɔ wɛra. ²Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ kpɔɔ ná pɩ́ɲɔ wá ɲísísírá sɛ: Pɩ yɩ́’ma dʋ́gɩ́ɩ wáarɩ Símɔ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ tɛ̃ Pɛ́ɛrɩ ná ʋ́ khɩ̃nɩɩ Ándéré, ná Zébédé wá bikhee Jákɩ ná ʋ́ khɩ̃nɩɩ Jã́, ³ná Filípi ná Bartelemí, ná Tómásɩ, ná dãmphohɩ̃́ŋ Matíyé, ná Álífé wá bikhee Jákɩ, ná Tádé ⁴ná Símɔ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Zélɔ́tɩ ná Ísíkárɩ́yɔ́tɩ Júdásɩ ʋ́ bannɩ ba hãanɩga Yésúri pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛra. ⁵Pɩ́rá déeri nɩ́pɩ kpɔɔ ná pɩ́ɲɔ bɩ́ Yésú sʋ̃nna yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ hã pɩ́ yóo támabɔ wa, hã pɩ́ yatɩrá dóoŋ Sámáarí nɩɩkha tɩ́kpo bʋ wa, ⁶dé pɩ yóo Ísíráyɛ́l bibi thã, pɩ́ bɩ́ khɛɛbɩnnɩ sã́nɩ́ bɩ́ téuri wɛra. ⁷Ná pɩ yóo, pɩ kɩ́ sɛɛ’ nɩ́pɩ kha’ thʋ’rɩ ɩgɩ wá pã́nnɩ tɔ́’rɩ́n-tɩma. ⁸Pɩ pã́aná’ bo’ribira, ɩ̃́ yaara’ huuribira, ɩ̃́ pã́aná’ dékpṹmbiri yɛ́ khoŋ pɩ́ ninigiri yɛ́ nɩ́ŋ kpéréŋgbéebi nɩ́pɩ́rá, dé bu-bima kɩ́ wɔ́rgɩrɩ phãɩɲɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ tɛ̃́fɩ́ŋ nɩ́pɩrɩ phãɩɲa. ⁹Yɛ kha’ hã pɩ́ khɛ tigi’i wa, ¹⁰hã pɩ́ khɛ sɩrɩyóokotosi wa, hã pɩ́ khɛ kpɔ́rgɩ́ bɩ́ɲɔ bɩ́ɲɔ wã, hã pɩ́ khɛ sɔ́ dɛɛkharasɩ wa, hã pɩ́ khɛ tábɔ’ɩ wa, dé sʋ̃mdée mákɩ́ŋ-ʋma ná pɩ keroo.

¹¹Nɩɩ khãgɩɩ wó nɩɩ khãgɩɩ wɛrɛ́sɩ nɩɩ tɩ́táa’ɩ wó nɩɩ tɩ́táa’ ɩ́ pɩ nannɩ, pɩ pʋ́gɩ́’ ɩ̃́ naŋ, ɩ̃́ tʋ ná nɩ́nɛ bʋ́ yɛ̂ɛ bɛɛ dé ʋ sagɩ’ pɩ, pɩ́ yóo ná hɩ̃tɩ ʋ́ tárɩ́ɩ thãná ɩ̃́ ná naŋ pɩ́ tarɩkhɩya. ¹²Ná pɩ kha’ pɩ dóoŋ, pɩ thɩya’ kɩ́ duki nɩ́pɩrɩ kha’ Yékíre hã bɩ dɔ́ɔwóoŋgo. ¹³Yɛ ná kɩ́ duki nɩ́pɩra bɛ́ɛ sagɩ’ pɩ, pɩ ba bu gi; yɛ ná pɩ wɛ̂ɛ bɛ́ɛ sagɩ’ pɩ ya, pɩ́râa ba písí bu gi. ¹⁴Yɛ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba kaa sagɩ’ pɩ wɛrɛ́sɩ ʋ̂ʋ ba kaa nú pɩ́ sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, pɩ ku’ ʋ́ dukirá wɛrɛ́sɩ ʋ́ nɩɩná, yɛ́ khɩ’ra’ pɩ́ dɛɛkpãŋgbã́ŋ sɛ́yɔɔ fɩ́. ¹⁵Ma sɛɛ’-pɩma kha’ khɩɩ ʋ́ Yékínna ba thɩɩ nɩ́pɩrɩ wɛrɩ, ɩ́ nɩɩ nɩ́pɩ wásɩra ba pɩ̃́ɩ ɩ̃́ tarɩ Sódɔ́mɩ ná Gómɔ́ɔrɩ nɩ́pɩ wásɩra.

Yésú wá mamannɩbibi wá fʋ̃́ʋsɩ́mma

(Már 13.9-13; Lúk 21.12-17)

¹⁶Yésúrá písée kha’ ma sʋ̃m-bɩma má sã́nɩ́bɛ tákpersi wá sɔgɔmbɔ. Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ yee kɔrsɩŋ yɛ hã pɩ́ kã́ká’ nɩ́pɩ pɩ̃́ɩ ɲa. ¹⁷Pɩ kɔrsɩŋ pɩ́ wɩ́sɩ nɩ́pɩnɛ dé pɩ ba hã-bɩ́ma thɩɩthɩɩkhãgɩbɩrɩ, yɛ́ khɩ’ pɩ thĩnne pɩ́ pĩ́ŋgíŋkhayɩrá. ¹⁸Pɩ ba yóo-bíma fãgɩmambɩ ná ɩɩbɩ thã ɩ̃́ dɛɛ tɩ́ pɩ thoo ma wɛra. Sɩ́râa ba dé sã́ŋgɩ pɩ́ sɛɛ’ má mɩ́ɩ fãgɩmambɩ tɩ́kɩ́ŋ ná ɩɩbɩ ná támabɩrá nú. ¹⁹Ná pɩ ba hãanɩga pɩ́ kɔ́rɩ́ bɩ, hã pɩ́ tʋ̃́nnɛ́ɛ kha’ mʋ́nnɩ pɩ ba sɛɛrɛ́ɛ yóo ná mɩ́ɩ tɩ́ pɩ ba sɛɛ’ ya, dé Yékírêe ba hã bɩ tɩ́ khanná fɩ́ sɛɛrɛ ʋ́ pɩ ba sɛɛ’ wɛra; ²⁰dé kɩ dée má pɩ́râa ba sɛɛrɛɛ ya, dé pɩ́ Sii wá Niɲêe ba yee bi sɛɛrɛnɔ nʋ́ʋgɔ. ²¹Mánɩ́khoo ba hãana’ ʋ́ khɩ̃nɩɩ wɛrɛ́sɩ khɩ̃nɩɲɛ́ hãana’ ʋ́ mánɩ́khoo pɩ́ khʋwɔɔ; siyé hãana’ ʋ́ bii pɩ́ khʋwɔɔ; biibé ya pɩ́ siibirá ɩ̃́ hãana’ pɩ́ khʋ bɩ. ²²Nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ ba ĩ’-pima ɩ̃́ dɛɛ má mɩ́ɲɔ. Yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba hʋkɛɛ ɩ̃́ ná naŋ kpʋ̃́ʋnɩ́ɲá wɛrɩ, ʋ́râa ba ko. ²³Nɩɩ ɩ́ pɩrɛ wɛrɩ, ná pɩ bâa fʋ̃́ʋsɩ́ŋ bɩ bʋ́, pɩ yáa horó’ yóo yɔ́ɔ bʋ, dé ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ́ ba horó’ bɛŋ Ísíráyɛ́l nɩɩ wá bɛ́ɛ’ ya, yɛ Nɩ́thɩ̃na’biirá baŋ.

²⁴Mamannáa wɔ́nnɩ́ tarɩ ʋ́ nɩ́khãgaa wa, yɛ sʋ̃mdébiyé wɔ́nnɩ́ tarɩ ʋ́ tamannɩ wã. ²⁵Mamannaa wánná déeri ʋ hɩ̃tɩ pãtɩ́ ʋ́ nɩ́khãgaarɛ wɛra; yɛ sʋ̃mdébii wánná déeri ʋ hɩ̃tɩ pãtɩ́ ʋ́ tamannɛ wɛra. Ná pɩ kʋsa’ kórtárɩ́ɩrɩ kha’ Béelzébúl, mʋ́ pɩ ba dé yɛ́ kaa kʋsa’ ʋ́ kórgi nɩ́pɩraa?

Tárɩ́ɩ ʋ́ pɩ mákɩ́nnɩ ná pɩ phãnɩ wɛra

(Lúk 12.2-7)

²⁶Tɩ́rá yɛɛrɩ hã pɩ́ phãnɩ nɩ́nɩ́ wã, dé nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ sike’ mɩ́ɩnɩ ná tɩ ba kaa ku’ wa, yɛ mɩ́ɩnɛ́ wɔ́nnɩ́ kóo ná tɩ ba kaa tʋ wa. ²⁷Mɩ́ɩ tɩ́ ma sú sɛɛ’ pɩ iseŋgi wɛrɩ, pɩ sɛɛ’ rɩ khɩbɛɛgɛ; yɛ mɩ́ɩ tɩ́ pɩ wɛ́nnɛ́ɛ sɛɛ’ pɩ, pɩ waŋgoora rɩ sã́nduthʋ’rɔ. ²⁸Yɛ kha’ hã pɩ́ phãnɩ ɩ́pɛ bɩ̂ɩ wɔ́nnɩ́ khʋ nɩ́nɩ́ yɛ pɩ́ wɔ́nnɩ́ dé tɔ́ɔ ʋ́ niiná wã, dé pɩ phãnɩ ʋ́wɛ ʋ̂ʋ wɔ́nnɩ́ khʋ nɩ́nɩ́ yɛ́ písí hĩŋ ʋ́ niini fʋ̃́ʋsɩ́nnagɔ téukhanná wɛra. ²⁹Ɩ̃́ keŋ má tʋ-bɩrɩ dé wúrí’dɔ́ɔ’ ɩ́ɲɔ̌ɔ dorgirá naŋ mɩ́ɩnɩ wã10.29 Gɛ́rɛ́kɩsɩrá kha’-pɩrma kha’ ásáríyóni. Ásáríyónibii kpɔɔ ná má’nɩ́kpora yɛma dénáarɩ ʋ́kpo. Dénáarɩ ʋ́kpora yɛma sʋ̃mdébii wá khɩɩ ʋ́kpo taasa. wãa? Yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá, ná Yékíre pɩ́ɩ ya tɩ́kpǒo wá fãnɩŋgɔ wa. ³⁰Yɛ pɩ́rɩ́, Yékínna tʋma pɩ́ thaɲínsi wá yatɩ wá nʋ́ga. ³¹Yɛ kha’ hã pɩ́ phãnɩ wã, dé pɩ pã́a wúrí’dɔ́ɔ’ kɔ́ŋgɔ́nɲɔ.

Ɩ̃́ kaɩ Yésú nɩ́pɩ wá wɔ́ɔnná

(Lúk 12.8-9)

³²Tɩ́rá yɛɛrɩ, nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba sɛɛ’ nɩ́pɩ wá wɔ́ɔrɔ kha’ ma thoo-mama wɛrɩ, ma ba sɛɛ’ma má Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́ wɔ́ɔnná kha’ má wáa-ʋ. ³³Yɛ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba kaɩ kha’ ʋ́ thoo ma wã nɩ́pɩ wá wɔ́ɔnná wɛrɩ, mana ba kayɔɔma tɛ̃ má Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́ wɔ́ɔnná.

Wɔ́ɔwóonni ná khãɩgɩ wá mɩ́ɲa

(Lúk 12.51-53; 14.26-27)

³⁴Yɛ kha’ hã pɩ́ keŋ má bam-manɩma ɩ̃́ ba yɛɛ bɛmmɛ́ hɩ̃tɩ fa duniɲaná wã, dé khãɩgɛ ma bannɩ yee bʋ́. ³⁵Pébu, kpɩkɩŋgɛ ma bannɩ; bikhee ba yáa kpɛ́ɛ ʋ́ sii bu, biharɩyɛ́ yáa kpɛ́ɛ ʋ́ nɩ́ɲáa bʋ, daafɩ̃mbiyé yáa kpɛ́ɛ ʋ́ daafɩ̃ŋharɩ bʋ.³⁶Nɩ́nɩ́ wá kórgi nɩ́pɩ́râa ba dé ʋ́ pɩ̃́ɩnɩ́bɩra.10.36 Ná keri Mis 7.6³⁷Wɛ́ɛ ʋ̂ʋ khɔrɔ’ ʋ́ sii wɛrɛ́sɩ ʋ́ nɩ́ɲáa ɩ̃ taraa ma, ʋ mákɩ́rá ná ʋ thoo ma wã; yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ khɔrɔ’ ʋ́ bikhee wɛrɛ́sɩ ʋ́ biharɩɩ ɩ̃ taraa ma, ʋ mákɩ́rá ná ʋ thoo ma wã. ³⁸Yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ kpórí ʋ́ nɩ́’batábɔkɩ10.38 Kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri ɩ̃́ hɩ̃tɩ fʋ̃́ʋsɩ́mmɩ ná huumi wá hɩ̃tansa. yɛ̂ɛ thoo ma wã, ʋ mákɩ́rá ná ʋ dé má mamannɩbii ya. ³⁹Wɛ́ɛ ʋ̂ʋ bɛɛ dé ʋ bu ʋ́ thagɩ, ʋ ba bʋ̃́nɩ́-gɩ́-bʋma, yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba nii ʋ́ thagɩ ɩ̃́ dɛɛ má bʋ, ʋ́râa ba bu gi.

Tárɩ́ɩ ʋ́ kɔ́’rɩ mamannɩbibiri kɔ́kɩrɩ wɛrɩ, Yésúra ʋ kɔ́’rɩ kɔ́kɩra

(Már 9.41)

⁴⁰Yésúrá písée sɛɛrɩyɛ bɩ tɛ̃ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ kɔ́’rɩ bɩ kɔ́kɩrɩ wɛrɩ, mana ʋ kɔ́’rɩ kɔ́kɩra. Yɛ nɩ́nɩ́ ʋ́ kɔ́’rɩ ma kɔ́kɩrɩ, wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ra ʋ kɔ́’rɩ kɔ́kɩra. ⁴¹Nɩ́nɩ́ ʋ́ kɔ́’rɩ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa kɔ́kɩrɩ ɩ̃ dɛɛ pãtɩ́ ʋ déeri Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa wɛrɩ, ʋ ba buma taa sɩ́ hɩ̃́ŋgɩ́nnáana ba bu wɛrɩ, sɩ́ hũŋgo. Nɩ́nɩ́ ʋ́ kɔ́’rɩ nɩ́’ termemmi kɔ́kɩrɩ ɩ̃ dɛɛ ʋ́ teremminá, ʋ ba buma taa sɩ́ nɩ́’ termemmina ba bu wɛrɩ, sɩ́ hũŋgo. ⁴²Ma sɛɛ’-pɩma kha’ má mamannɩbibirá, nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba hã tɩ́táa’ɩ wá yatɩrɩ yɔ’ wóommi, ombi wɔ́ɔ kpeegée yatɩrɩ ɩ̃ dɛɛ pãtɩ́ ʋ déeri má mamannɩbii wɛrɩ, ʋ́ wɔ́nnɩ́ dá’ ʋ́ taasɩ kṹuŋ na.

¹Mʋ́ Yésú sʋ̃nnɩ ʋ́ mamannɩbibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɔnɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ yaa tɩ́ khanná ɩ̃ yóo nâa tɔŋ kɩ́ sɩrgɩ wá nɩɩkhayɩ nɩɩkhayɩ yɛ̂ɛ mamaŋ nɩ́pɩrɩ yɛ̂ɛ sɛɛ’ pɩ Yékírí wá sɛɛrɛ.

Tɩ́ Jã́ Batísi sʋ̃nnɩ ʋ́ mamannɩbibi Yésú thãná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Lúk 7.18-35)

²Mʋ́ Jã́na yɛ karsórá yɛ núu mɩ́ɩ ɩ́ Yékírí wá Sakhanɩ́nna yɛ dé wɛrɩ, ʋ́ sʋ̃nɩ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ ³pɩ ná pʋ́gɔɔ kha’ ʋ́rá déeri wɛ́ɛ ʋ̂ʋ yɛ ba baŋ wɛrɩ bâa, bá ɔ maa ɩ̃bɩ́ra tɛɛ? ⁴Mʋ́ pɩ yóori ná pʋ́gɩ́ Yésúri wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ yóo ná sɛɛ’ Jã́nɩ mɩ́ɩ ɩ́ pɩ ɲá ná ɩ́ pɩ nú wɛrɩ, kha’ ⁵darapɩra ɲáma, munugubirâa nɩ́ɩnɛ́ɛ, dékpṹmbírâa pã́aɲa, núŋmanɩbɩrâa nú, huuribirâa ya, pɔ́ɔrɩ́bɩ́râa nú sɛɛrɛ nʋwãana. ⁶Yɛ kha’ pɩ ná sɛɛrɩyɔɔ tɛ̃ kha’ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba kaa burí sɛ́ɛ Yékírí wá khɩ̃ɩnnɩ ɩ̃́ dɛɛ má mɩ́ɲɔ wɛrɩ, kɩrɩ-ʋ́nnɩ.

⁷Mʋ́ Jã́ wá sʋ̃nnɩbɩ tannɩ sóo wɛrɩ, Yésúrá kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ sɛɛ’ Jã́ wá mɩ̂ɩnɛ nɩ́pɩrɩ kha’ maa pɩ yóori ná ɲáa gbirinnâa? Nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ pãtɩ́ wṹu gí sarmɛ fúkíŋ wɛrɩ bâa? Ɔ̃́’ɔ̃. ⁸Bá maa pɩ yóori ná ɲâa? Nɩ́nɩ́ ʋ́ yeeri tákĩŋkĩnsi bâa? Ɔ̃́’ɔ̃, dé pɛ́ɛ bɩ̂ɩ yee tákĩŋkĩnsi wɛrɩ, pɩ ma ɩthakórso. ⁹Yɛ maa pɩ yóori ná ɲâa? Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa-ʋ bâa? Iiyo. Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ ʋ tarɩ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa, ¹⁰dé ʋ́ mɩ́ɩɲɩna pɩ tɩ̃’nɩ Yékírí wá sɛbɩrá kha’ manɩ Yékínna sʋ̃mma má sʋ̃nna ʋ́ khɩrɩɩ má Sakhanɩ́nná ɩ̃́ ná hafɩɩ ʋ́ khɩ̃ɩnna.11.10 Ná keri Mál 3.1¹¹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ tɛ̃ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ hũni ɔɔ ʋ́ taraa Jã́ Batísiri wa, yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá mɛ, wɛ́ɛ ʋ́ sénni thʋ’rɩ ɩgɩrá wɛrɩ, ʋ tarɔɔ. ¹²Yɛ kha’ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ Jã́ Batísi wá pã́nná ɩ̃ ba nanɩ fɛɛrá, thʋ’rɩ ɩgɩ dé-girma hʋkɛɛmɩ́nɩ́, yɛ pɛ́ɛ bɩ̂ɩ hʋkɛɛ wɛrɩ, pɩ́râa yɛɛ kɩ́ yóo wɔ́ɔrɔ. ¹³Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá bɛ́ɛ’ ná Moyízi khɩrɩɩ-bɩyaa sɛɛrɩyɛɛma thʋ’rɩ ɩgɩ wá mɩ́ɩ ɩ̃ ná nanɩ Jã́ wá bamma. ¹⁴Yɛ kha’ ná pɩ bɛɛ dé pɩ pɩ́ma, Élí ʋ̂ʋ yɛ ba baŋ wɛrɩ, ʋ́rá déeri Jã́na. ¹⁵Yɛ kha’ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ nú, ʋ kã́ká’.

¹⁶Yɛ písée sɛɛrɩyɛ kha’ maa ma wɔ́nnɩ́ mákɩ́ŋ wɛrɩ wá nɩ́pɩnɛɛ? Yɛ kha’ khɛɛbɩm-bɩrma pãtɩ́ bikɛrɛɛbɛ dé hɩ̃tɩ pĩ́ŋgíŋkpã́ɩgɔ, pɔ́ɔrá kɩ́ sɛɛ’ pɔ́ɔrɩ kha’ ¹⁷khɩ’-ɩ̃bɩ́nnɩ bɩ koniɲa, pɩ sã́nɩ́ wã, ɩ̃bɛ́ kpaa bɩ bɩɩtɩ̃ŋgɩ, pɩ hɩ̃́nɩ́ gɩ ya. ¹⁸Mʋ́nnáa sɩ buuri tɛ̃, mʋ́ Jã́ bannɩ, ʋ yɛ́ di ya, ʋ yɛ́ ɲʋ́ wã, pɩ́ kha’ kpéréŋgbée wáarʋʋ. ¹⁹Wɛrá, Nɩ́thɩ̃na’biirá baa bâa di yɛ̂ɛ ɲʋ́, pɩ́ kha’ ʋ́ra tɔ́ɔ bʋ ná diimi ná divɛ̃́ɲʋ́gɛ mʋ́wã, yɛ dée tɛ̃ dãmphohɩ̃́nnɩ́bɩ ná mɩ́pɩ̃́ɩdébi wá nɩ́ɩnɛ́ɛ. Yɛ pɩ tʋma Yékírí wá wɔ́ɔmɩ ʋ́ sʋ̃mdéenɲo.

Nɩɩ wá nɩ́’ pɩ́ kaara khãa Yésúrá wɛrɩ, pɩ́ mɩ́ɲa

(Lúk 10.13-15)

²⁰Tɩ́ kpãnaa bʋ, nɩɩkhayɩ nɩɩkha ɩ́ Yésú déerá tãgɩmasimɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɩ wɛrɩ, mʋ́ ɩ́ nɩ́pɩra yɛ fɩ́kɩ́rá dɔ́ɔgɩ wa, ʋ́ dʋ́kɩ́rá bɩ kha’ ²¹pɩ́ Kóorázɛ̃́ nɩ́pɩ, pɩ́ wásɩ pɩ̃́ɩ-sɩrma; pɩ́ Bɛ́tɩ́sáɩdá nɩ́pɩ, pɩ́ wásɩ pɩ̃́ɩ-sɩrma, pébu, tãgɩmasimɩ́ ɩ́ déeri pɩ́ sɔgɔmbɩrá wɛrɩ, ná ɩ́ hũŋgé déerá Tíiri ná Sídṍná ná ɩ́ nɩ́pɩ fɩ́kɩ́m-bɩyaa dɔ́ɔgɩ ɩ̃ yee pɔ́tɔ́sɩ yɛ hɩ̃taa mɩ́nɩ́gɔ11.21 Ná nɩ́nɛ yee pɔ́tɔ́sɩ yɛ hɩ̃taa mɩ́nɩ́gɔ, kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri, ʋ́ tárɩ́ɩra ma wɔ́ɔkpʋ̃́ʋgɔ. fɛɛsɩɩ-ʋ wa. ²²Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ, mâa sɛɛ’ pɩ kha’ khɩɩ ʋ́ Yékínna ba thɩɩ nɩ́pɩrɩ wɛrɩ, ʋ́ khɩɩrá, pɩ́ wásɩra ba pɩ̃́ɩ ɩ̃́ tarɩ Tíiri ná Sídṍ wásɩra. ²³Yɛ pɩ́ Kápɛ́rnáwúm nɩ́pɩ kem-biri má Yékínna ba kã́nná’-pɩma thʋthʋ’rɩ́ ná tarɩ bâa? Tʋ̃ŋgɛ; ʋ ba sũuno’-pima thethe’re; pébu, tãgɩmasimɩ́ ɩ́ déeri pɩ́ sɔgɔmbɩrá wɛrɩ, ná ɩ́ hũŋgé déerá Sódɔ́mɩná, ná ɩ́ nɩɩna yɛ bʋ́ma ná fɛɛ. ²⁴Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ, mâa sɛɛ’ pɩ kha’ khɩɩ ʋ́ Yékínna ba thɩɩ nɩ́pɩrɩ wɛrɩ, pɩ́ wásɩra ba pɩ̃́ɩ ɩ̃́ tarɩ Sódɔ́mɩ wásɩra.

Yésú thãná kpáarɛ́ɛsɩra bu

(Lúk 10.21-22)

²⁵Tɩ́ pã́nná Yésúrá ɲɩ́nɩ́ Yékírí kha’ Siye, ma thɩɩgɔɔma, ʋ́ ʋ́ déeri thʋ’rɩ ná fãnɩŋgɩ wá butáa ɩ̃ dɛɛ pãtɩ́ ʋ kóoró’ri ɩ́ mɩ́ɲɛ̌ɛ hũŋgiri hakɩranɩ́pɩ ná wɔ́ɔtʋbɩrá yɛ bʋkaa ɩ́ bikɛrɛɛbɩrɩ wɛra. ²⁶Yɛ kha’ Siye, thɩ̃ɲaa-ʋ, ʋ́rá khɔrɔ’rɩ dé sɩ dé sɩ́ dɔ́mmɩ́ná. ²⁷Yɛ sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩrɩ kha’ má Siirá hãanɩ ma mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ. Ná kɩ dée má Siira mʋ́wã, nɩ́thɩ̃nɩgɛ́ tʋ Bikheeri wa, yɛ ná kɩ dée má Bikheera mʋ́wã, nɩ́thɩ̃nɩgɛ́ tʋ tɛ̃ Siiri wa; yɛ wɛ́ɛ ʋ́ Bikheera khɔrɔ’ dé ʋ bʋka’ Siinɔ wɛrɩ, ʋ́ra ʋ bʋka’ ʋ́.

²⁸Yɛ kha’ mʋ́ mʋ́ kpóŋgéeri ɩ̃ foriyo wɛrɩ, mʋ baŋ má thãná, dé mʋ́ bú kpáarɛ́ɛ. ²⁹Mʋ pɩ́ ɩ̃bɛ́ déegée kpoogi yɛ́ yɛɛ má mamaŋ mʋ, dé dé-manɩma nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ tʋ sábárɩ́, yɛ má wásɛ́ hʋʋ wa, yɛ mʋ́nnáa mʋ ba bú kpáarɛ́ɛ, ³⁰dé má sʋ̃mɩsɩrá hʋʋ wa; yɛ má kpóŋgéesírá nu’ wã.

Yésúrá buuri kpáarɛ́ɛkhɩɩra

(Már 2.23-28; Lúk 6.1-5)

¹Ɔ khɩɩ Yésú ná ʋ́ mamannɩbibirá dóoró bilékhãmarsɔ yɛ̂ɛ tara. Ʋ́ khɩɩ dé-uyaama Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩ wá ɔɔ. Mʋ́ khʋ̃mɩgɩ kɔ́’rá ʋ́ mamannɩbibiri wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ yéŋ yɛ̂ɛ kpɔɔ bilétɔsɩ yɛ̂ɛ khɔɔ. ²Mʋ́ Fáarísibi ɲáanɩ sɩ wɛrɩ, pɩ́ sɛɛrɩyɛ Yésúri kha’ ʋ́ mamannɩbibira déma mɩ́ɩ tɩ́ ɩ̃bɩ Júdebira khɩ̃nnɛ yɛ̂ɛ dé kpáarɛ́ɛkhɩɩrá wa. ³Yésúrá kha’ pɩ karmaa Yékírí wá sɛbɩrɩ wa bâa? Ɩ̃́ keŋ má tɩ́ khʋ̃mɩgɩ kɔ́’rá Davíti ná ʋ́ kpãnaanɩ́pɩrɩ wɛrɩ, ⁴dóoŋ-uyaama Yékírí wá dukirá ɩ̃ khɛɛ phã́anɩ sɩ́ pɩ saara Yékírí wá ɲísígírá wɛrɩ,12.4 Júdebira yɛ sama phã́anɩsɩ kpɔɔ ná sɩ́ɲɔ Yékínthɩya’duki wá dɔ́gɩ́rá, sɩ́ dé sarga. Pɩ́ kpáarɛ́ɛkhɩɩ wó kpáarɛ́ɛkhɩɩ pɩ yɛ khɛ-sɩma yɛ́ sa fɩ́ sɔ́ fʋ̃nsa (Ku’ 25.30). ɩ̃ khɔɔ yɛ hãa ʋ́ kpãnaanɩ́pɩrɩ waa? Yɛ hakɩra ná ʋ́ ná ʋ́ kpãnaanɩ́pɩra yɛ khɩ̃nnɛ yɛ̂ɛ khɔɔ sɩ ya ná kɩ dée má Yékírí wá thɔgɩnnɩbɛ ya. ⁵Bá pɩ karmaa pãtɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ kha’ Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩrá, Yékírí wá thɔgɩnnɩbɩra wɔ́nnɩ́ déegée Yékínthɩya’dukirá yɛ sɩ́ dé mɩ́pɩ̃́ɩnɩ wã, yɛ hakɩra ná nɩ́nɛ khɩ̃nnɛ yɛ̂ɛ déegée ʋ́ khɩɩrá wa waa? ⁶Yɛ hakɩra ná ɔɔ fɩ́ khátɛrá, ʋ tarɩ Yékínthɩya’dukira. ⁷Tɩ́ Yékírí kha’rɩ kha’ nʋmansɛ̂ɛ nʋʋ-mannɔ ɩ̃́ tarɩ thɔgɩnsɩ wɛrɩ,12.7 Ná keri Óoz 6.6 ná tʋ-bɩyaa kɩ́ tɩtã́ŋgɩ, pɩ yɛ́ págáa bɩ́ bʋ wa; ⁸dé Nɩ́thɩ̃na’biirá buuri kpáarɛ́ɛkhɩɩra.

Tɩ́ Yésú pã́aná’nɩ ɔ wáɩ Júdebi wá Kpárɛ́ɛkhɩɩ bʋ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 3.1-6; Lúk 6.6-11)

⁹Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ ʋ́ yaa tɩ́ khanná ɩ̃ yóo Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhanná. ¹⁰Ɩ̃ hakɩra ná ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ fɩ́, ʋ́ dékpénni hu-tiyaama. Pɔ́ɔ pʋ́gɩ́ Yésúri kha’ khɩ̃nnɛ bʋ́ pɩ̂ɩ wɔ́nnɩ́ pã́aná’ bo’roo kpáarɛ́ɛkhɩɩrâa? Pɩ yɛ bɛɛ dé pɩ bu-ʋ́-bʋma kɔ́kharɩ ɩ̃́ yárgɩ́yɔ̂ɔ. ¹¹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ́ sɔgɔmbɩrá mâa bʋ́, kɩ́ dée má sã́náa ʋ́kpo kekerîi ʋ́, ʋ́ wáa póko kpáarɛ́ɛkhɩɩ bʋ yɛ ʋ́ kaa khoroo bʋ̂ʋ? ¹²Yɛ nɩ́thɩ̃nɩgɩ ʋ́ra taraa sã́náa ʋ́rɩ́ waa? Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ khɩ̃nnɛ bʋ́ nɩ́nɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ dé mɩ́kɩrɩɩ kpáarɛ́ɛkhɩɩ bʋ. ¹³Yɛ tɔ sɛɛrɩyɛ wáɩ wá dékpéŋ tí huuri wɛrɩ kha’ ʋ wʋ́nná’ ʋ́ dékpêenna. Ʋ́ wʋ́nnɩ́gá rɩ tɩ́ pã́aɲáa ɩ̃ hɩ̃taa pãtɩ́ tɔ́ɔrɛ wɛra. ¹⁴Mʋ́ Fáarísibi ku’ri fɩ́ wɛrɩ, pɩ́ ɲáa kãmbɩ yɛ̂ɛ keŋ pãtɩ́ pɩ ba dé yɛ́ khʋ Yésú khoroo bʋ́ wɛra.

Yésú dé-uma Yékírí wá sʋ̃mdébiye

¹⁵Yɛ mʋ́ Yésú tʋʋrɩ wɛrɩ, ʋ́ kuso fɩ́ tɩ́ khanná ɩ̃ yóo tɔ́ kharɔ. Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ thowoo ní ʋ́ pã́anɩ́gá bo’ribi wá bɛ́ɛ’ ¹⁶yɛ sɛɛrɩyɛ kpɩ̃́nnɩ́gá bɩ kha’ hã pɩ́ sɛɛ’ má mɩ́ɩ nɩ́pɛ́ nú wã; ¹⁷sɩ́ dée mʋ́nnáa Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí wá sɛɛrɛrá dée ʋ́ dɔ́mmɩ́ná. ¹⁸Kha’-ʋyaama kha’

Yékírí kha’rɩ kha’ ʋ́wɛrá déeri má sʋ̃mdée ʋ́ ma phɩ̃’nɩ khori wɛra.

Ʋ́râa má dɔ́gɩ́rá; ʋ́ mɩ́ɩ nʋʋnɩ má tákɩrsa.

Ma ba hãa-ʋma má Nii

ʋ́ sɛɛ’ teremmi wá mɩ́ɩnɛ duniɲathĩiɲina.

¹⁹Ʋ́ ba bɛɛ nɩ́nɩ́ kpéyíre ya, ʋ́ ba sʋ́rɩ́ɩ ya,

pɩ́ ba nú tɛ̃ ʋ́ nʋ́gɩ khɩ̃ntasɔ wa.

²⁰Ʋ́ ba kpɔɔ wṹu gí pí’ri wɛrɩ wa,

ʋ́ ba pĩ́i fɩtɩ̃na ʋ̂ʋ bɛ́ɛ pĩ́i wɛrɩ wa,

ɩ̃́ ná naŋ khɩɩ ʋ́ ʋ ba yɛɛ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ terenni wɛrɩ, pɩ́ bu wɔ́rgɔ.

²¹Yɛ ʋ́ra duniɲathĩiɲina ba kɩ́ khãa yɛ́ kɩ́ tɛɛ.12.21 Ná keri Ézá 42.1-4

Tɩ́ Fáarísibi kha’rɩ Yésú wá fãŋgɩ ku’-kirma kpéréŋgbéebi wá nɩ́khãgaa thã wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 3.22-30; Lúk 11.14-23)

²²Tɩ́ kpãnaa bʋ, pɩ́ khɛɛ ɔ kpéréŋgbéetárɩ́ɩ ɩ̃ baa ʋ́ Yésú thãná. Dara’-ʋyaama yɛ nʋ́ʋgɩ́rá máa. Yésúrá pã́anɩ́gɔ̂ɔ, ʋ́ wɔ́rɔ́ɔ yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ yɛ̂ɛ ɲá. ²³Maagɛ́ kɔ́rɩ́ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ kʋ̃ŋ kha’ ɩ̃́ keŋ má Davíti wá kóirâa mɛ́’nɩ wãa? ²⁴Mʋ́ Fáarísibi núuni si wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ hasɩ’ ʋ́ ɲísígi kha’ kpéréŋgbéebi wá nɩ́khãgaa ʋ́ pɩ yɩ́’ Béelzébúl12.24 Béelzébúl, ʋ́ kpoora pɩ yɩ́’ Sutãnaana. wɛrɩ, ʋ́ bárkárá wáɩ wɛra nɩ́ŋ kpéréŋgbéebira. ²⁵Yɛ mʋ́ Yésú tʋʋra pɩ́ dɔ́ɔkã́kásɩrɩ wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ɩthasɩrgɩ wó ɩthasɩrgɩ wá nɩ́’ pɩ́ yaarɩ kãmbɔ wɛrɩ, kɩ́ sɩrgɩra ba keuma yɛ nɩɩ wó nɩɩ wɛrɛ́sɩ kórgi wó kórgi wá nɩ́’ pɩ́ yaarɩ kãmbɔ wɛrɩ, ɩ́ nɩɩ wɛrɛ́sɩ kɩ́ kórgira ba wáma. ²⁶Yɛ ná Sutãna yaa yɛ̂ɛ nɩ́ŋ ʋ́ thĩ, sɩ déma má kpɩkɩŋ-ʋma khaa ɩ́ɲɔ; mʋ́nnɩ ʋ́ ɩgɩra ba dé ná kɩ kaa wâa? ²⁷Yɛ kha’ ná Béelzébúl wá fãŋgɩ wá bárkárá mana nɩ́ŋ kpéréŋgbéebiri, yɛ maa wá bárká bʋ pɩ́ nɩ́pɩra nɩ́ŋ bɩɩ? Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ́ thĩ wá nɩ́pɩ́râa ba sɛɛ’ kha’ yárgɩ́m-bɩrɩ. ²⁸Yɛ ná Yékírí wá Nii wá bárkárá ma nɩ́ŋ kpéréŋgbéebiri, má Yékírí wá ɩgɩ naŋ-gɩrɩ-bɩma sówo.

²⁹Nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ dóoŋ kho hʋwáa duko ɩ̃́ khɛ ʋ́ tásɩ fãŋgɔ ná ʋ kaa khɩrɩ́ɩ fɔ́gɔɔ wa, dé ʋ fɔ́gɔɔma sóo yɛ́ wɔ́nnɩ́ khɛ sɩ. ³⁰Yɛ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ yɛ̂ɛ má kpãnaa bʋ wa, má kaɩ-ʋrɩ-mama, yɛ tárɩ́ɩ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ yɛ̂ɛ tɛ̃́fɩ́ŋ má pĩ́ŋgíŋ na, ʋ tɩɩgɩmma. ³¹Tɩ́rá yɛɛrɩ ma sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́nɛ wɔ́nnɩ́ dé mɩ́pɩ̃́ɩ hũnsi hũnsi wá bɛ̂ɛ’, ʋ wɔ́nnɩ́ kʋsa’ Yékírí ná nɩ́pɩ yɛ Yékínná sɛ́ɛ hã bɩ sɩ́. Yɛ nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba kʋsa’ Yékírí wá Nii wɛrɩ, Yékínná ba sɛ́ɛ hã bɩ sɩ́ ya. ³²Nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba sɛɛ’ Nɩ́thɩ̃na’biiri sɛɛrɛ pɩ̃́ɲáa wɛrɩ, Yékínna ba sɛ́ɛ hã bɩ sɩ́. Yɛ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba kʋsa’ Yékírí wá Nii wɛrɩ, Yékíré ba sɛ́ɛ hã bɩ sɩ́ fɛɛ ya, ʋ́ ba sɛ́ɛ hã bɩ sɩ́ naaŋ na.

Táhugi ná kɩ́ bigi wá mɩ́ɲa

(Lúk 6.43-45)

³³Ná pɩ kha’ táhugi kɩnnɩ, kɩ semma bi kɩrsa yɛ ná pɩ kha’ táhugi pɩ̃́ɩnɩ, kɩ semma bi pɩ̃́ɩsa; pébu, pɩ tʋma táhugi kɩ́ bigo. ³⁴Yɛ kha’ kpórkhofibɛrɩ, pɩ́ bɩ́ pɩ̃́ɩnɩ wɛrɩ, pɩ́ra wɔ́nnɩ́ sɛɛ’ma mɩ́ kɩnnaa? Dé mɩ́ɩ tɩ̂ɩ nɩ́nɩ́ wá dɔ́gɩ́rá wɛrɩ, tɩ́râa ku’ nʋ́ʋgɩ́rá. ³⁵Nɩ́’ kɩraa sɛɛ’ma sɛɛrɛ kɩraa, pébu ʋ́ dɔ́gɩ kɩrɩ-gɩrma, yɛ nɩ́’ pɩ̃́ɲâa sɛɛ’ma sɛɛrɛ pɩ̃́ɲá, pébu, ʋ́ dɔ́gɩ pɩ̃́ɩ-gɩrma. ³⁶Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ khɩɩ ʋ́ Yékínna ba thɩɩ nɩ́pɩrɩ wɛrɩ, táthɔsɛɛrɛ wó táthɔsɛɛrɛ ʋ́ nɩ́pɩra sɛɛ’ wɛrɩ, Yékínna ba pʋ́’-pɩ-ʋ́ma; ³⁷dé mʋ́ sɛɛrɛrâa ba yɛɛ pɩ́ hã mʋ thɩ̃ɲaa, ʋ́râa ba yɛɛ pɩ́ yárgɩ́ŋ mʋ.

Nɩ́pɩra bɛɛma dé Yésúra dé tɔ́ tãgɩmasimɩ́nɩ́ tɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛra

³⁸Pɔ́ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ wá pɔ́ɔ ná pɔ́ Fáarísibi wá pɔ́ɔ tɔ sɛɛrɩyɛ Yésúri kha’ Nɩ́khãgaa, ʋ dé tɔ́ tãgɩmasimɩ́nɩ́ tɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ ɩ̃bɛ́ ɲá. ³⁹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ wɛrɩ wá nɩ́pɩ pɩ̃́ɩ-bɩrma yɛ khɛɛbɩrɛ nɩ́’ pɩ̂ɩ hãnɩŋ wɛra; pɩ bɛɛma dé pɩ ɲá tɔ́ tãgɩmasimɩ́nɩ́ tɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛrɩ, yɛ pɩ́ ba ɲá tɔ́ɔ ɩ̃́ kpɛ́’ pʋ́ wa ná kɩ dée má Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáaJónásɩ wá tɩ́ tanna wɛrɩ wa. ⁴⁰Pãtɩ́ Jónásɩ déerá khɩɩ bɩ́sãa’ ná iseŋ sɩ́sãa’ buri kpórgi wá dɔ́gɩ́rá wɛrɩ, mʋ́nnáa Nɩ́thɩ̃na’biira ba dé khɩɩ bɩ́sãa’ ná iseŋ sɩ́sãa’ dúutã́anná. ⁴¹Khɩɩ ʋ́ Yékínna ba thɩɩ nɩ́pɩrɩ wɛrɩ, Nínívi nɩ́pɩra ba yama wɛrɩ wá nɩ́pɩ́rá, ɩ̃́ yárgɩ́ŋ bɩ, pébu, nú-bíyaa sɛɛrɛ ʋ́ Jónásɩ sɛɛ’ra wɛrɩ, yɛ fɩ́kɩ́rá dɔ́ɔgɔ; yɛ ɔɔ fɩ́ khátɛrá ʋ́ tannɩ Jónásɩra. ⁴²Khɩɩ ʋ́ Yékínna ba thɩɩ nɩ́pɩrɩ wɛrɩ, harɩ ʋ̂ʋ yɛ ɩɩgɩrá Sébárá12.42 Sébára yɛ déeyima Árábí sɩrgɩnɛ. Kɩ́ sɩrgɩ nɩ́pɩra yɛ wã́gɩ́’ma yɛ̂ɛ hense (1Ɩt 10.2; Ézá 60.6). wɛrɩ, ʋ ba yama wɛrɩ wá nɩ́pɩ́rá, ɩ̃́ yárgɩ́ŋ bɩ, pébu, ya-ʋyaama háarɩ sɩrɩ déeyéŋ déeyéŋgo ɩ̃ ba núu ɩthakho Sálómɔ́ wá wɔ́ɔtʋsɛɛrɛ, yɛ ɔɔ fɩ́ khátɛrá ʋ́ tannɩ Sálómɔ́na.

Pãtɩ́ kpéréŋgbêe ku’ nɩ́nɩ́ bʋ yɛ́ písí fɩ́’rɩ́ baŋ ʋ́ bʋ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Lúk 11.24-26)

⁴³Yésúrá písée sɛɛrɩyɛ bɩ tɛ̃ kha’ ná kpéréŋgbêe kuso nɩ́nɩ́ bʋ yɛ sɛ́yɔɔ, ʋ yóo ná kɩ́ mimma gbiriŋ bu kɩ́ bɛɛ hɩ̃taŋkhara. ⁴⁴Ná ʋ buu ri ya, ʋ́ tɔ kha’ ma ba fɩ́’rɩ́ písi má kha tɩ́ ma yɛ wɛra. Ná ʋ fɩ́gɩ́ baa ba ɲáa tárɩ́ɩ ʋ́ ʋ wáará wɛrɩ, ná ʋ khɛɛbɩrɛ du’ kí khɔfɩ’rɩ yɛ hafɩya kɩraa, nɩ́nɛ bʋ́ wa wɛrɩ, ⁴⁵ʋ́ tɔ písí ná khɛ ʋ́ kãmbɩ má’nɩ́ɲɔ, pɩ́ pɩ̃́ɩnɩ ɩ̃ taraa-ʋ wɛrɩ, ɩ̃́ kpɛ́’ pɩ ʋ́ wɩ́sɔ, pɩ́ ba hɩ̃tɩ tárɩ́ɩrá. Tɩ́ pã́nná ʋ́ tárɩ́ɩ wásɩra ba hafɩ́ɩ pɩ̃́ɩma ɩ̃́ tarɩ khʋ̃ɩna. Mʋ́nnáa sɩ ba hɩ̃tɩ wɛrɩ wá nɩ́’ pɩ́ pɩ̃́ɩnɩ wɛra.

Yésú wá nɩ́’ dɔ́ɔrɩ́bɔ

(Már 3.31-35; Lúk 8.19-21)

⁴⁶Mʋ́ Yésúra yɛ sɛɛrɛɛ nɩ́pɩnɛ wɛrɩ, ʋ́ waatɩrá ná ʋ́ nɩ́ɲáa ná ʋ́ khɩ̃nɩbɩra yɛma kpaagɩrá yɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ ɲáa-ʋ. ⁴⁷Ɔ̌ɔ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́ nɩ́ɲáa ná ʋ́ khɩ̃nɩbɩra ma kpaagɩrá yɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ sɛɛrɛɛ ʋ́. ⁴⁸Ʋ́ sɛɛrɩyɛ wɛ́ɛ ʋ́ sɛɛ’rʋʋ sɩ́ wɛrɩ, kha’ pʋ̃́nnɛ̂ɛ má nɩ́ɲáa ná má khɩ̃nɩbɩraa? ⁴⁹Yɛ bʋkaa ʋ́ mamannɩbibiri déki kha’ ɩ́pɛrâa má nɩ́ɲáa ná má khɩ̃nɩbɩra; ⁵⁰dé wɛ́ɛ ʋ̂ʋ dé tɩ̂ɩ nʋʋ má Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́rá déeri má khɩ̃nɩɩ ná má khɩ̃nharɩɩ ná má nɩ́ɲáana.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ tɩ̃ɩgɛɛrǎa mɩ́ɩ wɛra

(Már 4.1-9; Lúk 8.4-8)

¹Ʋ́ fʋ̃nǎa khɩɩrá, Yésúrá kuso dukirá ɩ̃ ná hɩ̃taa dákpórkéŋgírá. ²Mʋ́ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩ bannɩ ba sã́nɩ́ dʋ́gɔɔ wɛrɩ, ʋ́ kã́nɩ́ phosiko yɛ nɩ́pɩ́rá hɩ̃taa dákéŋgírá. ³Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ mɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɩ sɔsɔ kha’ ɔ̌ɔ ku’ra yɛ̂ɛ tɩ̃ɩ ʋ́ tátɔɔgɔ. ⁴Mʋ́ ʋ yɛ tɩ̃ɩgɛɛsɩrá wɛrɩ, yɔ́ biiyirá wáa khɩ̃ŋgéŋgo wúrípé baa ba diyee. ⁵Yɔ́ɔrá wáa kɛ’rɩsɔ. Mʋ́ sɩ́ fãnɩŋkhaara yɛ kɔ́rɔ́ɔ wa wɛrɩ, ɩ́ haabɩra fĩɲe. ⁶Yɛ mʋ́ khɩɩ soori, ɩ́ hʋwa ɩ̃ dɛɛ pãtɩ́ nínsira yɛ buu bakɩya wa wɛra. ⁷Yɔ́ɔrá wáa hũwõnsi wá kharɔ. Mʋ́ ɩ fĩini wɛrɩ, hũwõnsirá yaa kɔ́rɛɛ. ⁸Yɛ yɔ́ɔrá wáa fãnɩŋ kɩrgɔ. Mʋ́ ɩ fĩini ɩ̃ khãgɩ wɛrɩ, ɩ́ yee biiye; yɔ́ɔrá yee biiyi digbéemʋ́wã̂a’, yɔ́ɔrá yee biiyi digbéesãa’, yɔ́ɔrá yee biiyi digbée ná kpɔɔgɔ. ⁹Yɛ kha’ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ nú, ʋ kã́ká’.

Pée déeri Yésúrâa mamaŋ nɩ́pɩrɩ sɔsɔɔ?

(Már 4.10-12; Lúk 8.9-10)

¹⁰Ʋ́ mamannɩbibirá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ yɛ pʋ́gɔɔ kha’ pée déeri yɛ ʋ̂ʋ sɛɛrɛɛ nɩ́pɩnɛ sɔsɔɔ? ¹¹Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ Yékíré yɛɛrɩ pɩ́rá tʋʋ thʋ’rɩ ɩgɩ wá mɩ́ ɩ́ kóori wɛrɩ, yɛ ʋ yɛɛ pɩ́rɩ́, pɩ́rá tʋwɛɛ ya; ¹²dé nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ mɩ́ɩnɛ Yékíre ba hãa-ʋma ɩ̃́ nannɩŋ, ʋ́ bu kɔ́ŋ yɛ nɩ́nɩ́ ʋ́ dá’rɩ mɩ́ɩnɩ wɛrɩ, háarɩ tɛ́ɛ tɩ̂ɩ ʋ́ kɩ́rɩ́ʋ wɛrɩ, Yékínna ba hɩ̃́nɔɔ-tɩ́ma. ¹³Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ mâa sɛɛrɛɛ nɩ́pɩnɛ sɔsɔ, dé pɩ kenneema yɛ pɩ́ ɲá mɩ́ɩnɩ wã, pɩ núunó’ma yɛ pɩ́ nú mɩ́ɩnɩ wã, pɩ wɛ̂ɛ tʋ bʋ́ kpoori wa. ¹⁴Pɩ́ mɩ́ɩna Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí kha’ra kha’

Pɩ ba nú tákɩrsɩ yɛ pɩ́ ba tʋ bʋ́ kpoori wa,

pɩ ba kennee yɛ pɩ́ ba ɲá mɩ́ɩnɩ wã,

¹⁵pébu, nɩ́pɛrɩ kaɩ-bɩrɩ-mama.

Fɩ̃’-pɩrma ɲíntã́nɲɩnɩ yɛ phii yíbíiri,

sɩ́ dé sã́ŋgɩ hã pɩ́ yíbíirá ɲá wã,

hã pɩ́ ɲíntã́nɲɩ́ná nú wã,

hã pɩ́ tʋ bʋ́ kpoori

ɩ̃́ fɩ́’rɩ́ písi manɩ Yékínná, má pã́aná’ pɩ ya.13.15 Ná keri Ézá 6.9-10

¹⁶Yɛ Yésúrá písée khabɩ tɛ̃ kha’ yɛ kɩrɩ-bɩ́nnɩ pébu, pɩ́ yíbíira ɲáma yɛ pɩ́ ɲíntã́nɲɩ́nâa nú, ¹⁷dé ma sɛɛ’-pɩma kha’ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́ kɔ́ŋgɔ́mbɩ ná nɩ́’ termeŋ kɔ́ŋgɔ́mbɩ khɔrɔ’ra dé pɩ ɲá mɩ́ɩ tɩ́ pɩ́ra ɲá wɛrɩ, yɛ pɩ ɲáa nɩ ɲa, ɩ̃ khɔrgɔ dé pɩ nú mɩ́ɩ tɩ́ pɩ́ra nú wɛrɩ, yɛ pɩ núu ni ɲa.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ tɩ̃ɩgɛɛrǎa mɩ́ɩ wɛrɩ, kɩ́ tɩtã́ŋga

(Már 4.13-20; Lúk 8.11-15)

¹⁸Tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ nú tɩ̃ɩgɛɛrǎa sɔkɩ wá tɩtã́ŋgɩra. ¹⁹Nɩ́’ pɩ̂ɩ nú thʋ’rɩ ɩgɩ wá sɛɛrɛ yɛ pɩ́ tʋ bʋ́ tɩtã́ŋgɩ wa wɛrɩ, khɛɛbɩm-bɩrma khɩ̃ŋgéŋ gí tátɔɔgɩ wáarɩ wɛra. Sutãnaaná bannɩ́ ba khoŋ sɛɛrɛ ʋ́ déeri má tátɔɔgɛ wɛrɩ, pɩ́ dɔ́sɩ́rá. ²⁰Pɔ́ɔrâa bʋ́ khɛɛbɩm-bɩrma kɛ’rɩ gɩ́ tátɔɔgɩ wáarɩ wɛra. Pɩ núma Yékírí wá sɛɛrɛrɩ ɩ̃́ hɩ̃́nɔɔ fɩ́ khaanná mánsɛ ²¹yɛ pɩ nínse yɛ̂ɛ bakɛɛ ya, dé pɩ kɔ́rɔɔma khɩɩ bɩ́ɲɔ, yɛ ná yíbísãɩgɩ wɛrɛ́sɩ fʋ̃́ʋsɩ́mmɛ nanɩ ɩ̃ dɛɛ Yékírí wá sɛɛrɛrá, pɩ́ sɛ́ɛ Yékírí wá khɩ̃ɩnna. ²²Pɔ́ɔrâa bʋ́ khɛɛbɩm-bɩrma hũwõnsi wá kha tɩ́ tátɔɔgɩ wáarɩ wɛra. Pɩ núma Yékírí wá sɛɛrɛrɩ, yɛ duniɲamɩ́ɩ wá dɔ́ɔkpʋ̃́ʋsɩ ná hensirá fɩ̃nnɩ́ yáŋ bɩ ɩ̃́ kɔ́’ sɛɛrɛrɩ pãtɩ́ wṹuge kɔ́’ tátɔɔgɩ kɩ́ wɔ́nnɩ́ khã’ ɩ̃́ yee biiyi ya wɛra. ²³Pɔ́ɔrâa bʋ́ tɛ̃ ɩ̃ khɛɛbɩrɛ fãnɩŋ kɩrɩ gɩ́ tátɔɔgɩ wáarɩ wɛra. Pɩ núma Yékírí wá sɛɛrɛrɩ ɩ̃́ tʋ ʋ́ tɩtã́ŋgɩ ɩ̃́ tɔ’ pãtɩ́ tátɔɔgɛ tɔ’ wɛrɩ, kɔ́ɔrá yee biiyi digbéemʋ́wã̂a’, kɔ́ɔrá yee biiyi digbéesãa’, kɔ́ɔrá yee biiyi digbée ná kpɔɔgɔ.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ sʋwáwáabɩ́ɩ wá mɩ́ɩ wɛra

²⁴Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yésúrá písée sɔgɩ kɔ́ sɔkɩ tɛ̃ kha’ thʋ’rɩ ɩgɩ khɛɛbɩŋ-gɩrma pãtɩ́ ɔ wáɩ tɔɔra sʋʋgɩ ʋ́ khãmargɔ. ²⁵Kɔ́ iseŋgi, waatɩ ʋ́ nɩ́pɩ hʋ̃nnɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ pɩ̃́ɩnáa ba tɔɔ sʋwáwáabɩ́ɩ bʋ́ yɛ taraa. ²⁶Waatɩ ʋ́ sʋʋgɩ fĩini khãgɩ yɛ̂ɛ phuri’ wɛrɩ, sʋwáwáabɩ́ɩrá yaa tɛ̃. ²⁷Khãmartárɩ́ɩ wá sʋ̃mdébibirá baa ba pʋ́gɔɔ kha’ á Tamaŋ, ɩ̃́ keŋ má sʋ kɩrgɛ ʋ tɔɔra ʋ́ khãmargɩrá waa? Yɛ he sʋwáwáabɩ́ɩ ʋ́ yaarɩ bʋ̂ʋ? ²⁸Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ̃́ɩnáa tɔɔrɩ gɩ bʋ́. Sʋ̃mdébibirá pʋ́gɔɔ kha’ ʋ bɛɛ dé ɩ̃bɩ́ra ná thĩiɲí khoŋ gi bâa? ²⁹Ʋ́ kha’ hã pɩ́ thĩiɲi gi ya, dé ná pɩ kha’ pɩ thĩiɲi gi pɩ ba tannɩ́ thĩiɲi ɩ̃́ tɩ́kɩ́ŋ sʋ kɩrgɩnɛ. ³⁰Dé pɩ yɛɛ sɩ́ khã’ kpoogi, ná sɩ̃gɩraara nanɩ má sɛɛ’ sɩ̃gɩ’rɩbɩrɩ kha’ pɩ khɩrɩ́ɩ khu sʋwáwáabɩ́ɩrɩ ɩ̃́ fɔ́gɔɔ ɩ̃́ ba thogoo yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ, pɩ́ sɩ̃gɩ’ sʋ kɩrgɩrɩ ɩ̃́ yee gi má kpórgírá.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ mútárdɩ wá mɩ́ɩ wɛra

(Már 4.30-32; Lúk 13.18-19)

³¹Ʋ́ písée hãa bɩ kɔ́ sɔkɩ kha’ thʋ’rɩ ɩgɩ khɛɛbɩŋ-gɩrma pãtɩ́ nɩ́nɛ khɛ naŋ gɩ́ pɩ yɩ́’ mútárdɩ wɛrɩ, tɩ́ biri ɩ̃́ tɔɔ khãmargɔ. ³²Mútárdɩ binná sénni tátɔɔsɩ wá bɛ́ɛ’rá yɛ ná tɩ fĩi khãgɩ tɩ tarma nansɩ wá bɛ̂ɛ’, wúrípé tannɩ́ sa bʋ́ pɩ́ sese.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ thãhɩrbɩɩ wá mɩ́ɩ wɛra

(Lúk 13.20-21)

³³Ʋ́ písée hãa bɩ kɔ́ sɔkɩ tɛ̃ kha’ thʋ’rɩ ɩgɩ khɛɛbɩŋ-gɩrma pãtɩ́ harɛ khɛ thãhɩrbɩɩ ɩ̃́ yee fáanɩ́bɔ gɩ̂ɩ hĩi oŋŋmáŋ sɩ́sãa’, kɩ́ bɛ̂ɛ’ yáa dɔ́ɔ wɛra.

Pée déeri Yésúrâa yɛ sɛɛrɛɛ nɩ́pɩnɛ sɔsɔɔ?

(Már 4.33-34)

³⁴Sɔsɔ Yésú sɛɛ’rɩ nɩ́pɩrɩ ɩ́sɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’nɔ. Ʋ yɛ wɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ bɩ́ kaadé sɔsɛ ya. ³⁵Ʋ yɛ sɛɛrɛɛ-mʋ́ma sɩ́ dé sã́ŋgɩ sɛɛrɛ ʋ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa kha’ra wɛrɩ, ʋ́ dé ʋ́ dɔ́mmɩ́ná. Kha’-ʋyaama kha’

Ma ba sɛɛrɛɛma sɔsɔ,

ma ba sɛɛ’ma mɩ́ɩ ɩ́ kóorá ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ tɩ́ duniɲa sĩnninni wɛra.13.35 Ná keri Mák 78.2

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ sʋwáwáabɩ́ɩ wá mɩ́ɩ wɛrɩ, kɩ́ tɩtã́ŋga

³⁶Mʋ́ Yésú sɛɛrɛɛrɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ yóo dukirá yɛ sɛ́ɛ nɩ́pɩra. Ʋ́ mamannɩbibirá thowoo ní ná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ bʋka’ ɩ̃bɩ́rɩ́ sʋwáwáabɩ́ɩ wá sɔkɩ wá tɩtã́ŋgɩnɛ. ³⁷Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ Nɩ́thɩ̃na’biirá déeri wɛ́ɛ ʋ́ tɩ̃ɩnɩ sʋʋgɩrɩ wɛra. ³⁸Khãmargɩrá déeri duniɲanɩ, yɛ sʋʋgɩrá dée ɩ́pɛ bɩ́ pɩ́ɩrɩ thʋ’rɩ ɩgɩrɩ wɛra. Sʋwáwáabɩ́ɩrá déeri ɩ́pɛ bɩ́ pɩ́ɩrɩ Sutãna wánnɩ, ³⁹yɛ pɩ̃́ɩnáa ʋ́ tɔɔrʋʋ wɛrɩ, ʋ́rá déeri Sutãnaana. Sɩ̃gɩraará déeri duniɲǎa sóomini yɛ sɩ̃gɩ’rɩbɩrá dée Yékírí wá mɩnɩgɩbɩra. ⁴⁰Pãtɩ́ pɩ pĩ́ŋgíŋ sʋwáwáabɩ́ɩrɩ ɩ̃́ thogoo wɛrɩ, mʋ́nnáa sɩ ba hɩ̃tɩ duniɲáa sóomíná. ⁴¹Nɩ́thɩ̃na’biira ba sʋ̃mma ʋ́ mɩnɩgɩbɩ pɩ́ ba khoŋ nɩ́’ pɩ̂ɩ ba yɛɛ nɩ́pɛ́ buri ɩ̃́ sɛ́ɛ Yékírí wá khɩ̃ɩnnɩ ná mɩ́pɩ̃́ɩdébiri ʋ́ nɩ́pɩ wá sɔgɔmbɩrá ⁴²ɩ̃́ hĩŋ bi naagɔ. Tɩ́ khanná pɩ ba kɩ́ fʋʋ yɛ́ kɩ́ wú’ mántʋʋrɩ; ⁴³yɛ nɩ́’ termembirá hɩ̃tɩ táyɛ́sɩ́gɔ pɩ́ Sii Yékírí wá sɩrgɩrá. Yɛ kha’ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ nú, ʋ kã́ká’.

Sɔ́ sɔ’ sɩ̂ɩ sɛɛ’ thʋ’rɩ ɩgɩ wá mɩ́ɩ wɛra

⁴⁴Yɛ khabɩ tɛ̃ kha’ thʋ’rɩ ɩgɩ khɛɛbɩŋ-gɩrma pãtɩ́ hense kóo kɔ́ tágɔ, khãmargɔ, yɛ ɔ̌ɔ ná ɲá sɩ, nʋʋmɛ́ thãgɔɔ, ʋ́ yɛɛ sɩ fɩ́ kówónni yɛ ná doŋgiŋ ʋ́ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̃́ ná doŋ kɩ́ khãmargɩrɩ wɛra.

⁴⁵Yɛ písée khabɩ tɛ̃ kha’ thʋ’rɩ ɩgɩ khɛɛbɩŋ-gɩrma pãtɩ́ tádoŋginnaa kɩ́ wɛ́ɛ pʋ́ʋ kɩrɩya. ⁴⁶Ɔ khɩɩ ʋ yóo ná ɲáa tɔ́ pʋ́ʋrɩ wá dori sîi hʋʋ wɛrɩ, ʋ́ ná doŋgiro ʋ́ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ yɛ ná donni.

⁴⁷Yɛ písée khabɩ tɛ̃ kha’ thʋ’rɩ ɩgɩ khɛɛbɩŋ-gɩrma pãtɩ́ pɩ hĩŋ yɔɔ dákpóróo bʋ, ʋ́ kɔ́’ buri thĩiɲi thĩiɲi wá bɛ́ɛ’ wɛra. ⁴⁸Ná ʋ hĩi pɩ́ yánnɩ́ ku’ ú yɔkéŋgírá ɩ̃́ phɩ̃’ kɩrɩbɩrɩ ɩ̃́ yee bi kíríko yɛ́ sɛ́ɛ pɩ̃́ɩbɩra. ⁴⁹Mʋ́nnáa sɩ ba hɩ̃tɩ duniɲa wá sóomíná. Yékírí wá mɩnɩgɩbɩra ba khomma nɩ́’ pɩ̃́ɩbɩrɩ nɩ́’ termembirá ⁵⁰ɩ̃́ hĩŋ bi naagɔ, pɩ́ kɩ́ fʋʋ yɛ́ kɩ́ wú’ mántʋʋrɩ.

⁵¹Yɛ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ tʋ-bɩrɩ ɩ́sɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ tɩtã́ŋgaa? Pɩ́ kha’ iiyo. ⁵²Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ Yékírí wá sɛbɩtʋʋ wó Yékírí wá sɛbɩtʋʋ ʋ́ pɩ́ɩrɩ thʋ’rɩ ɩgɩrɩ yɛ tʋʋ kɩ́ mɩ́ɩɲɩnɩ wɛrɩ, khɛɛbɩŋ-ʋma nɩɩtárkhoo ʋ̂ʋ kuso’ mɩ́ fʋ̃nɲɩ ná mɩ́ dugi ɩ́ ʋ kanna’na wɛra.

Tɩ́ Názáarɛ́tɩ nɩ́pɩ kaɩrɩ Yésúri wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 6.1-6; Lúk 4.16-30)

⁵³Mʋ́ Yésú sɔ’rɩ sɔsɛrɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ yaa tɩ́ khanná ⁵⁴ɩ̃ yóo nɩɩ ɩ́ ʋ́ khã’na wɛrɩ, ɩ̃ nâa mamaŋ ɩ́ nɩ́pɩrɩ pɩ́ pĩ́ŋgíŋkhanná. Maagɛ́ kɔ́rɩ́ bɩ pɩ̂ɩ yɛ kʋ̃ŋ kha’ he ʋ buuri wɔ́ɔmɛnaa? Yɛ he ʋ buuri wɔ́rgɩ yɛ̂ɛ dé tãgɩmasimɩ́ɲɛnaa? ⁵⁵Yɛ kha’ keŋ má se’reeráa biirɔ waa? Ɩ̃́ keŋ má ʋ́ nɩ́ɲáana pɩ yɩ́’ Márɩ́yámu yɛ̂ɛ yɩ́’ ʋ́ khɩ̃nɩbɩrɩ Jákɩ ná Jozɛ́fɩ ná Símɔ́ ná Júdi yaa? ⁵⁶Ɩ̃́ keŋ má ʋ́ khɩ̃harbɩra fɩ́ma ɩ̃bɩ́nnɛ kpoogi waa? Yɛ he ʋ buuri pɩ́ wɔ́ɔmɛ ná kɩ́ wɔ́rgɩraa? ⁵⁷Kã́ká’ sɩ̂ɩ yɛ bɩ́ mɛ́’nɩ wɛrɩ, sɩ́rá yɛɛra pɩ wɔ́rɔ́ɔ khãa ʋ́ bʋ wa. Yɛ Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ́ sénné’ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa tɔ́ kharɩ manɔ wã ná kɩ dée má ʋ́ bihũnnɩɩ ná ʋ́ kórgíráʋ wa. ⁵⁸Yɛ mʋ́ pɩ mɩ́ɩ khãa ʋ́ bʋ wa wɛrɩ, ʋ dée fɩ́ tãgɩmasimɩ́ɩ kɔ́ŋ na.

Jã́ Batísi wá khʋmɩ wá mɩ́ɲa

(Már 6.14-29; Lúk 9.7-9)

¹Ʋ́ waatɩrá, mʋ́ ɩthakho Éródi núuni Yésú wá mɩ́ɩnɩ wɛrɩ, ²ʋ́ sɛɛrɩyɛ ʋ́ sʋ̃mdébibiri kha’ Jã́ Batísii-u, dé ya-ʋma huuminá, tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ́ buu wɔ́rgɩ yɛ̂ɛ dé tãgɩmasimɩ́ɲa.

^3-4Éródi sɛɛ’-ʋyaa-sɩma pébu, fagɩɩ-ʋyaama ʋ́ sekpookãŋ Filípi wá harɩ Éródíyádi ɩ̃ yeyoo yɛ Jã́ná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ khɩ̃nnɛ yɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ yeyoo wa. Éródirá tɔ yɛɛ pɩ́ kɔ́rɩ́ fɔ́gɔɔ yɛ pã́gɔɔ. ⁵Ʋ yɛ bɛɛma Jã́ wá khʋmɩ, dé ʋ yɛ phãnɩma nɩ́pɩra, pébu, pɩ yɛ kerooma Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa. ⁶Yɛ ɔ khɩɩ mʋ́ Éródi wá hũŋkhɩɩ nannɩ pɩ̂ɩ yɛ dé sɩ́ kɛrsɩrɩ wɛrɩ, Éródíyádi wá biharɩɩrá yaa sã́nɩ́ nɩ́’ pɩ́ pɩ yɩ́’rá wɛrɩ, pɩ́ wɔ́ɔnná tɩ́ nʋwãa Éródinɔ ná taraa, ⁷ʋ́ karaa kha’ ʋ ɲɩ́ŋ mɩ́ɩnɩ wó mɩ́ɩ tɩ́ ʋ bɛɛ, dé má hãa-ʋ tɩ́. Yɛ ná ma hãa-ʋ tɩ́ ya, hã Yékínná yɛɛ ma wã. ⁸Ʋ́ nɩ́ɲáaná suwoo kha’ ʋ sɛɛ’ kha’ ʋ hã ma Jã́ Batísi wá thagɩnɛ khɩ̃ɩphɛ’rɔ khátɛrá fɩ́. ^9-11Mʋ́ ɩthakhoo núuni si, tɩ́ dóorôo. Yɛ mʋ́ ʋ kanna nɩ́’ pɩ́ ʋ yɩ́’rá wɛrɩ, pɩ́ wɔ́ɔnná, ʋ́ kha’ pɩ ná kpa’ Jã́ wá thagɩrɩ karsórá ba hãa-ʋ gɩ́. Pɩ́ ná kpagɩ yee gi khɩ̃ɩphɛ’nná ba hãa gɩ́ biharɩɩrɩ ʋ́ ná hãa gɩ́ ʋ́ nɩ́ɲáana. ¹²Jã́ wá mamannɩbibirá ná khɛɛ ʋ́ kpɩ̃gɩrɩ ná kasɩga gɩ yɛ ná kʋ̃nɩ mʋ́ Yésúrá núwõ.

Tɩ́ Yésú hãanɩ khoobi kɩ̃ŋ bɩ́ɲɔ ná kpársɩ́mʋ́wã́a’ dii wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 6.30-44; Lúk 9.10-17; Jã́ 6.1-14)

¹³Mʋ́ Yésú núuni Jã́ wá humini wɛrɩ, ʋ́ kã́nɩ́ phosiko dé ʋ yóo gbiriŋ bu ɩ̃́ ná hɩ̃tɩ ní ʋ́kpo kɛ’. Nɩ́pɩ́rá núu si pɩ́ kuso nɩɩkhayɩ nɩɩkhayɩ ɩ̃ thowoo ní dɛɛsɛ. ¹⁴Mʋ́ ʋ nannɩ ní, ʋ́ kuso phosikirá ɩ̃ ɲáa nɩ́pɩrɩ, pɩ́ maɲɩnáŋ kɔ́rɔɔ, ʋ́ pã́anɩ́gá nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ bʋ́ khɔkhɔrɩkhɔ wɛra. ¹⁵Mʋ́ khɩɩra yɛ bɛ́ɛ dóoŋ wɛrɩ, Yésú wá mamannɩbibirá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ yɛ kha’ ʋ yɛɛ nɩ́pɩ́rá yóo nɩɩná ná doŋ diimi, dé ɩ̃bɩ́ra ma gbiriŋ bu yɛ táagɩ́râa te’miná. ¹⁶Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ hã nɩ́pɩ́rá yóo tɔ́ kharɔ wa, dé pɩ́ thĩna hã pɩ́ di. ¹⁷Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ɩ̃bɩ́ra tɔ́ɔyɩ ná phã́anɩ sɩ́mʋ́wã́a’ ná buri bíɲɔ mʋ́wã. ¹⁸Ʋ́ kha’ pɩ ba hã ma sɩ́ fa. ¹⁹Mʋ́ pɩ hãanʋʋ sɩ́ sóo, ʋ́ sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩrɩ kha’ pɩ hɩ̃tɩ wṹusírá, yɛ khɛɛ phã́anɩ sɩ́mʋ́wã́a’ ná buri bíɲɔnɩ yɛ wʋ́gɩ́yá keri thʋ’nná yɛ thɩɩga Yékírí kha’ ʋ́ ãníke yɛ kpekire phã́anɩsɩrɩ ɩ̃ hãa sɩ́ ʋ́ mamannɩbibiri, pɩ́rá kpɩkɩra sɩ́ nɩ́pɩra. ²⁰Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ khɔɔ kpũni si. Pɩ́ hogi kpṹ’ sí yɛɛrɩ wɛrɩ, ɩ̃ yee si kpɔmbɩsɩ kpɔɔ ná sɩ́ɲɔ́ɔ hĩɲe. ²¹Nɩ́’ pɩ́ khɔɔra sɩ wɛrɩ, khoobira yɛ ɲʋ́mɩ́mma kɩ̃ŋ bɩ́ɲɔ ná kpársɩ́mʋ́wã̂a’. Pɩ thʋ̃gɩ hapɩ ná bikɛrɛɛbɩ yee bi bú wa.

Tɩ́ Yésú nɩ́ɩnɛ́ɛnɩ yɔ’mɩ wá thagɔ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 6.45-52; Jã́ 6.15-21)

²²Mʋ́ sɩ tannɩ, khaanná fɩ́ Yésúrá kɔ́rɩ́ ʋ́ mamannɩbibiri fãŋgɔ kha’ pɩ khɛ phosikiri ɩ̃́ khɩrɩɩ dákpóróo wá tɔ́ he’nná ná ma sɛɛ’ nɩ́pɩ́rá khũŋ. ²³Mʋ́ ʋ yɛɛrɩ nɩ́pɩ́rá khũni sóo wɛrɩ, ʋ́ kã́nɩ́ tátíko úkpo kɛ’ ɩ̃ ná ɲɩ́nɩ́ Yékírí, táagɩ́rá tegi yɛ ʋ́ kaɩ yɛ̂ɛ ní ʋ́kpora. ²⁴Phosiki déeyéŋ-giyaama nɩɩnaŋkhannɛ yɛ mʋ́ sargɩra yɛ thukiŋ gi wɛrɩ, yɔ’mɩnâa yɛ kurii fãŋgɛ bâa khɩ’ pʋ́.

²⁵Dɩɩyɛ́kɩ́mpã́nná, Yésúrâa yɛ nɩ́ɩnɛ́ɛ yɔ’mɩ wá thagɩrá yɛ̂ɛ yóo ʋ́ mamannɩbibi thãná. ²⁶Mʋ́ pɩ ɲáanɩ ná ʋ nɩ́ɩnɛ́ɛ yɔ’mɩ wá thagɩrá wɛrɩ, phĩnné khori bi pɩ́ kha’ the’ree-u. Yɛ mʋ́ phãnɩgɩ kɔ́’rɩ bɩ wɛrɩ, pɩ́ sʋ́rɩ́yá. ²⁷Tɩ́ khanná, Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ hã pɩ́ yɛɛ phĩnné khoŋ bi ya, dé manɔ. Hã pɩ́ phãnɩ wã. ²⁸Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ á Tamaŋ, ná ʋ́rɔ, ʋ sɛɛ’ ma kha’ ma nɩ́ɩnɛ́ɛ yɔ’mɩná ɩ̃́ thee ʋ́ thãná. ²⁹Yésúrá kha’ ʋ baŋ. Pɛ̂ɛnná sũuno phosikirá yɛ̂ɛ nɩ́ɩnɛ́ɛ yɔ’mɩ wá thagɩrá yɛ̂ɛ yóo Yésú thãná. ³⁰Mʋ́ ʋ ɲáanɩ ná sargɩra yɛ fú’ fãŋgɛ, phãnɩgɛ́ kɔ́rɔɔ yɛ mʋ́ ʋ kɔ́kɩ́nná yɛ̂ɛ ɲí’ wɛrɩ, ʋ́ sʋ́rɩ́yá kha’ á Tamaŋ, ʋ hɩ̃́ŋ ma. ³¹Yésúrá wʋ́nnɩ́gá déki khaanná fɩ́ ɩ̃ kɔ́rɔɔ yɛ kha’ pée déeri ʋ́ tʋ̃́nnɩ́ɲâa? Ʋ khãa má bʋ kɔ́ŋ na dɛ́! ³²Yɛ pɩ́ khɛɛ kã́nɩ́ phosikirá, sargɩrá nɩɩnaa. ³³Yésú wá mamannɩbi bîi yɛ bʋ́ phosikirá wɛrɩ, pɩ́ khuusiro ʋ́ wɔ́ɔnná ɩ̃ thɩɩgɔɔ yɛ kha’ Yékírí wá Bikhee-u mɩ́ɲáŋ.

Bo’ribi wá pã́aɲámmɩ Jénézárɛ́tɩ

(Már 6.53-56)

³⁴Pɩ́ khɛɛ ɩ̃ ná nanɩ Jénézárɛ́tɩ sɩrgɩra. ³⁵Mʋ́ kɩ́ nɩ́pɩ ɲáanɩ Yésúri ɩ̃ tʋwɔɔ wɛrɩ, pɩ́ sʋ̃nɩ nɩ́pɛ́ ná sɛɛrɩyɛ ʋ́ maráa nɩ́pɩrɩ ʋ́ bammɩnɛ. Pɩ́ khɛɛ bo’ribi wá bɛ́ɛ’ ɩ̃ baa bɩ́ ʋ́ thãná. ³⁶Pɩ yɛ ɲɩ́nɔɔma kha’ ʋ yɛɛ pɩ́ pha’ ʋ́ kpɔ́rgɩ́nʋ́kpɛ́’rɩ wá tónná. Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ pha’ra bʋ́ wɛrɩ, pɩ́ pã́aɲáa.

Júdebi wá khãgɩbɩ wá mammɩ wá mɩ́ɲa

(Már 7.1-13)

¹Ɔ khɩɩ Fáarísibi ná Yékírí wá sɛbɩtʋbɛ́ yaa Jerúzalɛ́m ɩ̃ yóo Yésú thãná ná pʋ́gɔɔ kha’ ²pée déeri yɛ ʋ́ mamannɩbibirâa hasɩ’ ɩ̃bɩ khãgɩbɩ wá mammɩnaa? Dé pɩ wɛ̂ɛ tɩsɩ’ yɛ̂ɛ di ya. ³Ʋ́rá písée pʋ́gɩ́ bɩ tɛ̃ kha’ yɛ pée déeri yɛ pɩ́rá sɛ́ɛ tɩ́ Yékírí kha’rɩ wɛrɩ, yɛ̂ɛ thoo pɩ́ thĩ wá mammɩnaa? ⁴Ɩ̃́ keŋ má Yékírí kha’-ʋma kha’ mʋ kpónnó’ mʋ́ sii ná mʋ́ nɩ́ɲáa15.4 Ná keri Ku’ 20.12; Wóg 5.16 wãa? Yɛ khabɩ tɛ̃ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ kʋsa’rɩ ʋ́ sii wɛrɛ́sɩ ʋ́ nɩ́ɲáa, pɩ khʋwɔɔma15.4 Ná keri Ku’ 21.17; Lév 20.9 wãa? ⁵Yɛ pɩ́rá kha’ ná nɩ́nɛ sɛɛrɩyɛ ʋ́ sii wɛrɛ́sɩ ʋ́ nɩ́ɲáa kha’ mɩ́ɩ tɩ́ ma yɛ ba hãa-ʋ wɛrɩ, hã-manɩ-tɩ́ma Yékírí sówo, ⁶dé háarɩ ná ʋ hãa bɩ mɩ́ɩnɩ tʋ̃́wã, nan-tɩrɩ. Yɛ kha’ pɩ ɲáa pãtɩ́ pɩ sɛ́ɛrɩ tɩ́ Yékírí kha’rɩ wɛrɩ, yɛ̂ɛ thoo pɩ́ thĩ wá mammɩ waa? ⁷Yɛ kha’ pɩ́ Fáarísi damaaranɩ́pɛrɩ, Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí wá nʋʋsɛ bɩ́ bʋ ná ʋ kha’

⁸Nʋ́ʋgɔ nɩ́pɩra thɩya’ ma,

tʋ̃má pɩ́ dɔ́sɩ déeyén-siri-máma.

⁹Pɩ ɲaanɩmma yɛ̂ɛ thɩya’ ma,

tʋ̃má tɩ́ nɩ́pɩ kha’rɩ wɛrɩ, tɩ́ra pɩ mamaŋ nɩ́pɩrɩ yɛ kha’ Yékírí wá khɩ̃nnɛ.15.9 Ná keri Ézá 2.13

Mɩ́ɩ tɩ̂ɩ ni’ne’ nɩ́nɩ́ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 7.14-23)

¹⁰Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yésúrá yɩ́sɩ nɩ́pɩrɩ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ núunó’ ɩ̃́ tʋ tɩtã́ŋga. ¹¹Yɛ kha’ kɩ dée má mɩ́ɩ tɩ̂ɩ dóoŋ nɩ́nɩ́ wá nʋ́gɔ, tɩ́râa ni’nigoo wa, dé tɛ́ɛ tɩ̂ɩ ku’ ʋ́ nʋ́gɩ́rá wɛrɩ, tɩ́râa ni’nigoo. ¹²Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, ʋ́ mamannɩbibirá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’ tʋ-ʋrɩ dé ʋ́ sɛɛrɛ dóoŋ-uma Fáarísibiraa? ¹³Ʋ́ kha’ táhuri wó táhu tí má Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná kaarɩ kãgɩ wɛrɩ, tɩ ba thĩ́i sɛ́ɛma. ¹⁴Yɛ kha’ pɩ yɛɛ bɩ dé darapɛ̂ɛ tã́a darapa. Yɛ ná dargɛ tã́a ʋ́ darakãnɩ, pɩ́ bɛ̂ɛ’ ba fãnnɩ́ wáma póko. ¹⁵Pɛ̂ɛnná kha’ ʋ bʋka’ ɩ̃bɩ́rɩ́ sɔkɛ̌ɛ tɩtã́ŋgɩnɛ. ¹⁶Ʋ́ kha’ dá’-pɩ́nnɩma hakɩra tɛ̃ɛ? ¹⁷Yɛ kha’ pɩ tʋʋ dé mɩ́ɩ tɩ̂ɩ dóoŋ nʋ́ʋgɩ́rá wɛrɩ, tɩ yóoma dɔ́ɔgɔ sóo yɛ pɩ́ tʋ̃má pɩ yóo wṹugó ná khonní sɛ́ɛ rɩ yaa? ¹⁸Yɛ mɩ́ɩ tɩ̂ɩ ku’ nʋ́ʋgɩ́rá wɛrɩ, dɔ́ɔgɔ tɩ yaarɩ yɛ tɩ́râa ni’ne’ nɩ́na; ¹⁹dé dɔ́ɔgɔ kã́ká’ pɩ̃́ɩsɩ ná nɩ́khʋgɩ ná ɩ̃́ ku’ mʋ́ khoo wɛrɛ́sɩ mʋ́ harɩ wá kpãnaa bʋ ná khobɛɛgɩ ná ha’bɛɛgɩ ná súuri ná nʋ́nʋʋsɛ́ɛrɩ́mɩ́ɩ ná ɲísíhasɩkɩra ku’. ²⁰Yɛ kha’ ɩ́ mɩ́ɩɲɛnâa ni’ne’ nɩ́nɩ́, tʋ̃má ɩ̃́ di kaa tɩsɩ’, sɩ́rá ni’ne’ nɩ́nɩ́ wã.

Ɔ támaharɩ wá khãamɩ wá mɩ́ɲa

(Már 7.24-30)

²¹Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yésú ná ʋ́ mamannɩbibirá yaa tɩ́ khanná ɩ̃ yóo Tíiri ná Sídṍ maráará. ²²Ɔ támaharɩ ʋ́ déeri Kánáa sɩrgɩ nɩ́nɩ́ wɛrɩ, ʋ́ yaa ʋ́ maráa kpoorá baa bâa sʋ́rɩ́ɩ yɛ̂ɛ sɛɛ’ Yésúri kha’ á Tamaŋ, Davíti wá kóyo, ʋ fɩ̃ɩ má bʋ, dé kpéréŋgbée wáarɩ má biharɩɩ yɛ̂ɛ fʋ̃́ʋsɩ́rɔ̂ɔ tákɩrsa. ²³Yɛ Yésúra hɩ̃́ŋgɩ́rá ʋ́ wa. Ʋ́ mamannɩbibirá ba sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ sɛɛ’ hanná písi dé ʋ núsó’ma ɩ̃bɩ́ra. ²⁴Ʋ́ kha’ Yékírí sʋ̃ŋ-ʋrɩ-mama Ísíráyɛ́l bi bí khɛɛbɩnnɩ sã́nɩ́ bɩ́ téuri wɛrɩ, pɩ́ tórí thã.

²⁵Yɛ hanná kaɩ yɛ ba khuusiro ʋ́ wɔ́ɔnná yɛ kha’ ʋ tɛ̃́fɩ́ŋ ma, á Tamaŋ. ²⁶Ʋ́ kha’ sɩ mákɩ́rá ná pɩ khɛ bikɛrɛɛbɩ wá dimí kpó’ pí bɛrɛmbɩ wa. ²⁷Hanná kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ á Tamaŋ, yɛ bɛrmɛ wɔ́nnɩ́ di dii mí ʋ́ tamanna di pɩ̂ɩ kpókó’ wɛra. ²⁸Yésúrá kha’ ye! Hara, khãa-ʋrɩ má bʋ kɔ́ŋ; yɛ kha’ sɩ dé pãtɩ́ ʋ bɛɛ wɛra. Biharɩɩrá pã́aɲáa ʋ́ waatɩ kpoorá.

Bo’ri kɔ́ŋgɔ́mbɩ wá pã́aɲámmɩ Galíle dákpórkéŋgírá

²⁹Yésúrá yaa tɩ́ khanná ɩ̃ yóo Galíle dákpórkéŋgírá ɩ̃ ná kã́nɩ́ tátíko ɩ̃ hɩ̃taa. ³⁰Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khɛɛ dɛɛkpoobi ná darapɩ ná nʋ́máanɩ́bɩ ná tɩ̃́ŋgɛ́ɛrɩ́bɩ ná bo’ri kɔ́ŋgɔ́mbɩ wá pɔ́ɔ ɩ̃ yóo bí ʋ́ thãná, ʋ́ pã́anɩ́gá bɩ. ³¹Pãtɩ́ nɩ́pɩ ɲáanɩ ná nʋ́máanɩ́bɩra yɛ sɛɛrɛɛ, tɩ̃́ŋgɛ́ɛrɩ́bɩ́râa yɛ pã́aɲa, dɛɛkpoobirâa yɛ nɩ́ɩnɛ́ɛ yɛ̂ɛ tereŋ, darapɩrâa yɛ ɲá wɛrɩ, sɩ́ maanɩga bɩ, pɩ̂ɩ yɛ fʋʋ Ísíráyɛ́l bibi wá Yékírí wá ɲísí nʋʋga.

Tɩ́ Yésú hãanɩ khoobi kɩ̃ŋ bɩ́ɲɔ́ɔ dii wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 8.1-10)

³²Yésúrá yɩ́sɩ ʋ́ mamannɩbibiri ɩ̃ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ nɩ́pɛ̌ɛ maɲɩnáŋ kɔ́’rɩ ma, dé khɩɩ bɩ́sãa’nɔ̂ɔ mɛ́’nɩ ná pɩ ma má the’ yɛ pɩ mɩ́ɩnɛ yɛ̂ɛ di ya; yɛ ma wɛ̂ɛ bɛɛ dé ma yɛɛ pɩ́ khũŋ khʋ̃mɩgɛ ya, dé ná mʋ thɛŋgɛ pɩ́ ba ná naŋ na. ³³Ʋ́ mamannɩbibirá sɛɛrɩyɔɔ kha’ yɛ he ɩ̃bɩ́ra ɲá diimi ɔ gbiriŋ wɛrá ɩ̃́ hã nɩ́’ pã́máa wɛrá dí hĩi? ³⁴Yésúrá pʋ́gɩ́ bɩ kha’ phã́anɩ sɩ́mʋ́nnʋ̂ʋ bɩ̂ɩ? Pɩ́ kha’ phã́anɩsɩ má’nɩ́ɲɔ ná buritáya. ³⁵Ʋ́ tɔ sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩrɩ kha’ pɩ hɩ̃tɩ fãnɩŋgɩrá. ³⁶Yɛ khɛɛ phã́anɩsɩ má’nɩ́ɲɔnɩ ná buritáyɩrɩ ɩ̃ thɩɩga Yékírí kha’ ʋ́ ãníke, yɛ kpekire hãa sɩ́ ʋ́ mamannɩbibiri, pɩ́rá khɛɛ kpɩkɩra sɩ́ nɩ́pɩra. ³⁷Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ khɔɔ kpũni si. Pɩ́ hogi kpṹ’ sí yɛɛrɩ wɛrɩ, ɩ̃ yee si kpɔmbɩsɩ má’nɩ́ɲɔ́ɔ hĩɲe. ³⁸Nɩ́’ pɩ́ khɔɔra sɩ wɛrɩ, khoobira yɛma kɩ̃ŋ bɩ́ɲɔ, pɩ thʋ̃gɩ hapɩ ná bikɛrɛɛbɩ yee bi bú wa. ³⁹Tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩrɩ kha’ pɩ khũŋ, yɛ kã́nɩ́ phosikirá ɩ̃ yóo Mágádã́ maráa bʋ.

Fáarísibi ná Sádísébira yɛ bɛ́ɛ ɲáma tɔ́ mɩ́nɩ́ tɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɔ

(Már 8.11-13; Lúk 12.54-56)

¹Mʋ́ Yésú nannɩ Mágádã́ná wɛrɩ, Fáarísibi ná Sádísébé sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ yɛ kha’ ʋ dé tɔ́ tãgɩmasimɩ́nɩ́ ɩ̃bɛ́ ɲá ɩ̃́ tʋ kha’ ʋ́ wɔ́rgɩ ku’-kirma Yékírí thã. Pɩ yɛ bɛ́ɛ mágɔɔma ɩ̃́ keŋ. ²Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ [waatɩ ʋ́ khɩɩra dóommíná wɛrɩ, ná yékíŋhunna sãɲɩ, pɩ́ kha’ yɔgɩrá ba baŋ na, ³yɛ ná dɩɩgɛ yɛ́kɩ́rɛ́ pṹníŋgi ná yékíŋhunna te’, pɩ́ kha’ yɔgɩra ba bamma fɛɛra. Yɛ kha’ mʋ́ pɩ déeri yɛ̂ɛ tʋ yɔgɩ wá mɩ́ ɩ́rɩ́ yɛ pɩ́ wɔ́nnɩ́ tʋ wɛrɩ wá mɩ́ɩ wá tɩtã́ŋgɩ́rɩ́ waa?] ⁴Yɛ kha’ wɛrɩ wá nɩ́pɩ pɩ̃́ɩ-bɩrma, yɛ khɛɛbɩrɛ ha’ pɩ̂ɩ hãnɩŋ wɛra. Pɩ bɛɛma dé pɩ ɲá tãgɩmasimɩ́ tɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ, yɛ pɩ́ ba ɲá tɔ́ tãgɩmasimɩ́nɩ́ ɩ̃́ kpɛ́’ pʋ́ wa ná kɩ dée má Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáaJónásɩ wá tɩ́ tanna wɛrɩ wa. Tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ taraa yɛ sɛ́ɛ bɩ.

Fáarísibi ná Sádísébi wá mamammɩna ma pãtɩ́ thãhɩrbɩɩrɛ wɛra

(Már 8.14-21)

⁵Mʋ́ ʋ́ ná ʋ́ mamannɩbibira yɛ sagammɩná dé pɩ yóo dákpóróo wá tɔ́ he’nná wɛrɩ, mamannɩbibirá phaa kaa khɛ phã́anɩ. ⁶Yésúrá sɛɛrɩyɛ kpɩ̃́nnɩ́gá bɩ kha’ pɩ kɔrsɩŋ pɩ́ wɩ́sɩ Fáarísibi ná Sádísébi wá thãhɩrbɩɩrá. ⁷Mʋ́ ʋ́ mamannɩbibi núuni si wɛrɩ, pɩ́ sɛɛrɩyɛ pɩ́ tónni kha’ pãtɩ́ ɩ̃bɩ́ra mɩ́ɩ khɛɛ phã́anɩ ɲa wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ́ kʋ̃nɩ mʋ́.

⁸Mʋ́ ʋ tʋʋrɩ pɩ́ kã́kásɩrɩ wɛrɩ, ʋ́ kha’ pée déeri pɩ̂ɩ sɛɛrɛɛ mɛ́’naa? Yɛ kha’ pãtɩ́ pɩ mɩ́ɩ khãa má bʋ kɔ́ŋ na wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ́ kha’ pãtɩ́ ɩ̃bɩ́ra mɩ́ɩ khɛɛ phã́anɩ ɲa, tɩ́rá yɛɛrɩ má kʋ̃nɩ mʋ́. ⁹Yɛ kha’ dé háarɩ ná fɛɛ pɩ tʋʋ kpoori thoŋ naa? Phã́anɩ sɩ́mʋ́wã́a’ sɩ́ ma hãanɩ khoobi kɩ̃ŋ bɩ́ɲɔ ná kpársɩ́mʋ́wã́a’ná khɔɔ kpũni si ná kpṹ’ sí pɩ ho’ri yee kpɔmbɩ pã́máaná hĩi wɛrɩ, pha-bɩrɩ-sɩmaa? ¹⁰Bá phã́anɩsɩ má’nɩ́ɲɔ sɩ́ ma hãanɩ khoobi kɩ̃ŋ bɩ́ɲɔná khɔɔ kpũni si ná kpṹ’ sí pɩ ho’ri yee kpɔmbɩ pã́máaná hĩi wɛrɩ, pha-bɩrɩ-sɩmaa? ¹¹Tɔ́ mɩ́ manɩ wá mɩ́ɲɛ ma yɛ sɛɛ’ pɩ, tʋ̃má kɩ dée má phã́anɩmɩ́ɲɛ ɲa. Yɛ kha’ pée déeri yɛ pɩ wɔ́rɔ́ɔ tʋʋ sɩ yaa? Yɛ kha’ tɛ̃ kha’ pɩ kɔrsɩŋ pɩ́ wɩ́sɩ Fáarísibi ná Sádísébi wá thãhɩrbɩɩrá. ¹²Tɩ́ pã́nná pɩ tʋʋrɩ dé ʋ yɛ wɛ̂ɛ sɛɛ’ pɩ thãhɩrbɩɩ ʋ́ pɩ yee phã́anɩná wɛrɩ, ʋ́ mɩ́ɩ ɲa, dé ʋ yɛ sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ kɔrsɩŋ pɩ́ wɩ́sɩ Fáarísibi ná Sádísébi wá mamammɩná.

Yésúrá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nna

(Már 8.27-30; Lúk 9.18-21)

¹³Yésú ná ʋ́ mamannɩbibirá khɛɛ yóo Sézáaré Filípi maráará. Mʋ́ pɩ nannɩ ní ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ ma kpoo nɩ́pɩ kha’rɩ Nɩ́thɩ̃na’bii déerii? ¹⁴Pɩ́ kha’ pɔ́ɔra kʋ̃mma kha’ ʋ́rá déeri Jã́ Batísira, pɔ́ɔrâa kʋ̃ŋ kha’ Élíi-u, pɔ́ɔrâa kʋ̃ŋ kha’ Jérémíi-u wɛrɛ́sɩ ɔ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa ɔɔ-ʋ. ¹⁵Yɛ Yésúrá pʋ́gɩ́ bɩ kha’ ná pɩ́rɛ, maa ma déerii? ¹⁶Símɔ́ Pɛ̂ɛnná kha’ dé-uma Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́ yɛ dée tɛ̃ thakoo Yékírí wá Bikhee. ¹⁷Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ kɩrɩ-ʋrɩ Símɔ́, Jónásɩ wá bikhee, dé kɩ dée má nɩ́thɩ̃nɩgɛ́ bʋka’rʋʋ sɩ́ ya, dé má Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́rá bʋka’rʋʋ sɩ́. ¹⁸Yɛ kha’ ma sɛɛrɩyɔɔma kha’ ʋ́râa Pɛ̂ɛnna;16.18 Gɛ́rɛ́kɩsɩrá, Pɛ́ɛrɩ wá ɲísígi wá yɩ́’dɔ́mmɩ ná kɛ’rɩgɩ wá yɩ́’dɔ́mmɩ khɛɛbɩn-sɩrma. yɛ kɩ́ kɛ’rɩgɩrá ma ba pĩ́ŋgíŋ má nɩ́pɩrɩ ɩ̃́ hã bɩ fãŋgɩ pɩ́ yóo wɔ́ɔrɔ Yékírí wá khɩ̃ɩnná yɛ huuminá ba wɔ́nnɩ́ dé bi mɩ́ɩnɩ wã. ¹⁹Yɛ kha’ ma ba hãa-ʋma thʋ’rɩ sɩrgɩ wá konegibiinɛ, tɩ́ ʋ ba fɔ́’ fa fãnɩŋgɩrá, tɩ ba fɔ́’ níma thʋ’nná, yɛ tɩ́ ʋ ba fárɩ́ɩ fa fãnɩŋgɩrá wɛrɩ, tɩ ba fárɩ́ɩ níma thʋ’nná. ²⁰Yɛ sɛɛrɩyɛ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ hã pɩ́ sɛɛ’ nɩ́nɩ́ kha’ maná déeri Sakhanɩ́nnɩ wã.

Tɩ́ Yésú sɛɛ’rɩ ʋ́ humi ná ʋ́ yamɩ wá mɩ́ɩ wɛra

(Már 8.31–9.1; Lúk 9.22-27)

²¹Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ ʋ́ waatɩrá, ʋ́ kɔ́kɩ́rɔ́ ɩ̃ ságɩ́ yɛ̂ɛ sɛɛ’ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ fɔ́ má yóo Jerúzalɛ́mɩná, Júdebi wá khokhãgɩbɩ ná Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná ʋ́ sɛbɩtʋbɩrá fʋ̃́ʋsɩ́ŋ ma kɔ́ŋ yɛ́ yɛɛ pɩ́ khʋ ma yɛ khɩɩ bɩ́sãa’ khɩɩrá má ya. ²²Pɛ̂ɛnná yɩ́sɩ ɩ̃ kuso ʋ́ kɛ’ ɩ̃ khɛyɔɔ sɩ́ dɛsɔ yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’ á Tamaŋ, Yékíre hɩ̃́nɔɔ sɩ́; sɩ́ ba dé kṹuŋ na. ²³Yɛ Yésúrá fɩ́gɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ tannɩ́ sʋ̃́ʋ má the’ Sutãna, dé ʋ bɛ́ɛ yee-mama burso. Yɛ kha’ ʋ wɛ̂ɛ kã́ká’ pãtɩ́ Yékínna kã́ká’ wa, dé nɩ́thɩ̃na’ kã́kásɛ̂ɛ ʋ́.

²⁴Yɛ sɛɛrɩyɛ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ ná nɩ́nɛ bɛ́ɛ dé má mamannɩbii, ʋ kaɩ ʋ́ wánnɩ yɛ́ kpóŋ ʋ́ nɩ́’batábɔkɩ16.24 Kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri ɩ̃́ hɩ̃tɩ fʋ̃́ʋsɩ́mmɩ ná huumi wá hɩ̃tansa. kɩ́ thoo ma, ²⁵dé wɛ́ɛ ʋ̂ʋ tʋ̃́ŋ ʋ́ thagɩ, ʋ ba bʋ̃́nɩ́-gɩ́-bʋma, yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba nii ʋ́ thagɩ ɩ̃́ dɛɛ má bʋ, ʋ́râa ba bu gi. ²⁶Yɛ kha’ ná nɩ́nɛ buu duniɲǎa bɛ́ɛ’ yɛ bʋ̃́náa ʋ́ thakoogo, ʋ̃nnɩ thʋ̃nɩ̂ɩ bʋ̂ʋ? Bá pée mɩ́nɛ nɩ́thɩ̃nɩgɛ wɔ́nnɩ́ khɛ ɩ̃́ pɛ́ŋgɩ́ŋ tɩ́ ʋ́ thakoogoo? ²⁷Yɛ kha’ Nɩ́thɩ̃na’biira ba bamma ʋ́ Sǐi sáʋnɔ ná ʋ́ mɩnɩgɩbɩnɛ ɩ̃́ ba taa bɛ́ɛ’ ɩ̃́ mákɩ́ŋ pɩ́ mɩ́déenɲinɛ. ²⁸Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́’ pɩ́ pĩ́nni mɛ́’nɩ wɛrɩ, pɔ́ɔrá ba hu kaa ɲá Nɩ́thɩ̃na’biiri ná ʋ khɛ ʋ́ ɩgɩrɩ wa.

Tɩ́ Yékírí bʋka’rɩ Yésú wá sáʋnɔ ʋ́ mamannɩbibiri wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 9.2-13; Lúk 9.28-36)

¹Tɩ́ kpãnaa bʋ, mʋ́ tɩ buuri khɩɩbɩ má’nɩ́kpo wɛrɩ, Yésúrá khɛɛ Pɛ́ɛrɩ ná Jákɩ ná ʋ́ khɩ̃nɩɩ Jã́ ɩ̃ kã́nɩ́ bɩ́ kɔ́ tátí’ sʋ̃nɩgɔ kɛ’. ²Mʋ́ pɩ kã́nnɩ ní Yésúrá fɩ́kɩ́rá pɩ́ wɔ́ɔnná; ʋ́ wɔ́ɔnnâa yɩ́ŋgɩ́ŋ pãtɩ́ khɩɩra yɩ́ŋgɩ́ŋ wɛrɩ, yɛ ʋ́ táyeensirâa yɩ́ŋgɩ́ŋ yɛ̂ɛ fɩ̃ɩ phɩphɩphɩ. ³Pɩ́ kha’ pɩ keŋ ɩ̃ ɲáa Moyízi ná Élí ná pɩ sɛɛrɛɛ Yésúnɔ. ⁴Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɛ Yésúri kha’ á Tamaŋ, ɩ̃bɩ bammɩ khátɛrá kɩrɩ-bɩrɩ; yɛ kha’ ná ʋ khɔrɔ’, má ba’ gbata bɩ́sãa’ khátɛrá: ʋ́rɩ́ ʋ́kpo, Moyízi úkpo, Élí úkpo. ⁵Mʋ́ ʋ yɛ sɛɛrɛrá wɛrɩ, tátʋ̃́nɩ́ yɩ́ŋgɩ́ráŋgɛ́ ba kaa bɩ, yɛ ɔ sɛɛrɛ̌ɛ kuso ní tátʋ̃́nɩ́gɩ́rá kha’ ʋ́wɛrá déeri má Bikhee ʋ̂ʋ má dɔ́gɩ́rá wɛra. Ʋ́ mɩ́ɩ nʋʋnɩ má tákɩrsa; pɩ kɩ́ nú tɩ́ ʋ kha’ wɛra. ⁶Mʋ́ Yésú wá mamannɩbibi núuni si wɛrɩ, phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ bɩ ná taraa pɩ́ wáa sigeŋ. ⁷Yésúrá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ bɩ́ yɛ phagɩ bɩ́ bʋ kha’ pɩ ya, hã pɩ́ phãnɩ wã. ⁸Pɩ́ yaarɩga keri, pɩ ɲáa nɩ́nɩ́ ná Yésú úkpora mʋ́wã. ⁹Mʋ́ pɩ yaara tátíkírá yɛ̂ɛ sũŋ wɛrɩ, Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ná Nɩ́thɩ̃na’biira yaa huuminá wã, hã pɩ́ sɛɛ’ tɩ́ pɩ ɲáanɩ wɛrɩ, nɩ́nɛ́ nú si ya.

¹⁰Ʋ́ mamannɩbibirá pʋ́gɔɔ kha’ yɛ pée déeri Yékírí wá sɛbɩtʋbɩrá kha’ Élírá mákɩ́nná ná ʋ khɩrɩ́ɩ baŋ Yékírí wá Sakhanɩ́nnâa? ¹¹Ʋ́ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, pãtɩ́ pɩ kʋ̃nnɩ wɛrɩ, mʋ́nnáa-ʋ. Mákɩ́n-tɩrɩ ná Élírâa bannɩ́ ba hafɩɩ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̃́ saa-ɩ ɩ́ kharɔ. ¹²Yɛ mana sɛɛ’-pɩma kha’ Élí baŋ-ʋma sóo yɛ pɩ tʋwɔɔ wa; pɩ́ fʋ̃́ʋsɩ́rɔ̂ɔ pãtɩ́ pɩ khɔrɔ’. Yɛ kha’ mʋ́nnáa pɩ ba fʋ̃́ʋsɩ́ŋ Nɩ́thɩ̃na’biiri tɛ̃. ¹³Tɩ́ pã́nná ʋ́ mamannɩbibi tʋʋrɩ dé Jã́ Batísi wá mɩ́ɲɛ ʋ yɛ sɛɛ’ pɩ.

Ɔ bikhoo’i wá kpéréŋgbée wá nɩ́mmɩ wá mɩ́ɲa

(Már 9.14-29; Lúk 9.37-43a)

¹⁴Mʋ́ pɩ yóori ná nanɩ nɩ́pɩ wá khanná wɛrɩ, ɔ wáyɛ́ yóo ná khuusiro Yésú wá wɔ́ɔnná ¹⁵yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’, Nɩ́khãgaa, ʋ fɩ̃ɩ má biirá, dé bo’ wáansɛ̂ɛ ʋ́, ʋ̂ʋ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ kɔ́ŋ, dé ʋ mana’ma wáamɛ naagɩ ná yɔ’mɔ. ¹⁶Yɛ kha’ yóo-manɩ-ʋ́ma ʋ́ mamannɩbibi thãná, yɛ pɩ wɔ́rɔ́ɔ pã́anɩ́gɔ̂ɔ wa. ¹⁷Yésúrá kha’ pɩ́ wɛrɩ wá nɩ́pɩ pɩ̃́ɩ-bɩrma yɛ pɩ wɛ̂ɛ khãa Yékínná wã. Pã́a ɩ́mʋ́ŋ ma ba sʋ̃́nnɩ́ pã́’ ɩ̃́ hɩ̃tɩ bɩ́ tɛ̃ɛ? Yɛ kha’ pɩ khɛ bǐi baŋ ʋ́ fa, má thãná. ¹⁸Pɩ́ khɛɛ yóo ú, Yésúrá dʋ́ráa kpéréŋgbéeri ʋ́ kuso yɛ sɛ́ɛ bikhoo’ira. Ʋ́ pã́aɲáa khaanná fɩ́. ¹⁹Ʋ́ mamannɩbibirá ná pʋ́gɔɔ pɩ́ tónni kha’ pée déeri yɛ ɩ̃bɩ́ra wɔ́rɔ́ɔ nɩ́nɩ́ kpéréŋgbéeri waa? ²⁰Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pãtɩ́ pɩ mɩ́ɩ khãa Yékínná kɔ́ŋ na wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ. Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ háarɩ ná pɩ khãa Yékínná kɩ́rɩ́’ yɔɔbɩ́yɔ yɛ sɛɛrɩyɛ tátíkɛrɩ kha’ kɩ ya kɩ́ khanná ná wá foní, ná kɩ ya-fɩ́má ná wá ní; dé pɩ́ ba dé mɩ́ɩnɩ́ kpũŋ na. [ ²¹Yɛ kha’ nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ nɩ́ŋ kpéréŋgbée wɛ́ɛ hũŋgiri wa ná kɩ dée má kɔ́’-ʋrma sũŋ yɛ ɲɩ́nɩ́ Yékírí wa.]

Tɩ́ Yésú písénni yɛ̂ɛ sɛɛ’ ʋ́ humi ná ʋ́ yamɩ wá mɩ́ɩ wɛra

(Már 9.30-32; Lúk 9.43b-45)

²²Ɔ khɩɩ mʋ́ Yésú ná ʋ́ mamannɩbibi pĩ́ŋgínná Galíle maráará wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ ba hãana’ma Nɩ́thɩ̃na’biiri nɩ́pɩ́rá kɔ́rɔɔ ²³ɩ̃́ khʋwɔɔ yɛ ʋ́ ya khɩɩ bɩ́sãa’ khɩɩrá. Mʋ́ pɩ núuni si wɛrɩ, tɩ́ dóoró bi tákɩrsa.

Yékínthɩya’duki wá dãmpho wá taamɩ wá mɩ́ɲa

²⁴Mʋ́ Yésú ná ʋ́ mamannɩbibi nannɩ Kápɛ́rnáwúminá, nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ hɩ̃́ŋ Yékínthɩya’duki wá dãmphori wɛrɩ, pɩ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ Pɛ̂ɛnnɔ ɩ̃ pʋ́gɔɔ kha’ pɩ́ nɩ́khãgaara khoŋ Yékínthɩya’duki wá dãmphori cɔ̂ɔ? ²⁵Ʋ́ kha’ iiyo ʋ khoroo. Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́, ʋ́ khɛɛ dóoró dukirá. Ʋ́ dóomme, ná Yésúra pʋ́gɔɔ kha’ Símɔ́,17.25 Símɔ́na pɩ́ yɩ́’ tɛ̃ Pɛ̂ɛnna. ná ʋ́rɔ, pʋ̃́nnɛ́ mákɩ́nnɩ ná pɩ khoŋ dãmpho wɛrɛ́sɩ tigi’i ɩ̃́ hã duniɲa ɩbɩraa? Pɩ́ thĩ wá bibirɛ bâa bá nɩ́’ mabɛɛ? ²⁶Pɛ̂ɛnná kha’ nɩ́’ mabɛ. Yésúrá kha’ ná mʋ́nnáa-ʋ, biibírá khoŋ na. ²⁷Yɛ kha’ mʋ́ kɩ déeri má ɩ̃bɩ́ra wɛ̂ɛ bɛɛ dé ɩ̃bɩ́ra dóoŋ bi ya wɛrɩ, ʋ yóo ná hĩŋ dugureŋ dákpóróorá. Buroo ʋ́ ʋ khɩrɩɩrɩ kɔ́rɩ́, ʋ́ yáayɩ ʋ́ nʋ́gɩrɩ dé ʋ ba ɲá bʋ́ tigi’ îi naŋ17.27 Gɛ́rɛ́kɩsɩrá kha’-pɩrma kha’ sɩ́tátɛ́ɛrɩ ʋ́kpo. Sɩ́tátɛ̂ɛnna yɛ namma khɩɩ bɩ́ɲɩ́ɩ’ taasa. ɩ̃́ khoŋ má ná ʋ́ dãmphori wɛrɩ, ʋ́ khɛ́ ná khoroo.

Mâa ba bu kpórsi pɔ́ɔrâa?

(Már 9.33-37; Lúk 9.46-48)

¹Ʋ́ waatɩ kpoorá Yésú wá mamannɩbibirá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ ɩ̃ pʋ́gɔɔ kha’ yɛ mâa ba bu kpórsi pɔ́ɔrá ní thʋ’rɩ ɩgɩrâa? ²Ʋ́ yɩ́sɩ ɔ bii ɩ̃ saa-ʋ pɩ́ sɔgɔmbɩrá ³yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ ná pɩ fɩ́kɩ́rá ɩ̃ hɩ̃taa má bikɛrɛɛbɛ ya, pɩ́ niɲé ba hɩ̃tɩ bʋ́ thʋ’rɩ ɩgɩrá kṹuŋ na. ⁴Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba dé ʋ́ wɩ́sɩ má ʋ mɩ́ɩnɩ wã pãtɩ́ bii wɛrɛ wɛrɩ, ʋ́râa ba bu kpórsi pɔ́ɔrá ní thʋ’rɩ ɩgɩrá. ⁵Yɛ kha’ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba kɔ́’ bii kɔkɩrɩ pãtɩ́ bii wɛrɛ wɛrɩ, ɩ̃ dɛɛ má bʋ, má thĩna ʋ kɔ́’rɩ kɔ́kɩra.

Ɩ̃ kɔrsɩŋ mɩ́ɩ tɩ̂ɩ yee nɩ́nɩ́ burso wɛra

(Már 9.42-48; Lúk 17.1-2)

⁶Yɛ ná nɩ́nɛ kha’ ma yɛɛ bikɛrɛɛbɛ bɩ́ khãanɩ má bʋ wɛrɩ, pɩ́ ɔ̌ɔ buri, ná pɩ fɔ́gɔɔ náŋ kpakpakɛ págɩ́yɔ ɩ̃ hĩnoo sɔ́bɩ́yɔkɔ ʋ́ ɲígí ɩ̃ ɲʋ́ʋ huu, tɩ́ra tannɩ́ pã́a ʋ́ bʋ.

⁷Tɩ ba pɩ̃́ɩ duniɲanɩ́pɩ́rá ɩ̃́ dɛɛ mɩ́ɩ ɩ̂ɩ ba yɛɛ nɩ́pɩ́rá buri wɛrɩ, dé ɩ́ ba dá’ pʋ́ wa; yɛ tárɩ́ɩ ʋ̂ʋ ba dé sã́ŋgɩ wɛrɩ, ʋ́ wásɩ́râa ba pɩ̃́ɩ. ⁸Ná mʋ́ déki wɛrɛ́sɩ mʋ́ dɛgɛ̂ɛ ba yee mʋ burso, mʋ́ kpa’rɩ́ sɛ́ɛ gɩ déeyéŋ, dé ná mʋ buu thakoo mɩ́ɲáŋgɩ yɛ̂ɛ dékpṹŋgi wɛrɛ́sɩ dɛɛkpṹnne, tɩ pã́a tɩ́ mʋ hɩ̃tɩ dé’ síɲɔnɔ wɛrɛ́sɩ dɛɛ sɩ́ɲɔnɔ yɛ pɩ́ hĩŋ mʋ na kaapĩ́ɲéŋgo wɛra. ⁹Yɛ ná mʋ́ yíbírêe ba yee mʋ burso, mʋ́ kʋgɩ́ɩ sɛ́ɛ rɩ déeyéŋ, dé ná mʋ buu thakoo mɩ́ɲáŋgɩ yɛ̂ɛ yíbkpoore, tɩ pã́a tɩ́ mʋ hɩ̃tɩ yíbí íɲɔnɔ yɛ pɩ́ hĩŋ mʋ fʋ̃́ʋsɩ́nnagɔ wɛra.

Sã́náa ʋ́ bunna wɛrɩ, ʋ́ mɩ́ɲa

(Lúk 15.3-7)

¹⁰Yɛ kha’ pɩ kɔrsɩŋ hã pɩ́ tɛgɛɛ bikɛrɛɛbɛ́ɛ ɔɔ bʋ wa, dé ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ́ mɩnɩgɩbɩra níma thʋ’nná má Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́ wɔ́ɔnná waatɩ wá bɛ̂ɛ’; [ ¹¹dé Nɩ́thɩ̃na’bii baŋ-ʋrma dé ʋ keŋ nɩ́’ pɩ́ téuri wɛrɩ, ɩ̃́ hɩ̃́ŋ bɩ.] ¹²Yɛ kha’ ná pɩ́rɛ, ná nɩ́nɛ sã́nɩ́bɩ digbéemʋ́wã́a’nɔ, yɛ ʋ́kpóo buroo, dé ʋ́ ɲínné’ digbéemʋ́wã́aŋkhonni tátíkírá, yɛ́ ná wɛ́ɛ ʋ́ bunni wɛrɩ waa? Ɩ̃́ keŋ má ʋ ná wɛ́yɔɔma wãa? ¹³Yɛ ná ʋ ɲáa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ ʋ kpánnɛ́ɛma ʋ́ mɩ́ɩná ɩ̃́ tarɩ digbéemʋ́wã́aŋkhoŋ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ buroo wa wɛra. ¹⁴Mʋ́nnáa sɩrɛ, pɩ́ Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ wɛ̂ɛ bɛɛ dé bikɛrɛɛbɛ́ɛ ɔɔ téu wa.

Ná Yékíri wá nɩ́nɛ dée mʋ mɩ́pɩ̃́ɩna

¹⁵Ná Yékírí wá nɩ́nɛ dée mʋ mɩ́pɩ̃́ɩnɩ, mʋ́ yóo ná sɛɛrɩyɔɔ mʋ́ ná ʋ́rɩ́ ɩ̃́ɲɔ kha’ tɩ́ ʋ déeri wɛrɩ, tɩ kɩraa wa. Ná ʋ pɩ́ɩ mʋ́ sɛɛrɛrɩ, sɩ wɔ́nnɩ́ dé sã́ŋgɩ mʋ́ hɩ̃́nɔɔ, ʋ́ bú téu wa. ¹⁶Yɛ ná ʋ pɩ́ɩ ya, mʋ́ khɛ nɩ́nɩ́ ʋ́kpo wɛrɛ́sɩ nɩ́’ pɩ́ɲɔ ɩ̃́ kpɛ́’ mʋ́ wɩ́sɔ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ sɛ́ɛrɩ́ bɩ́ɲɔ wɛrɛ́sɩ pɩ́sã́a’ hɩ̃tɩ fɩ́ yɛ sɛɛrɛrá sɛɛ’ pãtɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ wɛra.18.16 Ná keri Wóg 19.15¹⁷Yɛ ná ʋ pɩ́ɩ pɩ́ sɛɛrɛrɩ tɛ̃ ɲa, mʋ́ sɛɛ’ sɩ́ Yékírí wá nɩ́pɩ wá pɔ́ɔrɩ, pɩ́ ɲáa-ʋ; ná ʋ kha’ má hɩ̃́ŋ pɩ́ wásɩrɩ tɛ̃ ɲa, mʋ́ khɛyɔɔ má dãmphohɩ̃́nnáa ná támaa-ʋ.

¹⁸Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ tɩ́ pɩ fɔ́’rɩ fa fãnɩŋgɩrá wɛrɩ, tɩ ba fɔ́’-níma thʋ’nná; tɩ́ pɩ fárɩ́ɩrɩ fa fãnɩŋgɩrá wɛrɩ, tɩ ba fárɩ́ɩ-níma thʋ’nná.

¹⁹Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma tɛ̃ kha’ pɩ́ sɔgɔmbɩrá ná nɩ́’ pɩ́ɲɔɔ bɛrɩ tɩ́ bʋ fa fãnɩŋgɩrá ɩ̃ ɲɩ́nɩ́ má Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, mɩ́ɩnɩ wó mɩ́ɩnɩ, ʋ ba dé hã-bɩ-tɩ́ma; ²⁰dé khaa tɩ́ nɩ́’ pɩ́ɲɔ wɛrɛ́sɩ nɩ́’ pɩ́sãa’ pĩ́ŋgínni má ɲísígírá wɛrɩ, ma bʋ́ma pɩ́ sɔgɔmbɩrá.

Ɩ̃ sɛ́ɛ hã tɩ́ kãmba

²¹Pɛ̂ɛnná sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ Yésúnɔ ɩ̃ pʋ́gɔɔ kha’ á Tamaŋ, ná má Yékírí wá nɩ́kãnɛ dée ma mɩ́pɩ̃́ɩnɩ, pã́a ɩ́mʋ́ŋ ma sɛ́ɛ hãa-ʋ tɩ̂ɩ? Ɩ̃́ sɛ́ɛ hãa-ʋ tɩ́ ɩ̃́ ná naŋ pã́aɲɩ má’nɩ́ɲɔ bâa? ²²Yésúrá kha’ pã́aɲɩ má’nɩ́ɲɔɔ wã, dé ma sɛɛrɩyɔɔma kha’ ʋ sɛ́ɛ hãa-ʋ-tɩ́ma ɩ̃́ ná naŋ pã́aɲɩ digbéesãa’ ná kpɔɔgɩ wá khayɩ má’nɩ́ɲɔ.

Sʋ̃mdébii ú kaɩrɩ kha’ má sɛ́ɛ hã tɩ́ má kãnnɩ wã wɛrɩ, ʋ́ mɩ́ɲa

²³Tɔ́ɔ yɛɛrɩ má kʋ̃nɩ mʋ́wã, dé thʋ’rɩ ɩgɩ khɛɛbɩŋ-gɩrma pãtɩ́ ɔ ɩɩ yɩ́’rá ʋ́ sʋ̃mdébibi kha’ pɩ bʋka’ ma pãtɩ́ pɩ déegéeri má tigi’inɛ yóo wɛra. ²⁴Waatɩ ʋ́ ʋ kɔ́kɩ́nnɩ wɛrɩ, pɩ́ baa ʋ́ sʋ̃mdébii wá ɔɔnɔ, ʋ̂ʋ yɛ ʋ́ mɩ́gɛ; ʋ́ mɩ́gɩra yɛma mílíyɔ́mbɩ tɔ́kpã́ŋ.18.24 Gɛ́rɛ́kɩsɩrá kha’-pɩrma kha’ talánta kɩ̃ŋ bɩ́mʋ́wã̂a’. Talánta ʋ́kpora yɛma dénáarɩbɩ kɩ̃ŋ bɩ́sãa’. Dénáarɩ ʋ́kpora yɛma khɩɩ ʋ́kpo taasa.²⁵Mʋ́ ʋ yɛ mɩ́ɩnɛ yɛ̂ɛ taa gɩ ya wɛrɩ, ʋ́ tamanná kha’ pɩ khɛ ʋ́ ná ʋ́ harɩ ná ʋ́ bibi ɩ̃́ doŋgiŋ bi tɩ́kɩ́ŋ ná ʋ́ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̃́ taa mɩ́ɩgɩra. ²⁶Sʋ̃mdébiirá wáa hurse tamǎaŋ wɔ́ɔnná yɛ kha’ ʋ keŋ ʋ́ thĩ dé ma ba taa kɩ́ bɛ̂ɛ’. ²⁷Ʋ́ maɲɩnáŋ kɔ́rɔɔ, ʋ́ kɛ́yɔɔ ɩ́ yɛ sɛ́ɛ ʋ́ tara.

²⁸Mʋ́ ʋ khɛɛrɩ yɛ̂ɛ yóo wɛrɩ, ʋ́ kpɩ̃́ŋgɩ́rá ʋ́ sʋ̃mdébi kãnɩ wá ɔɔnɔ ʋ̂ʋ yɛ ʋ́ mɩ́gɛ, ʋ́ yaa ʋ́ dɔ́gɩ́nsɩ́rá kha’ ʋ taa má tigi’ye. Ʋ́ mɩ́ɩ gɩ̂ɩ yɛ ʋ́ wɛrɩ, kɩ yɛ namma khɩɩbɩ digbéemʋ́wã̂a’ taasa.18.28 Gɛ́rɛ́kɩsɩrá kha’-pɩrma kha’ dénáarɩbɩ digbéemʋ́wã̂a’.²⁹Ʋ́ kãnná wáa hurse ʋ́ the’rá yɛ ɲɩ́nɔɔ kha’ ʋ keŋ ʋ́ thĩ dé ma ba taa gɩ. ³⁰Yɛ ʋ́ kaɩ yɛ ná pã́gɔɔ karsó bʋ, yɛ kha’ fɔ́ ʋ́ taa mɩɩgɩrɩ sóo yɛ́ ku’.

³¹Mʋ́ ʋ́ sʋ̃mdébi kãmbɩ ɲáanɩ sɩ wɛrɩ, tɩ́ dóoró bi ná taraa, pɩ́ ná thoo sɩ́ bɛ̂ɛ’nɔ pɩ́ tamanna. ³²Tamanná yɛɛ pɩ́ ná yɩ́sɩ baa ʋ́, ʋ́ kha’ sʋ̃mdébi pɩ̃́ɲáa wɛrɩ, pãtɩ́ ʋ ɲɩ́nná ma, tɩ́rá yɛɛra má kɛ́yɔɔ ʋ́ mɩ́gɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ; ³³yɛ kha’ ʋ́rá yɛ́ wɔ́nnɩ́ maɲɩnaŋ ʋ́ kãnná pãtɩ́ manɩ maɲɩnannɩ ʋ́rɩ́ bʋ waa? ³⁴Yɛ pãtɩ́ ɲámɩ́sɩ yaara tamannɔ wɛrɩ, ʋ́ hãa ʋ́ karsódutɛɛrɩbɩrɩ dé pɩ kɩ́ fʋ̃́ʋsɩ́rɔ̂ɔ fɔ́ ʋ́ taa kɩ́ bɛ̂ɛ’.

³⁵Mʋ́ Yésú sɔ’rɩ sɔkɩrɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ kha’ ná pɩ́ bɛ́ɛ’ ʋ́kpo ʋ́kpoo wɛ̂ɛ sɛ́ɛ yɛ̂ɛ hã tɩ́ kãmbɩ pɩ́ dɔ́gɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ wã, pãtɩ́ ɩɩ déeri ʋ́ sʋ̃mdébiiri wɛrɩ, mʋ́nnáa má Sii ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ ba dé bi.

Yaŋkpɩkɩŋgɩ wá mɩ́ɲa

(Már 10.1-12)

¹Mʋ́ Yésú sɛɛ’rɩ ɩ́sɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ sóo wɛrɩ, ʋ́ yaa Galíle maráará ɩ̃ yóo Júde maráa ʋ̂ʋ dágáa ʋ́ pɩ yɩ́’ Júrdɛ̃́ wɛrɩ, ʋ́ tɔ́ he’nná. ²Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ thowoo ní ʋ́ pã́anɩ́gá bo’ribira. ³Mʋ́ Fáarísibira yɛ bɛ́ɛ má’ Yésúri ɩ̃́ keŋ wɛrɩ, pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ nɩ́thɩ̃nɩgɛ khɩ̃nnɛ ɩ̃́ sɛ́ɛ ʋ́ harɩ háarɩ tɩ̂ɩ tʋ̃́nnɩ́ mɩ́naa? ⁴Yésúrá kha’ pɩ karmaa Yékírí wá sɛbɩrɩ waa? Ɩ̃́ keŋ má kha’-ʋrma kha’ Yékírí khoŋ-uma khoo ná harɩ duniɲǎa kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá19.4 Ná keri Sĩn 1.27 waa? ⁵Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ khoora sɛ́ɛ ʋ́ sii ná ʋ́ nɩ́ɲáa yɛ́ máa ʋ́ hanná pɩ́ dé nɩ́nɩ́ ʋ́kpo.19.5 Ná keri Sĩn 2.24. Gɛ́rɛ́kɩsɩrá, kha’-sɩrma kha’ wɩ́’ kpooso wɛrɛ́sɩ kpɔ́kha kpoo.⁶Tɩ́ pã́nná, pɩ́ dé nɩ́’ pɩ́ɲɔ tʋ̃́wã, dé pɩ déma nɩ́nɩ́ ʋ́kpo. Tɩ́rá yɛɛrɩ mɩ́ɩ tɩ́ Yékírí tɩ́kɩ́nnɩ wɛrɩ, hã nɩ́nɛ́ yɛ́ kpɩkɩnnɩ ɲa. ⁷Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, Fáarísibirá pʋ́gɔɔ kha’ yɛ pée déeri Moyízirá kha’ ná nɩ́nɛ kha’ ʋ sɛ́ɛ ʋ́ harɩ, ʋ́ tɩ̃’ yaŋkpɩkɩnsɛbɩ́ hãa-ʋ yɛ́ sɛ́yɔɔ? ⁸Yésúrá kha’ pɩ́ núkpɩ̃́nɩ́sɩ́rá yɛɛrɩ Moyízirá hãa bɩ khɩ̃nnɩ dé pɩ sɛ́ɛ pɩ́ hapɩra; tʋ̃má duniɲǎa kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá, sɩ yɛ mʋ́nnáa wã. ⁹Yɛ kha’ mana sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ sɛ́ɛrɩ ʋ́ harɩ ná kɩ dée má hãnɩŋ-ʋma wã, yɛ yee ɔɔ, ʋ́ tárɩ́ɩ ku’-uma ʋ́ harɩ wá kpãnaa bʋ.

¹⁰Ʋ́ mamannɩbibirá kha’ ná mʋ́nnáa ha’yeegirɛ, mʋ́ hɩ̃tɩ khɩsasɛ tɩ pã́a. ¹¹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ wɔ́nnɩ́ pɩ́ sɛɛrɛ wɛrɩ wa, dé pɩ́ Yékírí hãanɩ kɩ́ wɔ́rgɩnɛ wɛrɩ, pɩ́râa wɔ́nnɩ́ pɩ́yɔɔ; ¹²dé pɔ́ɔ hũnni mʋ́, pɩ́ wɔ́nnɩ́ khɛ harɩ wa, pɔ́ɔrâa bʋ́, pɩ́ nɩ́pɩ déeri sã́ŋgɩ pɩ́ khosirá dábɩ́ bʋ́, pɩ́ wɔ́nnɩ́ khɛ harɩ wa, pɔ́ɔrâa bʋ́ tɛ̃, pɩ́ dɛɛrɩ thʋ’rɩ ɩgɩ wá mɩ́ɲɔ yɛ kaɩ hakhɛgɩra. Yɛ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ wɔ́nnɩ́ pɩ́ ʋ́ sɛɛrɛrɩ, ʋ pɩ́yɔɔ.

Tɩ́ Yésú yeeri bikɛrɛɛbɩ dʋwaabɩ́ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 10.13-16; Lúk 18.15-17)

¹³Tɩ́ kpãnaa bʋ, nɩ́pɛ́ khɛɛ bikɛrɛɛbɩ baa Yésú thãná dé ʋ dʋ’ pɩ dési yɛ́ ɲɩ́ŋ Yékírí hã bɩ, yɛ ʋ́ mamannɩbibirá khɛɛ bɩ sɩ́ dɛsɔ. ¹⁴Yɛ Yésúrá kha’ pɩ yɛɛ bikɛrɛɛbɩrá baŋ má thãná, hã pɩ́ nɩ́ŋ bɩ ya, dé nɩ́’ pɩ̂ɩ pãtɩ́ bikɛrɛɛbɛrɛ wɛrɩ, pɩ́ niɲêe ba hɩ̃tɩ bʋ́ thʋ’rɩ ɩgɩrá, ¹⁵yɛ dʋgɩ bɩ dési yɛ ɲɩ́nɩ́ Yékírí hãa bɩ yɛ yóo kɔ́ kɛ́ŋgɔ.

Heŋkhoo wá mɩ́ɲa

(Már 10.17-31; Lúk 18.18-30)

¹⁶Ɔ nákɔrbomé sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ Yésúnɔ yɛ pʋ́gɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, tʋ̃́nnɩ́ mɩ́ kɩnnɛ ma wɔ́nnɩ́ dé yɛ́ bu thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛraa? ¹⁷Yésúrá kha’ pée déeri ʋ̂ʋ pʋ́’ ma kɩnnɩ wá mɩ́ɲɔɔ? Yɛ kha’ ná Yékírí úkpo mʋ́wã, nɩ́’ kɩraa bʋ́ wa; dé ná ʋ bɛɛ thakoo mɩ́ɲáŋgɩ, ʋ kɩ́ dé tɩ́ Yékírí kha’rɩ wɛra. ¹⁸Nákɔrbominá pʋ́gɔɔ kha’ tɩ́râa tʋ̃́nnaa? Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ Yékírí kha’rɩ kha’ hã mʋ́ khʋ nɩ́nɩ́ wã, hã mʋ́ ku’ mʋ́ harɩ wɛrɛ́sɩ mʋ́ khoo wá kpãnaa bʋ wa, hã mʋ́ tʋ̃nnɩ́ hã nɩ́nɩ́ wã, hã mʋ́ sú wa,¹⁹yɛ́ kɩ́ kpónnó’ mʋ́ sii ná mʋ́ nɩ́ɲáa19.19 Ná keri Ku’ 20.12-16; Wóg 5.16-20 yɛ́ fʋŋ mʋ́ kãnɩ pãtɩ́ mʋ fʋnnɩ mʋ́ thĩ wɛra.19.19 Ná keri Lév 19.18²⁰Nákɔrbominá kha’ dé-manɩ sɩ́ bɛ̂ɛ’, yɛ kha’ pée yɛɛrɩ má tɛ̃ɛ? ²¹Yésúrá kha’ ná ʋ bɛɛ dé ʋ kɔ́’ Yékírí wá khɩ̃ɩnná naŋ hã sɔnnʋ́ hɩ̃tɩ bʋ́ wa, ʋ́ ná doŋgiŋ mɩ́ɩ ɩ̂ɩ ʋ́ wɛrɩ, ɩ̃́ khɛ ɩ́ tigi’iri ɩ̃́ hã ɩ́ pɔ́ɔrɩ́bɩ yɛ́ ba thoo ma, dé ʋ ba bu kɩrgɩ ní thʋ’nná. ²²Mʋ́ nákɔrbomi núuni si wɛrɩ, ʋ́ kpãgɩ wɔ̂ɔnnɩ yɛ khɛɛ taraa, pébu, ʋ yɛma mɩ́ɩɲɛ tákɩrsa.

²³Yésúrá tɔ sɛɛrɩyɛ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ hense wɛrɩ, sɩ kpɩ̃́nɩ́ tɩ́ ʋ́ niɲe hɩ̃tɩ bʋ́ thʋ’rɩ ɩgɩrá wɛra. ²⁴Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma tɛ̃ kha’ ɲʋgʋmɩ́ŋ wá dóommi mɩ́sɩ̃ntã́nnɔ, thɔɔ-sɩ́nnɩ ɩ̃ taraa nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ hense wɛrɩ, tɩ́ ʋ́ niɲe hɩ̃tɩ bʋ́ Yékírí wá ɩgɩrá wɛra. ²⁵Mʋ́ Yésú wá mamannɩbibi núuni si wɛrɩ, sɩ́ maanɩga bɩ ná taraa pɩ́ kha’ ná sɩ mʋ́nnáa, mâa wɔ́nnɩ́ bu hɩ̃́mmaa? ²⁶Yésúrá keri bi yɛ kha’ nɩ́thɩ̃napɩ thãná sɩ kpũnní dé, tʋ̃má Yékíré kpũŋ mɩ́ɩnɩ wã. ²⁷Pɛ̂ɛnná kha’ sɛ́ɛ-ɩ̃bɩ́nnɩ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ yɛ thowoo yɛ pé ɩ̃bɩ́ra ba buu? ²⁸Yésúrá kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ ná Nɩ́thɩ̃na’biira ba hɩ̃taa ʋ́ ɩthakho’ kîi sáʋnɔ, duniɲa fʋ̃mɩ wá waatɩrá, pɩ́ bɩ́ thooruu wɛrɩ, pɩ ba hɩ̃tɩma tɛ̃ ɩthakhosi kpɔɔ ná sɩ́ɲɔ bʋ ɩ̃́ thɩɩ Ísíráyɛ́l thĩiɲi kpɔɔ ná ɩ́ɲɔna. ²⁹Yɛ kha’ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba dɛɛ má mɩ́ɲɔ yɛ́ sɛ́ɛ ʋ́ dusi ba’, ʋ́ mánɩ́khobi ba’, ʋ́ khɩ̃nɩbɩ ba’, ʋ́ máhapɩ ba’, ʋ́ khɩ̃harɩbɩ ba’, ʋ́ sii ba’, ʋ́ nɩ́ɲáa ba’, ʋ́ bibi ba’, ʋ́ khãmarsɩ ba’, ʋ ba buma ɩ́ khayɩ digbéemʋ́wã̂a’ yɛ́ bu tɛ̃ thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra. ³⁰Yɛ kha’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ bʋ́ ɩ̃ dée wɔ́ɔrɩ nɩ́pɩ yɛ̂ɛ ba dé phɩrgaŋ nɩ́pa; yɛ kɔ́ŋgɔ́mbɛ̂ɛ bʋ́ tɛ̃ ɩ̃ dée phɩrgaŋ nɩ́pɩ yɛ̂ɛ ba dé wɔ́ɔrɩ nɩ́pa.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ nɩɩtárkhoo ná ʋ́ sʋ̃mdébibi wá mɩ́ɲa

¹Yɛ kha’ thʋ’rɩ ɩgɩ khɛɛbɩŋ-gɩrma pãtɩ́ ɔ nɩɩtárkhoo ku’ra kɔ́ pṹníŋ thuthuki dé ʋ ná bɛɛ sʋ̃mdébibi, pɩ́ ná déegée ʋ́ khãmargɔ. ²Mʋ́ ʋ náanɩ ná buu pɔ́ɔ pɩ́ bɛrɩ khɩɩ ʋ́kpo dénáarɩ20.2 Dénáarɩ ʋ́kpora yɛma sʋ̃mdébii wá khɩɩ ʋ́kpo taasa. ʋ́kpo wɛrɩ, ʋ́ yɛɛ pɩ́ yóo khãmargɩrá. ³Mʋ́ khɩɩ nannɩ sṹŋhũnoŋ wɛrɩ, ʋ́ kuso tɛ̃ ná ɲáa pɔ́ɔ ná pɩ hɩ̃taa pĩ́ŋgíŋkpã́ɩgɩ́rá phãɩɲɩ kaa dé mɩ́ɩna. ⁴Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ́rɩ́ tɛ̃ kha’ pɩ yóo má khãmargɩrá ná déegée yɛ má ba hã bɩ tɩ́ pɩ mákɩ́nnɩ ná pɩ bu wɛra. ⁵Pɩ́ yówo. Mʋ́ khɩɩ nannɩ thaagɩ wɛrɩ, ʋ́ kuso ná ɲáa pɔ́ɔ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ́rɩ́ tɛ̃ tɩ́ tábi kpoonnɛ; ɩ̃ yaa waatɩ ʋ́ khɩɩ kpɔɔrɩ ɩ̃ dée sʋ̃́nɩ́ŋkhɩɩ wɛrɩ, ná ɲáa pɔ́ɔ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ́rɩ́ tɛ̃ tɩ́ tábi kpoonnɛ. ⁶Mʋ́ khɩɩ sũnni mákɩ́rá mʋ́ wɛrɩ, ʋ́ kuso tɛ̃ ná ɲáa pɔ́ɔ pĩ́ŋgíŋkpã́ɩgɩ́rá ná pɩ hɩ̃taa. Ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ pée déeri pɩ́ hɩ̃taa khɩɩ barámpĩ́ŋ phãɩɲɩ kaa déegêe? ⁷Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ nɩ́nɛ khɛɛ ɩ̃bɩ́rɩ́ sʋ̃mɩnɔ wã, tɩ́rá yɛɛrɩ. Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ́rɩ́ tɛ̃ kha’ pɩ yóo má khãmargɩrá ná déegée.

⁸Waatɩ ʋ́ khɩɩra yɛ dóommíná wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ ʋ́ mɩ́kɔrsɩnnaanɩ kha’ ʋ yɩ́’ sʋ̃mdébibiri ɩ̃́ taa bɩ. Yɛ kha’ ʋ kɔ́kɩ́ŋ pɩ́ phɩra’rɩ baa sʋ̃mɩnná wɛrɩ, ɩ̃́ ná naŋ pɩ́ khɩrɩɩrɩ baa wɛra. ⁹Sʋ̃mdébi bí ʋ phɩra’ra khɛɛ tɩ́ khɩɩ sũnna mákɩ́rá mʋ́ wɛrɩ, mʋ́ pɩ bannɩ, ʋ́ hãa pɩ́ bɛ́ɛ’ dénáarɩ ʋ́kpo ʋ́kpo. ¹⁰Waatɩ ʋ́ pɩ nannɩ dʋ́gɩ́ɩ wábɩrɩ wɛrɩ, pɩ́rá keŋ má ɩ̃bɩ́ra ba bú tarɩ-mʋ́ma yɛ ʋ́ hãa pɩ́ bɛ́ɛ’ dénáarɩ ʋ́kpo ʋ́kpo tɛ̃. ¹¹Pɩ́ hɩ̃́nɛɛ yɛ̂ɛ wṹugíŋ nɩɩtárkhoorá ¹²kha’ ɩ́pɛ bɩ́ bannɩ ba déegíyé lɛ́ɛrɩ ʋ́kpo kayɩɩ, ʋ́ hãa ɩ̃bɩ ná pɩ́rɩ́ mágɩ́rɩ mágɩ́rɩ yɛ hakɩra ná déegée-ɩ̃bɩ́nnɩma khɩɩ barámpĩ́ŋ, khɩɩrá thogi ɩ̃bɩ́ra. ¹³Ʋ́ sɛɛrɩyɛ pɩ́ ɔɔ kha’ mása, ma wáa ʋ́ bʋ wa; ɩ̃́ keŋ má dénáarɩ ʋ́kpo ɩ̃bɩ́rɩ́ bɛnna waa? ¹⁴Yɛ kha’ ʋ khɛ ʋ́ tigi’i ɩ̃́ tarɩ, dé maná khɔrɔ’rɩ hãa ʋ́ ná ʋ́ phɩra’rɩ baa wɛrɩ, nʋ́ kpoogo. ¹⁵Yɛ kha’ bá ma khɩ̃nnɛ yɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ dé má mɩ́ɩɲɩnɩ pãtɩ́ ma khɔrɔ’ wa bâa? Bá dɔ́ɔkpóoré kɔ́’rʋʋ ɩ̃ dɛɛ pãtɩ́ ma déeri pɔ́ɔrɩ mɩ́kɩrɩɩ wɛraa? ¹⁶Mʋ́ Yésú sɔ’rɩ sɔkɛrɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ kha’ mʋ́nnáa sɩrɛ, phɩrgaŋ nɩ́pɩ́râa ba dé wɔ́ɔrɩ nɩ́pɩrɩ yɛ wɔ́ɔrɩ nɩ́pɩ́rá dé phɩrgaŋ nɩ́pɩra.

Tɩ́ Yésú písénni yɛ̂ɛ sɛɛ’ ʋ́ humi ná ʋ́ yamɩ wá mɩ́ɩ tɛ̃ wɛra

(Már 10.32-34; Lúk 18.31-34)

¹⁷Mʋ́ Yésúra yɛ yóomíná Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, ʋ́ yɩ́sɩ ʋ́ mamannɩbibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɔ wá tónni ɩ̃ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ¹⁸ɩ̃bɩ́ra yóoma Jerúzalɛ́m. Kha’ nínáa pɩ ba ná hãana’ Nɩ́thɩ̃na’biiriYékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná ʋ́ sɛbɩtʋbɩrá kɔ́rɔɔ ɩ̃́ thɩyɔɔ yɛ́ kha’ pɩ khʋwɔɔ ¹⁹yɛ́ tʋ̃má pɩ hã ʋ́ támabɩrá mánɔɔ yɛ́ khɩrɔɔ thĩnne. Ná pɩ khɩrɔɔ sóo pɩ́ bagɔɔ nɩ́’batábɔkɔ ʋ́ hu; yɛ khɩɩ bɩ́sãa’ khɩɩrá ʋ́ ya huuminá.

Ɲɩ́ŋ tɩ́ Zébédé wá bikhebi ɲɩ́nnɩ Yésúri wɛra

(Már 10.35-45)

²⁰Mʋ́ Yésú kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, ʋ́ mamannɩbi bíɲɔ bɩ́ pɩ yɛ yɩ́’ Zébédé wá bikhebi wɛrɩ, pɩ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ yɛ pɩ́ nɩ́ɲáaná khuusiro dé ma ɲɩ́nɔɔ tɔ́ mɩ́na. ²¹Yésúrá pʋ́gɔɔ kha’ pé ʋ bɛɛ? Ʋ́ kha’ ná ʋ ba khɛɛ ʋ́ ɩgɩrɩ, má bikhebɛ bɩ́ɲɔ bɩ̂ɩ mɛ́’nɩ wɛrɩ, ʋ́ yɛɛ ɔɔrá hɩ̃tɩ ʋ́ dé’ diŋgirá yɛ ɔɔrá hɩ̃tɩ ʋ́ dé’ mɩ́ŋgɩ́rá. ²²Yésúrá kha’ pɩ tʋʋ mɩ́ɩ tɩ́ pɩ ɲɩ́ŋ na; yɛ kha’ pɩ ba wɔ́nnɩ́ tɛɛ thɔɔra ʋ́ ma ba thɔɔra wɛraa? Pɩ́ kha’ iiyo, ɩ̃bɩ́ra ba wɔ́rɔ. ²³Ʋ́ kha’ pɩ ba thɔɔra pãtɩ́ mana ba thɔɔra wɛrɩ sã́, dé tɩ́ ʋ kha’rɩ ɔɔra hɩ̃tɩ má dé’ diŋgirá yɛ ɔɔrá hɩ̃tɩ má dé’ mɩ́ŋgɩ́rá wɛrɩ, má thãa sɩ ba ku’ wa, dé tárɩ́ bɩ́ má Sii hafɩɩrɩ saa ɩ́ hɩ̃taŋkhayɩnɛ wɛrɩ, pɩ́ra ʋ ba hã ɩ́.

²⁴Mʋ́ pɔ́ mamannɩbibi kpɔɔgɩ núuni si wɛrɩ, pɩ́ ɲámɩ́sɛ́ yaa pɩ́ kãŋ bɩ́ɲɔná. ²⁵Yésúrá yɩ́sɩ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ tʋ-bɩrɩ dé nɩ́’ pɩ́ déeri duniɲanɩ́pɩ wá nɩ́khãgɩbɩrɩ wɛrɩ, pɩ fʋ̃́ʋsɩ́mma pɩ́ nɩ́pɩra; yɛ nɩ́’ kpórbírâa di pɩ́ wágɩ pɩ́ nɩ́pɩ́rá. ²⁶Yɛ kha’ pɩ́ thã ʋ́rɩ́, sɩ́ ba hɩ̃tɩ mʋ́nnáa wã, dé tárɩ́ɩ ʋ̂ʋ bɛɛ dé ʋ bu kpórsi pɩ́ sɔgɔmbɩrá wɛrɩ, ʋ́rá yɛɛrɩ mákɩ́rá ná ʋ dé pɩ́ sʋ̃mdébiiri ²⁷yɛ ʋ̂ʋ bɛɛ nɩ́khãgɩsɩ pɩ́ sɔgɔmbɩrá wɛrɩ, ʋ́rá dé pɩ́ donna. ²⁸Yɛ kha’ mʋ́nnáa sɩrɛ, Nɩ́thɩ̃na’biira baa dé pɩ ba dé sʋ̃mɩnɩ́ hãa-ʋ wã, dé baŋ-ʋrma dé ʋ ba dé nɩ́pɩ wá sʋ̃mdébii yɛ́ pɛ́ŋgɩ́ŋ ʋ́ thakoogi ɩ̃́ hɩ̃́ŋ kɔ́ŋgɔ́mbɔ.

Dara’ pɩ́ɲɔ wá pã́aɲámmɩ Jéríkó

(Már 10.46-52; Lúk 18.35-43)

²⁹Mʋ́ Yésú ná ʋ́ mamannɩbibira yɛ yóomíná Jerúzalɛ́mɩná ɩ̃ ná nanɩ Jéríkórá ɩ̃ dóoró nɩɩná yɛ̂ɛ ku’ wɛrɩ, nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ̂ɛ yɛ thowoo; ³⁰ɩ̃ hakɩra ná dara’ pɩ́ɲɔ́ɔ hɩ̃tanna khɩ̃ŋgéenná. Mʋ́ pɩ núuni Yésú wá tarmɩnɩ wɛrɩ, pɩ́ sʋ́rɩ́yá kha’ á Tamaŋ, Davíti wá kóyo, ʋ fɩ̃ɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ bʋ. ³¹Nɩ́pɩ́râa yɛ dʋ́kɩ́ŋ bɩ kha’ pɩ phii pɩ́ nʋ́sa, yɛ pɩ́ hafɩya sʋ́rɩ́yá kha’ á Tamaŋ, Davíti wá kóyo, ʋ fɩ̃ɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ bʋ. ³²Yésúrá nɩɩnaa yɛ yɩ́sɩ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ pé pɩ bɛɛ dé ma dêe? ³³Pɩ́ kha’ á Tamaŋ, ʋ pã́gɩ́ɩ ɩ̃bɩ yíbíiri ɩ̃bɛ́ ɲá. ³⁴Pɩ́ maɲɩnáŋ kɔ́rɩ́ Yésúri, ʋ́ phagɩ pɩ́ yíbíirá, pɩ́ ɲáa khaanná fɩ́ yɛ yaa yɛ̂ɛ thowoo.

Yésú wá ɩthadóommi Jerúzalɛ́mɩná

(Már 11.1-11; Lúk 19.28-40; Jã́ 12.12-19)

¹Pɩ́ khɛɛ yóo ná nanɩ tátí’ kɩ́ pɩ yɩ́’ Ólívíyékhãmargɩ kɩ̂ɩ Bɛ́tɩ́fájɛ́ wá the’ wɛra. Pɩ yɛ déeyée Jerúzalɛ́mɩnɔ́ wã. Mʋ́ pɩ nannɩ fɩ́, Yésúrá sʋ̃nɩ ʋ́ mamannɩbi bíɲɔ ²kha’ pɩ yóo nɩɩ ɩ̂ɩ pɩ́ wɔ́ɔnná wɛrɩ, dé pɩ́ nammɛ ná pɩ ɲá kãŋgogi nɩ́ɲáa fɔ́gɔ́ŋ ná ʋ́ biye; pɩ́ fárɩ́ɩ bannɩ́ ba hã ma bɩ́. ³Yɛ ná nɩ́nɛ khabɩ tɔ́ɔ, pɩ́ kha’ tamannâa kpʋ̃́ʋ bɩ́ bʋ, dé ná pɩ kʋ̃nɩ mʋ́, pɩ ba hã bɩ bɩ́ khaanná fɩ́, pɩ́ baŋ bɩ́. ⁴Dé-sirma, sɩ́ dé sã́ŋgɩ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa wá sɛɛrɛrá dé ʋ́ dɔ́mmɩ́ná. Kha’-ʋyaama kha’

⁵Pɩ sɛɛ’ Síɲɔ́ nɩ́pɩ kha’

pɩ keŋ pɩ́ ɩɩrá wɛ̂ɛ baŋ.

Dé-uma nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ tʋ sábárɩ́,

kã́ŋ-ʋma kãŋgogoo bu;

kãŋgogibii bu ʋ kã́nnɩ.21.5 Ná keri Zák 9.9

^6-7Mʋ́ Yésú sʋ̃nnɩ ʋ́ mamannɩbibiri pɩ́ tɔ yóo ná khɛɛ kãŋgogi nɩ́ɲáa ná kãŋgogibiiri ɩ̃ baa bɩ́ pãtɩ́ ʋ́ kha’rɩ wɛra. Mʋ́ pɩ bannɩ bɩ́, pɩ́ dʋkaa dóobíi bɩ́ bʋ yɛ Yésúrá kã́na. ⁸Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khɛɛ pɩ́ dóobíi yɛ pɔ́ɔrá kpɔɔ tã́másɩ pɩ́ bɛrsɛɛ khɩ̃ɩnná. ⁹Nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ thowoo kpãnaaná ná pɩ̂ɩ yɛ wɔ́ɔnná wɛrɩ, pɩ yɛ sʋ́rɩ́ɩma kha’

Ozána21.9 Kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri eburusirá: hɩ̃́nɩ́ a. Pɩ yɛ kerooma Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́, tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ̂ɩ yɛ fʋʋ ʋ́ ɲísí nʋʋgɩ yɛ̂ɛ kʋ̃ŋ mʋ́ (Mák 118.25-26).Davíti wá kóyo.

A fʋʋ wɛ̂ɛ ʋ̂ʋ baŋ Tamǎaŋ ɲísígírá wɛrɩ, ʋ́ ɲísí nʋʋga.

Ozána wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ní thʋ’nná.

¹⁰Mʋ́ Yésú dóonni Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, nɩɩ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ kpúgóo yɛ̂ɛ pʋ́’ kha’ mâa mɛ́’naa? ¹¹Nɩ́pɩ́rá kha’ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Yésú ʋ́ ku’ri Názáarɛ́tɩ ʋ̂ʋ Galíle maráará wɛrɩ, ʋ́rɔ.

Tádoŋginnibi wá nɩ́mmɩ Yékínthɩya’dukirá

(Már 11.15-19; Lúk 19.45-48; Jã́ 2.13-22)

¹²Ʋ́ ná dóoró Yékínthɩya’duki wá kpóntʋ̃ʋnná ɩ̃ ná ɲáa nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ doŋgiŋ ná pɩ̂ɩ yɛ doŋ táasɩ bʋ́ wɛrɩ, ʋ́ nɩ́nɩ́ pɩ́ bɛ́ɛ’ ɩ̃ póyí nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ pɛ́ŋgɩ́ŋ tigi’i wɛrɩ, pɩ́ taabárɩ́bɩ, ná pɩ̂ɩ yɛ doŋgiŋ táfɩ́rhe’ribi wɛrɩ, pɩ́ khosi, ɩ̃ sɛ́ɛ sɩ. ¹³Yɛ kha’ Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ kha’ Yékírí kha’-ʋrɩ má dukira ba déma Yékíŋ ɲɩ́ŋkharɩ,21.13 Ná keri Ézá 56.7 yɛ pɩ́rá khɛɛ dée gi súuríbi wá khara.21.13 Ná keri Jér 7.11

¹⁴Darapɩ ná dɛɛkpoobé sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ Yékínthɩya’dukirá, ʋ́ pã́anɩ́gá bɩ. ¹⁵Yɛ mʋ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná ʋ́ sɛbɩtʋbɩ ɲáanɩ tãgɩmasimɩ́ ɩ́ ʋ déeri ná pãtɩ́ bikɛrɛɛbɛ yɛ sʋ́rɩ́ɩ Yékínthɩya’dukirá kha’ Ozána Davíti wá kói wɛrɩ, pɩ́ ɲámɩ́sɛ́ yaa, ¹⁶pɩ́ sɛɛrɩyɛ Yésúri kha’ ʋ núu ɩ́tɛ tɩ́ bikɛrɛɛbɩra kʋ̃ŋ naa? Ʋ́ kha’ iiyo nú-manɩ; yɛ kha’ Yékírí wá sɛbɩ kha’-ʋrɩ kha’ ʋ́rɩ́ Yékínná yɛɛrɩ bikɛrɛɛbɩ ná bii bîi tʋ̃ wɛrɩ, pɩ̂ɩ fʋʋ ʋ́ ɲísí nʋʋga.21.16 Ná keri Mák 8.3 Yɛ kha’ pɩ karmaa tɩ́ khannɩ ɲáa wãa? ¹⁷Mʋ́ ʋ sɛɛ’rɩ sɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ sɛ́ɛ bɩ yɛ kuso nɩɩná ʋ́ ná ʋ́ mamannɩbibiri ɩ̃ yóo Bétání ná hʋ̃na.

Taaŋhagɩ wá daŋgamɩ wá mɩ́ɲa

(Már 11.12-14, 20-24)

¹⁸Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ pṹníŋgi Yésúrá yaa yɛ̂ɛ baŋ Jerúzalɛ́mɩná ʋ́ ná ʋ́ mamannɩbibiri, khʋ̃mɩgɛ́ ba kɔ́rɔɔ ¹⁹ʋ́ ɲáa taaŋhagɩ khɩ̃ŋgéenná ʋ́ pã́aɲáa yóo ná ɲáa tã́má’ tórsi, ʋ́ kha’ kɩ́rá senní ɲá tʋ̃́wã. Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́, táhugirá hʋwa khaanná fɩ́. ²⁰Mʋ́ ʋ́ mamannɩbibi ɲáanɩ sɩ, sɩ́ maanɩga bɩ, pɩ́ kha’ mʋ́ kɩ déeri yɛ hʋwa khaanná fɩ́ mɛ́’naa? ²¹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ ná pɩ khãa Yékínná yɛ pɩ wɛ̂ɛ tʋ̃́nnɛ́ɛ ɲa, pɩ wɔ́nnɩ́ déma tɩ́ ma déeri táhugirá wɛrɩ, tɩ́ hũŋgo; pɩ́ yatɩkoronna wɔ́nnɩ́ sɛɛ’ma tátíkɛrɩ kha’ kɩ ya kɩ́ khanná ná wá sɔ́bɩ́yɔkɔ, yɛ sɩ́ dé. ²²Yɛ kha’ ná pɩ khãa Yékínná, mɩ́ɩnɩ wó mɩ́ɩ tɩ́ pɩ ɲɩ́nnʋʋ, pɩ ba bu-rima.

He Yésú wá wɔ́rgɩ ku’rii?

(Már 11.27-33; Lúk 20.1-8)

²³Tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ yóo ná dóoró Yékínthɩya’dukirá yɛ̂ɛ mamaŋ nɩ́pa. Mʋ́ ʋ yɛ mamammɩná wɛrɩ, Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩrá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ yɛ pʋ́gɔɔ kha’ kʋ̃́nnɩ́ wɔ́rgɛ ʋ buuri yɛ̂ɛ dé ɩ́sɛraa, yɛ máa hãanʋʋ tɩ́ khɩ̃ɩnnɛ̂ɛ? ²⁴Yésúrá kha’ mana ba pʋ́’ pɩ tɛ̃ mɩ́ɩ tɩ́kpo. Ná pɩ khori kɩ́ nʋ́gɩ, tɩ́ pã́nná maná bʋka’ pɩ wɔ́rɩ́ gɩ́ ma buuri yɛ̂ɛ dé si wɛra. ²⁵Yɛ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ pãtɩ́ Jã́na yɛ bátízé nɩ́pɩ wɛrɩ, Yékírí thãa sɩ ku’ri bâa, bá nɩ́pɩ thãa-ʋ? Pɩ́ ɲáa kãmbɩ yɛ kha’ ná ɩ̃bɩ́ra kha’ Yékíré sʋ̃nnʋʋ, ʋ ba kha’ yɛ pée déeri yɛ ɩ̃bɩ́ra khãa ʋ́ bʋ waa? ²⁶Yɛ ná ɩ̃bɩ́ra kha’ nɩ́pɛ́ sʋ̃nnʋʋ, ɩ̃bɩ́rá ba ko nɩ́pɩrɩ wa, dé bɛ̂ɛ’ kemma Jã́nɩ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa. ²⁷Pɩ́ tɔ sɛɛrɩyɛ Yésúri kha’ ɩ̃bɩ́ra tʋʋ wa. Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ná pɩ tʋʋ wa, maná ba bʋka’ pɩ tɛ̃ wɔ́rɩ́ gɩ́ ma buuri yɛ̂ɛ dé si ya.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ bikhe bíɲɔ wá mɩ́ɲa

²⁸Yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ ʋ́ bikhe bíɲɔnɔ. Ɔ khɩɩ ʋ́ sɛɛrɩyɛ ɔɔrɩ kha’ má biye, ʋ yóo fɛɛ má khãmargɩrá ná déegée. ²⁹Ʋ́ kha’ má yóo wa, yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ ba fɩ́kɩ́rá kã́kásɩ ɩ̃ yaa yówo. ³⁰Ʋ́ yaa sɛɛrɩyɛ ɔɔrɩ tɩ́ tábi kpoonnɛ. Ʋ́rá kha’ siye, ma ba yóo; yɛ ba kaɩ yóomina. ³¹Mʋ́ Yésú sɔ’rɩ sɔkɛrɩ sóo, ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ mʋ́ pɩ ɲáanɩ yóo sîi? Biibɛ bɩ́ɲɔná, ʋ̃nnɛ́ déeri ɩ́tɛ tɩ́ ʋ́ siira khɔrɔ’ wɛraa? Pɩ́ kha’ dʋ́gɩ́ɩ wáarɔ. Ʋ́ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ dãmphohɩ̃́nnɩ́bɩ ná doŋgiŋhapɛ ba bu bɩ́ bʋ wɔ́ɔrɩ Yékírí wá ɩgɩrá, ³²dé Jã́ Batísi baŋ-ʋrɩ ba bʋkaa bɩ tɩ́ terenni wɛrɩ, yɛ pɩ khãa ʋ́ bʋ wa, dé dãmphohɩ̃́nnɩ́bɩ ná doŋgiŋhapɛ́ khãanɩ ʋ́ bʋ; pɩ́ ɲáa sɩ́ bɛ́ɛ’ yɛ kaɩ kha’ pɩ́ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ ɩ̃́ khãa ʋ́ bʋ wa.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ busã́mbi pɩ̃́ɩbɩ wá mɩ́ɩ wɛra

(Már 12.1-12; Lúk 20.9-19)

³³Yɛ kha’ pɩ nú kɔ́ sɔkɩ tɛ̃; ɔ nɩɩtárkhǒo sʋ̃nna ʋ́ divɛ̃́khãmargɩ ɩ̃ mágɩ́ kpémí ɩ̃ sã́nɩ́ miniɲe gi yɛ kpãɲɩ bʋ́ pó’ kpakpa’ kɩ́ pɩ dé wɩ̃́ɲá’ divɛ̃́bisi ɩ̃́ khoŋ sɩ́ yɔkɩrɩ wɛrɩ, yɛ yaa mágɩ́ tɛɛrɛkharɩ bʋ́ tɛ̃. Tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ hãa gɩ́ busã́mbibi dé pɩ kɩ́ keŋ gi yɛ yaa yóo sɩrgɔ. ³⁴Waatɩ ʋ́ tábisi nannɩ wɛrɩ, ʋ́ sʋ̃nɩ ʋ́ sʋ̃mdébibiri busã́mbibi thãná dé pɩ ná hɩ̃́ŋ má nǐi ba hã ma ʋ́. ³⁵Khãmarɩ wábɩ́rá kɔ́rɩ́ ɔɔrɩ ɩ̃ khɩrɔɔ yɛ khʋʋ ɔɔra; yɛ hĩŋgire pã́a ɩ́sãa’ wáarɩ ɩ̃ khʋwɔɔ. ³⁶Ʋ́ písée sʋ̃nɩ pɔ́ɔ tɛ̃, pɩ́ra kɔ́nnɩ́ tarɩ dʋ́gɩ́ɩ wábɩra. Busã́mbibirá dée bi tɩ́ tábi kpoonnɛ. ³⁷Ʋ́ phɩrga sʋ̃nɩ wɛrá ʋ́ biye yɛ kha’ pɩ ba yatɩŋ ʋ́ra. ³⁸Yɛ mʋ́ ʋ yóori, busã́mbibirá ɲáa-ʋ wɛrɩ, pɩ́ sɛɛrɩyɛ kãmbɩ kha’ ʋŋkhɛɛraará wɛ, pɩ yɛɛ ɩ̃bɛ́ khʋwɔɔ yɛ́ khɛ khãmarɩ gɩ́ ʋ yɛ ba ʋnnɩ́ khɛ wɛra. ³⁹Mʋ́ pɩ kʋ̃nnɩ mʋ́, pɩ́ kpórí kusigoo khãmarkéŋgírá yɛ khʋwɔɔ.

⁴⁰Mʋ́ Yésú sɔ’rɩ sɔkɩrɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ pʋ́gɩ́ nɩ́pɩrɩ kha’ ná khãmartárɩ́ɩra ba baa pée mɩ́nɛ ʋ ba dé busã́mbibiri wɛrá fâa? ⁴¹Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ ba khʋma pɩ́ dɔ́ɔpɩ̃́ɩbɛrɩ dɔ́ɔpɩ̃́ɩ khʋmɩ, yɛ́ hã khãmargɩnɛ pɔ́ɔ pɩ́ kɩ́ keŋ gi, yɛ́ kɩ́ hãa-ʋ ʋ́ niinɔ ná divɛ̃́na nana.

⁴²Yɛ Yésúrá kha’ pɩ karma Yékírí wá sɛbɩrɩ waa? Kha’-ʋyaama kha’

Pʋ́rɩ́ gɩ́ má’nɛ́ɛnɩ́bɩ kaɩra sɛ́ɛ wɛrɩ,

kɩ́rá bannɩ ba dée pʋ́rɩ́ gɩ́ kɔ́’rɩ dukiri wɛra.

Tamaŋ thãa sɩ ku’ri,

yɛ dée ɩ̃bɩ́rɩ́ bʋ tãgɩmasi.21.42 Ná keri Mák 118.22-23

⁴³Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ ma sɛɛ’-pɩma kha’ Yékínna ba khomma pɩ́ niini bú ʋ́ ɩgɩrá yɛ́ yee ɩ́pɛ bɩ̂ɩ ba wɔ́rɩ́ kɩ́ dé ʋ́ ɩgɩ wá sʋ̃mɩnnɩ wɛrɩ, pɩ́ niini bú. [ ⁴⁴Yɛ kha’ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ wáarɩ kɩ́ pʋ́rgɛrá, ʋ kpɔɔgɩmma, yɛ nɩ́nɩ́ ʋ́ kɩ wáarɩ, kɩ pɛtɩyɔɔma.]

⁴⁵Mʋ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Fáarísibi núuni sɔsɛrɩ wɛrɩ, pɩ́ tʋʋ dé ɩ̃bɩ́ra Yésú sɔ’rɩ sɩ́, ⁴⁶pɩ̂ɩ yɛ bɛɛ ʋ́ kɔ́’mɩ yɛ phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ bɩ nɩ́pɩnɛ, pébu, pɩ yɛ kemma Yésúri Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ ha’yeediireesi wá mɩ́ɲa

(Lúk 14.15-24)

¹Yésúrá sɔgɩ bɩ kɔ́ sɔkɩ tɛ̃ kha’ ²thʋ’rɩ ɩgɩ khɛɛbɩŋ-gɩrma pãtɩ́ ɔ ɩɩ wá bii yeera harɩ, siirá dée ha’yeekɛrsɩ ɩ̃ yɩ́sɩ nɩ́pa. ³Mʋ́ diimi thoori, ʋ́ sʋ̃nɩ ʋ́ sʋ̃mdébibi dé pɩ ná yɩ́’ nɩ́’ pɩ́ ma yɩ́’rá wɛra. Pɩ́ yóo ná yɩ́sɩ bɩ, pɩ́ kaɩ bammɩna. ⁴Ʋ́ písée sʋ̃nɩ ʋ́ sʋ̃mdébibi wá pɔ́ɔ kha’ pɩ ná sɛɛ’ nɩ́’ pɩ́ ma yɩ́’rá wɛrɩ, kha’ khʋ-manɩma náabɩ ná má tádoori bí kpɔ́ɔrɩ wɛrɩ, ɩ̃ dée diimini sówo, dé pɩ baŋ dé mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’ sóorima.

⁵Mʋ́ pɩ yóori ná sɛɛrɩyɛ bɩ sɩ́ wɛrɩ, pɩ hɩ̃́ŋgɩ́rá bɩ́ ya, dé khɛ-bɩrma yɛ̂ɛ tarɩ pɩ́ kɛ́nsɔ: ɔɔrá khɛɛ yóo ʋ́ khãmargɔ, ɔɔrá khɛɛ yóo ʋ́ wã́gɩ́rɔ, ⁶yɛ pɔ́ɔrá kɔ́rɩ́ sʋ̃mdébibiri ɩ̃ fʋ̃́ʋsɩ́rá bɩ yɛ khʋʋ bɩ.

⁷Ɩɩ wá ɲámɩ́sɛ́ yaa, ʋ́ sʋ̃nɩ ʋ́ sodáasɩ́bɩ pɩ́ ná khʋʋ nɩ́khʋbɛrɩ yɛ thogi pɩ́ nɩɩnɩ ⁸yɛ sɛɛrɩyɛ ʋ́ sʋ̃mdébibiri kha’ ha’yeekɛrsɩ wá mɩ́ɩ sɔ́ɔbɩ́ŋ-ɩrma sówo, yɛ nɩ́’ pɩ́ ma yɩ́’rá wɛrɩ, pɩ yɛ mákɩ́rá ná pɩ baŋ sɩ́ kɛrsɩrá wa. ⁹Yɛ kha’ pɩ yóo khɩ̃ntasɩrá ná yɩ́’ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ pɩ ɲáanɩ ní wɛrɩ, pɩ́ baŋ kɛrsɩrá. ¹⁰Sʋ̃mdébibirá yóo khɩ̃ntasɩrá ná yɩ́sɩ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ pɩ ɲáanɩ ní wɛrɩ, nɩ́’ pɩ̃́ɩbɩ ná nɩ́’ kɩrbɩnɛ ɩ̃ baa ba dóoró bí ha’yeedukirá, kɩ́ hĩɲe.

¹¹Ɩɩrá ná dóoró dé ma keŋ nɩ́’ pɩ́ ʋ yɩ́’rá wɛrɩ, ɩ̃ ɲáa ɔ wáɩ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ yee ha’yeetásɩ wa. ¹²Ʋ́ pʋ́gɔɔ kha’ mása, mʋ́ ʋ déeri yɛ dóoró fará kaadé ha’yeetásɛɛ? Yɛ wáɩra buu tɔ́ɔ khabɩ wa. ¹³Ɩɩrá tɔ sɛɛrɩyɛ ʋ́ sʋ̃mdébibiri kha’ pɩ fɔ́’ ʋ́ dési ná ʋ́ dɛsɩrɩ yɛ́ hĩnoo kpaagɔ, tápírgírá. Tɩ́ khanná pɩ ba kɩ́ fʋʋ yɛ́ kɩ́ wú’ mántʋʋrɩ, ¹⁴dé Yékírí yɩ́’-ʋma nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩ yɛ nɩ́’ pɩ́ ʋ phɩ̃’nɩ khori wɛrɩ, pɩ kɔ́rɔ́ɔ wa.

Ɩ̃́ khoŋ dãmphó hã Ɔrɔ́mɩ ɩthakho kpóróo Sézáarɩ

(Már 12.13-17; Lúk 20.20-26)

¹⁵Fáarísibirá tɔ ná ɲáa kãmbɩ ɩ̃ keri pãtɩ́ pɩ ba dé yóo yɛ́ kɩ̃́’ Yésúri ná ʋ sɛɛrɩyɛ buroo, pɩ́ bu ʋ́ kɔ́kharɩ wɛra. ¹⁶Mʋ́ pɩ ɲáanɩ kãmbɩ, pɩ́ sʋ̃nɩ pɩ́ nɩ́pɩ ná Éródi wá nɩ́pɩ Yésú thãná kha’ pɩ ná sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, tʋ-ɩ̃bɩ́nnɩ dé ʋ sɛɛ’ma thɩ̃ɲaa yɛ̂ɛ mamaŋ nɩ́pɩ Yékírí wá khɩ̃ɩnnɛ thɩ̃ɲaa bʋ kaa phãnɩ nɩ́na, pébu, ʋ wɛ̂ɛ keŋ nɩ́pɩ yíbkpóríyo wa. ¹⁷Yɛ kha’ ná ʋ́rɔ, ʋ sɛɛ’ ɩ̃bɩ́rɩ́ ná ɩ̃bɩ́ra khɩ̃nnɛ ɩ̃́ khoŋ dãmphó hã Ɔrɔ́mɩ ɩthakho kpóróo Sézâannɩ wɛrɛ́sɩ ná ɩ̃bɩ́ra khɩ̃nnɛ ɲa. ¹⁸Mʋ́ Yésú tʋʋrɩ dé pɩ́ kã́kásɩra kɩraa wa wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ damaaranɩ́pɛrɩ, pée déeri pɩ̂ɩ bɛ́ɛ má’ ma ɩ̃́ keŋ? ¹⁹Yɛ kha’ pɩ bʋka’ ma tigi’í pɩ khoŋ dãmphori wɛrɩ, má keŋ. Pɩ́ hãa-ʋ dénáarɩ22.19 Dénáarɩ ʋ́kpora yɛma sʋ̃mdébii wá khɩɩ ʋ́kpo taasa. kũŋgéréŋ. ²⁰Ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ máa wɔ́ɔse’ri ná ʋ́ tɩ̃’nɛɛsɛ̂ɛ bʋ́ tigi’ tɛrâa? ²¹Pɩ́ kha’ Sézáarɩ wásɛ. Ʋ́ tɔ kha’ ná mʋ́nnáa pɩ hã Sézáarɩ ʋ́ wánnɛ yɛ́ hã Yékírí ʋ́ wánnɛ. ²²Mʋ́ pɩ núuni si wɛrɩ, sɩ́ maanɩga bɩ, pɩ́ khɛɛ taraa.

Huyamɩ wá mɩ́ɲa

(Már 12.18-27; Lúk 20.27-40)

²³Ʋ́ fʋ̃naa kpoorá Sádísé bí kha’rɩ huyamɛ bʋ́ wa wɛrɩ, pɩ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ Yésúnɔ yɛ kha’ ²⁴Nɩ́khãgaa, Moyízi kha’rɩ kha’ ná nɩ́nɛ yee harɩ yɛ huu kaa hũni bii, ʋ́ khɩ̃nɩɩnâa khɛ hannɩ ɩ̃́ hũŋ ʋ́ bʋ bii sɩ́ dé sã́ŋgɩ hã ʋ́ mánɩ́khoo wá ɲísígírá pĩ́i ɲa. ²⁵Yɛ hakɩra ná ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ khɩ̃nɩbɩ má’nɩ́kponɔ ɩ̃bɩ sɔgɔmbɩrá. Ʋ́ yee harɩ ɩ̃ huu kaa hũni biye. ²⁶Khɩ̃nɩɩ ʋ́ thooruu wɛrɩ, ʋ́rá khɛɛ hannɩ, tɩ́ tábi kpoonnɛ. Ʋ́ yaarɩ thoo fɩ́ wɛrɩ, ʋ́rá khɛyɔɔ tɛ̃, tɩ́ tábi kpoonnɛ. Mʋ́nnáa pɩ́ khobi má’nɩ́ɲɔ̌ɔ bɛ́ɛ’ yeeri hannɩ kaa hũni biye. ²⁷Tɩ́ kpãnaa bʋ, hanná huu tɛ̃. ²⁸Mʋ́ pɩ kʋ̃nnɩ mʋ́ sóo wɛrɩ, pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ huyamɩ wá khɩɩrá, mâa ba bu harɩ wɛraa? Pébu, pɩ́ khobi má’nɩ́ɲɔ wá bɛ́ɛ’ yeeraa-ʋ.

²⁹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ buri-birma, dé pɩ tʋʋ Yékírí wá sɛɛrɛ́ɛ tɩtã́ŋgɩ wa, pɩ tʋʋ Yékírí wá wɔ́rgɩrɩ wa, ³⁰dé huyamɩ wá khɩɩrá khoobé ba yee hapɩ wa, hapɛ́ ba yee khoobi wa, dé pɩ ba hɩ̃tɩma pãtɩ́ Yékírí wá mɩnɩgɩ bɩ̂ɩ ní thʋ’nná wɛra. ³¹Yɛ kha’ pɩ karma huyamɩ wá mɩ́ɩnɩ bʋ́ sɛbɩ ʋ́ Yékírí hãanɩ bɩ wɛrɩ waa? ³²Ɩ̃́ keŋ má Yékírí kha’-ʋma kha’ maná déeri Ábráhám ná Ízákɩ ná Jakɔ́pɩ wá Yékírí22.32 Na keri Ku’ 3.6 waa? Yɛ kha’ ʋ dée huuribi wá Yékírí wa, dé nɩ́kooníŋgobi wáa-ʋ.22.32 Ná keri Lúk 20.38³³Nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ núunó’ Yésú wá sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, maagɛ́ kɔ́’rá bɩ ɩ̃ dɛɛ ʋ́ mamammɩná.

Mɩ́ɩ ɩ́ Yékírí kha’rɩ âa dé wɛrɩ, tʋ̃́nnɩ́ mɩ́nɛ̂ɛ wɔ́ɔnnâa?

(Már 12.28-34; Lúk 10.25-28)

³⁴Mʋ́ Fáarísibi núuni ná pɩ kha’ Yésú sɛɛrɛɛ-ʋma Sádísébinɛ pɩ buu tɔ́ɔ khabɩ wa wɛrɩ, pɩ́ pĩ́ŋgíré ³⁵yɛ pɩ́ kãnɩ wá ɔɔ ʋ́ déeri Yékírí wá sɛbɩtʋʋ, mʋ́ ʋ yɛ bɛɛ dé ma má’ Yésúrí keŋ wɛrɩ, ʋ́ pʋ́gɔɔ kha’ ³⁶Nɩ́khãgaa, maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ, mɩ́ɩ ɩ́ ʋ kha’rɩ ɩ̃bɛ dé wɛrɩ, tʋ̃́nnɛ̂ɛ wɔ́ɔnnâa? ³⁷Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ mʋ fʋŋ mʋ́ Tamaŋ Yékínni mʋ́ dɔ́gɩnɛ mɛ ná mʋ́ dɔ́ɔmɩ́nɩ́nnɔ mɛ ná mʋ́ kã́kásɩnɛ mɛ.22.37 Ná keri Wóg 6.5³⁸Yɛ kha’ ʋ́rá déeri dʋ́gɩ́ɩ sɛɛrɛrɩ ná sɛɛrɛ ʋ̂ʋ wɔ́ɔnná wɛra. ³⁹Yɛ ʋ́ yaarɩ thoo fɩ́ ɩ̃ dée kpoogi wɛrɩ, ʋ́rá déeri ɩ̃́ fʋŋ mʋ́ kãnɩ pãtɩ́ mʋ fʋŋ mʋ́ thĩ wɛra.22.39 Ná keri Lév 19.18⁴⁰Ɩ́ mɩ́ɲɛ ɩ́ɲɔná kɔ́’rɩ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ tɩ̃’nɩ Moyízi ná Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá sɛpɩrá wɛra.

Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́ dé-uma Davíti wá Tamaŋ

(Már 12.35-37; Lúk 20.41-44)

⁴¹Mʋ́ Fáarísibi pĩ́ŋgínná wɛrɩ, Yésúrá pʋ́gɩ́ bɩ kha’ ⁴²ná pɩ́rɛ, máa kóyêeYékírí wá Sakhanɩ́nnaa? Pɩ́ kha’ Davítii-u. ⁴³Yɛ Yésúrá kha’ yɛ ná mʋ́nnáa-ʋ, mʋ́nnɩ Davíti déeri yɛ yɩ́sɔɔ Yékírí wá Nii wá bárkárá má Tamaŋ? Pébu, Davíti wá thĩ kha’-ʋma kha’

⁴⁴Tamaŋ Yékírí sɛɛ’rɩ má Tamannɩ kha’

Ʋ ba hɩ̃tɩ má the’, má dé’ diŋgo

ɩ̃́ ná naŋ khɩɩ ʋ́ ma ba yɛɛ ʋ́ wɔ́rɩ́ ʋ́ pɩ̃́ɩnɩ́bɩ ɩ̃́ sa bɩ ʋ́ déko wɛra.22.44 Ná keri Mák 110.1

⁴⁵Yɛ Yésúrá kha’ ná Davítira yɩ́’ma Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ ʋ́ Tamaŋ, mʋ́nnɩ Sakhanɩ́nɩ́ ʋ́ra wɔ́nnɩ́ sʋ̃́nnɩ́ dé yɛ́ dé Davíti wá kói tɛ̃ɛ? ⁴⁶Pɩ́ ɔɔ wɔ́rɔ́ɔ khori háarɩ má ʋ́ sɛɛrɛ ʋ́kpǒo nʋ́gɩ wa. Yɛ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ ʋ́ khɩɩrá nɩ́nɛ hagɩ pʋ́gɔɔ mɩ́ɩnɩ tʋ̃́wã.

Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibi wá dédɔ́ŋ pɩ̃́ɩma

(Már 12.38-39; Lúk 11.43, 46; 20.45-46)

¹Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yésúrá sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩ ná ʋ́ mamannɩbibiri kha’ ²Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibirá khɛɛrɩ Moyízi wá phɛɛnnɩ yɛ̂ɛ mamaŋ nɩ́pɩrɩ maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛra. ³Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ pɩ sɛɛ’ pɩ wɛrɩ, pɩ kɔ́rɛɛ yɛ́ déyee ɩ́ dɔ́mmɩ́ná, tʋ̃má hã pɩ́ thoosiŋ pɩ́ dédɔ́mɔ́ɔnɩ wã, dé tɩ́ pɩ sɛɛ’ wɛrɩ, pɩ wɛ̂ɛ dé ri ya.

⁴Yɛ kha’ pɩ́ mamammɩna ma má kpóŋgée nu’nuse, sɩ́ pɩ fɔ́’rɩ ɩ̃ kpórí nɩ́pɩrɩ yɛ pɩ́ thĩ wá yatɩrá pɩ́ ɩ̃́ yee bʋ́ háarɩ má déke ɩ̃́ tɛ̃́fɩ́ŋ bɩ ya. ⁵Pɩ́ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ pɩ dé wɛrɩ, pɩ déyeema sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́pɛ́ ɲá bɩ. Tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ̂ɩ dé pɩ́ sɛbɩ thãgambɩrâa kpórí,23.5 Pɩ tɩ̃’ma Yékírí wá sɛbɩ wá khayɩ wá yɔ́ɔ ɩ̃́ thãgɛɛ yɛ́ fɔ́gɛɛ kho’nná wɛrɛ́sɩ dékpéenná (Wóg 6.8; 11.18). yɛ́ hafɩ́ɩ sʋ̃nna’ pɩ́ kpɔ́rgɩ́sɛ́’ɩra.23.5 Kpɔ́rgɩ́sɛ́’ɩ́râa yɛ yɛɛ Júdebirá wógí’ Yékírí wá mammɩnɛ (Thʋ̃ 15.37-41).⁶Pɩ khɔrɔ’ma nɩ́kpórí hɩ̃taŋkhayɩ diireekhayɩ ná pɩ́ pĩ́ŋgíŋkhayɩrá. ⁷Pɩ khɔrɔ’ma dé nɩ́pɛ kɩ́ thɩya’ ɩ̃bɩ́rɩ́ kpónnóke nɩ́pɩ́rá, yɛ̂ɛ bɛɛ dé nɩ́pɛ kɩ́ yɩ́’ pɩ nɩ́khãgɩba.

⁸Yɛ kha’ hã pɩ́rá yɛɛ nɩ́pɛ́ kɩ́ yɩ́’ pɩ nɩ́khãgɩbɩ wa, dé nɩ́nɩ́ ʋ́kpóo déeri pɩ́ nɩ́khãgaarɩ ʋ̂ʋ mamaŋ bɩ wɛrɩ, yɛ pɩ́rá dée kpoogi, ɔɔ taraa ɔɔ wa. ⁹Hã pɩ́ yɩ́’ nɩ́thɩ̃nɩgɩ fa fãnɩŋgɩrá sii ya, dé ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́kporá déeri pɩ́ Siira. ¹⁰Hã pɩ́ yɛɛ pɩ́ yɩ́’ pɩ nɩ́khãgɩbɩ wa, dé Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́ ʋ́kporá déeri pɩ́ nɩ́khãgaara. ¹¹Yɛ kha’ pɩ́ sɔgɔmbɩrá, ʋ́ déeri nɩ́kpóróori wɛrɩ, ʋ́rá mákɩ́nnɩ ná ʋ dé sʋ̃mdébiira. ¹²Nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ kpónnó’ ʋ́ thĩ, Yékíre ba sénnígôoma, yɛ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba dé ʋ́ wɩ́sɩ má ʋ mɩ́ɩnɩ wã wɛrɩ, Yékíre ba hãa-ʋma kpórso.

Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibi wá damaaramɩ́ɲa

(Már 12.40; Lúk 11.39-52; 20.45-47)

¹³Yɛ kha’ pɩ́ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibi, pɩ́ damaaranɩ́pɛrɩ, pɩ́ wásɩ pɩ̃́ɩ-sɩrma, pébu, khɩ̃ŋ tɩ̂ɩ yɛɛ nɩ́nɩ́ wá niɲé wɔ́nnɩ́ hɩ̃tɩ bʋ́ thʋ’rɩ ɩgɩrá wɛrɩ, fɩ̃’-pɩnnɩma nɩ́pɩnɛ; pɩ́ thĩna wɛ̂ɛ khɛ rɩ ya, yɛ nɩ́’ pɩ̂ɩ khɔrɔ́’ khɛ rɩ wɛrɩ, pɩ́ thĩna pɩ́ɩ yɛɛ pɩ́ khɛɛ rɩ ya.

[ ¹⁴Pɩ́ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibi, pɩ́ damaaranɩ́pɛrɩ, pɩ́ wásɩ pɩ̃́ɩ-sɩrma pébu, pɩ fɩ̃mma yɛ̂ɛ di khɩsahapɩrɩ yɛ́ písí kɩ́ ɲɩ́ŋ Yékírí kha’ pɩ́ kpáarɛ́ɛ ya, sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́pɩ́rá ɲá bɩ. Tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ́ thɩɩgɩra ba pɩ̃́ɩ dɛ́!]

¹⁵Pɩ́ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibi, pɩ́ damaaranɩ́pɛrɩ, pɩ́ wásɩ pɩ̃́ɩ-sɩrma, pébu, pɩ yóoma khaayɩ wá bɛ́ɛ’rá, fãnɩŋgɩrá ná sɔ́bɩ́yɔkɩrá sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ bu nɩ́nɩ́ ʋ́kpo ʋ́ fɩ́kɩ́ŋ dé Júdee. Ná pɩ wɔ́rɔ́ɔ buwoo sóo, pɩ́ písí tã́a yeyoo fʋ̃́ʋsɩ́nnakhɩ̃nnɔ, ʋ́ wásɩ́rá pɩ̃́ɩ tarɩ pɩ́ wásɩrɩ pã́a ɩ́ɲɔ.

¹⁶Pɩ́ bɩ̂ɩ má darapɛ yɛ kha’ pɩ bʋka’ pɔ́ɔ khɩ̃nnɩ wɛrɩ, pɩ́ wásɩ pɩ̃́ɩ-sɩrma, pébu, pɩ mamamma nɩ́pɩrɩ kha’ ná nɩ́nɛ karaa Yékínthɩya’dukirá, sɩ dée mɩ́ɩnɩ wã, yɛ ná ʋ wɔ́rɔ́ɔ karaa Yékínthɩya’duki wá sãnná, fɔ́ ʋ́ dé tɩ́ ʋ kha’rɩ wɛra. ¹⁷Yɛ kha’ phʋ̃ʋnɩbɩ ná darapɛrɩ, tʋ̃́nnɛ̂ɛ thaagɩraa? Sãnnɔ bâa bá Yékínthɩya’dukirɛɛ? Yɛ kha’ sãnnɔ wã, dé Yékínthɩya’dukirɛ; pébu, kɩ́rá déeri sã́ŋgɩ sãnná dée Yékírí wáa. ¹⁸Yɛ kha’ pɩ mamamma nɩ́pɩrɩ tɛ̃ kha’ ná nɩ́nɛ karaa thɔgɩŋkhoŋkhanná, sɩ dée mɩ́ɩnɩ wã, yɛ ná ʋ wɔ́rɔ́ɔ karaa thɔgɩmmɩ́ tɩ̂ɩ thɔgɩŋkhoŋkhanná, fɔ́ ʋ́ dé tɩ́ ʋ kha’rɩ wɛra. ¹⁹Yɛ kha’ darapɛrɩ, tʋ̃́nnɛ̂ɛ thaagɩraa? Thɔgɩmmɩ́nnɛ bâa bá thɔgɩŋkhoŋkhannɛɛ? Thɔgɩmmɩ́nnɛ ɲa dé thɔgɩŋkhoŋkhannɛ; pébu, thɔgɩŋkhoŋkhanná déeri sã́ŋgɩ yɛ thɔgɩmmɩ́nná dée Yékírí wára. ²⁰Ná nɩ́nɛ karaa thɔgɩŋkhoŋkhanná, karɩ-ʋma tɩ́ ná mɩ́ɩ tɩ̂ɩ bʋ́ wɛra. ²¹Ná nɩ́nɛ karaa Yékínthɩya’dukirá, karɩ-ʋma kɩ́ ná Yékírí ʋ̂ʋ bʋ́ wɛra. ²²Yɛ ná nɩ́nɛ karaa thʋ’nná, karɩ-ʋma Yékírí wá ɩthakhokirá ná Yékírí ʋ̂ʋ hɩ̃tɩ bʋ́ wɛra.

²³Pɩ́ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibi, pɩ́ damaaranɩ́pɛrɩ, pɩ́ wásɩ pɩ̃́ɩ-sɩrma, pébu, pɩ kpɩkɩmma naŋwã́’ thĩiɲi thĩiɲi khaayɩ kpɔɔ kpɔɔgɩ ɩ̃́ hã khaa tɩ́kpo tɩ́kponɔ Yékírí yɛ sɛ́ɛ mɩ́ termenɲi ná nʋmansɩ ná khãamɩna. Yékírí wá mammɩná sɩ́rá déeri thaagɩra. Yɛ sɩ́ra pɩ mákɩ́nná ná pɩ khɛ khɛɛmɔ kaa sɛ́ɛ yɔ́ɔra. ²⁴Pɩ́ bɩ̂ɩ má darapɛ yɛ kha’ pɩ bʋka’ pɔ́ɔ khɩ̃nnɩ wɛrɩ, pɩ kɩ̃ɩna’ma pɩ́ yɔ’ ɲʋ́wã́mɩnɩ ɩ̃́ khoŋ tórópiri yɛ hakɩra ná mɩ́ɩ tɩ́ pɩ ɲʋ́ wɛrɩ, tɩ tarɩ ɲʋgʋmɩ́ŋ.

²⁵Pɩ́ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibi, pɩ́ damaaranɩ́pɛrɩ, pɩ́ wásɩ pɩ̃́ɩ-sɩrma, pébu, khɛɛbɩm-bɩrma pãtɩ́ pɩ tɩsɩ’ tádéegíyénsi wá kpãnaa sɩ́ yɛ́’, yɛ́ sɛ́ɛ dáambɩrɩ wɛra. Mʋ́nnáa pɩrɛ, ná mʋ ɲáa bɩ, mʋ́ keŋ má nɩ́’ termembe, yɛ pɩ́ dɔ́sɩ́rá pɩ khɔrɔ́’ wáma nɩ́pɔ yɛ pɩ́ wɔ́nnɩ́ kɔ́’ pɩ́ thĩ ɲa. ²⁶Yɛ kha’ Fáarísi dargɩ wɛrɩ, ʋ tɩsɩ’ ombiri wá dɔ́gɩ sóo dé kpãnaaná yɛ́’ tɛ̃.

²⁷Pɩ́ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibi, pɩ́ damaaranɩ́pɛrɩ, pɩ́ wásɩ pɩ̃́ɩ-sɩrma, pébu, khɛɛbɩm-bɩrma dúutã́ŋ ɲɩ́ nɩ́pɩ bʋrɩ’rɩ ɩ̂ɩ fɩ̃ɩ kpaagɩrá wɛra. Ná mʋ ɲáa-ɩ ɩ́ kɩrɩ, yɛ hakɩra ná nɩ́thɩ̃nahubsi ná tátã́gáŋ hũnsi wá bɛ́ɛ’ hĩini ɩ́ dɔ́sɩra. ²⁸Mʋ́nnáa pɩ́rɛ; ná nɩ́pɛ ɲáa bɩ pɩ́ keŋ má terem-birma yɛ hakɩra ná damaara ná mɩ́pɩ̃́ɩdégé hĩini pɩ́ dɔ́sɩra.

²⁹Pɩ́ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibi, pɩ́ damaaranɩ́pɛrɩ, pɩ́ wásɩ pɩ̃́ɩ-sɩrma, pébu, pɩ má’ma Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá dúutã́nɲɩ yɛ̂ɛ hafɩɩ nɩ́’ termembi wáyɩ́râa kɩra; ³⁰yɛ̂ɛ kha’ ná ɩ̃bɩ́ra yɛ bʋ́ma ɩ̃bɩ khãgɩbɩ wá pã́nná, ɩ̃bɩ ná pɩ́rá yɛ́ ba tɩ́kɩ́ŋ khʋ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩrɩ wa. ³¹Sɩ́râa bʋká’ kha’ pɩ́ thĩ tʋ-bɩrɩ dé dé-birma nɩ́’ pɩ́ khʋwa’rɩ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩrɩ wɛrɩ, pɩ́ bibe. ³²Yɛ kha’ pɩ phɩra’ sʋ̃mɩ tɩ́ pɩ́ khãgɩbɩ kɔ́kɩ́nná wɛra. ³³Sʋʋbɩ ná kpórkhofibɛ, mʋ́ pɩ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ ko Yékírí wá thɩɩgɩ ná fʋ̃́ʋsɩ́nnagɩraa? ³⁴Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ Yékínná kha’ ma sʋ̃nnɩ́ hã-bɩma má hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ, ná má wɔ́ɔtʋbɩ ná má sɛbɩtʋbɩ, pɩ́ khʋ pɔ́ɔrɩ, ɩ̃́ ba’ pɔ́ɔrɩ nɩ́’batábɔsɔ, ɩ̃́ khɩ’ pɔ́ɔrɩ thĩnne pɩ́ pĩ́ŋgíŋkhayɩrá yɛ́ kɩ́ thoo kɩ́ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ bɩ nɩɩkhayɩ nɩɩkhayɩrá. ³⁵Mʋ́nnáa nɩ́’ termeŋ bí nɩ́pɩ khʋʋrɩ fa fãnɩŋgɩrá, ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ Ábɛ́l nɩ́’ termemminá ɩ̃ ná nanɩ Barákɩ wá bikhee Zákarɩ́ ʋ́ pɩ khʋʋrɩ Yékínthɩya’duki wá thĩ ná thɔgɩŋkhoŋkharɩ wá sɔgɔmbɩrá wɛrɩ, pɩ́ bɛ́ɛ’ hakɛ̌ɛ kɔ́’ pɩ. ³⁶Kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ ɩ́sɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ hakɛɛ ba kɔ́’ma wɛrɩ wá nɩ́pɩra.

Jerúzalɛ́m nɩ́pɩ wá maɲɩnáŋ kɔ́’rɩ Yésúra

(Lúk 13.34-35)

³⁷Yɛ kha’ ôu! Pɩ́rɩ́ Jerúzalɛ́m nɩ́pa, pɩ́ bɩ̂ɩ khʋwa’ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ yɛ̂ɛ hĩŋgiŋ yɛ̂ɛ khʋwa’ nɩ́’ pɩ́ Yékírí sʋ̃nnɩ hãa bɩ wɛrɩ, pã́a ɩ́mʋ́ŋ ma yɛ bɛɛ dé ma sike’ pɩ́ bʋ pãtɩ́ sṹmína sike’ ʋ́ bibirá wɛrɩ, yɛ pɩ pɩ́ɩ yaa? ³⁸Kha’ pɩ keŋ, Yékíre ba dʋgɩɩma déki pɩ́ nɩɩná, ɩ́ dé tákpóso. ³⁹Ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ́ ba ɲá ma tʋ̃́wã, ɩ̃́ ná naŋ waatɩ ʋ́ pɩ ba kɩ́ kʋ̃ŋ kha’ a fʋʋ wɛ̂ɛ ʋ̂ʋ baŋ Tamǎaŋ ɲísígírá wɛrɩ, ʋ́ ɲísí nʋʋga.23.39 Ná keri Mák 118.26

Yékínthɩya’duki wá keumi wá mɩ́ɲa

(Már 13.1-2; Lúk 21.5-6)

¹Mʋ́ Yésú ku’ri Yékínthɩya’dukirá yɛ̂ɛ tarɩ wɛrɩ, ʋ́ mamannɩbibirá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ ɩ̃ bʋkaa-ʋ kɩ́ má’dɔ́mɔ̂ɔnɔ ná pãtɩ́ kɩ kɩnnɩ tákɩrsɩ wɛra. ²Yɛ ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ ɲáa ɩ́sɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ yaa? Ma sɛɛ’-pɩma kha’ ɔ khɩyɛ ba naŋ, pɩ ba kpɔ́ɔ sɛ́ɛ-gɩma, yɛ pʋ́rɩ́ sɩ́ pɩ ɲáanɩ mɛ́’nɩ wɛrɩ, sɩ́ bɛ̂ɛ’ ba wáa’ma mɛ, kɔ́ɔ ba yɛɛ ya.

Phɩrgaŋ pã́nɩ́ wá mɩ́ɲa

(Már 13.3-13; Lúk 21.7-19)

³Mʋ́ Yésú náanɩ ná hɩ̃taa tátí’ kí pɩ yɩ́’ Ólívíyékhãmargɩ wɛrɩ, ʋ́ mamannɩbibi wá tónná ná pʋ́gɔɔ kha’ ʋ sɛɛ’ ɩ̃bɩ́rɩ́ waatɩ ʋ́ sɩ ba dé, ná tɩ́ ɩ̃bɩ́ra ba khɛ yɛ́ tʋ ʋ́ písémbammɩ ná duniɲǎa sóopã́nnɩ wɛra. ⁴Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ yee kɔrsɩŋ, hã pɩ́ yɛɛ nɩ́nɛ́ fɩ̃nnɩ́ bunno’ pɩ ya, ⁵dé nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ ba khɛ má ɲísígi ɩ̃́ baŋ; ɔɔrá kha’ manâa Yékírí wá Sakhanɩ́nna, ɔɔrá kha’ manâa Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ, ɩ̃́ fɩ̃nnɩ́ bunno’ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɔ. ⁶Kha’ pɩ ba nú ná pɩ kha’ khãɩgɛ bʋ́ yɛ́ nú tɛ̃ ná pɩ kha’ pɩ sɔ́ɔbɩ́mma khãɩga; yɛ kha’ pɩ kɔrsɩŋ, hã pɩ́ yɛɛ phĩnné khoŋ bi ya, dé mákɩ́n-tɩrɩ ná sɩ naŋ, yɛ duniɲǎa sóominɛ bɩ́rɩ́ thoŋ na. ⁷Tɔ́ thĩni ná tɔ́ thĩne ba ya kãmbɔ, ɔ ɩɩ ná ɔ ɩyɛ́ ya kãmbɔ; khʋ̃mɩgɛ ba wá kharɩ kɔ́ŋgɔ́nɲɔ, yɛ fãnɩŋgɩrá sígí kharɩ kɔ́ŋgɔ́nɲɔ tɛ̃. ⁸Yɛ ɩ́ mɩ́ɩɲɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’ ba khɛɛbɩmma pãtɩ́ dɔ́ɔrɛ wɩ̃́ɲá’ harɩ wɛra.

⁹Yɛ kha’ nɩ́pɛ ba hãana’ pɩ́ kɔ́’ pɩ ɩ̃́ sãɩna’ pɩ́ yíbíri yɛ́ khʋ bɩ. Duniɲanɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ ba ĩ’ pi ɩ̃́ dɛɛ má mɩ́ɲɔ. ¹⁰Tɩ́ pã́nná, nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ ba sɛ́ɛma Yékírí wá khɩ̃ɩnna; pɩ ba hãana’ma kãmbɩ pɩ́ kɔ́’ pɩ yɛ pɩ́ ĩ’ kãmba. ¹¹Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ ba ya ɩ̃́ dé pɩ́ wɩ́sɩ má Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɛ ɩ̃́ fɩ̃nnɩ́ bunno’ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɔ. ¹²Mɩ́pɩ̃́ɩdégira ba kɔ́mma yɛ sɩ́râa ba yɛɛ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩ wá fʋmmɩná kpɛɛyɛ. ¹³Yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba hʋkɛɛ ɩ̃́ ná naŋ kpʋ̃́ʋnɩ́ɲá wɛrɩ, ʋ́râa ba ko. ¹⁴Pɩ ba sɛɛ’ma sɛɛrɛ nʋwãa ʋ́ déeri Yékírí wá ɩgɩ wá mɩ́ɩ wɛrɩ, duniɲǎa bɛ́ɛ’rá, thĩiɲi wá bɛ̂ɛ’ nú, yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ, duniɲaná sóo.

Thɔɔra kpóróo ʋ̂ʋ ba baŋ wɛrɩ, ʋ́ mɩ́ɲa

(Már 13.14-23; Lúk 21.20-24)

¹⁵Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ ba ɲá nɩ́nɩ́ wá mɩ́ɩ ɩ̂ɩ pɩ̃́ɩ Yékínnɔ, ʋ̂ʋ baŋ hasɩkɛ24.15 Ná keri Dán 9.27; 11.31; 12.11 wɛrɩ, Yékírí wá khanná. Ʋ́ mɩ́ɩna Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Dánɩ́yɛl sɛɛ’ra. (Wɛ́ɛ ʋ̂ʋ karaŋ sɩ wɛrɩ, ʋ́ pã́náa tʋ kɩ́ tɩtã́ŋga.) ¹⁶Ná pɩ ba ɲáa tɩ́ mɩ́nnɩ, tɩ́ pã́nná pɩ̂ɩ ba hɩ̃tɩ Júde maráará wɛrɩ, pɩ horó’ yóo tátíso, ¹⁷yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba hɩ̃tɩ ʋ́ sã́nduthʋ’rɔ wɛrɩ, hã ʋ́ kha’ ma sũnní ná khɛ má tásɩ duko wa, ¹⁸yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba hɩ̃tɩ khãmargɔ wɛrɩ, hã ʋ́ kha’ ma písima nɩɩná ná khɛ má kpɔ́rgɩ́kpórgi wa. ¹⁹Ha’ pɩ̂ɩ ba hɩ̃tɩ dɔ́ɔyɛ ná pɩ̂ɩ ba kɩ́ tʋ̃ʋna’ wɛrɩ, tɩ ba pɩ̃́ɩ bɩ́ bʋ pɩ́ khɩbɩrá.

²⁰Yɛ kha’ pɩ ɲɩ́ŋ Yékírí hã pɩ́ horo’miná mákɩ́ŋ sarkhɩɩ wá pã́nɛ wɛrɛ́sɩ pɩ́ kpáarɛ́ɛkhɩɩnɔ wã, ²¹dé nɩ́pɩ wá yíbinna ba sãɩma tákɩrsa; ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ duniɲa wá kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá ɩ̃ ba nanɩ wɛrá, nɩ́pɩra ɲáa kɩ́ yíbísãɩgɩ wá hũŋgi ɲáa wã, yɛ pɩ́ ba ɲá kɩ́ yíbísãɩgɩ wá hũŋgí ɲá tʋ̃́wã. ²²Yɛ kha’ Yékírí dɛɛ-ʋma nɩ́’ pɩ́ ʋ phɩ̃’nɩ khori wɛrɩ, yɛ kpɛɛyɛ pɩ́ yíbísãɩkhɩbɩrá, tʋ̃má ná ʋ yɛ kpɛɛyɛ bʋ́ wa, nɩ́nɩ́ ʋ́kpo mɛ́’, ʋ yɛ́ ko wa.

²³Yɛ kha’ ná nɩ́pɛ ba sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ Yékírí wá Sakhanɩ́nna ma fa wɛrɛ́sɩ ʋ ma foní, hã pɩ́ khãa wã, ²⁴dé nɩ́pɛ ba ya ɩ̃́ dé pɩ́ wɩ́sɩ má Yékírí wá sakhanɩ́pɛ wɛrɛ́sɩ ʋ́ hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɛ ɩ̃́ dé tãgɩmasimɩ́ kpakpa’ɩ ɩ̃́ fɩ̃nnɩ́ bunno’ nɩ́pa; yɛ ná pɩ wɔ́rɔ́ɔ, pɩ́ fɩ̃nnɩ́ bunno’ tɛ̃ nɩ́’ pɩ́ Yékírí phɩ̃’nɩ khori wɛra. ²⁵Yɛ kha’ pɩ yee kɔrsɩŋ dé sɛɛ’-manɩ bɩ sɩ́ sówo.

²⁶Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ ná nɩ́pɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ Sakhanɩ́nna ma gbiriŋ bu, hã pɩ́ yóo ní ɲa, wɛrɛ́sɩ ná pɩ kha’ ʋ ma du’dɔ́gɔ, hã pɩ́ khãa wã, ²⁷dé pãtɩ́ yɔgɩra ɲɩ́gɩ́ŋ khɩɩkukirá ɩ̃́ ná khɩ’ khɩɩdóoŋgírá nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ ɲá wɛrɩ, mʋ́nnáa nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ ba ɲá Nɩ́thɩ̃na’bii wá písémbammɩna. ²⁸Yɛ kha’ khaa tɩ́ táhuunnɛ wɛrɩ, fɩ́náa kpũmbira de’.

Nɩ́thɩ̃na’bii wá písémbammɩ wá mɩ́ɲa

(Már 13.24-27; Lúk 21.25-28)

²⁹Ná pɩ́ yíbísãɩkhɩbɩra taraa, khɩɩra ba te’ma khaanná fɩ́, fergeerá ba yɩ́ŋ tʋ̃́wã, kʋsa’ɩrá ya ní thʋ’nná ba wá, yɛ mɩ́ɩ ɩ̂ɩ fãŋgɩnɛ ní thʋ’nná wɛrɩ, ɩ ba sígíma.24.29 Ná keri Ézá 13.10; 34.4³⁰Tɩ́ pã́nná pɩ ba ɲá ní thʋ’nná mɩ́ɩ tɩ̂ɩ bʋká’ kha’ Nɩ́thɩ̃na’biira ma bammɔ wɛra. Yɛ duniɲathĩiɲi wá bɛ̂ɛ’ ba kɩ́ fʋʋ yɛ́ ɲá tɛ̃ Nɩ́thɩ̃na’biiri ní thʋ’nná, tátʋ̃́nɩ́sɩ́rá ná ʋ kɩ́ baŋ wɔ́rgɩ ná sáʋnɔ kɔ́ŋ. ³¹Ʋ ba sʋ̃mma ʋ́ mɩnɩgɩbɩ, tʋ́tʋ̃́ʋnɩ́ kpakpakɩrá kʋ̃ŋ, pɩ́ pĩ́ŋgíŋ ʋ́ nɩ́’ pɩ́ ʋ phɩ̃’nɩ khori pɩ̂ɩ khɩɩkuki ná khɩɩdóoŋgi ná duniɲáa kɛ́nsɩ wá bɛ́ɛ’rá wɛrɩ, ɩ̃́ khɛ tɔ́ thagɩnná ná khɩ’ tɔ́ɔrá.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ taamba wá mɩ́ɲa

(Már 13.28-31; Lúk 21.29-33)

³²Yɛ kha’ pɩ keŋ taambɩrɩ yɛ́ yee hakɩra: ná pɩ wɔ́rɔ́ɔ wɛ̂ɛ kpaba’ yɛ̂ɛ múno, pɩ tʋma dé kharɩɩgɩ tɔ́’rɩ́ŋ-gɩma. ³³Mʋ́nnáa sɩrɛ, ná pɩ ɲáa ɩ́ mɩ́ɩɲɛnɩ ná ɩ dé, pɩ́ tʋ kha’ Nɩ́thɩ̃na’bii wá písémbammɩ tɔ́’rɩ́m-bɩrma; naŋ-ʋrma sówo. ³⁴Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ wɛrɩ wá nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ ba hu wa, yɛ ɩ́sɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’ dé. ³⁵Yɛ thʋ’rɩ ná fãnɩŋgɩra ba sóoma, yɛ má sɛɛrɛ ʋ́rá ba sóo kṹuŋ na.

Sii Yékírí úkporá tʋʋrɩ waatɩ ʋ́ Nɩ́thɩ̃na’biira ba písí baŋ wɛra

(Már 13.32-37; Lúk 17.26-30, 34-36)

³⁶Yɛ ná ɩ́ mɩ́ɩɲɩ wá déminɛ, nɩ́nɛ́ tʋ ʋ́ khɩɩrɩ wa, nɩ́nɛ́ tʋ ʋ́ waatɩrɩ wa, Yékírí wá mɩnɩgɩ bɩ̂ɩ thʋ’nná wɛrɩ, pɩ́ tʋ sɩ ya, Bikheerá tʋ sɩ ya, dé Sii úkporâa tʋ sɩ. ³⁷Pãtɩ́ mɩ́ɩɲɩ nanna Nowé wá pã́nná wɛrɩ, mʋ́nnáa sɩ ba hɩ̃tɩ Nɩ́thɩ̃na’bii wá písémbammɩná. ³⁸Waatɩ ʋ́ yɔkpórgira yɛ mɩ́ɩ baa thoŋ na wɛrɩ, nɩ́pɩra yɛ diireema yɛ̂ɛ ɲʋ́ʋnɛ́ɛ, yɛ̂ɛ yee kãmbɩ, yɛ̂ɛ yanna’ pɩ́ biharɩpɩrɩ ɩ̃ ná nanɩ khɩɩ ʋ́ Nowé dóonni bató kpakpakɩrá wɛra. ³⁹Yɛ háarɩ ná fɛɛ nɩ́pɩra yɛ tʋʋ dé mɩ́ɩnɛ ba naŋ bɩ ya. Yɔkpórgírá ba taraa khɛɛ bɩ. Yɛ kha’ mʋ́nnáa sɩ ba hɩ̃tɩ Nɩ́thɩ̃na’bii wá písémbammɩná. ⁴⁰Khoo bíɲɔɔ ba hɩ̃tɩ khãmargɔ, Yékíré khɛ ʋ́kpori yɛ́ sɛ́ɛ ɔɔra; ⁴¹ha’ pɩ́ɲɔ́ɔ hɩ̃tɩ náŋgɔ, ʋ́ khɛ ʋ́kpori yɛ́ sɛ́ɛ ɔɔra. ⁴²Yɛ kha’ mʋ́ pɩ mɩ́ɩ tʋʋ pɩ́ Tamǎaŋ písémbaŋkhɩɩ ya wɛrɩ, pɩ kɩ́ yee kɔrsɩŋ. ⁴³Yɛ kha’ pɩ tʋ kha’ ná nɩɩtárkhoo tʋʋ waatɩ ʋ́ súurâa ba dóoŋ ʋ́ kórgo iseŋgi wɛrɩ, ʋ́ hʋ̃ŋ na, dé ʋ hɩ̃tɩma kɩ́ tɛɛgɛɛ ʋ́ bú kpãɩ dukiri ɩ̃́ dóoŋ na. ⁴⁴Tɩ́rá yɛɛrɩ, pɩ́rɩ́ tɛ̃, pɩ́ra sɔ́ɔbɩ́ŋ waatɩ wó waatɩ dé waatɩ ʋ́ pɩ mɩ́ɩ wógíró wa wɛrɩ, ʋ́ waatɩrá Nɩ́thɩ̃na’biira baŋ.

Sɔɔbɛ́ sʋ̃mdébii ná sʋ̃mdébi pɩ̃́ɲáa wá mɩ́ɲa

(Lúk 12.41-48)

⁴⁵Yɛ kha’ máa déeri sɔɔbɛ́ sʋ̃mdébii yɛ̂ɛ hakɩraanɔɔ? Sɔɔbɛ́ sʋ̃mdébiirá déeri wɛ́ɛ ʋ́ ʋ́ tamanna sa dé ʋ kɩ́ keŋ má sʋ̃mdébibi ɩ̃́ kɩ́ hã pɩ́ kɩ́ di waatɩ ʋ́ mákɩ́nnɩ wɛrɩ, yɛ ʋ́ dé si. ⁴⁶Yɛ kha’ ná sʋ̃mdébii wɛ́ɛ hũŋgi wá tamanna baa ba ɲáa ná ʋ déegée pɩ́ dɔ́mmɩ́ná, kɩrɩ-ʋ́nnɩ. ⁴⁷Ma sɛɛ’-pɩma kha’ ʋ ba saa-ʋma ʋ́ kɩ́ keŋ ʋ́ hensi wá bɛ̂ɛ’. ⁴⁸Yɛ ná ʋ dée sʋ̃mdébi pɩ̃́ɲá, ʋ sɛɛ’ma ʋ́ thĩ kha’ má tamanná ba baŋ khʋ̃ɩ wã, ⁴⁹yɛ́ kɔ́kɩ́ŋ kɩ́ khɩ’ ʋ́ kãmbɩrɩ yɛ́ kɩ́ di yɛ́ kɩ́ ɲʋ́ ʋ́ ná thãɲʋ́pɩ̃́ɩbɩra. ⁵⁰Yɛ khɩɩ ʋ́ ʋ mɩ́ɩ wógíró wa, ná waatɩ ʋ́ ʋ mɩ́ɩ wógíró wa wɛrɩ, tɩ́ra ʋ́ tamanna ba bárɔɔ ⁵¹ɩ̃́ fʋ̃́ʋsɩ́rɔ̂ɔ tákɩrsɩ yɛ́ yeyoo damaaranɩ́pɩ wá kharɔ. Tɩ́ khanná pɩ ba kɩ́ fʋʋ yɛ́ kɩ́ wú’ mántʋʋrɩ.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ hãnɩmboŋ yaaŋfʋ̃mbɩ kpɔɔgɩ wá mɩ́ɲa

¹Yésúrá khabɩ tɛ̃ kha’ tɩ́ Nɩ́thɩ̃na’biira ba písí baŋ wɛrɩ, thʋ’rɩ ɩgɩra ba khɛɛbɩmma pãtɩ́ hãnɩmboŋ yaaŋfʋ̃mbɩ kpɔɔgɩ khɛɛra pɩ́ fɩtɩ̃nakhɛ’ɩ dé pɩ yóo ná thukiŋ ha’yee wɛra. ²Pɩ́mʋ́wã̂a’na yɛma phʋ̃ʋnɩbɩ yɛ pɔ́ɔ pɩ́mʋ́wã̂a’nâa yɛ wɔ́ɔtʋba. ³Mʋ́ phʋ̃ʋnɩbɩ khɛɛrɩ pɩ́ fɩtɩ̃nakhɛ’ɩ wɛrɩ, pɩ́ra khɛɛ pɔ́ nʋ́mɩ kɔ́rɩ́ wa, ⁴yɛ wɔ́ɔtʋbɩrá khɛɛ pɩ́ fɩtɩ̃nakhɛ’ɩ yɛ khɛɛ pɔ́ nʋ́mɩ kɔ́rɔ.

⁵Mʋ́ ha’yeera yɛ haabɩra bammɛ ɲa wɛrɩ, dɔɔmɛ́ kɔ́rɩ́ bɩ, pɩ́ bɛ́ɛ’ hʋ̃nɩ phaa. ⁶Mʋ́ iseŋkhɩɩ nannɩ thaagɩ wɛrɩ, pɩ́ sʋ́rɩ́yá kha’ ha’yeerá wɛ, pɩ ku’rí thukiroo. ⁷Hãnɩmboŋ yaaŋfʋ̃mbɩ wá bɛ́ɛ’ tɔ yaa yɛ̂ɛ sɔ́ɔbɩ́ŋ pɩ́ fɩtɩ̃nakhɛ’yɛ. ⁸Phʋ̃ʋnɩbɩrá ɲɩ́nɩ́ wɔ́ɔtʋbɩrɩ kha’ pɩ hã ɩ̃bɩ́rɩ́ pɩ́ nʋ́mɩ́ná, dé ɩ̃bɩ fɩtɩ̃nakhɛ’ɩra pĩ́ima. ⁹Wɔ́ɔtʋbɩrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ́ ba naŋ ɩ̃bɩ ná pɩ́rɩ́ wa, dé pɩ yóo kɛ́ŋ gɩ́ pɩ doŋgiŋ bi wɛrɩ, ɩ̃́ ná doŋ.

¹⁰Mʋ́ pɩ khɛɛrɩ yɛ̂ɛ yóo pɩ́ doŋkhannɩ, ha’yeerá baa. Pɩ́ sɔ́ɔbɩ́nná wɛrɩ, pɩ́rá dóoró ʋ́ kpoogi du’ kí pɩ déeri ha’yeekɛrsɩrɩ wɛrɩ, yɛ pɩ́ pã́gɩ́ tʋtʋ̃ʋnna. ¹¹Tɩ́ kpãnaa bʋ, pɔ́ɔrá baa ba kha’ nɩ́khãgaa, ʋ pã́gɩ́ɩ tʋtʋ̃ʋnnɩ ɩ̃bɛ́ dóoŋ. ¹²Ʋ́ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ má tʋ bɩ ya. ¹³Mʋ́ Yésú sɔ’rɩ sɔkɩrɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ kha’ mʋ́ pɩ mɩ́ɩ tʋʋ Tamǎaŋ baŋkhɩɩ ná ʋ́ baŋwaatɩ ya wɛrɩ, pɩ kɩ́ yee kɔrsɩŋ.

Sɔ’ kɩ̂ɩ sɛɛ’ sʋ̃mdébi bísãa’ wá mɩ́ɲa

(Lúk 19.11-27)

¹⁴Yɛ kha’ Nɩ́thɩ̃na’bii wá písémbammɩna ba khɛɛbɩmma pãtɩ́ ɔɔ yɛ bɛ́ɛ yóo sɩrgɩ yɛ yɩ́sɩ ʋ́ sʋ̃mdébibi ɩ̃ karfaa bɩ ʋ́ mɩ́ɲa: ¹⁵ɩ̃ hãa ɔɔrɩ tigipɔ́tɔ́’25.15 Gɛ́rɛ́kɩsɩrá kha’-pɩrma kha’ talánta. Talánta ʋ́kpora yɛma dénáarɩbɩ kɩ̃ŋ bɩ́sãa’. sɩ́mʋ́wã́a’, ɩ̃ hãa ɔɔrɩ sɩ́ɲɔ yɛ yaa hãa pã́a ɩ́sãa’ wáarɩ kíkpo ɩ̃ mákɩ́rá pɩ́ bɛ́ɛ’ wɔ́rgɛ yɛ khɛɛ taraa. ¹⁶Mʋ́ ʋ tannɩ, tɩ dáɩ wa, sʋ̃mdébii ú buura tigipɔ́tɔ́’ sɩ́mʋ́wã́a’nɩ wɛrɩ, ʋ́ khɛɛ ná wã́gɩ́rá ɩ̃ buu sɔ́ɔ sɩ́mʋ́wã́a’ thʋ̃nɩ. ¹⁷Wɛ́ɛ ʋ́ buura sɩ́ɲɔ wɛrɩ, ʋ́rá khɛɛ ná wã́gɩ́rá tɛ̃ ɩ̃ buu sɔ́ɔ sɩ́ɲɔ. ¹⁸Yɛ wɛ́ɛ ʋ́ buura kíkpo wɛrɩ, ʋ́rá pheri póki ɩ̃ kóorígó ʋ́ tamǎaŋ tigi’iri bú.

¹⁹Sʋ̃mdébibi wá tamanná dáɩ ní yɛ ba baa. Mʋ́ ʋ bannɩ wɛrɩ, ʋ́ yɩ́sɩ ʋ́ sʋ̃mdébibiri kha’ pɩ bʋka’ ma pãtɩ́ pɩ déegéeri yóo wɛra. ²⁰Wɛ́ɛ ʋ́ buura tigipɔ́tɔ́’ sɩ́mʋ́wã́a’nɩ wɛrɩ, ʋ́rá baa sɔ́ɔ sɩ́mʋ́wã́a’nɔ ba kha’ á Tamaŋ, tigipɔ́tɔ́’ sɩ́mʋ́wã́a’ ʋ karfanna ma yɛ ʋ keŋ, déegée-manɩ buuma sɔ́ɔ sɩ́mʋ́wã́a’ ɩ̃ dʋgɩ bʋ́. ²¹Ʋ́ tamanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ déegée-uri; dé-uri sɔɔbɛ́ sʋ̃mdébii ná sʋ̃mdébi kɩraa. Yɛ kha’ mʋ́ ʋ déeri sɔɔbɛ́sɩ mɩ́ tɩ́táa’yɔ wɛrɩ, ma karfaa-ʋma mɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɔ. Yɛ kha’ ʋ bannɩ́ ba kpánnɛ́ɛ mannɔ kpoogo.

²²Wɛ́ɛ ʋ́ buura tigipɔ́tɔ́’ sɩ́ɲɔnɩ wɛrɩ, ʋ́rá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ tɛ̃ yɛ kha’ á Tamaŋ, tigipɔ́tɔ́’ sɩ́ɲɔ ʋ karfanna ma yɛ má déegíyé ɩ̃ buu sɔ́ɔ sɩ́ɲɔ ɩ̃ dʋgɩ bʋ́. ²³Ʋ́ tamanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ déegée-uri yɛ kha’ dé-uri sɔɔbɛ́ sʋ̃mdébii ná sʋ̃mdébi kɩraa. Yɛ kha’ mʋ́ ʋ déeri sɔɔbɛ́sɩ mɩ́ tɩ́táa’yɔ wɛrɩ, ma karfaa-ʋma mɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɔ. Yɛ kha’ ʋ ba kpánnɛ́ɛ mannɔ kpoogo.

²⁴Wɛ́ɛ ʋ́ buura tigipɔ́tɔ́’ kíkpori wɛrɩ, ʋ́rá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ yɛ kha’ á Tamaŋ, tʋ-manɩ dé ʋ́ wásɩ hʋʋ-sɩrma dé khaa tɩ́ ʋ mɩ́ɩ tɔɔgɩyɔ wa, fɩ́náa ʋ sɩ̃gɩ’, yɛ dii mí ʋ mɩ́ɩ phũu wã, pɩ́ra ʋ ho’rí pĩ́ŋgíŋ, ²⁵phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ ma, má ná pheri póki ɩ̃ kóorígó ʋ́ tigi’iri bú, yɛ kha’ ʋ hɩ̃́ŋ ʋ́ tigi’irá yɛ. ²⁶Ʋ́ tamanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ sʋ̃mdébi pɩ̃́ɲáa ná thãnthãnna wɛrɩ, mʋ́ ʋ tʋʋra dé ma sɩ̃gɩ’ma khaa tɩ́ ma mɩ́ɩ tɔɔgɩyɔ wa yɛ́ pĩ́ŋgíŋ dii mí ma mɩ́ɩ phũu wã wɛrɩ, ²⁷ʋ yɛ́ khɛ má tigi’iri ɩ̃́ ná saa-ɩ tigisaduko ɩ́ hũŋ, mʋ́ ma banna mɛ́’nɩ wɛrɩ, ma yɛ́ bu má tigi’iri yɛ́ bu dʋ’rɩ waa? ²⁸Yɛ kha’ pɩ hɩ̃́nɔɔ tigipɔ́tɔ́kɩnɛ ɩ̃́ hã gɩ́ ʋ̂ʋ kpɔɔgɩnɛ wɛrɩ, ²⁹dé nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ mɩ́ɩnɛ, Yékíre ba hãa-ʋma ɩ̃́ nannɩŋ ʋ́ bu kɔ́ŋ, yɛ nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ yɛ̂ɛ mɩ́ɩnɛ ɲa, tɛɛ tɩ̂ɩ ʋ́ kɩ́rɩ́ʋ wɛrɩ, Yékínna ba hɩ̃́nɔɔ-tɩ́ma. ³⁰Yɛ kha’ pɩ khɛ sʋ̃mdébi thɔkɩrɩ ɩ̃́ hĩŋ gi tápírgo, kpaagɩrá, khaa tɩ́ pɩ ba kɩ́ fʋʋ yɛ́ kɩ́ wú’ mántʋʋrɩ wɛra.

Phɩrgaŋ thɩɩgɩ wá mɩ́ɲa

³¹Yésúrá písée sɛɛrɩyɛ bɩ tɛ̃ kha’ waatɩ ʋ́ manɩ Nɩ́thɩ̃na’biira ba baŋ sáʋnɔ ná Yékírí wá mɩnɩgɩbɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ, ma ba hɩ̃tɩma má ɩthakho’ kɩ̂ɩ sáʋnɔ wɛra. ³²Duniɲathĩiɲi wá bɛ̂ɛ’ ba pĩ́ŋgímma má wɔ́ɔrɔ má fáagɩ́ŋ nɩ́pɩrɩ pãtɩ́ khʋnnɛɛnaana fáagɩ́ŋ sã́nɩ́bɩ ná kpɛɛbɩrɩ wɛra. ³³Ma ba sama sã́nɩ́bɩrɩ má dé’ diŋgo yɛ́ sa kpɛɛbɩrɩ má dé’ mɩ́ŋgɔ.

³⁴Tɩ́ pã́nná manɩ ɩɩra ba sɛɛ’ nɩ́’ pɩ̂ɩ má dé’ diŋgirá wɛrɩ, kha’ pɩ baŋ, pɩ́ bɩ́ má Sii yeeri dʋwaabɩ́ wɛrɩ, ɩ̃bɛ́ di kpoogi ɩɩ gɩ́ má Sii sɔ́ɔbɩ́nná ɩ̃ saa bɩ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ duniɲa wá kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá wɛra; ³⁵dé khʋ̃mɩgɩ kɔ́’rá ma, pɩ́ hãa má diye; ɲʋ́ʋsɛ́ kɔ́rɩ́ ma, pɩ́ hãa má ɲʋ́wã; ma yɛma khɩraa, pɩ́ kɔ́rɩ́ ma kɔ́kɩra; ³⁶ma yɛma pó’rípóró, pɩ́ hãa ma táasa; ma yɛ bo’ma, pɩ́ keri ma; mâa yɛ karsó bʋ, pɩ́ keri ma.

³⁷Tɩ́ pã́nná nɩ́’ termembira ba pʋ́’-mama kha’ á Tamaŋ, ʋ̃nnɩ waatɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ ɲáanɩ ná khʋ̃mɩgɛ kɔ́rɩ́ ma yɛ hãa má diyee? Wɛrɛ́sɩ ʋ̃nnɩ waatɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ ɲáanɩ ná ɲʋ́ʋsɛ kɔ́rɩ́ ma yɛ hãa má ɲʋ́wãa? ³⁸Wɛrɛ́sɩ ʋ̃nnɩ waatɩ ma yɛ khɩraa ɩ̃bɛ́ ɲáa ma ɩ̃ kɔ́rɩ́ ma kɔ́kɩraa? Wɛrɛ́sɩ ʋ̃nnɩ waatɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ ɲáanɩ ma pó’rípóró ɩ̃bɛ́ hãa ma táasaa? ³⁹Bá ʋ̃nnɩ waatɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ ɲáanɩ ma boso wɛrɛ́sɩ karsó bʋ, yɛ keri maa? ⁴⁰Manɩ ɩɩra ba sɛɛ’-pɩma kha’: ma sɛɛ’-pɩma kha’ má nɩ́pɛrá, pɛ́ɛ bɩ́ sénni bú wɛrɩ, ná pɩ buu ná pɩ dée pɩ́ ɔɔ ɩ́sɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’nɔ, mana pɩ déeri sí.

⁴¹Yɛ́ sɛɛ’ nɩ́’ pɩ̂ɩ má dé’ mɩ́ŋgɩ́rá kha’ pɩ sʋ̃́ʋ má the’, pɩ́ bɩ́ daŋgannɩ wɛra. Pɩ yóo na kaapĩ́ɲéŋ gí sɔ́ɔbɩ́nnɩ ɩ̃ saa Sutãna ná ʋ́ mɩnɩgɩbɩrɩ wɛra; ⁴²dé khʋ̃mɩgɩ kɔ́’rá ma, pɩ hãa má dii ya; ɲʋ́ʋsɛ́ kɔ́rɩ́ ma, pɩ hãa má ɲʋ́ʋ wã; ⁴³ma yɛma khɩraa, pɩ kɔ́rɩ́ ma kɔ́kɩrɩ wa; mâa yɛ pó’rípóró, pɩ hãa ma táasɩ wa; mâa yɛ bo’, pɩ keri ma wã; mâa yɛ karsó bʋ, pɩ keri ma wã. ⁴⁴Tɩ́ pã́nná pɩ́ra ba pʋ́’-mama tɛ̃ kha’ á Tamaŋ, ʋ̃nnɩ waatɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ ɲáanɩ ná khʋ̃mɩgɩ wɛrɛ́sɩ ɲʋ́ʋsɛ kɔ́rɩ́ ma yɛ kaa hãa má dii wɛrɛ́sɩ má ɲʋ́wãa? Wɛrɛ́sɩ ʋ̃nnɩ waatɩ ma yɛ khɩraa ɩ̃bɛ́ ɲáa ma kaa kɔ́rɩ́ ma kɔ́kɩraa? Wɛrɛ́sɩ ʋ̃nnɩ waatɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ ɲáanɩ ma pó’rípóró kaa hãa ma táasaa? Bá ʋ̃nnɩ waatɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ ɲáanɩ ma boso wɛrɛ́sɩ karsó bʋ, kaa keri maa? ⁴⁵Tɩ́ pã́nná manɩ ɩɩra ba sɛɛ’ pɩ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ má nɩ́pɛrá, pɛ́ɛ bɩ́ sénni bú wɛrɩ, ná pɩ dée pɩ́ ɔɔ ɩ́sɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’nɔ wã, mana pɩ kaarɩ dée sí. ⁴⁶Tɩ́ pã́nná pɩ ba yóoma fʋ̃́ʋsɩ́ŋ kaasówómmi wá kharɔ yɛ nɩ́’ termembirá bu thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra.

Tɩ́ Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩ fɔ́’rɩ dúu Yésúrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 14.1-2; Lúk 22.1-2; Jã́ 11.45-53)

¹Mʋ́ Yésú sɛɛ’rɩ ɩ́sɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ sóo wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ ²tʋ-bɩrɩ dé Kṹŋkɛrsɩ yɛɛ-sɩrma khɩɩ bɩ́ɲɔ, yɛ sɩ́rɩ́ bʋ pɩ ba hãana’ Nɩ́thɩ̃na’biiri pɩ́ kɔ́’rɩ́ bagɔɔ nɩ́’batábɔkɔ.

³Ʋ́ waatɩrá, Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩrá pĩ́ŋgíré Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa Káyífi wá kórgírá ⁴yɛ bɛrɩ tɩ́ bʋ dé pɩ khɛ wɔ́ɔmɩ ɩ̃́ kɔ́’ Yésúri ɩ̃́ khʋwɔɔ. ⁵Yɛ kha’ hã ɩ̃bɩ́rá beri kɔ́rɔɔ kɛrsɩ wá khɩɩrá wa, dé sɩ ba yɛɛ nɩ́pɩ́rá páráŋgá.

Tɩ́ ɔ harɩ kɔɔrɩ datɩkɔ́rɔ́ŋ Yésú wá thagɩrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 14.3-9; Jã́ 12.1-8)

^6-7Ɔ khɩɩ Yésúra yɛma Bétání, Símɔ́ ʋ̂ʋ yɛ dékpṹmbose yɛ sɩ́ ba pã́aɲáa wɛrɩ, ʋ́ duko yɛ̂ɛ di. Ɔ harɛ́ baa álábátɩrɩkhoore; yee-biyaa-bʋ́ma datɩkɔ́rɔ́ŋ ʋ́ dori sîi hʋʋ wɛra. Ʋ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ Yésúnɔ ɩ̃ kɔwɔɔ ʋ́ thaagɩrá. ⁸Mʋ́ ʋ́ mamannɩbibi ɲáanɩ sɩ wɛrɩ, tɩ nʋwãa bɩ́ ya, pɩ́ kha’ pée hasɩkɛ́ kɛraa? ⁹Ná doŋgim-bɩyaa-ʋ dori hʋʋsɛ, pɩ́ yɛ́ khɛ ɩ́ tigi’iri ɩ̃́ hã ɩ́ pɔ́ɔrɩ́bɩ waa?

¹⁰Mʋ́ Yésú núuni si wɛrɩ, ʋ́ kha’ mɩ́kɩkɩnnɛ harɩ wɛ déeri ma. Yɛ pée déeri pɩ̂ɩ ɲagɩmɩŋ ʋ́ kã́kásaa? ¹¹Yɛ kha’ pɔ́ɔrɩ́bɩra ba hɩ̃tɩ-bɩ́ma khɩɩbɩ wá bɛ́ɛ’ yɛ maná ba hɩ̃tɩ bɩ́ khɩɩbɩ wá bɛ́ɛ’ ya. ¹²Yɛ kha’ datɩkɔ́rɔ́ŋ ʋ́ ʋ kɔɔrɩ ma mɛ́’nɩ wɛrɩ, dé-gi má má kasɩ’mɛ ʋ khɩrɩɩrɩ sɔ́ɔbɩ́rɔ́. ¹³Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ khaarɩ wó khaa tɩ́ pɩ ba sɛɛ’ sɛɛrɛ nʋwã̌a mɩ́ɩ duniɲǎa bɛ́ɛ’rá wɛrɩ, pɩ ba sɛɛ’ma harɩ wɛ́ɛ mɩ́ɩ tɛ̃, pɩ́ kɩ́ wógí’ ú.

Júdásɩra bɛ́ɛ hãana’ma Yésúri pɩ́ kɔ́rɔɔ

(Már 14.10-11; Lúk 22.3-6)

¹⁴Yésú wá mamannɩbibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɔ wá ɔɔ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Ísíkárɩ́yɔ́tɩ Júdásɩ wɛrɩ, ʋ́rá tɔ yaa yóo Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ thã ¹⁵ná kha’ pée mɩ́nɛ pɩ hã ma yɛ má hã bɩ Yésúnɔ pɩ́ kɔ́rɔɔ? Pɩ́ hãa-ʋ warfɩ́ráa biiyi digbée ná kpɔɔgɔ.26.15 Tigi’ira yɛ namma sʋ̃mdébii wá fergi bíɲɩ́ɩ’ taasa. Ɩ yɛ namma tɛ̃ dori ʋ́kpóo dorgo.¹⁶Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ ʋ́ waatɩrá, ʋ́ kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ keŋ pãtɩ́ ʋ ba dé yóo yɛ́ bú hãana’ Yésúri pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛra.

Kṹŋkɛrsɩ wá mɩ́ɲa

(Már 14.12-21; Lúk 22.7-14, 21-23; Jã́ 13.21-30)

¹⁷Kɛrɩ sɩ́ pɩ dé khɔɔ phã́anɩ kaadé thãhɩrbɩɩnɔ wɛrɩ, mʋ́ sɩ́ dʋ́gɩ́ɩ khɩɩ nannɩ, Yésú wá mamannɩbibirá baa ba pʋ́gɔɔ kha’ he ʋ bɛɛ dé ɩ̃bɩ́ra dé ʋ́ Kṹŋkɛrsɩ wá diminaa? ¹⁸Ʋ́ bʋkaa bɩ ɔ wáɩ kha’ pɩ yóo ʋ́ thãná, nɩɩná ɩ̃́ ná sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa kha’rɩ kha’ má waatɩ naŋ-ʋma, yɛ ʋ́ thãná má ná má mamannɩbibira ba di Kṹŋkɛrsɩra. ¹⁹Pɩ́ yóo ná dée pãtɩ́ Yésú kha’rɩ wɛrɩ, yɛ dée Kṹŋkɛrsɩ wá dimina.

²⁰Mʋ́ khɩɩ dóonni, Yésú ná ʋ́ mamannɩbibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɔná nâa di. ²¹Waatɩ ʋ́ pɩ yɛ diiminá wɛrɩ, Yésúrá kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ́ ɔ̌ɔ ba hãana’ pɩ́ kɔ́’ ma. ²²Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́, tɩ́ dóoró bi tákɩrsa, ɔɔrá pʋ́gɔɔ kha’ manɔ wã, bá mʋ́ á Tamaŋ; ɔɔrá pʋ́gɔɔ kha’ manɔ wã, bá mʋ́ á Tamaŋ? ²³Yésúrá kha’ ma ná wɛ́ɛ ʋ́ wá’rɩ tɔgɩ phã́anɩ naŋgɩrá wɛrɩ, ʋ́râa ba hãana’ pɩ́ kɔ́’ ma. ²⁴Yɛ kha’ Nɩ́thɩ̃na’biira ba hu pãtɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ wɛrɩ sã́, yɛ tɩ ba pɩ̃́ɩ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba hãana’ pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛra; ná pɩ yɛ hũni ʋ́ tárɩ́ɩrɩ wa, ná pã́a-tɩyaa. ²⁵Júdásɩ ʋ̂ʋ yɛ ba hãana’ pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛrɩ, ʋ́rá kʋ̃nɩ tɛ̃ kha’ manɔ wã, bá mʋ́ Nɩ́khãgaa? Yésúrá kha’ ʋ́rá kʋ̃nnɩ mʋ́nnáa.

Tamǎaŋ dimi wá sĩnnimmi wá mɩ́ɲa

(Már 14.22-26; Lúk 22.14-20; 1Kó 11.23-25)

²⁶Mʋ́ pɩ yɛ diiminá, Yésúrá khɛɛ phã́anɩ ɩ̃ thɩɩga Yékírí kha’ ʋ́ ãníke, yɛ kpekire hãa ʋ́ ʋ́ mamannɩbibiri yɛ kha’ pɩ hɩ̃́nnɩ́ khɔɔ dé phã́anɩ wɛrá déeri má wɩ́sɩra. ²⁷Yɛ yaa khɛɛ divɛ̃́ tɛ̃ ɩ̃ thɩɩga Yékírí kha’ ʋ́ ãníke, yɛ hãa bɩ ʋ́ kha’ pɩ́ bɛ̂ɛ’ hɩ̃́nnɩ́ ɲʋ́ ²⁸dé ʋ́wɛrá déeri má taraŋ mɩ̂ɩ ba kpó’, pɩ́ Yékíre ba khɛ ɩ̃́ khoŋ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩ nɩ́ɩnɛ́ɛsɩ sɩ́ dé sã́ŋgɩ ʋ́ sɛ́ɛ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ hã bɩ ɩ́. ²⁹Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ má ba sʋ̃́nnɩ́ ɲʋ́ divɛ̃́ tʋ̃́wã, fɔ́ ɩ̃́ ná naŋ khɩɩ ʋ́ má ná pɩ́ra ba písí ɲʋ́ ɔ fʋ̃mɩ má Sii wá ɩgɩ wá pã́nná wɛra.

Tɩ́ Yésú sɛɛ’rɩ Pɛ̂ɛnnɩ kha’ ʋ ba pákɩ́ŋ kha’ ʋ́ tʋ ma wã wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 14.27-31; Lúk 22.31-34; Jã́ 13.36-38)

³⁰Tɩ́ kpãnaa bʋ, pɩ́ tɩ̃nɩ mákirtɩ̃nsɩ, yɛ yaa yɛ̂ɛ yóo tátí’ kí pɩ yɩ́’ Ólívíyékhãmargɩ wɛrɩ, kɩ́ kɛ́ŋgɩ́rá. ³¹Yésúrá sɛɛrɩyɛ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ mɩ́ɩ ɩ̂ɩ ba naŋ ma fɛ̌ɛ iseŋgiri wɛrɩ, ɩ ba yɛɛma pɩ́ bɛ̂ɛ’ horo’ yɛ́ sɛ́ɛ ma, pébu, Yékírí sɛɛ’-ʋma ʋ́ sɛbɩrá kha’ ma ba khɩ’rɩ́ khʋma khʋnnɛɛnaanɩ yɛ sã́nɩ́bɩ́rá tɩɩgɩŋ.26.31 Ná keri Zák 13.7³²Yɛ kha’ ná ma ba huu yɛ yaa, ma ba khɩrɩɩ bɩ́ bʋ Galíle maráará. ³³Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ háarɩ ná pɔ́ɔra horgo yɛ sɛ́yɔɔ, maná ba horo’ yɛ́ sɛ́yɔɔ kṹuŋ na. ³⁴Yésúrá kha’ ma sɛɛrɩyɔɔma kha’ pãtɩ́ sṹŋkhoora kha’ ma fʋʋ fɛ̌ɛ iseŋgiri wɛrɩ, ná ʋ pákɩ́rá pã́a ɩ́sãa’ kha’ ʋ tʋʋ ma wã. ³⁵Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ háarɩ ná ma huma má ná ʋ́rɩ́, má ma huma tʋ̃má má pákɩ́ŋ kha’ kɔɔ-manʋʋ kṹuŋ na. Yésú wá mamannɩbibi wá pɔ́ɔrá kʋ̃nɩ mʋ́ tɛ̃.

Yésú wá Yékíŋ ɲɩ́ŋgɩ Jétísémáné

(Már 14.32-42; Lúk 22.39-46)

³⁶Yésú ná ʋ́ mamannɩbibirá yóo ná nanɩ tɔ́ kharɩ tɩ́ pɩ yɩ́’ Jétísémáné. Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ hɩ̃tɩ khátɛrá ná ma yóo foní ná ɲɩ́ŋ Yékíre. ³⁷Yɛ khɛɛ Pɛ́ɛrɩ ná Zébédé wá bikhe bíɲɔnɩ ɩ̃ yóo bí. Mʋ́ pɩ nannɩ ní, ʋ́ dɔ́sɩ́rá kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ kpʋ̃́wɔ̃ɔ yɛ kã́kásɩ́rá ɲagɩmɩɲa. ³⁸Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ dɔ́ɔkpʋ̃́ʋsɛ̂ɛ bɛ́ɛ khʋ ma; yɛ kha’ pãtɩ́ ma ba hɩ̃tɩ dɔɔkoo wɛrɩ, pɩ́rɩ́ tɛ̃, pɩ hɩ̃tɩ khátɛrá dɔɔkoo. ³⁹Yɛ sɛ́ɛ bɩ, yɛ sʋ̃́ʋ yóo wɔ́ɔrɔ kɩ́rɩ́ʋ ɩ̃ ná wáa hurse ɩ̃ ba’rɩga yɛ ɲɩ́nɩ́ Yékírí kha’ Siye, ná thɔɔra wɛrɩ, dé-uma thɔɔra kónníɲómmi, ʋ hɩ̃́ŋ ma ʋ́. Yɛ kha’ yɛ kɩ dée má tɩ́ ma khɔrɔ’ wɛrɩ wa, dé tɩ́ ʋ́ra khɔrɔ’ wɛra. ⁴⁰Mʋ́ ʋ ɲɩ́nnɩ Yékírí sóo, ʋ́ fɩ́gɩ́ baa ʋ́ mamannɩbibi wá kɛ́ŋgɩ́rá ba ɲáa ná pɩ hʋ̃nɩ phaa. Ʋ́ sɛɛrɩyɛ Pɛ̂ɛnnɩ kha’ dé pɩ́ yatɩra wɔ́rɔ́ɔ hɩ̃taa mannɔ dɔɔkoo ɩ̃ buu lɛ́ɛrɩ ʋ́kpo waa? ⁴¹Yɛ kha’ pɩ hɩ̃tɩ dɔɔkoo yɛ́ ɲɩ́ŋ Yékírí sɩ́ dé sã́ŋgɩ ʋ́ hɩ̃́ŋ bɩ mɩ́ɩ tɩ̂ɩ ba yɛɛ pɩ́ dé mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ wɛra. Yɛ kha’ nɩ́thɩ̃nɩgɩ ʋ́ra khɔrɔ’ ʋ́ dɔ́ɔgɩ́rɩ́ bʋ dé ʋ dé mɩ́kɩnnɩ, dé fãŋgɩrâa dé kpɩgɔɔ.

⁴²Yɛ písée fɩ́gɩ́ ná ɲɩ́nɩ́ Yékírí kha’ Siye, ná thɔɔra wɛra dée thɔɔra kónníɲómmi wã, dé fɔ́ ʋ́ naŋ ma, ʋ dé tɩ́ ʋ khɔrɔ’. ⁴³Yɛ fɩ́gɩ́ baa ba ɲáa bɩ tɛ̃ ná dɔɔmɛ kɔ́rɩ́ bɩ ná taraa pɩ́ hʋ̃nɩ phaa. ⁴⁴Ʋ́ sɛ́ɛ bɩ fɩ́ yɛ fɩ́gɩ́ písée tɛ̃ ná ɲɩ́nɩ́ Yékírí ɩ́ mɩ́ kpooyirá. ⁴⁵Yɛ fɩ́gɩ́ baa pɩ́ kɛ́ŋgɩ́rá ba kha’ bu-bínnima yɛ̂ɛ hʋ̃ŋ yɛ̂ɛ kpáarɛ̂ɛ? Yɛ kha’ waatɩ naŋ-ʋrma; hãana’-pɩrma Nɩ́thɩ̃na’biiri mɩ́pɩ̃́ɩdébinɛ, pɩ̂ɩ baŋ ʋ́ kɔ́khara. ⁴⁶Yɛ kha’ pɩ yɛɛ ɩ̃bɛ́ yáa tarɩ dé ʋ̂ʋ ba hãana’ ma wɛrɩ, naŋ-ʋrma sówo.

Yésú wá kɔ́’mɩ wá mɩ́ɲa

(Már 14.43-50; Lúk 22.47-53; Jã́ 18.3-12)

⁴⁷Waatɩ ʋ́ Yésúra yɛ sɛɛrɛrá, Júdásɩ ʋ́ déerá ʋ́ mamannɩbibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɔ̌ɔ ɔɔ wɛrɩ, ʋ́ baa. Baŋ-ʋyaama nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ pɩ̂ɩ yɛ kpersɔɔrɩmbɩ ná tábɔsɛ. Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɛ́ sʋ̃nna bɩ. ⁴⁸Júdásɩ ʋ̂ʋ yɛ ba hãana’ Yésúri pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛrɩ, sɛɛ’-ʋyaama nɩ́pɩrɩ kha’ wɛ́ɛ ʋ́ ma ba thɩya’ dámʋ́gʋ́thɩɩrɩ wɛrɩ, pɩ kɔ́rɔɔ, dé ʋ́rɔ. ⁴⁹Yɛ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ Yésúnɔ yɛ thɩɩgɔɔ dámʋ́gʋ́thɩɩrɩ kha’ thɩya’-manʋʋ Nɩ́khãgaa. ⁵⁰Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ Mása, ʋ dé tɩ́ ʋ dɛɛrɩ yɛ baa wɛra. Nɩ́pɩ́rá tɔ yóo ná kɔ́rɩ́ Yésúra. ⁵¹Ʋ́ mamannɩbibîi yɛ ʋ́ fɩ́ kpoogi wɛrɩ, pɩ́ ɔ̌ɔ yárɩ́ sʋrɩya ʋ́ kpersɔɔrɩŋ ɩ̃ dugi kpagɩ ɔ wáɩ wá ɲíntã́nna. Ʋ́ wáɩ dé-uyaama Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa wá sʋ̃mdébiye. ⁵²Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yee ʋ́ kpereeri ʋ́ khanná, dé nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ khɛ kperbi pɔ́ɔrá wɛrɩ, kperêe ba khʋ bɩ. ⁵³Yɛ kha’ ʋ tʋʋ dé ná ma saa sɩ́ bʋ, má ɲɩ́ŋ má Siiri ʋ́ yɛɛ ʋ́ mɩnɩgɩ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ baŋ khaanná fɩ́ yaa? ⁵⁴Yɛ kha’ bá ná sɩ dée mʋ́nnáa wã, mʋ́nnɩ Yékírí wá sɛbɩ kha’ra kha’ mʋ́nnáa sɩ ba dé wɛrɩ, mʋ́nnɩ sɩ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ dé sɩ́ dɔ́mmɩ́nâa?

⁵⁵Yɛ sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩrɩ kha’ súurâa má, yɛ pɩ̂ɩ baŋ má kɔ́kharɩ tábɔsɩ ná kpersɔɔrɩmbɛ̂ɛ? Yɛ kha’ khɩɩ wó khɩɩ ma yɛ hɩ̃tɩma Yékínthɩya’dukirá yɛ̂ɛ mamaŋ nɩ́pɩ yɛ pɩ kɔ́rɩ́ ma wã; ⁵⁶dé ɩ́sɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’ déerima sɩ́ dé sã́ŋgɩ, sɛɛrɛ ʋ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ tɩ̃’na wɛrɩ, ʋ́ dé ʋ́ dɔ́mmɩ́ná. Ʋ́ mamannɩbibi wá bɛ́ɛ’ tɔ horgo yɛ sɛ́yɔɔ.

Tɩ́ pɩ yóori Yésúnɔ thɩɩthɩɩkhanná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 14.53-65; Lúk 22.54-55, 63-71; Jã́ 18.13-14, 19-24)

⁵⁷Nɩ́’ pɩ́ kɔ́’rá Yésúri wɛrɩ, pɩ́ khɛɛ yóo ú Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa Káyífi thãná. Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɛ́ pĩ́ŋgínná ní. ⁵⁸Mʋ́ pɩ yɛ yóo Yésúnɔ wɛrɩ, Pɛ̂ɛnnâa yɛ thoo bi kpãnaaná; kparɩɩ-ʋyaa-bɩ́-bʋma. Thoo-uri-bima ná taraa dóoró Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa wá kpóntʋ̃ʋnná ɩ̃ ná hɩ̃taa ʋ́ ná tɛɛgɛɛrɩbɩra. Ʋ yɛ bɛɛ dé ʋ ɲáma mɩ́ɩɲɩ wá phɩra’mɩna.

⁵⁹Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná pɩ́ thɩɩthɩɩkhãgɩ kãmbɩ wá bɛ̂ɛ’ yɛ kemma mɩ́ɩ tɩ́ pɩ bú tʋ̃nnɩ́ hã Yésúri yɛ́ bú khʋwɔɔ wɛra. ⁶⁰Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ ba taraa tʋ̃nɩ hãa-ʋ yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá, pɩ buu ʋ́ bʋ kɔ́kharɩ wa; dé pɔ́ nɩ́’ pɩ́ɲɔ́ɔ bannɩ ba baa ⁶¹ba kha’ wáɩ wɛ kha’-ʋma kha’ ma wɔ́nnɩ́ keu Yékínthɩya’dukiri yɛ́ má’ kɩ khɩɩ bɩ́sã̌a’ thagɔ. ⁶²Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaará sɛɛrɩyɛ Yésúri kha’ ʋ núu mɩ́ɩ tɩ́ nɩ́pɩ kha’rɩ ʋ́ bʋ waa? Ʋ́ sɛɛ’ tɔ́ɔ waa? ⁶³Yésúra hɩ̃́ŋgɩ́rá ʋ́ wa. Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaará kha’ ma sɛɛrɩyɔɔma kha’ ʋ keŋ thakoo Yékínni yɛ́ sɛɛ’ ɩ̃bɩ́rɩ́ ná ʋ́rá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ yɛ dée ʋ́ Bikheera. ⁶⁴Yésúrá kha’ pãtɩ́ ʋ kha’rɩ wɛra. Yɛ písée sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ma sɛɛ’-pɩma kha’ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ wɛrá pɩ ba ɲá Nɩ́thɩ̃na’biiri ná ʋ hɩ̃tɩ Yékíŋ Wɔ́nnáa dé’ diŋgo; yɛ pɩ ba ɲáa-ʋ tɛ̃ ní thʋ’nná, tátʋ̃́nɩ́sɩ́rá ná ʋ kɩ́ baŋ.

⁶⁵Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaará tɔ haɩ ʋ́ thĩ wá tásɩrɩ yɛ kha’ kʋsa’-ʋma Yékíre; yɛ kha’ pé ɩ̃bɩ́ra dé sɛ́ɛrɛ́nɔ tɛ̃ɛ? Dé pɩ́ thĩ nú-biri pãtɩ́ ʋ kʋsa’rɩ Yékínni wɛra. ⁶⁶Yɛ kha’ pé pɩ kã́kâa? Pɩ́ kha’ mákɩ́ŋ-ʋma huume. ⁶⁷Yɛ sugi sãasɩ kɔwɔɔ wɔ́ɔnná yɛ̂ɛ khɩrsɔɔ dékpũnise. Yɛ pɔ́ɔrá fataa-ʋ. ⁶⁸Yɛ kha’ Yékírí wá Sakhanɩ́na, ná dé-urma Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa ʋ bʋka’ tárɩ́ɩ ʋ́ khɩ’rʋʋ wɛra.

Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ pákɩ́nnɩ kha’ má tʋ Yésúri wa wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 14.66-72; Lúk 22.56-62; Jã́ 18.15-18, 25-27)

⁶⁹Ʋ́ waatɩrá ná Pɛ́ɛrɩ hɩ̃taŋ-ʋyaama kpaagɩrá, kórgírá. Ɔ sʋ̃mdébiharɩ’yɛ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́rɩ́ wɛra yɛ thooma tɛ̃ Yésú ʋ́ déeri Galíle nɩ́nɩ́ wɛra. ⁷⁰Ʋ́ pákɩ́rá nɩ́pɩ wá wɔ́ɔnná kha’ ma tʋʋ mɩ́ɩ tɩ́ ʋ bɛ́ɛ kha’ wa. ⁷¹Tɩ́ kpãnaa bʋ, mʋ́ ʋ khɛɛrɩ yɛ̂ɛ yóo tʋtʋ̃ʋnná, ɔ sʋ̃mdébiharɩ’yɛ́ ɲáa-ʋ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ fɩ́ wɛrɩ, kha’ ʋ́wɛra yɛ thooma Názáarɛ́tɩ Yésúra. ⁷²Ʋ́ písée pákɩ́rá yɛ karaa kha’ má tʋ wáɩ wɛrɩ wa.

⁷³Mʋ́ tɩ dáɩrɩ kɩ́rɩ́ʋ, nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ fɩ́ wɛrɩ, pɩ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ Pɛ̂ɛnnɔ yɛ kha’ pã́nɩ́gɛ bʋ́ wa, dé dé-uma Yésú wá thooribi wá ɔɔ; dé ʋ́ sɛɛrɛɛdɔ́mɔ́ɔnâa bʋka’ ʋ́ kukɛ́ŋgɩra. ⁷⁴Yɛ Pɛ̂ɛnná karaa kha’ ná ma tʋ̃mma, Yékínna daŋga ma; dé má tʋ wáɩ wɛrɩ wa. Sṹŋkhoorá fʋwa. ⁷⁵Pɛ̂ɛnná wógíró sɛɛrɛ ʋ́ Yésú sɛɛ’raa-ʋ kha’ pãtɩ́ sṹŋkhoora kha’ ma fʋʋ wɛrɩ, ná ʋ pákɩ́rá pã́a ɩ́sãa’ kha’ ʋ tʋʋ ma wã. Ʋ́ kuso nâa fʋʋ yɛ̂ɛ hĩ́gí’.

Tɩ́ pɩ yóori Yésúnɔ fãgɩmaŋ Pílátɩ thã wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 15.1; Lúk 23.1-2; Jã́ 18.28-32)

¹Mʋ́ dɩɩgɩra yɛ baŋ faa wɛrɩ, Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ wá bɛ́ɛ’ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩrá pĩ́ŋgíré ɲáa kãmbɩ kha’ ɩ̃bɩ́ra khʋ Yésúra. ²Pɩ́ fɔ́gɔɔ yɛ khɛɛ yóo ná hãa ʋ́ fãgɩmaŋ Pílátɩra.

Júdásɩ wá fɔ́’mɩ wá mɩ́ɲa

(Mɩ́d 1.18-19)

³Júdásɩ ʋ́ hãana’na Yésúri pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛrɩ, mʋ́ ʋ tʋʋrɩ dé pɩ ba khʋwɔɔma, tɩ́ dóorôo ʋ́ kha’ ná tʋ-maɲa. Yɛ khɛɛ warfɩ́ráa biiyi digbée ná kpɔɔgɩrɩ27.3 Tigi’ira yɛ namma sʋ̃mdébii wá fergi bíɲɩ́ɩ’ taasa. Ɩ yɛ namma tɛ̃ dori ʋ́kpóo dorgo. ɩ̃ yóo dé ma ná hã ɩ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩra. ⁴Mʋ́ ʋ nannɩ ní wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ dé-manɩ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ, ɩ̃ hãanɩgɔɔ pɩ̂ɩ ba khʋwɔɔ yɛ ʋ dée mɩ́ɩnɩ wã. Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ sɩ khɛɛ ɩ̃bɩ́rɩ́ wa, dé ʋ́ra sɩ khɛɛrɩ. ⁵Júdásɩrá hĩni tigi’iri Yékínthɩya’dukirá yɛ khɛɛ yóo ná fɔ́gɩ́ wʋ̃́nnɛ. ⁶Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrá khɛɛ tigi’iri yɛ kha’ mʋ́ ɩ déeri hakɛtigi’i27.6 Gɛ́rɛ́kɩsɩrá kha’-pɩrma kha’ tarantigi’ye. wɛrɩ, ɩ̃bɩ́ra khɩ̃nnɛ yɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ yeyee Yékírí wá tigi’irá wa. ⁷Yɛ bɛrɩ tɩ́ bʋ ɩ̃ khɛɛ ɩ́ tigi’iri ɩ̃ ná dori nambémmá’ná wá khãmargɩ ɩ̃ dée gi khɩrbɩ wá dúuso. ⁸Tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ̂ɩ yɩ́’ kɩ́ khãmargɩrɩ háarɩ ná fɛɛ taraŋkhãmarga. ⁹Dé-sima ɩ̃ mákɩ́rá pãtɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Jérémí kha’ra wɛra. Kha’-ʋyaama kha’

khɛ-bɩrma warfɩ́rá biiyi digbée ná kpɔɔ gɩ́ déeri nʋ́ʋ gɩ́ Ísíráyɛ́l bibi donnaa-ʋ wɛra,

¹⁰ɩ̃ dori nambémmá’ná wá khãmargɩrɩ pãtɩ́ Tamaŋ Yékírí sɛɛ’ra ma wɛra.27.10 Ná keri Zák 11.12-13; Jér 19.1-13; 32.6-9

Yésú wá thɩɩmɩ fãgɩmaŋ Pílátɩ thã

(Már 15.2-5; Lúk 23.3-5; Jã́ 18.33-38)

¹¹Mʋ́ pɩ nannɩ Yésúnɔ fãgɩmaŋ Pílátɩ thãná wɛrɩ, ʋ́ pʋ́gɔɔ kha’ ʋ́rá déeri Júdebi wá ɩɩrɩ bâa? Yésúrá kha’ pãtɩ́ ʋ kha’rɩ wɛra. ¹²Yɛ tɩ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩra yɛ tʋ̃ŋ yɛ̂ɛ hãa-ʋ wɛrɩ, ʋ kha’ pʋ́náa tɔ́ɔ wa. ¹³Pílátɩrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ núu mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ pɩ kha’rɩ ʋ́ déeri yaa? ¹⁴Yɛ Yésúra hɩ̃́ŋgɩ́rá Pílátɩnɔ mɩ́ɩ tɩ́kpo bʋ wa, sɩ́ maanɩgɔɔ tákɩrsa.

Tɩ́ Pɩ́látɩ kha’rɩ pɩ khʋ Yésúri wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 15.6-15; Lúk 23.13-25; Jã́ 18.39–19.16)

¹⁵Kṹŋkɛrsɩ wó Kṹŋkɛrsɩ, fãgɩmanna dé sɛ́ɛma karsóbii úkpo ʋ́ nɩ́pɩra yɛ bɛɛ dé ʋ sɛ́ɛ wɛra. ¹⁶Ɩ̃ hakɩra ná ɔ karsóbiyêe yɛ bʋ́ ʋ́ bɛ́ɛ’ tʋʋra, ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Bárábásɩ Yésú.

¹⁷Pílátɩrá pʋ́gɩ́ nɩ́’ pɩ́ pĩ́nná fɩ́ wɛrɩ, kha’ Bárábásɩ Yésú ná Yésú ʋ́ pɩ yɩ́’ Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ wɛrɩ, ʋ̃nnɛ ma sɛ̂ɛ? ¹⁸Pébu, tʋ-ʋyaa dé dɔ́ɔkpóoré yɛɛra pɩ́ hãanɩga Yésúri pɩ́ kɔ́rɔɔ. ¹⁹Waatɩ ʋ́ Pílátɩra yɛ thɩɩthɩɩkhanná wɛrɩ, ʋ́ hanná sʋ̃nɩ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ khoŋ ʋ́ dɛɛrɩ wáɩ termemmi wɛ́ɛ mɩ́ɩná, dé ʋ́ mɩ́ɩ fonno’-iri-mama, pébu, hʋ̃m-manɩ-dɔɔrɔ-ʋ́ma nǎaŋ iseŋgira.

²⁰Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩrá suu nɩ́pɩrɩ kha’ pɩ ɲɩ́nɔɔ ʋ́ sɛ́ɛ Bárábásɩrɩ yɛ́ khʋ Yésúra. ²¹Fãgɩmaŋ Pílátɩrá písée pʋ́gɩ́ nɩ́pɩrɩ kha’ nɩ́pɛ bɩ́ɲɔná, ʋ̃nnɛ ma sɛ̂ɛ? Pɩ́ kha’ ʋ sɛ́ɛ Bárábásɩra. ²²Ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ yɛ mʋ́ ma dé Yésú ʋ́ pɩ yɩ́’ Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ wɛraa? Pɩ́ bɛ́ɛ’ kha’ ʋ yɛɛ pɩ́ bagɔɔ nɩ́’batábɔkɔ. ²³Ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ yɛ tʋ̃́nnɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩnɛ ʋ déerii? Pɩ́ hafɩya sʋ́rɩ́yá kha’ pɩ bagɔɔ nɩ́’batábɔkɔ. ²⁴Mʋ́ Pílátɩ ɲáanɩ tʋʋ dé tɩ́ ba kɩrɩ wa, yɛ nɩ́pɩ́rá hafɩya yɛ̂ɛ sʋ́rɩ́ɩ wɛrɩ, ʋ́ khɛɛ yɔ’mɩ ɩ̃ tɩsɩra ʋ́ dési nɩ́pɩ wá wɔ́ɔnná yɛ kha’ wáɩ termemmi wɛ́ɛ hakɛ̌ɛ kɔ́’ ma wã, dé pɩ́ wásɛ sɩ́ra. ²⁵Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ kha’ ʋ́ hakɛra kɔ́’ ɩ̃bɩ ná ɩ̃bɩ bibira. ²⁶Pílátɩrá tɔ sɛ́ɛ Bárábásɩrɩ yɛ yɛɛ pɩ́ khɩrɩ Yésúri thĩnne. Mʋ́ pɩ khɩ’rʋʋ sóo, ʋ́ hãanɩgɔɔ dé pɩ ná bagɔɔ nɩ́’batábɔkɔ ɩ̃́ khʋwɔɔ.

Tɩ́ Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́bɩ mánnɩ Yésúri wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 15.16-20; Jã́ 19.2-3)

²⁷Fãgɩmaŋ Pílátɩ wá sodáasɩ́bɩ́rá khɛɛ Yésúri ɩ̃ yóo ú ʋ́ kórgírá yɛ yɩ́sɩ pɩ́ sodáasɩ́ kãmbɩ wá pɔ́ɔrá ba sã́nɩ́ kṹnoo. ²⁸Pɩ́ khori ʋ́ táyeensiri yɛ yeyoo kpɔ́rgɩ́kpórí mamɩ kĩŋkĩŋgi²⁹yɛ dée hũwõnthafɔ’rɩ má ɩthanʋmʋnnʋ ɩ̃ sigoo tɩ́ thaagɩrá yɛ yeyoo tábɔ’rɩ ʋ́ dé’ diŋgirá yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ, pɩ́ khuusiro ʋ́ wɔ́ɔnná yɛ̂ɛ mánɔɔ kha’ Júdebi wá ɩthakhoo, ɩ̃bɩ́ra thɩɩgɔɔma, ³⁰yɛ̂ɛ suko’ sãasɩ yɛ̂ɛ kɔwɔɔ yɛ hɩ̃́nɩ́ tábɔ’nnɩ yɛ̂ɛ khɩrɔɔ tɩ́ thaagɩrá. ³¹Mʋ́ pɩ mánnʋʋ sóo wɛrɩ, pɩ́ khoroo kpɔ́rgɩ́kpórginɛ yɛ khɛɛ ʋ́ thĩ wá tásɩ yeyoo sí yɛ khɛɛ yɛ̂ɛ yóo ú bakhara.

Yésú wá ba’mɩ nɩ́’batábɔkɔ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 15.21-32; Lúk 23.26-43; Jã́ 19.17-27)

³²Mʋ́ pɩ yɛ ku’ nɩɩnná wɛrɩ, pɩ́ ɲáa ɔ Síirɛ́nɩ wáɩ ʋ́ pɩ yɩ́’ Símɔ́, pɩ́ kɔ́rɔɔ fãŋgɔ ʋ́ kpórí Yésú wá nɩ́’batábɔkɩra. ³³Mʋ́ pɩ nannɩ khaa tɩ́ pɩ yɩ́’ Gólgótá, (kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri Thagɩhubigi wá Kharɩ) wɛrɩ, ³⁴pɩ́ khɛɛ divɛ̃́ ʋ́ pɩ ɲagɩmɩnna kɔ́ bosoŋ haraŋgɔ wɛrɩ, ɩ̃ hãa Yésúri dé ʋ ɲʋ́.27.34 Tɩ́ mɩ́ɲʋ́wã̂anna yɛ déma nʋmmɩná kpɛɛyɛ. Yɛ mʋ́ ʋ dɛɛrɩ ɲáa gɩ wɛrɩ, ʋ pɩ́ɩ ɲʋ́ʋ gɩ ya. ³⁵Mʋ́ pɩ ba’rʋʋ sóo wɛrɩ, pɩ́ dée kharátɩ̃ɩnɩ́tɩ̃ɩnɩ́ ɩ̃ kpɩkɩra ʋ́ táyeensiri ³⁶yɛ hɩ̃taa fɩ́ yɛ̂ɛ tɛyɔɔ. ³⁷Tɩ̃’nɛɛ-bɩyaama kɔ́ tágɔ ɩ̃ máa ʋ́ thagɩ wá thʋ’nná kha’ ʋ́wɛrá déeri Yésú, Júdebi wá ɩɩra; sɩ́râa bʋka’ mɩ́ɩ tɩ́ yɛɛra pɩ́ khʋwɔɔ wɛra. ³⁸Ba’-pɩyaama Yésú ná súurí bíɲɔ nɩ́’batábɔsɔ; ɩ̃ bagɩ ʋ́kpori ʋ́ dé’ diŋgirá yɛ bagɩ ʋ́kpori ʋ́ dé’ mɩ́ŋgɩ́rá.

^39-40Nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ tarɩ fɩ́ wɛrɩ, pɩ yɛ kʋsɩgɔɔma yɛ̂ɛ kʋ̃ŋ kha’ ókhoyí27.39-40 Gɛ́rɛ́kɩsɩrá kha’-pɩrma kha’ pɩ yɛ fágɩ́ma thaagɩrɩ yɛ̂ɛ kʋsɩgɔɔ.! Ʋ́ ʋ́ kha’rɩ kha’ ma wɔ́nnɩ́ hasɩ’ Yékínthɩya’dukiri yɛ́ má’ kɩ khɩɩ bɩ́sã̌a’ thagɔ wɛrɩ, ʋ hɩ̃́ŋ ʋ́ thĩ sã. Yɛ kha’ ná dé-uma Yékírí wá Bikhee, ʋ sũŋ nɩ́’batábɔkɩrá. ⁴¹Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná ʋ́ sɛbɩtʋbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩra yɛ mánɔɔma tɛ̃ kha’ ⁴²hɩ̃́ŋ-ʋrɩ pɔ́ɔ yɛ ʋ́ wɔ́nnɩ́ hɩ̃́ŋ ʋ́ thĩ ɲa. Yɛ kha’ ʋ kha’ dé-manɩma Ísíráyɛ́l bibi wá ɩɩ yaa? Ʋ sũŋ nɩ́’batábɔkɩrá yɛ ɩ̃bɛ́ khãa ʋ́ bʋ. ⁴³Yɛ kha’ ʋ kha’ karfa-mama má thĩnɔ Yékírí waa? Ná Yékírí khɔrɔ’-ʋrʋʋma, ʋ hɩ̃́nɔɔ wɛrá ɩ̃bɛ́ ɲá, dé kha’-ʋma kha’ dé-manɩma ʋ́ Bikhee. ⁴⁴Ʋ́ ná súurí bí pɩ ba’ra kpoogi wɛrɩ, mʋ́nnáa pɩ́ra yɛ kʋsɩgɔɔ tɛ̃.

Yésú wá humi wá mɩ́ɲa

(Már 15.33-41; Lúk 23.44-49; Jã́ 19.28-30)

⁴⁵Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ tɩ́ khɩɩra yɛ thaagɩ ɩ̃ ná nanɩ tɩ́ khɩɩ kpɔɔrɩ ɩ̃ dée sʋ̃́nɩ́ŋkhɩɩ wɛrɩ, sɩrgɩ wá bɛ̂ɛ’ te’raama vɛp. ⁴⁶Mʋ́ khɩɩ kpɔɔrɩ ɩ̃́ dée sʋ̃́nɩ́ŋkhɩɩ wɛrɩ, Yésúrá sʋ́rɩ́yá kha’ Élí, Élí, lámá sábákɩ́tánɩ́;27.46 Ná keri Mák 22.2 kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri mɩ́ Yékíre, mɩ́ Yékíre, pée déeri yɛ mʋ́ sɛ́ɛ mɩɩ? ⁴⁷Nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ fɩ́ ɩ̃ núu wɛrɩ, pɩ́ kha’ Élí ʋ yɩ́’. ⁴⁸Pɩ́ ɔ̌ɔ horgo khaanná fɩ́ ná khɛɛ tákpɛkɩ ɩ̃ ɲí’ ki divɛ̃́ ɲʋ́wã́a bʋ yɛ khɛɛ kpʋ̃́ʋ gɩ tábɔkɔ yɛ khɛɛ wʋ́nnɩ́gá gɩ́ Yésúri dé ʋ ɲʋ́. ⁴⁹Yɛ pɔ́ɔrá kha’ ʋ yɛɛ ɩ̃bɛ́ keŋ ná Élíra ba bannɩ́ ba hɩ̃́nɔɔ.

⁵⁰Yésúrá písée sʋ́rɩ́yá tɛ̃ kɔ́ŋ yɛ ʋ́ niiná khoro. ⁵¹Dóobí gí kpɩkɩnna Yékínthɩya’duki wá dɔ́gɩrɩ khaa ɩ́ɲɔ wɛrɩ, kɩ́ dákɩ́rá phe’ íɲɔ, ɩ̃ khɛɛ thʋ’nná ɩ̃ sũuno; fãnɩŋgɩrá sígée, kɛ’rɩsɩrá dákɩ́rá,⁵²dúutã́nɲɩ́ná pã́gɩ́yá, yɛ Yékírí wá nɩ́’ pɩ́ huura wɛrɩ, pɩ́ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ yaa ⁵³ɩ̃ kuso dúutã́nɲɩ́ná. Waatɩ ʋ́ Yésú bannɩ ba yaa huuminá sóo wɛrɩ, tɩ́ pã́nná pɩ́ dóoró Jerúzalɛ́m ʋ́ déeri Yékírí wá nɩɩ wɛrɩ, nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ ɲáa bɩ.

⁵⁴Waatɩ ʋ́ Yésú wá nii khonni, fãnɩŋgɩrá sígée wɛrɩ, Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaa ná nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ tɛɛ Yésúri kpoogi wɛrɩ, pɩ́ ɲáa sɩ, ná mɩ́ɩ ɩ́ déeri wɛra. Mʋ́ pɩ ɲáanɩ sɩ, phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ bɩ tákɩrsɩ, pɩ́ kha’ dé-uyaama Yékírí wá Bikhee mɩ́ɲáŋ. ⁵⁵Ha’ kɔ́ŋgɔ́ŋ bɩ̂ɩ yɛ thoo yɛ̂ɛ tɛ̃́fɩ́ŋ Yésúri pɩ́ dékimɩ́ɲɛ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ Galíle maráará wɛrɩ, nɩɩnam-bɩyaama déeyéŋ yɛ̂ɛ keŋ. ⁵⁶Pɩ́ hapɛ̌ɛ pɔ́ɔrá déerá Mágɩ́dálá Márɩ́yámu ná Jákɩ ná Jozɛ́fɩ wá nɩ́ɲáa Márɩ́yámu ná Zébédé wá bikhebi wá nɩ́ɲáa.

Yésú wá kasɩ’mɩ wá mɩ́ɲa

(Már 15.42-47; Lúk 23.50-56; Jã́ 19.38-42)

⁵⁷Mʋ́ khɩɩra yɛ bɛ́ɛ dóoŋ wɛrɩ, ɔ heŋkhǒo yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Jozɛ́fɩ ʋ́ ku’ra Árɩ́máté yɛ dée Yésú wá thooráa ɔɔ. ⁵⁸Ʋ́ yóo Pílátɩ thãná ná ɲɩ́nɔɔ Yésú wá kpɩ̃gɩnɛ. Ʋ́ kha’ pɩ hãa-ʋ gɩ́. ⁵⁹Jozɛ́fɩrá khɛɛ pĩ́ŋgíyé gi fɛŋgbɛnɔ, ⁶⁰yɛ khɛɛ ná kasɩga gɩ tɔ́ tã́ŋ dóorónno, tɩ́ pɩ kpãɩna kɛ’rɩgɔ, tátíkheŋgo, ʋ́ ɲísígírá wɛrɩ, yɛ kpũnimo pʋ́rɩ́ kpakpakɩ ɩ̃ phii ri yɛ khɛɛ taraa. ⁶¹Mágɩ́dálá Márɩ́yámu ná ɔ Márɩ́yámuna yɛ fɩ́ma ɩ̃ hɩ̃taa kásáa dúutã̂anna.

Yésú wá dúutã́nnɩ wá tɛɛmɩ wá mɩ́ɲa

⁶²Khɩɩ ʋ́ pɩ dé sɔ́ɔbɩ́ŋ pɩ́ kpáarɛ́ɛkhɩɩrɩ wɛrɩ, mʋ́ ʋ tannɩ, kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Fáarísibirá yóo kpoogi Pílátɩ thãná ⁶³ná kha’ á Tamaŋ, a wógí’ tɩ́ wáɩ nʋ́nʋwãa wɛra yɛ thakhooge wɛrɩ, kha’-ʋyaama kha’ ná ma huu, khɩɩ bɩ́sãa’ khɩɩrá ma yama. ⁶⁴Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ yɛɛ pɩ́ tɛɛ dúutã̂annɩ ɩ̃́ ná naŋ khɩɩ bɩ́sãa’nɩ sɩ́ dé sã́ŋgɩ hã ʋ́ mamannɩbibirá bú sú ʋ́ kpɩ̃gɩrɩ yɛ́ tʋ̃nnɩ́ sɛɛ’ nɩ́pɩrɩ kha’ ya-ʋrɩ huuminá wã, dé tɩ́ nʋ́nʋʋnâa ba tarɩ dʋ́gɩ́ɩ wánna. ⁶⁵Pílátɩrá hãa bɩ sodáasɩ́bɩ kha’ pɩ yɛɛ pɩ́ ná tɛɛ dúutã̂annɩ pãtɩ́ pɩ kha’rɩ wɛra. ⁶⁶Pɩ́ khɛɛ yóo ná yee tɩ̃́ŋgɛ́ɛsɩ27.66 Sɩ́ tɩ̃́ŋgɛ́ɛsɩ́râa wɔ́nnɩ́ yɛɛ ná nɩ́nɛ pã́gɩ́yá dúutã̂annɩ, pɩ́ tʋ. pʋ́rɩ́ gɩ́ phiira dúutã́nnʋ́gɩrɩ wɛrɩ, yɛ saa sodáasɩ́bɩ fɩ́, pɩ̂ɩ tɛɛ rɩ.

Yésú wá huyamɩ wá mɩ́ɲa

(Már 16.1-10; Lúk 24.1-12; Jã́ 20.1-10)

¹Mʋ́ Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩ tannɩ, kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́ dimásɩ, mʋ́ táagɩra yɛ baŋ faa wɛrɩ, Mágɩ́dálá Márɩ́yámu ná ɔ Márɩ́yámuná yóo dé pɩ ná keŋ dúutã̂anna. ²Ʋ́ waatɩ kpoorá fãnɩŋgɩrá báráa sígée kɔ́ŋ, Tamǎaŋ mɩnɩgɩ wá ɔ̌ɔ yaa ní thʋ’nná ɩ̃ sũuno ba kpũnimo dúutã́nnʋ́gɩ wá pʋ́rgɩrɩ yɛ hɩ̃taa bʋ́. ³Ʋ yɛ yɩ́ŋgɩ́mma pãtɩ́ yɔgɩ wá ɲɩ́gɩ́mmɩ wá táyɛ́sɩ́gɩrɛ wɛrɩ, yɛ ʋ́ tásɩra yɛ fɩ̃ɩma phɩphɩphɩ má pṹmmúgúre. ⁴Phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ sodáasɩ́ bɩ̂ɩ yɛ tɛɛ dúutã̂annɩ wɛrɩ, pɩ̂ɩ kpáŋ ɩ̃ ba wáa dée má hu-birma.

⁵Yɛ mɩnɩgɩrá sɛɛrɩyɛ hapɩrɩ kha’ hã pɩ́rá phãnɩ wã, dé tʋ-manɩ dé Yésú ʋ́ pɩ ba’rɩ wɛrɩ, ʋ́ra pɩ wɛ́ɛ. ⁶Yɛ kha’ ʋ fɩ́ khátɛrá wa, dé ya-ʋma pãtɩ́ ʋ kha’ra wɛra. Yɛ kha’ pɩ bannɩ́ ba keŋ kɛ́ŋ gɩ́ pɩ hʋ̃nna’naa-ʋ wɛra. ⁷Yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ haabɩ́ŋ yóo ná sɛɛ’ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ ya-ʋrɩ huuminá, dé ʋ ba khɩrɩɩ bɩ́ bʋ Galíle maráará; nínáa pɩ ba ná ɲáa-ʋ. Yɛ kha’ ʋ́ sɛɛrɛrâa yɛ má.

⁸Pɩ́ yaa khaanná fɩ́ dúutã́nnɩ wá khanná phãnɩgɛ yɛ nʋʋmɛ́ thãgɩ bɩ tɛ̃, pɩ́ horgo yóo dé pɩ ná sɛɛ’ mamannɩbibiri sɩ́. ⁹Mʋ́ pɩ yɛ yóomíná wɛrɩ, Yésúrá báráa thukiro bi ɩ̃ thɩɩga bɩ. Pɩ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ ɩ̃ khuusiro kɔ́rɩ́ ʋ́ dɛsɩrɩ yɛ thɩɩgɔɔ. ¹⁰Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ hã pɩ́ phãnɩ wã, dé pɩ yóo ná sɛɛ’ má nɩ́pɩrɩ kha’ pɩ yóo Galíle, dé nínáa pɩ ba ná ɲá ma.

Dúutã́ntɛɛrɩbɩ wá sɛɛrɛ

¹¹Mʋ́ hapɩra yɛ yóomíná, sodáasɩ́ bɩ̂ɩ yɛ tɛɛ dúutã̂annɩ wɛrɩ, pɩ́ pɔ́ɔ yóo nɩɩdɔ́gɩ́rá ná sɛɛrɩyɛ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrɩ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ déerá wɛra. ¹²Pɩ́rá pĩ́ŋgíré pɩ́ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩrɩ ɩ̃ bɛrɩ tɩ́ bʋ yɛ hãa sodáasɩ́bɩrɩ tigi’ kɔ́ŋgɔ́nɲɩ ¹³yɛ kha’ pɩ sɛɛ’ nɩ́pɩrɩ kha’ ʋ́ mamannɩbibi bam-bɩrɩ iseŋgiri, waatɩ ʋ́ ɩ̃bɩ́ra yɛ hʋ̃ŋ wɛrɩ, ɩ̃ ba súu ʋ́ kpɩ̃gɩra. ¹⁴Yɛ kha’ yɛ ná fãgɩmaŋ Pílátɩra núu si, ɩ̃bɩ́ra ba tʋ pãtɩ́ ɩ̃bɩ́ra dé yóo ú yɛ pɩ́ ku’ mɩ́ɩɲɔ wɛra. ¹⁵Sodáasɩ́bɩ́rá hɩ̃́nɩ́ tigi’iri yɛ dée pãtɩ́ pɩ sɛɛ’rɩ bɩ wɛra. Ʋ́ sɛɛrɛrá tɩyaa Júdebi wá sɔgɔmbɩrá ɩ̃ ba nanɩ háarɩ ná fɛɛ.

Tɩ́ Yésú bʋka’rɩ ʋ́ thĩ ʋ́ mamannɩbibinɛ yɛ sʋ̃nɩ bɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Már 16.14-18; Lúk 24.36-49; Jã́ 20.19-23; Mɩ́d 1.6-8)

¹⁶Yésú wá mamannɩbibi kpɔɔ ná ʋ́kporá yóo Galílerá, tátí’ kí ʋ bʋka’ra bɩ wɛra. ¹⁷Mʋ́ pɩ ɲáanʋʋ wɛrɩ, pɩ́ khuusiro thɩɩgɔɔ yɛ pɔ́ɔra yɛ khãa dé ʋ́rɔ wa. ¹⁸Yésúrá sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ Yékírí hã-ʋrɩ-mama wɔ́rgɩ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̂ɩ thʋ’nná ná fa fãnɩŋgɩrá wɛra. ¹⁹Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ yóo duniɲathĩiɲi wá bɛ́ɛ’rá ná sɛɛ’ má mɩ́ɩ, nɩ́pɛ́ thoo ma, yɛ pɩ́ bátízé bi Sii Yékírí ná ʋ́ Bikhee ná ʋ́ Nii wá ɲísígírá, ²⁰yɛ́ kɩ́ mamaŋ bɩ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ma sɛɛ’rɩ bɩ wɛrɩ, pɩ́ kɔ́rɛɛ yɛ kɩ́ déyee ɩ́ dɔ́mmɩ́ná. Yɛ kha’ pɩ tʋ kha’ ma bɩ́ma kpoogi waatɩ wá bɛ̂ɛ’ ɩ̃́ ná naŋ duniɲǎa sóomo.