Jã́

Sɛɛrɛ nʋwãa ʋ́

Jã́

tɩ̃’nɩ Yésú wá mɩ́ɲɔ wɛra

Sɛbɩ wá tɩ̃’mɩ wá tɩtã́ŋga

Jã́ ʋ́ déeri Yésú wá mamannɩbii ú ʋ fʋnna kɔ́ŋ wɛrɩ (21.20), ʋ́rá tɩ̃’nɩ sɛbɩ wɛra. A tʋʋ ʋ́ tɩ̃’dɩgɩ kpakɩrɩ ya, yɛ tʋ-arɩ dé tɩ́ Yésú huuri yɛ yaa wɛrɩ, dɩɩsɩ digbéeɲɔ ná kpɔɔ ná mʋ́wã́a’ thasóké tannɩ yɛ sɛbɩrá tɩ̃ga. Jã́na bɛɛma dé pɩ tʋ dé Yésúrá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́ ná ʋ́ Bikheeri, yɛ́ tʋ tɛ̃ dé ná nɩ́nɛ khãa ʋ́ bʋ, ʋ buma thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛrɩ, pébu ʋ́rá déeri khɩ̃ɩnnɩ ná thɩ̃ɲaanɩ ná thakoogira (20.30-31; 14.6).

Sɛbɩ wá kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá, Jã́ sɛɛ’-ʋma kha’ Yésú dé-uma Sɛɛrɛ yɛ dée tɛ̃ Yékíre. Ʋ́rá bannɩ duniɲaná ɩ̃ ba hɩ̃taa nɩ́pɩnɛ kpoogo (1.1-18). Sɛɛ’-ʋma tɛ̃ mɩ́ɩ ɩ́ Yésú mamannɩ nɩ́pɩrɩ Yékírí wá mɩ́ɩná ná tãgɩmasimɩ́ ɩ́ ʋ déeri ná ʋ́ kɔ́’mɩ ná ʋ́ thɩɩmɩ ná yɔ́ mɩ́ɩ wá yɔ́ɔ ɩ́ pɩ déeruu ɩ̃ ná nanɩ ʋ́ ba’mɩ nɩ́’batábɔkɔ ná ʋ́ humi ná ʋ́ yamɩ ná yɔ́ mɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɩ wá yɔ́ɔ.

Sɛbɩ wá kpɩkɩŋkhaya

Tárɩ́ kpoo ʋ́ Yésú déeri wɛra 1.1–18

Mɩ́ kpakpa’ ɩ́ Yésú déeri wɛra 1.19–12.50

Phɩrgaŋ bɔgɩ ɩ́ Yésú hãanɩ ʋ́ mamannɩbibiri wɛra 13–17

Yésú wá humi ná ʋ́ yamɩ wá mɩ́ɲa 18–20

Yésú bʋka’-ʋrma ʋ́ thĩ ʋ́ mamannɩbibinɛ yɛ bɔgɩ bɩ 21

Sɛɛrɛ ʋ́ déeri thakoogi ná táyɛ́sɩ́gɛ

¹Waatɩ ʋ́ duniɲana yɛ mɩ́ɩ sĩnniɲe thoŋ na wɛrɩ, wɛ́ɛ ʋ́ pɩ yɩ́’ Sɛɛrɛ wɛrɩ, ʋ yɛ bʋ́ma; ʋ yɛma Yékínnɔ kpoogi yɛ dé-uyaama tɛ̃ Yékíre. ²Ʋ yɛma Yékínnɔ kpoogi ná duniɲana yɛ nanɩ sĩnniɲe ɲa. ³Ʋ́ bárkárá mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ déeri; tɔ̂ɔ dée ʋ́ dábɩ́ bʋ́ wa. ⁴Ʋ́râa thakooginɛ. Kɩ́ thakoogirá déeri wɛ́ɛ ʋ́ déeri nɩ́pɩ wá táyɛ́sɩ́gɩrɩ wɛra. ⁵Táyɛ́sɩ́gɩ́rá tɩrɩya tápírgírá, yɛ tápírgira wɔ́rɔ́ɔ gɩ ya.1.5 Wɛrɛ́sɩ, …tápírgira pɩ́ɩ gɩ ya.

⁶Yékírí sʋ̃ŋ-ʋrma ɔ wáɩ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Jã́ wɛrɩ ⁷ʋ́ baa má sɛ́ɛrɛ́ɛ-ʋ ɩ̃ ba sɛɛrɩyɛ wɛ́ɛ ʋ́ déeri táyɛ́sɩ́gɩ wɛrɩ, ʋ́ mɩ́ɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ bɛ́ɛ’ nú ɩ̃́ khãa sɩ́ bʋ ʋ́ sɛɛrɛ́ɛ bárkárá. ⁸Ʋ́ thĩna yɛ dée wɛ́ɛ ʋ́ déeri kɩ́ táyɛ́sɩ́gɩrɩ wa, dé baŋ-ʋyaama dé ʋ ba sɛɛ’ ʋ́ tárɩ́ɩ wá mɩ́ɩ dʋ́rʋ́m. ⁹Ʋ́ tárɩ́ɩrá déerá táyɛ́sɩ́ thĩnthĩŋ gí banna duniɲaná ɩ̃ ba yɛ́’rɩ́gɛ́ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ wɛra.

¹⁰Ʋ yɛma duniɲaná. Ʋ́ bárkárá duniɲa sĩnninni; yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá duniɲanɩ́pɩra tʋwɔɔ wa. ¹¹Baŋ-ʋrma ʋ́ nɩ́pɩ thãná yɛ pɩ pɩ́yɔɔ wa. ¹²Yɛ pɔ́ɔ pɩ́ɩrʋʋ ɩ̃ khãa ʋ́ bʋ, ʋ́ yɛɛ pɩ́ fɩ́kɩ́rá dée Yékírí wá bibe. ¹³Yɛ kɩ dée má hũŋgo wɛrɛ́sɩ nɩ́thɩ̃nɩgɩ wá khɔrɔ’mɔ wɛrɛ́sɩ khǒo khɔrɔ’mɔ sɩ ku’ri ya, dé Yékírí wá khɔrɔ’mɔ sɩ ku’ri ʋ́ dée bi ʋ́ bibe.

¹⁴Wɛ́ɛ ʋ́ pɩ yɩ́’ Sɛɛrɛ wɛrɩ, baŋ-ʋrɩ déema nɩ́thɩ̃nɩgɩ ɩ̃ hɩ̃taa á sɔgɔmbɩrá. Ʋ́rá déeri Yékírí wá Bikhee úkpo kekeri’ ʋ̂ʋ ʋ́ wɛra. Ʋ́ dɔ́gɩra fɩ̃ɩma kɔ́ŋ; ʋ́rá bʋka’rɩ a thɩ̃ɲaanɔ. Ɲá-arɩ ʋ́ sáʋra; sáʋ ʋ́ ʋ́ Sii hãanʋʋ wɛra. ¹⁵Ʋ́ mɩ́ɩna Jã́ sɛɛ’ra ɩ̃ sɛɛrɩyɛ thʋthʋ’rɩ kha’ ʋ́ mɩ́ɩna ma sɛɛ’ra tɩ́ ma kha’ra kha’ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ ba baŋ kpãnaa bʋ, ʋ tarɩ ma; pébu, waatɩ ʋ́ ma yɛ nanɩ hũni thoŋ na wɛrɩ, ná ʋ yɛ bʋ́ma. ¹⁶Yésú fɩ̃ɩ-ʋma dɔ́ɔgɩ á bɛ́ɛ’ pʋ ná taraa ɩ̃ kɩnnɩga a yɛ yaa kɩnnɩga a. ¹⁷Moyízira Yékírí hãanɩ ʋ́ mammɩnɛ ʋ́ hãa a bɩ́; yɛ dɔ́ɔfɩ́rgɩ ná thɩ̃ɲaa ku’-sirma Yésú Kírísi thã. ¹⁸Nɩ́thɩ̃nɩgɛ ɲáa Yékínni yíbíre ya, dé ʋ́ Bikhee úkpo kekeri’ ʋ̂ʋ ʋ́, ʋ́ déeri Yékírí yɛ̂ɛ Yékínnɔ kpoogi wɛrɩ, ʋ́rá bʋka’rɩ a ʋ́ Sii Yékínnɔ.

Jã́ wá sɛɛrɛ

(Mat 3.1-12; Már 1.1-8; Lúk 3.1-18)

¹⁹Jerúzalɛ́m Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩ sʋ̃m-bɩyaama Yékírí wá thɔgɩnnɩbɩ ná Lévíbi kha’ pɩ ná pʋ́’ Jã́nɩ kha’ ʋ́râa maa? ²⁰Mʋ́ pɩ náanɩ ná pʋ́gɔɔ wɛrɩ, ʋ kóo bi tɔ́ɔ wa, dé sɛɛ’-ʋrɩ-bɩma kha’ maná déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ wã. ²¹Pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ ná mʋ́nnáa, maa ʋ déerii? Ʋ́râa Élíraa? Ʋ́ kha’ ɔ̃́’ɔ̃, manɔ wã. Pɩ́ kha’ ʋ́râa Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáanaa? Ʋ́ kha’ ɔ̃́’ɔ̃. ²²Pɩ́ kha’ ná mʋ́nnáa, maa ʋ déerii? Ʋ bʋka’ ɩ̃bɩ́rɩ́ tárɩ́ kpoo ʋ́ ʋ déeri wɛrɩ, dé mákɩ́n-tɩrɩ ná ɩ̃bɩ́ra ná sɛɛ’ma ɩ́pɛ bɩ́ sʋ̃nnɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ wɛrɩ, tɔ́ɔ. ²³Jã́ná kha’ maná déeri wɛ́ɛ ʋ̂ʋ sʋ́rɩ́ɩ gbirinná kha’ pɩ hafɩɩ Tamǎaŋ khɩ̃ɩnná tereŋ1.23 Ná keri Ézá 40.3 pãtɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí kha’ra wɛra.

²⁴Nɩ́’ pɩ́ pɩ sʋ̃nna Jã́ thãná wɛrɩ, pɩ yɛma Fáarísibe. ²⁵Pɩ́ pʋ́gɔɔ tɛ̃ kha’ ná ʋ́rá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ wɛrɛ́sɩ Élíri wɛrɛ́sɩ Yékírí wá Hɩ̃́ŋgɩ́nnáanɩ wã, pée déeri ʋ̂ʋ bátízé nɩ́paa? ²⁶Jã́ná kha’ mana bátízé-bima yɔ’mɔ yɛ ɔ̌ɔ bʋ́ pɩ́ sɔgɔmbɩrá ʋ́ pɩ mɩ́ɩ tʋʋ wa, ²⁷ʋ́ ʋ̂ʋ ba baŋ kpãnaa bʋ, má wɔ́nnɩ́ fárɩ́ɩ ʋ́ dɛɛkhara’ wʋ̃́ŋkpeegée yatɩrɩ wa. ²⁸Ɩ́sɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’ yɛ déma Bétání, dágáa ʋ́ pɩ yɩ́’ Júrdɛ̃́ wɛrɩ, ʋ́ tɔ́ he’nná, khaa tɩ́ Jã́na yɛ bátízé nɩ́pɩrɩ wɛra.

Yékírí wá Sã́nɩ́biye

²⁹Kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́, Jã́ná ɲáa ná Yésúra baŋ ʋ́ thãná ʋ́ kha’ Yékírí wá Sã́nɩ́bii ʋ̂ʋ hɩ̃́ŋ duniɲanɩ́pɩ wá mɩ́pɩ̃́ɩɲɩnɩ wɛrɩ, ʋ́rá wɛ. ³⁰Ʋ́ mɩ́ɩna ma yɛ sɛɛ’ kha’ ɔɔ ba baŋ kpãnaa bʋ, ʋ tarɩ ma, pébu, waatɩ ʋ́ ma yɛ nanɩ hũni thoŋ na wɛrɩ, ná ʋ yɛ bʋ́ma. ³¹Má thĩna yɛ tʋwɔɔ wa, dé bam-manɩma dé ma ba bátízé nɩ́pɩ yɔ’mɔ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ Ísíráyɛ́l bibirá tʋwɔɔ. ^32-33Yɛ písée khabɩ tɛ̃ kha’ ma yɛ tʋʋ tárɩ́ kpoo ʋ́ ʋ déerá wa, dé Yékírí ʋ́ sʋ̃nnɩ ma dé ma ba bátízé nɩ́pɩ yɔ’mɔ wɛrɩ, ʋ́rá sɛɛ’ra ma kha’ ma ba ɲá ʋ́rɩ́ Yékírí wá Niini ná ʋ sũŋ ɩ̃́ khɛɛbɩŋ he’rii ɩ̃́ hɩ̃tɩ ɔ wáɩ bʋ. Ʋ́ wáɩrâa ba bátízé nɩ́pɩ Yékírí wá Nii bu. Má ɲáa Yékírí wá Niini ná ʋ sũuno ɩ̃ khɛɛbɩrɛ he’rii ɩ̃ hɩ̃taa ʋ́ bʋ. ³⁴Sɩ́ra ma ɲáanɩ, mâa sɛɛ’ kha’ dé-urma Yékírí wá Bikhee.

Yésú wá dʋ́gɩ́ɩ mamannɩbibi wá mɩ́ɲa

³⁵Kɩ́ dɩɩgɛ́ yaa yɛ́kɩ́rɛ́ Jã́nâa yɛ fɩ́ tɛ̃ ʋ́ ná ʋ́ mamannɩbi bíɲɔ wá pɔ́ɔ. ³⁶Mʋ́ ʋ ɲáanɩ ná Yésúra tarɩ wɛrɩ, ʋ́ kha’ Yékírí wá Sã́nɩ́biirá wɛ. ³⁷Mʋ́ ʋ́ mamannɩbibi núuni si wɛrɩ, pɩ́ thoo Yésúra. ³⁸Yésúrá fĩ́níɲé ɲáa ná pɩ thowoo, ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ pé pɩ bɛɛ? Pɩ́ yɩ́sɔɔ kha’ Árábí (kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri Nɩ́khãgaa); yɛ pʋ́gɔɔ kha’ he ʋ hʋ̃ŋ? ³⁹Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ baŋ dé pɩ ba ɲá. Ʋ́ waatɩrá ná khɩɩ kpɔɔ-ʋyaama ɩ̃ dée sʋ̃́nɩ́ŋkhɩya. Pɩ́ yóo ɩ̃ ná ɲáa khaa tɩ́ ʋ hʋ̃ŋ wɛra. Pɩ́ hɩ̃taa ʋ́ kpoogi ʋ́ fʋ̃nǎa khɩɩrá. ⁴⁰Mamannɩbi bíɲɔ bɩ́ núuná Jã́ wá sɛɛrɛrɩ yɛ thoo Yésúri wɛrɩ, pɩ́ ɔɔrá déerá Ándéré ʋ́ déeri Símɔ́ Pɛ́ɛrɩ wá khɩ̃nɩɲa. ⁴¹Ándérérá yaa terme yóo ʋ́ mánɩ́kho dɔ́ɔráa Símɔ́ thãná ɩ̃ ná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ɲá-ɩ̃bɩ́nnɩ Mésí (kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nna), ⁴²yɛ khɛɛ yóo ú Yésú thãná. Yésúrá keroo yɛ kha’ ʋ́rá déeri Jã́ wá bikhee Símɔ́na; yɛ kha’ pɩ ba yɩ́sɔɔma Séfásɩ1.42 Séfásɩra Gɛ́rɛ́kɩbɩra yɩ́’ Pétɔ́rɔ́sɩ; ʋ́ kpoora pɩ yɩ́’ Pɛ̂ɛnna. (kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri kɛ’rɩgɛ).

Tɩ́ Yésú yɩ́’rɩ Filípi ná Nátánáyɛ́l kha’ pɩ thoo ma wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

⁴³Kɩ́ dɩɩgɛ́ yaa yɛ́kɩ́rɛ́ tɛ̃ Yésúrâa yɛ bɛ́ɛ yóo Galíle maráa bʋ. Ʋ́ ɲáa Filípi, ʋ́ kha’ ʋ thoo ma. Ʋ́ thowoo. ⁴⁴Filípi ná Ándéré ná Pɛ́ɛrɩ ku’-piyaama nɩɩ kpooyo ɩ́ pɩ yɩ́’ Bɛ́tɩ́sáɩdá. ⁴⁵Tɩ́ kpãnaa bʋ, Filípirá ɲáa Nátánáyɛ́l, ʋ́ kha’ ɲá-ɩ̃bɩ́nnɩ Jozɛ́fɩ wá bikhee Názáarɛ́tɩ Yésú. Ʋ́ mɩ́ɩná sɛɛ’rɩ Moyízi wá sɛbɩ ná Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá sɛpɩrá. ⁴⁶Nátánáyɛ́lná sɛɛrɩyɔɔ kha’ mʋ́ mɩ́ kɩnnɛ wɔ́nnɩ́ dé yɛ́ ku’ Názáarɛ́tɩrâa? Filípirá kha’ ná mʋ́nnáa, ʋ ba keŋ. ⁴⁷Mʋ́ Yésú ɲáanɩ ná Nátánáyɛ́lna baŋ ʋ́ thãná wɛrɩ, ʋ́ kha’ Ísíráyɛ́l bi thĩnthĩmêe mɛ́’na. Ʋ́ fɩ̃ŋgɩŋ na; ʋ sɛɛ’ma thɩ̃ɲaa. ⁴⁸Nátánáyɛ́lná pʋ́gɔɔ kha’ mʋ́ ʋ déeri yɛ tʋʋ maa? Yésúrá kha’ tɩ́ ʋ yɛ taaŋhadɔ́kɩ́rá, waatɩ ʋ́ Filípira yɛ nanɩ yɩ́sɔɔ thoŋ na wɛrɩ, tɩ́ra ma ɲáanáa-ʋ. ⁴⁹Nátánáyɛ́lná kha’ Nɩ́khãgaa, ʋ́rá déeri Yékírí wá Bikheeri yɛ dée tɛ̃ Ísíráyɛ́l ɩthakhoora. ⁵⁰Yésúrá kha’ pãtɩ́ ma kha’rɩ ɲá-maɲaa-ʋ taaŋhadɔ́kɩ́rá wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ́ khãa má bʋ kɛyɩɩ? Yɛ kha’ ʋ ba ɲá yɔ́ mɩ́ kpakpa’ɩ ɩ̃́ tarɩ mɛ́’na. ⁵¹Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ ba ɲá thʋ’nnɩ ná ʋ pã́gɩ́ɩ yɛ Yékírí wá mɩnɩgɩbɩrá kɩ́ kã́ŋ yɛ́ kɩ́ sũŋ Nɩ́thɩ̃na’biirá.

Ha’yee gí déeri Kánáná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Mʋ́ sɩ tannɩ, tɩ́ kónaaŋ, ha’yeekɛrsɛ̂ɛ yɛ Galíle maráa nɩɩ wá yɔ́ɔ bʋ, ɩ́ pɩ yɩ́’ Káná. Yésú wá nɩ́ɲáa yóo-uyaama sɩ́ kɛrsɩrá. ²Yɩ́’-pɩyaama Yésú ná ʋ́ mamannɩbibiri sɩ́ kɛrsɩrá tɛ̃. ³Waatɩ ʋ́ pɩ yɛ kɛrsɩrá, divɛ̃́ná sówo. Yésú wá nɩ́ɲáaná sɛɛrɩyɔɔ kha’ divɛ̃́ sóo-uri-bíma. ⁴Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ɩ̃́na, ʋ́ niɲe bʋ́ wa; ʋ́ra yɛɛ sɩ dé má waatɩra nanɩ thoŋ na. ⁵Ʋ́ nɩ́ɲáaná sɛɛrɩyɛ sʋ̃mdébibiri kha’ mɩ́ɩnɩ wó mɩ́ɩ tɩ́ ʋ ba sɛɛ’ pɩ kha’ pɩ dé wɛrɩ, pɩ dé ri.

⁶Pʋ́rtasɩ má’nɩ́kpôo yɛ fɩ́ sɩ́ pɩ yɛ yee yɔ’mɩ Júdebirâawɩ́rɩ́’ ɩ̃ mákɩ́rá pãtɩ́ pɩ́ khɩ̃ɩnnɛ wɛra. Ta’ kɩ́kpori, lítíríbi digbéemʋ́wã̂a’ yɛ wɔ́nnɩ́ hĩ’ne’ ki.⁷Yésúrá sɛɛrɩyɛ sʋ̃mdébibiri kha’ pɩ hĩ’ne’ tasɩrɩ yɔ’mɛ. Pɩ́ mákáa sɩ. ⁸Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ thaayɩ yɔ’mɩná kɩ́rɩ́ʋ ɩ̃́ ná hã ʋ́ déeri ha’yeekɛrsɩ wá nɩ́khãgaarɩ wɛra. Pɩ́ thaayaa ná hãa-ʋ. ⁹Ʋ́ dɛɛ ɲáa ná pɩ fɩ́kɩ́rá dée divɛ̃́. Ʋ yɛ tʋʋ khaa tɩ́ ʋ́ divɛ̃́ ku’ra wa, yɛ sʋ̃mdébi bí thaayanna yɔ’mɩnɩ wɛrɩ, tʋ-bɩyaa.

Ha’yeekɛrsɩ wá nɩ́khãgaará yɩ́sɩ ha’yeerá baa, ¹⁰ʋ́ kha’ bɛ̂ɛ’ dé khɩrɩ́ɩ hãana’ma divɛ̃́ ʋ̂ʋ nʋʋ wɛrɩ, pɩ́ ɲʋ́; waatɩ ʋ́ pɩ hĩini sóo wɛrɩ, pɩ́ hãana’ divɛ̃́ ʋ̂ʋ kaa nʋʋ kɔ́ŋ wɛra. Yɛ ʋ́rá yaa saa divɛ̃́ nʋwãanɩ ɩ̃ ba nanɩ waatɩ wɛrâa! ¹¹Mʋ́nnáa Yésú kɔ́kɩ́nnɩ tãgɩmasimɩ́ ɩ̂ɩ bʋka’ ʋ́ wɔ́rgɩ wɛrɩ Galíle nɩɩ ɩ́ pɩ yɩ́’ Káná. Mʋ́ ʋ bʋka’rɩ ʋ́ wɔ́rgɩ mɛ́’nɩ wɛrɩ, ʋ́ mamannɩbibirá khãa ʋ́ bʋ.

¹²Mʋ́ sɩ tannɩ, ʋ́ yóo Kápɛ́rnáwúm ʋ́ ná ʋ́ nɩ́ɲáa ná ʋ́ khɩ̃nɩbɩ ná ʋ́ mamannɩbibiri ɩ̃ ná dée ní khɩɩbɩ kɩ́rɩ́ʋ.

Tádoŋginnibi wá nɩ́mmɩ Yékínthɩya’dukirá

(Mat 21.12-13; Már 11.15-17; Lúk 19.45-46)

¹³Mʋ́ Júdebi wá Kṹŋkɛrsɩra yɛ bɛ́ɛ naŋ wɛrɩ, Yésúrá yóo Jerúzalɛ́mɩná, ¹⁴ɩ̃ ná ɲáa nɩ́pɩ ná pɩ doŋgiŋ náabɩ ná sã́nɩ́bɩ ná táfɩ́rhe’ribi Yékínthɩya’duki wá kpóntʋ̃ʋnná, yɛ ɲáa tɛ̃ tigipɛ́ŋgɩ́nnɩ́bɩ ná pɩ hɩ̃taa pɩ́ taabárɩ́ wɔ́ɔyɔ. ¹⁵Ʋ́ khɛɛ wʋ̃́nsɩ ɩ̃ dʋ́gɩ́ thĩnni ɩ̃ nɩ́nɩ́ pɩ́ ná pɩ́ nábɩ ná pɩ́ sã́nɩ́bɩrɩ Yékínthɩya’dukirá yɛ pói tigipɛ́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá taabárɩ́bɩrɩ ɩ̃ sɛ́ɛ bɩ, tigi’irá tɩɩgɩra. ¹⁶Yɛ sɛɛrɩyɛ táfɩ́rhe’ri doŋginnibiri kha’ pɩ khɛ ɩ́sɛrɩ fɩ́ khátɛrá, dé hã pɩ́ khɛ má Sii wá dukí dé gi yábkpã́ɩgɩ wa. ¹⁷Ʋ́ mamannɩbibirá wógíró Yékírí wá sɛɛrɛ ʋ́ kha’rɩ kha’ má duki wá mɩ́ɩna khɔɔ-mama tákɩrsɩ wɛra.2.17 Ná keri Mák 69.10

¹⁸Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩrá tɔ sɛɛrɩyɔɔ kha’ tʋ̃́nnɩ́ tãgɩmasimɩ́nɛ ʋ wɔ́nnɩ́ dé ɩ̃́ bʋka’ ɩ̃bɩ́rɩ́, ɩ̃bɛ́ tʋ kha’ ʋ ma wɔ́rgɛ yɛ̂ɛ khɩ̃nnɛ ɩ̃́ wɔ́nnɩ́ dé mɛ́’naa? ¹⁹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ keu Yékínthɩya’dukɛrɩ dé má má’ kɩ khɩɩ bɩ́sã̌a’ thagɔ. ²⁰Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ du’ kí pɩ má’nɩ dɩɩsɩ digbéeɲɔ ná má’nɩ́kpóo thagɔ, yɛ ʋ́rá kha’ ma wɔ́nnɩ́ má’ kɩ khɩɩ bɩ́sã̌a’ thagɔɔ? ²¹Yɛ Yésú ʋ́ra yɛ wɛ̂ɛ sɛɛ’ Yékínthɩya’duki wá mɩ́ɩ wã, dé ʋ́ thĩ wɩ́sɛ ʋ yɛ kha’. ²²Tɩ́ kpãnaa bʋ, mʋ́ Yésú bannɩ ba huu yɛ yaa wɛrɩ, ʋ́ mamannɩbibirá wógíró ʋ́ sɛɛrɛnɔ ɩ̃ khãa Yékírí wá sɛɛrɛrá ná ʋ́ sɛɛrɛ ʋ́ ʋ sɛɛ’ra wɛra.

Yésúra tʋma nɩ́thɩ̃nɩgɩ wá dɔ́ɔkã́kásɩra

²³Waatɩ ʋ́ Yésúra yɛ Jerúzalɛ́mɩná Kṹŋkɛrsɩ wá pã́nná nanɩ wɛrɩ, nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ ɲáa tãgɩmasimɩ́ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ, ɩ́ ʋ yɛ dé wɛrɩ, ɩ̃ khãa ʋ́ bʋ. ²⁴Yɛ Yésú wá thĩna yɛ khãa bɩ́ bʋ wa, pébu, tʋ-ʋyaa-bɩma mɛ. ²⁵Ʋ yɛ wɛ̂ɛ kpʋ̃́ʋ nɩ́thɩ̃nɩgɩ bʋ dé ʋ bʋkaa-ʋ dɔ́ŋ mɩ́ nɩ́thɩ̃nɩgɩ wá dɔ́ɔkã́kásɩrɛ ya, dé ʋ́ thĩ tʋ-ʋyaa dɔ́ŋ mɩ́ nɩ́thɩ̃nɩgɩ wá dɔ́gɩrɛ wɛra.

Tɩ́ Yésú bɔ’rɩ Níkódɛ́mɩnɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Ɔ Fáarísi wáyɛ̂ɛ yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Níkódɛ́m. Dé-uyaama Júdebi wá nɩ́khãgǎa ɔɔ. ²Ʋ́ yóo Yésú thãná kɔ́ iseŋgi ná sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, tʋ-ɩ̃bɩ́nnɩ dé Yékíré sʋ̃nnʋʋ dé ʋ ba mamaŋ ɩ̃bɩ́rɩ́, dé nɩ́thɩ̃nɩgɛ́ wɔ́nnɩ́ dé tãgɩmasimɩ́ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ ɩ́ ʋ́ra dé wɛrɩ wa, ná kɩ dée má Yékíre ʋ́ kpoogi wa. ³Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛrɩyɔɔma kha’ ná nɩ́thɩ̃nɩgɛ hũni fʋ̃ŋ na, ʋ́ wɔ́nnɩ́ ɲá Yékírí wá ɩgɩrɩ wa. ⁴Níkódɛ́mɩná sɛɛrɩyɔɔ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ khã’nɩ wɛrɩ, mʋ́nnɩ pɩ dé yɛ́ písí hũnoo tɛ̃ɛ? Ʋ wɔ́nnɩ́ sʋ̃́nnɩ́ písí dóoŋ ʋ́ nɩ́ɲáa dɔ́gɩ́rá pɩ́ hũnoo tɛ̃ bâa? ⁵Yésúrá kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛrɩyɔɔma kha’ ná nɩ́nɛ hũni yɔ’mɩ ná Yékírí wá Nii bu wa, ʋ́ niɲe bʋ́ Yékírí wá ɩgɩrá wa. ⁶Yɛ kha’ pɩ́ hũnni nɩ́thɩ̃nasɔ, dé-birma nɩ́thɩ̃napa; yɛ pɩ́ hũnni Yékírí wá Nii wá bárkárá wɛrɩ, dé-birma Yékírí wá Nii wába. ⁷Hã ʋ́ yɛɛ sɩ́ maanɩgɔɔ pãtɩ́ ma kha’rɩ kha’ fɔ́ pɩ́ bɛ́ɛ’ hũŋ fʋ̃ŋ wɛrɩ wa. ⁸Sarmɩna fú’ma kɛ́ŋ gɩ́ pɩ khɔrɔ’; mʋ́ nú pɩ́ kʋ̃ŋgɩraarɩ yɛ mʋ́ tʋ kɛ́ŋ gɩ́ pɩ yaarɩ ná kɛ́ŋ gɩ́ pɩ yóo wa. Mʋ́nnáa sɩrɛ, nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ hũnni Yékírí wá Nii wá bárkárá wɛra.

⁹Níkódɛ́mɩná kha’ mʋ́nnɩ sɩ wɔ́nnɩ́ dé yôo? ¹⁰Yésúrá kha’ ʋ́ ʋ́ déeri nɩ́khãgɩ kpakpabaa yɛ̂ɛ mamaŋ nɩ́pɩ Ísíráyɛ́lná wɛrɩ, ʋ tʋʋ sɩ yaa? ¹¹Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛrɩyɔɔma kha’ tɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ tʋʋrɩ wɛrɩ, tɩ́ra ɩ̃bɩ́ra sɛɛ’ nɩ́pɩra; tɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ ɲáanɩ wɛrɩ, tɩ́ mɩ́ɲɛ ɩ̃bɩ́ra sɛɛ’ nɩ́pɩra; yɛ pɩ wɛ̂ɛ hɩ̃́ŋ ɩ̃bɩ sɛɛrɛrɩ wa. ¹²Yɛ khabɩ tɛ̃ kha’ ná ma sɛɛ’ pɩ mɩ́ɩ ɩ́ déeri duniɲa wáyɩ wɛrɩ, pɩ wɛ̂ɛ khãa ɩ́ bʋ wa, yɛ ná ma ba sɛɛrɩyɛ bɩ ɩ́ déeri thʋ’rɩ wáyɩ wɛrɩ, mʋ́nnɩ pɩ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ khãa ɩ́ bʋʋ? ¹³Nɩ́thɩ̃nɩgɛ kã́nɩ́ ní thʋ’nná wã, ná kɩ dée má Nɩ́thɩ̃na’bii ʋ́ yaarɩ ní ɩ̃ baa wɛrɩ wa. ¹⁴Pãtɩ́ Moyízi yaara’ra sʋwaarɩ kã́a-ʋ tábɔkɩrá, gbirinná, bɛ́ɛ’ ɲáa-ʋ wɛrɩ, mʋ́nnáa sɩrɛ, fɔ́ pɩ́ ba’ tɛ̃ Nɩ́thɩ̃na’biiri tábɔkɩrá ɩ̃́ yaará’ nɩ’nɩgɔɔ bɛ́ɛ’ ɲáa-ʋ, ¹⁵sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ ʋ́ bʋ, ʋ́ bu thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra.

¹⁶Yékírí fʋŋ-ʋrma duniɲanɩ́pɩrɩ ná taraa, ʋ́ hãanɩga ʋ́ Bikhee úkpo kekeri’ ʋ̂ʋ ʋ́ wɛrɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ ʋ́ bʋ, ʋ́ téu wa, dé ʋ́ bu thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra. ¹⁷Yékíre sʋ̃nɩ ʋ́ Bikheeri fa duniɲaná dé ʋ ba thɩɩ duniɲanɩ́pɩ wa, dé sʋ̃ŋ-ʋrʋʋma dé ʋ ba hɩ̃́ŋ bɩ. ¹⁸Wɛ́ɛ ʋ́ khãanɩ ʋ́ bʋ, thɩɩgɛ́ kɔ́’ ʋ́rɩ́ wa, yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ khãa ʋ́ bʋ wa wɛrɩ, thɩɩgɩ kɔ́’-kɩrʋʋma sówo, pébu, ʋ khãa Yékírí wá Bikhee úkpo kekeri’ ʋ̂ʋ ʋ́ wɛrɩ wa. ¹⁹Mɩ́ɩ tɩ́ yɛɛrɩ thɩɩgɩrá kɔ́rɩ́ bɩ wɛrɩ, tɩ́rá déeri pãtɩ́ táyɛ́sɩ́gɩ bannɩ duniɲaná yɛ nɩ́pɩ́rá khɔrgɔ tápírgiri yɛ kayɩ táyɛ́sɩ́gɩrɩ ɩ̃ dɛɛ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩdégírá wɛra. ²⁰Nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ dé mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ wɛrɩ, ʋ ĩ’ma táyɛ́sɩ́gɩrɩ, ʋ́ tɔ́’rɩ́ŋ gɩ́ ya, pébu, ʋ phãnɩma kha’ má sʋ̃mdéenɲina ba ku’ma toroo bʋ, nɩ́pɩ́rá ɲáa-ɩ. ²¹Yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ nɩ́ɩnɛ́ɛ ɩ̃ mákɩ́rá thɩ̃ɲaanɔ wɛrɩ, ʋ́ra khɔrɔ́’ máagɩ́mma táyɛ́sɩ́gɛ pɩ́ ɲá koikoi pãtɩ́ ʋ nɩ́ɩnɛ́ɛ ɩ̃ mákɩ́rá dɔ́ŋ mɩ́ Yékíre bɛɛ wɛra.

Tɩ́ Jã́ sɛɛ’rɩ Yésú wá mɩ́ɩ wɛra

²²Mʋ́ sɩ tannɩ wɛrɩ, Yésú ná ʋ́ mamannɩbibirá yóo Júde maráa bʋ ɩ̃ ná hɩ̃taa dée pɔ́ khɩbɩ, yɛ ʋ̂ʋ yɛ bátízé nɩ́pa. ²³Jã́na yɛ bátízéma nɩ́pɩ tɛ̃ Énóni, Sálím wá the’, pébu, yɔ’mɛ yɛ níma kɔ́ŋ. Nɩ́pɩra yɛ yóoma ʋ́ thãná ʋ̂ʋ yɛ bátízé bi. ²⁴Tɩ́ pã́nná ná pɩ yɛ pã́gɩ́ Jã́nɩ thoŋ na.

²⁵Ɔ khɩɩ Jã́ wá mamannɩbibi wá pɔ́ɔ ná Júděe ɔɔ yɛ pã́nɩ́ kãmbɩ Júdebi wá wɩ́rɩ́’mɩ wá mɩ́ɲɔ. ²⁶Pɩ́ yóo ná sɛɛrɩyɛ Jã́nɩ kha’ Nɩ́khãgaa, ʋ wógí’ ú ná wáɩ ʋ̂ʋ yɛ dágáa ʋ́ pɩ yɩ́’ Júrdɛ̃́ wɛrɩ, ʋ́ tɔ́ he’nná, ʋ́ mɩ́ ɩ́ ʋ yɛ sɛɛ’ wɛrɩ kɛyɩɩ? Ʋ bátízéma wɛrá nɩ́pɩ yɛ bɛ̂ɛ’ yóo ʋ́ thãná. ²⁷Jã́ná sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ bu mɩ́ɩnɩ wã ná kɩ dée má Yékíré hãanʋʋ tɩ́ ya. ²⁸Yɛ kha’ pɩ́ thĩ tʋ-bɩrɩ dé sɛɛ’-maɲaa bɩ kha’ maná déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ wã, dé Yékírí sʋ̃ŋ-ʋrɩ-mama dé ma khɩrɩ́ɩ baŋ ʋ́ bʋ dʋ́rʋ́m. ²⁹Sɩ ma má pãtɩ́ nɩ́nɩ́ wá nɩ́ɩnɛ̂ɛ dé yee harɩ, ʋ ná hɩ̃tɩ ʋ́ the’ dʋ́rʋ́m kɩ́ nú ʋ́ sɛɛrɛrɩ, tɩ́ kɩ́ nʋʋ ʋ́ kɔ́ŋ wɛra. Mʋ́nnáa sɩrɛ, pɩ́ nʋʋmɩ wá hũŋgirá déeri má wásɩra; yɛ mɩ́ɩnɛ kpɩgɩ bʋ́ wɛrá wa. ³⁰Fɔ́ ʋ́ kpórsírá kɩ́ dʋ’ kɩ́ yóo, yɛ manɩ wásɩ́rá kɩ́ sũŋ.

Wɛ́ɛ ʋ́ ku’ri thʋ’rɔ baa wɛra

³¹Wɛ́ɛ ʋ́ ku’ri thʋ’nná wɛrɩ, ʋ tarɩ bɛ̂ɛ’, yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ fãnɩŋgɩrá wɛrɩ, dé-uma fãnɩŋ wáa yɛ̂ɛ sɛɛ’ mɩ́ɩ ɩ́ déeri fãnɩmmɩ́ɲa. Wɛ́ɛ ʋ́ ku’ri thʋ’nná wɛrɩ, [ʋ tarɩ bɛ̂ɛ’]. ³²Tɩ́ ʋ ɲáanɩ ná tɩ́ ʋ núuni wɛrɩ, tɩ́ mɩ́ɲɛ ʋ sɛɛ’ nɩ́pɩrɩ, yɛ nɩ́nɛ wɛ̂ɛ hɩ̃́ŋ sɩ ya. ³³Yɛ wɛ́ɛ ʋ́ hɩ̃́nnɩ ʋ́ sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, ʋ bʋka’ma kha’ Yékínna sɛɛ’ma thɩ̃ɲaa. ³⁴Wɛ́ɛ ʋ́ Yékírí sʋ̃nnɩ wɛrɩ, ʋ sɛɛ’ma Yékírí wá sɛɛrɛ, pébu, Yékínna hãa-ʋma ʋ́ Niinɔ kaadé kpʋ̃́ʋnɩ́ɲâanɔ. ³⁵Sii fʋŋ-ʋma Bikheeri ɩ̃ hãa-ʋ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ. ³⁶Wɛ́ɛ ʋ́ khãanɩ Bikheerá wɛrɩ, ʋ buma thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo, yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ núu ʋ́ wágɩ wa wɛrɩ, ʋ́ ba bu kɩ́ thakoogiri wa, dé Yékírí wá ɲámɩ́sɩra ʋ́ bʋma.

Sámáarí harɩ wá mɩ́ɲa

¹Yésú tʋ-ʋyaa dé Fáarísibi nú-biyaa ná pɩ kha’ ʋ yɛ buma nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ̂ɛ yɛ thowoo ɩ̃ taraa Jã́nɩ yɛ ʋ̂ʋ bátízé nɩ́pɩ ɩ̃ taraa-ʋ tɛ̃. ²Yɛ hakɩra ná Yésú wá thĩnâa yɛ bátízé nɩ́pɩrɩ wa, dé ʋ́ mamannɩbibirɛ. ³Mʋ́ Yésú tʋʋrɩ sɩ wɛrɩ, ʋ́ yaa Júde maráará dé ʋ fɩ́’rɩ́ písi Galíle maráará ⁴yɛ mákɩ́ŋ-ʋyaama ná ʋ thoo Sámáarí maráa bʋ ɩ̃́ yóo. ⁵Mʋ́ ʋ yɛ yóomíná wɛrɩ, ʋ́ ná nanɩ Sámáarí nɩɩ wá yɔ́ɔ, ɩ́ pɩ yɩ́’ Síkáarɩ. Ɩ yɛ déeyée khaa tɩ́ Jakɔ́pɩ hãana ʋ́ bikhee Jozɛ́fɩrɩ wɛrɩ wa. ⁶Tɩ́ khanná Jakɔ́pɩ wá kɔrɔnnɛ yɛ. Mʋ́ Yésú nɩ́ɩnɛ́ɛná foriyo wɛrɩ, ʋ́ hɩ̃taa kɔrɔ̌ɔŋ the’rá. Ʋ́ waatɩrá khɩɩra yɛ ɲʋ́mɩ́mma thaaga.

^7-8Ɔ Sámáarí harɛ́ baa dé ʋ ba tha yɔ’mɔ. Ʋ́ waatɩrá ná Yésú wá mamannɩbibi yóo-biyaama nɩɩdɔ́gɩ́rá dé pɩ ná doŋ diime. Ʋ́ sɛɛrɩyɛ Sámáarí hannɩ kha’ ʋ hã ma yɔ’mɩ má ɲʋ́. ⁹Ʋ́ kha’ ye! Ʋ́rɩ́ Júdee wɔ́nnɩ́ sɛɛ’ manɩ Sámáarí harɩ kha’ ma hã ma yɔ’mɩ má ɲʋ̂ʋ? (Pébu, Júdebi ná Sámáarí nɩ́pɩra yɛ sɩ̃mɩmma kãmba.) ¹⁰Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ná tʋ-ʋyaa Yékírí wá mɩ́hãanɩgaannɩ yɛ tʋʋ tárɩ́ kpoo ʋ̂ʋ ɲɩ́nɔɔ yɔ’mɩnɛ wɛrɩ, ʋ́rá yɛɛra mákɩ́rá ná ʋ ɲɩ́ŋ ʋ́rɩ́ yɔ’mɩnɛ, ʋ́ hãa-ʋ yɔ’ mɩ̂ɩ hãana’ thakoogi wɛra. ¹¹Hanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, kɔrɔŋ ko’-uma yɛ ʋ táthaaŋgɛ ya; mʋ́nnɩ ʋ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ bu pɩ́ thakoo yɔ’mɩnaa? ¹²Yɛ kha’ ɩ̃bɩ khãgaa Jakɔ́pɩrá hãanɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ kɔrɔŋ wɛnnɔ, yɛ Jakɔ́pɩ wá thĩ ɲʋ́-ʋrɩ ʋ́ yɔ’mɩna; ʋ́ bibi ná ʋ́ tádooribirá ɲʋ́ʋ bɩ tɛ̃. Yɛ kha’ keŋ-uri má ʋ khã’-ʋ́-bʋmaa? ¹³Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ ɲʋ́ʋnɩ pɩ́ yɔ’mɛnɩ, ɲʋ́ʋsɛ ba kɔ́rɔɔma tɛ̃. ¹⁴Yɛ nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba ɲʋ́ yɔ’ mɩ́ mana ba hãa-ʋ wɛrɩ, ɲʋ́ʋsɛ́ ba kɔ́rɔ́ɔ ɲá wã. Pɩ ba déma má yɔ’bunne ʋ́ bʋ, tɩ̂ɩ hãana’ thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra. ¹⁵Hanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, ʋ hã ma pɩ́ yɔ’mɩnɛ sɩ́ dé sã́ŋgɩ, hã ɲʋ́ʋsɛ́ kɔ́’ ma tʋ̃́wã; yɛ hã má baŋ yɔthagɩ fará tʋ̃́wã.

¹⁶Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yóo ná yɩ́’ ʋ́ khoori pɩ́ baŋ. ¹⁷Hanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ma khoonɔ wã. Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ thɩ̃ɲaa ʋ́ ná ʋ kha’ ma khoonɔ wã, ¹⁸pébu, khoo bímʋ́wã́a’ ʋ yeera yɛ ʋ́ ná wɛ́ɛ ʋ̂ʋ kãmbɛ wɛrá mɛ́’nɩ wɛrɩ, ʋ dée ʋ́ khoo wa. Yɛ kha’ sɩ́rɩ́ bʋ sɛɛ’-ʋrɩ thɩ̃ɲaa.

¹⁹Hanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, ɲá-manɩ sɩ, dé-uma Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa. ²⁰Yɛ kha’ tátíkɛrá ɩ̃bɩ khãgɩbɩ thɩya’rɩ Yékínni yɛ pɩ́rɩ́ Júdebirá kha’ Jerúzalɛ́m pɩ mákɩ́nnɩ ná pɩ thɩya’ Yékínna. ²¹Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ khɩ̃harɩya, ʋ khã̌a tʋ dé ɔ khɩyɛ ba naŋ pɩ́ ba thɩya’ Sii Yékínni tátíkɛrá wɛrɛ́sɩ Jerúzalɛ́mɩná wã. ²²Yɛ kha’ pɩ́ Sámáarí nɩ́pɩ, pɩ́ra thɩya’ma Yékínni kaa tʋwɔɔ yɛ ɩ̃bɩ Júdebira thɩɩgɔɔma yɛ tʋwɔɔ, pébu, ɩ̃bɩ Júdebi thãná hɩ̃́mmɩna ku’. ²³Yɛ kha’ ɔ khɩyɛ ba naŋ ʋ́ Yékínthɩya’ thĩnthĩmbira ba thɩya’ Siiri ʋ́ Nii wá bárkárá ɩ̃ mákɩ́rá ʋ́ thɩ̃ɲaanɔ, dé pɩ́ Yékínthɩya’rɩbɩ wá hũŋgira Siira bɛɛ. Yɛ ʋ́ khɩɩ naŋ-ʋma sówo. ²⁴Yékírí dé-uma niɲe. Tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ̂ɩ thɩɩgɔɔ wɛrɩ, mákɩ́m-bɩrɩ ná pɩ thɩɩgɔɔ ʋ́ Nii wá bárkárá ɩ̃ mákɩ́rá ʋ́ thɩ̃ɲaanɔ.

²⁵Hanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ tʋ-manɩ dé ʋ́ pɩ yɩ́’ Mésíri wɛrɩ, ʋ ba bamma. (Mésí wá tɩtã́ŋgɩ́rá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́na.) Yɛ ná ʋ ba baa, ʋ ba bʋka’-ɩ̃bɩ́rɩ́ma mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ. ²⁶Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ manɩ ʋ̂ʋ sɛɛrɛɛ ʋ́ mɛ́’nɩ wɛrɩ, maná déeri Mésíra.

²⁷Tɩ́ pã́nná, ʋ́ mamannɩbibi fɩ́’rɩ baa ba ɲáa ʋ́ ná hannɩ ná pɩ sɛɛrɛɛ, sɩ́ maanɩga bɩ, yɛ pɩ́ ɔɔ hagɩ pʋ́gɔɔ kha’ pé ʋ bɛɛ ʋ́ wɛrɛ́sɩ pé ʋ̂ʋ sɛɛrɛɛ ʋ́ wa. ²⁸Hanná tɔ sɛ́ɛ ʋ́ beenni yɛ fɩ́gɩ́ khũni nɩɩná ná sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩrɩ kha’ ²⁹pɩ bannɩ́ ba keŋ ɔ wáɩ ʋ́ sɛɛ’rɩ ma mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ma déeri wɛrɩ, dé pã́anɛ ʋ́rá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nna. ³⁰Pɩ́ tɔ khɛɛ yóo ná ɲáa Yésúra.

³¹Ʋ́ waatɩrá ʋ́ mamannɩbibira yɛ ɲɩ́nɔɔ ɲánnɩ ɲánnɩ kha’ Nɩ́khãgaa, ʋ keŋ ʋ́ thĩ yɛ́ di. ³²Yɛ ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɔ́ dime ma ba di, pɩ́ tʋ bɩ́rɩ́ wa. ³³Ʋ́ mamannɩbibirâa pʋ́’ kãmbɩ kha’ dé ɔ̌ɔ sóori ba hãa ʋ́ dii bâa? ³⁴Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ má diminá déeri ɩ̃́ dé tɩ̂ɩ nʋʋ wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, yɛ́ sóo sʋ̃mɩ tɩ́ ʋ hãanɩ ma wɛra. ³⁵Nɩ́pɩra kʋ̃mma kha’ sɩ̃gɩra yɛɛ-ʋma fergi bíɲɩ̂ɩ’ ʋ́ naŋ, yɛ mana sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ yaará’ keŋ khãmarsɩra; nan-sɩrma sɩ̃gɩraŋ sówo. ³⁶Wɛ́ɛ ʋ̂ʋ sɩ̃gɩ’ wɛrɩ, bu-uma ʋ́ taasɩ yɛ̂ɛ pĩ́ŋgíŋ nɩ́pɩ pãtɩ́ pɩ pĩ́ŋgíŋ khãmardimi wɛrɩ, pɩ́ bu thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo, sɩ́ dé sã́ŋgɩ tɔɔgɛɛra ná sɩ̃gɩ’raará kpánnɛ́ɛ kpoogo. ³⁷Pãtɩ́ nɩ́pɩra kʋ̃ŋ kha’ ɔ̌ɔ tɔɔgɛɛ ɩ̃́ hã ɔ̌ɔ sɩ̃gɩ’ wɛrɩ, mʋ́nnáa sɩrɛ, ³⁸sʋ̃m-manɩ-bɩma dé pɩ ná sɩ̃gɩ’ khãmarɩ gɩ́ pɩ mɩ́ɩ sʋ̃nɩ wã, dé pɔ́ɔ sʋ̃nnɩ gɩ, pɩ́rá ba buu yɛ̂ɛ sɩ̃gɩ’ kɩ.

³⁹Ɩ́ nɩɩná, Sámáarí nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa Yésúrá ɩ̃ dɛɛ pãtɩ́ harɩ sɛɛ’ra bɩ kha’ sɛɛ’-ʋrɩ-mama mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ma déeri wɛra. ⁴⁰Tɩ́rá yɛɛrɩ mʋ́ pɩ yóorá ná ɲáa-ʋ wɛrɩ, pɩ ɲɩ́nɔɔ ɲánnɩ ɲánnɩ kha’ ʋ hɩ̃tɩ fɩ́. Ʋ́ hɩ̃taa fɩ́ ɩ̃ dée khɩɩ bɩ́ɲɔ. ⁴¹Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ hafɩya khãa Yésúrá ɩ̃ dɛɛ ʋ́ thĩ wá sɛɛrɛrá ⁴²yɛ̂ɛ yɛ sɛɛ’ hannɩ kha’ ɩ̃bɩ́ra khãa Yésúrá ɩ̃ dɛɛ ʋ́ sɛɛrɛ́ɛ tónná wã, dé ɩ̃bɩ thĩ nú-ĩbínni Yésú wá nʋ́gɩsɛɛrɛrɩ yɛ khãa tʋʋ dé ʋ́rá déeri duniɲanɩ́pɩ wá Hɩ̃́nnáanɩ mɩ́ɲáŋ.

Ɩthakhoo wá sʋ̃mdébi kpakpabǎa bii wá pã́aɲámmɩ wá mɩ́ɲa

⁴³Mʋ́ Yésú déeri fɩ́ khɩɩ bɩ́ɲɔ wɛrɩ, ʋ́ yaa yóo Galíle maráa bʋ; ⁴⁴pébu, ʋ́ thĩ kha’-ʋyaama kha’ ʋ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnâa bʋ́ ʋ́ pɩ yatɩŋ ʋ́ bihũnnɩɲɔ wã. ⁴⁵Mʋ́ ʋ nannɩ Galílerá wɛrɩ, nɩ́pɩ́rá sagɩraa-ʋ tákɩrsɩ, pébu, tɩ́ pɩ yóorá Kṹŋkɛrsɩrá Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, ɲá-bɩyaama mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ʋ déerá kɛrsɩ wá pã́nná wɛra.

⁴⁶Yésúrá tɔ fɩ́gɩ́ písée Galíle nɩɩ wá yɔ́ɔ bʋ, ɩ́ pɩ yɩ́’ Káná. Ɩ́ nɩɩná ʋ fɩ́kɩ́nná yɔ’mɩnɩ ɩ̃ dée bi divɛ̃́na. Ɩthakhoo wá sʋ̃mdébi kpakpabaa wá ɔ̌ɔ yɛ Kápɛ́rnáwúminá, ʋ́ biyêe yɛ bo’. ⁴⁷Mʋ́ ʋ núuni ná pɩ kha’ Yésú ya-ʋyaama Júde maráará ɩ̃ yóo Galíle maráará wɛrɩ, ʋ́ yóo ná ɲáa ɲɩ́nɔɔ ɲánnɩ ɲánnɩ kha’ ʋ keŋ ʋ́ thĩ yɛ́ yóo Kápɛ́rnáwṹmná ɩ̃́ ná pã́aná’ má bii ûu déso wɛra. ⁴⁸Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ná pɩ́ra ɲáa tãgɩmasimɩ́ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wa, pɩ́rá wɔ́nnɩ́ khãa wã kâa? ⁴⁹Sʋ̃mdébi kpakpabaará kha’ Nɩ́khãgaa, ʋ yɛɛ ɩ̃bɛ́ haabɩ́ŋ khũŋ, dé má biira ba huma. ⁵⁰Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ khũŋ dé ʋ́ bii ya-ʋrɩ. Wáɩrá khãa Yésú wá sɛɛrɛrá yɛ khɛɛ yɛ̂ɛ khũŋ.

⁵¹Pãtɩ́ ʋ yɛ khũmminá wɛrɩ, ʋ́ kpɩ̃́ŋgɩ́rá ʋ́ sʋ̃mdébibinɛ, pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́ bii ya-ʋrɩ. ⁵²Ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ ʋ̃nnɩ waatɩ sarmɩ dóonnuu? Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ naaŋ tɩ́ khɩɩ kpɔɔra kɩ́rɩ́ʋ wɛrɩ, tɩ́ra wɩ́kpʋ̃́ʋgɩ sóori. ⁵³Tɩ́ra sii tʋʋrɩ dé waatɩ ʋ́ Yésú sɛɛ’raa-ʋ kha’ ʋ́ bii ya-ʋrɩ wɛrɩ, ʋ́ waatɩ kpoorɔ. Ʋ́ ná ʋ́ kórgi nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ tɔ khãa Yésúrá. ⁵⁴Tɩ́rá déerá pã́a ɩ́ɲɔ tãgɩmasimɩ́ tɩ́ Yésú déerá tɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ, tɩ́ ʋ yaara Júderá ɩ̃ baa Galílerá wɛra.

Ɔ munuguwáɩ wá pã́aɲámmɩ wá mɩ́ɲa

¹Tɩ́ kpãnaa bʋ, Júdebi wá kɛrsɩ wá sɔ̂ɔ yɛ Jerúzalɛ́mɩná, Yésúrá yaa yóo ní. ²Ɩ̃ hakɩra ná Jerúzalɛ́mɩná, tɔ́ tʋtʋ̃nnɛ̂ɛ yɛ bʋ́, tɩ́ sã́nɩ́bɩra yɛ thoo yɛ̂ɛ dóoŋ wɛra. Kɔ́ yɔpókêe yɛ tɩ́ the’rá kɩ́ pɩ yɩ́’ eburusirá Bɛ́tɩ́zátá. Tákhaŋ sɩ́mʋ́wã́a’nʋ̂ʋ yɛ fɩ́. ³Bo’ri kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ hʋ̃nna sɩ́ tákhansɩrá: darapɩ ná dɛɛkpoobi ná munugubo. [Pɩ yɛ tɛɛma dé yɔ’mɩna dú’, ⁴pébu, Tamǎaŋ mɩnɩgɩ wá ɔ̌ɔ dé kɩ́ sũŋ pɔ́ waatɩbɔ kɩ́ dú’ pi. Bo’roo ʋ́ khɩrɩɩrɩ dóoró bú wɛrɩ, ʋ pã́aɲɩma, háarɩ sɩ́ bosirâa mʋ́ŋ.]

⁵Ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ bʋ́, ʋ́ wáará bosi ɩ̃ buu dɩɩsɩ digbée ná kpɔɔ ná má’nɩ́sãa’. ⁶Mʋ́ Yésú ɲáanáa-ʋ hʋ̃ŋkhanná yɛ tʋʋ dé dáɩ-ʋyaama bosirá wɛrɩ, ʋ́ pʋ́gɔɔ kha’ ʋ bɛɛ dé ʋ pã́aɲaa? ⁷Bo’roorá sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, ma nɩ́nnɔ ʋ̂ʋ dóoró’ ma yɔpókírá waatɩ ʋ́ yɔ’mɩ dú’ri ya, dé waatɩ ʋ́ ma kha’ ma dóoŋ wɛrɩ, ná ɔɔ khɩrɩya má bʋ. ⁸Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yáa khɛ ʋ́ hʋ̃ntágɩ ɩ̃́ nɩ́ɩnɛ́ɛ. ⁹Wáɩrá pã́aɲáa fɩ́ khaanná yɛ yaa khɛɛ ʋ́ tɛ́bɩ́ yɛ̂ɛ nɩ́ɩnɛ́ɛ.

Yɛ mʋ́ sɩ déerá Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩ bʋ wɛrɩ, ¹⁰pɩ́ nɩ́khãgɩbɩrá sɛɛrɩyɛ wáɩ ʋ́ pã́aɲánná wɛrɩ, kha’ kpáarɛ́ɛkhɩyɔ; ʋ khɩ̃nnɛ yɛ̂ɛ kpóŋ ʋ́ tɛ́bɩ́ ɩ̃́ nɩ́ɩnɛ́ɛ ɲa. ¹¹Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ wɛ́ɛ ʋ́ pã́aná’nɩ ma wɛrɩ, sɛɛ’-ʋrɩ-mama kha’ ma khɛ má tɛ́bɩ́ ɩ̃́ nɩ́ɩnɛ́ɛ. ¹²Pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ máa sɛɛ’rʋʋ kha’ ʋ khɛ ʋ́ tɛ́bɩ́ ɩ̃́ nɩ́ɩnɛ̂ɛ? ¹³Yɛ wáɩra yɛ tʋʋ tárɩ́ kpoo ʋ́ pã́aná’náa-ʋ wã, pébu, Yésú thĩni-ʋyaa-bʋ́ma nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ fɩ́ khaanná wɛrɩ, pɩ́ sɔgɔmbɩrá.

¹⁴Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yésúrá ná hakɩra ʋ́ Yékínthɩya’dukirá, ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ pã́aɲáŋ-ʋrɩ wɛrá; hã ʋ́ sʋ̃́nnɩ́ dé mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ, tɔ́ mɩ́ pɩ̃́ɩnɛ́ nanɔɔ ɩ̃́ tarɩ mɛ́’nɩ tʋ̃́wã. ¹⁵Wáɩrá ná sɛɛrɩyɛ Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩrɩ kha’ Yésúu pã́aná’nɩ ma. ¹⁶Pɩ́ yaa Yésúrá, pébu, kpáarɛ́ɛkhɩɩ bʋ ʋ déerá sɩ. ¹⁷Yɛ Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ má Siira ma déegéesírá háarɩ ná fɛɛ yɛ manâa déegéesírá tɛ̃. ¹⁸Mʋ́ ʋ yɩ́’rɩ ɩ́sɛrɩ wɛrɩ, Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩ wá ɲámɩ́sɩ́rá hafɩya yaa, pɩ̂ɩ yɛ bɛɛ dé pɩ khʋwɔɔ tére. Yɛ kɩ dée má tɩ́ ʋ pã́aná’ná wáɩrɩ kpáarɛ́ɛkhɩɩrá wɛrɩ, sɩ́ tónnɔ wã, dé tɩ́ ʋ kha’ra Yékírí dé-uma má Si dɔ́ɔráa, kɩ dée má má ná ʋ́ra ma kpoogi wɛrɩ, sɩ́rá yɛɛra.

Wɔ́rɩ́ gɩ́ Sii hãanɩ Bikheeri wɛra

¹⁹Yésúrá písée kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ Bikheerá wɔ́nnɩ́ dé mɩ́ɩnɩ ʋ́ thĩ ɲa, dé tɩ́ Siira dé wɛrɩ, tɩ́ra ʋ ɲá ɩ̃́ dé. Mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ Siira dé wɛrɩ, Bikheera déyeema tɛ̃; ²⁰pébu, Sii fʋŋ-ʋma Bikheeri yɛ̂ɛ bʋkaa-ʋ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ʋ́ thĩna dé wɛra. Yɛ ʋ bʋkaa-ʋma yɔ́ mɩ́ kpakpa’ɩ tɛ̃, ɩ́ tannɩ ɩ́yɛrɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ ʋ́ déyee sɩ́ maana’ pɩ; ²¹dé pãtɩ́ Siira yaara’ kpɩ̃ɩsɩrɩ yɛ̂ɛ hã sɩ thakoogi wɛrɩ, mʋ́nnáa Bikheera hã tɛ̃ pɛ́ɛ bɩ́ ʋ khɔrɔ’ wɛrɩ, thakoogo. ²²Siira wɛ̂ɛ thɩɩ nɩ́nɩ́ wã, dé Bikheera ʋ hãanɩ wɔ́rgɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ dé ʋ thɩɩ nɩ́pɩrɩ ²³sɩ́ dé sã́ŋgɩ bɛ́ɛ’ kɩ́ kpónnó’ Bikheeri pãtɩ́ pɩ kpónnó’ Siiri wɛra. Wɛ́ɛ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ yɛ̂ɛ kpónnó’ Bikheeri wa wɛrɩ, má Sii ʋ́ sʋ̃nnʋʋ wɛrɩ, ʋ́ra ʋ kaa kpónnó’.

²⁴Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ nú má sɛɛrɛ yɛ khãa wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, bu-uma thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra. Yékínná ba kpɩ̃́ŋ ʋ́ tʋ̃́wã, dé ku’-uma huuminá ɩ̃ dóoró thakoogo. ²⁵Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma tɛ̃ kha’ ɔ khɩyɛ ba naŋ ʋ́ huuribira ba nú Yékírí wá Bikhěe nʋ́ga; yɛ ʋ́ khɩɩ wá yatɩ naŋ-ʋma sówo. Yɛ pɛ́ɛ bɩ̂ɩ ba nú ʋ́ nʋ́gɩrɩ wɛrɩ, pɩ ba buma thakoogo; ²⁶dé pãtɩ́ Siira hãana’ thakoogi wɛrɩ, mʋ́nnáa ʋ hãanɩ Bikheeri wɔ́rgɩ ʋ̂ʋ hãana’ thakoogo. ²⁷Hã-ʋrʋʋma tɛ̃ khɩ̃nnɩ dé ʋ thɩɩ nɩ́pɩrɩ pébu, ʋ́rá déeri Nɩ́thɩ̃na’biira. ²⁸Yɛ hã pɩ́ yɛɛ sɩ́ maana’ pɩ ya, dé ɔ khɩɩ ná nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ dúutã́nɲɩ́ná wɛrɩ, pɩ ba nú ʋ́ nʋ́gɩ ²⁹ɩ̃́ yáa ku’. Pɩ́ déeri mɩ́kɩrɩɩ wɛrɩ, pɩ́ra ba yama ɩ̃́ bu thakoogo; yɛ pɛ́ɛ bɩ́ déeri mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ wɛrɩ, pɩ́rá ya Yékínná kpɩ̃́ŋ bɩ́. ³⁰Yɛ kha’ má wɔ́nnɩ́ dé mɩ́ɩnɩ má thĩ ɲa. Ma thɩɩma nɩ́pɩ ɩ̃ mákɩ́rá tɩ́ Yékíre sɛɛ’ ma wɛra. Yɛ ma thɩɩma nɩ́pɩ thɩ̃ɲaa bʋ, pébu, ma wɛ̂ɛ dé tɩ̂ɩ nʋʋ mannɔ wã, dé tɩ̂ɩ nʋʋ wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, tɩ́ra ma dé.

Yékírí wá Bikheera ma sɛ́ɛrɩ́ kɔ́ŋgɔ́mbɛ

³¹Yɛ kha’ ná má thĩnâa sɛɛ’ má mɩ́ɩ pɩ́ wɔ́nnɩ́ hɩ̃́ŋ sɩ ya; ³²dé ɔ̌ɔ sɛɛ’ má mɩ́ɩ, yɛ tʋ-manɩ dé tɩ́ ʋ sɛɛ’ má mɩ́ɩná wɛrɩ, thɩ̃ɲaa-ʋ. ³³Sʋ̃m-bɩyaa nɩ́pɩ Jã́ thãná yɛ tɩ́ ʋ sɛɛ’rɩ bɩ ma mɩ́ɩná wɛrɩ, thɩ̃ɲaa-ʋ. ³⁴Ma wɛ̂ɛ kpʋ̃́ʋ dé nɩ́nɛ dé má sɛ́ɛrɛ́ ɩ̃́ sɛɛrɛ́ɛ hã ma wã, dé ma sɛɛ’-sɩma sɩ́ dé sã́ŋgɩ Yékínná hɩ̃́ŋ bɩ. ³⁵Pãtɩ́ fɩtɩ̃naana so ɩ̃́ yɛ́’rɛ́’ kɛ́ŋgɩrɩ wɛrɩ, mʋ́nnáa Jã́na yɛ pɩ́ sɔgɔmbɩrá, pɩ́ pɩ́ɩ ɩ̃ kpánnɩ́ɲá kɩ́ táyɩ́rgɩ́rá kɩ́rɩ́ʋ ³⁶yɛ tɔ́ mɩ́nɛ bʋ́, tɩ́ sɛɛrɛɛrɩ hãa ma ɩ̃ taraa Jã́na. Tɩ́ mɩ́nná déeri sʋ̃mɩ ɩ́ Sii hãanɩ ma dé ma dé, ɩ́ manɛ déemíná wɛrɩ, ɩ́râa bʋká’ kha’ Sii Yékínná sʋ̃nnɩ ma. ³⁷Ʋ́ thĩ wá yatɩ sɛɛrɛɛ-ʋrɩ hãa ma, dé pɩ beri núuma ʋ́ nʋ́gɩ ɲáa wã, yɛ pɩ ɲáa-ʋ yíbíre ɲáa wã, ³⁸yɛ pɩ pɩ́ɩ dé pɩ kɔ́’ ʋ́ sɛɛrɛrɩ wa, pébu, pɩ khãa wɛ́ɛ ʋ́ ʋ sʋ̃nnɩ ɲa.

³⁹Yɛ kha’ pɩ karamma Yékírí wá sɛbɩrɩ tákɩrsɩ, pébu, khãa-bɩrɩ tʋʋ dé bʋ́náa thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛrɩ, kɩ bu, yɛ ʋ́râa sɛɛ’ má mɩ́ɩnɩ mɩ́ɲáŋ ⁴⁰yɛ pɩ wɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ baŋ má thãná ɩ̃́ bu thakoogi wa. ⁴¹Ma wɛ̂ɛ bɛɛ nɩ́pɩ wá kpórsi wa, ⁴²dé má yatɩ tʋ-manɩ bɩ; pɩ wɛ̂ɛ khɔrɔ’ Yékírí wá mɩ́ɩ wã. ⁴³Má Sii wá ɲísígírá ma bannɩ yɛ pɩ́ kaɩ kha’ pɩ́ pɩ́ ma wã, yɛ ná ɔ nɩ́’ maa ba baa ʋ́ thĩ wá ɲísígo, pɩ ba pɩ́ ʋ́ra.

⁴⁴Yɛ kha’ mʋ́ pɩ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ khãa má bʋʋ? Pébu, tɩ́ pɩ kɩ́ kpónnó’ kãmbɩ wɛrɩ, sɩ́ra pɩ bɛɛ, tʋ̃má pɩ wɛ̂ɛ bɛɛ Yékírí úkpo wá kpórsi wa. ⁴⁵Kha’ hã pɩ́ keŋ má ma ba kha’ yárgɩ́m-bɩrma Sii Yékírí wá wɔ́ɔrɔ wa, dé Moyízi wá sɛɛrɛ ʋ́ pɩ saarɩ pɩ́ khãamɩnɩ wɛrɩ, ʋ́râa ba kha’ yárgɩ́m-bɩrɩ. ⁴⁶Yɛ kha’ ná khãa-bɩyaa Moyízi wá sɛɛrɛrá mɩ́ɲáŋ, pɩ yɛ khãa má bʋ tɛ̃, pébu, má mɩ́ɲɛ ʋ tɩ̃’nɩ ʋ́ sɛbɩrá. ⁴⁷Yɛ ná pɩ khãa mɩ́ɩ ɩ́ ʋ tɩ̃’nɩ wɛrɩ wa, mʋ́nnɩ pɩ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ khãa má sɛɛrɛrâa?

Tɩ́ Yésú hãanɩ khoobi kɩ̃ŋ bɩ́ɲɔ ná kpársɩ́mʋ́wã́a’ thasóké dii wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mat 14.13-21; Már 6.30-44; Lúk 9.10-17)

¹Mʋ́ sɩ tannɩ, Yésúrá yaa sagaa Galíle dákpóróo ʋ́ pɩ yɩ́’ tɛ̃ Tíbéríyádɩ dákpóróo wɛrɩ, ʋ́ tɔ́ he’nná. ²Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ yaa yɛ̂ɛ thowoo ɩ̃ dɛɛ pãtɩ́ ʋ pã́aná’ná bo’ribi tãgɩmasipã́aná’mɩ pɩ́ ɲáa wɛra.

³Yésúrá kã́nɩ́ tátíko ɩ̃ hɩ̃taa ʋ́ ná ʋ́ mamannɩbibira. ⁴Júdebi wá Kṹŋkɛrsɩ tɔ́’rɩ́n-sɩyaama. ^5-6Yésúrá keri ɲáa nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩ ná pɩ baŋ ʋ́ thãná. Ʋ́ tʋʋ mʋ́ yɛ pʋ́gɩ́ Filípiri kha’ tʋ̃́nnɩ́ kharɛ ɩ̃bɩ́ra bú doŋ phã́anɩ́ hã nɩ́pɛrá khɔɔ? Tʋ̃má, khɩrɩɩ-ʋyaa tʋʋ mɩ́ɩ tɩ́ ʋ yɛ ba dé wɛra. ⁷Filípirá sɛɛrɩyɔɔ kha’ háarɩ ɩ̃bɛ́ khɛɛ nɩ́nɩ́ ʋ́kpo wá fergibi má’nɩ́sãa’ taasɩ6.7 Gɛ́rɛ́kɩsɩrá kha’-pɩrma kha’ dénáarɩbɩ kpárga. ɩ̃ dori phã́anɩ, ná ʋ́ yatɩrá naŋ bɛ́ɛ’ bu kɛrɛkɛrɛ ya. ⁸Símɔ́ Pɛ́ɛrɩ wá khɩ̃nɩɩ Ándéré ʋ́ déerá ɔ mamannɩbii wá ɔɔ wɛrɩ, ʋ́rá kha’ ⁹ɔ bikhoo’yé wɛ fa, ʋ̂ʋ ɔ́ɔrjɩphã́anɩ6.9 Ɔ́ɔrjɩ dé-uma dii mí nɩ́pɩ tʋʋrɩ ʋ́ maráará wɛra. sɩ́mʋ́wã̂a’ ná buri bíɲɔnɔ. Yɛ kha’ pé ɩ́sɛra wɔ́nnɩ́ kɩrɩ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛraa?

¹⁰Yésúrá kha’ pɩ yɛɛ pɩ́ bɛ́ɛ’ hɩ̃ta. Wṹugêe yɛ fɩ́ tɩ́ khanná kɔ́ŋ. Pɩ́ tɔ hɩ̃taa. Khoobira yɛ ɲʋ́mɩ́mma nɩ́pɩ kɩ̃ŋ bɩ́ɲɔ ná kpársɩ́mʋ́wã̂a’. ¹¹Yésúrá khɛɛ phã́anɩsɩrɩ ɩ̃ thɩɩga Yékírí kha’ ʋ́ ãníke, yɛ khɛɛ hãa pɩ́ kpɩkɩra sɩ́ nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ fɩ́ wɛra. Yɛ khɛɛ burbiri tɛ̃ ɩ̃ thɩɩga Yékírí yɛ khɛɛ hãa pɩ́ kpɩkɩra bɩ bɩ́. Bɛ́ɛ’ buu pãtɩ́ pɩ khɔrɔ’ wɛra.

¹²Mʋ́ pɩ́ bɛ́ɛ’ khɔɔrɩ hĩi wɛrɩ, Yésúrá sɛɛrɩyɛ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ pɩ khɛ sɩ́ tɔɔrɩ, hã pɩ́ sɛ́ɛ sɩ́ hasɩ’ ya. ¹³Pɩ́ hogi si ɩ̃ yee kpɔmbɩsɩ kpɔɔ ná sɩ́ɲɔ́ɔ hĩɲe. Sɩ́rá déerá sɩ́ yɛɛra ɔ́ɔrjɩphã́anɩ sɩ́mʋ́wã́a’ sɩ́ Yésú khɛɛra thɩɩga Yékírí yɛ hãa nɩ́pɩ́rá khɔɔ wɛra.

¹⁴Mʋ́ nɩ́pɩ ɲáanɩ tãgɩmasimɩ́ tɩ́ Yésú déerá tɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛrɩ, pɩ́ kha’ tʋ̃́nnɛ́ɛsɛ bʋ́ wa, dé wáɩ wɛrá déeri Yékírí wá Hɩ̃́ŋgɩ́nnáa ʋ̂ʋ yɛ ba baŋ duniɲaná wɛra. ¹⁵Mʋ́ Yésú tʋʋra dé pɩ yɛ bɛ́ɛ kɔ́rɔɔma fãŋgɔ ɩ̃́ saa-ʋ ɩɩgɩrá wɛrɩ, ʋ́ tɔ fɩ́gɩ́ písée ní tátíkírá ʋ́kpo.

Tɩ́ Yésú nɩ́ɩnɛ́ɛnɩ yɔ’mɩ wá thagɔ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mat 14.22-33; Már 6.45-52)

¹⁶Mʋ́ sʋ̃́nɩ́ŋgɩ nannɩ wɛrɩ, Yésú wá mamannɩbibirá yóo dákpóróorá ¹⁷ɩ̃ ná khɛɛ phosiki yɛ̂ɛ sagɩ yɛ̂ɛ yóo Kápɛ́rnáwúm ʋ̂ʋ dákpóróo wá tɔ́ he’nná wɛrɩ, ʋ́ kɛ́ŋgɔ. Táagɩ́rá ba tegi ná Yésúra baa wa. ¹⁸Sarkpórgé yaa, yɔ’mɩnâa kuriyo. ¹⁹Yésú wá mamannɩbibi bu-biyaama kílóbɔ’ ɩ́mʋ́wã̂a’ wɛrɛ́sɩ má’nɩ́kpo yɛ ɲáa Yésúri ná ʋ nɩ́ɩnɛ́ɛ yɔ’mɩ wá thagɩrá yɛ̂ɛ baŋ phosikirá; phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ bɩ tákɩrsa. ²⁰Yɛ Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ manɔ, dé hã pɩ́ phãnɩ wã. ²¹Pɩ yɛ bɛ́ɛ khɛyɔɔma phosikirá, yɛ tɩ́ pã́nná ná bu-biyaa ná pɩ nanɩ pɩ́ yóokhannɩ sówo.

Tɩ́ nɩ́pɩ wɛ́ɛrɩ Yésúri wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

²²Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ nɩ́’ pɩ́ hɩ̃tanna ní dákpóróo wá tɔ́ he’nná wɛrɩ, tʋ-bɩyaa dé phosi’ kíkpôo yɛ fɩ́; yɛ tʋ-bɩyaa tɛ̃ dé Yésúra yɛ yóo ʋ́ ná ʋ́ mamannɩbibiri phosikirá kpoogi wa, dé pɩ́ tónná yóorá. ²³Yɛ sɔ́ phosisé yaara Tíbéríyádɩ ɩ̃ baa khaa tɩ́ Tamaŋ Yésú khɛɛra phã́anɩsɩrɩ ɩ̃ thɩɩga Yékírí kha’ ʋ́ ãníke yɛ hãa nɩ́pɩ́rá khɔɔ wɛrɩ, tɩ́ the’rá. ²⁴Mʋ́ nɩ́pɩ ɲáanɩ tʋʋ dé Yésú ná ʋ́ mamannɩbibira fɩ́ ya wɛrɩ, pɩ́ kã́nɩ́ sɩ́ phosisirá ɩ̃ yóo Kápɛ́rnáwúminá Yésú wá wɛ́ɛkhara.

Yésúrá déeri phã́anɩ ʋ̂ʋ hãana’ thakoogi wɛra

²⁵Nɩ́pɩ́rá yóo ná ɲáa-ʋ dákpóróo wá tɔ́ he’nná, pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, ʋ̃nnɩ waatɩ ʋ bannɩ farâa? ²⁶Yésúrá kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ kɩ dée má tɩ́ ma déeri tãgɩmasimɩ́ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛrɩ, sɩ́ra pɩ dɛɛrɩ yɛ̂ɛ wɛ́ɛ ma wã, dé phã́anɩ ʋ́ pɩ khɔɔrɩ hĩi wɛrɩ, ʋ́ra pɩ dɛɛrɩ yɛ̂ɛ wɛ́ɛ ma. ²⁷Yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ hã pɩ́ hʋkɛ́ɛ wɛ́ɛ dii mîi sóo wɛrɩ wa, dé pɩ hʋkɛ́ɛ wɛ́ɛ dii mîi hãana’ thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra. Yɛ Nɩ́thɩ̃na’biirâa ba hã bɩ pɩ́ diminɛ, pébu, Sii Yékírí bʋka’-ʋrɩ kha’ ʋ́ra ʋ sʋ̃nnɩ.

²⁸Pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ ɲʋ́nnɩ́ sʋ̃mdéenɲe ɩ̃bɩ́rɩ́ mákɩ́nnɩ ná ɩ̃bɩ́ra dé ɩ̂ɩ nʋʋ Yékínnɔɔ? ²⁹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ tɩ́ Yékínna bɛɛ bɩ́ wɛrɩ, tɩ́rá déeri, ɩ̃́ khãa manɩ ʋ́ ʋ sʋ̃nnɩ wɛra. ³⁰Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ tʋ̃́nnɩ́ tãgɩmasimɩ́nɛ ʋ wɔ́nnɩ́ dé tɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ, ɩ̃bɛ́ ɲá ɩ̃́ khãa ʋ́ bʋʋ? Kha’ tʋ̃́nnɩ́ mɩ́nɛ ʋ ba dêe? ³¹Yɛ kha’ ɩ̃bɩ khãgɩbɩ di-birma dii mí pɩ yɩ́’ mánnɩ wɛrɩ, gbirinná pãtɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ kha’ hã-ʋrɩ-bɩma phã́anɩ ʋ́ ku’ri thʋ’rɔ wɛrɩ, pɩ́ khɔwɔɔ.6.31 Ná keri Ku’ 16.4; Néh 9.15; Mák 78.24-25

³²Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ kɩ dée má Moyízíi hãanɩ bɩ phã́anɩ ʋ́ ku’ri thʋ’nná wɛrɩ wa, dé má Siirâa hã bɩ phã́anɩ mɩ́ɲámmɩ ʋ́ ku’ri thʋ’nná wɛra; ³³pébu, phã́anɩ ʋ́ Yékínna hãana’ wɛrɩ, ʋ́rá déeri wɛ́ɛ ʋ́ ku’ri thʋ’rɔ ɩ̃ baa bâa hã duniɲanɩ́pɩrɩ thakoogo. ³⁴Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, ʋ kɩ́ hã ɩ̃bɩ́rɩ́ ʋ́ phã́anɩnɔ khɩɩ wó khɩya. ³⁵Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ maná déeri phã́anɩ ʋ̂ʋ hãana’ thakoogi wɛra. Yɛ kha’ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ baŋ má thã wɛrɩ, khʋ̃mgɛ́ ba kɔ́rɔ́ɔ ɲá wã; yɛ wɛ́ɛ ʋ́ khãanɩ má bʋ wɛrɩ, ɲʋ́ʋsɛ́ ba kɔ́rɔ́ɔ ɲá tɛ̃ ɲa. ³⁶Yɛ kha’ sɛɛ’-maɲaa bɩ kha’ ɲá-bɩrɩ ma yɛ pɩ khãa má bʋ wa. ³⁷Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ Sii hãanɩ ma wɛrɩ, pɩ ba bamma má thãná; yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ baŋ má thãná wɛrɩ, má ba kayɔɔ kṹuŋ na, ³⁸dé ma kuso thʋ’nná ɩ̃ baa dé ma ba dé má thĩ wá khɔrɔ’mɩ wã, dé bam-manɩma dé ma ba dé ʋ́wɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ khɔrɔ’mɔ. ³⁹Yɛ wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ khɔrɔ’mɩná déeri nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ ʋ karfannɩ ma wɛrɩ, hã má bunno’ pɩ́ ɔɔ wa, dé ma yaara’ pɩ́ bɛ́ɛ’ huuminá, phɩrgaŋ khɩɩrá. ⁴⁰Yɛ tɩ́ má Siira bɛɛ wɛrɩ, tɩ́rá déeri nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ ɲáanɩ manɩ Bikheeri yɛ khãa má bʋ wɛrɩ, ʋ buma thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo, yɛ má yaarɩgɔɔ huuminá, phɩrgaŋ khɩɩrá.

⁴¹Pãtɩ́ Yésú kha’rɩ kha’ maná déeri phã́anɩ ʋ́ ku’ri thʋ’nná baa wɛrɩ, Júdebirâa yɛ wṹugíŋ kha’ ⁴²keŋ má Jozɛ́fɩ wá bikhee Yésúrɔ waa? Ɩ̃bɩ́ra tʋma ʋ́ sii ná ʋ́ nɩ́ɲáana. Yɛ mʋ́ ʋ wɔ́nnɩ́ dé yɛ́ kha’ ku’-manɩma thʋ’rɔ baa?

⁴³Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ kpáa wṹugínsinɛ. ⁴⁴Yɛ kha’ nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ baŋ má thãná wã ná kɩ dée má má Sii ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́rá déeri sã́ŋgɩ wa; yɛ manâa ba yaara’ ʋ́ tárɩ́ɩrɩ huuminá, phɩrgaŋ khɩɩrá. ⁴⁵Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa ɔ̌ɔ tɩ̃’nɛɛna kha’ Yékínna ba mamamma pɩ́ bɛ̂ɛ’.6.45 Ná keri Ézá 54.13 Yɛ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ núuni má Sǐi mamammɩnɩ yɛ kɔ́rɩ́ bɩ wɛrɩ, ʋ ba thoo-mama. ⁴⁶Ná kɩ dée má wɛ́ɛ ʋ́ ku’ri Sii Yékíri thãná wɛrɩ, ʋ́ kpoorá ɲáanʋʋ wã, nɩ́nɛ ɲáa-ʋ yíbíre ya. ⁴⁷Kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ má bʋ wɛrɩ, ʋ buma thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra.

⁴⁸Yɛ kha’ maná déeri phã́anɩ ʋ̂ʋ hãana’ thakoogiri wɛra. ⁴⁹Pɩ́ khãgɩbɩ di-biyaa dii mí pɩ yɩ́’ mánnɩ wɛrɩ, yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá pɩ́ huwo. ⁵⁰Yɛ phã́anɩ ʋ́ ku’ri thʋ’nná baa wɛrɩ, ná nɩ́nɛ khɔwɔɔ ʋ́ hu wa. ⁵¹Yɛ kha’ maná déeri phã́anɩ ʋ̂ʋ thakooge, ʋ́ ku’ri thʋ’nná baa wɛra. Ná nɩ́nɛ khɔɔ ʋ́ phã́anɩnɩ, ʋ ba hɩ̃tɩma thakooge waatɩ wá bɛ̂ɛ’. Yɛ kha’ phã́anɩ ʋ́ ma ba hãana’ wɛrɩ, ʋ́rá déeri má kpɔ́’nnɩ sɩ́ dé sã́ŋgɩ duniɲanɩ́pɩ́rá bu thakoogo.

⁵²Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, Júdebirá tɔ yɛ̂ɛ pã́nɩ́ kãmbɩ kha’ mʋ́nnɩ wáɩ wɛra dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ hã ɩ̃bɩ́rɩ́ ʋ́ kpɔ́’rɩ ɩ̃bɛ́ khɔɔ? ⁵³Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ ná pɩ khɔɔ Nɩ́thɩ̃na’bii wá kpɔ́’nnɩ yɛ ɲʋ́ʋ ʋ́ tarammɩnɩ wã, pɩ́ wɔ́nnɩ́ bu thakoogi wa. ⁵⁴Nɩ́nɩ́ ʋ́ khɔɔrɩ má kpɔ́’nnɩ yɛ ɲʋ́ʋ má tarammɩnɩ wɛrɩ, ʋ buma thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛrɩ, yɛ má yaarɩgɔɔ huuminá, phɩrgaŋ khɩɩrá; ⁵⁵dé má kpɔ́’nnɩ dé-tirma di thĩnthĩmmi yɛ má tarammɩná dée mɩ́ɲʋ́wã́ŋ thĩnthĩnne. ⁵⁶Nɩ́nɩ́ ʋ́ khɔɔrɩ má kpɔ́’nnɩ yɛ ɲʋ́ʋ má tarammɩnɩ wɛrɩ, ʋ́ tárɩ́ɩra ma má dɔ́gɩ́rá yɛ manâa ʋ́ dɔ́gɩ́rá.

⁵⁷Yɛ kha’ má Sii ʋ̂ʋ thakooge wɛrɩ, ʋ́rá sʋ̃nnɩ ma. Pãtɩ́ ma buuri thakoogi ʋ́ bárkárá wɛrɩ, mʋ́nnáa sɩrɛ, nɩ́nɩ́ ʋ́ khɔɔrɩ má kpɔ́’nnɩ, ʋ ba buma thakoogi má bárkárá. ⁵⁸Phã́anɩ ʋ́ ku’ri thʋ’nná baa wɛrɩ, ʋ́rá wɛ. Ʋ́ra ʋ́kpo ná wɛ́ɛ ʋ́ pɩ́ khãgɩbɩ khɔɔra yɛ kaɩ yɛ huu wɛra. Yɛ nɩ́nɩ́ ʋ́ khɔɔrɩ ʋ́wɛ ʋ́rɩ́ wɛrɩ, ʋ ba hɩ̃tɩma thakooge waatɩ wá bɛ̂ɛ’. ⁵⁹Ɩ́sɛra Yésúra yɛ mamaŋ nɩ́pɩrɩ Kápɛ́rnáwúmná, Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhanná.

Yésú wá sɛɛrɛra hãana’ma thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra

⁶⁰Mʋ́ Yésú wá thooribi núuni ʋ́ sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, pɩ́ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ kha’ sɛɛrɛ wɛ hʋʋ-ʋ́nnɩ; mâa wɔ́nnɩ́ hɩ̃́ŋ ʋ́raa? ⁶¹Mʋ́ Yésú tʋʋrɩ dé ʋ́ thooribira yɛ wṹugímma wɛrɩ, ʋ́ kha’ dé má sɛɛrɛra bunno’-pima bâa? ⁶²Yɛ ná pɩ ba ɲáa Nɩ́thɩ̃na’biiri ná ʋ kã́ŋ ní kɛ́ŋ gɩ́ ʋ yɛ wɛrɩ, mʋ́nnɩ sɩ ba hɩ̃tɩ bɩ́ bʋʋ? ⁶³Yɛ kha’ Yékírí wá Nii ʋ́kporâa hãana’ thakoogiri, tʋ̃má nɩ́thɩ̃nɩgɩ wá tónná wɔ́nnɩ́ kɩrɩ mɩ́ɩnɩ wã. Sɛɛrɛ ʋ́ ma sɛɛ’rɩ bɩ wɛrɩ, ʋ́ bárkárá pɩ ba bu Yékírí wá Nii ná thakoogo. ⁶⁴Yɛ kha’ pɔ̂ɔ bʋ́ pɩ́ sɔgɔmbɩrá pɩ̂ɩ mɩ́ɩ yɛ̂ɛ khãa wã (pébu, ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá Yésú khɩrɩɩ-ʋyaa tʋʋ nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ mɩ́ɩ yɛ̂ɛ khãa ʋ́ bʋ wa, ná wɛ́ɛ ʋ̂ʋ yɛ ba hãanɩgɔɔ pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛra). ⁶⁵Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛra má kha’ nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ baŋ má thãná wã ná kɩ dée má Siirá déeri sã́ŋgɩ wa.

⁶⁶Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ ʋ́ khɩɩrá, ʋ́ thoori kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ kaɩ, pɩ wɛ̂ɛ thowoo tʋ̃́wã. ⁶⁷Yésúrá tɔ pʋ́gɩ́ ʋ́ mamannɩbibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɔnɩ kha’ pɩ́rɩ́ do; pɩ́ra bɛ́ɛ písima tɛ̃ bâa? ⁶⁸Símɔ́ Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ á Tamaŋ, ɩ̃bɩ́rá písi yɛ́ yóo maa thãa? Dé ʋ́râa sɛɛrɛ ʋ̂ʋ hãana’ thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra. ⁶⁹Yɛ kha’ khãa-ɩ̃bɩ́nnɩ tʋʋ dé dé-uma Yékírí Wáa ɩ̃ kuso Yékírí thã. ⁷⁰Yésúrá kha’ maná phɩ̃’nɩ khori pɩ́ nɩ́pɩ kpɔɔ ná pɩ́ɲɔnɩ yɛ ɔ̌ɔ bʋ́ pɩ́ sɔgɔmbɩrá ʋ́ déeri Sutãnɩ nɩ́na. ⁷¹Ísíkárɩ́yɔ́tɩ Símɔ́ wá bikhee Júdásɩ wá mɩ́ɲɛ ʋ yɛ sɛɛ’. Dé-uyaama Yésú wá mamannɩbibi kpɔɔ ná pɩ́ɲɔ wá ɔɔ yɛ ʋ́râa yɛ ba hãana’ pɩ́ kɔ́rɔɔ.

Yésú wá khɩ̃nɩbɩra yɛ khãa ʋ́ bʋ wa

¹Mʋ́ sɩ tannɩ, Yésúrá yaa yɛ̂ɛ tɔŋ Galíle maráara. Ʋ yɛ wɛ̂ɛ bɛɛ dé ʋ yóo Júde maráará wa, pébu, Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩra yɛ bɛɛma ʋ́ khʋma. ²Yɛ hakɩra ná Júdebi wá Gbatakɛrsɩ tɔ́’rɩ́n-sɩyaama. ³Ʋ́ khɩ̃nɩbɩrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yáa yóo Júderá, sɩ́ dé sã́ŋgɩ ʋ́ thooribirá ɲá tɛ̃ mɩ́ɩ ɩ́ ʋ dé wɛrɩ, ⁴dé nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ bɛɛ dé pɩ tʋ ma wɛrɩ, ʋ́ kóo déegée ya. Yɛ kha’ mʋ́ ʋ dé mɩ́ɩɲɛ̌ɛ hũŋgiri wɛrɩ, ʋ déyee bɛ́ɛ’ ɲá tére. ⁵Pébu, Yésú wá thĩ wá khɩ̃nɩbɩra yɛ khãa ʋ́ bʋ wa, tɩ́rá yɛɛra pɩ́ kʋ̃nɩ mʋ́. ⁶Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ má waatɩra nanɩ thoŋ na; yɛ pɩ́ra ma waatɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ ɩ̃́ dé tɩ̂ɩ nʋʋ bɩ́ wɛra. ⁷Yɛ kha’ duniɲanɩ́pɩ́rá wɔ́nnɩ́ ĩ’ pírí wa; yɛ ĩ’-piri-manɩma, pébu, ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ́ mɩ́déenɲina kɩraa wa. ⁸Yɛ kha’ pɩ́ra yóo kɛrsɩrá dé maná yóo wa, dé má waatɩra nanɩ thoŋ na. ⁹Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, ʋ́ hɩ̃taa Galílerá.

Tɩ́ Yésú yóori Gbatakɛrsɩrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹⁰Mʋ́ ʋ́ khɩ̃nɩbɩ yóori kɛrsɩrá wɛrɩ, ʋ́rá yaa yóo ní tɛ̃ nɩ́pɩ wá kɔɔsɔ; ʋ yɛ wɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ ɲáa-ʋ wã. ¹¹Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩra yɛ wɛ́yɔɔma yɛ̂ɛ kʋ̃ŋ kha’ he ʋ́rɛ̂ɛ? ¹²Nɩ́pɩra yɛ wṹugímma kɔ́ŋ: pɔ́ɔra yɛ kʋ̃mma kha’ nɩ́’ kɩraa-ʋ; pɔ́ɔrâa kʋ̃ŋ kha’ nɩ́’ kɩraa-ʋ wa, dé ʋ bunno’ma nɩ́pa. ¹³Yɛ mʋ́ nɩ́pɩra yɛ phãnɩ Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩrɩ wɛrɩ, nɩ́nɛ́ yɛ́ ha’rɩ́ sɛɛrɛɛ sɩ́ kusii ya.

¹⁴Waatɩ ʋ́ kɛrsɩ bannɩ mákɩ́rá mʋ́ sɔgɔmbɩrá wɛrɩ, Yésúrá yóo Yékínthɩya’dukirá nâa mamaŋ nɩ́pɩra. ¹⁵Sɩ́ dée maagɩ Júdebirá, pɩ̂ɩ pʋ́’ pɩ́ thĩ kha’ mʋ́ ʋ déeri yɛ̂ɛ tʋ sɛbɩ yɛ nɩ́nɛ mamaa-ʋ ʋ́ waa?

¹⁶Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ má mamammɩna kuso má thã wã, dé wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ thãa pɩ ku’ri. ¹⁷Nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ bɛ́ɛ dé tɩ́ Yékínna khɔrɔ’ wɛrɩ, ʋ ba tʋ ná má mamammɩ ku’-pirma Yékírí thã wɛrɛ́sɩ má thã. ¹⁸Nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ bɛ́ɛ sɛɛ’ ʋ́ thĩ wá sɛɛrɛ, ʋ́ thĩ wá sáʋ ʋ bɛɛ; yɛ nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ bɛɛ dé tárɩ́ɩ ʋ́ sʋ̃nnʋʋ wɛrɩ, ʋ bu sáʋ, ʋ́ tʋ̃ŋ na, dé thɩ̃ɲaa ʋ sɛɛ’. ¹⁹Yɛ kha’ ɩ̃́ keŋ má Moyízi hã-ʋrɩ-bɩma Yékírí wá mammɩnɛ ɲaa? Yɛ pɩ́ ɔɔ wɛ̂ɛ kɔ́’ pɩ pɩ́ dɔ́mmɩ́ná wã. Yɛ kha’ yɛ pée déeri pɩ̂ɩ bɛɛ má khʋmaa?

²⁰Nɩ́pɩ́rá kha’ kpéréŋgbée wáarʋʋ, máa kha’rɩ ma khʋwɔɔ? ²¹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ tãgɩmasimɩ́ tɩ́kpoo ma déeri kayɩɩ, yɛ sɩ́ dée pɩ bɛ́ɛ’ pʋ maaga. ²²Yɛ kha’ Moyízirá tɩ̃’nɩ khohuureesi wá mɩ́ɩnɩ ɩ̃ hãa bɩ ɩ́, yɛ kɩ dée má ʋ́rá kɔ́kɩ́nnɩ huureesiri wa, dé pɩ́ khãgɩbɩrá kɔ́kɩ́nnɩ sɩ, yɛ pɩ́rá pɩ́ɩ yɛ̂ɛ dé si tɩ́kɩ́ŋ ná kpáarɛ́ɛkhɩbɩnɛ. ²³Yɛ kha’ ná pɩ wɔ́nnɩ́ dɛɛ maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ yɛ́ huuree bikhoo’i kpáarɛ́ɛkhɩɩrá, pée déeri má pã́anɩ́gá nɩ́thɩ̃nɩgɩ kutúru kpáarɛ́ɛkhɩɩrá pɩ̂ɩ ɲáŋgɩ̂ɩŋ? ²⁴Yɛ kha’ hã pɩ́ thoo tɩ́ pɩ ɲá wɛrɩ yɛ́ yárgɩ́ŋ nɩ́nɩ́ wã, dé pɩ kɩ́ thɩɩ nɩ́pɩ thɩ̃ɲaa bʋ.

Dé Yésúrá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nnaa?

²⁵Jerúzalɛ́m nɩ́pɩ wá pɔ́ɔra yɛ kʋ̃mma kha’ keŋ má wáɩ wɛra pɩ bɛ́ɛ khʋ waa? ²⁶Yɛ kha’ pɩ keŋ, ʋ́rá wɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ nɩ́pɩ́rá yɛ nɩ́nɛ khabɩ tɔ́ɔ wa; yɛ kha’ dé ɩ̃bɩ nɩ́khãgɩbɩ bu-biri tʋʋ dé ʋ́rá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ cɔ̂ɔ? ²⁷Yɛ kha’ ná Yékírí wá Sakhanɩ́nna ba baa, nɩ́nɛ́ ba tʋ ʋ́ kukɛ́ŋgɩ wa, yɛ kha’ ʋ́wɛ ʋ́rɩ́, ɩ̃bɩ́ra tʋ ʋ́ kukɛ́ŋgɛ. ²⁸Mʋ́ Yésúra yɛ Yékínthɩya’dukirá yɛ̂ɛ mamaŋ nɩ́pɩrɩ wɛrɩ, ʋ́ ba sɛɛrɩyɛ thʋthʋ’rɩ kha’ tʋ-bɩrɩ tárɩ́ kpoo ʋ́ ma déeri yɛ tʋʋ má kukɛ́ŋgɩ tɛ̃, yɛ ma baa má thĩ wá bammɔ wã, dé wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, dé-uma wɛ́ɛ ʋ́ pɩ wɔ́nnɩ́ khãa. Yɛ kha’ yɛ pɩ́rá tʋwɔɔ wa; ²⁹yɛ mana tʋwɔɔ, pébu, ʋ́ thãa ma ku’ri yɛ ʋ́rá sʋ̃nnɩ ma. ³⁰Mʋ́ Yésú kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ bɛɛ ʋ́ kɔ́’mɩ yɛ nɩ́nɛ phagɩ ʋ́ bʋ wa, pébu, ʋ́ waatɩra yɛ nanɩ wã. ³¹Yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa ʋ́ bʋ. Pɩ yɛ kʋ̃mma kha’ ná Yékírí wá Sakhanɩ́nna ba baa, dé ʋ ba wɔ́nnɩ́ dé yɔ́ tãgɩmasimɩ́ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛrɩ, ɩ̃́ tarɩ ʋ́wɛraa?

Yésú wá kɔ́’mɩ wá mɩ́ɲa

³²Mʋ́ Fáarísibi núuná mɩ́ɩ ɩ́ nɩ́pɩra yɛ wṹugíŋ yɛ̂ɛ sɛɛ’ Yésú wá mɩ́ɩná wɛrɩ, pɩ́ ná Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrá tɔ sʋ̃nɩ Yékínthɩya’duki wá tɛɛrɩbɩrɩ dé pɩ ná kɔ́rɔɔ. ³³Yésúrá kha’ ma bɩ́ma fa ná ɔ waatɩ kɩ́rɩ́ʋ yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ, má yóo tárɩ́ɩ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ thãná. ³⁴Yɛ kha’ pɩ ba wɛ́ɛ ma yɛ pɩ́ ba ɲá ma wã, pébu, pɩ́ wɔ́nnɩ́ yóo kɛ́ŋ gɩ́ manɛ ɲa. ³⁵Mʋ́ Yésú kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, Júdebirâa yɛ pʋ́’ pɩ́ thĩ kha’ he ʋ ba yóo yɛ ɩ̃bɛ̂ɛ kpũnní ɲáa-ʋ? Bá ʋ ba yóoma Júde bí tɩɩgɩnnɩ támabɩrá wɛrɩ, pɩ́ thã, ɩ̃́ ná mamaŋ támabɩraa? ³⁶Yɛ kha’ mʋ́ ʋ kha’rɩ ɩ̃bɩ́ra ba wɛ́ɛ ma yɛ ɩ̃bɩ́rá ba ɲá ma wã, pébu, ɩ̃bɩ́rá wɔ́nnɩ́ yóo kɛ́ŋ gɩ́ manɛ ɲa wɛrɩ, kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́râa kʋ̃́nnaa?

Yɔ’ mɩ̂ɩ hãana’ thakoogi wɛrɩ, pɩ́ mɩ́ɲa

³⁷Kɛrsɩ wá phɩrgaŋ khɩɩrá déeri khɩɩ kpakpabaara. Mʋ́ ʋ́ khɩɩ nannɩ, Yésúrá yaa nɩɩnaa yɛ sɛɛrɩyɛ thʋthʋ’rɩ kha’ ná ɲʋ́ʋsɛ kɔ́rɩ́ nɩ́nɩ́, ʋ baŋ má thãná ba ɲʋ́. ³⁸Nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ má bʋ, yɔ’ mɩ̂ɩ hãana’ thakoogi wɛrɩ, pɩ ba bumma kɩ́ khãnɩɩ kɩ́ ku’ tárɩ́ɩ wá dɔ́gɩ́rá dágɩ́ pɛɛsɩ pãtɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ wɛra. ³⁹Yékírí wá Nii wá mɩ́ɲɛ ʋ yɛ sɛɛ’ pɩ. Yɛ nɩ́’ pɩ́ khãanɩ ʋ́ bʋ wɛrɩ, pɩ́râa ba buwoo. Ʋ́ waatɩrá ná Yékírí wá Niina yɛ nanɩ baa thoŋ na, pébu, Yésúra yɛ nanɩ buu ʋ́ sáʋrɩ Sii thãná thoŋ na.

Tɩ́ Yésú wá mɩ́ɩ bannɩ kpɩkɩŋgɛ nɩ́pɩ wá sɔgɔmbɔ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

⁴⁰Mʋ́ nɩ́pɩ núuni ʋ́ sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, pɔ́ɔrá kha’ wáɩ wɛrá déeri Yékírí wá Hɩ̃́ŋgɩ́nnáanɩ mɩ́ɲáŋ; ⁴¹pɔ́ɔrâa kʋ̃ŋ kha’, ʋ́rá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nna, yɛ pɔ́ɔrâa yɛ kʋ̃ŋ tɛ̃ kha’ Yékírí wá Sakhanɩ́nná wɔ́nnɩ́ ya Galíle maráa bʋ wa! ⁴²Yɛ kha’ ɩ̃́ keŋ má Yékírí wá sɛbɩ kha’-ʋma kha’ Yékírí wá Sakhanɩ́nna ba déma ɩthakho Davíti wá kói yɛ́ ku’ Bɛ́tɩ́lɛ́hɛ́m ʋ́ déeri Davíti wá thĩ wá nɩɩ wɛrɩ waa? ⁴³Nɩ́pɩ́rá tɔ kpɩkɩra ɩ̃ dɛɛ Yésúrá. ⁴⁴Pɔ́ɔra yɛ bɛɛma dé pɩ kɔ́rɔɔ, yɛ nɩ́nɛ phagɩ ʋ́ bʋ wa.

Tɩ́ Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩ kaɩrɩ kha’ pɩ́ khãa Yésúrá wa wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

⁴⁵Tɛɛgɛɛrɩbɩrá fɩ́gɩ́ yóo Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Fáarísibi thãná, pɩ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ pée déeri yɛ pɩ kɔ́rɩ́ Yésúri ɩ̃ baa ʋ́ waa? ⁴⁶Tɛɛgɛɛrɩbɩrá kha’ ɩ̃bɩ́ra núu ná nɩ́nɛ sɛɛrɩyɛ pãtɩ́ wáɩ wɛ sɛɛrɛɛrɩ mɛ́’nɩ ɲáa wã. ⁴⁷Fáarísibirá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ dé yɛɛ-bɩ́nnɩma ʋ́ fɩ̃nɩ wɔ́rɔ́ɔ bɩ́rɩ́ tɛ̃ɛ? ⁴⁸Yɛ kha’ ɲá-bɩrɩ Júdebi wá nɩ́khãgaa ʋ́kpo mɛ́’ wɛrɛ́sɩ Fáarísi úkpo mɛ́’ ná ʋ khãa ʋ́ bʋʋ? ⁴⁹Yɛ nɩ́pɛ bɩ́rá tʋ maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ wa, dé daŋga-bɩrma. ⁵⁰Níkódɛ́m ʋ́ déerá Fáarísibi wá ɔɔ, ʋ́ yóorá ɔ khɩɩ Yésú thãná wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ⁵¹ɩ̃ mákɩ́rá ɩ̃bɩ khɩ̃ɩnnɛ, ɩ̃bɩ́ra wɔ́nnɩ́ yárgɩ́ŋ nɩ́nɩ́ kaa nú ʋ́ nʋ́gɩsɛɛrɛ ná kaa tʋ tɩ́ ʋ déeri wɛrɩ bâa? ⁵²Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ku’-únnima Galíle maráa bʋ tɛ̃ bâa? Yɛ kha’ ʋ keŋ Yékírí wá sɛbɩrá, dé tɩ́ra ʋ ba tʋ dé Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa ʋ́kpo mɛ́’ ʋ kuso Galíle ɲáa wã.

[ ⁵³Tɩ́ kpãnaa bʋ, bɛ́ɛ’ khũni pɩ́ khayɔ.

Harɩ ʋ́ hãnɩnna pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛrɩ, ʋ́ mɩ́ɲa

¹Yɛ Yésúrá yaa yóo tátí’ kí pɩ yɩ́’ Ólívíyékhãmargɩ wɛra. ²Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ, pṹníŋ thuthuki, ʋ́ yaa písée Yékínthɩya’dukirá. Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ baa, ʋ́ hɩ̃taa yɛ̂ɛ mamaŋ bɩ.

³Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná Fáarísibirá khɛɛ ɔ harɩ ʋ́ pɩ kɔ́’rá ná ʋ hãnɩŋ, ɩ̃ baa ba saa-ʋ nɩ́pɩ́rá ⁴yɛ sɛɛrɩyɛ Yésúri kha’ Nɩ́khãgaa, kɔ́’-pɩrma harɩ wɛrɩ ná ʋ hãnɩŋ. ⁵Yɛ kha’ Moyízi sɛɛ’-ʋrɩ-ɩ̃bɩ́rɩ́ma Yékírí wá sɛbɩrá kha’ pɩ hĩŋ ʋ́ harɩ wá hũŋgiri pʋ́rsɛ ɩ̃́ khʋwɔɔ; yɛ pʋ́gɔɔ kha’ yɛ mʋ́ ʋ́rɩ́ ɲáanɩ sɩɩ? ⁶Ʋ́ kɔ́kharɛ pɩ yɛ bɛɛ ɩ̃́ bú yárgɩ́yɔ̂ɔ, tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ́ pʋ́gɔɔ mɛ́’na. Yɛ Yésúra hɩ̃́ŋgɩ́rá bɩ́ ya, dé ba’ra’-ʋrma yɛ̂ɛ tɩ̃’nɛɛ fãnɩŋgɩrá dégémbire. ⁷Yɛ mʋ́ pɩ kaɩra yɛ̂ɛ pʋ́gɔɔ wɛrɩ, ʋ́ yaarɩga yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ kaarɩ dée mɩ́pɩ̃́ɩnɩ pɩ́ sɔgɔmbɩrá wɛrɩ, ʋ khɩrɩ́ɩ hĩnoo. ⁸Yɛ písée ba’rɩga yɛ̂ɛ tɩ̃’nɛɛ fãnɩŋgɩrá.

⁹Mʋ́ pɩ núuni si wɛrɩ, pɩ́ taraa ʋ́kpo ʋ́kpo; nɩ́khãgɩbɩrá khɩrɩɩrɩ kɔ́kɩ́rɔ́ tarmɩna. Pɩ́ taraa yɛ sɛ́ɛ Yésú ná hannɩ fɩ́ pɩ́ɲɔna. Hanna yɛ fɩ́ma nɩɩnaŋ Yésú wá wɔ́ɔnná. ¹⁰Yésúrá yaarɩga ɩ̃ pʋ́gɩ́ hannɩ kha’ he bɩrɛɛ? Yɛ kha’ nɩ́nɛ yárgɩ́yɔ̂ɔ waa? ¹¹Hanná kha’ Nɩ́khãgaa, nɩ́nɛ yárgɩ́yá ma wã. Yésúrá kha’ maná ba yárgɩ́yɔ̂ɔ tɛ̃ ɲa. Yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ wɔ́nnɩ́ tara; yɛ hã ʋ́ sʋ̃́nnɩ́ dé mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ tʋ̃́wã.]

Yésúrá déeri duniɲanɩ́pɩ wá táyɛ́sɩ́gɩra

¹²Yésúrá písée sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩnɛ kha’ maná déeri duniɲanɩ́pɩ wá táyɛ́sɩ́gɩra. Wɛ́ɛ ʋ̂ʋ thoo ma wɛrɩ, ʋ́ ba nɩ́ɩnɛ́ɛ tápírgó ɲá wã, dé ʋ ba buma táyɛ́sɩ́ gɩ̂ɩ hãana’ thakoogi wɛra. ¹³Fáarísibirá sɛɛrɩyɔɔ kha’ pãtɩ́ ʋ́ thĩna sɛɛ’ ʋ́ thĩ wá mɩ́ɩ wɛrɩ, thɩ̃ɲaa-ʋ wã. ¹⁴Yɛ Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ háarɩ ná má thĩnâa sɛɛ’ má thĩ wá mɩ́ɩ, thɩ̃ɲaa-ʋ, pébu, tʋ-manɩ má kukɛ́ŋgɩ ná má yóokɛ́ŋgɩ yɛ pɩ́ra tʋʋ má kukɛ́ŋgɩ wa, pɩ tʋʋ má yóokɛ́ŋgɩ wa. ¹⁵Yɛ kha’ pɩ́ra kemma pãtɩ́ duniɲanɩ́pɩra yárgɩ́ŋ nɩ́pɩ wɛrɩ yɛ̂ɛ yárgɩ́ŋ nɩ́pa; yɛ maná yárgɩ́ŋ nɩ́nɩ́ wã. ¹⁶Yɛ kha’ yɛ háarɩ ná ma kha’ ma yárgɩ́ŋ nɩ́nɩ́, má yárgɩ́yɔ̂ɔ púrgi wa, dé ma sɛɛ’ma thɩ̃ɲaa, pébu, ma mákpo wa, dé má Sii ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, má ná ʋ́rɔ. ¹⁷Tɩ̃’-sɩrma pɩ́ mammɩ wá sɛbɩrá kha’ nɩ́’ pɩ́ɲɔ̌ɔ sɛ́ɛrɛ́sɛ̂ɛ thɩ̃ɲaa. ¹⁸Yɛ kha’ ma sɛɛ’ma má thĩ wá mɩ́ɩ, yɛ má Sii ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ̂ʋ sɛɛ’ má mɩ́ɩ tɛ̃. ¹⁹Pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ he ʋ́ siirɛ̂ɛ? Yésúrá kha’ pɩ́ tʋ ma wã, pɩ́ tʋ má Siiri wa; dé ná tʋ-bɩyaa ma, pɩ yɛ tʋ má Siiri tɛ̃. ²⁰Tɩ́ Yésúra yɛ Yékínthɩya’dukirá, khaa tɩ́ pɩ dé yee tigi’iri wɛrɩ, tɩ́ra ʋ sɛɛ’rɩ ɩ́sɛra; yɛ nɩ́nɛ kɔ́rɔɔ wa, pébu, ʋ́ waatɩra yɛ nanɩ thoŋ na.

Yésúrá déeri wɛ́ɛ ʋ́ Yékírí sʋ̃nnɩ wɛra

²¹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ tɛ̃ kha’ mana tarma, yɛ pɩ ba wɛ́ɛ ma ɩ̃́ dɔgɩyɔ; pɩ ba huma pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ná. Yɛ kha’ pɩ́ wɔ́nnɩ́ yóo khaa tɩ́ ma yóo wɛrɩ wa. ²²Júdebirá kha’ ʋ ba fɔ́’ma bâa? Bá mʋ́ ʋ déeri yɛ kʋ̃nɩ kha’ ɩ̃bɩ́rá ba wɔ́nnɩ́ yóo kɛ́ŋ gɩ́ mana yóo wɛrɩ waa?

²³Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ́ra ma fãnɩnnɩ́pɩ yɛ mana ma thʋ’rɩnɩ́na. Kha’ dé-bínnima duniɲa wábɩ yɛ mana dée duniɲa wáa wa. ²⁴Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ má sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ ba huma pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ná, pébu, ná pɩ khãa tʋʋ dé maná déeri Wɛ́ɛ Ʋ́ Déeri ya, pɩ ba huma pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ná. ²⁵Pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ mʋ́nnɩ ʋ keŋ ʋ́ thĩ yɛ̂ɛ yôo? Ʋ́ kha’ tárɩ́ kpoo ʋ́ ma sɛɛ’ra bɩ kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá kha’ má déeri wɛrɩ, ʋ́ra ma déeri. ²⁶Yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ma wɔ́nnɩ́ yárgɩ́m-bɩma mɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɔ, yɛ má ba dé si ya. Yɛ wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, dé-urma wɛ́ɛ ʋ́ pɩ wɔ́nnɩ́ khãa. Yɛ tɩ́ ma núuni ʋ́ thãná wɛrɩ, tɩ́ tónna ma sɛɛ’ duniɲanɩ́pɩra.

²⁷Pɩ yɛ tʋʋ dé Yésúra yɛ sɛɛ’-pɩma ʋ́ Sii wá mɩ́ɩ ɲã. ²⁸Ʋ́ tɔ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ná pɩ ba bagɩ Nɩ́thɩ̃na’biirinɩ́’batábɔkɩrá ɩ̃ yaarɩga nɩ’nɩgɔɔ, tɩ́ra pɩ ba tʋ dé maná déeri Wɛ́ɛ Ʋ́ Déeri wɛra. Yɛ tɩ́ra pɩ ba tʋ tɛ̃ dé ma wɛ̂ɛ dé mɩ́ɩnɩ má thĩso wa, dé tɩ́ má Sii mamannɩ ma wɛrɩ, tɩ́ tónna ma sɛɛ’ nɩ́pɩra. ²⁹Yɛ kha’ wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ ma mannɔ kpoogi, ʋ sɛ́ɛ ma mákpo wa, pébu, ma déma waatɩ wá bɛ́ɛ’ tɩ̂ɩ nʋʋ ʋ́ wɛra. ³⁰Mʋ́ Yésúra yɛ sɛɛ’ sɛɛrɛ wɛrɩ wɛrɩ, kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa ʋ́ bʋ.

Thɩ̃ɲaanâa dé nɩ́thɩ̃nɩgɩ hɔɔrɔŋ

³¹Yésúrá tɔ sɛɛrɩyɛ Júde bí khãana ʋ́ bʋ wɛrɩ, kha’ ná pɩ kɔ́rɩ́ má sɛɛrɛrɩ, mʋ́nnáa pɩ ba dé má mamannɩbi thĩnthĩmbe. ³²Yɛ kha’ mʋ́nnáa pɩ ba tʋ thɩ̃ɲaanɩ yɛ ʋ́ dé bi hɔɔrɔmbɔ. ³³Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ dé-ɩ̃bɩ́nnɩma Ábráhám wá kóibi yɛ ɩ̃bɩ́ra nanɩ ná ɩ̃bɩ́ra dée ɔ̌ɔ dori ɲáa wã; mʋ́ ʋ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ kha’ ɩ̃bɩ́ra ba dé hɔɔrɔmbɔɔ? ³⁴Yésúrá kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ dé mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ wɛrɩ, dé-uma mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ wá doro; ³⁵yɛ doré wɔ́nnɩ́ hɩ̃tɩ ʋ́ tamǎaŋ kórgo kutúru wa, dé tamǎaŋ bikheerâa wɔ́nnɩ́ hɩ̃tɩ bʋ́ kutúru. ³⁶Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ ná Bikheera dée bi hɔɔrɔmbɩ, tɩ́ra pɩ ba dé hɔɔrɔŋ thĩnthĩmbe.

³⁷Yɛ kha’ tʋ-manɩ dé dé-bima Ábráhám wá kóibi yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá pɩ̂ɩ bɛɛ dé pɩ khʋ ma, pébu, pɩ wɛ̂ɛ pɩ́ má sɛɛrɛrɩ wa. ³⁸Tɩ́ má Sii déeri má ɲáa wɛrɩ, tɩ́ra ma dé, yɛ tɩ́ pɩ núuni pɩ́ siinɔ wɛrɩ, tɩ́ra pɩ́ra dé. ³⁹Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ɩ̃bɩ siirá déeri Ábráhámɩna. Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ná dé-biyaama Ábráhám wá bibi mɩ́ɲáŋ, tɩ́ ʋ déerá wɛrɩ, tɩ́ra pɩ yɛ dé. ⁴⁰Yɛ kha’ sɛɛ’-manɩ-bɩma sɛɛrɛ ʋ́ déeri thɩ̃ɲaa ʋ́ Yékírí sɛɛ’rɩ ma wɛrɩ, yɛ pɩ̂ɩ bɛɛ má khʋmɩ wɛrá; yɛ Ábráhámɩna dée si ya. ⁴¹Yɛ kha’ sʋ̃mɩ tɩ́ pɩ́ siira dé wɛrɩ, tɩ́ kpoonna pɩ́ra dé. Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ɩ̃bɩ́ra dée sɛ́rha’bibi wa, dé Sii ʋ́kpôo ɩ̃bɩ́nnɛ, ʋ́ déeri Yékíre.

⁴²Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ná Yékínná déerá pɩ́ Siiri mɩ́ɲáŋ, pɩ yɛ fʋŋ ma, pébu, ʋ́ thãa ma ku’ri baa; ma baa má thĩso wa, dé Yékíré sʋ̃nnɩ ma. ⁴³Yɛ kha’ pɩ́ wɔ́nnɩ́ tʋ má sɛɛrɛ́ɛ tɩtã́ŋgɩ wa, pébu, pɩ wɛ̂ɛ pɩ́ yɛ̂ɛ núunó’ tɩ́ ma sɛɛ’ pɩ wɛrɩ wa. ⁴⁴Pɩ́ siirá déeri Sutãnaanɩ yɛ pɩ̂ɩ bɛɛ dé pɩ dé tɩ́ ʋ khɔrɔ’ wɛra. Dé-uma nɩ́khʋʋ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ duniɲǎa kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá. Ʋ́ bɛɛ thɩ̃ɲaa wã, pébu, ʋ́ sɛɛ’ háarɩ má thɩ̃ɲaabi tíkpoo-u wa; dé ʋ́ dɔ́mmɩnɛ bɩ́ra, pébu, ʋ́rá déeri nʋ́nʋʋnɩ ná tɩ́ siira. ⁴⁵Yɛ mana sɛɛ’ma thɩ̃ɲaa, tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ wɛ̂ɛ khãa má bʋ wa. ⁴⁶Mâa wɔ́nnɩ́ bʋká’ kha’ dé-manɩ mɩ́pɩ̃́ɩɲaa? Yɛ pée déeri ná ma sɛɛ’ pɩ thɩ̃ɲaa pɩ́ khãa má bʋ waa? ⁴⁷Wɛ́ɛ ʋ́ déeri Yékírí wáa wɛrɩ, ʋ núma ʋ́ sɛɛrɛ, yɛ pãtɩ́ pɩ mɩ́ɩ dée Yékírí wábɩ wa wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ́ hɩ̃́ŋ ʋ́ sɛɛrɛrɩ wa.

Yésúra tarɩ Ábráhámɩna

⁴⁸Júdebirá sɛɛrɩyɛ Yésúri kha’ ɩ̃bɩ nʋʋsɛ ná ɩ̃bɩ́ra kha’ dé-uma Sámáarí nɩ́nɩ́ yɛ kpéréŋgbée wáa-ʋ. ⁴⁹Yésúrá kha’ kpéréŋgbêe wáa ma wã, dé má Siye ma kpónnó’ yɛ pɩ́rá kha’ pɩ́ kpónnó’ ma wã. ⁵⁰Yɛ kha’ má thĩna wɛ̂ɛ bɛɛ má thĩ wá kpórsi wa, dé ɔ̌ɔ bʋ́ yɛ̂ɛ bɛɛ yɛ̂ɛ hã ma sɩ́, yɛ ʋ́râa ba sɛɛrɛ́ɛ hã ma. ⁵¹Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ ná nɩ́nɛ kɔ́’ má sɛɛrɛ, ʋ́ ba hu kṹuŋ na.

⁵²Júdebirá sɛɛrɩyɔɔ kha’ wɛrá ɩ̃bɩ́rɩ́ khãanɩ tʋʋ dé kpéréŋgbée wáarʋʋ, pébu, Ábráhám hu-uma, Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ́rá huwo, yɛ ʋ́rá kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ kɔ́’rɩ má sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, ʋ́ hu kṹuŋ na. ⁵³Yɛ kha’ ɩ̃bɩ sii Ábráhám hu-uma; dé keŋ-uri má ʋ tarɔɔma bâa? Yɛ kha’ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ hu-birma tɛ̃; dé ʋ́râa maa? ⁵⁴Yésúrá kha’ ná má thĩnâa kpónnó’ má thĩ, sɩ́ra ma phãɩɲa; dé má Sii ʋ́ pɩ yɩ́’ pɩ́ Yékírí wɛrɩ, ʋ́râa hã ma kpórso. ⁵⁵Yɛ kha’ pɩ́ tʋwɔɔ wa, yɛ mana tʋwɔɔ. Yɛ ná ma kha’ má tʋwɔɔ wa, ma déma nʋ́nʋwãa pãtɩ́ pɩrɛ wɛra. Yɛ ma tʋwɔɔma yɛ kɔ́rɩ́ ʋ́ sɛɛrɛra. ⁵⁶Pɩ́ sii Ábráhám khɩrɩɩ-ʋyaa yɛ̂ɛ kpánnɛ́ɛma pãtɩ́ ʋ yɛ ba ɲá má bammɩnɩ yɛ ʋ́ ɲáa bɩ, tɩ́ nʋwãa ʋ́.

⁵⁷Júdebirá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ buu dɩɩsɩ digbéeɲɔ ná kpɔɔgɩ thoŋ na yɛ kha’ ɲá-ʋrɩ Ábráhámɩnaa? ⁵⁸Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ waatɩ ʋ́ pɩ yɛ mɩ́ɩ hũni Ábráhámɩnɩ thoŋ na wɛrɩ, maná déeri Wɛ́ɛ Ʋ́ Déeri. ⁵⁹Pɩ́ tɔ khɛɛ pʋ́rsɩ dé pɩ hĩŋgiroo, ʋ́ kóo kuso Yékínthɩya’dukirá ɩ̃ taraa.

Tɩ́ Yésú pã́aná’nɩ ɔ wáɩ ʋ́ pɩ hũnna darasɛ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Mʋ́ Yésúra yɛ yóomíná wɛrɩ, ʋ́ ɲáa ɔ wáɩ darga. Hũm-biyaa-ʋma darasɩnɛ. ²Ʋ́ mamannɩbibirá pʋ́gɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, pée déeri yɛ pɩ́ hũni wáɩ wɛrɩ darasɩnɛɛ? Yɛ kha’ ʋ́ thĩ wá mɩ́pɩ̃́ɩɲɛ́ déeri sã́ŋgɩ bâa bá ʋ́ hũntábɩ wá mɩ́pɩ̃́ɩɲɛɛ? ³Yésúrá kha’ kɩ dée má ʋ́ thĩ wá mɩ́pɩ̃́ɩɲɛ́ déeri sã́ŋgɩ wa, yɛ kɩ dée má ʋ́ hũntábɩ wá mɩ́pɩ̃́ɩɲɛ́ déeri sã́ŋgɩ tɛ̃ ɲa, dé ʋ́ darasɩra ba déma sã́ŋgɩ nɩ́pɩ́rá ɲá pãtɩ́ Yékíre déegée wɔ́rgɛ wɛra. ⁴Yɛ kha’ waatɩ ʋ́ khɩyɛ bʋ́ wɛrɩ, mákɩ́n-tɩrɩ ná a dé wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ sʋ̃mɩnna; tʋ̃má ná táagɩra ba tegi, nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ dé mɩ́ɩnɩ wã. ⁵Waatɩ ʋ́ mana bʋ́ duniɲaná wɛrɩ, maná déeri duniɲanɩ́pɩ wá táyɛ́sɩ́gɩra.

⁶Mʋ́ Yésú kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, ʋ́ sugi sãagɩ fãnɩŋgɩrá ɩ̃ dú’ ki tɛbɩgɩrá yɛ khɛɛ boo gi dargɩ wá yíbíirá ⁷yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yóo ná wʋ́’ Sílówé yɔpókírá (Sílówé wá tɩtã́ŋgɩ́rá déeri Sʋ̃nnaa). Ʋ́ khɛɛ yóo ɩ̃ ná wʋ́sɩ bʋ́. Mʋ́ ʋ nannɩ nɩɩnɩ wɛrɩ, ná ʋ́ yíbíira pã́gɩ́yá ʋ̂ʋ ɲá.

⁸Ʋ́ máagɩ́ntákãmbɩ ná pɛ́ɛ bɩ̂ɩ dé kɩ́ ɲáa-ʋ ná ʋ kɩ́ ɲɩ́ŋ wɛrɩ, pɩ́ kha’ keŋ má wáɩ wɛrâa dé hɩ̃tɩ kɩ́ ɲɩ́ŋ naa? ⁹Pɔ́ɔra yɛ kʋ̃mma kha’ ʋ́rɔ, pɔ́ɔrâa yɛ kʋ̃ŋ kha’ ɔ̃́’ɔ̃, ʋ́rɔ wa, dé ʋ́ khɛɛbɩnnaa-ʋ. Yɛ wáɩ wá thĩná kha’ manɔ mɩ́ɲáŋ. ¹⁰Pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ mʋ́ ʋ déeri yɛ̂ɛ ɲá wɛrâa? ¹¹Ʋ́ kha’ wáɩ ʋ́ pɩ yɩ́’ Yésú wɛrɩ, ʋ́rá dú’ri sãagɩ tɛbɩgɩrá yɛ khɛɛ boo gi má yíbíirá, yɛ sɛɛrɩyɛ ma kha’ ma yóo ná wʋ́’ Sílówé yɔ’mɩná. Má tɔ khɛɛ yóo ɩ̃ ná wʋ́sa. Mʋ́ ma wʋ́’rɩ wɛrɩ, mâa ɲá. ¹²Pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ yɛ he ʋ́ wáɩrɛɛ? Ʋ́ kha’ ma tʋʋ wa.

Tɩ́ Fáarísibi pʋ́’rɩ wáɩrɩ kha’ máa pã́aná’nʋʋ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹³Pɩ́ khɛɛ wáɩ ʋ́ dara’ra wɛrɩ, ɩ̃ yóo ú Fáarísibi thãná, ¹⁴ɩ̃ hakɩra ná Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩ bʋ Yésú dú’rá tɛbɩgɩ ɩ̃ pã́anɩ́gá ʋ́ yíbíira. ¹⁵Fáarísibirá pʋ́gɔɔ tɛ̃ kha’ mʋ́ ʋ déeri yɛ̂ɛ ɲâa? Wáɩrá kha’ tɛbɩgɛ ʋ dú’ri ɩ̃ boo má yíbíirá, má wʋ́sɩ yɛ̂ɛ ɲá. ¹⁶Pɔ́ Fáarísibira yɛ kʋ̃mma kha’ wɛ́ɛ ʋ́ déeri sʋ̃mɩ tɛrɩ wɛrɩ, ʋ kuso Yékírí thã wã, pébu, ʋ́ yatɩŋ kpáarɛ́ɛkhɩɩrɩ wa. Pɔ́ɔrâa yɛ kʋ̃ŋ kha’ mɩ́pɩ̃́ɩdêe wɔ́nnɩ́ dé tãgɩmasimɩ́ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛrɩ, ɩ́ hũŋgoo? Sɩ́ baa kpɩkɩŋgɛ pɩ́ sɔgɔmbɩrá.

¹⁷Pɩ́ pʋ́gɩ́ wáɩ ʋ́ dara’ra wɛrɩ, kha’ ʋ́rɩ́ ʋ́ ʋ pã́aná’nɩ wɛrɩ, mʋ́ ʋ ɲáanɩ yóo ûu? Ʋ́rá kha’ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa-ʋ. ¹⁸Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩra yɛ wɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ pɩ́ kha’ wáɩ dara’-ʋyaama yɛ bâa ɲá wã; tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ́ yɩ́sɩ ʋ́ hũntábɩrɩ ¹⁹ɩ̃ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ dé pɩ́ biyé wɛrɩ mɩ́ɲâaŋ? Dé hũŋ-uyaama darasɩnɛ mɩ́ɲâaŋ? Yɛ kha’ mʋ́ ʋ déeri yɛ̂ɛ ɲá wɛrâa? ²⁰Hũntábɩ́rá kha’ tʋ-ɩ̃bɩ́nnɩ dé ɩ̃bɩ biyo, yɛ hũŋ-uyaama darasɩnɛ, ²¹dé ɩ̃bɩ́ra tʋʋ pãtɩ́ ʋ déeri yɛ̂ɛ ɲá wɛráa wa. Yɛ ɩ̃bɩ́ra tʋʋ tɛ̃ tárɩ́ɩ ʋ́ pã́aná’nʋʋ wã. Yɛ kha’ pɩ pʋ́’ ʋ́ thĩni dé ʋ dée bikɛrɛ’ɩ wa, ʋ wɔ́nnɩ́ sɛɛrɛɛ. ^22-23Hũntábɩ phãnɩ-bɩyaama Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩrɩ, tɩ́rá yɛɛra pɩ́ kha’ ʋ dée bikɛrɛ’ɩ wa, dé pɩ pʋ́’ ʋ́ thĩna; pébu, nɩ́khãgɩbɩ bɛm-bɩyaa-tɩ́-bʋma kha’ ná nɩ́nɛ kha’ Yésúrá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ, pɩ nɩ́nɔɔma Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhanná.

²⁴Fáarísibirá písée yɩ́sɩ wáɩrɩ tɛ̃ yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ keŋ Yékírí yɛ́ sɛɛ’ thɩ̃ɲaa, dé tʋ-ɩ̃bɩ́nnɩ dé wáɩ wɛ mɩ́pɩ̃́ɩdée-u. ²⁵Ʋ́ kha’ mɩ́pɩ̃́ɩdée-u wɛrɛ́sɩ mɩ́pɩ̃́ɩdée-u wa ba, ma tʋʋ wa; yɛ tɩ́ manɩ tʋʋrɩ wɛrɩ, dara’-maɲaama yɛ bâa ɲá wɛrá. ²⁶Pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ pé ʋ déeri ʋ́ bʋʋ? Mʋ́ ʋ déeri yóo yɛ ʋ̂ʋ ɲâa? ²⁷Ʋ́ kha’ sɛɛ’-maɲaa bɩ sɩ́ sówo, yɛ pɩ hɩ̃́nɩ́ sɩ ya. Yɛ kha’ pée déeri pɩ̂ɩ bɛɛ dé ma písí sɛɛ’ sɩ tɛ̃ɛ? Bá pɩ́ra bɛɛma dé pɩ dé ʋ́ mamannɩbibi tɛ̃ɛ? ²⁸Pɩ́ kʋsɩgɔɔ yɛ kha’ ʋ́rá déeri wáɩ wɛ̌ɛ mamannɩbii tʋ̃má Moyízi wábɛ ɩ̃bɩ́rɩ́ déeri. ²⁹Yɛ kha’ tʋ-ɩ̃bɩ́nnɩ dé Yékírí sɛɛrɛɛ-ʋma Moyízinɔ yɛ wáɩ wɛ ʋ́rɩ́, ɩ̃bɩ́ra tʋʋ ʋ́ kukɛ́ŋgɩ wa.

³⁰Wáɩrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ sɩ́rá déeri maagɩrɩ waa? Yɛ kha’ pɩ tʋʋ ʋ́ kukɛ́ŋgɩ wa, yɛ pã́aná’-ʋrɩ manɩ yíbíira. ³¹Yɛ kha’ tʋ-ɩ̃bɩ́nnɩ dé ná mɩ́pɩ̃́ɩdée ɲɩ́nɩ́ Yékírí mɩ́ɩnɩ, ʋ́ nú ʋ́ ɲɩ̂ɩnnɩ wã, dé wɛ́ɛ ʋ̂ʋ kpónnígôo yɛ̂ɛ dé tɩ̂ɩ nʋʋ ʋ́ wɛrɩ, ná ʋ́ra ɲɩ́nɔɔ mɩ́ɩnɩ, ʋ́ ɲɩ̂ɩnna ʋ nú. ³²Yɛ kha’ pãtɩ́ duniɲa sĩnninni ná fɛɛ, ɩ̃bɩ́ra núu ná pɩ kha’ nɩ́nɩ́ pã́aná’nɩ nɩ́nɩ́ ʋ́ hũnni darasɛ ɲáa wã. ³³Yɛ ná wáɩ wɛra yɛ kuso Yékírí thã wã, ʋ yɛ́ wɔ́nnɩ́ dé mɩ́ɩnɩ wã. ³⁴Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́rɩ́ ʋ́ hũnni mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ná yɛ̂ɛ bʋ́ ná fɛɛrɩ wɛrɩ, ʋ́ra wɔ́nnɩ́ bʋka’ ɩ̃bɩ́rɩ́ Yékírí wá mɩ́ɲaa? Yɛ nɩ́nɔɔ pɩ́ pĩ́ŋgíŋkhanná.

Nɩ́’ pɩ́ déeri dara’ thĩnthĩmbi wɛra

³⁵Mʋ́ Yésú núuni ná pɩ kha’ nɩ́m-bɩrʋʋma wɛrɩ, ʋ́ ná ɲáa-ʋ ɩ̃ pʋ́gɔɔ kha’ khãa-ʋrɩ Nɩ́thɩ̃na’biirâa? ³⁶Ʋ́ kha’ Nɩ́khãgaa, ʋ bʋka’ ma tárɩ́ kpoonɔ, má wɔ́nnɩ́ khãa ʋ́ bʋ. ³⁷Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́ra ʋ keŋ mɛ́’na, yɛ ʋ́râa sɛɛrɛɛ ʋ́ mɛ́’na. ³⁸Ʋ́ tɔ kha’ á Tamaŋ, khãa-manɩ ʋ́ bʋ. Yɛ khuusiro ɩ̃ thɩɩgɔɔ. ³⁹Yésúrá kha’ bam-manɩma fa duniɲaná dé ma ba thɩɩ duniɲanɩ́pɩrɩ sɩ́ dé sã́ŋgɩ darapɩrá ɲá yɛ pɛ́ɛ bɩ̂ɩ ɲá wɛrɩ, pɩ́ dara’. ⁴⁰Fáarísibi wá pɔ́ɔ bɩ̂ɩ yɛ fɩ́ ʋ́ the’rá ɩ̃ núu si wɛrɩ, pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ dé dé-ɩ̃bɩ́nnɩma darapɩ wá pɔ́ɔ tɛ̃ɛ? ⁴¹Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ná dé-biyaama darapɩ, pɩ yɛ yárgɩ́yá wa. Yɛ mʋ́ pɩ kha’rɩ ɩ̃bɩ́ra ɲáma wɛrɩ, yárgɩ́m-bɩrma.

Yésúrá déeri khʋnnɛɛnɩ kɩraara

¹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ sɛ́ɛrɩ sã́nɩ́kpógíri wá tʋtʋ̃ʋnnɩ yɛ kã́nɩ́ kpémíná ɩ̃ dóoró wɛrɩ, dé-uma súuráa yɛ dée nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ khɛ khotásɩ ɩ̃́ sú nɩ́pɩ wɛra. ²Yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ thoo tʋtʋ̃ʋnná ɩ̃́ dóoŋ wɛrɩ, ʋ́rá déeri sã́nɩ́bɩ wá khʋnnaana. ³Ná ʋ́ra baa, sã́nɩ́kpógítɛɛraara pã́gɩ́yɔ̂ɔma tʋtʋ̃ʋnnɛ. Mʋ́ kɩ déeri má ʋ́ sã́nɩ́bɛ, pɩ̂ɩ nú ʋ́ nʋ́gɩ wɛrɩ, ʋ́ yɩ́’ pɩ́ bɛ́ɛ’ ʋ́kpo ʋ́kpo pɩ́ ɲísíso ɩ̃́ kuso’ pi. ⁴Ná ʋ kusigo bi sóo, ʋ́ khɛ wɔ̂ɔnnɩ pɩ́ kɩ́ thowoo, pébu, pɩ tʋma ʋ́ nʋ́gɩra. ⁵Yɛ pɩ́ pɩ́ thoo nɩ́’ maa wã, dé pɩ horó’ tarma, pébu, pɩ́ tʋ ʋ́ nʋ́gɩ́rɩ́ wa. ⁶Yésú sɛɛ’-ʋyaa-bɩma sɔkɛnnɛ yɛ pɩ yɛ tʋʋ kɩ́ tɩtã́ŋgɩ wa.

⁷Yɛ ʋ́ písée sɛɛrɩyɛ bɩ tɛ̃ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ maná déeri sã́nɩ́kpógíri wá tʋtʋ̃ʋnna. ⁸Yɛ kha’ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ khɩrɩɩrɩ baa má bʋ wɛrɩ, dé-birma súuríbi ná nɩ́’ pɩ̂ɩ khɛ khotásɩ yɛ̂ɛ sú nɩ́pa; yɛ sã́nɩ́bɩra hɩ̃́nɩ́ pɩ́ sɛɛrɛrɩ wa. ⁹Maná déeri tʋtʋ̃ʋnna; nɩ́nɩ́ ʋ́ thoori má bʋ ɩ̃ dóoró wɛrɩ, Yékínna ba hɩ̃́nɔɔma. Ʋ ku’ma yɛ́ dóoŋ pãtɩ́ ʋ khɔrɔ’ yɛ́ bu ʋ́ dinʋ́ga. ¹⁰Yɛ kha’ súuráa ʋ́rá baŋ tɔ́ɔ bʋ ná súuri ná khʋʋrɛɛsɩ ná hasɩkɛ mʋ́wã. Yɛ kha’ bam-manɩma sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́pɩ́rá bu thakoogi yɛ́ yáa bu gi.

¹¹Yɛ kha’ maná déeri khʋnnɛɛnɩ kɩraara; khʋnnɛɛnɩ kɩraa niima ʋ́ thakoogi ɩ̃́ dɛɛ ʋ́ sã́nɩ́bɩ́rá. ¹²Nɩ́nɩ́ ʋ́ pɩ khɛɛrɩ paa dé ʋ khʋŋ tádooribi wɛrɩ, ʋ́ra khʋnnɛɛna wã, dé ná ʋ ɲáa ná tákperge baŋ, ʋ horo’ma yɛ́ sɛ́ɛ sã́nɩ́bɩrɩ kɩ́ kɔ́’ pɔ́ɔ yɛ pɔ́ɔrá tɩɩgɩŋ, pébu, pɩ dée ʋ́ wábɩ wa, ¹³dé tigi’ye ʋ́ra bɛɛ, tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ́ mɩ́ɲɛ́ wɔ́nnɩ́ kpʋ̃́ʋ ʋ́ dɔ́sɩ wa. ¹⁴Yɛ kha’ maná déeri khʋnnɛɛnɩ kɩraara. Ma tʋma má sã́nɩ́bɩrɩ yɛ pɩ́râa tʋ ma tɛ̃. ¹⁵Yɛ kha’ pãtɩ́ má Sii tʋʋrɩ ma wɛrɩ, mʋ́nnáa manɩ tʋʋrʋʋ tɛ̃, ma niima má thakoogi ɩ̃́ dɛɛ má sã́nɩ́bɩ́rá. ¹⁶Pɔ́ sã́nɩ́bɛ̂ɛ mannɔ, pɩ́ra nanɩ yɛ̂ɛ bʋ́ sã́nɩ́kpógí tɛrá wa; yɛ kha’ mákɩ́n-tɩrɩ ná ma bam-bɩ́nnɛɛma tɛ̃, yɛ pɩ ba nú má wágɩ ɩ̃́ tɩ́kɩ́ŋ dé sã́nɩ́kpógí tíkpo yɛ́ hɩ̃tɩ khʋnnɛɛna ʋ́kponɔ. ¹⁷Má Sii fʋŋ-ʋrɩ-mama, pébu, má thĩná khɔrɔ’rɩ dé ma hu, sɩ́ dé sã́ŋgɩ má ya ɩ̃́ hɩ̃tɩ thakooge tɛ̃. ¹⁸Nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ hɩ̃́ŋ ma má thakooginɛ́ ɲa, dé manâa hãana’ kɩ má thĩso. Yɛ kha’ ma ma wɔ́rgɛ ɩ̃́ hãana’ má thakoogi yɛ̂ɛ wɔ́rgɛ tɛ̃ ɩ̃́ bu gi; dé mʋ́nnáa má Sii kha’rɩ mâa dé.

¹⁹Ʋ́ sɛɛrɛrá dée sã́ŋgɩ kpɩkɩŋgɛ́ dóoró tɛ̃ Júdebi wá sɔgɔmbɩrá. ²⁰Kɔ́ŋgɔ́mbɛ yɛ kʋ̃mma kha’ kpéréŋgbée wáarʋʋ, ʋ́ thagɩra fɩ́ ya; pée déeri pɩ̂ɩ núunó’ ʋ́ sɛɛrɛraa? ²¹Yɛ pɔ́ɔrâa yɛ kʋ̃ŋ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ kpéréŋgbée wáarɩ wɛrɩ, ʋ́ wɔ́nnɩ́ sɛɛrɛɛ mɛ́’nɩ wã; yɛ kha’ kpéréŋgbéetárɩ́yɛ wɔ́nnɩ́ yɛɛ dargɛ́ ɲâa?

Júdebira pɩ́ɩ Yésúri wa

²²Yékínthɩya’duki wá kɛrsɛ̂ɛ yɛ Jerúzalɛ́mɩná. Sarkhɩɩ wá pã́nɛ sɩ hakɩnna. ²³Yésúra yɛ tɔnnɛɛ-bʋ́ma Yékínthɩya’duki wá tákhaŋ gɩ́ pɩ yɩ́’ Sálómɔ́ wágɩ wɛra. ²⁴Júdebirá sã́nɩ́ kṹnoo, yɛ kha’ dé pépã́a ʋ ba kpáa damaaranɔ yɛ́ sá’rɩ́ sɛɛ’ ɩ̃bɩ́rɩ́ ná ʋ́rá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nnaa? ²⁵Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ sɛɛ’-manɩ bɩ sɩ́ sóo, yɛ pɩ khãa wã; yɛ kha’ sʋ̃mɩ ɩ́ ma déeri má Sii wá ɲísígírá wɛrɩ, ɩ́râa má sɛ́ɛrɛ́. ²⁶Yɛ kha’ pɩ́ra, pɩ wɛ̂ɛ khãa wã, pébu, pɩ dée má sã́nɩ́bibi wá pɔ́ɔ wa. ²⁷Má sã́nɩ́bɩra núma má wágɩ yɛ ma tʋ-bɩma yɛ pɩ̂ɩ thoo ma. ²⁸Kha’ ma hã-bɩma thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛrɩ, yɛ pɩ́ ba téu kṹuŋ na; yɛ nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ khoŋ bi má déko wa. ²⁹Má Siira ma wɔ́rgɛ ɩ̃ taraa mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’, yɛ pɛ́ɛ bɩ́ ʋ hãanɩ ma wɛrɩ, nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ khoŋ bi ʋ́ dékírá wa. ³⁰Yɛ kha’ má ná má Siiri dé-ɩ̃bɩ́nnɩma kpoogo.

³¹Júdebirá písée khɛɛ pʋ́rsɩ tɛ̃ dé pɩ hĩŋgiroo. ³²Yésúrá tɔ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ dé-manɩ mɩ́ɩ ɩ́ kɩnnɩ wɛrɩ, ɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɩ má Sii wá wɔ́rgɩ wá bárkárá pɩ́ ɲáa. Yɛ kha’ ɩ́ mɩ́ɩɲɛná, tʋ̃́nnɛ pɩ dɛɛrɩ yɛ̂ɛ bɛ́ɛ hĩŋ maa? ³³Júdebirá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ɩ̃bɩ́ra dɛɛ mɩ́ kɩnnɔ yɛ̂ɛ bɛ́ɛ hĩnoo wã, dé ʋ kʋsa’ma Yékíre, pébu, ʋ́rɩ́ nɩ́thɩ̃nɩgɩ ʋ̂ʋ dé ʋ́ wɩ́sɩ má Yékíro. ³⁴Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ keŋ má tɩ̃’-sɩrma pɩ́ mammɩ wá sɛbɩrá kha’ Yékírí kha’rɩ kha’ dé-birma yékímbi10.34 Ná keri Mák 82.6. Kɩ́ mákirtɩ̃ŋgɩrá, Yékírí yɩ́’-ʋrma duniɲafãgɩmambɩ yékímbe. waa? ³⁵Yɛ kha’ yɛ tʋ-ɩ̃bɩ́nnɩ dé nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ fɩ́kɩ́ŋ tɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’rɩ ya; yɛ ʋ́ sɛbɩrá, nɩ́pɛ ʋ sɛɛrɛɛrɩ yɛ ɩ̃́ keŋ má yɩ́’-ʋrɩ-bɩma yékímbi waa? ³⁶Yɛ manɩ ʋ́ Sii Yékírí phɩ̃’nɩ khori ɩ̃ sʋ̃nɩ ma fa duniɲaná wɛrɩ, maná kha’ mana ma Yékírí wá Bikhee, pɩ́rá kha’ ma kʋsa’ma Yékíree? ³⁷Yɛ kha’ ná pɩ ɲáa ná ma wɛ̂ɛ dé má Sii wá sʋ̃mɩnnɩ wã, hã pɩ́ khãa má bʋ wa. ³⁸Yɛ ná ma dé-rima háarɩ ná pɩ kha’ pɩ́ khãa manɩ bʋ wa, pɩ khãa má sʋ̃mdéenɲíná yɛ́ tʋ kha’ má Siira ma má dɔ́gɩ́rá yɛ manâa má Sii wá dɔ́gɩ́rá. ³⁹Mʋ́ Yésú kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, nɩ́pɩ́râa yɛ bɛɛ ʋ́ kɔ́’mɩ, ʋ́ taraa, pɩ wɔ́rɔ́ɔ kɔ́rɔɔ wa.

⁴⁰Ʋ́ písée yóo dágáa ʋ́ pɩ yɩ́’ Júrdɛ̃́ wɛrɩ, ʋ́ tɔ́ he’nná, khaa tɩ́ Jã́ khɩrɩɩra yɛ̂ɛ bátízé nɩ́pɩrɩ wɛrɩ, ɩ̃ ná hɩ̃taa ní. ⁴¹Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ yóo ú thãná. Pɩ yɛ kʋ̃mma kha’ Jã́na yɛ dée tɔ́ tãgɩmasimɩ́nɩ́ tɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wa; yɛ kha’ yɛ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ʋ sɛɛ’ra wáɩ wɛ́ɛ mɩ́ɩná wɛrɩ, dé-ima thɩ̃ɲaa. ⁴²Tɩ́ khanná, kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa Yésúrá.

Lázáarɩ wá humi wá mɩ́ɲa

^1-2Ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ Bétání yɛ̂ɛ bo’, ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Lázáarɩ. Ʋ yɛma khɩ̃harɩ bɩ́ɲɔnɔ pɩ́ pɩ yɛ yɩ́’ Márɩ́yámu ná Mártɩ. Márɩ́yámu tárɩ́ɩrá kɔɔra datɩkɔ́rɔ́nnɩ Tamaŋ Yésú wá dɛsɩrá yɛ khɔfɩrɔ sɩ ʋ́ thagɩɲíŋge. ³Lázáarɩ wá khɩ̃harbɩrá sʋ̃nɩ kha’ pɩ ná sɛɛ’ Yésúri kha’ á Tamaŋ, ʋ́ nɩ́ɩnɛ́ɛkhoora bo’ma. ⁴Mʋ́ Yésú núuni si wɛrɩ, ʋ́ kha’ Lázáarɩ wá bosɛra dée hubosi wa, dé sɩ ba yɛɛma Yékínná bʋka’ ʋ́ wɔ́rgɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ Yékírí wá Bikheerá bu sáʋ. ⁵Yésú fʋŋ-ʋyaama Mártɩ ná Márɩ́yámu ná Lázâanna. ⁶Yɛ mʋ́ ʋ núuná Lázáarɩ wá bosi wá mɩ́ɩ wɛrɩ, ʋ́ hɩ̃taa khaa tɩ́ ʋ yɛ wɛrɩ, ɩ̃ dée ní pɔ́ khɩ bɩ́ɲɔ.

⁷Tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ ʋ́ mamannɩbibiri kha’ ɩ̃bɩ́ra fɩ́’ ní Júde maráará. ⁸Ʋ́ mamannɩbibirá sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, keŋ má ʋ́ra pɩ kha’ra pɩ̂ɩ hĩŋgíŋ khʋ khátɛ pɔ́ khɩbɔ, tɩ dáɩ wa, yɛ ʋ̂ʋ bɛɛ dé ʋ fɩ́’ nîi? ⁹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ keŋ má lɛ́ɛrɩbɩ kpɔɔ ná pɩ́ɲɔ̂ɔ bʋ́ khɩɩ ʋ́kporá waa? Yɛ kha’ ná nɩ́nɛ nɩ́ɩnɛ́ɛ khɩbɛɛgɩ, ʋ́ kpoo ʋ́ dɛgɩ wa, pébu, táyɛ́sɩ́gɛ̂ɛ bʋ́, ¹⁰yɛ ná nɩ́nɛ nɩ́ɩnɛ́ɛ iseŋgi, ʋ kpooma ʋ́ dɛgɩ, pébu, ʋ táyɛ́sɩ́gɔ wa.

¹¹Mʋ́ Yésú sɛɛ’rɩ ɩ́sɛrɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ písée kha’ ɩ̃bɩ nɩ́ɩnɛ́ɛkhoo Lázáarɩ hʋ̃ŋ-ʋrɩ phaama, mâa ná yaarɩgɔɔ. ¹²Mamannɩbibirá kha’ á Tamaŋ, ná hʋ̃ŋ-ʋrma, ʋ ba ya. ¹³Lázáarɩ wá hume Yésú sɛɛ’ra bɩ yɛ pɩ́rá keŋ má dɔɔmɩ wá mɩ́ɲɛ ʋ yɛ sɛɛ’. ¹⁴Yésúrá tɔ ságɩ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ Lázáarɩ hu-uma. ¹⁵Yɛ kha’ nʋʋ-tɩrɩ mannɔ tɩ́ ma dá’rɩ ní yɛ sɩ́ dée wɛrɩ, dé sɩ ba dé sã́ŋgɩ pɩ́ khãa má bʋ. Yɛ kha’ pɩ yɛɛ ɩ̃bɛ́ yóo ʋ́ thãná. ¹⁶Tómásɩ ʋ́ pɩ yɩ́’ Phãmbii wɛrɩ, ʋ́ tɔ sɛɛrɩyɛ ʋ́ mamannɩbi kãmbɩrɩ kha’ pɩ yɛɛ ɩ̃bɛ́ yóo ná hu kpoogi ɩ̃bɩ ná ɩ̃bɩ Tamanna.

Yésúra yaara’ma huuribi yɛ̂ɛ hãana’ thakoogo

¹⁷Waatɩ ʋ́ Yésú nannɩ Bétáníná wɛrɩ, ná pɩ kasɩga Lázâannɩ tɩ́ khɩɩ bɩ́ɲɩ̂ɩ’. ¹⁸Bétánína yɛ déeyée Jerúzalɛ́mɩnɔ́ wã; ʋ yɛ́ naŋ kílóbɔ’ ɩ́sãa’ wã. ¹⁹Júde kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ baa dé pɩ ba thɩya’ Mártɩ ná Márɩ́yámuni, pɩ́ khoobii wá dá’mɩ́ná. ²⁰Mʋ́ Mártɩ núuni ná pɩ kha’ Yésúra ma bammɔ wɛrɩ, ʋ́ yóo ʋ́ thukiŋkharɩ yɛ Márɩ́yámu ʋ́rá hɩ̃taa dukirá. ²¹Mʋ́ Mártɩ náanɩ ná ɲáa-ʋ wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ á Tamaŋ, ná ʋ yɛ fɩ́, má khoobiirá yɛ́ hu wa. ²²Yɛ tʋ-manɩ dé háarɩ ʋ́ ɲɩ́nɩ́ Yékínni mɩ́ɩnɩ wɛrá, ná ʋ hãa-ʋ tɩ́. ²³Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́ khoobiira ba ya huuminá. ²⁴Mártɩrá kha’ tʋ-manɩ dé tɩ́ huuribira ba ya phɩrgaŋ khɩɩrá wɛrɩ, ʋ ba ya. ²⁵Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ maná déeri wɛ́ɛ ʋ̂ʋ yaara’ huuribiri yɛ̂ɛ hãana’ thakoogira; nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ má bʋ wɛrɩ, háarɩ ʋ́ huu ná ʋ buma thakoogo. ²⁶Yɛ nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ thakooge yɛ khãa má bʋ wɛrɩ, ʋ́ ba hu kṹuŋ na. Yɛ kha’ khãa-ʋrɩ sɩ́ bʋʋ? ²⁷Mártɩrá kha’ iiyo á Tamaŋ, khãa-manɩ tʋʋ dé ʋ́rá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́ ná ʋ́ Bikhee ʋ̂ʋ yɛ ba baŋ duniɲaná wɛra.

Tɩ́ Yésú fʋʋrɩ Lázáarɩ wá mɩ́ɲɔ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

²⁸Mʋ́ Mártɩ kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, ʋ́ yóo ná yɩ́sɩ Márɩ́yámuni ɩ̃ wɛ́nnɩ́ɲɛ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa baŋ-ʋrɩ, yɛ kha’ ʋ thee. ²⁹Mʋ́ Márɩ́yámu núuni si wɛrɩ, ʋ́ yaa haabɩnsɛ yɛ̂ɛ thukiŋ Yésúri, ³⁰pébu, ʋ yɛ dóoró nɩɩná wã, dé ʋ yɛma khaa tɩ́ Mártɩ ɲáanáa-ʋ wɛra. ³¹Júde bí banna Márɩ́yámu wá thɩyakhannɩ yɛ̂ɛ bʋ́ dukirá wɛrɩ, mʋ́ pɩ ɲáanɩ ná ʋ yaa kuso haabɩnsɛ wɛrɩ, pɩ́ yaa yɛ̂ɛ thowoo; kem-biyaa má ʋ yɛ yóoma dúutã́anná fʋʋkhara. ³²Mʋ́ Márɩ́yámu nannɩ Yésú wá khannɩ ɩ̃ ɲáa-ʋ wɛrɩ, ʋ́ wáa hurse ʋ́ the’rá yɛ kha’ á Tamaŋ, ná ʋ yɛ fɩ́, má khoobiirá yɛ́ hu wa. ³³Mʋ́ Yésú ɲáaná ná ʋ yɛ fʋʋ tɩ́kɩ́ŋ ná Júde bí banna pɩ́ ná ʋ́rɩ́ wɛrɩ, tɩ́ dóorôo yɛ ʋ́ kã́kásɩ́rá ɲagɩmɩɲa. ³⁴Ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ he pɩ kasɩ’rʋʋ? Pɩ́ kha’ Nɩ́khãgaa, ʋ ba keŋ. ³⁵Yésúrá fʋwa. ³⁶Júdebirá kha’ pɩ keŋ, fʋŋ-ʋyaa-ʋ dɛ́! ³⁷Yɛ pɔ́ɔrá kha’ ʋ́ ʋ́ pã́aná’nɩ dargɩrɩ wɛrɩ, ʋ yɛ kpũnní yɛɛ Lázâanná kaa huu?

Lázáarɩ wá huyamɩ wá mɩ́ɲa

³⁸Sɩ́ písée dóoró Yésúri, ʋ́ yaa yóo dúutã́anná. Kɛ́’rɩtã́nnɛ́ déerá dúutã̂annɩ, yɛ pʋ́rɩ́ kpakpakɛ́ phiira nʋ́ʋgɩra. ³⁹Yésúrá kha’ pɩ khɛ pʋ́rgɩrɩ fɩ́. Mártɩ ʋ́ déerá huurǎa khɩ̃harɩɩrɩ wɛrɩ, ʋ́rá kha’ á Tamaŋ, kpɩ̃ɩgɩ hasɩ’-kɩrma, dé ʋ́ khɩɩ bɩ́ɲɩ́ɩ’nʋ̂ʋ bʋ́ mɛ́’nɩ dúutã́anná. ⁴⁰Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ma kha’ ná ʋ khãa, ʋ ba ɲá Yékírí wá wɔ́rgɩ waa? ⁴¹Pɩ́ tɔ khɛɛ pʋ́rgɩrɩ fɩ́ yɛ Yésúrá wʋ́gɩ́yá keri thʋ’nná, yɛ kha’ Siye, ma thɩɩgɔɔma pãtɩ́ ʋ núuni má ɲɩ̂ɩnnɩ sóo wɛra. ⁴²Yɛ kha’ tʋ-manɩ dé ʋ núma má ɲɩ̂ɩnnɩ waatɩ wá bɛ̂ɛ’, dé nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́ŋ bɩ̂ɩ má the’rá mɛ́’nɩ wɛrɩ, pɩ́ra ma dɛɛrɩ yɛ yɩ́sɩ sɩ, pɩ́ khã̌a tʋ kha’ ʋ́rá sʋ̃nnɩ ma. ⁴³Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, ʋ́ sʋ́rɩ́yá kɔ́ŋ kha’ Lázáarɩ, ʋ ku’. ⁴⁴Lázâanná yaa kuso. Fɛŋgbɛ pɩ binna dɛɛsɩ ná désiri yɛ fɔ́gɩ́ wɔ̂ɔnnɩ tákpɛ́’rɛ. Yésúrá kha’ pɩ fárɩ́ɩ sɛ́ɛ ʋ́ tara.

Tɩ́ Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩra yɛ bɛɛ Yésú wá khʋmɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mat 26.1-5; Már 14.1-2; Lúk 22.1-2)

⁴⁵Júde bí banna Márɩ́yámu wá thɩyakhannɩ ɩ̃ ba ɲáa mɩ́ɩ tɩ́ Yésú déerá wɛrɩ, pɩ́ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa ʋ́ bʋ. ⁴⁶Yɛ pɔ́ɔrá yóo ná sɛɛrɩyɛ Fáarísibiri mɩ́ɩ tɩ́ Yésú déerá wɛra. ⁴⁷Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Fáarísibirá yɩ́sɩ pĩ́ŋgíré pɩ́ thɩɩthɩɩkhãgɩ kãmbɩrɩ yɛ kha’ pé ɩ̃bɩ́ra ba dé wɛrâa? Pébu, wáɩ wɛra déma tãgɩmasimɩ́ kɔ́ŋgɔ́ŋ ɲɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɔ. ⁴⁸Yɛ kha’ ná ɩ̃bɩ́ra yɛɛ ʋ̂ʋ yóo mɛ́’nɩ, bɛ̂ɛ’ ba khãa-ʋ́-bʋma yɛ Ɔrɔ́mɩ nɩ́pɩ́rá hasɩ’ ɩ̃bɩ Yékínthɩya’dukiri yɛ́ khʋ́ khoŋ ɩ̃bɩ thĩini bú.

⁴⁹Káyífi ʋ́ déerá Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa kɩ́ dɩgɩrá yɛ̂ɛ bʋ́ pĩ́ŋgíŋgírá wɛrɩ, ʋ́ kha’ pɩ́ tʋ mɩ́ɩnɩ wã. ⁵⁰Pɩ tʋʋ dé ná nɩ́nɩ́ ʋ́kpoo huu ɩ̃ dɛɛ thĩinná tɩ pã́a tɩ́ pɩ ba khʋ́ khoŋ tɩ́ bɛ́ɛ’ pʋ́ wɛrɩ waa? ⁵¹Kɩ dée má sɛɛrɛ wɛrɩ ku’-uyaama ʋ́ thã wã, dé mʋ́ ʋ déerá Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa kɩ́ dɩgɩrá wɛrɩ, ʋ̂ʋ yɛ sɛɛ’ Yékírí wá nʋ́gɩsɛɛrɛ kha’ mákɩ́n-tɩyaa ná Yésúra huma ɩ̃́ dɛɛ Júdebirá. ⁵²Yɛ kɩ dée má Júdebi wá tónna ʋ yɛ ba dɛɛ yɛ́ hu wa, dé sɩ ba déma sã́ŋgɩ ɩ̃́ pĩ́ŋgíŋ Yékírí wá bi bí tɩɩgɩnnɩ kɛ́nsɩ kɛ́nsɩ wɛrɩ, pɩ́ dé kpoogo. ⁵³Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ ʋ́ khɩɩrá, pɩ́ bɛrɩ tɩ́ bʋ kha’ fɔ́ ɩ̃bɩ́rá khʋwɔɔ. ⁵⁴Tɩ́rá yɛɛrɩ Yésúrá tɔ kpáa, ʋ wɛ̂ɛ pɩ́ yɛ̂ɛ yóo mɛ́’nɩ khaa tɩ́ Júdebirɛ ya. Ʋ́ yaa yóo nɩɩ ɩ́ pɩ yɩ́’ Éfɩ́ráyím, ɩ̂ɩ maráa ʋ́ tɔ́’rɩ́nnɩ gbirinnɔ wɛrɩ, ɩ̃ ná hɩ̃taa ní ʋ́ ná ʋ́ mamannɩbibira.

⁵⁵Kṹŋkɛrsɩ tɔ́’rɩ́n-sɩyaama, Júde kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ yaa pɩ́ khayɩrá ɩ̃ khɩrɩya yóo Jerúzalɛ́mɩná dé pɩ ná wɩ́rɩ́’. ⁵⁶Pɩ yɛ wɛ́ɛma Yésúra. Mʋ́ pɩ yɛ Yékínthɩya’dukirá wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ pʋ́’ kãmbɩ kha’ mʋ́ pɩ ɲáanɩ yóo sîi? Dé ʋ ba pɩ́ baŋ kɛrsɩrâa? ⁵⁷Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Fáarísibi sɛɛ’-pɩyaama kha’ ná nɩ́nɛ tʋʋ Yésú wá kɛ́ŋgɩ, ʋ́ kʋ̃ŋ mʋ́, pɩ́ nú, pɩ́ kɔ́rɔɔ.

Tɩ́ Márɩ́yámu kɔɔrɩ datɩkɔ́rɔ́ŋ Yésú wá dɛsɩrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mat 26.6-13; Már 14.3-9)

¹Mʋ́ Kṹŋkɛrsɩ yɛɛra khɩɩbɩ má’nɩ́kpo sɩ́ naŋ wɛrɩ, Yésúrá yóo Bétání, Lázáarɩ ʋ́ ʋ yaara’ra huuminá wɛrɩ, ʋ́ nɩɩná. ²Pɩ́ dée diimi ɩ̃ yɩ́sɔɔ; ʋ́ ná Lázáarɩ ná pɔ̂ɔ yɛ dikhanná. Mártɩrâa yɛ kpɩkɩŋ diimina. ³Márɩ́yámuná khɛɛ náardɩ thĩnthĩmée datɩkɔ́rɔ́ŋ, ʋ́ dori sîi hʋʋ wɛrɩ, ʋ́ lítírí kpṹki ɩ̃ kɔwɔɔ Yésú wá dɛsɩrá yɛ khɛɛ ʋ́ thaɲíŋgi ɩ̃ khɔfɩrɔ sɩ. Datɩkɔ́rɔ́ŋ núugírá hɩ̃́nɩ́ dukiri mɛ. ⁴Ísíkárɩ́yɔ́tɩ Júdásɩ ʋ́ déerá Yésú wá mamannɩbii wá ɔɔ, ʋ̂ʋ yɛ ba hãana’ Yésúri pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛrɩ, ʋ́ kha’ ⁵pée déeri yɛ pɩ doŋgiroo ɩ̃ khɛɛ ɩ́ tigi’iri ɩ̃ hãa ɩ́ pɔ́ɔrɩ́bɩ waa? Ɩ́ tigi’ira yɛ namma nɩ́nɩ́ ʋ́kpo wá dɩɩ gɩ́kpo taasa.12.5 Gɛ́rɛ́kɩsɩrá kha’-pɩrma kha’ dénáarɩbɩ kpárgɩ na digbéemʋ́wã̂a’.⁶Kɩ dée má pɔ́ɔrɩ́bɩ wásɛ́ degennaa-ʋ ʋ́ kʋ̃nɩ mʋ́wã, dé ʋ yɛ súma yɛ ʋ́râa yɛ kɔ́’ tigikotokira; ʋ yɛ khom-bʋ́ma. ⁷Yésúrá kha’ pɩ yɛɛ hannɩ dé datɩkɔ́rɔ́ŋ ʋ́ ʋ kɔɔrɩ ma mɛ́’nɩ wɛrɩ, dé-giri má má kasɩ’mɛ ʋ khɩrɩɩrɩ sɔ́ɔbɩ́rɔ́, ⁸dé pɔ́ɔrɩ́bɩra ba hɩ̃tɩ-bɩ́-fɩ́ma khɩɩbɩ wá bɛ́ɛ’ yɛ maná ba hɩ̃tɩ bɩ́ fɩ́ khɩɩbɩ wá bɛ́ɛ’ ya.

Tɩ́ Júdebi wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩra yɛ bɛɛ Lázáarɩ wá khʋmɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

⁹Mʋ́ Júde kɔ́ŋgɔ́mbɩ núuni ná pɩ kha’ Yésúra ma Bétání wɛrɩ, pɩ́ yóo ní. Yɛ kɩ dée má Yésú úkpora pɩ dɛɛra yɛ yóo ní ɲa, dé yóo-biyaama tɛ̃ dé pɩ ná ɲá Lázáarɩ ʋ́ ʋ yaara’ra huuminá wɛra. ¹⁰Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrá tɔ bɛrɩ tɩ́ bʋ kha’ ná mʋ́nnáa ɩ̃bɛ́ khʋ Lázâannɩ tɛ̃, ¹¹dé ʋ huyamɩná yɛɛra Júde kɔ́ŋgɔ́mbɛ yɛ sʋ̃́nɩ́ yɛ̂ɛ thoo pɩ́ kpãnaa wã, dé pɩ yɛ khãama Yésúrá.

Yésú wá ɩthadóommi Jerúzalɛ́mɩná

(Mat 21.1-11; Már 11.1-11; Lúk 19.28-40)

¹²Kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́, nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́ŋ bɩ́ banna Jerúzalɛ́mɩná Kṹŋkɛrsɩrá wɛrɩ, mʋ́ pɩ núuni ná pɩ kha’ Yésúra bamma wɛrɩ, ¹³pɩ́ kpɔɔ teŋwã́sɩ yɛ̂ɛ thukiroo yɛ̂ɛ sʋ́rɩ́ɩ kha’

Ozána.12.13 Tɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri eburusirá hɩ̃́nɩ́ a. Pɩ yɛ kerooma Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́, tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ̂ɩ yɛ fʋʋ ʋ́ ɲísí nʋʋgɩ yɛ̂ɛ kʋ̃ŋ mʋ́ (Mák 118.25-26).A fʋʋ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ baŋ Tamǎaŋ ɲísígírá wɛrɩ, ʋ́ ɲísí nʋʋga.

Ʋ́rá déeri tɛ̃ Ísíráyɛ́l ɩthakhoora.

¹⁴Yésúrá buu kãŋgogi bomi ɩ̃ kã́nɩ́ ʋ́ bʋ pãtɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’ra kha’

¹⁵Síɲɔ́ nɩ́pɩ, hã pɩ́ phãnɩ wã.

Pɩ keŋ, pɩ́ ɩɩrá wɛ̂ɛ baŋ kãŋgogibii bu.12.15 Ná keri Zák 9.9

¹⁶Waatɩ ʋ́ mɩ́ɩɲɛ tannɩ wɛrɩ, Yésú wá mamannɩbibira yɛ tʋʋ kɩ́ tɩtã́ŋgɩ wa, dé tɩ́ Yékírí hãanɩ Yésúri sáʋ wɛrɩ, tɩ́ra pɩ wógí’ri tʋʋ dé tɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’ra ʋ́ mɩ́ɩná wɛrɩ, tɩ́ra nɩ́pɩ déerá mɛ́’na. ¹⁷Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ ɲáaná tɩ́ Yésú yɩ́’rá Lázâannɩ kha’ ʋ ku’ dúutã́anná, ʋ́ yaa wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ sɛɛ’ sɩ́ nɩ́pɩra. ¹⁸Tɩ́ nɩ́pɩ núuná ná pɩ kha’ Yésú dé-uma tɩ́ tãgɩmasimɩ́ tɛrɩ wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛra pɩ́ thukiroo. ¹⁹Fáarísibirá tɔ yɛ̂ɛ sɛɛ’ kãmbɩ kha’ ɲá-bɩrɩ kɛyɩɩ? Ɩ̃bɩ́rá wɔ́nnɩ́ dé mɩ́ɩnɩ wáɩ wɛrá wa, dé nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ thowooma.

Tɩ́ Gɛ́rɛ́kɩbɩra yɛ bɛɛ dé pɩ ɲá Yésúri wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

²⁰Nɩ́’ pɩ́ yóorá Jerúzalɛ́mɩná Kṹŋkɛrsɩrá dé pɩ ná thɩya’ Yékírí wɛrɩ, Gɛ́rɛ́kɩbɩ wá pɔ̂ɔ yɛ bʋ́. ²¹Pɩ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ Filípi ʋ̂ʋ Bɛ́tɩ́sáɩdá ʋ̂ʋ Galíle maráará wɛrɩ, ɩ̃ sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, ɩ̃bɩ́ra bɛ́ɛ ɲáma Yésúra. ²²Filípirá sɛɛrɩyɛ sɩ́ Ándéréri, pɩ́ɲɔ̌ɔ bɛ́ɛ’ ná sɛɛrɩyɛ sɩ́ Yésúra. ²³Yésúrá kha’ waatɩ naŋ-ʋma ʋ́ Nɩ́thɩ̃na’bii mákɩ́nnɩ ná ʋ bu sáʋ. ²⁴Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ ná tábire wáa fãnɩŋgɔ, dɔkɩrá huu wa, tɩ́ tónnâa hɩ̃tɩ fɩ́ mɛ́’na. Yɛ ná tɩ wáa fãnɩŋgɩrá, dɔkɩrá huwo, tɩ fĩma ɩ̃́ seŋ kɔ́ŋ. ²⁵Wɛ́ɛ ʋ́ fʋnnɩ ʋ́ thakoogi, ʋ ba bʋ̃́nɩ́-gɩ́-bʋma yɛ wɛ́ɛ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ khɛ ʋ́ thakoogi fa duniɲaná má kɩ mɩ́ɩnɩ wã wɛrɩ, ʋ ba buma thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra. ²⁶Yɛ kha’ ná nɩ́nɛ bɛ́ɛ dé má sʋ̃mdébii, mákɩ́ŋ-ʋrɩ ná ʋ thoo ma, dé tárɩ́ɩ ʋ́ déeri má sʋ̃mdébii, khaa tɩ́ ma ba hɩ̃tɩ wɛrɩ, fɩ́náa ʋ ba hɩ̃ta; wɛ́ɛ ʋ́ déeri má sʋ̃mdébii wɛrɩ, má Siira ba hãa-ʋma kpórso.

Tɩ́ Yésú sɛɛ’rɩ ʋ́ humi wá mɩ́ɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

²⁷Yɛ kha’ má kã́kásɩ ɲagɩmɩn-sɩrma wɛrá. Yɛ ma wɔ́nnɩ́ kha’ Siye, ʋ hɩ̃́ŋ ma thɔɔra wɛnnɔ̂ɔ? Pébu, ʋ́ thɔɔraara ma dɛɛrɩ yɛ baa. ²⁸Yɛ kha’ Siye, ʋ bʋka’ nɩ́pɩ ʋ́ sáʋ, pɩ́ fʋʋ ʋ́ ɲísí nʋʋga. Ɔ sɛɛrɛ̌ɛ tɔ kuso ní thʋ’nná kha’ bʋka’-manɩ bɩ ʋ́ yɛ̂ɛ ba bʋka’ pɩ ʋ́ tɛ̃. ²⁹Nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ fɩ́ ɩ̃ núu sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, pɔ́ɔra yɛ kʋ̃mma kha’ yɔgɛ́ dʋ́ránnɩ; pɔ́ɔrâa yɛ kʋ̃ŋ kha’ Yékírí wá mɩnɩgɩ́ɩ sɛɛrɛɛrɩ ʋ́. ³⁰Yɛ Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ sɛɛrɛ wɛ ʋ́ sɛɛ’rɩ mɛ́’nɩ wɛrɩ, kɩ dée má mana Yékírí sɛɛ’rɩ hãa ʋ́ wa, dé pɩ́ra ʋ sɛɛ’rɩ hãa ʋ́. ³¹Yɛ kha’ wɛrá Yékínna ba thɩɩ duniɲanɩ́pɩrɩ yɛ́ nɩ́nnɩ́ sɛ́ɛ duniɲa wɛ́ɛ ɩɩra. ³²Yɛ waatɩ ʋ́ pɩ ba ba’ ma nɩ́’batábɔkɩrá ɩ̃́ yaará’ nɩ’na’ ma wɛrɩ, tɩ́ra ma ba dé sã́ŋgɩ nɩ́pɩ́rá baŋ má thãná. ³³Dɔ́ŋ mɩ́ ʋ yɛ ba hu wɛrɩ, sɩ́ra ʋ yɛ bʋka’ mɛ́’na.

³⁴Nɩ́pɩ́rá kha’ nú-ĩbínni Yékírí wá sɛbɩrá kha’ Yékírí wá Sakhanɩ́nna ba hɩ̃tɩma thakooge waatɩ wá bɛ̂ɛ’, yɛ mʋ́ ʋ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ kha’ pɩ ba ba’ma Nɩ́thɩ̃na’biiri nɩ́’batábɔkɔ ɩ̃́ yaará’ nɩ’nɩgɔɔ? Yɛ kha’ Nɩ́thɩ̃na’bii wá yatɩrâa maa? ³⁵Yésúrá kha’ táyɛ́sɩ́gɩra ma pɩ́ sɔgɔmbɩrá, yɛ khátɛ ná kɩ́rɩ́ʋ ná kɩ ba tarma. Yɛ kha’ waatɩ ʋ́ táyɛ́sɩ́gɩra bʋ́ wɛrɩ, pɩ nɩ́ɩnɛ́ɛ ʋ́ waatɩrá sɩ́ dé sã́ŋgɩ hã tápírgírá bárɩ́ bɩ ya, dé wɛ́ɛ ʋ̂ʋ nɩ́ɩnɛ́ɛ tápírgo wɛrɩ, ʋ́ tʋ kɛ́ŋ gɩ́ ʋ yóo wa. ³⁶Yɛ kha’ pɩ khãa wɛ́ɛ ʋ̂ʋ hãana’ táyɛ́sɩ́gɩrɩ wɛrɩ waatɩ ʋ́ ʋrɛ pɩ́ sɔgɔmbɩrá, sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ dé nɩ́’ pɩ̂ɩ nɩ́ɩnɛ́ɛ táyɛ́sɩ́gɔ wɛra.

Mʋ́ Yésú sɛɛrɛɛrɩ mɛ́’nɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ yóo khaa tɩ́ pɩ́ bú ɲáa-ʋ wã wɛra.

Júdebira khãa Yésúrá wa

³⁷Yésú dé-uyaama tãgɩmasimɩ́ kɔ́ŋgɔ́ŋ ɲɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛrɩ, nɩ́pɩ́rá ɲáa, yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá pɩ yɛ wɛ̂ɛ khãa ʋ́ bʋ wa. ³⁸Sɩ́ dée mʋ́nnáa tɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí kha’ra wɛrɩ, sɩ́rá déeri mɛ́’na. Kha’-ʋyaama kha’

Á Tamaŋ, máa khãanɩ ɩ̃bɩ sɛɛrɛrâa?

Maa Tamaŋ bʋka’rɩ ʋ́ wɔ́rgɔɔ?12.38 Ná keri Ézá 53.1

³⁹Ézáyí bʋka’-ʋyaama tɛ̃ mɩ́ɩ tɩ́ déerá sã́ŋgɩ yɛ nɩ́pɩ́rá yɛ́ wɔ́nnɩ́ khãa wã wɛra. ⁴⁰Kha’-ʋyaama kha’

Yékírí phii-uma pɩ́ yíbíiri

sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ wɔ́nnɩ́ ɲá wã.

Fɩ̃’-ʋma pɩ́ dɔ́ɔmɩ́nɩ́nnɩ,

pɩ́ wɔ́nnɩ́ tʋ kpoori

ɩ̃́ fɩ́’rɩ́ baŋ manɩ Yékírí thãná má pã́aná’ pɩ ya.12.40 Ná keri Ézá 6.10

⁴¹Ézáyí sɛɛ’-ʋyaama sɛɛrɛ wɛrɩ, pébu, ɲá-ʋyaama Yésú wá sáʋrɩ, ʋ̂ʋ yɛ sɛɛ’ ʋ́ mɩ́ɲa. ⁴²Yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩ wá yatɩrá, kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa Yésúrá yɛ pɩ yɛ hagɩ yɛ̂ɛ yɛɛ nɩ́pɛ́ tʋ wa, ɩ̃ dɛɛ tɩ́ Fáarísibira ba nɩ́ŋ bɩ Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhayɩrá wɛra. ⁴³Nɩ́pɩ wá kpórsira pɩ yɛ khɔrɔ’ ɩ̃ taraa Yékírí wásɩra.

Yésú wá sɛɛrɛrâa ba thɩɩ nɩ́pɩra

⁴⁴Yɛ Yésúrá sɛɛrɩyɛ thʋthʋ’rɩ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ má bʋ wɛrɩ, manɩ bʋ ʋ khãanɩ ɲa, dé wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́rɩ́ bʋ ʋ khãanɩ. ⁴⁵Wɛ́ɛ ʋ́ ɲáanɩ ma, ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ra ʋ ɲáanɩ. ⁴⁶Yɛ kha’ maná déeri táyɛ́sɩ́gɩ ɩ̃ baa fa duniɲaná sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ má bʋ wɛrɩ, ʋ́ hɩ̃tɩ tápírgo wa. ⁴⁷Yɛ ná nɩ́nɛ núu má sɛɛrɛ yɛ kaa déyoo ʋ́ dɔ́mmɩ́ná, maná ba thɩyɔɔ wa, dé ma baa duniɲanɩ́pɩ wá thɩɩkharɩ wa, dé pɩ́ hɩ̃́ŋkharɛ ma bannɩ. ⁴⁸Yɛ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ kaɩrɩ ma, yɛ ʋ hɩ̃́nɩ́ má sɛɛrɛrɩ wa, ʋ́ thɩɩraara bʋ́ma: Ʋ́rá déeri sɛɛrɛ ʋ́ ma sɛɛ’rɩ wɛra; yɛ ʋ́râa ba thɩyɔɔ phɩrgaŋ khɩɩrá, ⁴⁹pébu, sɛɛrɛ ʋ́ ma sɛɛ’rɩ, ʋ kuso má thã wã, dé Sii ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ thĩná hãanɩ ma sɛɛrɛ ʋ́ ma mákɩ́nnɩ ná ma sɛɛ’ wɛra. ⁵⁰Yɛ kha’ tɩ́ ʋ sɛɛ’rɩ ma wɛrɩ, tɩ hãana’ma thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra. Tɩ́rá yɛɛrɩ, pãtɩ́ ʋ sɛɛ’rɩ ma tɩ́ wɛrɩ, mʋ́nnáa ma sɛɛ’ rɩ.

Tɩ́ Yésú tɩsɩ’rɩ ʋ́ mamannɩbibi wá dɛsɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Mʋ́ Kṹŋkɛrsɩ yɛɛra khɩɩ ʋ́kpo sɩ́ naŋ wɛrɩ, Yésúrá tʋʋ dé ʋ́ ku’mi fa duniɲaná ɩ̃́ yóo Sii thãná, tɔ́’rɩ́m-bɩyaama. Nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ thowoo fa duniɲaná yɛ dée ʋ́ wábɩ wɛrɩ, fʋŋ-ʋyaa-bɩma, ɩ̃ fʋrɩ bɩ ná nanɩ kpʋ̃́ʋnɩ́ɲá. ²Waatɩ ʋ́ Yésú ná ʋ́ mamannɩbibira yɛ di sʋ̃́nɩ́ndimini wɛrɩ, ná Sutãna bu-uyaa ná ʋ yee kã́kásɩ Júdásɩ wá dɔ́gɩ́rá dé ʋ hãana’ Yésúri pɩ́ kɔ́rɔɔ. Júdásɩ dé-uma Ísíkárɩ́yɔ́tɩ Símɔ́ wá bikhee.

³Mʋ́ Yésú tʋʋra dé Sii Yékírí hã-ʋrɩ-mama wɔ́rgɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ yɛ tʋʋ dé Yékírí thãná ma ku’ri yɛ̂ɛ ba písi ní Yékírí thãná wɛrɩ, ⁴ʋ́ digee yaa dikhanná ɩ̃ khori ʋ́ kpɔ́rgɩ́kpórgiri yɛ khɛɛ bɔɔrʋ́wa ɩ̃ fɔ́gɩ́ hagɩɩrá. ⁵Mʋ́ ʋ fɔ́’rʋʋ sóo wɛrɩ, ʋ́ khɛɛ yɔ’mɩ ɩ̃ yee kɔ́ tágɔ yɛ̂ɛ tɩsɩ’ ʋ́ mamannɩbibi wá dɛsɩrɩ, yɛ khɛɛ bɔɔrʋ́wa ʋ́ ʋ fɔ́’rá hagɩɩrá wɛrɩ, yɛ̂ɛ tíkíŋ si.

⁶Mʋ́ ʋ nannɩ Símɔ́ Pɛ́ɛrɩ thãná wɛrɩ, ʋ́rá kha’ á Tamaŋ, ʋ́râa tɩsɩ’ manɩ dɛsɛɛ? ⁷Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ mɩ́ɩ tɩ́ ma dé mɛ́’nɩ wɛrɩ, ʋ tʋʋ bʋ́ tɩtã́ŋgɩ wɛrá wa, dé kpãnaa bʋ, ʋ ba tʋ gɩ. ⁸Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ káarɩ, ʋ́ tɩsɩ’ má dɛsɩ́rɩ́ kṹuŋ na. Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ná ʋ kha’ má tɩsɩ’ ʋ́ dɛsɩrɩ wa, ʋ́ niɲe má mɩ́ɲɔ wã. ⁹Símɔ́ Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ á Tamaŋ, ná mʋ́nnáa, hã ʋ́ tɩsɩ’ má dɛsɩ wá tónni wã, dé ʋ tɩsɩ’ tɩ́kɩ́ŋ ná má dési ná má thagɩnɛ. ¹⁰Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ wɩ́rɩ́’rɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ wɩ́rɩ́’ tʋ̃́wã, dé dɛɛsɩra ʋ bɔbɩ’, pébu, ninige ʋ́nnɔ tʋ̃́wã, dé ʋ ma taɩ. Yɛ pɩ́ra ninige ya, dé ʋ́kpôo ninige pɩ́ sɔgɔmbɩrá. ¹¹Yésú tʋ-ʋyaa tárɩ́ɩ ʋ̂ʋ yɛ ba hãana’ pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ́ kha’ bɛ́ɛ’ dá’rɩ ninigi wa.

¹²Mʋ́ ʋ tɩsɩ’rɩ pɩ́ dɛsɩrɩ sóo, ʋ́ khɛɛ ʋ́ kpɔ́rgɩ́kpórgi ɩ̃ yee gi yɛ ba hɩ̃taa dikhanná tɛ̃, yɛ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ tɩ́ ma déeri mɛ́’nɩ wɛrɩ, tʋ-bɩrɩ tɩ́ tɩtã́ŋgaa? ¹³Yɛ kha’ tɩ́ pɩ yɩ́’ ma Nɩ́khãgaa ná Tamaŋ wɛrɩ, thɩ̃ɲâa bɩ́, pébu, Nɩ́khãgaa ná Tamanna ma déeri mɩ́ɲáŋ. ¹⁴Yɛ kha’ ná manɩ ʋ́ déeri Tamaŋ ná Nɩ́khãgaa ma tɩsɩra pɩ́ dɛsɩ, mákɩ́m-bɩrɩ ná pɩ tɩsɩ’ kãmbɩ dɛsɩ tɛ̃; ¹⁵dé dé-manɩma ɩ̃ bʋkaa bɩ sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ dé pãtɩ́ manɩ déeri wɛra. ¹⁶Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ sʋ̃mdébiyé wɔ́nnɩ́ tarɩ ʋ́ tamaŋ na, yɛ sʋ̃nnǎa wɔ́nnɩ́ tarɩ ʋ́ sʋ̃nnʋʋ wɛrɩ wa. ¹⁷Mʋ́ pɩ tʋʋrɩ sɩ wɛrá wɛrɩ, ná pɩ wɔ́rɔ́ɔ dée si sɩ́ dɔ́mmɩ́ná, kɩrɩ-bɩrɩ. ¹⁸Yɛ kha’ pɩ́ bɛ́ɛ’ ma kha’rɩ ya, dé tʋ-manɩ ɩ́pɛ bɩ́ ma phɩ̃’nɩ khori wɛra; dé Yékírí wá sɛɛrɛ ʋ́ kha’rɩ kha’ má ná tárɩ́ɩ ʋ̂ʋ di kpoogi, baŋ-ʋrɩ ba déema má pɩ̃́ɩnáa wɛrɩ, fɔ́ ʋ́ dé ʋ́ dɔ́mmɩ́ná.13.18 Ná keri Mák 41.9¹⁹Ma sɛɛ’-pɩma wɛrá yɛ sɩ́ tʋ̃má sɩ naŋ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ ná sɩ ba nanɩ, pɩ́ tʋ kha’ maná déeri Wɛ́ɛ Ʋ́ Déeri wɛra. ²⁰Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ wɔ́nnɩ kɔ́rɩ́ ʋ́ ma sʋ̃nnɩ wɛrɩ kɔ́kɩrɩ, mana ʋ kɔ́’rɩ kɔ́kɩra; yɛ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ wɔ́nnɩ kɔ́rɩ́ ma kɔ́kɩrɩ, ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ra ʋ kɔ́’rɩ kɔ́kɩra.

Tɩ́ Yésú sɛɛ’rɩ kha’ Júdásɩrâa ba hãana’ pɩ́ kɔ́’ ma wɛra

(Mat 26.20-25; Már 14.17-21; Lúk 22.21-23)

²¹Mʋ́ Yésú kʋ̃nnɩ mɛ́’nɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ kã́kásɩ́rá ɲagɩmɩɲa tákɩrsɩ, ʋ́ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ́ ɔ̌ɔ ba hãana’ pɩ́ kɔ́’ ma. ²²Mamannɩbibirâa yɛ keŋ kãmbɩ kaa tʋ tárɩ́ kpoo ú ʋ kha’rɩ wɛra. ²³Mamannɩbii ú Yésú fʋnna kɔ́ŋ wɛrɩ, hɩ̃taŋ-ʋyaama ʋ́ the’rá. ²⁴Símɔ́ Pɛ̂ɛnná déyoo déke kha’ ʋ pʋ́’ Yésúri tárɩ́ kpoo ú ʋ kha’rɩ wɛra. ²⁵Ʋ́ tɔ kɛnnɩgɛ ɩ̃ pʋ́gɩ́ Yésúri kha’ á Tamaŋ, maa-ʋ? ²⁶Yésúrá kha’ ma ba tɔ’ phã́anɩ naŋgɔ, yɛ tárɩ́ɩ ʋ́ ma ba hã ʋ́ wɛrɩ, ʋ́ tárɩ́ɩrɔ. Yɛ tɔ khɛɛ phã́anɩnɩ ɩ̃ togoo naŋgɩrá ɩ̃ hãa ʋ́ Júdásɩ ʋ́ déeri Ísíkárɩ́yɔ́tɩ Símɔ́ wá bikhee wɛra. ²⁷Mʋ́ Júdásɩ hɩ̃́nnɩ phã́anɩnɩ sóo wɛrɩ, Sutãnaaná kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ déegée ú. Yésúrá kha’ mɩ́ɩ tɩ́ ʋ bɛ́ɛ dé wɛrɩ, ʋ dé ri kɔrɔkɔrɔ. ²⁸Yɛ mamannɩbibi wá pɔ́ɔra yɛ tʋʋ kpoori Yésú wá sɛɛrɛrá wa. ²⁹Mʋ́ kɩ déeri má Júdásɩrâa yɛ kɔ́’ tigikotokiri wɛrɩ, pɔ́ɔrá keŋ má Yésú sɛɛ’-ʋyaa-ʋma kha’ ʋ ná doŋ kɛrsɩ wá tásɩrɩ wɛrɛ́sɩ ɩ̃́ tɛ̃́fɩ́ŋ pɔ́ɔrɩ́bɔ. ³⁰Mʋ́ Júdásɩ buuri ná ʋ hɩ̃́nɩ́ phã́anɩnɩ wɛrɩ, ʋ́ khɛɛ kuso khaaná fɩ́. Táagɩ te’-kiyaama.

Sɛɛrɛ fʋ̃mɩ wá mɩ́ɲa

³¹Mʋ́ Júdásɩ ku’ri wɛrɩ, Yésúrá kha’ wɛrá nɩ́pɩra ba ɲá Nɩ́thɩ̃na’bii wá sáʋrɩ, yɛ sɩ́râa ba yɛɛ pɩ́ ɲá Yékírí wá sáʋra. ³²Yɛ ná Nɩ́thɩ̃na’biira dée sã́ŋgɩ pɩ́ ɲáa Yékírí wá sáʋrɩ, Yékínna ba yɛɛma pɩ́ ɲá Bikhěe sáʋra; yɛ ʋ́ ba dáɩ yɛ́ dé si ya. ³³Yɛ kha’ má nɩ́ɩnɛ́bɛ, ma ba hɩ̃tɩ-bɩ́ma waatɩ kɩ́rɩ́ʋ. Pɩ ba wɛ́ɛ ma, yɛ sɩ́ ma sɛɛ’ra pɩ́ Júde kãmbɩrɩ wɛrɩ, sɩ́ kpoosira ma sɛɛ’ pɩ wɛrá, kha’ pɩ́ wɔ́nnɩ́ yóo khaa tɩ́ ma yóo wa. ³⁴Yɛ kha’ ma hã-bɩma sɛɛrɛ fʋ̃ma: pɩ fʋŋ kãmba; dé mákɩ́m-bɩrma ná pɩ fʋŋ kãmbɩ pãtɩ́ ma fʋnnɩ bɩ wɛra. ³⁵Ná pɩ fʋrɩ kãmbɩ, mʋ́nnáa bɛ̂ɛ’ ba tʋ dé dé-birma má mamannɩbibe.

Tɩ́ Yésú sɛɛ’rɩ Pɛ̂ɛnnɩ kha’ ʋ ba pákɩ́ŋ kha’ ʋ́ tʋ ma wã wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mat 26.31-35; Már 14.27-31; Lúk 22.31-34)

³⁶Símɔ́ Pɛ̂ɛnná pʋ́gɩ́ Yésúri kha’ á Tamaŋ, he ʋ yôo? Yésúrá kha’ ʋ́ wɔ́nnɩ́ thoo ma wɛrá khaa tɩ́ ma yóo wa, dé kpãnaa bʋ, ʋ ba thoo ma. ³⁷Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ pée déeri yɛ má wɔ́nnɩ́ thowoo wɛrá waa? Yɛ kha’ sɔ́ɔbɩ́m-manɩma ɩ̃́ nii má thakoogi ɩ̃́ dɛɛ ʋ́ bʋ. ³⁸Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ wɔ́nnɩ́ nii ʋ́ thakoogi ɩ̃́ dɛɛ má bʋʋ? Yɛ kha’ ma sɛɛrɩyɔɔma kha’ pãtɩ́ sṹŋkhoora kha’ ma fʋʋ wɛrɩ, ná ʋ pákɩ́ŋ pã́a ɩ́sãa’ kha’ ʋ tʋʋ ma wã.

Khɩ̃ŋ tɩ̂ɩ yóo Sii thãná wɛrɩ, tɩ́ mɩ́ɲa

¹Tɩ́ kpãnaa bʋ Yésúrá kha’ hã pɩ́ yɛɛ pɩ́ kã́kásɛ́ ɲagɩmɩŋ na; pɩ khãa Yékínná yɛ́ khãa má bʋ tɛ̃. ²Yɛ kha’ du’ kɔ́ŋgɔ́nsɛ̂ɛ má Sii thãná, dé ná sɩ yɛ mʋ́nnáa wã, ma yɛ́ kha’ ma yóo ná sɔ́ɔbɩ́ŋ dusí saŋ bɩ ya. ³Yɛ kha’ ná ma yóo ná sɔ́ɔbɩ́rɔ́ hɩ̃taŋkhannɩ sóo, má kpɔɔgɩ́ bannɩ́ ba khɛ́ yóo bí, sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ hɩ̃tɩ khaa tɩ́ manɛ wɛra. ⁴Yɛ kha’ pɩ tʋ khɩ̃ŋ tɩ̂ɩ yóo khaa tɩ́ ma yóo wɛra. ⁵Tómásɩrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ á Tamaŋ, ɩ̃bɩ́ra tʋʋ kɛ́ŋ gɩ́ ʋ yóo wa, mʋ́nnɩ ɩ̃bɩ́ra dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ tʋ khɩ̃ɩnnaa? ⁶Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ maná déeri khɩ̃ɩnnɩ, ná thɩ̃ɲaanɩ, ná thakoogira, nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ yóo Sii thãná kaa thoo má thãná wã. ⁷Yɛ kha’ ná pɩ tʋʋ ma, pɩ ba tʋ tɛ̃ má Siira. Yɛ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ wɛrá, tʋ-bɩrʋʋ yɛ ɲáa-ʋ. ⁸Filípirá sɛɛrɩyɔɔ kha’ á Tamaŋ, ʋ bʋka’ ɩ̃bɩ́rɩ́ Siinɔ, dé sɩ́ra ɩ̃bɩ́ra bɛɛ.

⁹Yésúrá sɛɛrɩyɛ Filípiri kha’ fɛɛ ɩ̃bɩ́ra kãmbɛ ya, yɛ ʋ́ra tʋʋ ma háarɩ ná fɛɛ yaa? Yɛ kha’ tárɩ́ɩ ʋ́ ɲáanɩ ma, Siira ʋ ɲáanɩ. Yɛ mʋ́ ʋ déeri yɛ kha’ ma bʋka’ ɩ̃bɩ́rɩ́ Siinɔɔ? ¹⁰Yɛ kha’ ʋ khãa tʋʋ dé ma ma má Sii wá dɔ́gɩ́rá yɛ má Siirâa má dɔ́gɩ́rá waa? Sɛɛrɛ ʋ́ ma sɛɛ’ pɩ́ bɛ́ɛ’ wɛrɩ, ʋ kuso má thã wã, dé má Sii ʋ̂ʋ má dɔ́gɩ́rá wɛrɩ, ʋ́râa dé ʋ́ sʋ̃mɩna. ¹¹Tɩ́ ma kha’rɩ ma ma má Sii wá dɔ́gɩ́rá yɛ má Siirâa má dɔ́gɩ́rá wɛrɩ, pɩ khãa sɩ́ bʋ; yɛ háarɩ ná pɩ wɛ̂ɛ khãa sɩ́ bʋ wa, pɩ khãa má sʋ̃mdéenɲi wá thĩná. ¹²Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ má bʋ, mɩ́ɩ ɩ́ ma dé wɛrɩ, ʋ ba déma ɩ́ hũŋgi tɛ̃; ʋ́ yatɩra ba déma yɔ́ɔ ɩ́ tarɩ má wáyɩra; pébu, ma yóoma má Sii thã. ¹³Mɩ́ɩnɩ wó mɩ́ɩ tɩ́ pɩ ɲɩ́nnɩ má ɲísígírá, ma ba dé-rima, sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́pɩ́rá ɲá Sǐi sáʋrɩ manɩ Bikhee wá bárkárá. ¹⁴Yɛ kha’ ná pɩ ɲɩ́nɩ́ ma mɩ́ɩnɩ má ɲísígírá, ma ba dé-rima.

Tɛ̃́fɩ́nná wá mɩ́ɲa

¹⁵Ná pɩ fʋrɩ ma, pɩ ba kɔ́’ má sɛɛrɛrɩ; ¹⁶yɛ maná ɲɩ́ŋ má Siiri ʋ́ hã bɩ ɔ Tɛ̃́fɩ́nná, ʋ́ hɩ̃tɩ bɩ́ waatɩ wá bɛ̂ɛ’. ¹⁷Ʋ́ Tɛ̃́fɩ́nnáaná déeri Yékírí wá Nii thã ʋ́ thɩ̃ɲaana ku’ wɛra. Yɛ kha’ duniɲanɩ́pɩ́rá wɔ́nnɩ́ pɩ́yɔɔ wa, pébu, pɩ ɲáa-ʋ wã, yɛ pɩ́ tʋwɔɔ tɛ̃ ɲa; yɛ tʋ-bɩ́nnʋʋ, pébu, ʋ bɩ́ma yɛ̂ɛ ba hɩ̃tɩ pɩ́ dɔ́sɩ́rá.

¹⁸Yɛ kha’ má ba sɛ́ɛ pɩ́ tórí má pɔ́ɔrɩ́bibe ya, dé ma ba písí baŋ. ¹⁹Khátɛ ná kɩ́rɩ́ʋ ná duniɲanɩ́pɩ́rá ba ɲá ma tʋ̃́wã, yɛ pɩ́ra ba ɲá ma, pébu, ma ma thakooge yɛ pɩ́ra ba hɩ̃tɩma thakooge tɛ̃. ²⁰Yɛ ʋ́ khɩɩrá, pɩ ba tʋ dé ma ma má Sǐi dɔ́gɩ́rá, pɩ́râa má dɔ́gɩ́rá yɛ manâa pɩ́ dɔ́sɩ́rá tɛ̃. ²¹Yɛ kha’ tárɩ́ɩ ʋ́ kɔ́’rɩ má sɛɛrɛrɩ yɛ̂ɛ déyoo ʋ́ dɔ́mmɩ́ná wɛrɩ, ʋ́rá déeri wɛ́ɛ ʋ́ fʋnnɩ ma; má Siira ba fʋrɔɔma yɛ má thĩná fʋrɔɔ tɛ̃, yɛ́ bʋkaa-ʋ má thĩ.

²²Yésú wá mamannɩbii wá ɔɔ ʋ́ pɩ yɩ́’ Júdi wɛrɩ (ʋ̂ʋ mɩ́ɩ dée Ísíkárɩ́yɔ́tɩ Júdásɩ ya), ʋ́ pʋ́gɔɔ kha’ á Tamaŋ, pée déeri yɛ ʋ̂ʋ ba bʋka’ ʋ́ thĩ ɩ̃bɩ tónná kaa bʋka’ ʋ́ thĩ duniɲanɩ́pɩnɛɛ? ²³Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ nɩ́nɩ́ ʋ́ fʋnnɩ ma wɛrɩ, ʋ ba kɔ́’ma má sɛɛrɛra; má Siira ba fʋrɔɔma, yɛ ɩ̃bɩ́rá baŋ ʋ́ thãná ba hɩ̃tɩ ʋ́ kpoogo. ²⁴Yɛ tárɩ́ɩ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ fʋrɩ ma wã wɛrɩ, ʋ́ kɔ́’ má sɛɛrɛrɩ wa. Yɛ kha’ sɛɛrɛ ʋ́ ma sɛɛ’rɩ pɩ́ núu wɛrɩ, má wáa-ʋ wa, dé má Sii ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ wáa-ʋ. ²⁵Sɛɛ’-manɩ-bɩ-sɩ́ma waatɩ ʋ́ manɛ bɩ́ wɛra. ²⁶Yɛ Tɛ̃́fɩ́nná ʋ́ déeri Yékírí wá Nii ʋ́ Sii Yékínna ba sʋ̃ŋ má ɲísígírá wɛrɩ, ʋ́râa ba mamaŋ bɩ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ yɛ́ wógí’ pi mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ma sɛɛ’rɩ bɩ wɛra.

²⁷Yɛ kha’ ma hã-bɩma dɔ́ɔwóoŋgo, dɔ́ɔwóoŋ gîi manɔ wɛrɩ, kɩ́ra ma hã bɩ; mana wɛ̂ɛ hãana’ kɩ pãtɩ́ duniɲanɩ́pɩra hãana’ kɩ wɛrɩ wa. Yɛ kha’ hã pɩ́ yɛɛ pɩ́ kã́kásɛ́ ɲagɩmɩŋ na, yɛ hã pɩ́ phãnɩ wã. ²⁸Sɛɛ’-maɲaa bɩ kha’ ma yóoma yɛ́ ba písí baŋ. Ná fʋm-bɩyaa ma, má yóomi Sii thãná, tɩ yɛ nʋʋ bɩ́, pébu, má Siira tarɩ mana. ²⁹Yɛ kha’ sɛɛ’-manɩ-bɩma ɩ́ mɩ́ɩɲɛnɛ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ ná ɩ ba nanɩ, pɩ́ khãa. ³⁰Má ba bú sɛɛrɛɛ bɩ́ kɔ́ŋ tʋ̃́wã, dé duniɲa wɛ́ɛ ɩɩra bamma; ʋ́ wɔ́nnɩ́ dé ma mɩ́ɩnɩ wã, ³¹dé ma déma pãtɩ́ má Sii sɛɛ’rɩ ma wɛrɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ, duniɲanɩ́pɩ́rá tʋ dé fʋm-manʋʋma. Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, ʋ́ kha’ pɩ yɛɛ ɩ̃bɛ́ yáa tara.

Yésúrá déeri divɛ̃́tukira

¹Tɩ́ kpãnaa bʋ Yésúrá kha’ maná déeri divɛ̃́tu’ thĩnthĩŋgiri yɛ má Siirá dée kɩ́ kennaana.²Deki wó de’ kîi kaa seŋ wɛrɩ, ʋ khú sɛ́ɛ-gɩma. Yɛ de’ kîi seŋ wɛrɩ, ʋ ba ɲágɩ́’-kɩma kɩ́ hɩ̃tɩ taɩ yɛ́ hafɩ́ɩ seŋ. ³Sɛɛrɛ ʋ́ ma sɛɛ’rɩ bɩ wɛrɩ, dé-uri-bima pɩ̂ɩ taɩ, pɩ ninige tʋ̃́wã. ⁴Pɩ máa má bʋ yɛ maná máa bɩ́ bʋ tɛ̃; dé pãtɩ́ divɛ̃́deké wɔ́nnɩ́ seŋ kaa máa kɩ́ tukirá wa wɛrɩ, mʋ́nnáa sɩrɛ, ná pɩ máa má bʋ wa, pɩ́ wɔ́nnɩ́ dé mɩ́ɩnɩ wã. ⁵Yɛ kha’ maná déeri divɛ̃́tukiri, yɛ pɩ́rá dée kɩ́ desira. Tárɩ́ɩ ʋ́ máanɩ má bʋ yɛ maná máa ʋ́ bʋ, pãtɩ́ táhugira seŋ wɛrɩ, mʋ́nnáa ʋ dé mɩ́kɩrɩ kɔ́ŋgɔ́nɲɔ. ⁶Ná nɩ́nɛ máa má bʋ wa, pɩ hĩnooma kpaagɔ pãtɩ́ pɩ hĩŋ tádesi sɩ́ hʋʋ, pɩ́ ho’rí yee si naagɔ sɩ́ so wɛra. ⁷Ná pɩ máa má bʋ, yɛ kɔ́rɩ́ má sɛɛrɛrɩ, mɩ́ɩnɩ wó mɩ́ɩ tɩ́ pɩ bɛɛ wɛrɩ, pɩ ɲɩ́ŋ nɩ má Siinɔ, dé pɩ ba bu ri. ⁸Ná pɩ dé mɩ́kɩrɩ kɔ́ŋgɔ́ŋ ɲɩ̂ɩ bʋká’ kha’ dé-birma má mamannɩbibi wɛrɩ, sɩ́râa ba hã Siiri sáʋ. ⁹Pãtɩ́ Sii fʋnnɩ ma wɛrɩ, mʋ́nnáa ma fʋnnɩ bɩ. Yɛ kha’ pɩ kɔ́’ má mɩ́ɩnɩ yɛ má kɩ́ fʋŋ bɩ. ¹⁰Ná pɩ kɔ́rɩ́ má sɛɛrɛrɩ, ma ba kɩ́ fʋm-bɩma pãtɩ́ ma kɔ́’rɩ má Sii wá sɛɛrɛrɩ yɛ ʋ́ fʋrɩ ma wɛra.

¹¹Yɛ kha’ sɛɛ’-manɩ-bɩ-sɩ́ma sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ bu nʋʋ mɩ̂ɩ má wɛrɩ, pɩ́ dʋ’rɩ́ naŋ pɩ́ khanna. ¹²Ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ fʋŋ kãmbɩ pãtɩ́ ma fʋnnɩ bɩ wɛra. ¹³Fʋmmɛ́ wɔ́nnɩ́ tarɩ ɩ̃́ nii mʋ́ thakoogi ɩ̃́ dɛɛ mʋ́ nɩ́ɩnɛ́bɔ wa. ¹⁴Yɛ kha’ ná pɩ dé tɩ́ ma sɛɛ’ pɩ wɛrɩ, pɩ déma má nɩ́ɩnɛ́bɛ; ¹⁵tɩ́ pã́nná má yɩ́’ pɩ sʋ̃mdébibi tʋ̃́wã, dé sʋ̃mdébiyé tʋ tɩ́ ʋ́ tamanna dé ya, dé ma yɩ́’-pɩma nɩ́ɩnɛ́bɩ, pébu, mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ma núuni má Sii thãná wɛrɩ, bʋka’-manɩ bɩ ɩ́. ¹⁶Yɛ kha’ pɩ́rá phɩ̃’nɩ khori ma wã, dé maná phɩ̃’nɩ khori bi ɩ̃ saa bɩ dé pɩ yóo ná dé mɩ́kɩrɩya, ɩ́ nafa ʋ̂ʋ ba hɩ̃tɩ bʋ́ waatɩ wá bɛ̂ɛ’. Ná sɩ mʋ́nnáa, Siira ba hã-bɩma mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ pɩ ba ɲɩ́nɔɔ má ɲísígírá wɛra. ¹⁷Ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ fʋŋ kãmba.

Duniɲanɩ́pɩ ĩ’-pirma Yésú ná ʋ́ mamannɩbibira

¹⁸Yɛ kha’ ná duniɲanɩ́pɩra ĩgi bi, pɩ tʋ kha’ mana pɩ khɩrɩɩra ĩge. ¹⁹Ná dé-biyaa duniɲa wábɩ, duniɲanɩ́pɩra yɛ fʋŋ bɩ, pébu, pɩ yɛ ba déma duniɲa wába. Yɛ sɩ mʋ́nnáa wã, dé maná phɩ̃’nɩ khori bi dé pɩ hɩ̃tɩ pɩ́kpo; dé pɩ dée duniɲa wábɩ tʋ̃́wã, tɩ́rá yɛɛrɩ, duniɲanɩ́pɩ́rá ĩgi bi.

²⁰Yɛ kha’ pɩ wógí’ tɩ́ ma sɛɛ’ra bɩ kha’ sʋ̃mdébiyé tarɩ ʋ́ tamaŋ na wɛra. Ná duniɲanɩ́pɩ fʋ̃́ʋsɩ́m-bɩyaa-mama, pɩ ba fʋ̃́ʋsɩ́m-bɩ́rɩ́ma tɛ̃. Ná nú-biyaa má mamammɩnɩ, pɩ ba nú pɩ́ wábɩrɩ tɛ̃. ²¹Yɛ duniɲanɩ́pɩra ba dé-bima ɩ́sɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’nɔ ɩ̃́ dɛɛ pãtɩ́ pɩ́ra thoo ma wɛra; pébu, pɩ tʋʋ tárɩ́ɩ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ wa. ²²Ná ma yɛ baa ba sɛɛrɩyɛ bɩ ya, pɩ yɛ yárgɩ́yá wa, yɛ mʋ́ kɩ déeri má bam-manɩma wɛrá ba sɛɛrɩyɛ bɩ wɛrɩ, pɩ́ wɔ́nnɩ́ bu kukharɩ wa, dé yárgɩ́m-bɩrma. ²³Tárɩ́ɩ ʋ́ ĩ’ni ma wɛrɩ, ʋ ĩ’ma má Siiri tɛ̃. ²⁴Ná ma yɛ baa ba dée mɩ́ɩ ɩ́ nɩ́nɛ mɩ́ɩ dée ɲáa pɩ́ sɔgɔmbɩrá wa, pɩ yɛ yárgɩ́yá wa. Yɛ wɛrá, ɲá-bɩrɩɩma yɛ kaɩ yɛ ĩgi má ná má Siira. ²⁵Yɛ dé-sirma sɩ́ dé sã́ŋgɩ, sɛɛrɛ ʋ́ kha’rɩ kha’ ĩ’-piri-mama phãɩɲɩ wɛrɩ,15.25 Ná keri Mák 35.19; 69.4 ʋ́ tɩ̃’nɩ pɩ́ mammɩ wá sɛbɩrá wɛrɩ, ʋ́ dé ʋ́ dɔ́mmɩ́ná.

²⁶Yɛ kha’ Tɛ̃́fɩ́nnáana ba bamma. Ʋ́rá déeri Sii Yékírí wá Nii thã ʋ́ thɩ̃ɲaana ku’ wɛra. Ma ba yɛɛma ʋ́ ya Sii thãná ɩ̃́ baŋ; yɛ ʋ ba sɛɛ’ma má mɩ́ɲa. ²⁷Yɛ pɩ́ra ba sɛɛ’ma má mɩ́ɩ tɛ̃, pébu, má ná pɩ́râa yɛ kãmbɛ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ má sʋ̃mɩnɩ wá kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá.

¹Tɩ́ kpãnaa bʋ Yésúrá kha’ sɛɛ’-manɩ-bɩma mɩ́ɩɲɛnɛ sɩ́ dé sã́ŋgɩ hã pɩ́ sɛ́ɛ Yékírí wá khɩ̃ɩnnɩ wã. ²Kha’ pɩ ba nɩ́m-bɩma Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhayɩrá. Yɛ ɔ khɩɩ wá yatɩ ná pɩ ba khʋ-bɩma yɛ́ keŋ má mɩ́kɩrɩyɛ ɩ̃bɩ́ra dé yɛ̂ɛ hã Yékíre. ³Pɩ ba dé-mʋ́ma, pébu, pɩ tʋʋ má Siiri wa, pɩ tʋʋ manɩ tɛ̃ ɲa. ⁴Sɛɛ’-manɩ-bɩ-sɩ́ma sɩ́ dé sã́ŋgɩ ná ʋ́ khɩɩra ba nanɩ, pɩ́ wógí’ tʋ kha’ khɩrɩɩ-maɲaa sɛɛrɩyɛ bɩ sɩ́.

Yékírí wá Nii wá sʋ̃mdéenɲe

Yɛ kha’ ma sɛɛrɩyɛ bɩ sɩ́ kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá wa, pébu, má ná pɩ́râa yɛ kpoogo. ⁵Yɛ wɛrá ma yóoma wɛ́ɛ ʋ́ sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ʋ́ thã, yɛ pɩ́ ɔɔ pʋ́gɩ́ ma kha’ he ma yóo wa. ⁶Yɛ pãtɩ́ ma sɛɛrɛɛrɩ mɛ́’nɩ wɛrɩ, sɩ́rá ɲagɩmɩnnɩ pɩ́ kã́kásɩra. ⁷Yɛ kha’ ma sɛɛ’-pɩma thɩ̃ɲaa kha’ má khũmminâa pã́a; dé ná ma khũni wã, Tɛ̃́fɩ́nnáaná ba baŋ na. Yɛ ná ma khũni, ma ba sʋ̃nnɩ́ hã bɩ ʋ́. ⁸Yɛ ná ʋ ba baa, ʋ ba bʋka’ma duniɲanɩ́pɩrɩ kha’ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ ná mɩ́ɩ tɩ́ terenni ná Yékírí wá thɩɩgɩ wá mɩ́ɩná, buri-birma. ⁹Mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ wá mɩ́ɩná, buri-birma, pébu, pɩ khãa má bʋ wa. ¹⁰Mɩ́ɩ tɩ́ terenni wɛrɩ, tɩ́ mɩ́ɩná buri-birma pébu, ma yóoma Sii thãná yɛ pɩ́ ba ɲá ma tʋ̃́wã. ¹¹Yékírí wá thɩɩgɩ wá mɩ́ɩná, buri-birma pébu, Yékírí thɩɩ-ʋma duniɲa wɛ́ɛ ɩɩrɩ sówo.

¹²Yɛ kha’ ma ma mɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɛ yɛ̂ɛ sɛɛ’ pɩ, yɛ pɩ́ wɔ́nnɩ́ tʋ ɩ́ tɩtã́ŋgɩ wɛrá wa; ¹³dé ná Yékírí wá Nii thã ʋ́ thɩ̃ɲaana ku’ wɛrɩ, ná ʋ ba baa, ʋ́râa ba bʋka’ pɩ thɩ̃ɲǎa bɛ̂ɛ’nɔ. Yɛ kɩ dée má ʋ́ thĩ wá sɛɛrɛ ʋ ba sɛɛ’ ya, dé ʋ ba sɛɛ’-pɩma mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ʋ núuni Sii thãná, yɛ́ sɛɛ’ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̂ɩ ba naŋ wɛra. ¹⁴Ʋ ba yɛɛma nɩ́pɛ́ ɲá má sáʋ, pébu, tɩ́ ma ba sɛɛrɩyɔɔ wɛrɩ, tɩ́ra ʋ ba khɛ́ sɛɛ’ pɩ́rɩ́ mamannɩbibira. ¹⁵Yɛ kha’ Sii wá mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ má wáyɛ. Tɩ́rá yɛɛrɩ má kha’ tɩ́ ma sɛɛ’rɩ Yékírí wá Niini wɛrɩ, tɩ́ra ʋ ba khɛ́ sɛɛ’ pɩ.

Pɩ́ dɔ́ɔkpʋ̃́ʋsɩra ba fɩ́kɩ́ŋ déma nʋʋma

¹⁶Yɛ kha’ khátɛ ná kɩ́rɩ́ʋ ná pɩ́ ba ɲá ma wã, yɛ ná tɔ́ pã́nɛ́ kha’ tɩ́ yee bʋ́ kɩ́rɩ́ʋ tɛ̃, pɩ́ ɲá ma. ¹⁷Ʋ́ mamannɩbibi wá pɔ́ɔra yɛ sɛɛ’ma kãmbɩ kha’ tɩ́ ʋ kha’rɩ kha’: khátɛ ná kɩ́rɩ́ʋ ná ɩ̃bɛ́ ba ɲáa-ʋ wã, yɛ ná tɔ́ pã́nɛ́ kha’ tɩ yee bʋ́ kɩ́rɩ́ʋ tɛ̃, ɩ̃bɛ́ ɲáa-ʋ, ná tɩ́ ʋ kha’rɩ kha’: pébu, ʋ yóoma Sii thãná wɛrɩ, pé sɩ bɛ́ɛ khaa? ¹⁸Yɛ ʋ́ khátɛ ná kɩ́rɩ́ʋ wá tɩtã́ŋgɩ́râa kʋ̃́nnaa? Yɛ kha’ ɩ̃bɩ́ra tʋʋ mɩ́ɩ tɩ́ ʋ bɛ́ɛ kha’ wa.

¹⁹Mʋ́ Yésú tʋʋrɩ dé pɩ yɛ bɛ́ɛ pʋ́gɔɔma wɛrɩ, ʋ́ tɔ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ dé tɩ́ ma kha’rɩ khátɛ ná kɩ́rɩ́ʋ ná pɩ́ ba ɲá ma wã, yɛ ná tɔ́ pã́nɛ́ kha’ tɩ yee bʋ́ kɩ́rɩ́ʋ tɛ̃, pɩ́ ɲá ma wɛrɩ, dé sɩ́ra pɩ dɛɛrɩ yɛ̂ɛ pʋ́’ kãmbɩ bâa? ²⁰Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ ba fʋʋ ɩ̃́ kɩ́ dé maɲɩnaŋ yɛ duniɲanɩ́pɩ́rá kɩ́ kpánnɛ́ɛ; pɩ́ dɔ́sɩra ba kɩ́ kpʋ̃́ʋ-bɩma yɛ ɔ khɩɩ ná sɩ ba fɩ́kɩ́ŋ dé bɩ́ bʋ nʋʋma. ²¹Ná harɩ wá hũmpã́nɛ nanɩ, sɩ dé-ʋ́-bʋma dɔ́ɔkpʋ̃́ʋsɩ, pébu, ʋ́ thɔɔra waatɩ naŋ-ʋma. Yɛ ná ʋ hũni sóo ʋ́ pha ʋ́ thɔɔrarɩ yɛ sɩ́ fɩ́kɩ́ŋ dé ʋ́ bʋ nʋʋmɩ, ɩ̃́ dɛɛ tɩ́ Yékírí hãanʋʋ bii wɛra. ²²Mʋ́nnáa sɩrɛ bɩ́ bʋ, wɛrá pɩ ma sṹŋgínso yɛ ma ba písí ɲá bɩ tɛ̃, yɛ tɩ́ pã́nná sɩ ba dé-bí-buma kpánnɛ́ɛsɛ. Yɛ nɩ́nɛ́ ba wɔ́nnɩ́ hɩ̃́ŋ bɩ pɩ́ nʋʋmɩnɛ ɲa. ²³Ná ʋ́ khɩɩra ba nanɩ, pɩ́ ba pʋ́’ ma mɩ́ɩnɩ tʋ̃́wã. Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛ’-pɩma kha’ mɩ́ɩnɩ wó mɩ́ɩ tɩ́ pɩ ba ɲɩ́ŋ Siiri má ɲísígírá wɛrɩ, ʋ ba hã bɩ tɩ́. ²⁴Yɛ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ ba nanɩ fɛɛrá, pɩ ɲɩ́nɩ́ mɩ́ɩnɩ má ɲísígírá wa. Yɛ kha’ pɩ ɲɩ́ŋ, dé pɩ ba bu, sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ nʋʋmɩná dʋ’rɩ́ naŋ pɩ́ khanna.

Yésú wɔ́rɩ́-ʋrɩ duniɲanɩ sówo

²⁵Yɛ kha’ sɔsɔ ma sɛɛ’rɩ bɩ ɩ́sɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’nɔ yɛ ɔ khɩyɛ ba naŋ ʋ́ má ba sɛɛrɛɛ bɩ́ sɔsɔ tʋ̃́wã, dé ma ba sá’rɩ́ sɛɛ’-pɩma Sǐi mɩ̂ɩnɛ kaadé sɔsɛ. ²⁶Ʋ́ khɩɩrá ná pɩ ba ɲɩ́nɔɔ mɩ́ɩnɩ má ɲísígírá, yɛ ma kha’ manâa ba ɲɩ́ŋ Siirí hã bɩ ya, ²⁷dé ʋ́ thĩ fʋŋ-ʋrɩ-bɩma, pébu, fʋm-bɩ́nnɩ-mama tɛ̃, yɛ khãa tʋʋ dé Sii Yékírí thãa ma ku’ri. ²⁸Yɛ kha’ Sii thãná ma yaarɩ baa fa duniɲaná, yɛ wɛrá mâa ku’ duniɲaná ɩ̃́ písi Sii thãná tɛ̃.

²⁹Ʋ́ mamannɩbibirá sɛɛrɩyɔɔ kha’ wɛrá sá’-ʋrɩ yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ-ɩ̃bɩ́nnɛɛma kaadé sɔsɛ. ³⁰Yɛ kha’ wɛrá tʋ-ɩ̃bɩ́nnɩ dé ʋ tʋma mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’, tɩ́rá yɛɛrɩ ɩ̃bɛ́ ɲaanɩ́ŋ pʋ́gɔɔ mɩ́ɩnɩ tʋ̃́wã, dé mɩ́ɩ tɩ́ pɩ mákɩ́nnɩ ná pɩ pʋ́gɔɔ wɛrɩ, tʋ-ʋnnɩ sówo. Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ ɩ̃bɛ́ khãa tʋʋ dé Yékírí thãa ʋ ku’ri. ³¹Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ wɛrá pɩ khãanɩɩ? ³²Yɛ kha’ ɔ khɩyɛ ba naŋ, pɩ́ bɛ̂ɛ’ ba tɩɩgɩŋ pɩ́ khayɔ yɛ́ sɛ́ɛ ma mákpo; yɛ ʋ́ khɩɩ naŋ-ʋma sówo. Yɛ kha’ ma mákpo wa, dé má Siira ma mannɔ kpoogo. ³³Yɛ kha’ sɛɛ’-manɩ-bɩma ɩ́sɛ̌ɛ bɛ̂ɛ’nɔ sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ bu dɔ́ɔwóoŋgi má bárkárá. Yɛ kha’ pɩ ba fʋ̃́ʋsɩ́mma fa duniɲaná, yɛ hã pɩ́ yɛɛ phãnɩgɛ́ kɔ́’ pɩ ya, dé wɔ́rɩ́-manɩ duniɲanɩ sówo.

Yésú wá Yékíŋ ɲɩ́ŋga

¹Mʋ́ Yésú kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, ʋ́ wʋ́gɩ́yá keri thʋ’nná yɛ kha’ Siye, waatɩ naŋ-ʋrɩ, ʋ yɛɛ nɩ́pɩ́rá ɲá ʋ́ Bikhěe sáʋrɩ sɩ́ dé sã́ŋgɩ Bikheerá yɛɛ nɩ́pɩ́rá ɲá ʋ́ sáʋrɩ tɛ̃. ²Yɛ kha’ yɛɛ-ʋrma Bikheerá buu wɔ́rgɩ duniɲanɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’rá sɩ́ dé sã́ŋgɩ ʋ́ hã nɩ́’ pɩ́ ʋ karfannʋʋ wɛrɩ, thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛra. ³Thakoo mɩ́ɲáŋ gɩ̂ɩ kaa sóo wɛrɩ, kɩ́rá déeri ɩ̃́ tʋ ʋ́ ʋ́kpo ʋ́ déeri Yékínni, ɔɔ bʋ́ wa wɛrɩ, ná ɩ̃́ tʋ tɛ̃ manɩ Yésú Kírísi ʋ́ ʋ sʋ̃nnɩ wɛra. ⁴Yɛ kha’ yɛɛ-manɩ nɩ́pɩ́rá ɲáa ʋ́ sáʋrɩ fa fãnɩŋgɩrá yɛ dée tɛ̃ sʋ̃mɩ tɩ́ ʋ hãanɩ ma dé ma dé wɛra. ⁵Yɛ kha’ Siye, ʋ yɛɛ má hɩ̃tɩ wɛrá ʋ́ the’, ʋ́ hã ma sáʋ ʋ̂ʋ yɛ má khʋ̃ɩ ʋ́ thãná ná duniɲana yɛ nanɩ sĩnniɲe ɲa wɛra. ⁶Yɛɛ-manɩ nɩ́’ pɩ́ ʋ phɩ̃’nɩ khori duniɲaná ɩ̃ karfaa ma bɩ́ wɛrɩ, pɩ́ tʋwɔɔ. Yɛ kha’ dé-biyaama ʋ́ wába, ʋ́ karfaa ma bɩ́ yɛ pɩ́ kɔ́rɩ́ ʋ́ sɛɛrɛra. ⁷Tʋ-bɩrɩ wɛrá dé mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ʋ hãanɩ ma wɛrɩ, ʋ́ thãa ɩ ku’ri, ⁸pébu, sɛɛrɛ ʋ́ ʋ hãanɩ ma wɛrɩ, ʋ́ra ma sɛɛ’rɩ bɩ yɛ pɩ́ hɩ̃́nɔɔ yɛ khãa tʋʋ dé ʋ́ kɛ́ŋgɔ ma ku’ri mɩ́ɲáŋ; yɛ ʋ́rá sʋ̃nnɩ ma.

⁹Yɛ kha’ pɩ́ra ma ɲɩ́ŋ ʋ́rɩ́ Yékínni yɛ̂ɛ hã. Ma wɛ̂ɛ ɲɩ́ŋ ʋ́rɩ́ Yékírí yɛ̂ɛ hã duniɲanɩ́pɩ wa, dé pɩ́ ʋ karfannɩ ma wɛrɩ, pɩ́ra ma ɲɩ́ŋ yɛ̂ɛ hã, pébu, dé-birma ʋ́ wába. ¹⁰Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ má wɛrɩ, ʋ́ wábɛ, yɛ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ ʋ́ wɛrɩ, má wábɛ tɛ̃; yɛ pɩ́râa ba dé sã́ŋgɩ pɩ́ ɲá má sáʋra.

¹¹Yɛ kha’ mana duniɲaná tʋ̃́wã, yɛ pɩ́ra bʋ́ma duniɲaná; yɛ mana theema ʋ́ thãná. Yɛ kha’ Siye, ʋ́ ʋ́ mákɩ́nnɩ kpónnóke wɛrɩ, ʋ tɛɛ bɩ ʋ́ ɲísí gí ʋ hãanɩ ma wɛrɩ, kɩ́ bárkárá, sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ dé kpoogi pãtɩ́ má ná ʋ́rɩ́ déeri kpoogi wɛra. ¹²Pãtɩ́ ma yɛ bɩ́ kpoogi wɛrɩ, ma yɛ tɛɛ-bɩma ʋ́ ɲísí gí ʋ́ hãanɩ ma wɛrɩ, kɩ́ bárkárá. Tɛɛ-manɩ-bɩma ʋ́kpoo téu wa, dé ʋ́wɛ ʋ́ mákɩ́nná ná ʋ téu yɛ ʋ́rɩ́ Yékírí wá sɛɛrɛrá dé ʋ́ dɔ́mmɩ́ná wɛrɩ, ʋ́rá téuri.

¹³Yɛ kha’ ma theema ʋ́ thãná wɛrá. Yɛ waatɩ ʋ́ manɛ fa duniɲaná wɛrɩ, ma sɛɛ’-pɩ-sɩ́ma, sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ bu nʋʋ mɩ̂ɩ mannɔ wɛrɩ, pɩ́ dʋ’rɩ́ naŋ pɩ́ khanna. ¹⁴Hã-manɩ-bɩma ʋ́ sɛɛrɛnɔ, duniɲanɩ́pɩ́rá ĩgi bi, pébu, pɩ dée duniɲa wábɩ pãtɩ́ manɩ kaarɩ dée duniɲa wáa wɛrɩ, tɛ̃ ɲa. ¹⁵Yɛ kha’ ma wɛ̂ɛ ɲɩ́nɔɔ dé ʋ khoŋ bi duniɲaná wã, dé ma ɲɩ́nɔɔma dé ʋ hɩ̃́ŋ bɩ Pɩ̃́ɩnâanɔ.17.15 Khátɛrá Sutãnaana Yésúra yɩ́’ Pɩ̃́ɩnáana.¹⁶Pɩ dée duniɲa wábɩ pãtɩ́ manɩ kaarɩ dée duniɲa wáa wɛrɩ tɛ̃ ɲa. ¹⁷Ʋ yɛɛ pɩ́ dé ʋ́ wábɩ ʋ́ sɛɛrɛ ʋ́ déeri thɩ̃ɲaanɩ wɛrɩ, ʋ́ bárkárá. ¹⁸Sʋ̃m-manɩ-bɩma duniɲaná pãtɩ́ ʋ sʋ̃nnɩ ma wɛra. ¹⁹Yɛ kha’ nii-manʋʋma má thĩnɔ ɩ̃ dɛɛ bɩ́ bʋ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ, pɩ́rá dé ʋ́ wábɩ tɛ̃ thɩ̃ɲǎa bárkárá.

²⁰Ma wɛ̂ɛ ɲɩ́ŋ ʋ́rɩ́ Siiri yɛ̂ɛ hã pɩ́ tónni wã, dé ma ɲɩ́nɔɔma tɛ̃ yɛ̂ɛ hã ɩ́pɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ ba khãa má bʋ ɩ̃́ dɛɛ sɛɛrɛ ʋ́ pɩ ba sɛɛ’ má mɩ́ɩná wɛrɩ, ²¹sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ bɛ́ɛ’ dé kpoogi pãtɩ́ ʋ́rɩ́ Siira má dɔ́gɩ́rá yɛ manâa ʋ́ dɔ́gɩ́rá wɛra. Ma ɲɩ́nɔɔma tɛ̃ dé pɩ́ra hɩ̃tɩ tɛ̃ ɩ̃bɩ dɔ́sɩ́rá sɩ́ dé sã́ŋgɩ duniɲanɩ́pɩ́rá khã̌a tʋ dé ʋ́rá sʋ̃nnɩ ma.

²²Yɛ kha’ hã-manɩ-bɩma sáʋ ʋ́ ʋ hãanɩ ma wɛrɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ dé kpoogi pãtɩ́ má ná ʋ́rɩ́ déeri kpoogi wɛra. ²³Pãtɩ́ mana pɩ́ dɔ́sɩ́rá yɛ ʋ́râa má dɔ́gɩ́rá wɛrɩ, pɩ́ra dé kpoogi pɩ́ dɔ́mmɩ́ná tɛ̃, sɩ́ dé sã́ŋgɩ duniɲanɩ́pɩ́rá tʋ dé ʋ́rá sʋ̃nnɩ ma yɛ fʋrɩ bɩ tɛ̃ pãtɩ́ ʋ fʋnnɩ ma wɛra. ²⁴Siye, ma bɛɛma dé nɩ́’ pɩ́ ʋ hãanɩ ma wɛrɩ, pɩ hɩ̃tɩ khaa tɩ́ manɛ wɛrɩ, pɩ́ ɲá sáʋ ʋ́ ʋ hãanɩ ma wɛrɩ, pébu, fʋŋ-ʋrɩ-mama ná duniɲana yɛ nanɩ sĩnniɲe ɲa.

²⁵Yɛ kha’ Siye, ʋ́ ʋ́ terenni wɛrɩ, duniɲanɩ́pɩra tʋwɔɔ wa, yɛ tʋ-mánnʋʋ, yɛ ɩ́pɛ tʋ-bɩ́nnɩ tɛ̃ dé ʋ́rá sʋ̃nnɩ ma. ²⁶Yɛɛ-manɩ pɩ́ tʋwɔɔ, yɛ̂ɛ ba yɛɛ pɩ́ tʋwɔɔ tɛ̃, sɩ́ dé sã́ŋgɩ fʋŋ mɩ́ ʋ fʋnnɩ ma wɛrɩ, pɩ́ hɩ̃tɩ pɩ́ fʋmmɩ wá hũŋge, yɛ maná hɩ̃tɩ pɩ́ dɔ́sɩ́rá.

Yésú wá kɔ́’mɩ wá mɩ́ɲa

(Mat 26.47-56; Már 14.43-50; Lúk 22.47-53)

¹Mʋ́ Yésú kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, ʋ́ khɛɛ ʋ́ mamannɩbibiri pɩ́ yóo dágáa ʋ́ pɩ yɩ́’ Sédóróni wɛrɩ, ʋ́ tɔ́ he’nná, ɩ̃ ná dóoró kɔ́ táhukhãmargɔ. ²Júdásɩ ʋ̂ʋ yɛ ba hãana’ pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛrɩ, ʋ yɛ tʋma tɩ́ khannɩ, pébu, Yésú ná ʋ́ mamannɩbibirá yɛ́ dá’ ní yóome ɲa.

³Júdásɩrá tɔ khɛɛ sodáasɩ́kũnni ná tɛɛgɛɛrɩ bɩ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Fáarísibi hãana bɩ wɛrɩ, pɩ́ yóo ní. Khɛ-bɩyaama haɩbenɲi ná fɩtɩ̃nakhɛ’ɩ ná khotása. ⁴Mʋ́ Yésú tʋʋra mɩ́ɩ tɩ̂ɩ yɛ ba nanɔɔ wɛrɩ, ʋ́ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ bɩ́ ɩ̃ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ maa pɩ wɛ̂ɛ? ⁵Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ Názáarɛ́tɩ Yésúu ɩ̃bɩ́ra wɛ́ɛ. Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ manɔ. Júdásɩ ʋ̂ʋ yɛ ba hãana’ pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛrɩ, ʋ yɛ-bɩ́-fɩ́ma kpoogo. ⁶Mʋ́ Yésú kha’rɩ manɔ wɛrɩ, pɩ́ písée kpãnaa kpãnaa ɩ̃ ná wáa. ⁷Yésúrá písée pʋ́gɩ́ bɩ tɛ̃ kha’ maa pɩ wɛ̂ɛ? Pɩ́ kha’ Názáarɛ́tɩ Yésúu ɩ̃bɩ́ra wɛ́ɛ. ⁸Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ma kha’ manɔ wãa? Yɛ kha’ yɛ ná mana pɩ wɛ́ɛ, pɩ sɛ́ɛ ɩ́pɛrá tara.

⁹Mʋ́nnáa sɩ nannɩ yɛ sɛɛrɛ ʋ́ ʋ sɛɛ’ra kha’ Siye, nɩ́’ pɩ́ ʋ karfannɩ ma wɛrɩ, ma sɛ́ɛ ʋ́kpóo téu wa wɛrɩ, ʋ́ dée ʋ́ dɔ́mmɩ́ná. ¹⁰Símɔ́ Pɛ̂ɛnna yɛma kpersɔɔrɩnnɔ; ʋ́ yárɩ́ sʋrɩyaa-ʋ ɩ̃ dugi kpagɩ ɔ wáɩ wá dé’dinɲíntã́nna. Ʋ́ wáɩra yɛma Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa wá sʋ̃mdébiye. Pɩ yɛ yɩ́sɔɔma Málkísi. ¹¹Yɛ Yésúrá sɛɛrɩyɛ Pɛ̂ɛnnɩ kha’ ʋ yee kpereeri ʋ́ the’nná yɛ kha’ keŋ-uri má ma ba kónnímma thɔɔra ʋ́ má Sii kha’rɩ ma ba thɔɔra wɛrɩ, bâa?

Tɩ́ pɩ yóori Yésúnɔ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa thã wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹²Sodáasɩ́kũnni ná pɩ́ nɩ́khãgaa ná Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩ wá tɛɛgɛɛrɩbɩrá tɔ kɔ́rɩ́ Yésúri ɩ̃ fɔ́gɔɔ. ¹³Mʋ́ pɩ fɔ́’rʋʋ sóo wɛrɩ, pɩ́ khɩrɩya yóo ú Ánnásɩ thã. Ánnásɩ dé-uyaama Káyífi ʋ́ déerá Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa kɩ́ dɩgɩrá wɛrɩ, ʋ́ daafɩ̃ŋkhoo. ¹⁴Yɛ ʋ́ Káyífirá sɛɛ’ra Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩrɩ kha’ ná nɩ́nɩ́ ʋ́kpoo huu ɩ̃ dɛɛ thĩinná, tɩ́râa pã́a.

Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ pákɩ́nnɩ kha’ má tʋ Yésúri wa wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mat 26.69-70; Már 14.66-68; Lúk 22.55-57)

¹⁵Símɔ́ Pɛ́ɛrɩ ná Yésú wá mamannɩbii wá ɔ̌ɔ yɛ thoo Yésúra. Mʋ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa tʋʋra ʋ́ mamannɩbiiri wɛrɩ, ʋ́rá buu dóoró waatɩ kpoorá ʋ́ ná Yésúri thɔgɩnnɩ́khãgǎa kpóntʋ̃ʋnná. ¹⁶Yɛ Pɛ́ɛrɩ ʋ́râa yɛ kpaagɩrá, tʋtʋ̃nnɩ wá the’rá. Yésú wá mamannɩbii wá ɔɔ ʋ́ thɔgɩnnɩ́khãgaara yɛ tʋ wɛrɩ, ʋ́ kuso ɩ̃ sɛɛrɩyɛ sʋ̃mdébiharɩ’ɩ ʋ̂ʋ yɛ tɛɛ tʋtʋ̃ʋnnɩ wɛrɩ, yɛ yɛɛ Pɛ̂ɛnná dóoró. ¹⁷Sʋ̃mdébiharɩ’ɩ ʋ̂ʋ yɛ tɛɛ tʋtʋ̃ʋnnɩ wɛrɩ, ʋ́ pʋ́gɩ́ Pɛ̂ɛnnɩ kha’ ʋ́rɩ́ tɛ̃, ʋ́ra dée wáɩ wɛ̌ɛ mamannɩbii wá ɔɔ waa? Ʋ́ kha’ ma dée ʋ́ ɔɔ wa. ¹⁸Mʋ́ kɩ déerá má wóommêe yɛ khʋ wɛrɩ, sʋ̃mdébibi ná tɛɛgɛɛrɩbɩrá daa naagɩ yɛ̂ɛ wó’rée. Pɛ̂ɛnnâa yɛ wó’rée bí tɛ̃.

Yésú wá thɩɩmɩ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa thã

(Mat 26.59-66; Már 14.55-64; Lúk 22.66-71)

¹⁹Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaará pʋ́gɩ́ Yésúri ʋ́ mamannɩbibi wá mɩ́ɲɔ ná mɩ́ɩ ɩ́ ʋ yɛ mamaŋ nɩ́pɩrɩ wɛra. ²⁰Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ma yɛ sɛɛrɛɛma nɩ́pɩ́rá, bɛ̂ɛ’ nú. Waatɩ wá bɛ́ɛ’ ma yɛ mamamma nɩ́pɩrɩ Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhayɩrá ná Yékínthɩya’dukirá; ɩ́ khayɩrá Júdebira dé pĩ́ŋgíŋ. Yɛ kha’ ma kóo sɛɛrɩyɛ mɩ́ɩnɩ ɲáa wã; ²¹yɛ pée déeri ʋ̂ʋ pʋ́’ maa? Yɛ kha’ ʋ pʋ́’ ɩ́pɛ bɩ́ núuni má sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, dé pɩ tʋ tákɩrsɩ tɩ́ ma sɛɛ’rɩ bɩ wɛra. ²²Mʋ́ Yésú kʋ̃nnɩ mʋ́, ɩ̃ hakɩra ná tɛɛgɛɛrɩbɩ wá ɔ̌ɔ yɛ fɩ́, ʋ́ fataa-ʋ yɛ kha’ dé Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa ʋ ha’rɩ yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ mɛ́’naa? ²³Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ná mɩ́ pɩ̃́ɩnɛ ma sɛɛ’rɩ, ʋ bʋka’ ma tɩ́ pɩ̃́ɩkhannɛ. Yɛ ná ma sɛɛrɩyɛ mɩ́ pɩ̃́ɩnɩ wã, pée déeri ʋ̂ʋ khɩ’ maa? ²⁴Ánnásɩrá yɛɛ pɩ́ khɛɛ yóo ú fɔ́gɔ́nnɩ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa Káyífi thãná.

Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ kha’rɩ tɛ̃ kha’ má tʋ Yésúri wa wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mat 26.71-75; Már 14.69-72; Lúk 22.58-62)

²⁵Ʋ́ waatɩrá ná Símɔ́ Pɛ́ɛrɩ ʋ́ra yɛ fɩ́ma nadɔ́kɩ́rá yɛ̂ɛ wó’rée. Pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ ʋ́ra dée wáɩ wɛ̌ɛ mamannɩbii wá ɔɔ waa? Pɛ̂ɛnná pákɩ́rá kha’ ma dée ʋ́ ɔɔ wa. ²⁶Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa wá sʋ̃mdébii wá ɔ̌ɔ yɛ bʋ́, ʋ́ nɩ́nɛ̂ɛ yɛ wáɩ wá ɲíntã́ŋ tɩ́ Pɛ́ɛrɩ du’ra kpagɩ wɛra. Ʋ́ pʋ́gɩ́ Pɛ̂ɛnnɩ kha’ ma ɲáa ʋ́ ná ʋ́rɩ́ táhukhãmargɩrá waa? ²⁷Pɛ̂ɛnná pákɩ́rá tɛ̃. Tɩ́ khanná, sṹŋkhoorá fʋwa.

Yésú wá thɩɩmɩ fãgɩmaŋ Pílátɩ thã

(Mat 27.1-2, 11-14; Már 15.1-5; Lúk 23.1-5)

²⁸Tɩ́ kpãnaa bʋ, pɩ́ khɛɛ Yésúri pṹníŋ thuthuki Káyífi thãná ɩ̃ yóo ú fãgɩmaŋ Pílátɩ wá kórgírá. Yɛ Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩra pɩ́ɩ dóoró kórgírá wa, ɩ̃ dɛɛ tɩ́ pɩ ba ni’ne’ pɩ́ wɩ́sɩ ɩ̃́ kpũnní di Kṹŋkɛrsɩrɩ wɛra. ²⁹Tɩ́rá yɛɛrɩ fãgɩmaŋ Pílátɩrá baa pɩ́ thãná kpaagɩrá ba pʋ́gɩ́ bɩ kha’ pé wáɩ wɛ déerii? ³⁰Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ná ʋ yɛ dée mɩ́ pɩ̃́ɩnɩ wã, ɩ̃bɛ́ yɛ́ ba hãa-ʋ ʋ́ wa. ³¹Pílátɩrá kha’ pɩ́ thĩna khɛ́ thɩyɔɔ pãtɩ́ pɩ́ khɩ̃ɩnnɛ wɛra. Pɩ́ kha’ ɩ̃bɩ́ra khɩ̃nnɛ yɛ̂ɛ thɩɩ nɩ́nɩ́ yɛ́ kha’ pɩ khʋwɔɔ wa. ³²Dé-siyaama, sɩ́ dé sã́ŋgɩ sɛɛrɛ ʋ́ Yésú sɛɛ’ra dɔ́ŋ mɩ́ ʋ yɛ ba hú yóo wɛrɩ, ʋ́ dé ʋ́ dɔ́mmɩ́ná.

³³Pílátɩrá tɔ dóoró kórgírá yɛ yɛɛ pɩ́ khɛɛ yóo ú, ʋ́ pʋ́gɔɔ kha’ ʋ́rá déeri Júdebi wá ɩɩrɩ bâa? ³⁴Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́ thĩná sɛɛ’rɩ sɩ bâa, bá pɔ́ɔ kʋ̃nnɩ mʋ́ ʋ́ núwõo? ³⁵Pílátɩrá kha’ keŋ-uri má dé-manɩma Júdee bâa? Yɛ kha’ ʋ́ thĩnɩ́pɩ ná Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrá bannɩ ʋ́ má thãná dé ma thɩyɔɔ; yɛ kha’ pé ʋ déerii? ³⁶Yésúrá kha’ má ɩgɩra dée duniɲa wágɩ wa, dé ná dé-giyaa duniɲa wágɩ, ná má nɩ́pɩ khãɩ-bɩyaa hãa ma; pɩ yɛ́ bú kɔ́’rɩ́ hã má Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩrɩ wa; yɛ kɩ dée duniɲa wágɩ wa, tɩ́rá yɛɛrɩ. ³⁷Pílátɩrá kha’ ná mʋ́nnáa dé-uma ɩɩ kɛyɩɩ? Yésúrá kha’ pãtɩ́ ʋ kha’rɩ wɛra. Yɛ kha’ hũm-biri-mama má baa duniɲaná dé ma ba sɛɛ’ tɩ́ déeri thɩ̃ɲaanɩ wɛra. Yɛ kha’ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ khɔrɔ’ thɩ̃ɲaanɩ wɛrɩ, ʋ núma má sɛɛrɛ. ³⁸Pílátɩrá pʋ́gɔɔ kha’ pé pɩ yɩ́’ thɩ̃ɲaa?

Tɩ́ pɩ hãana’nɩ Yésúri dé pɩ khʋwɔɔ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mat 27.15-31; Már 15.6-20; Lúk 23.13-25)

Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ sóo wɛrɩ, ʋ́ kuso tɛ̃ ɩ̃ yóo Júdebi thãná ná sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ma ɲáa ʋ́ bʋ yárgɩ́ŋkharɩ wa. ³⁹Yɛ kha’ pãtɩ́ pɩ mánɩ́ɩnɩ sɩ́ Kṹŋkɛrsɩ wó Kṹŋkɛrsɩ, mâa dé sɛ́ɛ karsóbii úkpóo hã bɩ wɛrɩ, pɩ bɛɛma dé ma sɛ́ɛ Júdebi wá ɩthakhooraa? ⁴⁰Pɩ́ písée sʋ́rɩ́yá kha’ hã ʋ́ sɛ́ɛ ʋ́rɩ́ wa, dé Bárábásɩra ɩ̃bɩ́ra bɛɛ dé ʋ sɛ́ɛ (yɛ ʋ́ Bárábásɩ tárɩ́ɩ dé-uyaama nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ yɛ khɛ khotásɩ yɛ̂ɛ sú nɩ́pa).

¹Pílátɩrá tɔ hãa bɩ Yésúnɔ dé pɩ khɩrɔɔ thĩnne. ²Sodáasɩ́bɩ́rá dée hũwõnthafɔ’rɩ má ɩthanʋmʋnnʋ ɩ̃ sigi tí Yésúri yɛ yeyoo tɛ̃ kpɔ́rgɩ́kpórí mamɩ kĩŋkĩŋge. ³Pɩ yɛ sʋ̃́ʋ yɛ̂ɛ tɔ́’rɩ́ŋ-ʋ́ma yɛ̂ɛ kʋ̃ŋ kha’ Júdebi wá ɩthakhoo, ɩ̃bɩ́ra thɩɩgɔɔma yɛ̂ɛ yɛ fataa-ʋ. ⁴Pílátɩrá písée kuso tɛ̃ yɛ sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩrɩ kha’ ma ba yɛɛ ʋ́ ku’ pɩ́ tʋ dé ma ɲáa ʋ́ bʋ yárgɩ́ŋkharɩ wa. ⁵Yésúrá tɔ kuso hũwõnthafɔ’nnɛ́ sigenni ná kpɔ́rgɩ́kpórí mamɩ kĩŋkĩŋginɛ. Pílátɩrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ wáɩrá wɛ. ⁶Mʋ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná tɛɛgɛɛrɩbɩ ɲáanʋʋ wɛrɩ, pɩ́ sʋ́rɩ́yá kha’ pɩ bagɔɔ, pɩ bagɔɔ nɩ́’batábɔkɔ! Pílátɩrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ́ thĩna khɛ́ ná khʋwɔɔ nɩ́’batábɔkɩrá, dé mana ɲáa yárgɩ́ŋkharɩ ʋ́ bʋ wa. ⁷Júdebirá sɛɛrɩyɔɔ kha’ mákɩ́ŋ-ʋrma huume, dé kha’-ʋrma kha’ dé-manɩma Yékírí wá Bikhee; yɛ ɩ̃bɩ khɩ̃ɩnná sɩ́ dé ya.

⁸Mʋ́ Pílátɩ núuni si wɛrɩ, phãnɩgɛ́ hafɩya kɔ́rɔɔ; ⁹ʋ́ khɛɛ Yésúri pɩ́ dóoró kórgírá yɛ ʋ́ pʋ́gɔɔ kha’ he ʋ yaarɩɩ? Yɛ Yésúra hɩ̃́ŋgɩ́rá ʋ́ wa. ¹⁰Pílátɩrá pʋ́gɔɔ kha’ ʋ wɛ̂ɛ bɛɛ dé ʋ hɩ̃́ŋgɩ́ŋ naa? Yɛ kha’ ʋ tʋʋ dé ma ma wɔ́rgɛ ɩ̃́ yɛɛ pɩ́ sɛ́yɔɔ wɛrɛ́sɩ pɩ́ bagɔɔ nɩ́’batábɔkɔ ɩ̃́ khʋwɔɔ waa? ¹¹Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ Yékírí ʋ̂ʋ ní thʋ’nná wɛrɩ, ʋ́rá hãanʋʋ kɩ́ wɔ́rgɩnɛ, tʋ̃má ʋ yɛ́ wɔ́nnɩ́ dé ma mɩ́ɩnɩ wã. Tɩ́rá yɛɛrɩ wɛ́ɛ ʋ́ hãana’nɩ ma wɛrɩ, ʋ́rá déeri pɩ̃́ɩ ɩ̃ taraa ʋ́ra. ¹²Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ ʋ́ waatɩrá, Pílátɩra yɛ kemma khɩ̃ŋ tɩ́ ʋ yɛ wɔ́nnɩ́ khɛ yɛ́ sɛ́ɛ Yésúri wɛra; yɛ Júdebirâa yɛ sʋ́rɩ́ɩ yɛ̂ɛ kha’ ná ʋ sɛ́ɛ wáɩ wɛrɩ, má ʋ dée ɩthakho kpóróo Sézáarɩ wá nɩ́ɩnɛ́ɛ ɲa. Nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ kha’rɩ ma ma ɩɩ wɛrɩ, dé-uma Sézáarɩ wá pɩ̃́ɩnáa. ¹³Mʋ́ Pílátɩ núuni si wɛrɩ, ʋ́ yɛɛ Yésúrá kuso, yɛ ʋ́ thĩná hɩ̃taa thɩɩthɩɩkhokirá, khaa tɩ́ pɩ déerá pʋ́rsɛ, tɩ́ pɩ yɛ yɩ́’ eburusirá Gábátá wɛra.

¹⁴Ʋ́ fʋ̃nǎa khɩɩrá déerá khɩɩ ʋ́ pɩ yɛ sɔ́ɔbɩ́ŋ Kṹŋkɛrsɩrɩ wɛra; khɩɩ ɲʋ́mɩ́ŋ-ʋyaama thaaga. Pílátɩrá sɛɛrɩyɛ Júdebiri kha’ pɩ́ ɩɩrá wɛ. ¹⁵Yɛ pɩ̂ɩ yɛ sʋ́rɩ́ɩ kha’ pɩ bagɔɔ, pɩ bagɔɔ nɩ́’batábɔkɔ! Pílátɩrá pʋ́gɩ́ bɩ kha’ ma ba’ pɩ́ ɩthakhoori nɩ́’batábɔkɔɔ? Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrá kha’ ɩ̃bɩ́ra ɔ ɩɩnɔ ná Sézâanna mʋ́wã. ¹⁶Pílátɩrá tɔ hãa bɩ Yésúnɔ dé pɩ bagɔɔ nɩ́’batábɔkɔ ɩ̃́ khʋwɔɔ.

Yésú wá ba’mɩ nɩ́’batábɔkɔ

(Mat 27.32-44; Már 15.21-32; Lúk 23.26-43)

Pɩ́ tɔ khɛɛ Yésúri ɩ̃ yóo ú. ¹⁷Yésú wá thɩ̃ná kpónná ʋ́ nɩ́’batábɔkɩrɩ ɩ̃ kuso gɩ́ nɩɩná ɩ̃ yóo khaa tɩ́ pɩ yɩ́’ Thagɩhubigi, yɛ̂ɛ yɩ́’ rɩ eburusirá Gólgótá wɛra. ¹⁸Tɩ́ khanná sodáasɩ́bɩ ba’rɩ Yésúri tábɔkɩrá; ba’-pɩyaama pɔ́ khoo bíɲɔ tɛ̃ sɔ́ nɩ́’batábɔsɔ; ɔɔra yɛma tɔ́ he’nná, ɔɔrâa yɛ tɔ́ he’nná yɛ Yésúrâa yɛ pɩ́ sɔgɔmbɩrá. ¹⁹Pílátɩrá yɛɛ pɩ́ tɩ̃’nɩɲa kɔ́ tágɔ kha’ Názáarɛ́tɩ Yésú, Júdebi wá ɩya, ɩ̃ máa gɩ nɩ́’batábɔkɩrá. ²⁰Júde kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ karmaa sɩ, pébu, Yésú wá bakhanna yɛ déeyée nɩɩnɛ ɲa, yɛ tɩ̃’-sɩyaama tɛ̃ eburusi ná látɛ̃́sɩ ná gɛ́rɛ́kɩsɔ. ²¹Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrá tɔ sɛɛrɩyɛ Pílátɩrɩ kha’ ʋ mákɩ́rá ná ʋ yɛɛ pɩ́ tɩ̃’nɛ́ɛ kha’ Júdebi wá ɩthakhoo wa, dé mákɩ́ŋ-ʋyaama ná ʋ yɛɛ pɩ́ tɩ̃’nɛ́ɛ kha’ wáɩ wɛ kha’-ʋma kha’ maná déeri Júdebi wá ɩthakhoora. ²²Pílátɩrá kha’ tɩ́ ma tɩ̃’nɩ wɛrɩ, tɩ́rɛ.

²³Mʋ́ sodáasɩ́bɩ ba’rɩ Yésúri sóo wɛrɩ, pɩ́ kpɩkɩra ʋ́ táyeensiri khaa ɩ́ɲɩ̂ɩ yɛ bɛ́ɛ’ khɛɛ khaa tɩ́kpo tɩ́kpo; yɛ khɛɛ tɛ̃ ʋ́ kpɔ́rgɔ́ɔ ʋ́ dɔɔra sũuno kaadé kpɛ́kɛ́ɛkharɛ wɛrɩ, ²⁴yɛ sɛɛrɩyɛ kãmbɩ kha’ hã pɩ́ yɛɛ ɩ̃bɛ́ haɩ ʋ́rɩ́ wa, dé pɩ yɛɛ ɩ̃bɛ́ dé kharátɩ̃ɩnɩ́tɩ̃ɩnɩ́ ɩ̃́ tʋ tárɩ́ɩ ʋ̂ʋ ba buwoo wɛra. Yɛ tɔ dée si. Mʋ́nnáa sɩ nannɩ yɛ tɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’ra kha’

Kpɩkɩm-bɩrma má táyeensiri

yɛ dée kharátɩ̃ɩnɩ́tɩ̃ɩnɩ́ ɩ̃ khɛɛ má kpɔ́rgɔ́ɔrɩ wɛrɩ,19.24 Ná keri Mák 22.18

sɩ́ dée sɩ́ dɔ́mmɩ́ná.

²⁵Yésú wá nɩ́ɲáa ná ʋ́ nɩ́ɩtáa’ɩ ná Kúlópásɩ wá harɩ Márɩ́yámu ná Mágɩ́dálá Márɩ́yámuna yɛ fɩ́ma ɩ̃ nɩɩnaa khaa tɩ́ pɩ ba’ra Yésúri wɛrɩ, tɩ́ the’rá. ²⁶Yésúrá ɲáa ʋ́ nɩ́ɲáa ná ʋ́ mamannɩbii ú ʋ fʋnna kɔ́ŋ wɛrɩ, ná pɩ nɩɩnaa máagɩ́rá, ʋ́ sɛɛrɩyɛ ʋ́ nɩ́ɲáanɩ kha’, ɩ̃́na, ʋ́ biirá wɛ; ²⁷yɛ sɛɛrɩyɛ mamannɩbiiri kha’ ʋ́ nɩ́ɲáaná wɛ. Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ ʋ́ waatɩrá, mamannɩbiirâa yɛ keroo.

Yésú wá humi wá mɩ́ɲa

(Mat 27.45-56; Már 15.33-41; Lúk 23.44-49)

²⁸Mʋ́ sɩ tannɩ, yɛ Yésúrá tʋʋ dé mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ déeráama ɩ́ dɔ́mmɩ́ná wɛrɩ, ʋ́ kha’ ɲʋ́ʋsɛ́ kɔ́’rɩ ma. Tɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’ra wɛrɩ, tɩ́ dée tɩ́ dɔ́mmɩ́ná. ²⁹Kɔ́ tágɛ̂ɛ yɛ fɩ́, divɛ̃́ ɲʋ́wã́a hĩina gɩ; sodáasɩ́bɩ́rá tɔ khɛɛ tákpɛkɩ ɩ̃ ɲí’ ki bú yɛ khɛɛ biri gi kɔ́ tátuko, kɩ́ pɩ yɩ́’ ísópi19.29 Kɔ́ tátuki wá kɔ́ɔ-ɩ. Yékírí wá thɔgɩnnɩbɩra yɛ ɲí’ma kɩ́ desiri tátarammɔ ɩ̃́ pã́mɩ́’ sɩ́ nɩ́nɩ́ wɛrɛ́sɩ kɔ́ tágɔ. Ná pɩ dée mʋ́nnáa, Yékírí wá dékírí bʋ, ʋ́ tárɩ́ɩ wɛrɛ́sɩ tɩ́ mɩ́nná hɩ̃tɩ ninige tʋ̃́wã (Ku’ 12.12; Lév 14.4-7). wɛrɩ, kɩ́ kpéŋgo, ɩ̃ wʋ́nnɩ́gá gɩ́ Yésúra. ³⁰Mʋ́ Yésú ɲʋ́ʋnɩ sóo wɛrɩ, ʋ́ kha’ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ déeri ɩ́ dɔ́mmɩ́ná; yɛ ba’rɩga, yɛ yɛɛ ʋ́ niiná khoro.

Tɩ́ ɔ sodáasɩ́ kpʋ̃́ʋnɩ Yésúri kpṹ’ne wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

³¹Ʋ́ khɩɩrá Júdebira dé kɩ́ sɔ́ɔbɩ́ŋ pɩ́ kpáarɛ́ɛkhɩɩrɩ yɛ pɩ́ nɩ́khãgɩbɩra yɛ wɛ̂ɛ bɛɛ dé nɩ́’ pɩ́ pɩ ba’ra wɛrɩ, pɩ́ kpɩ̃sɩra hɩ̃tɩ nɩ́’batábɔsɩrá ɩ̃́ ná naŋ kpáarɛ́ɛkhɩɩrɩ wa; pébu, ʋ́ kpáarɛ́ɛkhɩɩ wɛ, ʋ́ra yɛma khɩɩ kpakpabaa. Tɩ́rá yɛɛra pɩ́ ɲɩ́nɩ́ Pílátɩrɩ kha’ ʋ yɛɛ pɩ́ kpɔɔgɩŋ nɩ́’ pɩ́ pɩ ba’rɩ wɛrɩ, pɩ́ dɛsɩrɩ19.31 Pɩ yɛ kpɔɔgɩmma dɛɛsɩrɩ sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ haabɩ́ŋ hu. yɛ́ sũuno’ pi tábɔsɩrá. ³²Sodáasɩ́bɩ́rá tɔ yówo. Mʋ́ pɩ nannɩ, nɩ́’ pɩ́ɲɔ bɩ́ pɩ ba’ra pɩ́ ná Yésúri kpoogi wɛrɩ, pɩ́ kpɔɔ ɔ̌ɔ dɛsɩrɩ yɛ yaa kpɔɔ ɔɔ wásɩrɩ tɛ̃. ³³Yɛ mʋ́ pɩ nannɩ Yésú ʋ́rɩ́ wɛrɩ, ná ʋ huu sówo, pɩ kpɔɔ ʋ́ wásɩ́rɩ́ wa; ³⁴yɛ ɔ sodáasɩ́yɛ́ kaɩ yɛ kpʋ̃́wɔ̃ɔ kpṹ’ne kɛ́ɛnná, tarammɩ ná yɔ’mɛ́ kuso. ³⁵Wɛ́ɛ ʋ́ sɛɛ’rɩ ɩ́ mɩ́ɩɲɛnɩ wɛrɩ, ɲá-ʋrɩɩma yíbíre, yɛ thɩ̃ɲaa ʋ sɛɛ’rɩ. Ʋ́ thĩ tʋ-ʋma dé thɩ̃ɲaa ʋ sɛɛ’, sɩ́râa ba yɛɛ ɩ̃́ khãa ʋ́ bʋ. ³⁶Ɩ́sɛ dé-sirma, sɩ́ dé sã́ŋgɩ tɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’ra kha’ pɩ́ ba kpɔɔ háarɩ má ʋ́ hubi tíkpoo-u wa wɛrɩ, sɩ́ dée sɩ́ dɔ́mmɩ́ná.19.36 Ná keri Ku’ 26.4; Thʋ̃ 9.12; Mák 34.20³⁷Yékírí wá sɛbɩ kha’-ʋyaama tɛ̃ kha’ pɩ ba kemma wɛ́ɛ ʋ́ pɩ kpʋ̃́ʋnɩ kpṹ’nnɛ wɛra.19.37 Ná keri Zák 12.10

Yésú wá kasɩ’mɩ wá mɩ́ɲa

(Mat 27.57-61; Már 15.42-47; Lúk 23.50-56)

³⁸Mʋ́ sɩ tannɩ wɛrɩ, Jozɛ́fɩ ʋ́ ku’ra Árɩ́máté yɛ dée Yésú wá thoorá ɔɔ ʋ̂ʋ yɛ mɩ́ɩ hagɩ yɛɛ nɩ́pɩ́rá tʋʋ sɩ ya ɩ̃ dɛɛ Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩrá wɛrɩ, ʋ́ ná ɲɩ́nɩ́ Pílátɩrɩ Yésú wá kpɩ̃gɩnɛ. Ʋ́ hãa-ʋ gɩ́, ʋ́ khɛɛ taraa gɩ́. ³⁹Níkódɛ́m ʋ́ yóorá kɔ́ iseŋgi Yésú thãná wɛrɩ, ʋ́ baa míiri ná álówɛ́19.39 Álówɛ́ dé-uma ɔ datɩkɔ́rɔ́ŋ wá ɔɔ pãtɩ́ míirnɛ wɛra. Ʋ́ dorsira yɛ hʋʋma. datɩkɔ́rɔ́ŋ ɲagɩmɩɲammɩnɔ. Ʋ́ datɩkɔ́rɔ́nna yɛ ɲʋ́mɩ́mma kílóbi digbée ná kpɔɔgɔ. ⁴⁰Pɩ́ nɩ́’ pɩ́ɲɔná khɛɛ Yésú wá kpɩ̃gɩrɩ ɩ̃ biri gi fɛŋgbɛphe’ye yɛ pú’ ki datɩkɔ́rɔ́nnɔ pãtɩ́ Júdebi wá mammɩnɛ wɛra. ⁴¹Khaa tɩ́ pɩ ba’ra Yésúri wɛrɩ, táhukhãmargɛ̂ɛ yɛ fɩ́. Kɩ́ táhukhãmargɩrá, tã́ŋ dóoróŋ fʋ̃nnɛ̂ɛ yɛ bʋ́, tɩ́ pɩ yɛ mɩ́ɩ kasɩga bʋ́ nɩ́nɩ́ ɲáa wã. ⁴²Mʋ́ kɩ déerá má ʋ́ fʋ̃naana pɩ yɛ sɔ́ɔbɩ́ŋ kpáarɛ́ɛkhɩɩrɩ yɛ dúutã́anná nʋʋ yɛ̂ɛ tɔ́tɔ́’ wɛrɩ, pɩ́ kasɩga Yésúri bú tére.

Yésú wá huyamɩ wá mɩ́ɲa

(Mat 28.1-8; Már 16.1-8; Lúk 24.1-12)

¹Mʋ́ Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩ tannɩ, kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́ dimásɩ, Mágɩ́dálá Márɩ́yámuná yaa támimine’nná ɩ̃ yóo dúutã́anná ná ɲáa ná pɩ kpũnimo pʋ́rɩ́ gɩ́ pɩ phiira dúutã̂annɩ wɛrɩ, ɩ̃ sɛ́ɛ gɩ kɛ́nnɔ. ²Ʋ́ horgo ná sɛɛrɩyɛ Símɔ́ Pɛ́ɛrɩ ná mamannɩbii ú Yésú fʋnna kɔ́ŋ wɛrɩ, kha’ khom-biri Tamǎaŋ kpɩ̃gɩrɩ dúutã́anná yɛ ɩ̃bɩ́ra tʋʋ kɛ́ŋ gɩ́ pɩ saarɩ gɩ ya. ³Pɛ́ɛrɩ ná mamannɩbiirá khɛɛ yɛ̂ɛ yóo dúutã́anná. ⁴Pɩ́ɲɔ̌ɔ bɛ́ɛ’ yɛ horo’ma yɛ ɔɔrá taraa yɛ sɛ́ɛ Pɛ̂ɛnnɩ ɩ̃ khɩrɩya nanɩ dúutã̂anna. ⁵Mʋ́ ʋ nannɩ wɛrɩ, ʋ́ kpísée hegiye keri ɩ̃ ɲáa fɛŋgbɛphe’iri bú yɛ ʋ dóoró wa. ⁶Símɔ́ Pɛ́ɛrɩ ʋ̂ʋ yɛ thowoo wɛrɩ, mʋ́ ʋ́rɩ́ nannɩ, ʋ́ dóoró ɲáa fɛŋgbɛphe’iri bú ⁷ná tákpɛ’ tɩ́ pɩ fɔ́’rá thaagɩrá wɛrɩ, píbíréŋ; tɩ́ ná fɛŋgbɛphe’ira yɛ kharɩ kpooro wa. ⁸Mamannɩbii ú khɩrɩɩra nanɩ wɛrɩ, ʋ́ dóoró tɛ̃ ɩ̃ ɲáa yɛ khãa. ⁹Pɩ yɛ nanɩ tʋʋ tɩ́ Yékírí wá sɛbɩ kha’ra kha’ fɔ́ Yésúra yɛ ba yama huuminá wɛrɩ, kɩ́ tɩtã́ŋgɩ wa. ¹⁰Tɩ́ kpãnaa bʋ, mamannɩbi bíɲɔná khũno.

Tɩ́ Yésú bʋka’rɩ ʋ́ wɩ́sɩ Márɩ́yámunɔ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mat 28.9-10; Már 16.9-11)

¹¹Mʋ́ Márɩ́yámu fɩ́’rɩ́ baa wɛrɩ, ʋ́ ba hɩ̃taa dúutã́nnɩ wá the’rá kpaagɩrá yɛ̂ɛ fʋwa. Mʋ́ ʋ yɛ fʋʋnná wɛrɩ, ʋ́ ba kha’ ma kpísí hegíi keŋ dúutã́anná, ¹²ɩ̃ ɲáa Yékírí wá mɩnɩgɩ bɩ́ɲɔ táfɩ́rsɛ ná pɩ hɩ̃taa khaa tɩ́ Yésú wá kpɩ̃gɩrɛ yɛ wɛra. Ɔɔra yɛma kɛ́ŋ gɩ́ thaagɩ tã́aná wɛrɩ, yɛ ɔɔrâa yɛ kɛ́ŋ gɩ́ dɛɛsɩ tã́aná wɛra. ¹³Yékírí wá mɩnɩgɩbɩrá pʋ́gɔɔ kha’ hara, pée déeri yɛ ʋ̂ʋ fʋwaa? Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ khom-birma má Tamǎaŋ kpɩ̃gɩrɩ, ma tʋʋ kɛ́ŋ gɩ́ pɩ saarɩ gɩ ya.

¹⁴Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́, yɛ kha’ ma fĩ́níi keŋ, ɩ̃ ɲáa Yésúri nɩɩnaŋ, yɛ ʋ yɛ tʋʋ dé ʋ́rɔ wa. ¹⁵Yésúrá pʋ́gɔɔ kha’ hara, pée déeri yɛ ʋ̂ʋ fʋwaa? Maa ʋ wɛ̂ɛ? Keŋ-uyaa má táhukhãmarɩ kɔrsɩnnaanɔ. Ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ Nɩ́khãgaa, ná ʋ́rá khonni gi, ʋ́ bʋka’ ma kɛ́ŋ gɩ́ ʋ saarɩ gɩ wɛrɩ, má ná khɛ gɩ. ¹⁶Yésúrá kha’ Márɩ́yámu. Ʋ́ fĩ́níɲé ɩ̃ sɛɛrɩyɔɔ eburusirá kha’ Árábúni (kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri Mɩ́ Nɩ́khãgaa). ¹⁷Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ hã ʋ́ pha’ má bʋ wa, dé ma nanɩ kã́nɩ́ má Sii thãná thoŋ na. Yɛ kha’ ʋ yóo ná sɛɛ’ má nɩ́pɩ kha’ ma kã́mma má Sii ʋ́ déeri má Yékírí yɛ dée pɩ́ Sii ná pɩ́ Yékírí tɛ̃ wɛrɩ, ʋ́ thã. ¹⁸Mágɩ́dálá Márɩ́yámuná tɔ yóo mamannɩbibi thãná ná sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ɲá-manɩ Tamanna; yɛ thoo bi mɩ́ɩ ɩ́ ʋ sɛɛ’rʋʋ wɛra.

Tɩ́ Yésú bʋka’rɩ ʋ́ wɩ́sɩ ʋ́ mamannɩbibinɛ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mat 28.16-20; Már 16.14-18; Lúk 24.36-49)

¹⁹Ʋ́ dimásɩ wá sʋ̃́nɩ́ŋgɩrɩ, Yésú wá mamannɩbibirá pĩ́ŋgíré kɔ́ duko yɛ barma tʋtʋ̃nɲɩnɩ ɩ̃ dɛɛ Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩrá. Tamaŋ Yésúrá baa ba nɩɩnaa pɩ́ sɔgɔmbɩrá yɛ kha’ Yékíre hã bɩ dɔ́ɔwóoŋgo. ²⁰Mʋ́ Tamaŋ kʋ̃nnɩ mʋ́ sóo wɛrɩ, ʋ́ bʋkaa bɩ ʋ́ dési ná ʋ́ kɛ̂ɛnnɛ. Mʋ́ ʋ́ mamannɩbibi ɲáanʋʋ wɛrɩ, nʋʋmɛ́ thãgɩ bɩ. ²¹Yésúrá písée sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ Yékíre hã bɩ dɔ́ɔwóoŋgo. Yɛ kha’ pãtɩ́ má Sii sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, mana sʋ̃m-bɩma tɛ̃. ²²Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́, ʋ́ yéfíré ʋ́ nʋ́gɩ sarmɩ ɩ̃ kɔɔ bɩ yɛ kha’ pɩ́ hɩ̃́ŋ Yékírí wá Niina. ²³Yɛ kha’ tárɩ́ɩ wá mɩ́pɩ̃́ɩ ɩ́ pɩ ba sɛ́ɛ hãa-ʋ wɛrɩ, Yékínna ba sɛ́ɛ hãa-ʋ-ɩ́ma tɛ̃; yɛ tárɩ́ɩ wá mɩ́pɩ̃́ɩ ɩ́ pɩ ba kaa sɛ́ɛ hãa-ʋ wɛrɩ, Yékínná ba sɛ́ɛ hãa-ʋ ɩ́ tɛ̃ ɲa.

Tɩ́ Yésú bʋka’rɩ ʋ́ wɩ́sɩ Tómásɩnɔ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

²⁴Waatɩ ʋ́ Yésú banna ʋ́ mamannɩbibi thãná wɛrɩ, ná Tómásɩ ʋ́ pɩ yɩ́’ Phãmbii, ʋ́ déerá pɩ́ ɔɔ wɛrɩ, ʋ yɛ fɩ́ ya. ²⁵Ʋ́ kãmbɩrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ɲá-ɩ̃bɩ́nnɩ Tamanna. Yɛ ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ná ma ɲáa khɩ̃ɩbisi wá pã́phɛnɲɩnɩ ʋ́ désírá wa, ná ma phagɩ bʋ́ má dégémbiri wa, ná ma phagɩ bʋ́ ʋ́ kɛ́ɛnná wã, má khãa kṹuŋ na.

²⁶Mʋ́ sɩ tannɩ tɩ́ khɩɩbɩ má’nɩ́sãa’ Yésú wá mamannɩbibirá pĩ́ŋgíré tɛ̃ dukirá pɩ́ ná Tómásɩra. Tʋtʋ̃nɲɩ baraŋ-ɩyaama yɛ Yésúrá baa ba nɩɩnaa pɩ́ sɔgɔmbɩrá yɛ kha’ Yékíre hã bɩ dɔ́ɔwóoŋgo. ²⁷Tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ Tómásɩrɩ kha’ ʋ sa ʋ́ dégémbinni khátɛ ɩ̃́ keŋ má désira. Yɛ kha’ ʋ khɛ ʋ́ dékí pha’ má kɛ́ɛnná yɛ́ kpáa tʋ̃́nnɛ́ɛsɩnɛ yɛ́ khãa. ²⁸Tómásɩrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́rá déeri má Tamaŋ ná má Yékínna. ²⁹Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ pãtɩ́ ʋ ɲáanɩ ma wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ́ khãa kɛyɩɩ? Yɛ kha’ ɩ́pɛ bɩ̂ɩ mɩ́ɩ ɲáa wã yɛ khãa wɛrɩ, kɩrɩ-bɩ́nnɩ.

Sɛbɩ wɛ wá tɩ̃’mɩ wá tɩtã́ŋga

³⁰Yésú dé-uma tãgɩmasimɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɩ wá yɔ́ɔ tɛ̃ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ, ɩ̂ɩ mɩ́ɩ tɩ̃gɩ sɛbɩ wɛrá wa, ʋ́ mamannɩbibirá ɲáa. ³¹Yɛ ɩ́ tɩ̃’nɩ wɛrɩ, tɩ̃’-ɩma sɩ́ dé sã́ŋgɩ ɩ̃́ khã̌a tʋ dé Yésú dé-uma Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́ yɛ dée Yékírí wá Bikhee. Yɛ ná ɩ̃ khãa ʋ́ bʋ, ɩ̃ ba bu thakoogi ʋ́ bárkárá.

Tɩ́ Yésú bʋka’rɩ ʋ́ wɩ́sɩ mamannɩbibi má’nɩ́ɲɔnɔ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Mʋ́ sɩ tannɩ, Yésúrá písée bʋkaa ʋ́ thĩ ʋ́ mamannɩbibinɛ Tíbéríyádɩ dákpóróo wá the’rá. Pãtɩ́ ʋ bʋka’rɩ bɩ ʋ́ wɩ́sɩ yóo wɛrɩ, sɩ́rá sɛ: ²Símɔ́ Pɛ́ɛrɩ ná Tómásɩ ʋ́ pɩ yɩ́’ Phãmbii wɛrɩ, ná Nátánáyɛ́l ʋ́ ku’ri Káná, Galíle maráa bʋ wɛrɩ, ná Zébédé wá bikhe bíɲɔ ná Yésú wá mamannɩbi bíɲɔ wá pɔ́ɔ yɛma kharɩ kpooro. ³Símɔ́ Pɛ̂ɛnná ba kha’ ma yóoma burkɔ́rɔ́kɔ. Pɩ́ kha’ ɩ̃bɩ́ra yóoma tɛ̃. Pɩ́ tɔ khɛɛ yóo ná kã́nɩ́ phosiko ɩ̃ hĩni yɔɔ ɩ̃ yɛ́’rɩ́gɛ́ dɩɩgɩrɩ kaa bu mɩ́ɩna.

⁴Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ, pṹníŋ thuthuki, pɩ́ ɲáa Yésúri ná ʋ nɩɩnaa dákéŋgírá yɛ pɩ yɛ tʋʋ dé ʋ́rɔ wa. ⁵Yésúrá kha’ má nɩ́pa, pɩ kɔ́rɩ́ burbi waa? Pɩ́ kha’ ɔ̃́’ɔ̃. ⁶Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ hĩŋ yɔɔrɩ phosiki wá dé’diŋhe’nná, dé pɩ ba bu. Pɩ́ tɔ hĩni yɔɔrɩ ɩ̃ kɔ́rɩ́ burbi, pɩ́ yatɩra wɔ́rɔ́ɔ yɛ̂ɛ yáŋ yɔɔrɩ́ kusigoo wa. ⁷Mamannɩbii ú Yésú fʋnna kɔ́ŋ wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ Pɛ̂ɛnnɩ kha’ Tamannɔ.

Mʋ́ Pɛ́ɛrɩ núuni ná ʋ kha’ Tamannɔ wɛrɩ, ʋ́ khɛɛ ʋ́ tásɩ yee yɛ kpɩ́ráa wáa yɔ’mɩná yɛ̂ɛ wʋ̃́ŋ yɛ̂ɛ yóo Yésú thãná, pébu, khoŋ-ʋyaa-sɩma yɛ́ bú hĩŋ yɔɔra. ⁸Pɔ́ mamannɩbibira yɛma phosikirá yɛ̂ɛ yáŋ buri bí hĩina yɔɔrɩ wɛrɩ, yɛ̂ɛ yóo ú dákéŋgírá, pébu, pɩ yɛ déeyée gí ya; dé pɩ́ ná kɩ́ra yɛma mɛ́tɩ́rɩ́bɩ digbéemʋ́wã́a’ thasóko.

⁹Mʋ́ pɩ sũnni phosikirá wɛrɩ, pɩ́ ɲáa buroo naagɔ ɩ̃ ɲáa tɛ̃ phã́anɩ. ¹⁰Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ khoŋ buri bí pɩ kɔ́’rɩ wɛrɩ, pɩ́ pɔ́ɔ baŋ. ¹¹Símɔ́ Pɛ̂ɛnná kã́nɩ́ phosikirá ɩ̃ yárɩ́ sũunigo yɔɔra; buri kpakpapɛ́ hĩinaa-ʋ. Pɩ́ bɛ́ɛ’ yɛma digbée má’nɩ́ɲɔ ná kpɔɔ ná pɩ́sãa’. Yɛ burbi ná pɩ́ kɔ́mmɩnɛ, yɔɔra kpagɩ wa. ¹²Yésúrá kha’ pɩ ba khɔɔ; yɛ pɩ́ ɔɔ yɛ hagɩ pʋ́gɔɔ kha’ maa-ʋ wã, pébu, tʋ-bɩyaa dé Tamaŋ Yésúrɔ. ¹³Yésúrá yóo ná khɛɛ phã́anɩnɩ ɩ̃ kpɩkɩra bɩ ʋ́ yɛ khɛɛ buroo ɩ̃ hãa bɩ tɛ̃. ¹⁴Tɩ́ Yésú kɔ́’rɩ yɛ̂ɛ bʋka’ ʋ́ thĩ ʋ́ mamannɩbibinɛ tɩ́ ʋ yaarɩ huuminá wɛrɩ, tɩ́ pã́a ɩ́sãa’nâa mɛ́’na.

Tɩ́ Yésú bɔ’rɩ Pɛ̂ɛnnɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹⁵Mʋ́ pɩ diiri sóo wɛrɩ, Yésúrá sɛɛrɩyɛ Símɔ́ Pɛ̂ɛnnɩ kha’ Jã́ wá bikhee Símɔ́, dé fʋŋ-ʋrɩ ma ɩ̃ taraa ɩ́pɛraa? Ʋ́ kha’ iiyo á Tamaŋ, ʋ́ thĩ tʋ-ʋrɩ dé fʋm-manʋʋ. Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ kɩ́ khʋŋ má sã́nɩ́bibira. ¹⁶Yésúrá písée pʋ́gɔɔ kha’ Jã́ wá bikhee Símɔ́, dé fʋŋ-ʋrɩ maa? Ʋ́ kha’ iiyo á Tamaŋ, ʋ́ thĩ tʋ-ʋrɩ dé fʋm-manʋʋ. Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ kɔrsɩŋ má sã́nɩ́bɩra. ¹⁷Yésúrá písée pʋ́gɔɔ tɛ̃ kha’ Jã́ wá bikhee Símɔ́, dé fʋŋ-ʋrɩ maa? Mʋ́ Yésú pʋ́’rá Pɛ̂ɛnnɩ pã́a ɩ́sãa’ kha’ dé fʋŋ-ʋrɩ ma wɛrɩ, sɩ́ ɲagɩmɩɲa ʋ́ kã́kásɩ ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ á Tamaŋ, ʋ tʋ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’; yɛ kha’ tʋ-ʋrɩ dé fʋm-manʋʋ. Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ kɩ́ khʋŋ má sã́nɩ́bɩra. ¹⁸Yɛ písée sɛɛrɩyɔɔ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma sɛɛrɩyɔɔma kha’ waatɩ ʋ́ ʋ yɛ nákɔrbomi wɛrɩ, ʋ́ thĩnâa yɛ yee ʋ́ tásɩ yɛ́ yóo khaa tɩ́ nʋʋnɩ ʋ́ wɛra; yɛ ná ʋ ba khãgɩ, ɔ̌ɔ ba yeyoo sí yɛ́ khɛ́ yóo ú khaa tɩ́ ʋ mɩ́ɩ khɔrɔ’ wa. ¹⁹Dɔ́ŋ mɩ́ Pɛ̂ɛnna yɛ ba hú yóo ɩ̃́ hã Yékírí sáʋ wɛrɩ, sɩ́ra Yésúra yɛ sɛɛrɩyɔɔ mɛ́’na. Mʋ́ Yésú kʋ̃nnɩ mʋ́ sóo wɛrɩ, ʋ́ kha’ ʋ thoo ma.

Yésú ná ʋ́ mamannɩbii ú ʋ fʋnna kɔ́ŋ wɛrɩ, pɩ́ mɩ́ɲa

²⁰Pɛ̂ɛnná fĩ́níɲé ɩ̃ ɲáa mamannɩbii ú Yésú fʋnna kɔ́ŋ, ʋ́ kɛnnɛ’na ɩ̃ pʋ́gɩ́ Yésúri dikhanná kha’ á Tamaŋ, mâa ba hãana’ pɩ́ kɔ́rɔɔ wɛrɩ, ná ʋ thoo bi. ²¹Mʋ́ Pɛ́ɛrɩ ɲáanʋʋ wɛrɩ, ʋ́ pʋ́gɩ́ Yésúri kha’ á Tamaŋ, mʋ́nnɩ ʋ́wɛ wásɩ́ra ba hɩ̃taa? ²²Yésúrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ háarɩ ná ma kha’ra ʋ hɩ̃tɩ thakooge ɩ̃́ ná naŋ má písémbammɩ, pé tɩ khɛɛrɩ ʋ́raa? Yɛ kha’ ʋ́ra ba thoo ma. ²³Sɩ́ tɩyaa asɔ́nnɩ́pɩ́rá kha’ mamannɩbii wɛrá ba hú ɲá wã. Yɛ hakɩra ná Yésúra yɛ sɛɛrɩyɛ Pɛ̂ɛnnɩ kha’ ʋ́ ba kaa hu wa, dé kha’-ʋyaama kha’ ná ma bɛɛma dé ʋ hɩ̃tɩ thakooge ɩ̃́ ná naŋ má písémbammɩ, pé tɩ khɛɛrɩ ʋ́raa?

²⁴Yɛ ʋ́ mamannɩbiirá ɲáanɩ ɩ́ mɩ́ɩɲɛ̂ɛ bɛ́ɛ’ ɩ̃ tɩ̃gɛɛ yɛ̂ɛ sɛɛrɩyɛɛ. Yɛ kha’ tʋ-ɩ̃bɩ́nnɩ dé tɩ́ ʋ kha’rɩ wɛrɩ, thɩ̃ɲaa-ʋ.

Sɛɛrɛkhʋga

²⁵Yésú dé-uma yɔ́ mɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɩ tɛ̃. Yɛ kha’-mɩ́nnɩ ná kha’-pɩyaa pɩ tɩ̃’ma ɩ́sɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ yee si sɛpɔ, pɩ́ sɛpɩrá yɛ́ wɔ́nnɩ́ bu sakharɩ duniɲaná wã.