Mɩ́déenɲe

Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ wá

Mɩ́déenɲe

Sɛbɩ wá tɩ̃’mɩ wá tɩtã́ŋga

Pól wá sʋ̃mdé tákãnɩ Lúki (Kɔ́l 4.14, 2Tí 4.11) ʋ́ déeri dɔɔtɔ́rɔ́ɔ yɛ dée támaa wɛrɩ, ʋ́rá tɩ̃’nɩ sɛbɩ wɛrɩ ɩ̃́ hãa ʋ́ Téofíl. A tʋʋ ʋ́ tɩ̃’dɩgɩ kpakɩrɩ ya. Pɔ́ɔ kha’rɩ tɩ́ Yésú huuri yɛ yaa wɛrɩ, dɩɩsɩ digbée ná kpɔɔ ná sɩ́sãa’ thasóké tannɩ yɛ sɛbɩrá tɩ̃ga. Pɔ́ɔrá kha’ dɩɩsɩ digbéeɲɔ ná kpɔɔgɩ ná dɩɩsɩ digbéesãa’ ná sɩ́mʋ́wã́a’ sɔgɔmbɩrá ʋ tɩ̃’nɩ.

Tɩ́ Lúki kha’rɩ Téofíl wɛrɩ, pã́anɛ ʋ́ tʋʋráa ɔɔ-ʋ ʋ́ déeri nɩ́kpóróo wɛrɛ́sɩ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ fʋnnɩ Yékírí yɛ̂ɛ ba karaŋ sɛbɩ wɛrɩ wɛrɩ, ʋ́ra Lúkira yɩ́’ Téofíl, pébu Téofíl wá tɩtã́ŋgɩ́rá déeri: nɩ́nɩ́ ʋ́ fʋnnɩ Yékíre. Ʋ́ Lúki kpoorá tɩ̃’nɩ sɛɛrɛ nʋwãa ʋ̂ʋ sɛɛ’ Yésú wá mɩ́ɩ ʋ́ pɩ yɩ́’ Lúki wá sɛbɩ wɛrɩ, ɩ̃ hãa ʋ́ Téofíl kpokpoori tɛ̃.

Lúki wá sɛbɩ ʋ́rɩ́ bʋ, sɛɛ’-ʋma Yésú wá hũmmi ná tɩ́ ʋ déeri fa duniɲaná ná ʋ́ humi ná ʋ́ yamɩ wá mɩ́ɲa. Mɩ́déenɲi wáa ʋ́rɩ́ bʋ, sɛɛ’-ʋma tɩ́ Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ buuri Yékírí wá Nii ná sʋ̃mɩ ɩ́ pɩ déeri ʋ́ bárkárá wɛra. Sɛɛ’-ʋma pãtɩ́ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩra yɛ sɛɛ’ nɩ́pɩrɩ sɛɛrɛ nʋwãa ʋ̂ʋ sɛɛ’ Yésú wá mɩ́ɩ Júderá ná sɔ́ sɩrsɩrá wɛrɩ, ná pãtɩ́ pɩ yɛ dé tãgɩmasimɩ́ɩ Yékírí wá bárkárá, ná tɩ́ nɩ́pɩ kɔ́kɩ́nnɩ yɛ̂ɛ khãa Yésúrá yɛ̂ɛ thoo ʋ́ khɩ̃ɩnnɩ, ná pãtɩ́ pɩ yɛ pĩ́ŋgíŋ yɛ̂ɛ thɩya’ Yékínni kpoogi wɛra. Sɛbɩra sɛɛ’ma tɛ̃ pãtɩ́ Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ wá yíbinni sãɩnɩ ɩ̃ dɛɛ Yékírí wá mɩ́ɩná wɛra.

Pɩ́ sʋ̃ŋgɩnnɩbɛrá, Pól wá mɩ́ɲɛ́ sɛɛ’rɩ kɔ́ŋ kũ̂uŋ: miŋ-uma kharɩ kɔ́ŋgɔ́nɲɔ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ sɛɛrɛ nʋwãanɔ nɩ́pɩra. Lúki wá yatɩra yɛ tã́a-ʋma yɔ́ khayɩrá (16.10-17; 20.5-21; 18; 27.1-28). Tɩ́ yatɩrá yɛɛrɩ sɛbɩ wá yɔ́ khayɩrá Lúkirâa kʋ̃ŋ kha’ a, á, sɩ́râa bʋká’ kha’ ʋ́ ná Pólna yɛ yóoma yɔ́ khayɩrá kpoogo (10.10-40; 20.5–21.18; 27-28).

Kpɩkɩra ʋ̂ʋ bʋ́ sɛɛrɛ nʋwã̌a sɛpɩ ná Mɩ́déenɲi wáará wɛrɩ, ʋ́rá déeri: Mɩ́déenɲi wáará, Yésúra yɛ bɩ́ kpoogi wa, dé ʋ́ Niinâa yɛ bɩ́ yɛ sɛɛrɛ nʋwãaná haabɩra tɩya kɛ́nsɩ wá bɛ̂ɛ’.

Sɛbɩ wá kpɩkɩŋkhaya

Sɛbɩ wɛra ma kpɩkɩŋkha ɩ́ɲɔnɔ:

Pɛ́ɛrɩ ná Yésú wá mamannɩbibi wá pɔ́ɔ wá sʋ̃mɩna 1–12

Pãtɩ́ Yésú sɔ́ɔbɩ́nnɩ ʋ́ mamannɩbibiri waatɩ ʋ́ ʋ huuri yɛ yaa wɛra 1

Pãtɩ́ pɩ sɛɛ’rɩ nɩ́pɩ sɛɛrɛ nʋwãanɔ Jerúzalɛ́mɩná wɛra 2–7

Pãtɩ́ pɩ sɛɛ’rɩ nɩ́pɩ sɛɛrɛ nʋwãanɔ Júde ná Sámáarírá wɛra 8–9

Pãtɩ́ pɩ sɛɛ’rɩ támabɩ sɛɛrɛ nʋwãanɔ wɛra 10–11

Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ déegéeri yɛ yaa hãa Pólíi thoo fɩ́ wɛra 12

Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnaa Pól wá sʋ̃mɩna 13–28

Tɩ́ Pólna sɛɛ’ nɩ́pɩrɩ sɛɛrɛ nʋwãanɔ Ází Mínɛ́ɛrɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa 13–14

Pĩ́ŋgíŋ kpakpa’ kɩ́ déerá Jerúzalɛ́mɩná táma asɔ́nnɩ́pɩ wá mɩ́ɩná wɛra 15.1-35

Pãtɩ́ Pól sɛɛ’rɩ nɩ́pɩ sɛɛrɛ nʋwãanɔ Másédóní ná Gɛ́rɛ́sɩ wɛra 15.36–18.22

Mɩ́ɩ tɩ́ nannɩ Pólni Éfɛ́zɩrá wɛra 18.24–20.8

Tɩ́ Pól yóori Jerúzalɛ́m ɩ̃ ná yóo Ɔrɔ́mɩ wɛra 21–28

Sʋ̃mɩ tɩ́ Yésú déeri tɩ́ ʋ huuri yɛ yaa wɛra

¹Téofíl, mɩ́ dʋ́gɩ́ɩ sɛbɩrá sɛɛ’-mɩɲaa mʋ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ Yésú déeri ná ɩ́ ʋ mamannɩ nɩ́pɩrɩ, ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ ʋ́ sʋ̃mɩnɩ wá kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá ²ɩ̃ ná nanɩ khɩɩ ʋ́ ʋ sɛɛ’rɩ Yékírí wá Nii wá bárkárá nɩ́’ pɩ́ ʋ phɩ̃’na khori ɩ̃ dée bi ʋ́ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ, mɩ́ɩ ɩ́ pɩ mákɩ́nná ná pɩ dé wɛrɩ, yɛ Yékínná yɛɛ ʋ́ kã́nɩ́ thʋ’nná. ³Mʋ́ ʋ fʋ̃́ʋsɩ́nnɩ ɩ̃ huu yɛ yaa wɛrɩ, pɩ́ra ʋ bʋka’rɩ ʋ́ wɩ́sɩ koo yɛ dée mɩ́ kɔ́ŋgɔ́ŋ ɲɩ̂ɩ bʋká’ kha’ ya-ʋrma mɩ́ɲáŋ. Bʋka’-ʋrɩ-bɩma ʋ́ wɩ́sɩ yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ Yékírí wá ɩgɩ wá mɩ́ɩ khɩɩbɩ digbéeɲɔ wá thagɔ. ⁴Ɔ khɩɩ pɩ́ ba pĩ́ŋgíré yɛ̂ɛ di, Yésúrá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ hã pɩ́ yɛ́ ku’ Jerúzalɛ́mɩná wã, dé pɩ kɩ́ tɛɛ Nii ʋ́ má Sii hãana’na nʋ́ʋgɩ kha’ ma ba hã bɩ wɛrɩ, ʋ́ mɩ́ɩ ɩ́ ma sɛɛ’ra bɩ wɛra. ⁵Pébu, Jã́na yɛ bátízéma nɩ́pɩ yɔ’mɔ, yɛ khátɛ ná pɔ́ khɩbɔ Yékírí wá Nii bu pɩ́ra ba bátízé.

Yésú wá kã́mmɩ thʋ’nná

⁶Mʋ́ Yésú ná ʋ́ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ pĩ́ŋgínná wɛrɩ, pɩ́ pʋ́gɔɔ kha’ á Tamaŋ, dé tɩ́ pã́nná ʋ ba yaara’ Ísíráyɛ́l bibi wá ɩgɩraa? ⁷Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ́ wá tʋwannɛ tɩ́rɩ́ wa, dé Siirá yeeri pɩ́ khɩbɩ ná ʋ́ waatɩrɩ ʋ́ wɔ́rgɩ wá bárkárá. ⁸Yɛ kha’ Yékírí wá Niina ba sũm-bíbʋma pɩ́ bu wɔ́rgɩ yɛ́ sɛɛ’ má mɩ́ɩ ɩ́ pɩ ɲáanɩ wɛrɩ, Jerúzalɛ́mɩná ná Júde maráará mɛ ná Sámáarí maráará ná duniɲa wá bɛ́ɛ’rá. ⁹Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ sóo, Yékínná yɛɛ ʋ́ kã́nɩ́ ní thʋ’nná pɩ̂ɩ yɛ keroo yɛ tátʋ̃́nɩ́gɛ́ ba kaa-ʋ. ¹⁰Waatɩ ʋ́ pɩ yɛ keŋ Yésúrâa kã́ŋ wɛrɩ, pɩ́ kha’ pɩ keŋ ɩ̃ ɲáa pɔ́ kho bíɲɔ táfɩ́rsɛ, ¹¹pɩ́rá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ Galíle maráa nɩ́pa, pée déeri pɩ́ hɩ̃taa yɛ̂ɛ keŋ ní thʋ’nnâa? Yɛ kha’ Yésú ʋ́ ku’ri pɩ́ sɔgɔmbɩrá ʋ́ pɩ keŋ ʋ̂ʋ kã́ŋ mɛ́’nɩ wɛrɩ, mʋ́nnáa ʋ ba písí baŋ tɛ̃.

Tárɩ́ɩ ʋ̂ʋ ba khɛ Júdásɩ wá phɛɛnnɩ wɛra

¹²Mʋ́ pɩ kʋ̃nnɩ mʋ́, Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrá tɔ yaa tátí’ kí pɩ yɩ́’ Ólívíyékhãmargɩ wɛrɩ, ɩ̃ khũni Jerúzalɛ́mɩná. Tɩ́ khannɩ ná Jerúzalɛ́mɩna yɛ ɲʋ́mɩ́mma kílóbɔ’ tɩ́kponɔ. ¹³Pãtɩ́ pɩ nannɩ ní pɩ́ kã́nɩ́ sã́ŋgámbóndu’bii wá ɔɔ bʋ. Bʋ́náa pɩ dé hɩ̃ta. Pɩ́ nɩ́pɩ́rá déeri Pɛ́ɛrɩ ná Jã́ ná Jákɩ ná Ándéré ná Filípi ná Tómásɩ ná Bartelemí ná Matíyé ná Álífé wá bikhee Jákɩ ná Zélɔ́tɩ Símɔ́ ná Jákɩ wá bikhee Júdi. ¹⁴Pɩ́ bɛ́ɛ’ bɛnna-tɩ́-bʋma yɛ̂ɛ hʋkɛɛ yɛ̂ɛ ɲɩ́ŋ Yékírí pɩ́ ná Yésú wá nɩ́ɲáa Márɩ́yámu ná Yésú wá khɩ̃nɩbɩ ná hapɩ wá pɔ́ɔra.

¹⁵Ɔ khɩɩ nɩ́’ pɩ́ khãanɩ Yésúrá wɛrɩ, pɩ́ ba pĩ́ŋgíré yɛ̂ɛ ɲʋ́mɩ́ŋ nɩ́pɩ digbée má’nɩ́kpo. Pɛ̂ɛnná yaa nɩɩnaa pɩ́ sɔgɔmbɩrá yɛ kha’ ¹⁶á nɩ́pa, mɩ́ɩ tɩ́ Yékírí wá Nii khɛɛra ɩthakho Davíti ɩ̃ khɩrɩya sɛɛrɩyɛ Yékírí wá sɛbɩrá Júdásɩ wá mɩ́ɩná wɛrɩ, fɔ́ tɩ yɛ déma. Ʋ́rá dɛɛra tigi’yo yɛ bʋkaa pɩ́ kɔ́rɩ́ Yésúra, ¹⁷yɛ dé-uyaama ɩ̃bɩ kãnɩ wá ɔɔ; ɩ̃bɩ ná ʋ́râa yɛ dé Yékírí wá sʋ̃mɩ kpoonna.

¹⁸Pɩ́ khɛɛ ɩ́ hakɛtigi’iri ɩ̃ dori khãmarga. Kɩ́ khãmargɩrá Júdásɩ fɔ́’rɩ. Wá-ʋma du’riŋkómori ɩ̃ pábáa, dɔ́ɔsɩ wá bɛ́ɛ’ kuso. ¹⁹Jerúzalɛ́m nɩ́pɩ́rá núu si, pɩ́ yɩ́sɩ kɩ́ khãmargɩrɩ pɩ́ sɛɛrɛrá Ákɛ́lɩ́dámá, kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri Taraŋkhãmarga. ²⁰Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɛ tɛ̃ kha’ yɛ hakɩra ná tɩ̃’-sɩrma Yékírí wá Mákirtɩ̃nsɩrá kha’

Fɔ́ ʋ́ khanná dé tákpóso,

Nɩ́nɛ́ hɩ̃tɩ fɩ́ ya,1.20 Ná keri Mák 69.26

Yɛ fɔ́ ɔ̌ɔ khɛ ʋ́ phɛɛnna.1.20 Ná keri Mák 109.8

^21-22Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ, fɔ́ ɔ̌ɔ kpɛ́’ ɩ̃bɩ́rɩ́ bʋ, ɩ̃bɛ́ sɛɛ’ Tamaŋ Yésú wá huyamɩ wá mɩ́ɲa. Yɛ ʋ́ tárɩ́ɩ mákɩ́ŋ-ʋma ná ʋ dé nɩ́nɩ́ ʋ́ thoori ɩ̃bɩ ná Yésúri waatɩ wá bɛ́ɛ’ ʋ́ ʋ yɛ tɔŋ sɩrgɩrɩ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ tɩ́ Jã́ bátízénáa-ʋ wɛrɩ, ɩ̃ taraa ná nanɩ khɩɩ ʋ́ Yékírí yɛɛrɩ ʋ́ kã́nɩ́ thʋ’nná wɛra.

²³Pɩ́ hãanɩga nɩ́’ pɩ́ɲɔ: Jozɛ́fɩ ʋ́ pɩ yɩ́’ Báarsábásɩ yɛ̂ɛ yɩ́sɔɔ tɛ̃ Jísítísi wɛrɩ, ʋ́ ná Mátɩ́yásɩ. ²⁴Yɛ ɲɩ́nɩ́ Yékírí kha’ á Tamaŋ, ʋ́ ʋ̂ʋ tʋ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ dɔ́sɩ wɛrɩ, ʋ bʋka’ ɩ̃bɩ́rɩ́ nɩ́pɛ bɩ́ɲɔná, wɛ́ɛ ʋ́ ʋ khonni ²⁵dé ʋ khɛ Júdásɩ wá phɛɛnnɩ ɩ̃́ kpɛ́’ ɩ̃bɩ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrá, ɩ̃bɛ́ dé ʋ́rɩ́ Yékírí wá sʋ̃mɩnnɩ, dé Júdásɩ sɛ́ɛ-ʋrma ʋ́ sʋ̃mɩnnɩ yɛ yóo kɛ́ŋ gɩ́ ʋ mákɩ́nnɩ ná ʋ yóo wɛra. ²⁶Pɩ́ tɔ dée kharátɩ̃ɩnɩ́tɩ̃ɩnɩ́ ʋ́ mákɩ́rá Mátɩ́yásɩnɔ; ʋ́ kpɛ́gɩ́ pɔ́ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ kpɔɔ ná ʋ́kporá.

Yékírí wá Nii wá sũmmi wá mɩ́ɲa

¹Mʋ́ Pántékóti kɛrsɩ nannɩ, nɩ́’ pɩ́ khãanɩ Yésúrá wɛrɩ, pɩ́ pĩ́ŋgíré kharɩ kpooro. ²Ɔ kʋ̃ŋgɩrá ba báráa kuso thʋ’nná, ɩ̃ khɛɛbɩrɛ pãtɩ́ sarkpórge fú’ wɛrɩ, ɩ̃ hɩ̃́nɩ́ du’ kí pɩ hɩ̃tanna wɛra. ³Pɩ́ kha’ pɩ keŋ ɩ̃ ɲáa sɔ́ tásɩ má napárɩ́yɛ, sɩ́ kpɩkɩra kãmbɔ ɩ̃ dʋkaa pɩ́ bɛ́ɛ’ ʋ́kpo ʋ́kpo bʋ mɛ. ⁴Pɩ́ bɛ́ɛ’ hĩi Yékírí wá Nii yɛ̂ɛ sɛɛ’ támasɩ ɩ̃ mákɩ́rá sɛɛrɛ thĩ tɩ́ Yékírí wá Nii hãanɩ bɩ wɛra.

⁵Ɩ̃ mákɩ́rá ná Júde bí kɔ́’rá Yékírí wá mɩ́ɩɲɩ kɔ́’mɔ wɛrɩ, ya-bɩyaama duniɲasɩrsɩ wá bɛ́ɛ’rá ɩ̃ baa Jerúzalɛ́mɩná. ⁶Mʋ́ pɩ núuni kʋ̃ŋgɩraarɩ wɛrɩ, pɩ́ horgo baa ɩ̃ ba pĩ́ní kɔ́ŋ. Mʋ́ pɩ́ bɛ́ɛ’ núuni ná pɩ yɛ sɛɛrɛɛ pɩ́ thĩsɛɛrɛrá wɛrɩ, sɩ́ sóo pɩ́ hakɩra. ⁷Yɛ sɩ́ dée pɩ́ bɛ́ɛ’ pʋ maagɩ tákɩrsɩ, pɩ́ kha’ keŋ má nɩ́pɛ bɩ̂ɩ sɛɛrɛɛ mɛ́’nɩ wɛrɩ, pɩ́ bɛ̂ɛ’ ma Galíle maráa nɩ́pɩ waa? ⁸Yɛ mʋ́ŋ sɩ déeri yóo yɛ ɩ̃bɩ bɛ̂ɛ’ nú ná pɩ sɛɛrɛɛ ɩ̃bɩ bɛ́ɛ’ thĩsɛɛrɛ bʋʋ? ⁹Ɩ̃bɩ sɔgɔmbɩrá pɔ́ɔra ma Páaríti sɩrgɩ nɩ́pɩ ná Médí sɩrgɩ nɩ́pɩ ná Élám sɩrgɩ nɩ́pɩ, yɛ pɔ́ɔrá kuso Mézópótámí sɩrgɩ ná Júde maráa ná Kápádɔ́sɩ maráa ná Pɔ̃́ maráa ná Ází sɩrgɩ ¹⁰ná Fíríjí maráa ná Pámfílí maráa ná Éjípíti sɩrgɩ ná Líbí sɩrɩ gɩ́ tɔ́’rɩ́nnɩ Síirɛ́nɩ nɩɩnɛ wɛra. Pɔ́ɔrá kuso Ɔrɔ́mɩ nɩɲɔ ɩ̃ baa, pɩ́ déeri tɛ̃ Júdebi ná nɩ́’ pɩ́ fɩ́kɩ́nnɩ ɩ̃ dée Júdebi wɛrɩ, ná Kɛ́rɛ́tɩ sɩrgɩ nɩ́pɩ ná Árábí sɩrgɩ nɩ́pɩ, ¹¹yɛ ɩ̃bɩ bɛ̂ɛ’ núma ná pɩ sɛɛ’ Yékírí wá mɩ́ kpakpa’ɩ ɩ̃bɩ bɛ́ɛ’ wá thĩiɲo. ¹²Sɩ́ dée bɩ́ bʋ maagɩ ná hakɩrasóogi pɩ̂ɩ pʋ́’ kãmbɩ kha’ pée mɛ́’naa? ¹³Yɛ pɔ́ɔrâa yɛ máŋ bɩ kha’ thãamɛ pɩ ɲʋ́ʋnɩ.

Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ sɛɛrɛɛrɩ Pántékóti khɩɩrá wɛra

¹⁴Pɛ̂ɛnná yaa ʋ́ ná pɔ́ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ kpɔɔ ná ʋ́kpori yɛ ʋ́ sɛɛrɩyɛ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩnɛ thʋthʋ’rɩ kha’ má Júde kãmbɩ ná pɩ́ bɛ́ɛ’ pɩ́ bannɩ Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, pɩ sa ɲíntã́nnɩ ɩ̃́ núunó’ yɛ́ tʋ ɩ́tɛ tɩ̂ɩ tarɩ wɛra. ¹⁵Kha’-pɩrɩ nɩ́pɛrɩ thɩ’-pɩrma yɛ pɩ thɩgɩ wa, dé khɩɩra ma sṹŋhũnoŋ bʋ. ¹⁶Dé ɩ́tɛ tɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Jowɛ́l kha’ra wɛrɩ, tɩ́râa dé wɛrá mɛ́’na. ¹⁷Kha’-ʋyaama kha’

Yékírí kha’rɩ kha’

phɩrgaŋ khɩbɩrá,

ma ba hãma nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ má Niinɔ,

kha’ ma ba hãma pɩ́ bikhobi ná pɩ́ biharɩpɩrɩ má sɛɛrɛ pɩ́ sɛɛ’.

Pɩ́ nákɔrbombira ba ɲáma mɩ́ɩɲa,

yɛ pɩ́ khokhãgɩbɩra ba hʋ̃nnɩ́ dɔɔrɩ ɩ̃́ ɲá mɩ́ɩɲa.

¹⁸Thɩ̃ɲaa-ʋ, ma ba hãma má sʋ̃mdébikhobi ná má sʋ̃mdébiharɩpɩrɩ má Niinɔ pɩ́ khɩbɩrá;

yɛ ma ba hã-bɩma má nʋ́gɩsɛɛrɛ pɩ́ sɛɛ’.

¹⁹Ma ba déma tãgɩmasimɩ́ɩ ní thʋ’nná,

yɛ́ dé tɛ̃ fa fãnɩŋgɩrá mɩ́ɩ ɩ̂ɩ bʋka’ má wɔ́rgɩ wɛra.

Ma ba yɛɛ pɩ́ ɲá tarammɩ ná naagɩ ná kíse.

²⁰Khɩɩra ba fɩ́kɩ́mma ɩ̃́ te’,

yɛ fergeerá fɩ́kɩ́ŋ ɩ̃́ sãɩ má tarammɛ;

yɛ Tamǎaŋ khɩɩrá tʋ̃má ʋ naŋ.

Ʋ́ khɩɩrɩ, khɩɩ kpóróo-u yɛ̂ɛ sáʋnɔ.

²¹Yɛ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ ba yɩ́’ Tamaŋ wá ɲísígi wɛrɩ, ʋ ba ko.2.21 Ná keri Jow 2.28-32

²²Yɛ kha’ Ísíráyɛ́l bibi pɩ nú ɩ́tɛ tɩ́ ma ba sɛɛ’ pɩ wɛra. Názáarɛ́tɩ Yésúra Yékírí khɛɛrɩ ɩ̃ dée tãgɩmasimɩ́ hũnsi hũnsi pɩ́ sɔgɔmbɩrá ɩ̃ bʋkaa kha’ ʋ́ra ma saarɩ. Yɛ kha’ pɩ́ thĩ tʋ-bɩrɩ ɩ́ mɩ́ɩɲɛnɩ tákɩrsa. ²³Ʋ́ra pɩ hãana’nɩ mɩ́pɩ̃́ɩdébiri pɩ́ khʋwɔɔ nɩ́’batábɔkɔ ɩ̃ mákɩ́rá pãtɩ́ Yékírí khɩrɩɩra tʋʋ yɛ saabɩra sɩ wɛra. ²⁴Yɛ ʋ́ra Yékírí yaara’rɩ ɩ̃ khoroo huumi wá déko. Huumina yɛ dii gi yɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ yɛɛ ʋ́ kaa ya wa. ²⁵Ʋ́ mɩ́ɩna ɩthakho Davíti sɛɛ’ra kha’

Má Tamanna má ma waatɩ wá bɛ̂ɛ’.

Ʋ ma má the’, má dé’ diŋgo, má wɔ́nnɩ́ kpáŋ na.

²⁶Tɩ́rá yɛɛrɩ, má dɔ́gɩ́rá wówo, yɛ mánsɛ́ hĩi má kpɩgɩɩra.

Yɛ háarɩ má yatɩkoronná huwo ná ma ba kpáarɛ́ɛma,

²⁷pébu, khãa-manɩ tʋʋ kha’ ʋ́rɩ́ Yékínná ba yɛɛ má téu bú the’rinɩɩná wã,

yɛ ʋ́ ba yɛɛ ʋ́ nɩ́’ termemminá wɔ́ɔyɩ wa.

²⁸Bʋka’-ʋrɩ ma thakookhɩ̃ɩnnɛ, yɛ pãtɩ́ ʋrɛ má kpoogi wɛrɩ, sɩ ba yɛɛ má dɔ́gɛ́ wóo.2.28 Ná keri Mák 16.8-11

²⁹Yɛ kha’ á nɩ́pa, pɩ́ káfɩ́ra, má ba kóo bi mɩ́ɩnɩ ɩ̃bɩ khãgaa Davíti wá mɩ́ɩná wã. Davíti hu-uma pɩ́ kasɩgɔɔ yɛ ʋ́ dúutã̂anna fɩ́ma háarɩ ná fɛɛ. ³⁰Mʋ́ ʋ déerá Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa yɛ tʋʋ dé Yékírí karɩ-ʋyaama kha’ ma ba yɛɛma ʋ́ kói wá ɔ̌ɔ khɛ ʋ́ khokiri wɛrɩ, ³¹ʋ́ khɩrɩya kha’ Yékírí wá Sakhanɩ́nna ba huma yɛ́ ya.

Kha’ Yékínná ba yɛɛ ʋ́ téu bú the’rinɩɩná wã,

yɛ ʋ́ ba yɛɛ ʋ́ wɔ́ɔyɩ wa.

³²Ʋ́ Yésúra Yékírí yaara’rɩ ɩ̃bɩ bɛ́ɛ’ ɲáa yɛ̂ɛ sɛɛ’ pɩ ʋ́ mɩ́ɲa. ³³Ʋ́ra Sii Yékírí kpónnó’ni ɩ̃ saa-ʋ ʋ́ the’, ʋ́ dé’ diŋgo, yɛ hãa-ʋ Nii ʋ́ ʋ hãana’na nʋ́ʋgɩ kha’ ma ba hãana’ wɛrɩ, ʋ́ hãa ɩ̃bɩ́rɩ́ ʋ́. Sɩ́ra pɩ nú yɛ̂ɛ ɲá mɛ́’na. ³⁴Pébu, Davítira kã́nɩ́ Yékírí thãná wã, dé sɛɛ’-ʋma kha’

Á Tamaŋ Yékírí sɛɛ’rɩ á Tamannɩ kha’

Ʋ ba hɩ̃tɩ má the’, má dé’ diŋgo,

³⁵ɩ̃́ ná naŋ khɩɩ ʋ́ ma ba yɛɛ ʋ́ wɔ́rɩ́ ʋ́ pɩ̃́ɩnɩ́bɩrɩ ɩ̃́ sa bɩ ʋ́ déko wɛra.2.35 Ná keri Mák 110.1

³⁶Tɩ́rá yɛɛrɩ, Ísíráyɛ́l bibi wá bɛ̂ɛ’ tʋ kha’ Yésú ʋ́ pɩ khʋʋrɩ nɩ́’batábɔkɔ wɛrɩ, ʋ́ra Yékírí déeri Tamaŋ ná Sakhanɩ́nna.

³⁷Mʋ́ pɩ núuni si wɛrɩ, tɩ́ dóoró bi tákɩrsɩ, pɩ́ pʋ́gɩ́ Pɛ́ɛrɩ ná pɔ́ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrɩ kha’ á nɩ́pa, pé ɩ̃bɩ́ra dé fâa? ³⁸Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ yɛ́ yɛɛ pɩ́ bátízé pɩ́ bɛ́ɛ’ ʋ́kpo ʋ́kpo yɔ’mɔ Yésú Kírísi wá ɲísígírá, yɛ Yékínná sɛ́ɛ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ hã bɩ ɩ́, yɛ́ hã bɩ ʋ́ Niinɔ. ³⁹Dé pɩ́ ná pɩ́ bibi ná ɩ́pɛ bɩ̂ɩ déeyéŋ, pɩ́ ɩ̃bɩ Tamaŋ Yékínna ba yɩ́’ wɛrɩ, pɩ́ bɛ́ɛ’ Yékírí hãanɩ nʋ́ʋgɩnɛ.

⁴⁰Sɛɛ’-ʋrɩ-bɩma yɔ́ mɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɩ Yésú wá mɩ́ɩná, yɛ sɛɛrɩyɛ kpɩ̃́nnɩ́gá bɩ kha’ pɩ pã́náa kpɩsɩɩ wɛrɩ wá nɩ́’ pɛ̌ɛ dɔ́ sɩ́ kʋrɩnnɩ mɛ́’nɩ wɛra. ⁴¹Nɩ́’ pɩ́ pɩ́ɩrɩ ʋ́ sɛɛrɛrɩ ʋ́ khɩɩrá yɛ pɩ́ bátízé bi, pɩ́ kpɛ́gɩ́ pɔ́ɔrá wɛrɩ, pɩ yɛ ɲʋ́mɩ́mma nɩ́pɩ kɩ̃mɩ ná kpársɩ́mʋ́wã̂a’. ⁴²Pɩ yɛ hʋkɛɛma yɛ̂ɛ nú Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ wá mamammɩnɩ, yɛ dée kpoogi yɛ̂ɛ kpekiŋ phã́anɩ2.42 Tamǎaŋ Dimi wá mɩ́ɲɛ pɩ sɛɛ’ (Lúk 22.19). yɛ̂ɛ khɔɔ yɛ̂ɛ ɲɩ́ŋ Yékírí kpoogo.

Nɩ́’ pɩ́ khãanɩ Yésúrá wɛrɩ, dé-birma kpoogo

⁴³Phãnɩgɛ́ kɔ́’rá pɩ́ bɛ́ɛ’ pébu, Yékírí khɛ-ʋyaama Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrɩ yɛ̂ɛ dé tãgɩmasimɩ́ kɔ́ŋgɔ́ŋ ɲɩ̂ɩ bʋka’ ʋ́ wɔ́rgɩ wɛra. ⁴⁴Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ khãana Yésúrá wɛrɩ, dé-biyaama kpoogi, yɛ pɩ́ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̂ɩ yɛ bɩ́ wɛrɩ, dɛɛ-bɩyaa-ɩ́-bʋma. ⁴⁵Pɩ yɛ doŋgimma pɩ́ mɩ́ɩɲɩ ná pɩ́ khayɩrɩ, yɛ́ khɛ ɩ́ tigi’iri ɩ̃́ kpɩkɩrɛɛ ɩ̃́ mákɩ́ŋ pãtɩ́ bɛ́ɛ’ ʋ́kpo ʋ́kpo wá degensirɛ wɛra. ⁴⁶Pɩ́ bɛ́ɛ’ bɛnna-tɩ́-bʋma yɛ̂ɛ yóo khɩɩ wó khɩɩ Yékínthɩya’dukirá, yɛ̂ɛ di kpoogi pɩ́ dusirá yɛ̂ɛ kpekiŋ phã́anɩ yɛ̂ɛ khɔɔ. Hã-bɩyaama kãmbɩ dɔ́sɩ yɛ̂ɛ dé mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ mánsɛ. ⁴⁷Pɩ yɛ fʋʋma Yékírí wá ɲísí nʋʋgɩ, yɛ pɩ́ mɩ́ɲɛ́ nʋwãa nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ, yɛ Tamanna yɛ hɩ̃́mma nɩ́pɩ khɩɩ wó khɩɩ pɩ̂ɩ kpɛ́’ pɩ́ bʋ.

Munuguwáɩ wá pã́aɲámmɩ wá mɩ́ɲa

¹Ɔ khɩɩ Pɛ́ɛrɩ ná Jã́na yɛ yóoma sʋ̃́nɩ́ŋ Yékíŋ ɲɩ́ŋgɩ Yékínthɩya’dukirá. Khɩɩ kpɔɔ-ʋyaama ɩ̃ dée sʋ̃́nɩ́ŋkhɩya. ²Ɔ munugu wáyɛ̂ɛ yɛ fɩ́ Yékínthɩya’duki wá tʋtʋ̃nnɩ wá tɔ́ɔ bʋ, tɩ́ pɩ yɩ́’ Tʋtʋ̃ŋ Kɩnna. Hũm-biyaa-ʋma munugusinɛ. Pɩ yɛ dɛɛma tɩ́ ʋ bu kɩ́ ɲɩ́ŋ nɩ́’ pɩ̂ɩ dóoŋ Yékínthɩya’dukirá wɛrɩ, yɛ̂ɛ khɛ bâa saa-ʋ fɩ́ khɩɩ wó khɩya. ³Mʋ́ ʋ ɲáanɩ ná Pɛ́ɛrɩ ná Jã́na yɛ bɛ́ɛ dóoŋ Yékínthɩya’dukirá wɛrɩ, ʋ́ ɲɩ́nɩ́ bɩ. ⁴Pɛ́ɛrɩ ná Jã́ná keroo kirikiri yɛ Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ keŋ ɩ̃bɩ́ra. ⁵Wáɩrá keri bi tákɩrsa. Keŋ-uyaa má ma yɛ ba bu-bíma mɩ́ɩna. ⁶Yɛ Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ma tigi’ye ya, ma sãnnɔ́ wã, yɛ ɩ́tɛ tɩ̂ɩ má wɛrɩ, ma ba hãa-ʋ tɩ́. Yɛ kha’ Názáarɛ́tɩ Yésú Kírísi wá ɲísígírá, ʋ yáa nɩ́ɩnɛ́ɛ; ⁷yɛ kɔ́rɔɔ dé’ diŋgirá ɩ̃ yaarɩgɔɔ. Ʋ́ dɛsɩ ná ʋ́ dɛɛpágɩ́ɩrá buu fãŋgɩ khaanná fɩ́; ⁸ʋ́ kpɩ́ráa pã́a tɩ́kpo ɩ̃ yaa yɛ̂ɛ nɩ́ɩnɛ́ɛ, yɛ khɛɛ yɛ̂ɛ dóoŋ bí kpoogi Yékínthɩya’dukirá, yɛ̂ɛ nɩ́ɩnɛ́ɛ yɛ̂ɛ kpɩ́rgɩ́ŋ yɛ̂ɛ fʋʋ Yékírí wá ɲísí nʋʋga. ⁹Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ ɲáa-ʋ ná ʋ nɩ́ɩnɛ́ɛ yɛ̂ɛ fʋʋ Yékírí wá ɲísí nʋʋga. ¹⁰Mʋ́ pɩ tʋʋrɩ dé ʋ́rá déerá wáɩ ʋ̂ʋ dé hɩ̃tɩ Yékínthɩya’duki wá Tʋtʋ̃ŋ Kɩɩnná kɩ́ ɲɩ́ŋ wɛrɩ, sɩ́ maanɩga bɩ tákɩrsɩ ɩ̃ dɛɛ ʋ́ pã́aɲámmɩ́ná.

Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ sɛɛrɛɛrɩ Yékínthɩya’dukirá wɛra

¹¹Wáɩ ʋ́ pã́aɲánná wɛrɩ, máa-ʋyaama Pɛ́ɛrɩ ná Jã́ná. Maagɛ́ kɔ́rɩ́ nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’, pɩ́ horgo yóo pɩ́ thãná, tákhaŋ gɩ́ pɩ yɩ́’ Sálómɔ́ wágɩ wɛra. ¹²Mʋ́ Pɛ́ɛrɩ ɲáanɩ sɩ wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩnɛ kha’ Ísíráyɛ́l bibe, pée déeri sɩ́ dée bɩ́ bʋ maagaa? Yɛ pée déeri pɩ̂ɩ keŋ ɩ̃bɩ́rɩ́ má ɩ̃bɩ thĩ wá wɔ́rgɩ wɛrɛ́sɩ, tɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ kɔ́’rɩ Yékírí wá mɩ́ɩɲɩnɩ kɔ́’mɔ wɛrɩ, sɩ́rá yɛɛrɩ wáɩ wɛrá yaa yɛ̂ɛ nɩ́ɩnɛ̂ɛ? ¹³Ɩ̃bɩ khãgɩ bɩ́ déeri Ábráhám ná Ízákɩ ná Jakɔ́pɩ wɛrɩ, pɩ́ Yékírí hã-ʋrma ʋ́ sʋ̃mdée Yésú sáʋ. Ʋ́ Yésúra pɩ hãana’nɩ pɩ́ kɔ́rɔɔ, yɛ mʋ́ Pílátɩ kha’ra má sɛ́yɔɔ wɛrɩ, pɩ́ kaya. ¹⁴Ʋ́rá déeri Yékírí Wáa yɛ dée tɛ̃ Nɩ́’ Termemmi yɛ pɩ́ kaɩ kha’ ɩ̃bɛ́ pɩ́yɔɔ wa, yɛ ɲɩ́nɩ́ Pílátɩrɩ kha’ ʋ sɛ́ɛ nɩ́’ khʋʋ ʋ́ra. ¹⁵Yɛ ʋ́ kpoorá déeri Thakoohãanatáa ʋ́ pɩ khʋʋra yɛ Yékínná ba yaarɩgɔɔ huuminá, ɩ̃bɩ bɛ́ɛ’ ɲáa-ʋ wɛra. ¹⁶Yɛ kha’ pãtɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ khãanɩ Yésúrá, ʋ́ ɲísígi wá bárkárá yɛɛrɩ wáɩ wɛ ʋ́ pɩ tʋʋrɩ ná ʋ́ pɩ ɲá mɛ́’nɩ wɛrɩ, ʋ́ buu fãŋga. Tɩ́ ʋ khãanɩ ʋ́ bʋ wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ́ bosirá sóo pɩ́ bɛ́ɛ’ wɔ́ɔnná.

¹⁷Yɛ kha’ á nɩ́pa, tʋ-manɩ dé dée mí pɩ́ ná pɩ́ nɩ́khãgɩbɩ déeri Yésúri wɛrɩ, pɩ́ tʋmɛ bʋ́ wa. ¹⁸Yɛ Yékírí khɩrɩɩ-ʋyaa khɛɛma ʋ́ hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ kha’ mákɩ́n-tɩyaa ná ʋ́ Sakhanɩ́nna fʋ̃́ʋsɩ́ŋ. Yɛ sɩ́ra ʋ déeri mɛ́’na. ¹⁹Tɩ́rá yɛɛrɩ, pɩ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ yɛ́ fɩ́’rɩ́ ba thoo Yékínni sɩ́ dé sã́ŋgɩ, ʋ́ tíkíŋ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ná khoŋ, ²⁰yɛ ʋ́ yɛɛ dɔ́ɔwóoŋkhɩbɛ́ baŋ yɛ́ hã bɩ ʋ́ Sakhanɩ́nɩ́ Yésú ʋ́ ʋ khonna saa pɩ́ ɲísígírá wɛra. ²¹Mákɩ́n-tɩrɩ ná ʋ hɩ̃tɩma thʋ’nná thoŋ, ɩ̃́ ná naŋ khɩɩ ʋ́ Yékínna ba hafɩ́ɩ fɩ́kɩ́ŋ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ʋ khɩrɩɩra khɛɛ ʋ́ hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ́rá sɛɛrɩyɛ khʋ̃ɩ khʋ̃ɩ wɛrɩ, ɩ́ hɩ̃tɩ ɩ́ dɔ́mmɩ́ná. ²²Moyízi sɛɛ’-ʋma kha’ pɩ́ Tamaŋ Yékínna ba khoŋ ɔɔ bʋ́ pɩ́ thĩinná, ʋ́ dé ʋ́ hɩ̃́ŋgɩ́nnáa pãtɩ́ manɛ wɛra. Yɛ pɩ kɩ́ nú ʋ́ wágɩ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ pʋ.²³Yɛ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ mɩ́ɩ ba nú ʋ́ wágɩ wa wɛrɩ, pɩ ba khʋ́ khoroo-bʋ́ma thĩinná.3.23 Ná keri Wóg 18.15, 18, 19²⁴Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ sɛɛrɛɛrɩ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Sámɩ́yɛ́l wá pã́nná, ná pɩ́ bannɩ ba baa kpãnaa bʋ wɛrɩ, sɛɛ’-pɩrma pɩ́ khɩbɩ wá mɩ́ɩ tɛ̃.

²⁵Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɛ bɩ tɛ̃ kha’ dé-birma Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá kóibi, yɛ pɩ́ niina bʋ́ma nɩ́ɩnɛ́ɛ sɩ́ Yékírí khonni pɩ́ khãgɩbɩnɛ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ Ábráhámɩnɔ kha’ ʋ́ kói wá bárkárá duniɲathĩiɲi wá bɛ̂ɛ’ ba bu kɩrga.3.25 Ná keri Sĩn 22.18; 26.4²⁶Mʋ́ Yékírí khonni ʋ́ sʋ̃mdébiiri wɛrɩ, pɩ́ thãná ʋ khɩrɩɩrɩ sʋ̃nɔɔ dé ʋ ba dé bi mɩ́kɩrɩɩ, ɩ̃́ yɛɛ pɩ́ bɛ́ɛ’ ʋ́kpo ʋ́kpǒo kʋ̃́ɩ kpãnáa tã́a pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩna.

Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ ná Jã́ sɛɛrɛɛrɩ thɩɩthɩɩkhanná kaadé phãnɩgɛ wɛra

^1-4Yɛ Pɛ́ɛrɩ ná Jã́ná písée khɛɛ Yésú wá huyamɩ wá mɩ́ɩnɩ yɛ̂ɛ mamaŋ nɩ́pɩrɩ ɩ̃́ bʋká’ kha’ huuribira ba yama. Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́ŋ bɩ́ núuná Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ wá sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, pɩ́ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa Yésúrá, asɔ́nnɩ́pɩ́rá dʋga. Khoobira yɛ ɲʋ́mɩ́mma kɩ̃ŋ bɩ́ɲɔ ná kpársɩ́mʋ́wã̂a’. Mʋ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩbɩ ná Yékínthɩya’duki wá tɛɛrɩbɩ wá nɩ́khãgaa ná Sádísébi ɲáanɩ ná pɩ mamaŋ nɩ́pɩrɩ huyamɩ wá mɩ́ɩɲɩnɛ wɛrɩ, pɩ́ ɲámɩ́sɛ́ yaa pɩ́ baa bɩ́ bʋ ɩ̃ ba kɔ́rɩ́ pã́gɩ́ bɩ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́ pébu, táagɩ te’-kiyaama sówo.

⁵Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ wɛrɩ, Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩ ná khokhãgɩbɩ ná Yékírí wá sɛbɩtʋbɩrá pĩ́ŋgíré Jerúzalɛ́mɩná, ⁶pɩ́ ná Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa Ánnásɩ ná Káyífi ná Jã́ ná Álɛ́kɩ́sándɩrɩ ná Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ wá nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’. ⁷Pɩ́ yɛɛ pɩ́ baa bɩ́ pɩ́ thãná yɛ pʋ́gɩ́ bɩ kha’, kʋ̃́nnɩ́ wɔ́rgɩ ná kʋ̃́nnɩ́ ɲísígo pɩ déeri ɩ́ mɩ́ɩɲɛnaa?

⁸Mʋ́ Yékírí wá Nii hĩina Pɛ̂ɛnnɩ ʋ́ kha’ Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩ ná khokhãgɩba, ⁹mɩ́kɩrɩyɛ ɩ̃bɩ́rɩ́ déeri munugu, pɩ̂ɩ thɩɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ yɛ̂ɛ pʋ́’ ɩ̃bɩ́rɩ́ tɛ̃ pãtɩ́ ʋ pã́aɲánnɩ yóo wɛra. ¹⁰Kha’ pɩ́ bɛ́ɛ’ mɛ tɩ́kɩ́ŋ ná Ísíráyɛ́l bibi wá tɔɔnɔ, pɩ tʋ kha’ Názáarɛ́tɩ Yésú Kírísi ʋ́ pɩ khʋʋrɩ nɩ́’batábɔkɔ yɛ Yékínná yaarɩgɔɔ wɛrɩ, ʋ́ ɲísígi wá bárkárá wáɩ wɛ buuri kperkperi yɛ̂ɛ pɩ́ wɔ́ɔnná. ¹¹Kha’ ʋ́rɩ́ Yésúra Yékírí wá sɛbɩ kha’ra kha’ ʋ́rá déeri

Pʋ́rɩ́ gɩ́ pɩ́rɩ́ má’nɛ́ɛnɩ́bɩ kaɩra sɛ́ɛ wɛrɩ,

kɩ́rá bannɩ ba dée pʋ́rɩ́ gɩ́ kɔ́’rɩ dukiri wɛra.4.11 Ná keri Mák 118.22

¹²Pébu, fa duniɲaná kukúrúku, Yékíre hãanɩga kɔ́ ɲísí magɩ kɩ̂ɩ wɔ́nnɩ́ yɛɛ ʋ́ hɩ̃́ŋ nɩ́nɩ́ wã ná kɩ dée má Yésú ɲísígira mʋ́wã.

¹³Mʋ́ pɩ ɲáanɩ ná Pɛ́ɛrɩ ná Jã́na sɛɛrɛɛ kaadé phãnɩgɛ wɛrɩ, sɩ́ maanɩga bɩ pébu, tʋ-bɩyaa dé nɩ́pɛ mɛ́’nɩ púrgi, pɩ yɛ́ tʋ sɛbɩ wa; tʋ-bɩyaama tɛ̃ dé pɩ́ ná Yésúrâa yɛ kpoogo. ¹⁴Yɛ mʋ́ pɩ ɲáaná wáɩ ʋ́ pã́aɲánná ná ʋ nɩɩnaa pɩ́ the’rá wɛrɩ, pɩ buu tɔ́ɔ khabɩ wa. ¹⁵Pɩ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ ku’ thɩɩthɩɩkhanná. ¹⁶Pɩ́ kuso yɛ pɩ̂ɩ pʋ́’ pɩ́ thĩ kha’ mʋ́nnɩ ɩ̃bɩ́ra ba dé nɩ́pɛ́ yóo bîi? Dé Jerúzalɛ́m nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ ɲáanɩ tãgɩmasimɩ́ ɩ́ pɩ déeri ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛrɩ, yɛ ɩ̃bɛ́ wɔ́nnɩ́ pákɩ́ŋ sɩ ya. ¹⁷Yɛ sɩ mákɩ́rá ná sɩ tɩɩ nɩ́pɩ́rá wa, dé ɩ̃bɩ́ra kpukiŋ bi kha’ hã pɩ́ sɛɛ’ Yésú wá ɲísígi wá mɩ́ɩnɛ nɩ́nɩ́ wã.

¹⁸Pɩ́ tɔ yɩ́sɩ sɛɛrɩyɛ kpɩ̃́nnɩ́gá bɩ kha’ hã pɩ́ sɛɛrɛɛ wɛrɛ́sɩ ɩ̃́ mamaŋ nɩ́pɩ Yésú wá ɲísígírá wa. ¹⁹Yɛ Pɛ́ɛrɩ ná Jã́ná sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ́ thĩna keŋ ná mákɩ́n-sɩrɩ Yékírí thãná ná ɩ̃bɩ́ra nú pɩ́ wágɩ yɛ́ sɛ́ɛ Yékírí wágɩra. ²⁰Yɛ kha’ ɩ̃bɛ́ wɔ́nnɩ́ kaa sɛɛ’ tɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ ɲáanɩ ná tɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ núuni wɛrɩ wa. ²¹Yɛ thɩɩthɩɩbɩrá písée kpukiro bi yɛ sɛ́ɛ bɩ. Nɩ́pɩ́rá yɛɛra pɩ yɛ tʋʋ khɩ̃ŋ tɩ́ pɩ khɛ yɛ́ wɔ́nnɩ́ dé bi mɩ́ɩnɩ wã. Pébu, bɛ́ɛ’ yɛ fʋʋma Yékírí wá ɲísí nʋʋgɩ ɩ̃ dɛɛ ɩ́tɛ tɩ́ déerá wɛra. ²²Wáɩ ʋ́ pã́aɲánná tãgɩmasipã́aɲámmɩ wɛrɩ, ʋ yɛ tarɩ dɩɩsɩ digbéeɲɔ.

Nɩ́’ pɩ́ khãanɩ Yésúrá wɛrɩ, pɩ́ Yékíŋ ɲɩ́ŋga

²³Mʋ́ pɩ sɛ́ɛrɩ Pɛ́ɛrɩ ná Jã́nɩ wɛrɩ, pɩ́ yóo pɩ́ kãmbɩ thãná ɩ̃ ná thoo bi mɩ́ɩ ɩ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩ sɛɛ’ra wɛra. ²⁴Mʋ́ pɩ núuni si, pɩ́ bɛrɩ tɩ́ bʋ ɩ̃ ɲɩ́nɩ́ Yékírí kha’ á Tamaŋ, ʋ́rá khonni thʋ’rɩ ná fãnɩŋgɩ ná sɔ́bɩ́yɔkɩ ná mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̂ɩ bʋ́ wɛra. ²⁵Yɛ kha’ ʋ́rá khɛɛrɩ ɩ̃bɩ khãgaa Davíti ʋ́ déerá ʋ́ sʋ̃mdébii wɛrɩ, ɩ̃ sɛɛrɩyɛ ʋ́ Nii wá bárkárá kha’

Pée déeri yɛ támabɩrá ɲáŋgɩ́râa?

Pée déeri yɛ sɩrsɩ wá nɩ́pɩ́rá fonnigo pɩ́ wɩ́sɩ phãɩɲaa?

²⁶Duniɲa ɩbɩ ya-bɩrma Tamaŋ Yékírí ná ʋ́ Sakhanɩ́nná,

yɛ nɩ́khãgɩbɩrá fɔ́gɩ́ bɩ́ bʋ dúu.4.26 Ná keri Mák 2.1-2

²⁷Thɩ̃ɲaa-ʋ, nɩɩɲɛná Éródi ná Pɔ́nsɩ Pílátɩ ná támabɩ ná Ísíráyɛ́l bibi fɔ́’rɩ dúu ʋ́ sʋ̃mdébii Yésú ʋ́ déeri ʋ́ wáa, ʋ́ ʋ saarɩ wɛrɩ, ²⁸ɩ̃ dée mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ʋ́ khɩrɩɩra saabɩra ʋ́ wɔ́rgɩ wá bárkárá wɛra. Dé-biriima kaa tʋ bʋ́ kpooro. ²⁹Yɛ kha’ á Tamaŋ, ʋ núu mɩ́ɩ tɩ́ nɩ́pɩ kha’rɩ pɩ̂ɩ dé ɩ̃bɩ́rɩ́ waa? Ʋ yɛɛ ʋ́ sʋ̃mdébibirá bu phĩnni tákɩrsɩ́ sɛɛ’ ʋ́ sɛɛrɛra. ³⁰Yɛ ʋ pã́aná’ nɩ́pɩ yɛ́ dé tãgɩmasimɩ́ɩɲɩ ɩ̃́ bʋka’ ʋ́ wɔ́rgɩ ʋ́ sʋ̃mdébii Yésú wá ɲísígírá. ³¹Mʋ́ pɩ ɲɩ́nnɩ Yékírí sóo, khaa tɩ́ pɩ pĩ́ŋgínná wɛrɩ, tɩ́ sígée, yɛ Yékírí wá Niɲé hĩi pɩ́ bɛ̂ɛ’, pɩ̂ɩ yɛ sɛɛ’ ʋ́ sɛɛrɛ kaadé phãnɩgɛ.

Nɩ́’ pɩ́ khãanɩ Yésúrá wɛrɩ, dɛɛ-bɩrma pɩ́ mɩ́ɩɲɩ́ná

³²Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́ŋ bɩ́ khãana Yésúrá wɛrɩ, pɩ́ dɔ́sɩ ɲá-sɩyaama kãmba. Nɩ́nɛ yɛ bʋ́ yɛ̂ɛ kha’ má mɩ́ɩɲɩnɩ mákpo wáyɛ ya, dé pɩ́ bɛ́ɛ’ dɛɛra-ɩ́-bʋma. ³³Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩra yɛ sɛɛ’ma Tamaŋ Yésú wá huyamɩ wá mɩ́ɩnɩ wɔ́rgɛ tákɩrsa. Yékírí kɩnna’-ʋyaama pɩ́ bɛ́ɛ’ tákɩrsa. ^34-35Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɛ khaayɛ wɛrɛ́sɩ duse wɛrɩ, pɩ yɛ doŋgin-sima ɩ̃́ hã ɩ́ tigi’inɛ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩra; pɩ́rá kpɩkɩrɛɛ ɩ̃́ mákɩ́ŋ bɛ́ɛ’ ʋ́kpo ʋ́kpo wá degense. Sɩ́ dée mʋ́nnáa pɔ́ɔrɔ̂ɔ yɛ pɩ́ sɔgɔmbɩrá wa. ³⁶Ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Jozɛ́fɩ ʋ́ ku’ra Sípiri; dé-uma Léví biye. Sʋ̃ŋgɩnnɩbɩra yɩ́sɔɔma Bárnábásɩ, kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ nɩ́sɛ. ³⁷Ʋ́ doŋgiro ʋ́ khãmargɩ ɩ̃ hãa ɩ́ tigi’inɛ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrɩ dé pɩ kpɩkɩrɛɛ.

Ánánɩ́yásɩ ná Safɩ́ɩra wá mɩ́ɲa

¹Yɛ ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Ánánɩ́yásɩ yɛ̂ɛ yɩ́’ ʋ́ hannɩ Safɩ́ɩra. Pɩ́ doŋgiro pɩ́ kharɩ ²yɛ bɛrɩ tɩ́ bʋ ɩ̃ kóorígó tigi’i wá yɔ́ɔ, yɛ khoorá ná hãa ɩ́ tɔɔnɔ Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrɩ dé pɩ kpɩkɩrɛɛ. ³Pɛ̂ɛnná pʋ́gɔɔ kha’ Ánánɩ́yásɩ, mʋ́ ʋ déeri yóo yɛ Sutãnaaná yeyoo kã́kásɩ ʋ́ tʋ̃nɩ hãa Yékírí wá Nii yɛ kóorígó khaarɩ wá tigi’i wá yɔ̂ɔ? ⁴Yɛ kha’ mʋ́ ʋ yɛ mɩ́ɩ doŋgiro ri ya wɛrɩ, keŋ má ʋ́ wárɛ tɩ déerá waa? Yɛ mʋ́ ʋ doŋgiinni wɛrɩ, keŋ má ɩ́ tigi’iri ʋ́ wáyɛ yaa? Yɛ mʋ́ ʋ déeri yóo yɛ buu kã́kásɛ̌ɛ hũŋgiraa? Kha’ nɩ́pɛ ʋ tʋ̃nnɩ hãa wã, dé Yékíro.

⁵Mʋ́ Ánánɩ́yásɩ núuni si wɛrɩ, ʋ́ wáa huwo. Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ núuni si wɛrɩ, sɩ́ dée bí bu phãnɩgɩ tákɩrsa. ⁶Nákɔrbombé ba khɛɛ kpɩ̃ɩgɩrɩ ɩ̃ pĩ́ŋgíyé gi yɛ khɛɛ ná kasɩga gɩ.

⁷Tɩ́ dáɩ kɩ́rɩ́ʋ, Ánánɩ́yásɩ wá hanná baa ba dóoró kaa tʋ bʋ́ kpooro. ⁸Pɛ̂ɛnná pʋ́gɔɔ kha’ nʋ́ʋgɛra pɩ doŋginni pɩ́ khannaa? Ʋ́ kha’ iiyo, kɩ́ nʋ́gɩrɛ. ⁹Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ mʋ́ pɩ déeri yɛ bɛrɩ tɩ́ bʋ dé pɩ má’ Tamǎaŋ Niiní keŋ? Kha’ ʋ keŋ, nɩ́’ pɩ́ kasɩ’rɩ ʋ́ khoori wɛrɩ, pɩ fɩ́ma tʋtʋ̃ʋnná sówo, yɛ pɩ ba khɛ́ ná kasɩ’-ʋ́rma tɛ̃. ¹⁰Tɩ́ khanná fɩ́ ʋ́ wáa sʋ̃ŋgɩnnǎa the’rá ɩ̃ huwo. Nákɔrbombirá dóoró ɲáa ná ʋ huwo; pɩ́ khɛɛ kusigoo ná kasɩgɔɔ ʋ́ khǒo the’rá. ¹¹Asɔ́nnɩ́pɩ ná nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ núuni si wɛrɩ, phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ bɩ tákɩrsa.

Mɩ́ kɔ́ŋgɔ́ŋ ɲɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛra

¹²Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩra yɛ déma tãgɩmasimɩ́ kɔ́ŋgɔ́ŋ ɲɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ nɩ́pɩ wá sɔgɔmbɩrá. Asɔ́nnɩ́pɩ bɛm-bɩyaa-tɩ́-bʋma yɛ̂ɛ pĩ́ŋgíŋ Sálómɔ́ wá tákhaŋgɩrá. ¹³Ɔ nɩ́’ máa yɛ́ ha’rɩ́ kpɛ́’ pɩ́ bʋ wa, yɛ nɩ́pɩra yɛ kpónnó’-pima tákɩrsa. ¹⁴Khoobi ná ha’ pɩ́ khãana Tamanná wɛrɩ, pɩ yɛ kɔ́mma yɛ̂ɛ yóo kũ̂uŋ. ¹⁵Nɩ́pɩ́rá kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ yóo bo’ribinɛ khɩ̃nɲɩná; pɩ yɛ hʋ̃nna’-pɩma yɔɔbɩ ná tɛ́pɔ sɩ́ dé sã́ŋgɩ, ná Pɛ̂ɛnna bâa tarɩ, háarɩ ná ʋ́ thĩna buu phagɩ bɩ́ bʋ wa, ʋ́ doondorá pha’ pɩ́ ɔɔ bʋ. ¹⁶Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ yɛ ku’ma nɩɩ ɩ̂ɩ yɛ Jerúzalɛ́m kénɲíná wɛrɩ, yɛ̂ɛ baŋ bo’ribi ná nɩ́’ pɩ́ kpéréŋgbéebe yɛ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ wɛra. Yɛ pɩ́ bɛ̂ɛ’ yɛ pã́aɲɩma.

Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ wá fʋ̃́ʋsɩ́mmɩ wá mɩ́ɲa

¹⁷Yɛ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa ná ɩ́pɛ bɩ̂ɩ yɛ ʋ́ fɩ́ kpoogi, pɩ́ déeri Sádísébi wɛrɩ, pɩ́ khɛɛ dɔ́ɔkpóori Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrá, ¹⁸yɛ kɔ́rɩ́ ná pã́gɩ́ bɩ. ¹⁹Tamaŋ Yékírí wá mɩnɩgɩ wá ɔ̌ɔ ba pã́gɩ́yá karsódukiri iseŋgi ɩ̃ kusigo bi, ²⁰yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ yóo Yékínthɩya’dukirá ɩ̃́ ná sɛɛ’ thakoo mɩ́ɲáŋgɛ̌ɛ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ nɩ́pa. ²¹Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrá pɩ́ya. Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ, pṹníŋ thuthuki pɩ́ yóo Yékínthɩya’dukirá ɩ̃ nâa mamaŋ nɩ́pɩra.

Mʋ́ pɩ yɛ sɩ́ bʋ, Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa ná pɛ́ɛ bɩ̂ɩ yɛ ʋ́ fɩ́ kpoogi wɛrɩ, pɩ́ yɩ́sɩ thɩɩthɩɩkhãgɩbɩ tɩ́kɩ́ŋ ná Ísíráyɛ́l bibi wá nɩ́khãgɩbɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ, yɛ sʋ̃nɩ dé pɩ ná khɛ Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrɩ karsódukirá baŋ bɩ́. ²²Mʋ́ sʋ̃mdébibi nannɩ wɛrɩ, pɩ ɲáa bɩ ya. Pɩ́ fɩ́gɩ́ ná sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ²³yóo-ɩ̃bɩ́nnɩ ná ɲáa ná tʋtʋ̃nɲɩna pã́gɩ́ sɩ̃ɲa, yɛ ɲáa tɛɛgɛɛrɩbɩrɩ pɩ́ khayɩrá tʋtʋ̃nɲɩ wá wɔ́ɔnná. Yɛ mʋ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ pã́gɩ́ɩrɩ dóoró wɛrɩ, ɩ̃bɩ́ra ɲáa nɩ́nɩ́ wã. ²⁴Mʋ́ Yékínthɩya’duki wá tɛɛrɩbɩ wá nɩ́khãgaa ná Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ núuni si wɛrɩ, sɩ́ sóo pɩ́ hakɩra, pɩ̂ɩ pʋ́’ pɩ́ thĩ kha’ mʋ́ pɩ déeri yówoo?

²⁵Mʋ́ pɩ yɛ sɩ́ bʋ wɛrɩ, ɔ̌ɔ baa ba kha’ nɩ́’ pɩ́ pɩ pã́’ná karsórá wɛrɩ, pɩ níma Yékínthɩya’dukirá yɛ̂ɛ mamaŋ nɩ́pa. ²⁶Yékínthɩya’duki wá tɛɛrɩbɩ wá nɩ́khãgaa ná sʋ̃mdébibirá tɔ yóo ná khɛɛ bɩ yɛtɛtɛ pébu, pɩ yɛ phãnɩma kha’ nɩ́pɩra ba hĩŋgiŋ-ɩ̃bɩ́rɩ́ma. ²⁷Mʋ́ pɩ khɛɛrɩ baa bɩ́ thɩɩthɩɩkhanná wɛrɩ, Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaará sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ²⁸ɩ̃bɩ́ra yɛ sɛɛrɩyɛ kpɩ̃́nnɩ́gá bɩ kha’ hã pɩ́ mamaŋ nɩ́pɩ ʋ́ wɛ́ɛ ɲísígírá wa waa? Yɛ pɩ́ kaɩ yɛ mamaa nɩ́pɩrɩ Jerúzalɛ́m khaayɩ wá bɛ́ɛ’ yɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ khɛ wáɩ wɛ́ɛ humini ɩ̃́ dʋ’ ɩ̃bɩ́rɩ́ sɩ́.

²⁹Yɛ Pɛ́ɛrɩ ná pɔ́ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrá kha’ mákɩ́n-sɩrɩ ná mʋ nú Yékírí wágɩ yɛ́ sɛ́ɛ nɩ́pɩ wágɩra. ³⁰Kha’ Yésú ʋ́ pɩ́rɩ́ thɩɩthɩɩbɩ ba’rɩ nɩ́’batábɔkɔ ɩ̃ khʋʋ wɛrɩ, ʋ́ra ɩ̃bɩ khãgɩbɩ wá Yékírí yaara’rɩ. ³¹Kpónnó’-uruuma ɩ̃ saa-ʋ ʋ́ the’, ʋ́ dé’ diŋgo yɛ déyoo nɩ́kpóróo ná Hɩ̃́nnáa sɩ́ dé sã́ŋgɩ, ʋ́ yɛɛ Ísíráyɛ́l bibirá fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ yɛ ʋ́ sɛ́ɛ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ hã bɩ ɩ́. ³²Yɛ kha’ ɩ̃bɩ ná Nii ʋ́ Yékírí hãanɩ ɩ́pɛ bɩ̂ɩ nú ʋ́ wágɩ wɛrɩ, ɩ̃bɩ bɛ́ɛ’ ɲáanɩ ɩ́ mɩ́ɩɲɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ yɛ̂ɛ sɛɛrɩyɛɛ.

³³Mʋ́ thɩɩthɩɩkhãgɩbɩ núuni sɛɛrɛ wɛrɩ, pɩ́ dɔ́ɔ má pɩ bɛ́ɛ keuma yɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ khʋ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩra. ³⁴Yɛ ɔ Fáarísi wáyɛ̂ɛ yɛ pɩ́ sɔgɔmbɩrá, ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Gámálɩ́yɛ́l, ʋ́ déerá tɛ̃ Yékírí wá sɛbɩtʋwa. Nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ yɛ sama ʋ́ sáʋ. Ʋ́ yaa nɩɩnaa thɩɩthɩɩkhãgɩbɩ wá sɔgɔmbɩrá yɛ sɛɛrɩyɛ kha’ pɩ yɛɛ Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrá ku’ kɩ́rɩ́ʋ. ³⁵Mʋ́ pɩ ku’ri sóo, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ́ Ísíráyɛ́l bibe, pɩ kɔrsɩŋ ɩ́tɛ tɩ́ pɩ bɛ́ɛ dé nɩ́pɛrɩ wɛrɩ, ³⁶dé Tédásɩ yaara khátɛrá tɩ dáɩ wa, dé ma bɛɛ ɲísíge. Nɩ́pɛ́ kpɛ́gɩ́ ʋ́ bʋ yɛ̂ɛ ɲʋ́mɩ́ŋ nɩ́pɩ kpársɩ́ɲɔ. Pɩ́ ba khʋwɔɔ, yɛ ɩ́pɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɛ thowoo wɛrɩ, pɩ́ tɩɩgɩra, sɩ́ tɔ sóo fɩ́. ³⁷Tɩ́ kpãnaa bʋ, Júdásɩ ʋ́ ku’ri Galíle wɛrɩ, ʋ́ yaa thʋ̃’nɛɛsɩ wá pã́nná ɩ̃ kpaarɩga nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩ, pɩ̂ɩ thowoo. Mʋ́nnáa ʋ́rɩ́ huuri tɛ̃, yɛ ɩ́pɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɛ thowoo wɛrɩ, pɩ́ tɩɩgɩra. ³⁸Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ, mâa sɛɛ’ pɩ wɛrá kha’ pɩ ɲá nɩ́pɛrɩ yɛ́ yɛɛ pɩ́ tara, dé ná kã́kásɛrɩ wɛrɛ́sɩ sʋ̃mdéenɲɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ ku’-irma nɩ́thɩ̃napɩ thã, ɩ ba hasɩ’ma. ³⁹Yɛ ná ku’-irma Yékírí thã, pɩ́ ba wɔ́nnɩ́ hasɩgɛɛ ya. Yɛ kha’ pɩ kɔrsɩŋ dé pɩ ba kpɩ̃́ŋ Yékínnɔ.

Pɩ́ pɩ́ɩ ʋ́ wásɩrɩ ⁴⁰yɛ yɩ́sɩ Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrá baa pɩ́ khɩrɩ bɩ tákɩrsɩ yɛ sɛɛrɩyɛ kpɩ̃́nnɩ́gá bɩ kha’ hã pɩ́ sʋ̃́nnɩ́ sɛɛrɛɛ Yésú wá ɲísígírá tʋ̃́wã, yɛ sɛ́ɛ bɩ. ⁴¹Sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrá kuso fɩ́ thɩɩthɩɩkhanná dɔ́ɔwóoŋge ɩ̃ dɛɛ tɩ́ Yékírí kenni sɩ́ mákɩ́rá ná pɩ sénné’ pi ɩ̃́ dɛɛ Yésú wá ɲísígírá wɛra. ⁴²Yɛ khɩɩbɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ yɛ mamamma nɩ́pɩ yɛ̂ɛ sɛɛ’ sɛɛrɛ nʋwãa ʋ̂ʋ sɛɛ’ Yésú Kírísi wá mɩ́ɩ wɛrɩ Yékínthɩya’duki ná pɩ́ dusirá.

Yékírí wá sʋ̃mdébibi má’nɩ́ɲɔ wá phɩ̃’ khommi wá mɩ́ɲa

¹Mʋ́ Yésú wá mamannɩbibira yɛ kɔ́ŋ yɛ̂ɛ yóo pɩ́ khɩbɩrá wɛrɩ, Júde bîi yɛ sɛɛ’ gɛ́rɛ́kɩsɩ wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ wṹugíŋ Júde bîi yɛ sɛɛ’ eburusi wɛra. Pébu, waatɩ ʋ́ pɩ yɛ kpɩkɩŋ mɩ́ɩɲɩ khɩɩ wó khɩɩ wɛrɩ, pɩ yɛ kpɩkɩmma yɛ̂ɛ fʋ̃́ʋ Júde bîi sɛɛ’ gɛ́rɛ́kɩsɩ wɛrɩ, pɩ́ khɩsahapɩra. ²Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrá yɩ́sɩ ʋ́ mamannɩbibi wá bɛ́ɛ’ ɩ̃ pĩ́ŋgíré bi, yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ sɩ mákɩ́rá ná ɩ̃bɩ́ra hɩ̃tɩ dikpɩkɩŋgɔ yɛ́ sɛ́ɛ Yékírí wá sɛɛrɛ̌ɛ sɛɛ’mɩnɩ wã. ³Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ, pɩ khoŋ khoobi má’nɩ́ɲɔ pɩ́ sɔgɔmbɩrá, pɩ́ nɩ́pɛ sɛɛ’ pɩ́ ɲísí nʋʋgɩ yɛ́ dé nɩ́’ pɩ́ hĩini Yékírí wá Nii yɛ̂ɛ wɔ́ɔmɛ tákɩrsɩ tɛ̃ wɛrɩ, ɩ̃bɛ́ yee bi tɩ́ sʋ̃mɩnná, ⁴yɛ ɩ̃bɩ́rá tereŋ Yékíŋ ɲɩ́ŋgɩ ná ʋ́ sɛɛrɛsɛɛkɩrá. ⁵Ʋ́ sɛɛrɛrá nʋwãa Yésú wá mamannɩbibi wá bɛ̂ɛ’nɔ. Pɩ́ khori Étɩ́yɛ́nɩ ʋ́ khãana Yésúrá tákɩrsɩ yɛ hĩi Yékírí wá Nii wɛrɩ, ná Filípi ná Pórókóri ná Níkánɔ́ɔrɩ ná Tímó ná Párméná ná Níkólá ʋ́ ku’ri Ántɩ́yɔ́sɩ yɛ fɩ́kɩ́rá dée Júde nɩ́nɩ́ wɛra. ⁶Pɩ́ bʋkaa bɩ́ Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrɩ; pɩ́ ɲɩ́nɩ́ Yékírí yɛ dʋgɩ bɩ dése. ⁷Yékírí wá sɛɛrɛra yɛ tɩɩma, yɛ mamannɩbibira yɛ kɔ́mma tákɩrsɩ Jerúzalɛ́mɩná yɛ̂ɛ yóo; yɛ Yékírí wá thɔgɩnnɩ kɔ́ŋgɔ́mbɛ̂ɛ yɛ khãa Yésúrá.

Étɩ́yɛ́nɩ wá kɔ́’mɩ wá mɩ́ɲa

⁸Étɩ́yɛ́nɩ wá mɩ́ɩ nʋʋnaama Yékínnɔ, yɛ ʋ́ hãa-ʋ wɔ́rgɩ ʋ̂ʋ yɛ dé tãgɩmasimɩ́ kpakpa’ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛra. ⁹Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkharɩ wá tɔ̂ɔ yɛ bʋ́, tɩ́ pɩ yɛ yɩ́’ Doŋ Bí Buuri Pɩ́ Thĩ wɛrɩ, pɩ́ wára. Pɩ́ nɩ́’ pɩ́ ku’ri Síirɛ́nɩ ná Álɛ́kɩ́sándírí ná Sílísí ná Ází sɩrgɩrá wɛrɩ, pɩ́ pɔ́ɔ kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ pã́nɩ́ kãmbɩ pɩ́ ná Étɩ́yɛ́nɩna. ¹⁰Yɛ mʋ́ kɩ déeri má ʋ yɛma wɔ́ɔmɛ yɛ Yékírí wá Niɲêe yɛ ʋ́ kpoogi wɛrɩ, pɩ yɛ́ wɔ́nnɩ́ khoŋ ʋ́ sɛɛrɛ̌ɛ nʋ́gɩ wa. ¹¹Pɩ́ tɔ suu pɔ́ khobi dé pɩ sɛɛ’ kha’ nú-ĩbínni ná ʋ kʋsa’ Yékírí ná Moyízira. ¹²Pɩ́ thori Júdebi wá khokhãgɩbɩ ná Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ ná pɔ́ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩ, pɩ́ tɔ baa ba kɔ́rɔɔ fãŋgɔ ɩ̃ yóo ú thɩɩthɩɩkhanná. ¹³Pɩ́ suu tɛ̃ pɔ́ɔ dé pɩ tʋ̃nnɩ́ hãa-ʋ kha’ wáɩ wɛrá dá’ khaa tɛ tɩ́ déeri Yékírí wárɩ ná maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ, sɩ́ kpʋ̃kɩmmɛ ɲa. ¹⁴Kha’ nú-ĩbínni ná ʋ kha’ Názáarɛ́tɩ Yésûu ba hasɩ’ khaa tɛrɩ yɛ́ fɩ́kɩ́ŋ mɩ́ɩ ɩ́ Moyízi bʋka’ra ɩ̃bɩ́rɩ́ dé ɩ̃bɩ́ra kɩ́ dé wɛra. ¹⁵Thɩɩthɩɩkhãgɩbɩ wá bɛ́ɛ’ keri Étɩ́yɛ́nɩnɩ kirikiri, ɩ̃ ɲáa ná ʋ́ wɔ̂ɔnna khɛɛbɩrɛ Yékírí wá mɩnɩgɩ wá wɔ́ɔrɔ.

Étɩ́yɛ́nɩ wá sɛɛrɛ

¹Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaará pʋ́gɔɔ kha’ mʋ́nnáa-ʋ bâa? ²Étɩ́yɛ́nɩná kha’ á nɩ́pɩ ná sii thaaba, pɩ nú. Kha’ Yékírí ʋ̂ʋ sáʋnɔ wɛrɩ, bʋka’-ʋma ʋ́ thĩ ɩ̃bɩ sii Ábráhámɩnɔ waatɩ ʋ́ ʋ yɛ Mézópótámíná wɛrɩ, yɛ ʋ́ tʋ̃má ʋ ba ná hɩ̃tɩ Áaránná. ³Nínáa ʋ sɛɛ’raa-ʋ kha’ ʋ ku’ ʋ́ sɩrgɩrá ɩ̃́ yóo sɩrɩ gɩ́ ma ba bʋkaa-ʋ wɛrɩ, yɛ́ sɛ́ɛ ʋ́ nɩ́pɩrɩ fɩ́.7.3 Ná keri Sĩn 12.1

⁴Ʋ́ tɔ kuso Káldé sɩrgɩrá ɩ̃ ná hɩ̃taa Áaránná. Tɩ́ ʋ́ sii huuri sóo wɛrɩ, tɩ́ra Yékírí yɛɛrɩ ʋ́ yaa tɩ́ khanná ɩ̃ ba hɩ̃taa sɩrɩ gɩ́ pɩrɛ hɩ̃tansɩ wɛrá wɛra. ⁵Ʋ hãa-ʋ fãnɩŋgɩ sɩrgɛrá wa. Ʋ́ yatɩkoronna hãa-ʋ háarɩ má khaarɛ tɩ̂ɩ naŋ dé’daarɩ wa, dé hã-ʋrʋʋma nʋ́ʋgɩ kha’ ma ba yɛɛ ʋ́ ná ʋ́ kóibírá khɛ sɩrgɛrɩ kutúru. Yɛ tɩ́ pã́nná ná ʋ́ yatɩkoronna yɛ biinɔ́ wã. ⁶Yékínná kha’ ʋ́ kóibira ba déma khɩrbɩ kɔ́ sɩrɩ magɔ, pɩ́ dé bi dombi ɩ̃́ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ bɩ dɩɩsɩ kpársɩ́ɲɔ. ⁷Yɛ thĩ tîi ba dé bi dombi wɛrɩ, manâa ba kpɩ̃́ŋ tɩ́, yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ kóibírá ba ku’ kɩ́ sɩrgɩrá ɩ̃́ ba thɩya’ ma khátɛrá.7.7 Ná keri Sĩn 15.13-14⁸Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ sóo, ʋ́ khoroo nɩ́ɩnɛ́ɛsɛ; khohuureesirá déeri sɩ́ nɩ́ɩnɛ́ɛsɩ wá tɩ̃́ŋgɛ́ɛsɩra. Sɩ́ dée mʋ́nnáa, mʋ́ Ábráhám hũnni Ízákɩrɩ, ʋ́ huuriyoo khɩɩbɩ má’nɩ́sãa’ khɩɩrá. Ízákɩrá yaa dée tɩ́kpoonɛ Jakɔ́pɩra; Jakɔ́pɩrá yaa dée tɩ́kpoonɛ tɛ̃ ɩ̃bɩ khãgɩbɩ kpɔɔ ná pɩ́ɲɔna.

⁹Ɩ̃bɩ khãgɩbɩrá khɛɛ dɔ́ɔkpóori pɩ́ khɩ̃nɩɩ Jozɛ́fɩrá ɩ̃ doŋgiroo, pɩ́ yóo ú Éjípíti. ¹⁰Yɛ Yékíre yɛ-ʋ́ma kpoogi, ʋ́ khoroo yíbísãɩ thĩiɲi thĩi ɲí ʋ hakɩnna wɛra. Yékínná hãa-ʋ wɔ́ɔmɩ yɛ ʋ́ mɩ́ɲɛ́ nʋwãa ɩthakho Fáaráwɔ̃́nɔ; ʋ́ déyoo fãgɩmaŋ Éjípíti sɩrgɩrá ná ʋ́ kórgi wá bɛ́ɛ’rá.

¹¹Khʋ̃mkpóróo ba wáa Éjípíti sɩrgɩ wá bɛ́ɛ’rá tɩ́kɩ́ŋ ná Kánáa sɩrgɩnɛ. Nɩ́pɩ wá yíbíré sãɲɩ tákɩrsa; ɩ̃bɩ khãgɩbɩra yɛ buu mɩ́ɩnɩ yɛ̂ɛ di ya. ¹²Jakɔ́pɩrá núu ná pɩ kha’ diime bu Éjípítirá. Ʋ́ sʋ̃nɩ ɩ̃bɩ khãgɩ bɩ́ déerá Jozɛ́fɩ wá mánɩ́khobi wɛrɩ, pɩ́ yóo yɛ pɩ yɛ tʋwɔɔ wa. ¹³Ʋ́ písée sʋ̃nɩ bɩ tɛ̃; Jozɛ́fɩrá bʋkaa ʋ́ thĩ ʋ́ mánɩ́khobi ná ʋ́ khɩ̃nɩɩnɔ. Tɩ́ra Fáaráwɔ̃́ tʋʋrɩ Jozɛ́fɩ wá thĩinna. ¹⁴Tɩ́ kpãnaa bʋ, Jozɛ́fɩrá sʋ̃nɩ dé pɩ ná khɛ má sii Jakɔ́pɩ ná ʋ́ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ baŋ bɩ́. Pɩ yɛma nɩ́pɩ digbéesãa’ ná kpɔɔ ná pɩ́mʋ́wã̂a’. ¹⁵Jakɔ́pɩrá yaa yóo Éjípítirá; nínáa ʋ́ ná ɩ̃bɩ khãgɩbɩ huuri. ¹⁶Pɩ́ khɛɛ yóo bí Síkɛ́m ɩ̃ ná kasɩga bɩ tã́ŋ tɩ́ Ábráhám donna tigi’ye Ámɔ́ɔrɩ wá bibinɛ wɛra.

¹⁷Yékírí hã-ʋyaama Ábráhámɩnɩ nʋ́ʋga. Mʋ́ ʋ́ waatɩra yɛ bɛ́ɛ ɲʋ́mɩ́ŋ wɛrɩ, ɩ̃bɩ thĩinnâa kɔ́ŋ Éjípítirá yɛ̂ɛ yóo ¹⁸ɩ̃ ná nanɩ khɩɩ ʋ́ ɔ ɩthakho fʋ̃mɩ bannɩ khɛɛ ɩɩgɩrɩ wɛra. Ʋ́ ɩthakhoora yɛ yaa kɔ́rɩ́ Jozɛ́fɩrɩ bʋ́ ɩ̃ buu tʋʋ mɩ́ɩ ɩ́ ʋ déerá wɛrɩ wa. ¹⁹Ʋ́ ɩɩrá khɛɛ wɔ́ɔmɩ ɩ̃bɩ nɩ́pɩ́rá ɩ̃ fʋ̃́ʋsɩ́rá ɩ̃bɩ khãgɩbɩrɩ fɔ́ pɩ́ ba taraa sɛ́ɛ pɩ́ bibiri dé pɩ hu. ²⁰Ʋ́ waatɩrá pɩ hũnni Moyízira. Kɩrɩ-ʋyaama yɛ ʋ́ mɩ́ɲɛ́ nʋwãa Yékínnɔ. Be’-piruuma ʋ́ sǐi kórgírá ɩ̃ buu fergi bísãa’. ²¹Yɛ tɩ́ pɩ sɛ́ɛrʋʋ wɛrɩ, Fáaráwɔ̃́ wá biharɩɩrá khɛɛ begoo má ʋ́ thĩ wá biyo. ²²Mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ Éjípíti nɩ́pɩ tʋʋra wɛrɩ, mamam-bɩyaama ɩ́ bɛ̂ɛ’nɔ Moyízira. Yɛ ʋ́ sɛɛrɛ ná ʋ́ sʋ̃mdéenɲina yɛ dima.

²³Mʋ́ ʋ buuri dɩɩsɩ digbéeɲɔ hĩɲensi wɛrɩ, ʋ́ kha’ ma ná keŋ má nɩ́’ pɩ́ déeri Ísíráyɛ́l bibi wɛra. ²⁴Ʋ́ yóo ná ɲáa ná Éjípíti nɩ́nɛ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ pɩ́ ɔɔ, ʋ́ tʋ̃́ʋ hãa-ʋ ɩ̃ khãɩ khʋʋ Éjípíti nɩ́nna. ²⁵Keŋ-uyaa má, má Ísíráyɛ́l bikãmbɩra yɛ ba tʋma dé mana Yékírí khɛɛrɩ yɛ̂ɛ hɩ̃́ŋ bɩ, yɛ pɩ yɛ tʋʋ bʋ́ kpoori wa. ²⁶Kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́, ʋ́ ná hakɩra pɔ́ Ísíráyɛ́l bibe ná pɩ kpɩ̃́ŋ. Mʋ́ ʋ yɛ bɛɛ dé pɩ bɛŋ wɛrɩ, ʋ́ kha’ pɩ sɛ́ɛ saka; yɛ kha’ ɩ̃́ keŋ má pɩ́ Ísíráyɛ́l bi tónnɔ wãa? Pée déeri yɛ pɩ́ písée yɛ̂ɛ fʋ̃́ʋ kãmbaa?²⁷Yɛ ʋ́ wɛ ʋ̂ʋ yɛ khɩ’ ʋ́ kãnnɩ wɛrɩ, ʋ́ páayɔ̂ɔ kha’ ʋ tannɩ́ sʋ̃́ʋ dé máa saarʋʋ nɩ́khãgɩsɔ dé ʋ thɩɩ ɩ̃bɩ́raa?7.27 Ná keri Ku’ 2.14²⁸Yɛ kha’ ʋ bɛ́ɛ khʋ-mama pãtɩ́ ʋ khʋʋrɩ Éjípíti nɩ́nnɩ naannɩ wɛraa? ^29-30Mʋ́ Moyízi núuni si, ʋ́ horgo ná hɩ̃taa Mádɩ́ɲá sɩrgɔ ɩ̃ buu dɩɩsɩ digbéeɲɔ. Hũŋ-uri-níma bikho bíɲɔ.

Tɩ́ kpãnaa bʋ, Yékírí wá mɩnɩgɩ wá ɔ̌ɔ bʋkaa-ʋ ʋ́ thĩ gbirinná táboro’ kɩ̂ɩ so wɛrɩ, kɩ́ sɔgɔmbɩrá. Ʋ́ gbirinná tátí’ kí pɩ yɩ́’ Sínáyí wɛrɩ, kɩ yɛ. ³¹Mʋ́ Moyízi ɲáanʋʋ wɛrɩ, sɩ́ maanɩgɔɔ. Yɛ mʋ́ ʋ yɛ sʋ̃́ʋ dé ma tɔ́’rɩ́ŋ keŋ wɛrɩ, Tamaŋ Yékínná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ³²maná déeri ʋ́ khãgɩ bɩ́ déeri Ábráhám ná Ízákɩ ná Jakɔ́pɩ wɛrɩ, pɩ́ Yékíre.7.32 Ná keri Ku’ 3.6 Moyízirâa kpáŋ; ʋ yɛ hagɩ yɛ̂ɛ yaara’ wɔ́ɔrɩ ɩ̃́ keŋ na. ³³Tamaŋ Yékínná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ khoŋ ʋ́ dɛɛkharasɩ, dé khaa tɩ́ ʋrɛ wɛrɩ, má wárɛ.³⁴Yɛ kha’ ɲá-manɩ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ mɩ́ má nɩ́pɩra fʋ̃́ʋsɩ́ŋ Éjípítirá wɛrɩ, yɛ núu pɩ́ ũsinni, má sũuno dé ma hɩ̃́ŋ bɩ. Yɛ kha’ ʋ baŋ wɛrá, má sʋ̃nɔɔ Éjípítirá.7.34 Ná keri Ku’ 3.5, 7-8, 10

³⁵Ʋ́ Moyízi ʋ́ pɩ kaɩra kha’ máa saarʋʋ nɩ́khãgɩsɩrá dé ʋ thɩɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ wɛrɩ, ʋ́ra Yékírí khonni ɩ̃ sʋ̃nɩ dé ʋ dé nɩ́khãgaa ɩ̃́ hɩ̃́ŋ má nɩ́pɩrɩ mɩnɩgɩ ʋ́ bʋka’raa-ʋ ʋ́ thĩ táborokirá wɛrɩ, ʋ́ bárkárá. ³⁶Ʋ́rá kuso’ri bi Éjípíti sɩrgɩrá. Tɩ́ ʋ kuso’ra bi wɛrɩ, dé-uyaama tãgɩmasimɩ́ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛrɩ Éjípítirá ná sɔ́bɩ́yɔ’ mamɩgɩrá ná gbirinná dɩɩsɩ digbéeɲɔ̌ɔ thagɔ. ³⁷Ʋ́ Moyízi kpoorá sɛɛ’rɩ Ísíráyɛ́l bibiri kha’ Yékínna ba khoŋ pɩ́ thĩinná hɩ̃́ŋgɩ́nnáa pãtɩ́ manɛ wɛra.7.37 Ná keri Wóg 18.15

³⁸Waatɩ ʋ́ Ísíráyɛ́l bibi pĩ́ŋgínná gbirinná wɛrɩ, ʋ́ra Yékírí wá mɩnɩgɩ hãana thakoosɛɛrɛ tátí’ kí pɩ yɩ́’ Sínáyí wɛrɩ, ʋ́ hãa ʋ́ ɩ̃bɩ khãgɩbɩra. Ʋ́ kpoorá buuri ʋ́ sɛɛrɛ ʋ́ ku’ri Yékírí thã ɩ̃ hãa ɩ̃bɩ́ra. ³⁹Yɛ ɩ̃bɩ khãgɩbɩra pɩ́ɩ núu ʋ́ wágɩ wa, dé kaɩ-bɩrʋʋma yɛ khɛɛ pɩ́ dɔ́sɩ saa Éjípíti bu. ⁴⁰Pɩ́ sɛɛrɩyɛ Áarɔ̃́nɩ kha’ ʋ dé sɩ̃mbɩ́ hã ɩ̃bɩ́rɩ́, pɩ́ khɛ wɔ̂ɔnnɩ ɩ̃́ tã́a ɩ̃bɩ́rɩ́, dé ɩ̃bɩ́ra tʋʋ mɩ́ɩ tɩ́ nannɩ Moyízi ʋ́ kuso’ri ɩ̃bɩ́rɩ́ Éjípítirá wa.7.40 Ná keri Ku’ 32.1⁴¹Pɩ́ dée sɩ̃mbii ú khɛɛbɩnnɩ nábii ɩ̃ thɔgɩmɔ ʋ́ ɲísígírá. Tɩ́ nʋwãa bɩ́, pɩ́ yaa dée kɛrsɩ ɩ̃ dɛɛ ɩ́tɛ tɩ́ pɩ déeri pɩ́ thĩ wá déke wɛra. ⁴²Yékínná tɔ kʋ̃́ɩ kpãnaa tã́a bɩ yɛ yɛɛ pɩ̂ɩ thɔgɩŋ kʋsa’ɩ ná khɩɩ ná fergee ɩ̃ mákɩ́rá pãtɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá sɛbɩ kha’rɩ kha’

Ísíráyɛ́l bibe,

dé sarga ná thɔgɩnsɛ pɩ yɛ khoŋ yɛ̂ɛ hã ma gbirinná

dɩɩsɩ digbéeɲɔ́ɔ thagɩrá mɛ́’nɩ kɛyɩɩ?

⁴³Mʋ́nnáa-ʋ wã, dé kpóm-biyaama sɩ̃mɩ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Mɔ́lɔ́kɩ wɛrɩ, ʋ́ dóobíduki,

ná ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Éréfánɩ wɛrɩ, ʋ́ kʋsa’ra.

Pɩ́ sɩ̃mbɛra pɩ déerá yɛ̂ɛ khuusiŋ yɛ̂ɛ thɩya’.

Tɩ́rá yɛɛrɩ ma ba khɛ́ yóo-bíma déeyéŋ ɩ̃́ tarɩ Bábílɔ́nɩna.7.43 Ná keri Ámɔ́ 5.25-27

⁴⁴Yɛ kha’ ɩ̃bɩ khãgɩbɩra yɛma Yékírí wá dóobídukinɛ gbirinná. Kɩ́ dóobídukirâa yɛ bʋka’ kha’ Yékínna ma ɩ̃bɩ sɔgɔmbɩrá. Wɛ́ɛ ʋ́ sɛɛrɛɛra Moyízinɔ wɛrɩ, bʋka’-ʋyaa-ʋma pãtɩ́ ʋ yɛ ba dé gi wɛra; ʋ́ dée gi kɩ́ dɔ́mmɩ́ná. ⁴⁵Kɩ́ dóobídukira pɩ buuri ɩ̃bɩ khãgɩbɩnɛ ɩ̃ khɛɛ dóoró gí támabɩ wá sɩrɩ gɩ́ Yékírí nɩ́nná kɩ́ nɩ́pɩrɩ yɛ pɩ́ khɛɛ wɛra. Jozíyérá khɛɛra wɔ̂ɔnna. Dóobídukirá hɩ̃taa ní ɩ̃ ná nanɩ ɩthakho Davíti wá khɩɩra.

⁴⁶Davíti wá mɩ́ɩ nʋʋnaama Yékínnɔ. Ʋ́ ɲɩ́nɔɔ dé ʋ yɛɛ má má’ dukí hã ʋ́ ʋ́ déeri Jakɔ́pɩ wá Yékírí wɛrɩ, kɩ́ dé ʋ́ hɩ̃taŋkhara. ⁴⁷Yɛ ʋ́ bikhee Sálómɔ́ bannɩ ba mágɩ́ kɩ́ dukira. ⁴⁸Yɛ Yékíŋ Kpóróora wɛ̂ɛ hɩ̃tɩ du’ kí nɩ́pɩ má’nɩ pɩ́ dése ya, pãtɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa kha’ra kha’

⁴⁹Thʋ’nná déeri manɩ Tamaŋ Yékírí wá ɩthakhokiri,

yɛ fãnɩŋgɩrá dée má dɛɛdʋtágɩra.

Kha’ kʋ̃́nnɩ́ duke pɩ wɔ́nnɩ́ sʋ̃́nnɩ́ má’nɩ́ hã maa?

Yɛ tʋ̃́nnɩ́ kharɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ naŋ maná kpáarɛ̂ɛ?

⁵⁰Ɩ̃́ keŋ má maná khonni ɩ́ mɩ́ɲɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ waa?7.50 Ná keri Ézá 66.1-2

⁵¹Yɛ Étɩ́yɛ́nɩná sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ́ thasɩ hʋʋ-sɩrma; pɩ ságɩ́ Yékínná wã, yɛ̂ɛ kpɩ̃́’ ɲíntã́nnɩ tɛ̃. Pɩ pɩ́ɩ khɩɩ ʋ́kpo Yékírí wá Nii wá mɩ́ɩ wã, pãtɩ́ pɩ́ khãgɩbɩrɛ yɛ wɛra. ⁵²Kha’ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa ʋ̃nnɛ̂ɛ bʋ́ ʋ́ pɩ́ khãgɩbɩ kaarɩ fʋ̃́ʋsɩ́rá ɲâa? Ɩ́pɛ bɩ́ khɩrɩɩra yɛ̂ɛ sɛɛ’ Nɩ́’ Termemmi wá bammɩ wá mɩ́ɩ wɛrɩ, khʋ-bɩrɩ-bɩma. Ʋ́ Nɩ́’ Termeŋ kpoora pɩ́rɩ́ bannɩ ba kuso ʋ́ kpãnaa bʋ ɩ̃ khʋwa. ⁵³Kha’ bu-birma Yékírí wá mammɩnɩ mɩnɩgɩbɩ wá déko yɛ pɩ kɔ́rɩ́ bɩ ya.

Étɩ́yɛ́nɩ wá khʋmɩ wá mɩ́ɲa

⁵⁴Mʋ́ thɩɩthɩɩbɩ núuni si wɛrɩ, pɩ́ dɔ́ɔ ʋ́ bʋ má pɩ bɛ́ɛ keuma yɛ̂ɛ nʋmɩ’ nʋ́kpɛ́’yɛ. ⁵⁵Yɛ mʋ́ Yékírí wá Nii hĩina Étɩ́yɛ́nɩnɩ wɛrɩ, ʋ́ keri thʋ’nnɩ kirikiri ɩ̃ ɲáa Yékírí wá sáʋ yɛ ɲáa tɛ̃ Yésúri Yékírí wá the’, ʋ́ dé’ diŋgo nɩɩnaŋ. ⁵⁶Ʋ́ sɛɛrɩyɛ kha’ ma ɲáma pãtɩ́ thʋ’rɩ pã́gɩ́ɩrɩ wɛrɩ, yɛ̂ɛ ɲá Nɩ́thɩ̃na’biiri Yékírí wá the’, ʋ́ dé’ diŋgo nɩɩnaŋ. ⁵⁷Pɩ́ sʋ́rɩ́yá yɛ fɩ̃gɩ ɲíntã́nɲɩnɩ yɛ námáa yóo ú bʋ kpooro, ⁵⁸ɩ̃ nɩ́nɩ́ kusigoo nɩɩná yɛ hĩŋgiroo dé pɩ khʋwɔɔ. Nɩ́’ pɩ́ tʋ̃nna hãa-ʋ wɛrɩ, sa-bɩyaama pɩ́ tásɩ ɔ nákɔrbomi ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Sól wɛrɩ, ʋ́ the’. ⁵⁹Pɩ́ hĩŋgire Étɩ́yɛ́nɩnɩ, ʋ̂ʋ yɛ ɲɩ́ŋ Yésúri kha’ á Tamaŋ Yésú, ma karfaa-ʋma má thĩnɔ; ⁶⁰yɛ bagɩ hursi ɩ̃ sʋ́rɩ́yá kɔ́ŋ kha’ á Tamaŋ, mɩ́pɩ̃́ɩ ɩ́ pɩ dé mɛ́’nɩ wɛrɩ, hã ʋ́ pʋ́’ pɩ ya. Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́, ʋ́ niiná khoro.

Tɩ́ Sól fʋ̃́ʋsɩ́nnɩ asɔ́nnɩ́pɩrɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Étɩ́yɛ́nɩ wá khʋmɩ nʋʋnaama Sólnɔ.

Tɩ́ fʋ̃naana pɩ kɔ́kɩ́nnɩ Jerúzalɛ́m asɔ́nnɩ́pɩ wá fʋ̃́ʋsɩ́mmɩnɩ tákɩrsa. Ná kɩ dée má Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩra mʋ́wã, pɩ́ bɛ́ɛ’ tɩɩgɩnnaama Júde maráa ná Sámáarí maráará. ²Nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ kɔ́’ Yékírí wá mɩ́ɩɲɩ kɔ́’mɔ wɛrɩ, pɩ́ kasɩga Étɩ́yɛ́nɩnɩ yɛ wúgí ʋ́ bɩgɩrɩ tákɩrsa. ³Yɛ Sólna yɛ bɛɛma dé ma pĩ́i asɔ́nɩ́sɩra; ʋ yɛ dóomma dusi dusi yɛ̂ɛ kɔ́rɔ́’ khoobi ná hapɩ fãŋgɔ yɛ̂ɛ hã pɩ̂ɩ pã́gá’ pɩ.

Tɩ́ Filípi sɛɛ’rɩ sɛɛrɛ nʋwãa Sámáarírá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

⁴Ɩ́pɛ bɩ́ tɩɩgɩnna wɛrɩ, pɩ yɛ tɔmma nɩɩɲɩ nɩɩɲɩ yɛ̂ɛ sɛɛ’ sɛɛrɛ nʋwãana. ⁵Filípirá yóo Sámáarí nɩɩ wá yɔ́ɔ bʋ nâa sɛɛ’ pɩ Kírísi wá mɩ́ɲa. ⁶Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ ku’raama yɛ̂ɛ núunó’ Filípi wá sɛɛrɛra. Pɩ yɛ núma yɛ̂ɛ ɲá tãgɩmasimɩ́ ɩ́ ʋ yɛ dé ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ wɛrɩ, ⁷pébu, kpéréŋgbéebe yɛ ku’ma nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɔ yɛ̂ɛ sʋ́rɩ́ya; munugu kɔ́ŋgɔ́mbɩ ná dɛɛkpoobé pã́aɲáa. ⁸Tɩ́ nʋwãa ɩ́ nɩɩ nɩ́pɩnɛ tákɩrsa.

⁹Ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ bʋ́ ɩ́ nɩɩná ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Símɔ́. Ʋ yɛ kha’ma mana ma ɔɔ kṹuŋ kutúru. Waatɩ ʋ́ Filípira yɛ mɩ́ɩ baa ɩ́ nɩɩná wã wɛrɩ, Símɔ́na yɛ déma tánímmɩ́ɩ sɩ̂ɩ yɛ maana’ Sámáarí nɩ́pɩra. ¹⁰Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ nɩ́tɩ́táapɩ́rá ɩ̃ ná nanɩ nɩ́kpórbiri, pɩ́ bɛ́ɛ’ yɛ núunó’ma ʋ́ sɛɛrɛrɩ tákɩrsa. Pɩ yɛ kʋ̃mma kha’ wáɩ wɛrá déeri Yékírí wá wɔ́rgɔ, kɩ́ pɩ yɩ́’ wɔ́rɩ́ kpakpaka. ¹¹Pɩ yɛ núunó’ma ʋ́ sɛɛrɛrɩ tákɩrsɩ pébu, fɛɛsɩ ʋ́ kɔ́’rá yɛ̂ɛ dé ʋ́ tánímmɩ́ɩ ɩ̂ɩ yɛ maana’ pɩ wɛrɩ wa.

¹²Yɛ mʋ́ Sámáarí nɩ́pɩ pɩ́ɩrɩ sɛɛrɛ nʋwãa ʋ́ Filípi sɛɛ’rɩ bɩ Yékírí wá ɩgɩ wá mɩ́ɩ ná Yésú Kírísi wá mɩ́ɩná wɛrɩ, pɩ́ bátízée bi, khoobi ná hapɩnɛ. ¹³Símɔ́ wá yatɩrá pɩ́yɔɔ tɛ̃, pɩ́ bátízée-u. Máa-ʋyaama Filípirá; yɛ mʋ́ ʋ yɛ ɲá tãgɩmasimɩ́ kpakpa’ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ ná ɩ dé wɛrɩ, sɩ̂ɩ yɛ maanɩgɔɔ. ¹⁴Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩ bɩ̂ɩ yɛ Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, mʋ́ pɩ núuni ná pɩ kha’ Sámáarí nɩ́pɩ pɩ́-bɩrma Yékírí wá sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, pɩ́ sʋ̃nɩ Pɛ́ɛrɩ ná Jã́ pɩ́ thãná. ¹⁵Pɩ́ yóo dé pɩ ná ɲɩ́ŋ Yékírí hã bɩ, pɩ́ bu Yékírí wá Niɲe. ¹⁶Pébu, Yékírí wá Niina yɛ sũuno pɩ́ ɔɔ bʋ wa, dé yɔ’mɩ wá tónna pɩ bátízérá bɩ mɛ́’nɩ Tamaŋ Yésú wá ɲísígírá. ¹⁷Pɛ́ɛrɩ ná Jã́ná tɔ dʋgɩ bɩ dési pɩ́ buu Yékírí wá Niina.

¹⁸Mʋ́ Símɔ́ ɲáanɩ ná Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩra dʋgɩ dési nɩ́pɩ́rá, pɩ́ buu Yékírí wá Niini wɛrɩ, ʋ́ baa tigi’ye ba kha’ ¹⁹pɩ hã ma kɩ́ wɔ́rgɩnɛ tɛ̃, sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ ma dʋ’rɩ dési, ʋ́ bu Yékírí wá Niɲe. ²⁰Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́ ná ʋ́ tigi’ira téu; dé keŋ-uri má Yékírí wá mɩ́ɩna domma tigi’ye, yɛ ʋ hãanɩgɛɛma phãɩɲa. ²¹Kha’ ʋ́ niɲe bʋ́ mɩ́ɩɲɛná wã, yɛ ʋ tɔ́ɔyɩ bʋ́ wa pébu, ʋ́ kã́kásɩra kɩraa Yékírí thãná wã. ²²Kha’ ʋ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ ɩ̃́ sɛ́ɛ ʋ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩnɩ yɛ́ ɲɩ́ŋ Tamaŋ Yékínni dé pã́anɛ ʋ́ sɛ́ɛ hãa-ʋ tɩ́; ²³dé ɲá-manɩ tʋʋ kha’ dɔ́ɔkpóorêe bɛ́ɛ khʋwɔɔ yɛ mɩ́pɩ̃́ɩɲɛ́ fɔ́gɔɔ. ²⁴Símɔ́ná kha’ pɩ́ thĩna ɲɩ́ŋ Yékírí hã ma, sɩ́ dé sã́ŋgɩ mɩ́ɩ ɩ́ pɩ kha’rɩ wɛrɩ, hã tɩ́ tɔ́ɔ bu ma wã. ²⁵Mʋ́ Pɛ́ɛrɩ ná Jã́ sɛɛ’rɩ Tamǎaŋ sɛɛrɛrɩ ɩ̃ mákɩ́rá mɩ́ɩ ɩ́ pɩ ɲáanɩ wɛrɩ, pɩ́ fɩ́gɩ́ yɛ̂ɛ písi Jerúzalɛ́mɩná yɛ̂ɛ sɛɛ’ sɛɛrɛ nʋwã̌a mɩ́ɩnɩ Sámáarí nɩɩ kɔ́ŋgɔ́nɲɔ.

Filípi ná Étíyópí wáɩ wá mɩ́ɲa

²⁶Tamǎaŋ mɩnɩgɩ wá ɔ̌ɔ sɛɛrɩyɛ Filípiri kha’ ʋ yáa yóo khɩɩkuki wá dé’ diŋgo, khɩ̃ŋ tɩ̂ɩ ya Jerúzalɛ́m ɩ̃́ thoo gbirinná yóo Gázárɩ wɛra. ²⁷Ʋ́ yaa yóo ɩ̃ ná ɲáa ɔ Étíyópí wáɩ ʋ́ déerá Étíyópí harɩ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Kándásɩ wɛrɩ, ʋ́ sʋ̃mdébi kpakpabaa. Kándásɩrâa yɛ ɩɩgɩrá. Étíyópí wáɩrâa yɛ kɔrsɩŋ ʋ́ hensi wá bɛ̂ɛ’. Jerúzalɛ́m ʋ yóorá ná thɩɩga Yékírí ²⁸yɛ̂ɛ khũŋ ʋ́ wotoroogo. Ʋ yɛ karamma Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí wá sɛbɛ. ²⁹Yékírí wá Niiná sɛɛrɩyɛ Filípiri kha’ ʋ thóo kɔ́’ wotoroogira. ³⁰Filípirá horgo yóo ná ɲáa ná Étíyópí wáɩra karaŋ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí wá sɛbɛ. Ʋ́ pʋ́gɔɔ kha’ ɩ́tɛ tɩ́ ʋ karaŋ mɛ́’nɩ wɛrɩ, tʋ-ʋrɩ tɩ́ tɩtã́ŋgaa?³¹Ʋ́ kha’ ná nɩ́nɛ tɛ̃́fɩ́rɛ́ɛ ma wã, mʋ́ ma dé yɛ́ tʋ bʋ́ kpooroo? Yɛ kha’ Filípira kã́ŋ wotoroogirá ɩ̃́ hɩ̃ta. ³²Yékírí wá sɛbɩ wá kha tɩ́ ʋ yɛ karaŋ wɛrɩ, tɩ yɛ sɛɛ’ma kha’

Pãtɩ́ pɩ́ yóo sã́nâanɔ khʋkharɩ wɛrɩ,

mʋ́nnáa pɩ yóo ú tɛ̃,

pãtɩ́ pɩ pharɩ’ sã́nɩ́bii ʋ́ kpɩ̃’ wɛrɩ,

mʋ́nnáa ʋ́ kpɩ̃’nɩ, ʋ khabɩ tɔ́ɔ wa.

³³Sénné’-piruuma ɩ̃ kóorígó ʋ́ thɩ̃ɲaana,

yɛ mâa ba sɛɛ’ ʋ́ kóibi wá mɩ́ɩ tɛ̃ɛ?

Pébu, khʋ-bɩrɩ khoroo-bʋ́ma duniɲaná.8.33 Ná keri Ézá 53.7-8

³⁴Étíyópí wáɩrá sɛɛrɩyɛ Filípiri kha’ ʋ́ káfɩ́ra, ʋ bʋka’ ma tárɩ́ɩ wá mɩ́ ɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáana sɛɛ’ wɛra. Ʋ́ thĩ wá mɩ́ɲɛ ʋ sɛɛ’ bâa, bá ɔɔ-ʋ? ³⁵Filípirá tɔ kɔ́kɩ́rɔ́ sɛbɩ wɛ̌ɛ sɛɛrɛrá yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ ʋ́ ɩ̃ ná dóoró sɛɛrɛ nʋwãa ʋ̂ʋ sɛɛ’ Yésú wá mɩ́ɩ wɛra.

³⁶Mʋ́ pɩ yɛ yóomíná wɛrɩ, pɩ́ ná nanɩ yɔ’mɔ. Étíyópí wáɩrá kha’ yɔ’mɛ́ pɛ, tɔ́ mɩ́nɛ bʋ́ yɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ khʋ̃ŋ ma bátízémi bâa? [ ³⁷Filípirá sɛɛrɩyɛ kha’ ná ʋ khãa Yésúrá ʋ́ dɔ́gɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ, sɩ wɔ́nnɩ́ dé. Ʋ́ kha’ khãa-manɩ tʋʋ dé Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́ Yésú dé-uma Yékírí wá Bikhee.] ³⁸Yɛ kha’ pɩ nɩ’na’ wotoroogira. Mʋ́ pɩ nɩ’na’nɩ gɩ wɛrɩ, ʋ́ ná Filípirá sũuno dóoró yɔ’mɩná kpoogi, Filípirá bátízée-u. ³⁹Mʋ́ pɩ ku’ri yɔ’mɩná wɛrɩ, Tamǎaŋ Niɲé khɛɛ Filípi taraa ʋ́, Étíyópí wáɩra ɲáa-ʋ tʋ̃́wã. Yɛ ʋ́ khɛɛ yɛ̂ɛ khũŋ mánsɛ. ⁴⁰Yɛ Filípirá kha’ ma keŋ ɩ̃ ɲáa ʋ́ wɩ́sɩ Ázɔ́tɩ, ʋ̂ʋ sɛɛ’ nɩ́pɩ sɛɛrɛ nʋwãa wá mɩ́ɩnɛ nɩɩɲɩ nɩɩɲɩ ɩ̃ ná nanɩ Sézáaré.

Pãtɩ́ Sól khãanɩ Yésúrá yóo wɛra

(Mɩ́d 22.6-16; 26.12-18)

¹Yɛ ʋ́ waatɩrá, mʋ́ Sólna yɛ fũŋ Tamaŋ Yésú wá mamannɩbibiri yɛ̂ɛ bɛɛ dé ma khʋ bɩ wɛrɩ, ʋ́ yóo Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa thãná ²dé ʋ hã ma sɛpɩ má yóo ná hã bɩ́ Dámásɩ Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkharɩ wá nɩ́pɩrɩ sɩ́ dé sã́ŋgɩ, ná ma ɲáa pɔ́ɔ ná pɩ thoo Yésú wá khɩ̃ɩnnɩ, khoobe ba’, hapɛ ba’, má fɔ́’rɩ́ baŋ bɩ́ Jerúzalɛ́mɩná. ³Mʋ́ ʋ buuri sɛpɩrɩ, ʋ́ khɛɛ yɛ̂ɛ yóo ɩ̃ ná tɔ́’rɩ́yɔ́ Dámásɩnɔ, táyɛ́sɩ́gɛ́ báráa kuso ní thʋ’nná ɩ̃ tɩrɩya sã́nɩ́ kṹnoo. ⁴Ʋ́ wáa fãnɩŋgɩrá yɛ núu nʋ́ʋgɩ ná kɩ kha’ Sól, Sól, pée déeri yɛ ʋ̂ʋ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ maa? ⁵Ʋ́ kha’ á Tamaŋ, ʋ́râa maa? Tamanná kha’ maná déeri Yésú ʋ́ ʋ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ wɛra. ⁶Kha’ ʋ yáa dóoŋ nɩɩná dé pɩ ba bʋkaa-ʋ tɛ́ɛ tɩ́ ʋ mákɩ́nnɩ ná ʋ dé wɛra. ⁷Maagɛ́ kɔ́rɩ́ ʋ́ sɩrɩyóo tákãmbɩrɩ, pɩ wɔ́rɔ́ɔ yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ ya. Pɩ yɛ núma nʋ́ʋgɩrɩ yɛ pɩ yɛ ɲáa nɩ́nɩ́ wã. ⁸Sólná digee yaa fãnɩŋgɩrá ɩ̃ tʋʋyaa yíbíiri yɛ ʋ wɔ́rɔ́ɔ yɛ̂ɛ ɲá tʋ̃́wã. Pɩ́ kɔ́rɔɔ dékírá ɩ̃ yóo ú Dámásɩrá. ⁹Ʋ́ dée khɩɩ bɩ́sãa’ kaa ɲá, kaa di, kaa ɲʋ́.

¹⁰Ɩ̃ hakɩra ná ɔ mamannɩbiyêe yɛ Dámásɩrá ʋ́ pɩ yɩ́’ Ánánɩ́yásɩ. Ʋ́ ɲáa Tamannɩ, Tamanná yɩ́sɔɔ kha’ Ánánɩ́yásɩ. Ʋ́ kha’ á Tamaŋ, maná wɛ. ¹¹Tamanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yáa yóo khɩ̃ŋ tɩ́ pɩ yɩ́’ Termenni wɛrɩ, ɩ̃́ ná keŋ Társɩ Sólni Júdásɩ wá dukirá, ¹²dé ʋ yɛ ɲɩ́mma Yékírí ɩ̃ ɲáa ɔ wáɩ ʋ́ pɩ yɩ́’ Ánánɩ́yásɩ ná ʋ dóoŋ nâa dʋgɔɔ dési sɩ́ dé sã́ŋgɩ ʋ́ ɲá. ¹³Ánánɩ́yásɩrá sɛɛrɩyɛ kha’ á Tamaŋ, kɔ́ŋgɔ́mbɩ sɛɛ’rɩma mɩ́pɩ̃́ɩ ɩ́ wáɩ wɛ déeri ʋ́ wábɩrɩ Jerúzalɛ́mɩná wɛra. ¹⁴Yɛ thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ hã-bɩrʋʋma khɩ̃nnɩ dé ʋ kɔ́’rɩ́ fɔ́’ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɩ́’ ʋ́ ɲísígi fa nɩɩɲɛná wɛra. ¹⁵Yɛ Tamanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yóo dé maná phɩ̃’nɩ khori wáɩ wɛrɩ, dé ʋ ná sɛɛ’ má mɩ́ɩ duniɲathĩiɲi ná pɩ́ ɩbɩ ná Ísíráyɛ́l bibinɛ; ¹⁶yɛ ma ba bʋkaa-ʋ pãtɩ́ ʋ ba fʋ̃́ʋsɩ́ŋ kɔ́ŋ ɩ̃́ dɛɛ má ɲísígírá wɛra. ¹⁷Ánánɩ́yásɩrá yóo ná nanɩ dóoró dukirá ɩ̃ dʋgɩ Sólni dési yɛ kha’ má asɔ́nɩ́kãnɩ Sól, Tamaŋ Yésú ú bʋka’rʋʋ ʋ́ thĩ tɩ́ ʋ yɛ baŋ wɛrɩ, ʋ́rá sʋ̃nnɩ ma dé ma baŋ ʋ́ písí ɲá yɛ Yékírí wá Niɲé hĩɲoo. ¹⁸Khaanná fɩ́ sɔ́ tásɛ́ kuso ʋ́ yíbíirá má táfɩ̃nsɛ ɩ̃ wáa yɛ ʋ́ wɔ́rɔ́ɔ ɲáa. Ʋ́ yaa pɩ́ bátízée-u, ¹⁹yɛ ʋ́ dii ɩ̃ buu fãŋga.

Tɩ́ Sól sɛɛ’rɩ sɛɛrɛ nʋwãa Dámásɩrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

Hɩ̃taŋ-ʋyaama ɩ̃ dée pɔ́ khɩbɩ ʋ́ ná mamannɩbi bîi yɛ Dámásɩrá wɛra. ²⁰Yɛ ba yaa yɛ̂ɛ sɛɛ’ Yésú wá mɩ́ɩ Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhayɩrá kha’ ʋ́rá déeri Yékírí wá Bikheera. ²¹Sɩ́ maanɩga nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɛ nú ʋ́ sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, pɩ́ kha’ keŋ má wáɩ wɛrâa yɛ bɛɛ dé ma khʋ́ khoŋ nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ yɩ́’ ɲísígɛrɩ Jerúzalɛ́mɩná wãa? Ɩ̃́ keŋ má baŋ-ʋma fará dé ma ba kɔ́’rɩ́ fɔ́’ pɩ ɩ̃́ yóo ná hã bɩ́ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrɩ waa? ²²Yɛ Sólna yɛ buma fãŋgɩ Yékírí wá khɩ̃ɩnná yɛ̂ɛ yóo kũ̂uŋ. Ʋ yɛ bʋka’ma nɩ́pɩrɩ kha’ Yésúrá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nnɩ, yɛ̂ɛ bɛ’rɛ’ Júde bîi yɛ Dámásɩrá wɛrɩ, pɩ́ nʋ́sa. ²³Tɩ́ dáɩ, ɔ khɩɩ Júdebirá ba ɲáa kãmbɩ dé pɩ khʋwɔɔ. ²⁴Yɛ Sólná tʋʋ dé fɔ́’-pɩrɩ-má-bʋma dúu. Pɩ́ yatɩkoroŋ hɩ̃tam-bɩyaama nɩɩ wá tʋtʋ̃nɲɩná khɩbɛɛgɩ tɩ́kɩ́ŋ ná iseŋginɛ yɛ̂ɛ tɛɛ dé pɩ khʋwɔɔ. ²⁵Yɛ Yésú wá mamannɩbibirá khɛɛ Sólni iseŋgiri kíríko ɩ̃ sũunigoo nɩɩ wá kpémí wá kpãnaaná ʋ́ yaa yɛ̂ɛ yóo Jerúzalɛ́mɩná.

Sól wá písémmi Jerúzalɛ́mɩ

²⁶Mʋ́ ʋ nannɩ ní wɛrɩ, ʋ̂ʋ yɛ bɛɛ dé ma kpɛ́’ Yésú wá mamannɩbibi wá pɔ́ɔrá, yɛ bɛ̂ɛ’ yɛ phãnɔɔma pébu, pɩ khãa dé dé-uma mamannɩbii ya. ²⁷Yɛ Bárnábásɩrá khɛɛ yóo ú Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ thãná. Mʋ́ pɩ nannɩ, ʋ́ khɛɛ sɛɛrɩyɛ pãtɩ́ Sól ɲáaná Tamannɩ khɩ̃ɩnná ná pãtɩ́ ʋ sɛɛrɛɛra ʋ́ wɛra. Yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ tɛ̃ pãtɩ́ Sól sɛɛrɛɛra nɩ́pɩnɛ Dámásɩrá Yésú wá ɲísígírá kaa kóo bi tɔ́ɔ wɛra. ²⁸Ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ ʋ́ waatɩrá pɩ yɛma Jerúzalɛ́mɩná kpoogi yɛ pɩ́ pɩ́ɩ ʋ̂ʋ yɛ thoo bi pɩ̂ɩ tɔrɔɔ. Sólna yɛ sɛɛrɛɛma nɩ́pɩnɛ Tamǎaŋ ɲísígírá kaadé phãnɩgɛ. ²⁹Ʋ́ ná Júde bîi yɛ sɛɛ’ gɛ́rɛ́kɩsɩ wɛrɩ, pɩ yɛ pã́nɩ́ma kãmbɩ Yésú wá mɩ́ɩná, yɛ pɩ́râa yɛ bɛɛ ʋ́ khʋma. ³⁰Mʋ́ asɔ́nnɩ́pɩ núuni si wɛrɩ, pɩ́ khɛɛ ná tã́a-ʋ Sézáaré dé ʋ yóo Társɩ. ³¹Júde maráa ná Galíle maráa ná Sámáarí maráa asɔ́nnɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ yɛma wɔ́ɔwóonne. Pɩ yɛ buma fãŋgɩ Tamǎaŋ khɩ̃ɩnná yɛ̂ɛ kɔ́ŋ yɛ̂ɛ yóo kũ̂uŋ Yékírí wá Nii wá bárkárá yɛ̂ɛ phãnɔɔ tɛ̃.

Éné wá pã́aɲámmɩ wá mɩ́ɲa

³²Pɛ́ɛrɩ ʋ̂ʋ yɛ tɔŋ kɩ́ kɛ́ŋgɩ maráa bɛ́ɛ’ wɛrɩ, ʋ́ yóo ɔ khɩɩ Lída, Yékírí wábɩ thãná, dé ma ná thɩya’ pɩ. ³³Ʋ́ yóo ná ɲáa ɔ wáɩ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Éné. Munugoŋ-ʋyaama yɛ̂ɛ hʋ̃ŋkharɔ ɩ̃ buu dɩɩsɩ má’nɩ́sãa’. ³⁴Pɛ̂ɛnná sɛɛrɩyɔɔ kha’ Éné, Yésú Kírísii pã́anɩ́gɔ̂ɔ; yɛ kha’ ʋ yáa phi’ ʋ́ tɛ́bɩra. Ʋ́ yaa khaanná fɩ́. ³⁵Lída nɩɩ nɩ́pɩ ná Sáarɔ̃́ sɩrgɩ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ ɲáa-ʋ yɛ sɛ́ɛ pɩ́ khɩ̃ɩnnɩ yɛ̂ɛ thoo Tamanna.

Dɔ́rkásɩ wá huyamɩ wá mɩ́ɲa

³⁶Ɔ asɔ́nɩ́harɛ̂ɛ yɛ Jópé ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Tabíta, yɛ̂ɛ yɛ yɩ́sɔɔ gɛ́rɛ́kɩsɩrá Dɔ́rkásɩ. Ʋ yɛ déma mɩ́kɩrɩɩ kɔ́ŋ yɛ̂ɛ tɛ̃́fɩ́ŋ pɔ́ɔrɩ́bɩ tɛ̃. ³⁷Ɔ khɩɩ ʋ́ ba wáa bosi ɩ̃ huwo. Pɩ́ wɩ́rɩ́sáa-ʋ ɩ̃ saa-ʋ ɔ sã́ŋgámbóndu’bii bu. ³⁸Lída ná Jópéra yɛ déeyée kãmbɛ ya. Mʋ́ Yésú wá mamannɩbibi núuni ná pɩ kha’ Pɛ̂ɛnna yɛma Lída wɛrɩ, pɩ́ sʋ̃nɩ khoo bíɲɔ dé pɩ ná ɲɩ́nɔɔ ɲánnɩ ɲánnɩ kha’ ʋ thee ɩ̃bɩ thãná kɔrɔkɔrɔ. ³⁹Pɛ̂ɛnná yaa thoo bi pɩ́ yówo. Mʋ́ ʋ nannɩ ní, pɩ́ khɛɛ kã́nɩ́ ʋ́ sã́ŋgámbóndu’biirá. Khɩsahapɩ wá bɛ́ɛ’ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́ ʋ́ yɛ̂ɛ fʋʋ yɛ̂ɛ bʋkaa-ʋ kpɔ́rgɩ́tɩ́táapɩ ná kpɔ́rgɩ́kpórí sí Dɔ́rkásɩra yɛ dé tɩ́ ʋ yɛ thaagɛ wɛra. ⁴⁰Pɛ̂ɛnná kusigo nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ yɛ khuusiro ɩ̃ ɲɩ́nɩ́ Yékírí yɛ fɩ́gɩ́ wɔ́ɔrɩ tã́anɩ kpɩ̃ɩgɩrá yɛ kha’ Tabíta, ʋ ya. Ʋ́ tɔ tʋʋyaa ɩ̃ ɲáa Pɛ̂ɛnnɩ yɛ hɩ̃taa. ⁴¹Pɛ̂ɛnná kɔ́rɔɔ dékírá ɩ̃ yaarɩgɔɔ yɛ yɩ́sɩ khɩsahapɩ ná Yékírí wábɩ wá pɔ́ɔrɩ ɩ̃ bʋkaa bɩ ʋ́ kooníŋgo. ⁴²Jópé nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ núu si yɛ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa Tamanná. ⁴³Pɛ̂ɛnná hɩ̃taa Jópérá ɔ dɔɔfʋ́gʋ́ thã ɩ̃ dáya. Pɩ yɛ yɩ́’ma ʋ́ dɔɔfʋ́gʋ́rɩ Símɔ́.

Tɩ́ Yékírí bʋka’rɩ Kɔ́rnɛ́ɩ mɩ́ɩnɩ Sézáarérá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ Sézáaré, ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Kɔ́rnɛ́ɩ; dé-uyaama Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́ kũŋ tɩ́ pɩ yɩ́’ Ítálí wárɩ wɛrɩ, tɩ́ nɩ́khãgaa. ²Ʋ yɛ kɔ́’ma Yékírí wá mɩ́ɩɲɩnɩ kɔ́’mɔ, yɛ ʋ́ ná ʋ́ kórgi nɩ́pɩra yɛ phãnɩma Yékíre. Ʋ yɛ tɛ̃́fɩ́mma pɔ́ɔrɩ́bɩ kɔ́ŋ yɛ̂ɛ ɲɩ́ŋ Yékírí khɩɩbɩ wá bɛ̂ɛ’. ³Ɔ khɩɩ mʋ́ khɩɩ kpɔɔrɩ ɩ̃ dée sʋ̃́nɩ́ŋkhɩɩ wɛrɩ, ʋ́ ɲáa Yékírí wá mɩnɩgɩ wá ɔɔ koikoi ná ʋ baa ʋ́ thãná ɩ̃ ba yɩ́sɔɔ kha’ Kɔ́rnɛ́ɩ. ⁴Phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ Kɔ́rnɛ́ɩrɩ ʋ́ keroo kirikiri yɛ kha’ á Tamaŋ, pée-uu? Mɩnɩgɩrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́ Yékíŋ ɲɩ́ŋgɩ ná ʋ́ pɔ́ɔrɩ́tɛ̃́fɩ́ŋgɩ nʋʋ-sɩrɩ Yékínnɔ; yɛ wógí’-urɩ-úma. ⁵Yɛ kha’ ʋ sʋ̃ŋ nɩ́pɩ wɛrá pɩ́ yóo Jópé ná yɩ́’ ɔ wáɩ ʋ́ pɩ yɩ́’ Símɔ́ yɛ̂ɛ yɩ́sɔɔ tɛ̃ Pɛ́ɛrɩ wɛra. ⁶Ʋ ma ɔ wáɩ thã ʋ́ pɩ yɩ́’ dɔɔfʋ́’ Símɔ́. Ʋ́ dukira ma sɔ́bɩ́yɔkéŋgo. ⁷Mʋ́ mɩnɩgɩ sɛɛrɛɛrɩ Kɔ́rnɛ́ɩnɔ yɛ taraa wɛrɩ, ʋ́ yɩ́sɩ ʋ́ sʋ̃mdébi bíɲɔ ná sodáasɩ́ bɩ̂ɩ yɛ dé ʋ́ thĩ wá sʋ̃mɩsɩrɩ wɛrɩ, pɩ́ ɔɔ. Ʋ́ sodáasɩ́wáɩ kɔ́’-ʋyaama Yékírí wá mɩ́ɩɲɩnɩ kɔ́’mɔ. ⁸Mʋ́ Kɔ́rnɛ́ɩ thoori bi mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ wɛrɩ, ʋ́ sʋ̃nɩ bɩ Jópérá, pɩ́ khɛɛ yɛ̂ɛ yóo.

Tɩ́ Yékírí bʋka’rɩ Pɛ́ɛrɩ mɩ́ɩnɩ Jópérá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

⁹Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ yóomíná ɩ̃ ná tɔ́’rɩ́yɔ́ nɩɩnɛ. Ʋ́ waatɩrá Pɛ́ɛrɩ kã́nná sã́ŋgɩ́rá yɛ̂ɛ ɲɩ́ŋ Yékíre; khɩɩra yɛ bɛ́ɛ ɲʋ́mɩ́mma thaaga. ^10-11Mʋ́ Pɛ̂ɛnna yɛ ɲɩ́ŋ Yékírí wɛrɩ, khʋ̃mɩgɛ́ ba kɔ́rɔɔ ʋ̂ʋ bɛɛ dé ma di. Waatɩ ʋ́ pɩ yɛ diimi wá démíná wɛrɩ, ʋ́ ɲáa ná thʋ’nna pã́gɩ́yá, yɛ ɲáa kɔ́ tágɩ, kɩ́ khɛɛbɩnnɩ dóobí kpakpa’rɩ ná kɩ fɔ́gɩ́ nʋŋgɔ bɩ́ɲɩ́ɩ’ná yɛ̂ɛ sũŋ fãnɩŋgɩrá. ¹²Táabɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ thʋ’rɩ ná fãnɩŋgɩrá wɛrɩ, pɩ yɛ bʋ́ma kɩ́ tágɩ́rá: dɛɛsɩ́ɲɩ́ɩtá thĩiɲi thĩiɲi wá bɛ́ɛ’ ná táa bɩ̂ɩ kpɔ́khasɩsɩnɛ wɛrɩ, pɩ́ thĩiɲi thĩiɲi wá bɛ̂ɛ’, ná mɩ́tá thĩiɲi thĩiɲi wá bɛ̂ɛ’. ¹³Ʋ́ núu ná sɛɛrɛ kʋ̃ŋ kha’ Pɛ́ɛrɩ, ʋ yáa khʋ́ khɔɔ. ¹⁴Yɛ Pɛ̂ɛnná kha’ káarɩ á Tamaŋ, ma khɔɔ khaa bɩ̂ɩ kpɔrɩŋ, pɩ́ Yékírí kha’rɩ hã ɩ̃bɛ́ khɔɔ wa wɛrɩ, pɩ́ ɔɔ ɲáa wã. ¹⁵Sɛɛrɛrá písée kʋ̃nɩ pã́a ɩ́ɲɔ kha’ mɩ́ɩ tɩ́ Yékírí kha’rɩ tɩ kpɔrmɔ wã wɛrɩ, hã ʋ́ keŋ ni mɩ́ kpɔrmɔnnɩ wã. ¹⁶Dé-sirma pã́a ɩ́sãa’ yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ táagɩ́rá kã́nɩ́ thʋ’nná.

¹⁷Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ ɲáaná mɩ́ɩɲɛnɩ yɛ ʋ yɛ tʋʋ tɩ́ ʋ kã́ká’ wa wɛrɩ, khoo bí Kɔ́rnɛ́ɩ sʋ̃nna wɛrɩ, pɩ́ baa ba nanɩ duki wá nʋ́gɩra. Pʋ́gɩ́’-pɩyaama ɩ̃ ba kuso Símɔ́ wá dukirá. ¹⁸Pɩ́ yɩ́kɩ́rá ɩ̃ pʋ́gɩ́ ná tɩ́ khanná Símɔ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Pɛ́ɛrɩ wɛrɩ, ʋ yɛ hʋ̃ŋ. ¹⁹Yɛ mʋ́ Pɛ̂ɛnna yɛ kã́ká’ mɩ́ɩ tɩ́ ʋ ɲáaná wɛrɩ, Yékírí wá Niɲé sɛɛrɩyɔɔ kha’ khoo bɩ́sã́a’ pɛ yɛ̂ɛ wɛ́yɔɔ, ²⁰dé ʋ yáa sũnní thoo bi, hã ʋ́ tʋ̃́nnɛ́ɛ ɲa, dé maná sʋ̃nnɩ bɩ. ²¹Pɛ̂ɛnná tɔ sũuno yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ wɛ́ɛ ʋ́ pɩ wɛ́ɛ wɛrɩ, manɔ; yɛ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ pé pɩ dɛɛrɩ yɛ baa farâa? ²²Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ɔ sodáasɩ́nɩ́khãgâa bʋ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Kɔ́rnɛ́ɩ. Dé-uma nɩ́’ termemmi yɛ̂ɛ phãnɩ Yékírí yɛ dée tɛ̃, nɩ́nɩ́ ʋ́ Júdebi wá bɛ̂ɛ’ sɛɛ’ ʋ́ ɲísí nʋʋga. Ʋ́ra Yékírí wá mɩnɩgɩ sɛɛ’rɩ kha’ ʋ yɩ́’ ʋ́rɩ́ Pɛ̂ɛnná thee ʋ́ nɩɩná ɩ̃́ ná sɛɛrɛɛ ʋ́ nú. ²³Pɛ̂ɛnná sagɩra bɩ.

Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ ʋ́ yaa thoo bi pɩ́ yówo. Yɛ Jópé asɔ́nnɩ́pɩ wá pɔ́ɔ tã́a-ʋ tɛ̃. ²⁴Kɩ́ dɩɩgɛ́ yaa yɛ́kɩ́rɛ́, pɩ́ nanɩ Sézáaré. Kɔ́rnɛ́ɩ yɩ́’-ʋyaama ʋ́ nɩ́pɩ ná ʋ́ nɩ́ɩnɛ́bɩrɩ pɩ́ hɩ̃taa yɛ̂ɛ keŋ pɩ́ khɩ̃ɩnna. ²⁵Waatɩ ʋ́ Pɛ̂ɛnna yɛ bɛ́ɛ dóoŋ dukirá wɛrɩ, Kɔ́rnɛ́ɩrá thukiroo ɩ̃ khuusiro ʋ́ the’rá ɩ̃ thɩɩgɔɔ. ²⁶Yɛ Pɛ̂ɛnna pɩ́ɩ ya, ʋ́ kɔ́rɔɔ kha’ ʋ ya dé mana ma nɩ́thɩ̃nɩga; ²⁷yɛ kpɔrɔɔ ʋ́ pɩ́ taraa ná dóoró dukirá, ʋ́ ɲáa nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩ ná pɩ pĩ́ŋgíré bʋ́.

²⁸Ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ tʋ-bɩrɩ dé Júdebe khɩ̃nnɛ ɩ̃́ wɔ́nnɩ́ tɩ́kɩ́ŋ ɩ̃́ dé kpoogi, pɩ́ ná pɔ́ támabɩ, wɛrɛ́sɩ ɩ̃́ yóo pɩ́ thã wã. Yɛ Yékíré bʋkaa ma kha’ ma yɛ mákɩ́rá ná ma yɩ́’ nɩ́nɩ́ kha’ kpɔrɩŋ-ʋrɩ ʋ́ déko wa. ²⁹Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ tɩ́ ʋ sʋ̃nnɩ dé pɩ ná yɩ́’ má baŋ wɛrɩ, ma kaɩ wa; yɛ kha’ pé pɩ dɛɛrɩ yɛ yɩ́sɩ maa?

³⁰Kɔ́rnɛ́ɩrá kha’ tɩ́ khɩɩ bɩ́ɲɩ́ɩ’nʋ̂ʋ mɛ́’na, ma yɛ ɲɩ́mma Yékírí má dukirá; tɩ́ khɩɩ kpɔɔra ɩ̃ dée sʋ̃́nɩ́ŋkhɩɩ wɛrɩ, má kha’ ma keŋ ɩ̃ ɲáa ɔ wáɩ tá yɩ́ŋgɩ́ránsɛ ná ʋ nɩɩnaa má wɔ́ɔnná yɛ kha’ ³¹Kɔ́rnɛ́ɩ, Yékírí nú-uri mʋ́ ɲɩ̂ɩnnɩ yɛ wógíró tɩ́ mʋ tɛ̃́fɩ́ŋ pɔ́ɔrɩ́bɩrɩ wɛra. ³²Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ ma sʋ̃ŋ nɩ́pɩ Jópérá pɩ́ ná yɩ́’ Símɔ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Pɛ́ɛrɩ wɛra; ʋ hʋ̃mma dɔɔfʋ́’ Símɔ́ ʋ̂ʋ sɔ́bɩ́yɔkéŋgírá wɛrɩ, ʋ́ thã. ³³Má tɔ sʋ̃nɩ dé pɩ ná yɩ́sɔɔ, yɛ kha’ ʋ́ bammɩ kɩrɩ-bɩrɩ. Yɛ wɛrá ɩ̃bɩ bɛ̂ɛ’ fɩ́ma Yékírí wá wɔ́ɔnná ɩ̃́ nú mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ Tamaŋ kha’rɩ ʋ sɛɛ’ wɛra.

Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ yóori Kɔ́rnɛ́ɩ thã ná sɛɛrɩyɛ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

³⁴Pɛ̂ɛnná tɔ kha’ wɛrá ma tʋʋrɩ dé Yékínná khoŋgiŋ na mɩ́ɲáŋ. ³⁵Yɛ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ thɩɩgɔɔ yɛ̂ɛ dé tɩ́ ʋ kha’rɩ wɛrɩ, háarɩ ʋ́ dée tʋ̃́nnɩ́ thĩni ná ʋ́ mɩ́ɲɛ nʋʋ-ʋ́ma. ³⁶Yékírí sʋ̃ŋ-ʋrɩ hãama Ísíráyɛ́l bibi ʋ́ sɛɛrɛnɔ. Ʋ́ sɛɛrɛ nʋwãana sɛɛ’ma kha’ Yésú Kírísi wá bárkárá dɔ́ɔwóoŋgira bu. Ʋ́ Yésúrá déeri bɛ́ɛ’ Tamaŋ.

³⁷Yɛ kha’ tɩ́ Jã́na yɛ sɛɛ’ nɩ́pɩrɩ bátízémi wá mɩ̂ɩnɛ wɛrɩ, tʋ-bɩrɩ mɩ́ɩ tɩ́ nannɩ tɩ́ kpãnaa bʋ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ Galíle maráará ɩ̃ taraa ná nanɩ Júde maráa wá bɛ́ɛ’rá wɛra. ³⁸Yékírí hã-ʋyaama Názáarɛ́tɩ Yésú ʋ́ Nii ná wɔ́rgɩ, ʋ̂ʋ yɛ tɔŋ khaayɩ khaayɩ yɛ̂ɛ dé nɩ́pɩ mɩ́kɩrɩɩ yɛ̂ɛ pã́aná’ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ Sutãnaana yɛ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ wɛrɩ pébu, Yékíre yɛ-ʋ́ma. ³⁹Kha’ ɲá-ɩ̃bɩ́nnɩ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ʋ déeri Jerúzalɛ́mɩná ná Júdebi wá sɩrgɩrá wɛra. Yɛ pɩ́ bagɔɔ nɩ́’batábɔkɔ ɩ̃ khʋwɔɔ. ⁴⁰Yɛ ʋ́ra Yékírí yaara’rɩ khɩɩ bɩ́sãa’ khɩɩrá dé nɩ́pɛ ɲáa-ʋ. ⁴¹Yɛ kɩ dée má bɛ́ɛ’ ɲáanʋʋ wã, dé ɩ̃ bɩ́ Yékírí khɩrɩɩra phɩ̃gɩ khori dé ɩ̃bɛ sɛɛ’ ʋ́ mɩ́ɩ wɛrɩ, ɩ̃bɛ́ ɲáanʋʋ; yɛ ɩ̃bɩ ná ʋ́rá diiri yɛ ɲʋ́ʋ kpoogi tɩ́ ʋ huuri yɛ yaa wɛra. ⁴²Yɛ ʋ́ sɛɛrɩyɛ ɩ̃bɩ́rɩ́ kha’ ɩ̃bɩ́ra sɛɛ’ nɩ́pɩrɩ kha’ mana Yékírí saarɩ dé ma thɩɩ huuribi ná kooníŋgobira. ⁴³Yɛ ʋ́ mɩ́ɩna Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá bɛ́ɛ’ sɛɛ’ra kha’ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ ʋ́ bʋ wɛrɩ, ʋ́ ɲísígi wá bárkárá Yékínna sɛ́ɛma ʋ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ hãa-ʋ ɩ́.

Támabɩ wá Yékírí wá Nii bugi wá mɩ́ɲa

⁴⁴Mʋ́ Pɛ̂ɛnna yɛ ʋ́ sɛɛrɛrá, Yékírí wá Niiná sũuno nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɛ núunó’ ʋ́ sɛɛrɛrɩ wɛra. ^45-46Júde bí khãana Yésúrá, pɩ́ tã́aná Pɛ̂ɛnnɩ ɩ̃ baa wɛrɩ, mʋ́ pɩ núuni ná pɩ yɛ sɛɛ’ támasɩ yɛ̂ɛ kpónnó’ Yékírí wá ɲísígi wɛrɩ, pɩ́ tʋʋ dé Yékírí hã-ʋma ʋ́ Niinɔ támabɩrɩ tɛ̃, sɩ́ maanɩga bɩ. ⁴⁷Pɛ̂ɛnná kha’ nɩ́’ pɩ́ buuri Yékírí wá Nii pãtɩ́ ɩ̃bɩ́rɛ wɛrɩ, ɩ̃bɩ́ra wɔ́nnɩ́ khʋ̃ŋ bɩ kha’ hã pɩ́ bátízé bi ya bâa? ⁴⁸Yɛ kha’ pɩ bátízé bi Yésú Kírísi wá ɲísígírá. Tɩ́ kpãnaa bʋ, pɩ́ kha’ ʋ hɩ̃tɩ fɩ́ ɩ̃́ dé pɔ́ khɩba.

Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ thoori mɩ́ɩ ɩ́ déeri Kɔ́rnɛ́ɩ thãná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ ná pɩ́ asɔ́nɩ́kãŋ bɩ̂ɩ yɛ Júde maráará wɛrɩ, pɩ́ núu ná pɩ kha’ támabɩ pɩ́-bɩrɩ tɛ̃ Yékírí wá sɛɛrɛra. ²Mʋ́ Pɛ́ɛrɩ fɩ́’rɩ baa Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, Júde bí khãanɩ Yésúrá wɛrɩ, pɩ́ yaagɩra ʋ́ kha’ ³yóo-uri támabɩ thã ɩ̃ ná dii bí. ⁴Pɛ̂ɛnná tɔ khɛɛ yɛ̂ɛ thoo bi mɩ́ɩɲɩnɛ pãtɩ́ ɩ tannɩ wɛra.

⁵Kha’ ma yɛma Jópé yɛ̂ɛ ɲɩ́ŋ Yékírí ɩ̃ ba ɲáa kɔ́ tágɩ, kɩ́ khɛɛbɩnnɩ dóobí kpakpa’rɩ ná kɩ fɔ́gɩ́ nʋŋgɔ bɩ́ɲɩ́ɩ’ná ɩ̃ yaa thʋ’nná yɛ̂ɛ sũŋ ɩ̃ ba nanɩ ma. ⁶Kha’ má keri gi tákɩrsɩ ɩ̃ ɲáa bʋ́ táabɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ thʋ’rɩ ná fãnɩŋgɩrá wɛra: dɛɛsɩ́ɲɩ́ɩtábɩ ná táa bɩ̂ɩ kpɔ́khasɩsɩnɛ wɛrɩ, ná mɩ́tába. ⁷Má núu ná sɛɛrɛ kʋ̃ŋ kha’ Pɛ́ɛrɩ, yaa khʋʋ khɔwɔ. ⁸Má kha’ káarɩ á Tamaŋ, dé ma khɔɔ khaa bɩ̂ɩ kpɔrɩŋ pɩ́ Yékírí kha’rɩ hã ɩ̃bɛ́ khɔɔ wa wɛrɩ, pɩ́ ɔɔ ɲáa wã. ⁹Sɛɛrɛrá písée kuso ní thʋ’nná pã́a ɩ́ɲɔ kha’ mɩ́ɩ tɩ́ Yékírí kha’rɩ tɩ kpɔrmɔ wã wɛrɩ, hã mʋ́ keŋ ni mɩ́ kpɔrmɔnnɩ wã. ¹⁰Sɩ́ dée ɩ̃ nanɩ pã́a ɩ́sãa’, yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ tɩ́ mɩ́nná kã́nɩ́ thʋ’nná.

¹¹Má kha’ ma keŋ ɩ̃ ɲáa khoo bísãa’ pɩ́ yaarɩ Sézáaré, pɩ́ pɩ sʋ̃nnɩ má thãná ná pɩ ba nɩɩnaa du’ kí ɩ̃bɩ́ra yɛ wɛrɩ, kɩ́ nʋ́gɩ́rá. ¹²Yékírí wá Niiná kha’ hã má tʋ̃́nnɛ́ɛ ɲa, dé ma thoo bi. Má asɔ́nɩ́kãmbɩ má’nɩ́kpobɛrá tã́anɩ ma ɩ̃bɛ́ yóo ɩ̃ ná dóoró Kɔ́rnɛ́ɩ wá dukirá. ¹³Ʋ́rá thoo ɩ̃bɩ́rɩ́ pãtɩ́ ʋ ɲáanɩ Yékírí wá mɩnɩgɩrɩ ʋ́ dukirá, ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ sʋ̃ŋ Jópérá pɩ́ ná yɩ́’ Símɔ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Pɛ́ɛrɩ wɛrɩ, ¹⁴ʋ́ ba sɛɛrɩyɔɔ sɛɛrɛ ʋ̂ʋ ba yɛɛ Yékínná hɩ̃́ŋ ʋ́ ná ʋ́ kórgi nɩ́pɩrɩ wɛra. ¹⁵Mʋ́ ʋ thoori si sóo yɛ má yaa yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ wɛrɩ, Yékírí wá Niiná sũuno bɩ́ bʋ pãtɩ́ ʋ sũunna ɩ̃bɩ́rɩ́ bʋ kɔ́kɩ́rɔ́ɔrá, Pántékóti khɩɩrá wɛra.

¹⁶Má tɔ wógíró tɩ́ Tamaŋ kha’ra kha’ Jã́na bátízéma nɩ́pɩrɩ yɔ’mɔ yɛ pɩ́rɩ́, pɩ ba bátízé-bima Yékírí wá Nii bu wɛra. ¹⁷Yɛ mʋ́ kɩ déeri má ʋ́ Nii kpoora Yékírí hãanɩ bɩ, pãtɩ́ ʋ hãanɩ ɩ̃ bɩ́ khãanɩ tɛ̃ Tamaŋ Yésú Kírísirá wɛrɩ, manâa maa yɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ khʋ̃ŋ Yékírí wá sʋ̃mdéenɲee?

¹⁸Mʋ́ pɩ núuni si wɛrɩ, pɩ́ kpáa yɛ̂ɛ fʋʋ Yékírí wá ɲísí nʋʋgɩ kha’ ná mʋ́nnáa, Yékírí hã-ʋma támabɩrɩ khɩ̃nnɩ pɩ́ wɔ́nnɩ́ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ ɩ̃́ bu thakoo mɩ́ɲáŋgɩ kɛyɩɩ!

Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Síirí sɩrgɩrá wɛrɩ, ʋ́ asɔ́nnɩ́pɩ wá mɩ́ɲa

¹⁹Tɩ́ pɩ khʋʋra Étɩ́yɛ́nɩnɩ sóo wɛrɩ, pɩ́ sãɩnɩga asɔ́nnɩ́pɩ wá yíbíri, pɩ́ tɩɩgɩra kɛ́nsɩ kɛ́nsɛ. Pɔ́ɔrá yóo Fénísí, pɔ́ɔrá yóo Sípiri, pɔ́ɔrá yóo Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Síirí sɩrgɩrá wɛra. Yɛ pɩ yɛ wɛ̂ɛ sɛɛ’ nɩ́’maa Yékírí wá sɛɛrɛ ya ná kɩ dée má Júdebe ya. ²⁰Yɛ Sípiri ná Síirɛ́nɩ nɩ́pɩ wá pɔ́ɔ pɩ́ khãana Yésúrá wɛrɩ, pɩ́ yóo Ántɩ́yɔ́sɩ ɩ̃ ná sɛɛrɩyɛ Gɛ́rɛ́kɩbɩ tɛ̃ sɛɛrɛ nʋwãa ʋ́ déeri Tamaŋ Yésú wá mɩ́ɲa. ²¹Tamaŋ wá wɔ́rgɩra yɛ-bɩ́ma kpoogi sɩ́ dée sã́ŋgɩ, kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa ʋ́ bʋ ɩ̃ sɛ́ɛ pɩ́ khɩ̃ɩnnɩ yɛ̂ɛ thowoo. ²²Jerúzalɛ́m asɔ́nnɩ́pɩ́rá núu si, pɩ́ sʋ̃nɩ Bárnábásɩ Ántɩ́yɔ́sɩrá. ^23-24Dé-uyaama nɩ́’ kɩraa, yɛ hĩi Yékírí wá Nii yɛ khãa Yésúrá tákɩrsa. Mʋ́ ʋ nannɩ ɩ̃ ɲáa mɩ́ɩ tɩ́ Yékírí fɩ̃ɩnɩ dɔ́ɔgɩ ɩ̃ dée bi wɛrɩ, tɩ́ nʋwãa ʋ́, yɛ ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ kɔ́’ Tamǎaŋ mɩ́ɩɲɩnɩ kɔ́’mɔ. Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa Yésúrá tɛ̃.

²⁵Tɩ́ kpãnaa bʋ, Bárnábásɩrá yóo Társɩ dé ma ná khɛ Sól baŋ ʋ́. ²⁶Mʋ́ ʋ náanɩ ná ɲáa-ʋ wɛrɩ, ʋ́ khɛɛ baa ʋ́ Ántɩ́yɔ́sɩrá. Pɩ́ nɩ́’ pɩ́ɲɔ̌ɔ bɛ́ɛ’ dée fɩ́ dɩɩ hĩɲeŋgi yɛ̂ɛ pĩ́ŋgíŋ pɩ́ ná asɔ́nnɩ́pɩrɩ kpoogi yɛ mamaa nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɔ. Ántɩ́yɔ́sɩrá pɩ kɔ́kɩ́nná yɛ̂ɛ yɩ́’ Yésú wá mamannɩbibiri Kírísi wá nɩ́pa. ²⁷Pɩ́ khɩbɩrá Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɛ́ yaa Jerúzalɛ́m ɩ̃ yóo Ántɩ́yɔ́sɩrá. ²⁸Pɩ́ ɔ̌ɔ yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Ágábísi, ʋ́ sɛɛrɩyɛ Yékírí wá Nii wá bárkárá kha’ khʋ̃mkpórôo ba wá duniɲǎa bɛ́ɛ’rá. Kɩ́ ba wáa mɩ́ɲáŋ Ɔrɔ́mɩ ɩthakho kpóróo Kúlódi wá pã́nná. ²⁹Yésú wá mamannɩbi bîi Ántɩ́yɔ́sɩrá wɛrɩ, pɩ́ kha’ ɩ̃bɩ bɛ̂ɛ’ khori’ mɩ́ɩɲɩ ɩ̃́ mákɩ́ŋ ɩ̃bɩ wɔ́rgɩnɛ, ɩ̃bɛ́ sʋ̃nnɩ́ tɛ̃́fɩ́ŋ ɩ̃bɩ asɔ́nɩ́kãŋ bɩ̂ɩ Júde maráará wɛra. ³⁰Pɩ́ khorso mɩ́ɩɲɩ ɩ̃ hãa Bárnábásɩ ná Sólni, pɩ́ ná hãa asɔ́nnɩ́khãgɩbɩra.

Jákɩ wá khʋmɩ ná Pɛ́ɛrɩ wá pã́’mɩ karsó bʋ

¹Ʋ́ waatɩrá ɩthakho Éródirá yɛɛ pɩ́ kɔ́rɩ́ pɔ́ asɔ́nnɩ́pɩ wá pɔ́ɔ yɛ̂ɛ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ bɩ. ²Yɛɛ-ʋma pɩ́ khʋʋ Jã́ wá mánɩ́khoo Jákɩrɩ kperge. ³Mʋ́ ʋ ɲáanɩ ná sɩ nʋwãa Júdebinɛ wɛrɩ, ʋ́ yɛɛ pɩ́ kɔ́rɩ́ Pɛ́ɛrɩ dʋgɔɔ bʋ́. Kɛrɩ sɩ́ pɩ dé khɔɔ phã́anɩ kaadé thãhɩrbɩɩnɔ wɛrɩ, ʋ́ waatɩʋ. ⁴Mʋ́ ʋ kɔ́’rɩ pã́gɔɔ wɛrɩ, ʋ́ khɛɛ hãa ʋ́ sodáasɩ́bɩ kpɔɔ ná má’nɩ́kpo, pɩ́ pɩ kpɩkɩnnɩ ginnakha ɩ́ɲɩ́ɩ’ kha’ pɩ kɩ́ keroo ná Kṹŋkɛrsɩra taraa, má yɛɛ pɩ́ thɩyɔɔ nɩ́pɩ wá wɔ́ɔnná. ⁵Sɩ̂ɩ mʋ́nnáa, Pɛ̂ɛnnâa yɛ karsódukirá yɛ asɔ́nnɩ́pɩ́râa yɛ ɲɩ́ŋ Yékírí tákɩrsɩ yɛ̂ɛ hãa-ʋ.

Pɛ́ɛrɩ wá kuso’mi karsó bʋ

⁶Kɩ́ dɩɩ gɩ̂ɩ yɛ ba yáa yɛ́kɩ́ŋ Éródirá thɩɩ Pɛ̂ɛnnɩ wɛrɩ, ʋ yɛ hʋ̃mma sodáasɩ́ bɩ́ɲɔ̌ɔ sɔgɔmbɔ. Fɔ́’-pɩyaa-ʋma yɔrgɩ sɩ́ɲɔnɔ désírá, yɛ tɛɛgɛɛrɩbɩrâa yɛ karsónʋ́gɩ́rá yɛ̂ɛ tɛɛ gɩ. ⁷Kɩ́ iseŋgiri Tamǎaŋ mɩnɩgɩ́ɩ báráa kuso yɛ táyɛ́sɩ́gɛ́ hɩ̃́nɩ́ karsódu’bii ú Pɛ̂ɛnnɛ yɛ wɛra. Ʋ́ khɩ’rɩga Pɛ̂ɛnnɩ kɛ́ɛnná ɩ̃ yaarɩgɔɔ yɛ kha’ ʋ ya kɔrɔkɔrɔ. Yɔrgɩsɩrá khori désírá wáa. ⁸Mɩnɩgɩrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ fɔ́’ ʋ́ kpɔ́rgɔ́ɔ ná ʋ́ dɛɛkharasɩra. Mʋ́ ʋ déeri si sóo, mɩnɩgɩrá sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yee ʋ́ kpɔ́rgɩ́kpórgi yɛ́ thoo ma. ⁹Pɛ̂ɛnná kuso thowoo. Ʋ yɛ tʋʋ dé mɩ́ɲánnʋ wã, dé keŋ-uyaa má hʋ̃ndɔɔrɔnsɛ. ¹⁰Mʋ́ pɩ tannɩ dʋ́gɩ́ɩ sodáasɩ́bɩrɩ ɩ̃ yaa taraa pã́a ɩ́ɲɔ wábɩrɩ yɛ nanɩ khɩ̃ɩtʋtʋ̃ŋ kpakpa’ tɩ́ mʋ ku’ yɛ́ dóoŋ nɩɩná wɛrɩ, tɩ́ pã́gɩ́yá tɩ́ thĩ pɩ́ kuso ɩ̃ nanɩ tɔ́ khɩ̃nna. Mɩnɩgɩrá báráa taraa yɛ sɛ́yɔɔ. ¹¹Tɩ́ Pɛ́ɛrɩ tʋʋrɩ kpoori wɛrɩ, ʋ́ kha’ wɛrá ma tʋʋrɩ dé Tamaŋ sʋ̃ŋ-ʋma ʋ́ mɩnɩgɩ mɩ́ɲáŋ yɛ hɩ̃́nɩ́ ma Éródi wá déko ná mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ Júdebira yɛ kã́ká’ ma wɛra.

¹²Mʋ́ ʋ tʋʋrɩ sóo, ʋ́ yóo Jã́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Márkɩ wɛrɩ, ʋ́ nɩ́ɲáa Márɩ́yámu wá duko. Nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ pĩ́ŋgínná ní yɛ̂ɛ ɲɩ́ŋ Yékíre. ¹³Mʋ́ ʋ nannɩ ní ɩ̃ khɩ’rɩga tʋtʋ̃ʋnnɩ, ɔ Sʋ̃mdébiharɩ’ɩ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Ɔrɔ́dɩ wɛrɩ, ʋ́ yóo dé ma ná pʋ́’rɩ́ keŋ mâa tʋtʋ̃ʋnnâa? ¹⁴Mʋ́ ʋ núuni Pɛ́ɛrɩ wá sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, ʋ́ tʋʋ ʋ́ nʋ́gɩra. Yɛ mʋ́ nʋʋmɩ thã’nʋʋ, ʋ sʋ̃́nɩ́ pã́gɩ́yá tʋtʋ̃ʋnnɩ tʋ̃́wã, yɛ horgo ná sɛɛrɩyɛ kha’ Pɛ̂ɛnna ma tʋtʋ̃ʋnná. ¹⁵Pɩ́ kha’ ʋ́ thagɩra fɩ́ ya. Yɛ ʋ́ kaɩ yɛ kha’ mɩ́ɲánnʋ. Pɩ́ kha’ ʋ́ the’ree-u. ¹⁶Yɛ Pɛ̂ɛnnâa yɛ khɩ’ra’ tʋtʋ̃ʋnnɩ kũ̂uŋ. Mʋ́ pɩ pã́gɩ́ɩrɩ ɲáa-ʋ wɛrɩ, sɩ́ maanɩga bɩ. ¹⁷Ʋ́ dée bi dési kha’ pɩ kpáa, yɛ khɛɛ thoo bi pãtɩ́ Tamaŋ kuso’ruu karsórá yóo wɛra. Yɛ kha’ pɩ sɛɛ’ sɩ́ Jákɩ ná pɔ́ asɔ́nnɩ́pɩra. Yɛ kuso yóo tɔ́ kharɔ. ¹⁸Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ wɛrɩ, sɩ dée kɛnnɛɛ dɔ́ɔkpʋ̃́ʋsɩ sodáasɩ́bɩ́rá wa, pɩ̂ɩ yɛ pʋ́’ pɩ́ thĩ kha’ mʋ́ŋ Pɛ́ɛrɩ déeri yôo? ¹⁹Mʋ́ Éródi núuni si ʋ́ kha’ pɩ wɛ́yɔɔ. Pɩ́ wɛ́yɔɔ, pɩ ɲáa-ʋ wã. Ʋ́ yɛɛ pɩ́ thɩɩ tɛɛgɛɛrɩbɩrɩ yɛ kha’ pɩ khɛ́ ná khʋ bɩ. Yɛ yaa Júde maráará ɩ̃ yóo Sézáaré dé ma ná hɩ̃tɩ ní.

Éródi wá humi wá mɩ́ɲa

²⁰Ʋ́ waatɩrá ɩthakho Éródi ná Tɩ́rɔ́sɩ nɩ́pɩ ná Sídṍ nɩ́pɛ̂ɛ yɛ sɛɛrɛnɔ, ʋ́ ɲámɩ́sɛ́ yaa bɩ́ bʋ tákɩrsa. Pɩ́rá bɛrɩ tɩ́ bʋ ɩ̃ ná ɲáa Bílásítísi ʋ́ déerá ɩthakhoo wá tákɔ́rɩ́ wɛrɩ, ʋ́rá pɩ́ɩ ɩ̃ kpɛ́gɩ́ bɩ́ bʋ. Pɩ́ kha’ ɩ̃bɩ́ra ná ɲáa-ʋ ʋ́ hã ɩ̃bɩ́rɩ́ khɩɩ, ɩ̃bɛ́ ba ɲɩ́nɔɔ ʋ́ sɛ́ɛ sakɩ pébu, ʋ́ sɩrgɩrá ɩ̃bɩ dimina ku’. ²¹Mʋ́ ʋ́ khɩɩ nannɩ, Éródirá yee ʋ́ ɩthatásɩ ɩ̃ hɩ̃taa thɩɩthɩɩkhanná yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ́ nɩ́pɩ wá wɔ́ɔnná. ²²Nɩ́pɩ́rá sʋ́rɩ́yá kha’ Yékírêe sɛɛrɛɛ tʋ̃má nɩ́thɩ̃nɩgɔ wa. ²³Mʋ́ ʋ yɛ mɩ́ɩ saa Yékírí wá sáʋ wa wɛrɩ, Tamǎaŋ mɩnɩgɩ wá ɔ̌ɔ khɩrɔɔ khaanná fɩ́, yɛ durbé khɔwɔɔ ʋ́ huwo.

²⁴Yɛ Yékírí wá sɛɛrɛrâa yɛ tɩɩ yɛ̂ɛ yóo. ²⁵Mʋ́ Bárnábásɩ ná Sól sóori pɩ́ sʋ̃mɩnnɩ Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, pɩ́ khɛɛ Jã́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Márkɩ wɛrɩ, ɩ̃ písée ʋ́.

Tɩ́ Yékírí wá Nii sʋ̃nnɩ Bárnábásɩ ná Sólni wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ ná nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ mamaŋ nɩ́pɩ Yékírí wá sɛbɩ wɛrɩ, pɩ yɛ bʋ́ma asɔ́nnɩ́’ pɩ̂ɩ Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Síirí sɩrgɩrá wɛra. Pɩ́ nɩ́pɩ́rá déerá Bárnábásɩ ná Símíɲɔ́ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Níjɛ́ɛrɩ ná Síirɛ́nɩ Lísíyísi ná Mánáyéni ná Sól. Mánáyénina pɩ be’ra ʋ́ ná ɩthakho Éródiri kpoogo. ²Ɔ khɩɩ, pɩ́ ba kɔ́rɩ́ sũŋ yɛ̂ɛ thɩya’ Tamannɩ, Yékírí wá Niiná kha’ pɩ khoŋ Bárnábásɩ ná Sólni ɩ̃́ sa bɩ sʋ̃mɩ tɩ́ ma dɛɛrɩ yɛ yɩ́sɩ bɩ wɛra. ³Mʋ́ pɩ kɔ́’rɩ sũŋ ɩ̃ ɲɩ́nɩ́ Tamannɩ sóo wɛrɩ, pɩ́ tɔ dʋgɩ bɩ dési yɛ hãa bɩ khɩ̃nnɩ pɩ́ taraa.

Tɩ́ Bárnábásɩ ná Sól sɛɛ’rɩ Yékírí wá sɛɛrɛ Sípiri wɛra

^4-5Yɛ mʋ́ Yékírí wá Nii sʋ̃nnɩ bɩ wɛrɩ, pɩ́ khɛɛ Jã́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Márkɩ, dé ʋ tɛ̃́fɩ́ŋ bɩ. Pɩ́ yaa yóo Sélésí^6-8ɩ̃ ná khɛɛ bató ɩ̃ yóo Sípiri. Yɔ’mɛ́ sã́nná kṹní kɩ́ sɩrgɩra. Mʋ́ pɩ nannɩ Sípiri nɩɩ wá yɔ́ɔ ɩ́ pɩ yɩ́’ Sálámísi wɛrɩ, pɩ́ sɛɛrɩyɛ Yékírí wá sɛɛrɛ Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhayɩrá. Tɩ́ kpãnaa bʋ, mʋ́ pɩ tɔnnɩ Sípirini ɩ̃ ná nanɩ háarɩ ɩ́ nɩɩ wá yɔ́ɔ ɩ́ pɩ yɩ́’ Páfɔ́sɩ wɛrɩ, pɩ́ ɲáa ɔ Júde wáɩ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Bár-Yésú, yɛ̂ɛ yɩ́sɔɔ tɛ̃ gɛ́rɛ́kɩsɩrá Élímásɩ; kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri táníŋkhoo, pébu, ʋ yɛ déma tánímmɩ́ɲa. Ʋ yɛ déma ʋ́ wɩ́sɩ tɛ̃ má Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa-ʋ. Ɔ Ɔrɔ́mɩ fãgɩmǎaŋ yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Sɛ́rgíyísi Pólísi; ʋ yɛma hakɩraanɔ. Ʋ́ thãná táníŋkhoora yɛ. Sɛ́rgíyísi Pólísira yɛ bɛɛma dé ʋ nú Yékírí wá sɛɛrɛrɩ, ʋ́ kha’ pɩ yɩ́’ Bárnábásɩ ná Sólná baŋ. Mʋ́ pɩ bannɩ bâa sɛɛrɛɛ wɛrɩ, táníŋkhoo Élímásɩrâa yɛ sã́sã́a bɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ ʋ́ fɩ́’ fãgɩmannɩ hã ʋ́ bú khãa Yésúrá wa.

⁹Mʋ́ Yékírí wá Nii hĩini Sól ʋ́ pɩ yɩ́’ tɛ̃ Pól wɛrɩ, ʋ́ keri táníŋkhoori kirikiri ¹⁰yɛ kha’ wɔ́ɔtʋʋ ná nɩ́’ pɩ̃́ɲáa ná Sutãnǎa bii ná mɩ́ termenɲi wá ĩ’na wɛrɩ, pépã́a ʋ ba kpáa Tamaŋ wá mɩ́ termenɲi wá hasɩ’mɩnɛɛ? ¹¹Yɛ kha’ ʋ ba hĩi Tamanná; ʋ ba dara’ma ɩ̃́ dé khɩɩbɩ kaa ɲá. Sɩ́ dée Élímásɩrá tápírgi khaanná fɩ́, ʋ wɔ́rɔ́ɔ wɛ̂ɛ ɲá wã, ʋ̂ʋ mʋmʋʋ dé ʋ bɛɛ nɩ́pɛ́ bʋkaa-ʋ kɛ́ŋgɛ. ¹²Mʋ́ fãgɩmaŋ ɲáanɩ mɩ́ɩ ɩ́ déeri yɛ núu mamaŋ mɩ́ pɩ mamanna Yésú wá mɩ́ɩná wɛrɩ, sɩ́ maanɩgɔɔ ʋ́ khãa Yésúrá.

Pól ná Bárnábásɩ wá Yékírí wá sɛɛrɛ Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Písídí sɩrgɔ wɛra

¹³Pól ná ʋ́ kãmbɩrá khɛɛ bató Páfɔ́sɩrá ɩ̃ yóo Pɛ́rgɛ́. Ɩ́ nɩɩna ma Pámfílí sɩrgɔ. Fɩ́náa Jã́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Márkɩ wɛrɩ, kpɩsɩɩrɩ bɩ́ bʋ ɩ̃ písée Jerúzalɛ́mɩná.¹⁴Yɛ Pól ná Bárnábásɩrá khɛɛ yóo ná nanɩ Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Písídí sɩrgɩrá wɛra. Mʋ́ Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩ nannɩ wɛrɩ, pɩ́ yóo pɩ́ pĩ́ŋgíŋkhanná ɩ̃ ná hɩ̃taa. ¹⁵Mʋ́ pɩ karannɩ Moyízi ná Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá sɛpɩrɩ sóo wɛrɩ, pĩ́ŋgíŋkharɩ wá nɩ́khãgɩbɩrá yɛɛ pɩ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ á nɩ́pa, ná pɩ dɔ́ɔwóonsɛɛrɛnɔ yɛ̂ɛ sɛɛ’ nɩ́pɩrɩ, pɩ wɔ́nnɩ́ sɛɛrɛɛ wɛrá.

¹⁶Pólná yaa nɩɩna yɛ yaarɩga déki yɛ kha’ Ísíráyɛ́l bibi ná pɩ́ bɩ̂ɩ phãnɩ Yékírí wɛrɩ, pɩ nú. ¹⁷Kha’ ɩ̃bɩ Ísíráyɛ́l bibi wá Yékínná phɩ̃’nɩ khori ɩ̃bɩ khãgɩbɩrɩ ɩ̃ yɛɛ pɩ́ kɔ́rɔ́ɔ waatɩ ʋ́ pɩ yɛ Éjípítirá khɩrsɩ wɛra. Tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ kusigo bi kɩ́ sɩrgɩrá ʋ́ fãŋgɩ wá bárkárá. ¹⁸Mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ Ísíráyɛ́l bibi déeri gbirinná dɩɩsɩ digbéeɲɔ wá thagɩrá wɛrɩ, Yékínná pã́ga. ¹⁹Tɩ́ kpãnaa bʋ, mʋ́ Yékírí mʋrgʋntʋnnɩ thĩ maɲɩ má’nɩ́ɲɔnɩ Kánáa sɩrgɩrá wɛrɩ, ʋ́ hãa pɩ́ sɩrgɩnɛ ʋ́ nɩ́pɩrɩ kɩ́ dée pɩ́ wágɩ kutúru. ²⁰Sɩ́sɛ́ɛ bɛ́ɛ’ déerima dɩɩsɩ kpársɩ́ɲɔ ná digbéeɲɔ ná kpɔɔgɩ thasóki wá thagɔ, yɛ ʋ́ tʋ̃má ʋ hã bɩ thɩɩthɩɩbɩ pɩ̂ɩ yɛ keŋ bi ɩ̃ ná nanɩ ʋ́ hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Sámɩ́yɛ́l wá pã́nɔ.

²¹Tɩ́ kpãnaa bʋ, pɩ́ kha’ ɩ̃bɩ́ra bɛɛma ɩya. Yékínná hãa bɩ Kísi ʋ́ ku’ri Bɛ̃́jámɛ́ wá thĩno wɛrɩ, ʋ́ bikhee Sáyúl. Ʋ́rá dée dɩɩsɩ digbéeɲɔ ɩɩgɩrá ²²yɛ Yékínná khoroo fɩ́, yɛ phɩ̃gɩ khori Davíti ɩ̃ saa-ʋ ɩɩgɩrá yɛ fʋwɔɔ kha’ Jésé wá bikheera ma ɲáanɩ, ʋ́rá nʋʋnɩ mannɔ. Ʋ ba déma mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ma khɔrɔ’ wɛra.

²³Ɩthakho Davíti wá kóibírá Yékírí khonni Ísíráyɛ́l bibi wá Hɩ̃́nnáa Yésúri ɩ̃ mákɩ́rá pãtɩ́ ʋ hãana’na nʋ́ʋgɩ wɛra. ²⁴Waatɩ ʋ́ Yésúra yɛ mɩ́ɩ kɔ́kɩ́rɔ́ ʋ́ sʋ̃mɩnnɩ thoŋ na wɛrɩ, Jã́na yɛ sɛɛ’ma Ísíráyɛ́l bibi wá bɛ́ɛ’ kha’ pɩ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ yɛ pɩ́ bátízé bi. ²⁵Yɛ tɩ́ Jã́na yɛ bɛ́ɛ sóo ʋ́ sʋ̃mɩnnɩ wɛrɩ, ʋ yɛ sɛɛ’ma kha’ kem-biri má manâa Ísíráyɛ́l bibi wá Hɩ̃́nnáanɩ bâa? Yɛ kha’ manɔ wã, dé manâa ba khɩrɩɩ ʋ́rʋ́ bʋ, yɛ má wɔ́nnɩ́ fárɩ́ɩ ʋ́ dɛɛkhara’wʋ̃́ŋ kpeegée yatɩrɩ wa.

²⁶Yɛ Pólná kha’ má nɩ́’ pɩ́ déeri Ábráhám wá kóibi, ná nɩ́’ pɩ̂ɩ pɩ́ sɔgɔmbɩrá pɩ̂ɩ phãnɩ Yékírí wɛrɩ, ɩ̃bɩ bɛ́ɛ’ ʋ sʋ̃nnɩ hãa hɩ̃́mmɩ wá sɛɛrɛ wɛnnɔ. ²⁷Jerúzalɛ́m nɩ́pɩ ná pɩ́ nɩ́khãgɩbɩra tʋʋ kpoori Yésú wá mɩ́ɩɲɩ́ná wã yɛ thɩyɔɔ. Yɛ hakɩra ná pɩ yɛ karamma Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá sɛɛrɛrɩ Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩ wó kpáarɛ́ɛkhɩya. Mʋ́ pɩ thɩɩrʋʋ, pɩ́ dée ɩ́tɛ tɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ kha’ra wɛra. ²⁸Pɩ ɲáa ʋ́ bʋ yárgɩ́ŋ ʋ̂ʋ wɔ́nnɩ́ yɛɛ pɩ́ khʋwɔɔ wa, yɛ pɩ́ kaɩ yɛ ɲɩ́nɩ́ Pílátɩrɩ dé ʋ yɛɛ pɩ́ khʋwɔɔ. ²⁹Mʋ́ pɩ déeri mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ tɩ̃’na ʋ́ mɩ́ɩɲɩ́ná wɛrɩ, pɩ́ sũunigoo nɩ́’batábɔkɩrá ɩ̃ ná kasɩgɔɔ. ³⁰Yɛ Yékínná yaarɩgɔɔ huuminá. ³¹Ʋ́ ná ɩ́pɛ bɩ́ yaara Galíle maráará ɩ̃ yóo Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, pɩ́ra ʋ bʋka’rɩ ʋ́ wɩ́sɩ khɩɩ kɔ́ŋgɔ́mbɔ. Pɩ́rá déeri nɩ́’ pɩ̂ɩ sɛɛ’ wɛrá ʋ́ mɩ́ɩɲɩnɩ nɩ́pɩnɛ wɛra. ³²Yɛ ʋ́ sɛɛrɛ nʋwãana ɩ̃bɩ́ra sɛɛ’ pɩ kha’ nʋ́ʋ gɩ́ Yékírí hãana ɩ̃bɩ khãgɩbɩrɩ ³³kha’ ma ba yaara’ Yésúri wɛrɩ, sɩ́ yaara’mɩna ʋ yaara’rʋʋ ɩ̃ hãa ɩ̃ bɩ́ déeri pɩ́ bibi pãtɩ́ Yékírí wá pã́a ɩ́ɲɔ mákirtɩ̃ŋgɩ kha’rɩ kha’

Má Bikhee-u,

maná déeri ʋ́ siiri fɛɛra.13.33 Ná keri Mák 2.7

³⁴Tɩ́ Yékírí yaara’rʋʋ huuminá wɛrɩ, ʋ wɔ́ɔyɔ́ɔ tʋ̃́wã. Sɩ́ra ʋ kha’ra kha’

Tʋ̃́nnɛ́ɛsɛ bʋ́ wa,

ma ba hã bɩ mɩ́ɩ tɩ́ ma hãana’na ɩthakho Davíti nʋ́ʋgɩ kha’ ma ba hãa-ʋ wɛra.13.34 Ná keri Ézá 55.3

³⁵Tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ́ sɛɛrɩyɛ kɔ́ mákirtɩ̃ŋgɔ kha’

ʋ́ ba yɛɛ ʋ́ Nɩ́’ termemminá wɔ́ɔyɩ wa.13.35 Ná keri Mák 16.10

³⁶Yɛ Davíti dé-uma ʋ́ sʋ̃mɩsɩrɩ ɩ̃ mákɩ́rá pãtɩ́ Yékírí saabɩnna sɩ wɛrɩ, yɛ huu pɩ́ kasɩgɔɔ ʋ́ ná ʋ́ khãgɩbɩrɩ, ʋ́ wɔ́ɔyɔ́ɔ. ³⁷Yɛ wɛ́ɛ ʋ́ Yékírí yaara’rɩ huuminá wɛrɩ, ʋ́ra wɔ́ɔyɔ́ɔ wa. ^38-39Yɛ kha’ á nɩ́pa, pɩ tʋ kha’ ʋ́ bárkárá pɩ sɛɛ’-pɩma kha’ Yékínna wɔ́nnɩ́ sɛ́ɛ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ hã bɩ ɩ́. Yɛ ʋ́ bárkárá tɛ̃ nɩ́nɩ́ wó nɩ́nɩ́ ʋ́ khãanɩ ʋ́ bʋ wɛrɩ, Yékínna khɛyɔɔma nɩ́’ termemme. Yɛ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ pɩ déeri wɛrɩ, maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ, pɩ́ wɔ́nnɩ́ yɛɛ Yékínná khɛ bi nɩ́’ termembi wa. ^40-41Yɛ kha’ pɩ kɔrsɩŋ, hã pɩ́ yɛɛ mɩ́ɩ ɩ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ sɛɛ’ra wɛrɩ, ɩ́ naŋ bɩ ya. Kha’-pɩyaama kha’

Pɩ keŋ, pɩ́ bɩ̂ɩ mɩ́ɩ yɛ̂ɛ yatɩŋ Yékírí wá mɩ́ɩ ɲa wɛrɩ,

pɩ yɛɛ maagɛ́ kɔ́’ pɩ yɛ pɩ́ thĩne,

dé ma ba dé mɩ́ɩnɩ pɩ́ pã́nná.

Háarɩ ná nɩ́nɩ́ sɛɛ’ra bɩ kha’ tɩ wɔ́nnɩ́ dé, ná pɩ́ khãa wã.13.40-41 Ná keri Ábá 1.5

⁴²Mʋ́ Pól ná Bárnábásɩra yɛ ku’miná, pɩ́ ɲɩ́nɩ́ bɩ kha’ kpáarɛ́ɛkhɩɩ ʋ̂ʋ baŋ mɛ́’nɩ wɛrɩ, pɩ bannɩ́ ba sɛɛ’ ʋ́ sɛɛrɛ kpoora. ⁴³Mʋ́ pĩ́ŋgíŋgi sóori, Júde kɔ́ŋgɔ́mbɩ ná nɩ́’ pɩ́ fɩ́kɩ́nnɩ ɩ̃ dée Júdebi yɛ̂ɛ thɩya’ Yékírí wɛrɩ, pɩ́ thoo Pól ná Bárnábásɩrɩ, pɩ́ kpɔrɔɔ bɩ́ yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ kɔ́’ sɛɛrɛ nʋwãa ʋ̂ʋ sɛɛ’ Yékírí wá dɔ́ɔfɩ́rmɩ́ɩ wɛrɩ, kɔ́’mɔ. ⁴⁴Kpáarɛ́ɛkhɩɩ ʋ́ thoori fɩ́ wɛrɩ, mʋ́ ʋ nannɩ, nɩɩ nɩ́pɩ wá fãŋgɛ́ kuso pĩ́ní dé pɩ nú Yékírí wá sɛɛrɛ. ⁴⁵Mʋ́ Júdebi ɲáanɩ nɩ́pɩrɩ wɛrɩ, dɔ́ɔkpóoré kɔ́rɩ́ bɩ pɩ̂ɩ yɛ pã́nɩ́ Pól wá sɛɛrɛrɩ yɛ̂ɛ kʋsɩgɔɔ. ⁴⁶Pól ná Bárnábásɩrá sɛɛrɩyɛ bɩ kaadé phãnɩgɛ kha’ pɩ́ra pɩ mákɩ́nná ná pɩ khɩrɩ́ɩ sɛɛ’ Yékírí wá sɛɛrɛnɔ sóo, yɛ mʋ́ kɩ déeri má kaɩ-bɩrʋʋma yɛ keri kha’ pɩ mákɩ́rá thakoo mɩ́ɲáŋgɩnɛ ɲa wɛrɩ, pɩ keŋ, ɩ̃bɩ́ra yóoma támabɔ. ⁴⁷Pébu, Tamaŋ sɛɛ’-ʋrɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ kha’

Sa-manʋʋma dé ʋ dé táyɛ́sɩ́gɩ támabɩrá,

ɩ̃́ sɛɛ’ nɩ́pɩ duniɲa wá bɛ́ɛ’rá

hɩ̃́mmɩ wá sɛɛrɛ.13.47 Ná keri Ézá 49.6

⁴⁸Mʋ́ támabɩ núuni si wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ kpánnɛ́ɛ yɛ̂ɛ fʋʋ Tamǎaŋ sɛɛrɛrɩ, yɛ pɛ́ɛ bɩ́ Yékírí phɩ̃’na saa dé pɩ bu thakoo mɩ́ɲáŋgɩrɩ wɛrɩ, pɩ́ khãa Tamanná. ⁴⁹Tamǎaŋ sɛɛrɛra yɛ tɩɩma sɩrgɩ wá bɛ́ɛ’rá. ⁵⁰Yɛ Júdebirá thori ha’ pã́ampã́aŋ bɩ̂ɩ yɛ thɩya’ Yékírí wɛrɩ, ná nɩɩ wá nɩ́khãgɩbɩrɩ ɩ̃ kɔɔ bɩ́ Pól ná Bárnábásɩra; pɩ́ fʋ̃́ʋsɩ́rá bɩ yɛ nɩ́nɩ́ kusigo bi pɩ́ nɩɩná. ⁵¹Pól ná Bárnábásɩrá khɩ’rɩga pɩ́ dɛɛkpãŋgbãnnɩ ɩ̃ kɔɔ bɩ ʋ́ sɩ́ bʋká’ kha’ pɩ́ mako ɩ́ nɩɩná tʋ̃́wã; yɛ khɛɛ yóo Íkóníyómi. ⁵²Yɛ Yésú wá mamannɩbibírí, nʋʋmɛ́ thã’na bɩ yɛ Yékírí wá Niɲé hĩi bi.

Tɩ́ Pól ná Bárnábásɩ sɛɛ’rɩ Yékírí wá sɛɛrɛ Íkóníyómi wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Mʋ́ Pól ná Bárnábásɩ nannɩ Íkóníyómini wɛrɩ, pɩ́ dóoró Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhanná ɩ̃ sɛɛrɩyɛ kṹuŋ Júdebi ná táma kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa Tamanná. ²Yɛ Júde bí kaarɩ khãa pɩ́ sɛɛrɛrá wɛrɩ, pɩ́ suu támabɩrɩ kɔɔ bɩ́ Pól ná Bárnábásɩrɩ, dé pɩ dé bi pɩ̃́ɩ. ³Yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá Pól ná Bárnábásɩrá hɩ̃taa ní ɩ̃ dáya. Khãa-bɩyaama Tamanná yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ kaadé phãnɩgɛ. Khɛ-ʋyaa-bɩma yɛ̂ɛ dé tãgɩmasimɩ́ ɩ̂ɩ bʋka’ ʋ́ wɔ́rgɩ wɛrɩ, ɩ̃́ bʋká’ kha’ ʋ́ dɔ́ɔfɩ́rsɛɛrɛ ʋ́ pɩ yɛ sɛɛ’ wɛrɩ, mɩ́ɲánnʋ. ⁴Nɩɩ nɩ́pɩ́rá kpɩkɩra; pɔ́ɔrá thoo Júdebiri yɛ pɔ́ɔrá thoo Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩra. ⁵Yɛ mʋ́ támabɩ ná Júdebi ná pɩ́ nɩ́khãgɩbɩ bɛnna tɩ́ bʋ dé pɩ fʋ̃́ʋsɩ́ŋ Pól ná Bárnábásɩrɩ yɛ́ hĩŋgíŋ khʋ bɩ wɛrɩ, ⁶pɩ́ tʋʋ yɛ yaa horgo yóo Lísítirirá ná Dɛ́rbɛ́ ná kɩ́ kɛ́ŋgɩ maráa bɛ́ɛ’rá. Lísítiri ná Dɛ́rbɛ́ra yɛma Líkáyóní sɩrgɔ. ⁷Pɩ yɛ sɛɛ’-níma sɛɛrɛ nʋwãana.

Tɩ́ Pól ná Bárnábásɩ sɛɛ’rɩ Yékírí wá sɛɛrɛ Lísítirirá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

⁸Ɔ munuguwáyɛ̂ɛ yɛ Lísítirirá, hũm-biyaa-ʋma munugusinɛ; ʋ yɛ nɩ́ɩnɩ́ɲá ɲáa wã. ⁹Ʋ yɛ núunó’ma Pól wá sɛɛrɛra. Mʋ́ Pól kennuu kirikiri ɩ̃ tʋʋ dé khãa mɩ́ ʋ khãanɩ Yésúrá wɛrɩ, pɩ wɔ́nnɩ́ koorigoo, ¹⁰ʋ́ sɛɛrɩyɛ fãŋgɛ kha’ ʋ yáa nɩɩnɩ́ tereŋ ʋ́ dɛsɩnɛ. Ʋ́ kpɩ́ráa yaa pã́a tɩ́kpo yɛ̂ɛ nɩ́ɩnɛ́ɛ.

¹¹Mʋ́ nɩ́pɩ ɲáanɩ ɩ́tɛ tɩ́ Pól déeri wɛrɩ, pɩ́ sɛɛrɩyɛ Líkáyónísisirá kha’ sɩ̃mbɩ bam-bɩrma nɩ́thɩ̃na’ pɛɛsɩ ɩ̃bɩ thãná. ¹²Bárnábásɩra pɩ yɛ yɩ́’ Zési14.12 Gɛ́rɛ́kɩbɩ wá sɩ̃mbɩ wá nɩ́khãgaarɔ ʋ́ra. Ʋ́râa yɛ keŋ pɔ́ sɩ̃mbɩra. yɛ̂ɛ yɩ́’ Pólni Ɛ́rmɛ́sɩ14.12 Gɛ́rɛ́kɩbɩ wá sɩ̃mɩ wá ɔɔ-ʋ. Ʋ́rá déerá Zési wá biira. Ʋ́râa yɛ sɛɛrɛɛ pɔ́ sɩ̃mbɩ wá ɲísígírá. pébu, ʋ́râa yɛ sɛɛrɛɛ. ¹³Zési wá dukira yɛma nɩɩkéenná. Mʋ́ ʋ́ thɔgɩnnaa kenna má Pól ná Bárnábásɩra yɛma sɩ̃mbɩ wɛrɩ, ʋ́ baa nákhobi ná táfɩ̃ɩmɛ nɩɩ wá tʋtʋ̃ʋnná. Ʋ́ ná nɩ́pɩra yɛ bɛɛma dé pɩ khoŋ thɔgɩnsɔ.

¹⁴Mʋ́ Bárnábásɩ ná Pól tʋʋrɩ wɛrɩ, tɩ nʋwãa bɩ́ ya, pɩ́ haɩ pɩ́ tásɩrɩ yɛ horgo yóo nɩ́pɩ́rá ɩ̃ sʋ́rɩ́yá kha’ ¹⁵á nɩ́pa, pée déeri pɩ̂ɩ dé ɩ́sɛraa? Dé ɩ̃bɩ́ra ma nɩ́pɩ pãtɩ́ pɩ́rɛ wɛra. Ɩ̃bɩ́ra sɛɛ’-pɩma sɛɛrɛ nʋwãanɔ kha’ pɩ kʋ̃́ɩ kpãnáa tã́a sɩ̃mbɩrɩ, dé pɩ́ wɔ́nnɩ́ kɩrɩ mɩ́ɩnɩ wã, yɛ́ ba thoo thakoo Yékírí ʋ́ khonni thʋ’rɩ ná fãnɩŋgɩ ná sɔ́bɩ́yɔkɩ ná mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̂ɩ bʋ́ wɛra. ¹⁶Yékírí yɛɛ-ʋyaama khʋ̃ɩnɩ támabɩ wá bɛ́ɛ’ khɛɛ khɩ̃ŋ ɲɩ́ nʋʋnɩ bɩ́ wɛra. ¹⁷Yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá ʋ dé-bima waatɩ wá bɛ́ɛ’ mɩ́kɩrɩyɛ: ʋ hã-bɩma yɔgɩ pɩ́ khãmarsɩrá kɩrɩ, pɩ́ bu diisi kɔ́ŋ, dɔ́ɔsɩ́rá wóo bí ɩ̃́ bʋka’ tárɩ́ kpoo ʋ́ ʋ déeri wɛra. ¹⁸Sɛɛrɛ wɛra pɩ sɛɛ’rɩ yɛ wɔ́rɔ́ɔ khʋ̃nɩ nɩ́pɩrɩ kha’ hã pɩ́ khoŋ thɔgɩnsɩ ɩ̃́ hã bɩ pãtɩ́ pɩ khoŋ thɔgɩnsɩ sɩ̃ŋ bʋ wa; dé bem-biri foriyooma.

¹⁹Pɔ́ Júdebé yaa Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Písídí sɩrgɩrá wɛrɩ, ná Íkóníyómi ɩ̃ baa ba suu wɔ́rɔ́ɔ nɩ́pɩrɩ, pɩ́ hĩŋgire Pólni ɩ̃ yáŋgɩ́rá ná sɛ́yɔɔ nɩɩkéŋgírá. Kem-biyaa má hu-uyaama. ²⁰Yɛ mʋ́ Yésú wá mamannɩbibi sã́nnɩ kṹní Pólni wɛrɩ, ʋ́ yaa ɩ̃ dóoró nɩɩná. Kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́, ʋ́ ná Bárnábásɩrá yóo Dɛ́rbɛ́.

Pól ná Bárnábásɩ wá fɩ́písémmi Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Síirí sɩrgɩrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

²¹Mʋ́ pɩ nannɩ Dɛ́rbɛ́rɩ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ ɩ́ nɩɩ nɩ́pɩrɩ sɛɛrɛ nʋwãanɔ ɩ̃ buu nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ̂ɛ thoo Yésú wá khɩ̃ɩnnɩ wɛrɩ, pɩ́ fɩ́gɩ́ ɩ̃ yóo Lísítiri ná Íkóníyómi ná Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Písídí sɩrgɩrá wɛra. ²²Pɩ yɛ déma sã́ŋgɩ mamannɩbibirâa yɛ bu fãŋgɩ, yɛ̂ɛ sɛɛ’ pɩ tɛ̃ kha’ pɩ kɔ́’ Yékírí wá khɩ̃ɩnnɩ, dé fɔ́ ɩ̃bɩ yíbíré sãɩ kɔ́ŋ yɛ ɩ̃bɩ niɲé hɩ̃tɩ bʋ́ Yékírí wá ɩgɩrá. ²³Pɩ́ khori khaarɩ wó khaa tɩ́ asɔ́nnɩ́pɛ wɛrɩ, nɩ́pɩ dé pɩ dé pɩ́ nɩ́khãgɩbɩ, yɛ kɔ́rɩ́ sũŋ ɩ̃ ɲɩ́nɩ́ Yékírí yɛ karfaa bɩ́ Tamaŋ ʋ́ pɩ khãana wɛra.

²⁴Tɩ́ kpãnaa bʋ, pɩ́ thoo Písídí ɩ̃ yóo Pámfílí ²⁵ɩ̃ ná sɛɛrɩyɛ Yékírí wá sɛɛrɛ Pɛ́rgɛ́rá, yɛ yaa yóo Átálí; ²⁶ɩ̃ yaa tɩ́ khanná ɩ̃ khɛɛ bató dé pɩ yóo Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Síirí sɩrgɩrá wɛra. Fɩ́náa pɩ karfanna bɩ́ Yékínni dé ʋ tɛ̃́fɩ́ŋ bɩ, pɩ́ dé sʋ̃mɩna. Tɩ́ sʋ̃mɩnna pɩ déeri mɛ́’nɩ sówo. ²⁷Mʋ́ pɩ nannɩ ní, pɩ́ pĩ́ŋgíré asɔ́nnɩ́pɩrɩ yɛ thoo bi mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ pɩ déerá Yékírí wá bárkárá, ná pãtɩ́ Yékírí hãanɩ támabɩrɩ khɩ̃nnɩ pɩ́ khãa Yésúrá wɛra. ²⁸Pɩ́ hɩ̃taa Ántɩ́yɔ́sɩ asɔ́nnɩ́pɩnɛ ɩ̃ dáya.

Pĩ́ŋgíŋ kpakpa’ kɩ́ déeri Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, kɩ́ mɩ́ɲa

¹Pɔ́ɔ kuso Júde maráa bʋ ɩ̃ baa Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Síirí sɩrgɩrá wɛrɩ, bâa mamaŋ táma asɔ́nnɩ́pɩrɩ kha’ ná pɩ́ khobira huuriyo pãtɩ́ Moyízi bʋka’rɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ wɛrɩ wa, Yékínná ba hɩ̃́ŋ bɩ ya. ²Pɩ́ ná Pól ná Bárnábásɩ wá sɛɛrɛrá dabɩ kãmbɩ, pɩ́ pã́náa kãmbɩ tákɩrsa. Asɔ́nnɩ́pɩ́rá kha’ Pól ná Bárnábásɩ ná pɩ́ pɔ̂ɔ yóo Jerúzalɛ́mɩná, Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ ná asɔ́nnɩ́khãgɩbɩ thãná, pɩ́ ná keŋ sɛɛrɛra. ³Asɔ́nnɩ́pɩ́rá tɛ̃́fɩ́rɛ́ɛ bɩ, pɩ́ khɛɛ thoo Fénísí maráa ná Sámáarí maráará yɛ̂ɛ sɛɛ’ pɩ́ asɔ́nɩ́kãmbɩrɩ pãtɩ́ támabɩ sɛ́ɛrɩ pɩ́ khɩ̃ɩnnɩ yɛ̂ɛ thoo Tamannɩ wɛrɩ, sɩ́ nʋwãa pɩ́ bɛ̂ɛ’nɔ. ⁴Mʋ́ pɩ nannɩ Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ ná asɔ́nnɩ́khãgɩbɩ ná asɔ́nnɩ́pɩ wá pɔ́ɔrá sagɩra bɩ. Pɩ́ thoo mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ pɩ déerá Yékírí wá bárkárá wɛra. ⁵Pɔ́ Fáarísibi wá pɔ́ɔ pɩ́ khãana Yésúrá wɛrɩ, pɩ́ yaa kha’ fɔ́ pɩ́ huuree támakhobiri yɛ́ sɛɛ’ pɩ́ dé mɩ́ɩ ɩ́ maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ, kha’rɩ. ⁶Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ ná asɔ́nnɩ́khãgɩbɩrá pĩ́ŋgíré dé pɩ keŋ sɛɛrɛra.

⁷Mʋ́ pɩ yɛ pã́nɩ́ kãmbɩ tákɩrsɩ wɛrɩ, Pɛ̂ɛnná yaa kha’ á nɩ́pa, tʋ-bɩrɩ dé Yékírí khoŋ-urmama pɩ́ sɔgɔmbɩrá fɛɛ-ʋ wa, dé ma sɛɛ’ támabɩ sɛɛrɛ nʋwãanɔ sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ nú yɛ́ khãa Tamanná. ⁸Yɛ kha’ Yékírí ʋ̂ʋ tʋ nɩ́pɩ wá dɔ́sɩ wɛrɩ, ʋ́rá hãanɩ bɩ ʋ́ Nii pãtɩ́ ʋ hãanɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ ʋ́ wɛrɩ, ɩ̃́ bʋká’ kha’ pɩ́-ʋrɩ-bɩma. ⁹Ʋ yee kpɩkɩra ɩ̃bɩ ná pɩ́rɩ́ bʋ wa, dé pãtɩ́ pɩ khãanɩ Tamanná wɛrɩ, ʋ́ wɩ́rɩ́sá bɩ ɩ̃ khori pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩna. ¹⁰Yɛ pée déeri pɩ̂ɩ bɛŋ Yékírí wɛrá yɛ̂ɛ kpóŋ Yésú wá mamannɩbibiri kpóŋgée sí ɩ̃bɩ thĩ ná ɩ̃bɩ khãgɩbɩra wɔ́rɔ́ɔ kpórí waa? ¹¹Yɛ hakɩra ná tɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ khãanɩ tʋʋ dé Tamaŋ Yésú wá dɔ́ɔfɩ́rgɩ wá bárkárá ʋ hɩ̃́nnɩ ɩ̃bɩ́rɩ́ wɛrɩ, mʋ́nnáa ʋ hɩ̃́nnɩ bɩ́ra. ¹²Mʋ́ Pɛ́ɛrɩ sɛɛrɛɛrɩ sóo, Bárnábásɩ ná Pólná yaa yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ. Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ kpáa yɛ̂ɛ nú pãtɩ́ pɩ thoo bi tãgɩmasimɩ́ ɩ̂ɩ bʋka’ Yékírí wá wɔ́rgɩ, ɩ́ pɩ déeri Yékírí wá bárkárá támabɩrá wɛra.

¹³Mʋ́ pɩ́rɩ́ sɛɛrɛɛrɩ sóo wɛrɩ, Jákɩrá kha’ á nɩ́pa, pɩ nú. ¹⁴Símɔ́ thoo-uri ɩ̃bɩ́rɩ́ pãtɩ́ Yékírí khɩrɩɩrɩ keri yɛ khori támabɩ wá sɔgɔmbɩrá nɩ́pɩ ɩ̃ saa bɩ ʋ́ ɲísígo wɛra. ¹⁵Mákɩ́n-sɩma sɛɛrɛ ʋ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ sɛɛ’ra kha’

¹⁶Ná sɩ taraa, manɩ Yékírêe ba písí bannɩ́

ba yaara’ Davíti wá nɩɩ ɩ́ wáará wɛra,

kha’ ma ba yaara’ ʋ́ tákpósiri,

ɩ̃́ hafɩɩ ʋ́ nɩɩnɩ,

¹⁷sɩ́ dé sã́ŋgɩ nɩ́pɩ wá tɔɔrá wɛ́ɛ manɩ Tamanna;

mʋ́nnáa-ʋ, duniɲathĩiɲi wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ma yɩ́’rɩ ɩ́ dée má wáyɩ wɛrɩ, ɩ́rɛ.

¹⁸Mʋ́nnáa Tamaŋ kʋ̃nnɩ; ʋ́rá déeri ɩ́ mɩ́ɩɲɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ ɩ́ pɩ tʋʋrɩ fɛɛ-ʋ wa.15.18 Ná keri Ámɔ́ 9.11-12

¹⁹Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ má keri kha’ sɩ mákɩ́rá ná ɩ̃bɩ́ra sʋ̃́nnɩ́ fonno’ táma bɩ́ sɛ́ɛrɩ pɩ́ khɩ̃ɩnnɩ yɛ̂ɛ thoo Yékínni wɛrɩ wã; ²⁰dé ɩ̃bɩ́ra tɩ̃’nɩ́ sɛɛ’ pɩ kha’ hã pɩ́ pha’ sɩ̃mmɩ́ɲɔ wã, hã pɩ́ bɛɛ ha’ maa wɛrɛ́sɩ kho maa wã, hã pɩ́ pha’ khaa ʋ́ gífánnɩ ɲa, hã pɩ́ pha’ tátarammɔ wã; ²¹pébu, fɛɛ nɩ́pɩ kɔ́’rɩ yɛ̂ɛ sɛɛ’ nɩɩ wó nɩɩ maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ, pɩ́ mɩ́ɩnɩ wã, dé Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩ wó kpáarɛ́ɛkhɩɩ pɩ karamma ʋ́ sɛbɩrɩ Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhayɩrá.

Sɛbɩ ʋ́ pɩ tɩ̃’nɩ hãa táma asɔ́nnɩ́pɩrɩ wɛrɩ, ʋ́ mɩ́ɲa

^22-23Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ ná asɔ́nnɩ́khãgɩbɩ ná asɔ́nnɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ tɔ keri sɩ́ mákɩ́rá ná pɩ khoŋ nɩ́pɩ pɩ́ sɔgɔmbɩrá ɩ̃́ kpɛ́’ Pól ná Bárnábásɩrá ɩ̃́ sʋ̃ŋ bɩ, pɩ́ písi Ántɩ́yɔ́sɩrá. Pɩ́ khori Júdi ʋ́ pɩ yɩ́’ Bársábásɩ ná Sílásɩ, pɩ́ bɩ́ asɔ́nnɩ́pɩra yɛ sa pɩ́ sáʋ wɛrɩ, ɩ̃ tɩ̃gɩ sɛbɩ hãa bɩ dé pɩ ná hãanɩgɔɔ. Sɛbɩrá kha’-pɩyaama kha’

Aabɩ sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ ná asɔ́nnɩ́khãgɩbɩrâa thɩya’ á asɔ́nɩ́kãŋ bɩ́ déeri támabɩ yɛ̂ɛ Ántɩ́yɔ́sɩrá ná Síiríi thĩná ná Sílísí sɩrgɩrá wɛra.

²⁴Nú-arɩ ná pɩ kha’ pɔ́ɔ ku’ri á kɛ́ŋgɩ́rá ɩ̃ ná sɛɛrɩyɛ khori ɩ̃́ phĩnni ɩ̃ ɲagɩmɩɲa ɩ̃́ kã́kásɩ, yɛ a sʋ̃nɩ bɩ ya. ^25-26Mʋ́ a kenni sɩ́ mákɩ́rá á bɛrɩ tɩ́ bʋ ɩ̃ khori Júdi ná Sílásɩrɩ dé pɩ kpɛ́’ Pól ná Bárnábásɩrá, pɩ́ a fʋnnɩ, pɩ́ niini pɩ́ thagɩ ɩ̃ dɛɛ á Tamaŋ Yésú Kírísi wá ɲísígírá wɛrɩ, ɩ̃ sʋ̃nɩ bɩ ɩ̃́ thãná. ²⁷Ʋ́ sɛɛrɛ kpoora a sʋ̃nnɩ Júdi ná Sílásɩrɩ nʋ́ʋgɩ sʋ̃nnɩ dé pɩ ná sɛɛ’ ɩ̃ sɩ́. ²⁸Pébu, aabɩ ná Yékírí wá Nii keŋ-arɩ kha’ sɩ mákɩ́rá ná a fonno’ ɩ̃ ɲa, dé ɩ́tɛ tɩ́ kpɩ̃́nnɩ wɛrɩ, ²⁹hã ɩ̃́ pha’ sɩ̃ŋkhasɩ ná tátarammɩ ná khaa ʋ́ gífánnɩ ɲa, hã ɩ̃́ bɛɛ ha’ maa wɛrɛ́sɩ kho maa wã. Ná ɩ̃ kɔ́rɩ́ ɩ̃́ wɩ́sɩ sɩ́ bʋ, sɩ́rá kɩnnɩ.

Yékíre kanna’ ɩ̃.

³⁰Mʋ́ pɩ tɩ̃’nɩ sɛbɩrɩ hãa bɩ ʋ́ sóo wɛrɩ, pɩ́ hãa bɩ khɩ̃nnɩ pɩ́ yóo Ántɩ́yɔ́sɩrá ná pĩ́ŋgíré asɔ́nnɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ yɛ hãa bɩ sɛbɩnɔ.

³¹Pɩ́ karmaa-ʋ, tɩ́ nʋwãa bɩ́ ɩ̃ dɛɛ ʋ́ dɔ́ɔwóonsɛɛrɛrá. ³²Yɛ mʋ́ Júdi ná Sílásɩ pɩ́ thĩ bɩ́rɩ́ déerá Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wɛrɩ, pɩ́ sɛɛrɩyɛ pɩ́ asɔ́nɩ́kãmbɩnɛ mʋ̂ʋ kha’ hã pɩ́ yɛɛ phĩnné khoŋ bi ya, pɩ́ buu fãŋga. ³³Pɩ́ hɩ̃taa ní ɩ̃ dáɩ, yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ asɔ́nnɩ́pɩ́rá hãa bɩ khɩ̃nnɩ kha’ pɩ fɩ́’rɩ́ yóo ɩ́pɛ bɩ́ sʋ̃nnɩ bɩ wɛrɩ, pɩ́ thãná; yɛ kha’ Yékíre naŋ bɩ́. [ ³⁴Yɛ Sílásɩ ʋ́rá hɩ̃taa ní.] ³⁵Pól ná Bárnábásɩrá hɩ̃taa Ántɩ́yɔ́sɩrá. Pɩ́ ná pɔ́ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ̂ɛ yɛ mamaŋ nɩ́pɩ Tamǎaŋ sɛɛrɛ yɛ̂ɛ sɛɛ’ pɩ ʋ́ sɛɛrɛ nʋwãanɔ.

Tɩ́ Pól ná Bárnábásɩ kpɩsɩɩrɩ kãmbɔ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

³⁶Mʋ́ sɩ buuri pɔ́ khɩbɩ wɛrɩ, Pólná sɛɛrɩyɛ Bárnábásɩrɩ kha’ ʋ yɛɛ ɩ̃bɛ́ fɩ́’rɩ́ písi nɩɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ sɛɛ’rɩ Tamǎaŋ sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, ɩ̃́ ná keŋ mʋ́nnɩ ɩ̃bɩ asɔ́nɩ́kãmbɩrɛ. ³⁷Bárnábásɩra yɛ bɛɛma dé Jã́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Márkɩ wɛrɩ, ʋ thoo ɩ̃bɩ́ra. ³⁸Yɛ Pólna yɛ pɩ́ɩ ya, ɩ̃ dɛɛ tɩ́ ʋ kpɩsɩɩra bɩ́ bʋ háarɩ Pámfílí sɩrgɔ kaa thoo bi sʋ̃mdékhanná wɛra. ³⁹Pɩ́ sɛɛrɛrá dabɩ kãmbɩ, pɩ́ taraa kpɩkɩra. Bárnábásɩrá khɛɛ Márkɩrɩ pɩ́ khɛɛ bató ɩ̃ yóo Sípiri. ⁴⁰Pólná khori Sílásɩrɩ yɛ asɔ́nnɩ́pɩ́rá ɲɩ́nɩ́ Tamannɩ dé ʋ fɩ̃ɩ dɔ́ɔgɩ Pólná ɩ̃́ tɛ̃́fɩ́rɔ̂ɔ, yɛ pɩ́ khɛɛ ɩ̃ taraa. ⁴¹Pól thaabɩrá nâa tɔŋ Síirí sɩrgɩ ná Sílísí sɩrgɩrɩ yɛ̂ɛ dé asɔ́nnɩ́pɩ́râa bu fãŋga.

Tɩ́ Tímóté tã́anɩ Pól thaabɩrɩ Yékírí wá sʋ̃mɩná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Tɩ́ kpãnaa bʋ pɩ́ yóo Dɛ́rbɛ́ ná Lísítiri. Ɔ bikhoo’yêe yɛ Lísítirirá ʋ́ pɩ yɩ́’ Tímóté. Dé-uyaama Yésú wá mamannɩbii wá ɔɔ; ʋ́ nɩ́ɲáana yɛma Júdee yɛ dée asɔ́nnɩ́na, yɛ siirâa yɛ Gɛ́rɛ́kɩ. ²Lísítiri ná Íkóníyómi asɔ́nnɩ́pɩra yɛ sɛɛ’ma Tímóté wá ɲísí nʋʋga. ³Mʋ́ Pólna yɛ bɛɛ dé ma khɛ́ yóo ú wɛrɩ, ʋ́ huuriyoo ɩ̃ dɛɛ Júde bîi yɛ ʋ́ fɔ́rɔ́ɔrá wɛrɩ, yɛ pɩ́ khɛɛ yówo, pébu, bɛ́ɛ’ tʋʋra dé ʋ́ siira yɛma Gɛ́rɛ́kɩ. ⁴Nɩɩ wó nɩɩ ɩ́ pɩ yɛ yóo wɛrɩ, pɩ yɛ sɛɛ’ma nɩ́pɩrɩ sɛɛrɛ ʋ́ Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩ ná Jerúzalɛ́m asɔ́nnɩ́khãgɩbɩ kha’ra wɛrɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ kɔ́rɔɔ. ⁵Asɔ́nnɩ́pɩra yɛ buma fãŋgɩ Yékírí wá khɩ̃ɩnná yɛ̂ɛ kɔ́ŋ yɛ̂ɛ yóo khɩɩ wó khɩya.

Tɩ́ Yékírí wá Nii kha’rɩ Pólna yóo Másédóní wɛra

⁶Mʋ́ Yékírí wá Nii khʋ̃nnɩ Pól ná ʋ́ kãmbɩrɩ kha’ hã pɩ́ sɛɛ’ Yékírí wá sɛɛrɛrɩ Ází sɩrgɩrá wa wɛrɩ, pɩ́ thoo Fíríjí sɩrgɩ ná Gálásí sɩrgɩrá ɩ̃ taraa. ⁷Mʋ́ pɩ nannɩ Mísí sɩrgɩ wá the’, pɩ́ kha’ ɩ̃bɩ́ra yóo Bítíní sɩrgɔ, yɛ Yésú wá Niina16.7 Yékírí wá Nii ná Yésú wá Nii mɩ́ kpoore. hãa bɩ khɩ̃nnɩ wã. ⁸Pɩ́ dóoró Mísí ɩ̃ ná nanɩ nɩɩ ɩ́ pɩ yɩ́’ Tórówásɩ. ⁹Kɩ́ iseŋgiri Yékínná yɛɛ Pólná ɲáa ɔ Másédóní wáɩ ná ʋ yaa nɩɩnaa yɛ ɲɩ́nɔɔ kha’ ʋ thee Másédóníná ɩ̃́ ná tɛ̃́fɩ́ŋ ɩ̃bɩ́ra. ¹⁰Mʋ́ Pól ɲáanɩ mɩ́ɩɲɛnɩ mɛ́’nɩ wɛrɩ, á16.10 Ná a ɲáa a, á, á tʋ kha’ Lúki ʋ́ tɩ̃’nɩ sɛbɩrɩ wɛrɩ, ʋ́ niina bʋ́ma mɩ́ɩ ɩ̂ɩ dé wɛra. tʋʋ dé Yékírêe bɛɛ dé a ná sɛɛ’ ní sɛɛrɛ nʋwãanɩ, á tɔ yaa yɛ̂ɛ sɔ́ɔbɩ́ŋ sɩ́ sɔ́ɔbɩ́nsɔ.

Tɩ́ Lídí khãanɩ Tamanná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹¹Mʋ́ a khɛɛrɩ bató Tórówásɩrɩ wɛrɩ, á khɛɛ kásáa Sámótárásɩ; kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́ á yóo Néyápólísi. ¹²Mʋ́ a yaarɩ tɩ́ khanná, á yóo Filípi ʋ́ déerá Másédóní nɩɩ khãgɩɩ wá yɔ́ɔ, yɛ dée nɩɩ ɩ́ Ɔrɔ́mɩbɩ khɛɛra wɛrɩ, ɩ̃ ná hɩ̃taa ní ɩ̃ dée pɔ́ khɩba. ¹³Mʋ́ kpáarɛ́ɛkhɩɩ nannɩ, á kuso nɩɩná kha’ a yóo ɔ dágáa the’, dé pã́anɛ á ba ná ɲá ní Yékíŋ ɲɩ́ŋkhara. Mʋ́ a nannɩ á ɲáa tɔ́ Yékíŋ ɲɩ́ŋkharɩ ná hapɛ pĩ́ŋgíré ní fɩ́, á hɩ̃taa ɩ̃ sɛɛrɩyɛ bɩ́. ¹⁴Ɔ harɛ̂ɛ yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Lídí. Ku’-uyaama Tɩ́yátíiri yɛ̂ɛ thɩya’ Yékíre. Ʋ yɛ doŋgimma dóobí mamɩ kĩŋkĩnɲe. Ʋ yɛ núunó’ma Pól wá sɛɛrɛrɩ; Tamanná pã́gɩ́yá ʋ́ dɔ́gɩrɩ, ʋ́ pɩ́yɔɔ. ¹⁵Pɩ́ bátízée ʋ́ ná ʋ́ kórgi nɩ́pɩra. Tɩ́ kpãnaa bʋ, ʋ́ yɩ́sɩ a kha’ ná khãa-arɩ tʋʋ dé khãa-manɩ Tamanná mɩ́ɲáŋ, á ba kɩ́ɩyɩ má dukirá, ɩ̃ kɔ́rɩ́ a fãŋgɔ á ba dɔgɩyɔ pɩ́ya.

Pól ná Sílásɩ wá pã́’mɩ karsó bʋ

¹⁶Ɔ khɩɩ a yɛ yóoma Yékíŋ ɲɩ́ŋkhanná, ɩ̃ hakɩra ɔ dombiharɩ’ɩnɔ ʋ̂ʋ yɛ kpéréŋgbéenɔ ʋ̂ʋ kãŋ. Ʋ́ tamambɩra yɛ bu-bʋ́ma kɔ́ŋ ʋ́ kãnsɩrá. ¹⁷Ʋ yɛ thooma á ná Pólni yɛ̂ɛ sʋ́rɩ́ɩ kha’ Yékíŋ Kpóróo wá sʋ̃mdébibé pɛra; kha’ pɩ sɛɛ’-pɩma pãtɩ́ Yékíre hɩ̃́ŋ nɩ́nɩ́ ʋ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɛ wɛra. ¹⁸Dé-uri-sima ɩ̃ buu khɩɩ kɔ́ŋgɔ́mbɔ. Mʋ́ sɩ bannɩ daa Pólni wɛrɩ, ʋ́ fɩ́gɩ́ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ kpéréŋgbéeri kha’ ma sɛɛrɩyɔɔma Yésú Kírísi wá ɲísígírá kha’ ʋ ku’ ú bʋ. Ʋ́ kuso khaanná fɩ́. ¹⁹Mʋ́ biharɩɩ wá tamambɩ ɲáanɩ ná pɩ́ ba bu ú mɩ́ɩnɩ tʋ̃́wã wɛrɩ, pɩ́ kɔ́rɩ́ Pól ná Sílásɩrɩ ɩ̃ yáŋgɩ́rá yóo bí pĩ́ŋgíŋkpã́ɩgɩ́rá, Ɔrɔ́mɩ nɩ́khãgɩbɩ thãná. ²⁰Mʋ́ pɩ nannɩ bɩ́ nɩ́khãgɩ bɩ́ déeri thɩɩthɩɩbɩ wɛrɩ pɩ́ thãná, pɩ́ kha’ Júdebɛra kpú’ma ɩ̃bɩ nɩɩna. ²¹Pɩ sɛɛ’ma pɔ́ mammɩ wá mɩ́ɩ pɩ́ ɩ̃bɩ Ɔrɔ́mɩbɩra khɩ̃nnɛ yɛ̂ɛ pɩ́ wɛrɛ́sɩ ɩ̃́ dé ya.

²²Nɩ́pɩ́rá yaa bɩ́ bʋ tɛ̃, yɛ Ɔrɔ́mɩ thɩɩthɩɩbɩrá yɛɛ pɩ́ sagɩra bɩ fãŋgɔ yɛ pɩ́ kha’ pɩ khɩ’ pɩ tábɔ’yɛ. ²³Mʋ́ pɩ khɩ’rɩ bɩ tákɩrsɩ, pɩ́ pã́gɩ́ bɩ karsó bʋ yɛ kha’ karsódutɛɛraara kɔrsɩŋ bɩ tákɩrsa. ²⁴Mʋ́ ʋ núuni si wɛrɩ, ʋ́ pã́gɩ́ bɩ karsóduki wá dáambɩ du’bii wá ɔɔ bʋ, yɛ kpɔ́gɩ́ pɩ́ dɛsɩrɩ kpuriso.

²⁵Mʋ́ iseŋkhɩɩra yɛ ɲʋ́mɩ́ŋ thaagɩ wɛrɩ, Pól ná Sílásɩrâa yɛ ɲɩ́ŋ Yékírí yɛ̂ɛ tɩ̃nnɛɛ yɛ̂ɛ fʋʋ ʋ́ ɲísí nʋʋgɩ, yɛ karsóbibi wá pɔ́ɔrâa yɛ núunó’. ²⁶Fãnɩŋgɩrá ba báráa sígée fãŋgɛ; karsóduki wá tɩtã́ŋgɩ́rá taraa sígée. Ʋ́ waatɩ kpoorá tʋtʋ̃nɲɩ wá bɛ́ɛ’ pã́gɩ́yá, yɛ táa sɩ́ pɩ kpɔ́’rá karsóbibiri wɛrɩ, sɩ́ fárɩ́yá.

²⁷Mʋ́ karsódutɛɛra yaarɩ ɲáa ná tʋtʋ̃nɲɩna pã́gɩ́yá wɛrɩ, ʋ́ keŋ má karsóbibi horo’-pima, ʋ́ sʋrɩya ʋ́ kpersɔɔrɩŋ dé ma khʋ má thĩ. ²⁸Yɛ Pólná sʋ́rɩ́yá fãŋgɛ kha’ hã ʋ́ dé ʋ́ wɩ́sɩ pɩ̃́ɩ ɲa, dé ɩ̃bɩ bɛ̂ɛ’ fɩ́ma. ²⁹Karsódutɛɛraará kha’ pɩ hã ma naaga. Pɩ́ hãa-ʋ gɩ́, ʋ́ dóoró haabɩnsɛ ɩ̃ ná wáa hurse Pól ná Sílásɩ wá wɔ́ɔnná yɛ̂ɛ kpáŋ. ³⁰Yɛ khɛɛ kuso bɩ́ ɩ̃ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ á Tamaŋ Thaaba, pé ma dé yɛ́ koo? ³¹Pɩ́ kha’ ʋ khãa Tamaŋ Yésúrá dé Yékínná hɩ̃́ŋ ʋ́ ná ʋ́ kórgi nɩ́pɩra. ³²Yɛ sɛɛrɩyɛ ʋ́ ná nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɛ ʋ́ kórgírá wɛrɩ, Tamǎaŋ sɛɛrɛ. ³³Ʋ́ khɛɛ bɩ kɩ́ iseŋ kpoogiri ɩ̃ tɩsɩra pɩ́ pã́’ɲɩna. Mʋ́ ʋ tɩsɩ’rɩɩ sóo wɛrɩ, pɩ́ bátízée ʋ́ ná ʋ́ nɩ́pɩrɩ khaanná fɩ́. ³⁴Ʋ́ khɛɛ yóo bí ʋ́ dukirá ɩ̃ ná hãa pɩ́ dii, yɛ tɩ́ nʋwãa ʋ́ ná ʋ́ kórgi nɩ́pɩnɛ ɩ̃ dɛɛ tɩ́ pɩ khãanɩ Yékínná wɛra.

³⁵Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ wɛrɩ, Ɔrɔ́mɩ thɩɩthɩɩbɩrá sʋ̃nɩ pɩ́ tákɔ́pɩ dé pɩ ná sɛɛ’ karsódutɛɛraarɩ kha’ ʋ sɛ́ɛ nɩ́pɛra. ³⁶Karsódutɛɛraará sɛɛrɩyɛ Pólni kha’ Ɔrɔ́mɩ thɩɩthɩɩbɩ sʋ̃nnɩ kha’ ma sɛ́ɛ bɩ. Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ ku’ wɛrá ɩ̃́ yóo, yɛ kha’ Yékíre tã́a bɩ. ³⁷Yɛ Pólná sɛɛrɩyɛ tákɔ́pɩrɩ kha’ mʋ́ pɩ dé yɛ́ wɔ́nnɩ́ yɛɛ pɩ́ khɩ’ ɩ̃bɩ Ɔrɔ́mɩ bibi nɩ́pɩ́rá, kaa thɩɩ ɩ̃bɩ́rɩ́, yɛ kɔ́rɩ́ pã́gɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́, yɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ kóo sɛ́ɛ ɩ̃bɩ́raa? Yɛ kha’ sɩ́ wɔ́nnɩ́ dé ya, dé pɩ́ thĩna naŋ fará ɩ̃́ sɛ́ɛ ɩ̃bɩ́ra. ³⁸Tákɔ́pɩ́rá ná thoo sí Ɔrɔ́mɩ thɩɩthɩɩbɩra. Mʋ́ pɩ tʋʋrɩ dé Pól ná Sílásɩra yɛma Ɔrɔ́mɩbɩ wɛrɩ, phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ bɩ, ³⁹pɩ́ baa ba ɲɩ́nɩ́ bɩ kha’ pɩ sɛ́ɛ sakɩ, yɛ kusigo bi karsórá yɛ ɲɩ́nɩ́ bɩ kha’ pɩ ku’ nɩɩná. ⁴⁰Mʋ́ pɩ ku’ri karsórá, pɩ́ yóo Lídí thãná ɩ̃ ná ɲáa pɩ́ asɔ́nɩ́kãmbɩrɩ ɩ̃ bɔgɩ bɩ yɛ taraa.

Pól ná Sílásɩ wá Tésálóníki yóogo

¹Thoo-bima Ámfípólísi ná Ápólóní ɩ̃ ná nanɩ Tésálóníki. Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkharɛ̂ɛ yɛ fɩ́. ²Pólná yóo ná dóoró bú pãtɩ́ ʋ mánɩ́ɩná sɩ́ wɛra. Yékírí wá sɛbɩ wá mɩ́ɲɛ ʋ yɛ kpɔrɩ bɩ́ ɩ̃ thoo kãmbɩ kpáarɛ́ɛkhɩ bɩ́sã̌a’ thagɔ. ³Ʋ yɛ sɛɛ’-pɩma yɛ̂ɛ bʋka’ pɩ kha’ Yékírí wá sɛɛrɛ khɩrɩɩ-ʋyaa sɛɛrɩyɛ kha’ mákɩ́n-sɩyaa ná Yékírí wá Sakhanɩ́nna fʋ̃́ʋsɩ́ŋ yɛ́ ya huuminá. Yɛ Yésú wá mɩ́ ɩ́ ma sɛɛ’ pɩ wɛrɩ, ʋ́rá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nna. ⁴Pɩ́ pɔ́ɔ khãa tʋʋ dé Pól wá sɛɛrɛ dé-uma thɩ̃ɲaa, pɩ́ kpɛ́gɩ́ ʋ́ ná Sílásɩrá. Táma kɔ́ŋgɔ́ŋ bɩ̂ɩ yɛ thɩya’ Yékírí tɩ́kɩ́ŋ ná ha’ kɔ́ŋgɔ́ŋ bɩ̂ɩ yɛ pã́a wɛrɩ, pɩ́ kpɛ́gɩ́ bɩ́ bʋ tɛ̃.

⁵Dɔ́ɔkpóoré kɔ́rɩ́ Júdebiri, pɩ́ khɛɛ dɔ́ɔpɩ̃́ɩnɩ́pɩ wá pɔ́ɔ sɔ́ táthɔsɩ wá sɔgɔmbɔ pɩ́ dée nɩ́pɛ́ pĩ́ní ɩ̃ kpúgí nɩɩna. Pɩ́ khɛɛ yóo Jásɔ́nɩ wá nɩɩná dé pɩ ná kɔ́’ Pól ná Sílásɩrɩ ɩ̃́ yóo bí nɩ́pɩ́rá. ⁶Mʋ́ pɩ ɲáa bɩ ya wɛrɩ, pɩ́ kɔ́rɩ́ Jásɔ́nɩ ná pɔ́ asɔ́nnɩ́pɩ wá pɔ́ɔ ɩ̃ yáŋgɩ́rá yóo bí nɩɩnɩ́khãgɩbɩ thãná nâa sʋ́rɩ́ɩ yɛ̂ɛ kha’ ɩ́pɛrá ɲagɩmɩnnɩ duniɲǎa bɛ̂ɛ’. Bam-bɩrma fará tɛ̃ Jásɔ́nɩná sagɩra bɩ. ⁷Pɩ́ bɛ́ɛ’ kaɩrɩma Ɔrɔ́mɩ ɩthakho kpóróo Sézáarɩ wá sɛɛrɛrɩ yɛ kha’ ɔ ɩyɛ̂ɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɩ́’ Yésú. ⁸Ʋ́ sɛɛrɛrá ɲagɩmɩɲa nɩ́pɩ ná nɩɩnɩ́khãgɩbɩ wá kã́kása. ⁹Nɩ́khãgɩbɩrá kha’ fɔ́ Jásɔ́nɩ ná ʋ́ kãmbɩrá taa tigi’i kɔ́ŋ yɛ pɩ́ sɛ́ɛ bɩ. Pɩ́ taa-ɩ yɛ pɩ́ sɛ́ɛ bɩ.

Pól ná Sílásɩ wá Béeré yóogo

¹⁰Mʋ́ táagɩ te’ri sóo wɛrɩ, asɔ́nnɩ́pɩ́rá tɔ yɛɛ Pól ná Sílásɩrá yóo Béeré. Pɩ́ nammɛ ná pɩ ná dóoró Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhanná. ¹¹Béeré nɩ́pɩra yɛ tʋ wɔ́ɔmɩ ɩ̃́ tarɩ Tésálóníkibira. Yékírí wá sɛɛrɛ̌ɛ núunó’mina yɛ nʋʋ-bɩ́ma. Pɩ yɛ karamma Yékírí wá sɛɛrɛrɩ tákɩrsɩ khɩɩ wó khɩɩ ɩ̃́ bú tʋ ná Pól wá sɛɛrɛra ma thɩ̃ɲaa. ¹²Pɩ́ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ tɔ khãa Tamanná tɩ́kɩ́ŋ ná Gɛ́rɛ́kɩ ha’ pã́ampã́ambɩ ná kho kɔ́ŋgɔ́mbɔ. ¹³Yɛ mʋ́ Tésálóníki Júdebi núuni ná pɩ kha’ Pólna sɛɛ’ma Yékírí wá sɛɛrɛ Béerérá tɛ̃ wɛrɩ, pɩ́ baa tɛ̃ ba suu nɩ́pɩ kɔɔ bɩ. ^14-15Asɔ́nnɩ́pɩ́rá tɔ yɛɛ pɔ́ɔ tã́a Pólni ɩ̃ yóo ú sɔ́bɩ́yɔkɩ wá kɛ́ŋgɩ́rá, ɩ̃ taraa ná nanɩ ʋ́ Átɛ́nɩ; yɛ Sílásɩ ná Tímótérá hɩ̃taa Béerérá. Mʋ́ Pól ná ʋ́ tã́anɩ́bɩ nannɩ Átɛ́nɩná wɛrɩ, ʋ́ sʋ̃nɩ bɩ kha’ pɩ ná sɛɛ’ Sílásɩ ná Tímótéri kha’ pɩ haabɩ́ŋ thee ní. Tã́anɩ́bɩ́rá tɔ fɩ́gɩ́ písée.

Tɩ́ Pól sɛɛrɛɛrɩ Átɛ́nɩ nɩ́pɩnɛ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹⁶Tɩ́ Pólna yɛ tɛɛ bɩ Átɛ́nɩná wɛrɩ, ʋ́ ɲáa ná pɩ́ nɩɩna hĩi sɩ̃ŋ tórbi, tɩ́ dóorôo tákɩrsa. ¹⁷Tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ̂ʋ yɛ kpɔrɩ Júdebinɛ pɩ́ pĩ́ŋgíŋkhanná, pɩ́ ná táma bɩ̂ɩ yɛ thɩya’ Yékírí kpoogi wɛra. Yɛ pɛ́ɛ bɩ́ ʋ yɛ hakɩŋ khɩɩ wó khɩɩ nɩɩ wá pĩ́ŋgíŋkpã́ɩgɩ́rá wɛrɩ, ʋ yɛ kpɔrɩ-bɩ́ma tɛ̃. ¹⁸Mɩ́tʋbɛ̂ɛ yɛ bʋ́, pɩ yɩ́’ma pɔ́ɔrɩ Épíkíiríbi17.18 Pɔ́ mɩ́tʋbɩ wá pɔ́ɔ-ɩ. Pɩ́ nɩ́khãgaara pɩ yɛ yɩ́’ Épíkíiri. Ʋ yɛ mamamma nɩ́pɩ kha’ mɩ́ kpakpa’ ɩ́ nɩ́thɩ̃nɩgɩ mákɩ́nnɩ ná ʋ wɛ́ɛ wɛrɩ, ɩ́rá déeri kɩrgɩ yɛ dée tɛ̃ mɩ́ɩ ɩ̂ɩ nʋʋ ʋ́ wɛra. Yɛ kɩ dée má kha’-ʋrma kha’ ɩ̃́ dé ná tarɩ tɩ́ kharɩ wa. yɛ̂ɛ yɩ́’ pɔ́ɔrɩ Sítóyísibo.17.18 Pɔ́ mɩ́tʋbɩ wá pɔ́ɔ-ɩ tɛ̃. Pɩ́ nɩ́khãgaara pɩ yɛ yɩ́’ Sénʋ́. Ʋ yɛ mamamma ʋ́ thooribiri tákhaŋgɔ, pɩ́ tɔ hãa bɩ kɩ́ ɲísíginɛ (gɛ́rɛ́kɩsɩrá). Pɩ́ sɛɛrɛ ʋ́ra yɛ ʋ́kpo ná Épíkíiríbi wáara. Pɩ́ra yɛ kʋ̃mma kha’ fɔ́ nɩ́thɩ̃nɩgɩrá fʋ̃́ʋsɩ́ŋ ʋ́ wɩ́sɩrɩ ɩ̃́ marɩ sɩ. Pɩ́ pɔ́ɔ kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ ʋ́. Pɔ́ɔra yɛ kʋ̃mma kha’ pé kpɔrkpɔrɩ pɩ̃́ɩ wɛra bɛ́ɛ sɛɛ’? Yɛ mʋ́ ʋ yɛ sɛɛ’ sɛɛrɛ nʋwãa ʋ́ déeri Yésú ná ʋ́ huyamɩ wá mɩ́ɩ wɛrɩ, pɔ́ɔrá kha’ ná mʋ thɛŋgɛ pɔ́ sɩ̃ŋ mabɩ wá mɩ́ɲɛ ʋ sɛɛ’. ^19-21Ɩ̃ hakɩra ná Átɛ́nɩbɩ ná khɩrɩ bɩ̂ɩ yɛ pɩ́ sɔgɔmbɩrá wɛrɩ, pɩ́ra yɛ tɔ́ɔ bʋ ná ɩ̃́ kɩ́ sɛɛ’ mɩ́ fʋ̃nɲɩ yɛ́ kɩ́ nú mɩ́ fʋ̃nɲɩ wã. Pɩ́ tɔ khɛɛ yóo ú thɩɩthɩɩkha tɩ́ pɩ yɩ́’ Áréyópájɩ17.19-21 Kɔ́ tátíki wá kɔ́ɔyɩ; kɩ sʋ̃naa kɔ́ŋ na. Ɔ sɩ̃mɛ̂ɛ yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Áarɛ́sɩ. Pɩ yɩ́’ma tátíkiri Áarɛ́sɩ wá Tátíke. Tɔ́ɔrá, thɩɩthɩɩbɩra dé pĩ́ŋgímma kɩ́ tátíkírá. wɛrɩ, ɩ̃ ná sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ wɔ́nnɩ́ bʋka’ ɩ̃bɩ́rɩ́ mamaŋ fʋ̃mmɩ wá mɩ́ ɩ́ ʋ sɛɛ’ wɛrɩ, dé ɩ̃bɩ́ra bɛ́ɛ tʋma pɩ́ tɩtã́ŋgɩ dé ná ʋ́ra mʋ́wã, ɩ̃bɩ́ra núu si ɲáa wã.

²²Pólná yaa nɩɩnaa thɩɩthɩɩbɩrá yɛ kha’ Átɛ́nɩbɛ, ɲá-manɩ pãtɩ́ pɩ khɔrɔ’ sɩ̃mmɩ́ɩnɩ kɔ́ŋ wɛra. ²³Pébu, pãtɩ́ ma yɛ tɔŋ pɩ́ nɩɩnɩ wɛrɩ, kɔrsɩm-manɩ ɩ̃ ɲáa pɩ́ sɩ̃mbɩra. Má yatɩkoroŋ ɲá-manɩ tɔ́ thɔgɩŋkharɩ wá tɔ́ɔ, pɩ́ tɩ̃’nɩɲa bʋ́ kha’ sɩ̃mɩ ʋ́ pɩ tʋʋ wa wɛrɩ, ʋ́ kharɛ. Yɛ kha’ mɩ́ɩ tɩ́ pɩ thɔgɩŋ kaa tʋ rɩ wɛrɩ, tɩ́ mɩ́ɲɛ ma sɛɛ’ pɩ. ²⁴Yékírí ʋ́ khonni duniɲa ná mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̂ɩ bʋ́, ʋ́ ʋ́ déeri thʋ’rɩ ná fãnɩŋgɩ wá butáa wɛrɩ, ʋ́ hɩ̃tɩ du’ sí nɩ́thɩ̃napɩ má’nɩ pɩ́ dése ya. ²⁵Ʋ́ kpʋ̃́ʋ nɩ́thɩ̃nɩgɩ bʋ dé ʋ dé mɩ́ɩnɩ́ hã ma wã. Ʋ́râa hã nɩ́thɩ̃nɩgɩrɩ thakoogi ná ɲɩ́ŋfɩ̃́nsɩ ná mɩ́ɩɲɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ. ²⁶Yɛɛ-ʋma duniɲathĩiɲi wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ku’ri khoo úkpo bʋ wɛrɩ, ɩ́ hɩ̃taa fãnɩŋgɩ wá bɛ́ɛ’rá. Ɩ̃ yee nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ ná pɩ́ waatɩbɩ yɛ yee bagaa pɩ́ bɛ́ɛ’ hɩ̃taŋkhayɔ, ²⁷sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ mʋmʋʋ ɩ̃́ wɛ́ɛ Yékínni dé pɩ́ ɲáa-ʋ pã́anɛ; yɛ ʋ ma á bɛ́ɛ’ ʋ́kpo ʋ́kpǒo the’, tɔ́tɔ́’.

²⁸Pébu, ʋ́râa hã a thakooginɛ, ʋ́ bárkárá a miŋgiŋ, ʋ́ bárkárá arɛ bʋ́.

Yɛ kha’ sɩ́ kpoosira pɩ́ Átɛ́nɩbɩ wá thĩ wá tɩ̃ntɩ̃mbɩ kha’rɩ kha’

Á bɛ́ɛ’ déerima ʋ́ bibe.

²⁹Mʋ́ a déeri Yékírí wá bibi wɛrɩ, á wɔ́nnɩ́ sʋ̃́nnɩ́ kha’ khɛɛbɩŋ-ʋma sɩ̃ŋ bɩ́ nɩ́thɩ̃nɩgɩra khɛ warfɩ́ráa wɛrɛ́sɩ sãnɩ wɛrɛ́sɩ pʋ́rgɩ ɩ̃́ dé ʋ́ tʋmɩ ná ʋ́ wɔ́ɔmɩnɛ wɛrɩ wa. ³⁰Khʋ̃ɩnɩ nɩ́pɩ wá tʋmɛ yɛ bʋ́ mɩ́ɩ ɩ́ pɩ yɛ dé wɛrɩ wa, yɛ Yékínna yatɩya sɩ ya. Yɛ wɛrá ʋ sɛɛ’ma nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ khaayɩ wá bɛ́ɛ’rá kha’ pɩ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ, ³¹dé yee-uma khɩɩ ʋ́ ʋ ba yɛɛ wáɩ ʋ́ ʋ phɩ̃’nɩ khori, ʋ̂ʋ sɛɛ’ thɩ̃ɲaa wɛrɩ, ʋ́ thɩɩ duniɲanɩ́pɩra. Tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ́ yaarɩgɔɔ huuminá bɛ́ɛ’ ɲá ɩ̃́ khãa.

³²Mʋ́ pɩ núuni ná ʋ sɛɛrɩyɛ huyamɩ wá mɩ́ɩnɩ wɛrɩ, pɔ́ɔrâa mánɔɔ, yɛ pɔ́ɔrá kha’ ɔ khɩyɛ ɩ̃bɩ́ra ba nú ʋ́ sɛɛrɛ ʋ́ra. ³³Pólná tɔ khɛɛ taraa. ³⁴Yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá, pɔ́ɔ khãa Tamanná ɩ̃ kpɛ́gɩ́ ʋ́ bʋ. Pɛ́ɛ bɩ́ kpɛ́’rɩ ʋ́ bʋ wɛrɩ, pɩ́rá déeri Denísi ʋ́ déeri Áréyópájɩ thɩɩthɩɩ wá ɔɔ, ná ɔ harɩ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Dámárísi wɛrɩ, ná pɔ́ɔ tɛ̃.

Pól wá Kóorɛ́ntɩ yóogo

¹Tɩ́ kpãnaa bʋ Pólná kuso Átɛ́nɩná ɩ̃ yóo Kóorɛ́ntɩ, ²ɩ̃ ná ɲáa Júde wáɩ wá ɔɔ ʋ́ ku’ra Pɔ́ntɩ sɩrgɔ, ʋ́ pɩ yɩ́’ Ákílásɩ, ʋ́ ná ʋ́ harɩ Pírísíli; ʋ́ yóo ná thɩɩga bɩ. Ítálí sɩrgɔ pɩ yaara baa tɩ dáɩ wa pébu, Ɔrɔ́mɩ ɩthakho kpóróo Sézáarɩ Kúlódǐi kha’ra kha’ Júdebi wá bɛ̂ɛ’ ku’ Ítálí nɩɩ ɩ́ pɩ yɩ́’ Ɔrɔ́mɩ wɛra. ³Ákílásɩ ná Pírísílna yɛ déma dóobídusi pãtɩ́ Pólnɛ wɛra. Yɛ mʋ́ pɩ yɛ dé sʋ̃mɩ kpoori wɛrɩ, Pólná yóo pɩ́ thãná ɩ̃ ná hɩ̃taa. ⁴Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩ wó kpáarɛ́ɛkhɩɩ, Pólna yɛ kpɔrma Júdebi ná támabɩnɛ Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhanná, ʋ yɛ hʋkɛɛ-bɩ́ma pɩ́ khãa ʋ́ sɛɛrɛrá.

⁵Mʋ́ Sílásɩ ná Tímóté yaarɩ Másédóní sɩrgɩrá ɩ̃ baa Kóorɛ́ntɩrá wɛrɩ, Pólná kásáa Yékírí wá sɛɛrɛsɛɛkɩrá. Ʋ yɛ sɛɛ’ma Júdebiri kha’ Yésúrá déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nna. ⁶Mʋ́ Júdebira yɛ kaɩ ʋ́ sɛɛrɛrɩ yɛ̂ɛ kʋsɩgɔɔ wɛrɩ, ʋ́ fúgímó ʋ́ táyeensiri yɛ kha’ pɩ́ hakɛɛ pɩ́ wɩ́sɔ dé khom-manɩ má niɲe. Kha’ ma yóoma wɛrá támabɔ. ⁷Ʋ́ yaa tɩ́ khanná ɩ̃ yóo ɔ wáɩ thã ʋ́ pɩ yɩ́’ Títíyísi Jísítísi. Ʋ yɛma támaa yɛ̂ɛ thɩya’ Yékíre. Ʋ́ duki máagɩ́ŋ-gɩyaama Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhannɛ. ⁸Yɛ Kírísípɔ́sɩ ʋ́ déerá pĩ́ŋgíŋkharɩ wá nɩ́khãgaa wɛrɩ, ʋ́ khãa Tamanná tɩ́kɩ́ŋ ná ʋ́ kórgi nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ. Kóorɛ́ntɩ nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ núunó’ Pól wá sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, pɩ́ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ khãa Tamanná, yɛ pɩ́ bátízée bi.

⁹Kɔ́ iseŋgi, Pólná ɲáa mɩ́ɩnɩ, Tamanná sɛɛrɩyɔɔ kha’ hã ʋ́ phãnɩ wã, dé ʋ sɛɛ’ má mɩ́ɩ hã ʋ́ kpáa wa, ¹⁰dé ma ʋ́ kpoogo. Nɩ́nɛ́ ba wɔ́nnɩ́ kɔ́rɔɔ ɩ̃́ déyoo mɩ́ɩnɩ wã, pébu, ma ma nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ nɩɩɲɛná. ¹¹Ʋ́ hɩ̃taa Kóorɛ́ntɩrá ɩ̃ dée dɩɩ gɩ́kpo ná kpṹki yɛ̂ɛ mamaŋ bɩ Yékírí wá sɛɛrɛ.

¹²Tɩ́ Gálíyóni déerá fãgɩmaŋ Ákáyɩ́rá18.12 Kóorɛ́ntɩra yɛma Ákáyɩ́ sɩrgɔ. wɛrɩ, Júdebirá bɛrɩ tɩ́ bʋ ɩ̃ yaa kɔ́rɩ́ Pólni ɩ̃ yóo ú thɩɩthɩɩkhanná ¹³ná kha’ kɔ́ Yékínthɩyakɩ wá kɔ́ɔ wáɩ wɛra sɛɛ’ nɩ́pɩrɩ kha’ pɩ dóoŋ, yɛ kɩ khɛɛ khɩ̃nnɩ wã. ¹⁴Mʋ́ Pól kha’rɩ mâa sɛɛrɛɛ, Gálíyóniná sɛɛrɩyɛ Júdebi kha’ ná dé-giyaa má mɩ́ɩnɛ ʋ déerá wɛrɛ́sɩ mɩ́ɩ tɩ́ pɩ̃́ɩnɩ kɔ́ŋ wɛrɩ, ma yɛ nú sɩ́ra. ¹⁵Yɛ mʋ́ kɩ déeri má pɩ pã́nɩ́ma kãmbɩ sɛɛrɛbii ná ɲísísi ná pɩ́ thĩ wá khɩ̃nnɩ wá mɩ́ɲɔ wɛrɩ, pɩ́ wásɛ sɩ́ra; ma wɛ̂ɛ bɛɛ dé ma thɩɩ sɩ́rɩ́ wa. ¹⁶Ʋ́ yɛɛ pɩ́ nɩ́nɩ́ bɩ thɩɩthɩɩkhanná. ¹⁷Bɛ́ɛ’ tɔ kɔ́rɩ́ Sɔ́sɩ́tɛ́nɩ ʋ́ déeri Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkharɩ wá nɩ́khãgaarɩ wɛrɩ, yɛ̂ɛ khɩrɔɔ thɩɩthɩɩkhanná, yɛ tɩ khɛɛ Gálíyónini wã.

Pól wá fɩ́písémmi Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Síirí sɩrgɩrá wɛra

¹⁸Pólná hɩ̃taa tɛ̃ ʋ́ asɔ́nɩ́kãmbɩ thãná Kóorɛ́ntɩrá ɩ̃ dáɩ, yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ ʋ́ ɲɩ́nɩ́ bɩ khɩ̃nnɩ yɛ yaa yɛ̂ɛ yóo Síirí sɩrgɔ. Pírísíli ná Ákílásɩrá tã́a-ʋ. Mʋ́ pɩ nannɩ Sáŋkíré wɛrɩ, Pólná pharsa ʋ́ thagɩrɩ pébu, yee-uyaama nʋ́ʋgɩ Yékínná.18.18 Tɔ́ɔra ná Júdebira yee nʋ́ʋgɩ Yékínná, pɩ́ pharɩ’ ya ɩ̃́ ná naŋ khɩɩ ʋ́ pɩ khoŋ kɩ́ nʋ́gɩrɩ wɛra (Thʋ̃ 6.1-21). Pól thaabɩrá yaa tɩ́ khanná ɩ̃ khɛɛ batónni yɛ̂ɛ yóo. ^19-22Mʋ́ pɩ nannɩ Éfɛ́zɩrá wɛrɩ, pɩ́ kpɩsɩya kãmbɔ; Pólná dóoró Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhanná ɩ̃ kpɔrɔɔ Júdebinɛ. Pɩ́ ɲɩ́nɔɔ kha’ ʋ hɩ̃tɩ́ dé pɔ́ khɩba; ʋ́ kaɩ yɛ kha’ ná Yékíre pɩ́ɩ, ma ba baŋ ɔ khɩya; yɛ khɛɛ fɩ́ bató yɛ̂ɛ yóo Sézáaré. Mʋ́ ʋ nannɩ ní, ʋ́ yóo Jerúzalɛ́mɩná ɩ̃ ná thɩɩga asɔ́nnɩ́pɩrɩ, yɛ khɛɛ yóo Ántɩ́yɔ́sɩ ʋ̂ʋ Síirí sɩrgɩrá wɛra. ²³Mʋ́ ʋ déeri fɩ́ pɔ́ khɩbɩ, ʋ́ kpɔɔgɩ písée ná tɔrɩ Gálásí sɩrgɩ ná Fíríjí sɩrgɩ yɛ̂ɛ dé Yésú wá mamannɩbibirâa bu fãŋga.

Ápólɔ́sɩ wá mɩ́ɲa

²⁴Waatɩ ʋ́ Ákílásɩ ná Pírísílná yɛ Éfɛ́zɩrá wɛrɩ, ɔ Júde wáɩ wá ɔ̌ɔ baa ní. Pɩ yɛ yɩ́sɔɔma Ápólɔ́sɩ; ku’-uyaama Álɛ́kɩ́sándírí. Ʋ yɛ tʋ sɛɛrɛɛma yɛ̂ɛ tʋ Yékírí wá sɛbɩra. ²⁵Mamaŋ-ʋyaama Tamaŋ Yésú wá khɩ̃nnɩ wá mɩ́ɩ, yɛ̂ɛ khɔrgɛɛ yɛ̂ɛ sɛɛ’ ɩ́ nɩ́pɩrɩ yɛ̂ɛ mamaŋ bɩ ɩ́ ɩ́ dɔ́mmɩ́ná. Yɛ hakɩra ná bátízémi wá mɩ́ɩná, Jã́ wábɩ wá tónna ʋ yɛ tʋ. ²⁶Ʋ yɛ sɛɛrɛɛma Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhanná kaadé phãnɩgɛ. Mʋ́ Pírísíli ná Ákílásɩ núuni ʋ́ sɛɛrɛrɩ, pɩ́ khɛɛ ná hafɩya bʋkaa-ʋ Yékírí wá khɩ̃ɩnnɛ tákɩrsa. ²⁷Mʋ́ ʋ kha’rɩ mâa yóo Ákáyɩ́ sɩrgɩrá wɛrɩ, ʋ́ asɔ́nɩ́kãmbɩrá kha’ ʋ yóo, yɛ tɩ̃gɩ sɛbɩ hãa kɩ́ sɩrgɩ asɔ́nnɩ́pɩrɩ kha’ pɩ sagɩrɔɔ tákɩrsa. Mʋ́ ʋ nannɩ ní, ʋ́ tɛ̃́fɩ́rɛ́ɛ ɩ́pɛ bɩ́ khãana Tamanná Yékírí wá bárkárá wɛra. ²⁸Pébu, mɩ́ɩ tɩ́ Júdebira yɛ kha’ wɛrɩ, ʋ yɛ khomma kɩ́ nʋ́gɩ nɩ́pɩ́rá yɛ̂ɛ bʋka’ Yékírí wá sɛbɩrá pãtɩ́ Yésú déeri Yékírí wá Sakhanɩ́nɩ́ wɛra.

Pól wá Éfɛ́zɩ yóogo

¹Tɩ́ Ápólɔ́sɩra yɛ Kóorɛ́ntɩrá wɛrɩ, Pólná thoo tátísɩrsɩrá yɛ yaa yóo Éfɛ́zɩ ná hakɩra Yésú wá mamannɩbibi wá pɔ́ɔ-ɩ. ²Ʋ́ pʋ́gɩ́ bɩ kha’ tɩ́ pɩ khãanɩ Tamanná wɛrɩ, bu-biri Yékírí wá Niinaa? Pɩ́ kha’ nɩ́nɛ sɛɛrɩyɛ ɩ̃bɩ́rɩ́ kha’ mɩ́ɩnɛ bʋ́ tɩ́ pɩ yɩ́’ Yékírí wá Nii ɲa. ³Ʋ́ kha’ yɛ pʋ̃́nnɩ́ bátízémi wá hũŋge pɩ bátízéri bii? Pɩ́ kha’ Jã́ wábɩrɛ. ⁴Pólná kha’ Jã́na yɛ bátízéma nɩ́pɩ ɩ̃́ bʋká’ kha’ fɩ́kɩ́m-bɩrma dɔ́ɔgɔ; ʋ yɛ sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ khãa ʋ̂ʋ ba baŋ kpãnaa bʋ, ʋ́ déeri Yésúri wɛra. ⁵Mʋ́ pɩ núuni si, pɩ́ pɩ́ɩ pɩ́ bátízée bi Tamaŋ Yésú wá ɲísígírá. ⁶Yɛ Pólná dʋgɩ bɩ dési, Yékírí wá Niiná sũuno bɩ́ bʋ pɩ́ kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ sɛɛ’ támasɩ, yɛ̂ɛ sɛɛ’ sɛɛrɛ ʋ́ Yékírí wá Nii hãanɩ bɩ wɛra. ⁷Pɩ́ khobira yɛ ɲʋ́mɩ́mma kpɔɔ ná pɩ́ɲɔ.

⁸Pólna yɛ dóomma Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhanná yɛ̂ɛ kpɔrɩ bɩ́ fergi bísã̌a’ thagɔ kaadé phãnɩgɛ, yɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ khãa Yékírí wá ɩgɩ wá mɩ́ ɩ́ ʋ yɛ sɛɛ’ wɛra. ⁹Yɛ mʋ́ pɔ́ɔra yɛ dé núkpɩ̃́nɩ́sɩ ɩ̃ kaɩ kha’ pɩ́ khãa wã yɛ̂ɛ sɛɛ’ nɩ́pɩ wá wɔ́ɔnná kha’ Yésú wá khɩ̃ɩnna kɩraa wa wɛrɩ, Pólná sɛ́ɛ bɩ́rɩ́ yɛ khɛɛ Yésú wá mamannɩbibiri ɩ̃ taraa nâa kpɔrɩ bɩ́ khɩɩ wó khɩɩ Tíiránísi wá dakornɩɩná. ¹⁰Kpɔrɩ-ʋrɩ-bɩ́ma ɩ̃ buu dɩɩ sɩ́ɲɔ sɩ́ dée sã́ŋgɩ Ází sɩrgɩ nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’, Júdebi ná támabɩrá núu Tamǎaŋ sɛɛrɛ.

Sévá wá bikhebi wá mɩ́ɲa

¹¹Yékírí wá bárkárá Pólna yɛ déma tãgɩmasimɩ́ɩ, tãgɩmasíi wɛrɩ tʋ̃́wã; ¹²nɩ́pɩ́rá taraa yɛ̂ɛ khɛ tákpɛ’ɩ ná táyeeŋ sí pha’ra Pólná wɛrɩ, yɛ̂ɛ máa bo’ribirá pɩ̂ɩ pã́aɲa; kpéréŋgbéetárbɩ wá kpéréŋgbéebírâa kuri’.

¹³Pɔ́ Júdebi wá pɔ̂ɔ yɛ bʋ́ yɛ̂ɛ miŋ yɛ̂ɛ nɩ́ŋ kpéréŋgbéebi nɩ́pɔ. Pɩ yɛ khɛma Tamaŋ Yésú wá ɲísígi dé ɩ̃bɩ́ra nɩ́ŋ bɩ, pɩ̂ɩ yɛ kʋ̃ŋ kha’ Yésú wá mɩ́ ɩ́ Pólna sɛɛ’ wɛrɩ, ʋ́ ɲísígírá ɩ̃bɩ́ra sɛɛ’-pɩma kha’ pɩ ku’. ¹⁴Pɩ́ pɔ̂ɔ yɛ bʋ́, pɩ yɛ yɩ́’ma pɩ́ siiri Sévá ʋ́ déerá thɔgɩnnɩ́khãgǎa ɔɔ. Pɩ yɛma Júde khobi má’nɩ́ɲɔ. Ɔ khɩɩ pɩ́ ba kha’ pɩ nɩ́ŋ ɔ̌ɔ kpéréŋgbée, ¹⁵kpéréŋgbéerá sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ma tʋ Yésúri yɛ́ tʋ tárɩ́ kpoo ú Pól déeri wɛrɩ, yɛ pɩ́râa pʋ̃́nnaa? ¹⁶Yɛ kpéréŋgbéetárɩ́ɩrá yaa kɔ́rɩ́ khɩrɩ bɩ tákɩrsɩ ɩ̃ nʋmɩga bɩ, pɩ́ horgo kuso dukirá pó’rípóró.

¹⁷Bɛ́ɛ’ núu si: Éfɛ́zɩ Júdebi tɩ́kɩ́ŋ ná pɩ́ támabɩnɛ. Phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ pɩ́ bɛ́ɛ’ yɛ pɩ̂ɩ yɛ kpónnó’ Tamaŋ Yésú wá ɲísíge. ¹⁸Pɔ́ɔ khãa Tamanná. Pɩ́ khãanɩ Tamanná wɛrɩ, pɩ́ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ baa bâa sɛɛ’ mɩ́pɩ̃́ɩ ɩ́ pɩ yɛ dé wɛrɩ, nɩ́pɩ́rá. ¹⁹Nɩ́’ pɩ́ déerá tánímmɩ́ɩ wɛrɩ, pɩ́ fãŋgɛ́ baa pɩ́ tánínsɛpɩnɛ ba thogi bi nɩ́pɩ wá wɔ́ɔnná. Pɩ́ káa pɩ́ nʋ́gɩrɩ, ɩ́ tigi’irá ná wáa warfɩ́ráa biiyi kɩ̃mbɩ digbéeɲɔ ná pɩ́mʋ́wã̂a’. ²⁰Sɩ́ dée mʋ́nnáa Yékírí wá bárkárá, ʋ́ sɛɛrɛrâa yɛ tɩɩ yɛ̂ɛ yóo tákɩrsa.

Sɛɛrɛ sɩ́ yaarɩ Éfɛ́zɩrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

²¹Mʋ́ sɩ tannɩ, Pólná kha’ ma thooma Másédóní sɩrgɩ ná Ákáyɩ́ sɩrgɔ ɩ̃́ yóo Jerúzalɛ́m. Ʋ yɛ kʋ̃mma kha’ ná ma nanɩ ní sóo, fɔ́ má yóo Ɔrɔ́mɩ tɛ̃. ²²Yɛ sʋ̃nɩ Tímóté ná Érásíti pɩ̂ɩ yɛ tɛ̃́fɩ́rɔ̂ɔ sʋ̃mɩná wɛrɩ Másédóníná, yɛ ʋ́ thĩná hɩ̃taa Éfɛ́zɩrá ɩ̃ dée pɔ́ khɩba. Éfɛ́zɩra yɛma Ází sɩrgɔ. ²³Tɩ́ pã́nná Yésú wá khɩ̃nnɩ wá mɩ́ɲɛ́ baa sɛɛrɛsɛ, kɛnnɛɛsɛɛrɛ́ɛ wɛrɩ wa. ²⁴Ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Démétíríyísi. Ʋ yɛ kemma sɩ̃ŋharɩ Ártémísi wá dukiri yɛ́ khɛ warfɩ́rá ɩ̃́ kpaa kɩ́ hũŋgi wá tɩ́táasɩ, yɛ ʋ́ sʋ̃mdébibirâa bu bú tákɩrsa. ²⁵Ʋ́ yɩ́sɩ pĩ́ŋgíré bi tɩ́kɩ́ŋ ná ʋ́ sʋ̃mdé tákãmbɩnɛ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ́ bɛ́ɛ’ tʋʋrɩ dé sʋ̃mɩ tɛrá ɩ̃bɩ́ra bu tigi’ira. ²⁶Yɛ kha’ pɩ núu yɛ ɲáa pãtɩ́ Pól sɛɛ’rɩ nɩ́pɩrɩ kha’ sɩ̃mbɩ wá fãŋgɛ́ naŋ Yékírí wágɩrɩ wa, pébu nɩ́pɛ́ déeri bi pɩ́ déke, sɩ́ yɛɛ nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ sɛ́ɛ ɩ̃bɩ khãgɩbɩ wá khɩ̃ɩnnɩ wãa? Yɛ kha’ kɩ dée má Éfɛ́zɩ wá tónná ʋ kpʋ̃́ʋnɩ ɲa, dé ʋ́ yatɩkoroŋ sɛɛrɛɛ-ʋma yɛ̂ɛ bɛ́ɛ bɛŋ Ází sɩrgɩ nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’. ²⁷Kha’ kɩ dée má ɩ̃bɩ sʋ̃mɩnɩ wá tónna sɩ ba hasɩ’ ya, dé sɩ́ ba yɛɛ pɩ́ keŋ sɩ̃ŋharɩ Ártémísi kpakpabaa ʋ́ Ází nɩ́pɩ ná duniɲanɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’ thɔgɩŋ wɛrɩ, ʋ́ dukiri mɩ́ɩnɩ wã, yɛ́ písí khoroo ʋ́ kpórsírá.

²⁸Mʋ́ pɩ núuni si wɛrɩ, pɩ́ ɲámɩ́sɛ́ yaa tákɩrsɩ, pɩ́ kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ sʋ́rɩ́ɩ kha’ Éfɛ́zɩbɩ wá Ártémísi kpórí-uri. ²⁹Nɩɩ wá bɛ́ɛ’ ɲagɩmɩɲa. Pɩ́ digee yaa ná kɔ́rɩ́ Gáyísi ná Árísítárkɩ, pɩ́ ku’ra Másédóní yɛ dée Pól wá tã́anɩ́bɩ wɛrɩ, ɩ̃ yóo bí kɛnnɛɛkpã́ɩgɩ́rá.³⁰Pólna yɛ bɛɛ dé ma yóoma nɩ́pɩ́rá, yɛ Yésú wá mamannɩbibira hãa-ʋ khɩ̃nnɩ wã. ³¹Ází fãgɩmambɩ wá yatɩ wá pɔ́ɔ pɩ́ déerá ʋ́ nɩ́ɩnɛ́bɩ wɛrɩ, pɩ́ sʋ̃nɩ dé pɩ ná ɲɩ́nɔɔ kha’ hã ʋ́ yóo kɛnnɛɛkpã́ɩgɩ́rá wa. ³²Ʋ́ waatɩrá nɩ́pɩra yɛ sʋ́rɩ́ɩ-níma kɛ́nsɩ kɛ́nsɩ, mʋ́ yatɩrá tʋ mɩ́ɩ tɩ́ pɩ kha’ wa; yɛ nɩ́pɩ wá fãŋgɛ yɛ tʋʋ ɩ́tɛ tɩ́ déerá sã́ŋgɩ yɛ pɩ́ pĩ́ŋgíré ya. ³³Júdebirá kusigo ɔ wáɩ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Álɛ́kɩ́sándɩrɩ wɛrɩ nɩ́pɩ́rá, kha’ ʋ yóo wɔ́ɔnná ná sɛɛrɛɛ pɩ́ ɲísígírá. Pɔ́ɔ kuso bʋ́ nɩ́pɩ́rá ɩ̃ bʋkaa-ʋ pãtɩ́ ʋ sɛɛrɛ́ɛ yóo wɛrɩ, yɛ ʋ́ dée nɩ́pɩ dése kha’ pɩ kpáa yɛ má sɛɛrɛɛ. ³⁴Mʋ́ pɩ tʋʋrɩ dé Júdee-u wɛrɩ, bɛ́ɛ’ sʋ́rɩ́yá kpooro yɛ̂ɛ kʋ̃ŋ kha’ Éfɛ́zɩbɩ wá Ártémísi kpórí-uri. Kʋ̃m-bɩrɩ-mʋ́ma yɛ̂ɛ bɛ́ɛ bu lɛ́ɛrɩ bɩ́ɲɔ.

³⁵Yɛ Éfɛ́zɩ sɛbɩtɩ̃gɩrá sɛɛrɩyɛ nɩ́pɩrɩ kha’ pɩ kpáa; yɛ kha’ Éfɛ́zɩbɛ, mâa bʋ́ ɩ̃ kɔɔ dé Éfɛ́zɩ nɩɩ nɩ́pɩ́râa keŋ Ártémísi kpakpabǎa duki ná ʋ́ sɩ̃mbii ú yaarɩ thʋ’nná ɩ̃ ba wáa wɛraa? ³⁶Yɛ kha’ mʋ́ kɩ déeri má bɛ́ɛ’ tʋʋrɩ sɩ wɛrɩ, hã pɩ́ kpáŋgbásáa dé mɩ́ɩɲɩ wã, ³⁷dé nɩ́pɛ bɩ́ pɩ bannɩ mɛ́’nɩ wɛrɩ, pɩ dée mɩ́ɩnɩ ɩ̃bɩ sɩ̃ŋharɩ wá dukirá wa, yɛ pɩ kʋsɩgɔɔ wa. ³⁸Yɛ ná Démétíríyísi ná ʋ́ sʋ̃mdé tákãmbɩ ná ɔ̌ɔ sɛɛrɛnɔ́, fãgɩmambɩ ná thɩɩthɩɩkhɩbɛ̂ɛ bʋ́, pɩ ná yɩ́’ kãmbɩ pɩ́ thãná. ³⁹Yɛ ná ɔ sɛɛrɛ mǎa bʋ́, khɩɩbɛ̂ɛ bʋ́ pɩ́ nɩ́pɩra pĩ́ŋgíŋ wɛra, pɩ́ khɩbɩrá pɩ wɔ́nnɩ́ sɛɛ’ ʋ́ sɛɛrɛra. ⁴⁰Yɛ kha’ ná ɩ̃bɩ́ra kɔrsɩyɔ wa, mɩ́ɩ ɩ́ déeri fɛɛrɩ wɛrɩ, pɩ ba kha’ kpaʋ-ɩ̃bɩ́nnɩma pébu, ná pɩ pʋ́gɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ kha’ pée déeri ɩ̃bɛ́ pĩ́ŋgíré, ɩ̃bɛ́ bu tɔ́ɔ kha’ wa. ⁴¹Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́, ʋ́ kha’ pɩ khũŋ.

Pól wá Másédóní yóogi ná ʋ́ Ákáyɩ́ yóogi ná ʋ́ Tórówásɩ yóogo

¹Mʋ́ sɛɛrɛsɩ wóori wɛrɩ, Pólná yɩ́sɩ pĩ́ŋgíré Yésú wá mamannɩbibiri ɩ̃ bɔgɩ bɩ yɛ ɲɩ́nɩ́ bɩ khɩ̃nnɩ, yɛ khɛɛ yóo Másédóní sɩrgɔ. ²Tɔŋ-ʋma kɩ́ sɩrgɛrɩ ɩ̃ bɔgɩ mamannɩbi kɔ́ŋgɔ́mbɩ mɩ́ kɔ́ŋgɔ́nɲɔ yɛ khɛɛ yóo Gɛ́rɛ́sɩ sɩrɩ gɩ́ pɩ yɩ́’ tɛ̃ Ákáyɩ́ wɛrɩ, ³ɩ̃ ná dée ní fergi bísãa’. Tɩ́ ʋ yɛ bɛ́ɛ khɛ bató ɩ̃́ khũŋ Síirí sɩrgɩrá wɛrɩ, ʋ́ núu ná pɩ kha’ Júdebi fɔ́’-pɩrɩ-ʋ́-bʋma dúu, ʋ́ yɛɛ bató mɩ́ɩnɩ yɛ kha’ ma thooma Másédóní ɩ̃́ khũŋ. ⁴Pól wá tã́anɩ́bɩ́rá déerá Píirísi wá bikhee Sópátɛ́ɛrɩ ʋ́ ku’ri Béeré, ná Árísítárkɩ ná Sékṹndísi pɩ́ ku’ri Tésálóníki, ná Gáyísi ʋ́ ku’ri Dɛ́rbɛ́, ná Tísíki ná Tórófími pɩ́ ku’ri Ází sɩrgɔ ná Tímóté, ⁵pɩ́rá khɩrɩya nâa tɛɛ a Tórówásɩrá. ⁶Kɛrɩ sɩ́ pɩ dé khɔɔ phã́anɩ kaadé thãhɩrbɩɩnɔ wɛrɩ, mʋ́ sɩ tannɩ, á khɛɛ bató Filípi ɩ̃ ná kɔ́rɩ́ bɩ khɩɩ bɩ́mʋ́wã́a’ khɩɩrá Tórówásɩ ɩ̃ dée fɩ́ khɩɩbɩ má’nɩ́ɲɔ. Filípi nɩɩna yɛma Másédóní sɩrgɔ.

Étíki wá huyamɩ wá mɩ́ɲa

^7-9Mʋ́ Júdebi wá kpáarɛ́ɛkhɩɩ tannɩ, á pĩ́ŋgíré ɔ pã́a ɩ́sãa’ sã́ŋgámbóŋ du’bii bu, dé a kpekiŋ phã́anɩ20.7-9 Tamǎaŋ Dimi wá mɩ́ɲɛ pɩ sɛɛ’ (Lúk 22.19). ɩ̃́ khɔɔ. Pólná hɩ̃taa yɛ̂ɛ kpɔrɩ nɩ́pɩnɛ watɩtɩ iseŋkhɩɩrá taraa nanɩ thaagɩ, pébu, kɩ́ dɩɩgɛ̂ɛ yɛ ba yáa yɛ́kɩ́ŋ ʋ́ tara. Fɩtɩ̃na kɔ́ŋgɔ́mbɛ̂ɛ yɛ bʋ́ du’bii ú a pĩ́ŋgínná wɛra. Ɔ nákɔrbomêe yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Étíki; tóokóróŋ bʋ ʋ hɩ̃tanna. Mʋ́ Pól wá sɛɛrɛra yɛ dáɩ wɛrɩ, dɔɔmɛ́ kɔ́rɔɔ, ʋ́ hʋ̃nɩ huu ba yaa ní ba wáa. Pɩ́ ná yaarɩgɔɔ ɩ̃ ɲáa ná ʋ huwo. ¹⁰Yɛ Pólná sũuno ɩ̃ ná ba’rɩga ʋ́ bʋ yɛ kpóroo yɛ kha’ hã pɩ́ yɛɛ phĩnné khoŋ bi ya, dé ya-ʋrɩ. ¹¹Mʋ́ ʋ kã́nnɩ wɛrɩ, ʋ́ kpekire phã́anɩnɩ ɩ̃ khɔɔ, yɛ písée kɔ́kɩ́rɔ́ ɩ̃ kpɔrɔɔ bɩ́ dɩɩgɩrá taraa yɛ́kɩ́rɛ́, yɛ ʋ́ taraa. ¹²Pɩ́ khɛɛ nákɔrbomini kooníŋgo ɩ̃ khũni ú, sɩ́ dée bɩ́ bʋ dɔ́ɔwóoŋgi tákɩrsa.

¹³Yɛ aabɩ́rá khɛɛ bató yɛ̂ɛ yóo Ásɔ́sɩ yɛ Pól ʋ́râa thee dɛɛsɛ. Nínáa a yɛ ba ná khɛyɔɔ pébu, ʋ́ thĩná khɔrɔ’ra dé ʋ nɩ́ɩnɛ́ɛ tɩ́ khannɩ dɛɛsɛ. ¹⁴Mʋ́ ʋ yóori ná kɔ́rɩ́ a, á khɛyɔɔ batónná ɩ̃ yóo Mítílɛ́nɩ. ¹⁵Ɩ̃ yaa tɩ́ khanná ɩ̃ khɛɛ ʋ́ bató kpoori yɛ̂ɛ yóo, kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́ á nanɩ Síyó wá the’, yɛ khɛɛ yɛ̂ɛ yóo, kɩ́ dɩɩgɛ́ yaa yɛ́kɩ́rɛ́ á nanɩ Sámɔ́sɩ, tɩ́ kónaaŋ á nanɩ Mɩ́lɛ́tɩ. ¹⁶Pólna yɛ wɛ̂ɛ bɛɛ dé ʋ dáɩ Ází sɩrgɩrá wa, tɩ́rá yɛɛrɩ ʋ nɩɩnaa Éfɛ́zɩrá wa, pébu, ʋ yɛ bɛɛma dé ná ʋ wɔ́rɔ́ɔ, ʋ́ haabɩ́ŋ naŋ Jerúzalɛ́mɩná yɛ Pántékóti khɩɩrá tʋ̃má ʋ naŋ.

Pól ná Éfɛ́zɩ asɔ́nnɩ́khãgɩbɩ wá kpɔrgɔ

¹⁷Yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá, Pólná hɩ̃taa Mɩ́lɛ́tɩrá yɛ sʋ̃nɩ dé pɩ yóo Éfɛ́zɩrá ná yɩ́’ asɔ́nnɩ́khãgɩbɩrá baŋ. ¹⁸Mʋ́ pɩ bannɩ wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ khɩɩ ʋ́ ma dóonni Ázírá ɩ̃ ná nanɩ fɛɛrɩ, tʋ-bɩrɩ má dɔ́mmɩna. ¹⁹Dé-manɩma Tamǎaŋ sʋ̃mɩnnɩ ɲímíthĩmise kaadé ɲísíbɛɛgɛ, yɛ má yíbínná sãɲɩ sɩ́ kuso dúu ú Júdebira yɛ fɔ́’ má bʋ wɛra. ²⁰Kha’ ma kóo bi mɩ́ɩnɩ wã, dé sɛɛ’-manɩ-bɩma yɛ mamaa bɩ nɩ́pɩ́rá ná dusirá mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ pɩ mákɩ́nnɩ ná pɩ tʋ wɛra; ²¹ɩ̃ sɛɛrɩyɛ Júdebi ná támabɩrɩ kha’ pɩ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ yɛ́ baŋ Yékínná ɩ̃́ khãa ɩ̃bɩ Tamaŋ Yésúrá. ²²Kha’ Yékírí wá Nii kɔ́’-ʋrɩ-mama fãŋgɔ wɛrá, mâa yóo Jerúzalɛ́m kaa tʋ tɩ̂ɩ ba naŋ ma ní wɛra. ²³Yɛ kha’ tɩ́ ma tʋʋrɩ wɛrɩ, Yékírí wá Niina sɛɛ’-mama nɩɩ wó nɩɩ kha’ pɩ ba pã́’-mama má yíbínná sãɩ. ²⁴Yɛ má thakoogira kpɩ̃́náa má bʋ wa, dé tɩ́ kpɩ̃́nnɩ má bʋ wɛrɩ, tɩ́rá déeri ɩ̃́ horo’ má dá’nna. Kɩ́ tɩtã́ŋgɩ́rá déeri ɩ̃́ phɩra’ má sʋ̃mɩ tɩ́ déeri ɩ̃́ sɛɛ’ sɛɛrɛ nʋwãa ʋ́ déeri pãtɩ́ Yékíre fɩ̃ɩ dɔ́ɔgɩ nɩ́pɩ́rá wɛra. Ʋ́ sɛɛrɛra Tamaŋ Yésú hãanɩ ma.

²⁵Tʋ-manɩ dé ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ fɛɛrá, pɩ́ bɛ́ɛ’ pɩ́ ma sɛɛ’rɩ Yékírí wá ɩgɩ wá mɩ́ɩ wɛrɩ, pɩ́ ba ɲá ma tʋ̃́wã. ²⁶Tɩ́rá yɛɛrɩ mâa sɛɛ’ pɩ fɛɛrɩ kha’ pɩ́ hakɛ́ɛ wɔ́nnɩ́ kɔ́’ ma wã, ²⁷dé ma kóo bi mɩ́ɩnɩ wã; dé bʋka’-manɩ bɩ Yékírí wá mɩ́ saabɩranɲɩ wá bɛ̂ɛ’nɔ. ²⁸Yɛ kha’ pãtɩ́ sã́nɩ́khʋnna kɔrsɩŋ ʋ́ sã́nɩ́bɩ wɛrɩ, pɩ́rɩ́ tɛ̃ pɩ kɔrsɩŋ asɔ́nnɩ́pɩra. Pɩ́ra Yékírí wá Nii saarɩ dé pɩ dé asɔ́nnɩ́khãgɩbɩ, pɩ́ ʋ́ Bikhee kpó’ri ʋ́ tarammɩ ɩ̃ buu pɩ́ dée ʋ́ wábɩ wɛra. Yɛ pɩ́ thĩna yee kɔrsɩŋ tɛ̃. ²⁹Kha’ tʋ-manɩ dé ná ma taraa sóo, pɔ̂ɔ ba baŋ pɩ́ sɔgɔmbɩrá má tákperse, yɛ pɩ́ ba yɛɛ bɩ ya, pãtɩ́ tákpersira wɛ̂ɛ yɛɛ sã́nɩ́bɩrɩ wa wɛra. ³⁰Yɛ pɔ́ɔ yatɩɩ ba ya pɩ́ sɔgɔmbɩrá ɩ̃́ fɩ̃ŋ Yésú wá mamannɩbibi dé pɩ thoo bi. ³¹Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ yee kɔrsɩŋ yɛ́ wógí’ tʋ kha’ bɔ’-manɩma pɩ́ bɛ́ɛ’ ɲímíthĩmise dɩɩ sɩ́sã̌a’ thagɔ, khɩbɛɛgɩ tɩ́kɩ́ŋ ná iseŋginɛ.

³²Yɛ kha’ ma karfa-bɩ́ma wɛrá Yékírí ná ʋ́ dɔ́ɔfɩ́rɩ́ sɛɛrɛra. Ʋ́râa wɔ́rgɛ yɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ yɛɛ pɩ́ bu fãŋgɩ yɛ́ hã pɩ́ ná ɩ́pɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ pɩ́ déeri ʋ́ wábɩ wɛrɩ, mɩ́ɩ tɩ́ ʋ hãana’nɩ nʋ́ʋgɩ kha’ ma ba hã bɩ wɛra. ³³Kha’ ma pʋ́gɩ́ nɩ́nɩ́ wá tigi’i wɛrɛ́sɩ ʋ́ sãnɩ wɛrɛ́sɩ ʋ́ táyeensi wa. ³⁴Kha’ pɩ́ thĩ tʋ-bɩrɩ dé má thĩná sãma’nɩ, yɛ má ná má tã́anɩ́bɩ́rá buu mɩ́ɩ ɩ́ ɩ̃bɩ́ra kpʋ̃́ʋ wɛra. ³⁵Kha’ dé-manɩma mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ̃́ bʋka’ pɩ kha’ mʋ́nnáa pɩ déegée ɩ̃́ tɛ̃́fɩ́ŋ nɩ́’ pɩ̂ɩ foriiso wɛrɩ, yɛ́ kɩ́ wógí’ tɩ́ Tamaŋ Yésú kha’rɩ kha’ mɩ́hãanakɛ kɩrgɛ ɩ̃́ tarɩ mɩ́bugi wɛra.

³⁶Mʋ́ Pól kʋ̃nnɩ mʋ́, pɩ́ ná ʋ́rá bagɩ hursi yɛ ɲɩ́nɩ́ Yékíre. ³⁷Pɩ́ bɛ̂ɛ’ yɛ fʋʋma yɛ̂ɛ sʋ́rɩ́ɩ yɛ̂ɛ biŋ Pólni págɩ́ɩrá. ³⁸Tɩ́ ʋ kha’ra pɩ́ ba ɲá ma tʋ̃́wã wɛrɩ, tɩ́rá kpʋ̃́ʋná pɩ́ dɔ́sɔ. Yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ, pɩ́ tã́a-ʋ ɩ̃ nanɩ khaa tɩ́ batónɛ wɛra.

Pól wá Jerúzalɛ́mɩ yóogo

¹Mʋ́ a ná Éfɛ́zɩ nɩ́pɩ kpɩkɩnnɩ wɛrɩ, á khɛɛ batónni ɩ̃ kásáa Kɔ́sɩ. Kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́ á yóo Óródi ɩ̃ yaa tɩ́ khanná ɩ̃ yóo Pátárá. ²Mʋ́ a nannɩ fɩ́, á ɲáa ɔ bató ʋ̂ʋ yóo Fénísí sɩrgɔ, á khɛɛ ʋ́rɩ́ yɛ̂ɛ yóo. ³Mʋ́ a náanɩ nâa keŋ Sípiri sɩrgɩrɩ wɛrɩ, á sɛ́ɛ gɩ dé’ mɩ́ŋgɩ yɛ khɛɛ yóo ná nɩɩnaa Tíiri; ɩ́ nɩɩna yɛma Síirí sɩrgɔ. Tɩ́ bató nɩɩnaŋkhanná pɩ yɛ ba sũuno’ táasɩ batónná. ⁴Mʋ́ a yóori ná ɲáa Yésú wá mamannɩbibiri wɛrɩ, á dée fɩ́ khɩɩbɩ má’nɩ́ɲɔ. Yékírí wá Niiná sɛɛrɩyɛ bɩ́, pɩ́ sɛɛrɩyɛ Pólni kha’ hã ʋ́ yóo Jerúzalɛ́mɩná wã. ⁵Mʋ́ pɩ́ khɩbɩ tannɩ wɛrɩ, pɩ́ bɛ́ɛ’ khoobi tɩ́kɩ́ŋ ná hapɩ ná biibinɛ, pɩ́ tã́a a ɩ̃ kuso nɩɩná ná nanɩ sɔ́bɩ́yɔkéŋgiri, á bagɩ hursi ɩ̃ ɲɩ́nɩ́ Yékíre. ⁶Yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ á saraa kãmbɔ, yɛ aabɩ́rá khɛɛ batónni ɩ̃ taraa yɛ pɩ́rá fɩ́gɩ́ khũno. ⁷Á yaa Tíiri ɩ̃ yóo Tólémáyɩ́sɩ; fɩ́náa batónna kpʋ̃́ʋ. Á thɩɩga á asɔ́nɩ́kãmbɩrɩ yɛ dée fɩ́ khɩɩ ʋ́kpo. ⁸Kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́, á yaa fɩ́ ɩ̃ yóo Sézáaré ɩ̃ ná hɩ̃taa Filípi ʋ̂ʋ sɛɛ’ sɛɛrɛ nʋwãanɩ wɛrɩ, ʋ́ thã. Nɩ́pɩ má’nɩ́ɲɔ bɩ́ pɩ phɩ̃’na khori dé pɩ tɛ̃́fɩ́ŋ Yésú wá sʋ̃ŋgɩnnɩbɩrɩ sʋ̃mɩná wɛrɩ, pɩ́ ɔɔ-ʋ.

⁹Biharɩ’ yaaŋfʋ̃ŋ bɩ́ɲɩ́ɩ’nʋ̂ʋ yɛ ʋ́, pɩ̂ɩ yɛ sɛɛ’ Yékírí wá nʋ́gɩsɛɛrɛ. ¹⁰Mʋ́nnɩ a hɩ̃tanna fɩ́ ɩ̃ dée pɔ́ khɩbɩ wɛrɩ, Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa ɔ̌ɔ yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Ágábísi. Ʋ́ yaa Júde maráará ɩ̃ baa á thãná ¹¹ɩ̃ ba khɛɛ Pól wá fãnaŋgbóróori ɩ̃ fɔ́gɩ́ ʋ́ dési ná ʋ́ dɛsɩrɩ yɛ kha’ Yékírí wá Nii kha’rɩ kha’ pãtɩ́ ma fɔ́’rɩ má wɩ́sɩ mɛ́’nɩ wɛrɩ, mʋ́nnáa Júdebira ba fɔ́’ fãnaŋgbóró tárɩ́ɩrɩ Jerúzalɛ́mɩná yɛ́ khɛ́ hã ʋ́ támabɩra. ¹²Mʋ́ a núuni si wɛrɩ, á ná tɩ́ kharɩ wá nɩ́pɩ́rá ɲɩ́nɩ́ Pólni kha’ hã ʋ́ yóo Jerúzalɛ́mɩná wã. ¹³Pólná kha’ pée déeri âa fʋʋ yɛ̂ɛ mʋ́nɩ́ɩ má wɩ́saa? Kha’ kɩ dée má sɔ́ɔbɩ́m-manɩma ɩ̃ hɩ̃taa má fɔ́’mɩ wá hɩ̃tansɩ wá tóri wa, dé sɔ́ɔbɩ́m-manɩma háarɩ ná huume, má hu Jerúzalɛ́mɩná Tamaŋ Yésú wá ɲísígírá. ¹⁴Yɛ mʋ́ ʋ yɛ pɩ́ɩ ya wɛrɩ, a sʋ̃́nɩ́ kpɩ̃́nɩ́ɲá sɩ́ bʋ tʋ̃́wã. Yɛ kha’ Tamanna dé tɩ̂ɩ nʋʋ ʋ́ wɛra.

¹⁵Mʋ́ pɩ́ khɩbɩ tannɩ wɛrɩ, á sɔ́ɔbɩ́rɔ́ á sɔ́ɔbɩ́nsɩ yɛ khɛɛ yɛ̂ɛ yóo Jerúzalɛ́mɩná. ¹⁶Yésú wá mamannɩbi bîi Sézáarérá wɛrɩ, pɩ́ pɔ́ɔ tã́a a ɩ̃ yóo aabɛ ɔ wáɩ thã ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Múnásóni. Ku’-uyaama Sípiri sɩrgɔ yɛ dée mamannɩbi dugoo. Ʋ́ thãná a mákɩ́nná ná a kɩ́ɩya.

Pól wá yóomi Jákɩ thã

¹⁷Mʋ́ a nannɩ Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, á asɔ́nɩ́kãmbɩrá sagɩra a kpánnɛ́ɛsɛ. ¹⁸Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ, á ná Pólná yóo Jákɩ thãná. Asɔ́nnɩ́khãgɩbɩ wá bɛ́ɛ’ pĩ́ŋgínnáa-níma. ¹⁹Pólná thɩɩga bɩ yɛ khɛɛ thoo bi mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ Yékírí déeri támabɩrá tɩ́ ʋ yɛ dé ʋ́ sʋ̃mɩnnɩ wɛra. ²⁰Mʋ́ pɩ núuni ʋ́ sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ fʋʋ Yékírí wá ɲísí nʋʋga.

Tɩ́ kpãnaa bʋ, pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ á asɔ́nɩ́kãna, ʋ keŋ. Júde bí khãanɩ Tamanná wɛrɩ, pɩ wɔ́ɔrɛ ya, yɛ pɩ́ bɛ́ɛ’ kɔ́’rɩ maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛra. ²¹Yɛ pɩ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ mamaŋ-ʋrɩ Júdebi wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ támabɩrá wɛrɩ, kha’ pɩ sɛ́ɛ maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛra; yɛ sɛɛrɩyɛ bɩ tɛ̃ kha’ hã pɩ́ huuree pɩ́ bikhobiri wa, hã pɩ́ kɔ́’ ʋ́ sĩnniri wa. ²²Yɛ kha’ pé ɩ̃bɩ́ra dêe? Pébu, pɩ́ ba kɔɔ dé baŋ-ʋrɩ ya. ²³Yɛ kha’ ʋ dé ɩ́tɛ tɩ́ ɩ̃bɩ́ra ba sɛɛrɩyɔɔ wɛra. Kha’ ɩ̃bɩ́ra ma khoo bíɲɩ̂ɩ’nɔ, pɩ́ yeeri nʋ́ʋgɩ Yékínná.

²⁴Ʋ khɛ bɩ pɩ́ wɩ́rɩ́’ kpoogi pãtɩ́ Moyízi wá sɛbɩ kha’rɩ wɛrɩ, yɛ ʋ́ khoŋ táasɩ pɩ́ pharɩ’ pɩ; nɩ́pɩ́rá tʋ dé sɩ́ pɩ kha’ra ʋ́ kha’rɩ wɛrɩ, mɩ́ɲánnʋ wã; yɛ pɩ́ tʋ tɛ̃ dé kɔ́’-ʋma maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛra. ²⁵Yɛ ná táma asɔ́nnɩ́pɩrɛ, tɩ̃’nɛɛ-ɩ̃bɩ́nnɩ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ hã pɩ́ pha’ sɩ̃ŋkhasɩ ná tátarammɩ ná khaa ʋ́ gífánnɩ ɲa, yɛ hã pɩ́ bɛɛ ha’ maa wɛrɛ́sɩ kho maa wã.

²⁶Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ Pólná khɛɛ pɩ́ nɩ́pɩrɩ pɩ́ kɔ́kɩ́rɔ́ wɩ́rɩ́’mɩna. Yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ ʋ́ dóoró Yékínthɩya’dukirá ɩ̃ sɛɛrɩyɛ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrɩ khɩɩ ʋ́ ʋ́ ná ʋ́ kãmbɩ wá wɩ́rɩ́khɩbɩra ba hĩi, ʋ́ khoŋ ʋ́ tásɩ tɩ́kɩ́ŋ ná ʋ́ kãmbɩ wásɩrɩ wɛra.

Tɩ́ pɩ kɔ́’rɩ Pólni Yékínthɩya’dukirá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

²⁷Tɩ́ khɩɩbɩ má’nɩ́ɲɔna yɛ bɛ́ɛ hĩi wɛrɩ, mʋ́ Ází sɩrgɩ Júdebi ɲáanɩ Pólni Yékínthɩya’dukirá, pɩ́ suu nɩ́pɩrɩ pɩ́ kɔ́rɔɔ, ²⁸yɛ sʋ́rɩ́yá kha’ Ísíráyɛ́l bibe, pɩ baŋ dé wáɩ wɛrâa kpʋ̃kɩŋ Ísíráyɛ́l bibi ná maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ, ná khaa tɛra. Sɩ́ra ʋ yɛ mamaŋ nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ khaayɩ wá bɛ́ɛ’rá. Ʋ́ yatɩ khɛ-ʋma Gɛ́rɛ́kɩbɩ ɩ̃ dóoró bí Yékínthɩya’dukirá ɩ̃ kpɔrmɔ Yékírí wá khátɛra. ²⁹Pébu, ɲá-bɩyaama Pól ná Tórófími ʋ́ ku’ra Éfɛ́zɩ wɛrɩ, ɔ khɩɩ nɩɩdɔ́gɩ́rá kpoogi, pɩ́ keŋ má khɛ-ʋyaa dóoró-úma Yékínthɩya’dukirá.

³⁰Nɩɩ wá bɛ́ɛ’ kpúgóo, nɩ́pɩ́râa horo’ kɛ́nsɩ kɛ́nsɩ yɛ̂ɛ baŋ. Pɩ́ kɔ́rɩ́ Pólni ɩ̃ yáŋgɩ́rá kuso ú Yékínthɩya’dukirá yɛ pã́gɩ́ tʋtʋ̃nɲɩna. ³¹Mʋ́ pɩ khɩ’raa-ʋ yɛ̂ɛ bɛ́ɛ khʋwɔɔ wɛrɩ, sɩ́ dóoró Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgǎa ɲíntã́nnɔ kha’ Jerúzalɛ́m wá bɛ́ɛ’ ɲagɩmɩnnɩma. ³²Ʋ́ yaa khaanná fɩ́ ɩ̃ khɛɛ sodáasɩ́bɩ ná pɩ́ nɩ́khãgɩbɩ ɩ̃ horgo yóo khaa tɩ́ nɩ́pɩra yɛ wɛra. Mʋ́ pɩ ɲáanɩ pɔ́ sodáasɩ́bɩ ná sodáasɩ́nɩ́khãgaarɩ wɛrɩ, pɩ́ kpáa Pól wá khɩ’mɩnɛ. ³³Ʋ́ tɔ sʋ̃́ʋ tɔ́’rɩ́yɔ́, yɛ kɔ́rɔɔ yɛ kha’ pɩ fɔ́gɔɔ yɔrgɩ sɩ́ɲɔnɔ yɛ pʋ́gɩ́ bɩ tárɩ́ kpoo ú ʋ déeri ná mɩ́ɩ tɩ́ ʋ déeri wɛra. ³⁴Yɛ mʋ́ nɩ́pɩra yɛ sʋ́rɩ́ɩ kɛ́nsɩ kɛ́nsɩ, ʋ yɛ́ wɔ́nnɩ́ tʋ kpoori wa wɛrɩ, ʋ́ kha’ pɩ yóo ú sodáasɩ́bɩ wá karaŋgɩrá. ³⁵Mʋ́ Pól nannɩ kpéŋŋmúnɲini wɛrɩ, sodáasɩ́bɩ́rá dɔgɩyɔ kpóroo ɩ̃ dɛɛ tɩ́ nɩ́pɩ saara sɩ fãŋgɔ wɛra; ³⁶pɩ yɛ thowooma yɛ̂ɛ sʋ́rɩ́ɩ kha’ pɩ khʋwɔɔ.

Tɩ́ Pól sɛɛ’rɩ ʋ́ thɩ̃ɲaanɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

³⁷Waatɩ ʋ́ pɩ yɛ bɛ́ɛ dóoŋ Pólnɔ karaŋgɩrá wɛrɩ, ʋ́ pʋ́gɩ́ sodáasɩ́nɩ́khãgaarɩ kha’ ma wɔ́nnɩ́ sɛɛrɩyɔɔ tɔ́ mɩ́nɩ́ bâa? Ʋ́ kha’ ʋ núma gɛ́rɛ́kɩsɩraa? ³⁸Yɛ kha’ ná mʋ́nnáa ʋ́rá déeri Éjípíti wáɩ ʋ́ kpaara’rɩ nɩ́pɩ wɛwɛnnɩ yɛ khɛɛ nɩ́khʋbɩ kɩ̃ŋ bɩ́ɲɔ ɩ̃ yóo bí gbirinná wã kɛyɩɩ? ³⁹Pólná kha’ dé-manɩma Júdee yɛ dée tɛ̃ Társɩ ʋ̂ʋ Sílísí sɩrgɔ wɛrɩ, ʋ́ nɩ́na. Yɛ nɩɩna yɛ dée nɩɩ tɩ́táa’ɩ wa. Mʋ́ ʋ sɛɛrɛɛrɩ sóo, ʋ́ ɲɩ́nɔɔ kha’ ʋ yɛɛ má sɛɛrɛɛ nɩ́pɩnɛ. ⁴⁰Sodáasɩ́ nɩ́khãgaará kha’ ʋ sɛɛrɛɛ. Pólná yaa nɩɩnaa kpéŋŋmúnɲíná yɛ dée nɩ́pɩ déki, pɩ́ wóo dĩi; yɛ ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ́ eburu sɩ́ déeri pɩ́ thĩ sɛɛrɛ wɛrɩ, kha’

¹má siithaabɩ ná má nɩ́pa, pɩ yɛɛ má sɛɛ’ má thɩ̃ɲaanɩ wɛrá, pɩ́ nú.

²Mʋ́ pɩ ɲáanɩ ná ʋ yɛ sɛɛrɛɛ bɩ́ eburusirá wɛrɩ, pɩ́ hafɩya wóo dĩi, yɛ Pólná kha’ ³dé-mama Júdee yɛ pɩ́ hũni ma Társɩ, Sílísí sɩrgɔ. Fa Jerúzalɛ́mɩná ma khã’nɩ yɛ Gámálɩ́yɛ́lná karmaa ma ɩ̃bɩ khãgɩbɩ wá khɩ̃ɩnnɛ tákɩrsa. Yɛ kha’ kɔ́’-maɲaama Yékírí wá mɩ́ɩɲɩnɩ pãtɩ́ pɩ́rɩ́ kɔ́’rɩɩ fɛɛrɩ wɛra. ⁴Kha’ nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ Yésú wá khɩ̃ɩnná wɛrɩ, kɔ́’-manɩma khoobi ná hapɩ ɩ̃ fɔ́gɩ́ bɩ yɛ pã́gɩ́ bɩ yɛ fʋ̃́ʋsɩ́rá bɩ, pɔ́ɔrá huwo. ⁵Kha’ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa ná Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩra má sɛ́ɛrɛ́. Pébu, pɩ́rá hãana má yatɩrɩ sɛpɩ dé ma ná hã Dámásɩ Júdebira. Nínáa ma yɛ yóo dé ma ná kɔ́’rɩ́ fɔ́’ nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ Yésú wá khɩ̃ɩnná wɛrɩ, ɩ̃́ baŋ bɩ́ Jerúzalɛ́mɩná ɩ̃́ ba sãɩna’ pɩ́ yíbíre.

Tɩ́ Pól sɛɛ’rɩ pãtɩ́ ʋ khãanɩ Yésúrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mɩ́d 9.1-19; 26.12-18)

⁶Tɩ́ ma yɛ khɩ̃ɩnná ɩ̃ ná ɲʋ́mɩ́ɲá Dámásɩnɔ, waatɩ ʋ́ khɩɩra yɛ ɲʋ́mɩ́ŋ thaagɩ wɛrɩ, má kha’ ma keŋ ɩ̃ ɲáa ná táyɛ́sɩ́gɛ kuso ní thʋ’nná ɩ̃ ba tɩrɩya sã́nɩ́ kṹní ma. ⁷Kha’ má wáa fãnɩŋgɩrá, yɛ núu nʋ́ʋgɩ ná kɩ kha’ Sól, Sól, pée déeri yɛ mâa fʋ̃́ʋsɩ́ŋ maa? ⁸Má kha’ á Tamaŋ, ʋ́râa maa? Ʋ́ kha’ maná déeri Názáarɛ́tɩ Yésú ú ma fʋ̃́ʋsɩ́ŋ wɛra. ⁹Má ná nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ yóo kpoogi wɛrɩ, pɩ́ ɲáa táyɛ́sɩ́gɩrɩ yɛ pɩ núu sɛɛrɛrɩ wa. ¹⁰Má tɔ kha’ pé ma dé á Tamaŋ? Tamanná sɛɛrɩyɛ ma kha’ ma yáa yóo Dámásɩrá, dé pɩ ba ná sɛɛ’ ma mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ma mákɩ́nnɩ ná ma dé wɛra. ¹¹Kha’ mʋ́ táyɛ́sɩ́gɩ tɩrɩɩra ná taraa, ma yɛ wɔ́rɔ́ɔ yɛ̂ɛ ɲá mɩ́ɩnɩ wã wɛrɩ, má ná nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ yóo kpoogi wɛrɩ, pɩ́ kɔ́rɩ́ ma dékírá ɩ̃ yóo mannɔ Dámásɩrá.

¹²Ɩ̃ hakɩra ná ɔ wáyɛ̂ɛ yɛ bʋ́ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Ánánɩ́yásɩ. Kɔ́’-ʋyaama maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ, kɔ́’mɔ, yɛ Dámásɩ Júdebira yɛ fʋʋma ʋ́ ɲísí nʋʋga. ¹³Ʋ́ baa má thãná ba kha’ má nɩ́ɩnɛ́ɛkhoo Sól, ma ɲá. Khaanná fɩ́ má darasɩrá sóo yɛ má ɲáa-ʋ. ¹⁴Yɛ Ánánɩ́yásɩrá kha’ ɩ̃bɩ khãgɩbɩ wá Yékíré khonni saa manɩ Sólni dé ma tʋ tɩ́ ʋ khɔrɔ’, ɩ̃́ ɲá Yésú ʋ́ déeri Nɩ́’ Termemmini yɛ́ nú ʋ́ nʋ́gɩsɛɛrɛra. ¹⁵Pébu, tɩ́ ma ɲáanɩ yɛ núu wɛrɩ, ma ba sɛɛ’-tɩ́ma nɩ́pɩ wá bɛ̂ɛ’. ¹⁶Yɛ kha’ pé ma tɛɛ tɛ̃ɛ? Ma yáa yɩ́’ Yésú wá ɲísígiri yɛ pɩ́ bátízé ma má mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ná sóo. Má yaa pɩ́ bátízée ma.

¹⁷Mʋ́ ma fɩ́’rɩ baa fa Jerúzalɛ́mɩná nâa ɲɩ́ŋ Yékírí Yékínthɩya’dukirá ɔ khɩɩ wɛrɩ, ¹⁸má ɲáa Tamaŋ ná ʋ sɛɛ’ ma kha’ ma haabɩ́ŋ ku’ Jerúzalɛ́mɩná dé Júdebirá ba hɩ̃́ŋ sɛɛrɛ ʋ́ manɩ Pólna ba sɛɛ’ manɩ Tamǎaŋ mɩ́ɩná wɛrɩ wa. ¹⁹Má kha’ á Tamaŋ, pɩ́ thĩ tʋ-bɩrɩ dé ma yɛ tɔmma pɩ́ pĩ́ŋgíŋkhayɩ pĩ́ŋgíŋkhayɩ nâa yɛɛ pɩ̂ɩ kɔ́’ nɩ́’ pɩ́ khãanɩ ʋ́ bʋ wɛrɩ, yɛ̂ɛ pã́’ pɩ yɛ̂ɛ khɩ’ pɩ. ²⁰Yɛ kha’ tɩ́ pɩ khʋʋra Étɩ́yɛ́nɩ ʋ̂ʋ yɛ sɛɛ’ ʋ́ sɛɛrɛrɩ wɛrɩ, ma yɛ fɩ́ma; nʋʋ-tɩyaa-manɔɔma yɛ manâa yɛ keŋ nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ khʋwɔɔ wɛrɩ, pɩ́ tásɩra. ²¹Yɛ Tamanná kha’ ma yóo dé sʋ̃m-manɩ-mama déeyéŋ támabɔ.

²²Nɩ́pɩra yɛ núunó’ma, yɛ mʋ́ ʋ bannɩ ba yɩ́sɩ sɛɛrɛ wɛ ʋ́rɩ́ wɛrɩ, pɩ́ sʋ́rɩ́yá kha’ pɩ khʋ wáɩ wɛrɩ, hã pɩ́ yɛyɔɔ bʋ́ duniɲaná wã. ²³Yɛ wáa yɛ̂ɛ sʋ́rɩ́ɩ yɛ̂ɛ khori’ pɩ́ kpɔ́rgɩ́kpórsiri yɛ̂ɛ hĩŋgiŋ si yɛ̂ɛ khɛ sɩraŋgɩ yɛ̂ɛ hĩŋ thʋ’nná.

Pól ná Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaa wá mɩ́ɲa

²⁴Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaará kha’ pɩ khɛ Pól dóoŋ ú sodáasɩ́bɩ wá karaŋgɩrá yɛ́ khɩrɔɔ thĩnne ʋ́ sɛɛ’ mɩ́ɩ tɩ́ déeri sã́ŋgɩ yɛ pɩ̂ɩ yɛ sʋ́rɩ́ɩ ʋ́ bʋ mɛ́’nɩ wɛra. ²⁵Mʋ́ pɩ yɛ fɔ́’ Pólni dé pɩ khɩrɔɔ wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgǎa ɔɔ ʋ̂ʋ yɛ fɩ́ wɛrɩ, kha’ pɩ khɩ̃nnɛ yɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ khɩ’ Ɔrɔ́mɩ bii ú pɩ kaarɩ thɩɩ wɛrɩ, kayɩɩ? ²⁶Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, Sodáasɩ́wáɩrá ná sɛɛrɩyɛ sɩ́ pɩ́ nɩ́khãgaarɩ kha’ tʋ-ʋrɩ dé Ɔrɔ́mɩ biyêe wáɩ wɛrɩ kayɩɩ? Yɛ kha’ pé ʋ ba dé wɛrâa? ²⁷Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaará tɔ baa ba pʋ́gɩ́ Pólni kha’ Ɔrɔ́mɩ biyo bâa? Ʋ́ kha’ iiyo. ²⁸Ʋ́ kha’ tigi’ kpakpa’yɛ ma khonni yɛ buu si. Yɛ Pól ʋ́rá kha’ hũm-biri-mama má wásɩnɛ. ²⁹Ɩ́pɛ bɩ̂ɩ yɛ ba khɩrɔɔ wɛrɩ, pɩ́ sʋ̃́ʋ kuso yɛ yɛyɔɔ. Yɛ mʋ́ sodáasɩ́nɩ́khãgǎa thĩ tʋʋrɩ dé Pól dé-uma Ɔrɔ́mɩ bii yɛ yɛɛ pɩ́ fɔ́gɔɔ wɛrɩ, phãnɩgɛ́ kɔ́rɔɔ.

Tɩ́ Pól sɛɛrɛɛrɩ thɩɩthɩɩbɩ wá wɔ́ɔnná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

³⁰Ʋ yɛ bɛɛma dé ʋ tʋ mɩ́ kpoo tɩ́ Júdebi kha’rɩ Pól déeri wɛra. Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ ʋ́ yɛɛ pɩ́ fárɩ́yá sɛ́yɔɔ yɛ kha’ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná pɩ́ thɩɩthɩɩkhãgɩ kãmbɩ wá bɛ̂ɛ’ pĩ́ŋgíŋ. Yɛ kha’ pɩ sũuno’ Pólni ɩ̃́ saa-ʋ nɩ́pɩ́rá.

¹Mʋ pɩ bannɩ ba saa-ʋ nɩ́pɩ́rá wɛrɩ, ʋ́ keri thɩɩthɩɩkhãgɩbɩrɩ kirikiri yɛ kha’ á nɩ́pa, tʋ-manɩ má dɔ́gɩ́rá dé háarɩ ná fɛɛ má nɩ́ɩnɛ́ɛdéki kɩrɩ-gɩrma Yékírí wá wɔ́ɔnná. ²Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa Ánánɩ́yásɩrá sɛɛrɩyɛ nɩ́’ pɩ́ máagɩ́nná Pólnɔ wɛrɩ, kha’ pɩ khɩrɔɔ nʋ́ʋgɩ́rá. ³Pólná sɛɛrɩyɔɔ kha’ damaaranɩ́nɩ́ wɛrɩ, Yékínna ba khɩrɔɔma. Kha’-ʋrɩ ma thɩɩ-mama ɩ̃́ mákɩ́ŋ maŋ mɩ́ Yékírí hãanɩ Moyíziri wɛrɩ, yɛ kha’ pɩ khɩ’ ma; yɛ hakɩra ná pɩ́ mammɩna kʋ̃nɩ mʋ́nnáa wã. ⁴Nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ fɩ́ wɛrɩ, pɩ́ kha’ Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaara ʋ ha’rɩ kʋsɩgaa? ⁵Pólná kha’ á nɩ́pa, ná tʋ-maɲa dé thɔgɩnnɩ́khãgaarɔ, ma yɛ́ kʋsɩgɔɔ wa, pébu Yékírí wá sɛbɩ kha’-ʋrɩ kha’ hã mʋ́ sɛɛ’ mʋ́ thĩnɩ́khãgaa sɛɛrɛ pɩ̃́ɲáa wã.23.5 Ná keri Ku’ 22.28

⁶Mʋ́ Pól tʋʋra dé thɩɩthɩɩkhãgɩbɩ wá pɔ́ɔra yɛma Sádísébi wá khɩ̃nnɔ yɛ pɔ́ɔrâa yɛ Fáarísibi wá khɩ̃nnɔ wɛrɩ, ʋ́ sʋ́rɩ́yá nɩ́pɩ́rá kha’ á nɩ́pa, Fáarísii má, yɛ má siithaabɩrâa Fáarísibi tɛ̃. Yɛ kha’ tɩ́ ma khãanɩ huyamɩ wá mɩ́ɩná wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ̂ɩ thɩɩ ma. ⁷Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, Fáarísibi ná Sádísébi wásɩ́rá dabɩ kãmbɩ tákɩrsɩ yɛ nɩ́pɩ́rá kpɩkɩra. ⁸Pébu, Sádísébi kha’-pɩ́nnɩ huyamɛ bʋ́ wa, Yékírí wá mɩnɩgɩbɛ bʋ́ wa, the’ribe bʋ́ wa yɛ Fáarísibírá kha’ sɩ́ bɛ̂ɛ’ bʋ́. ⁹Nɩ́pɩ́rá hafɩya sʋ́rɩ́yá yɛ Yékírí wá sɛbɩtʋbɩ wá pɔ́ɔ pɩ́ déerá Fáarísibi wɛrɩ, pɩ́ yaa pã́nɩ́gɛ yɛ kha’ ɩ̃bɩ́ra ɲáa mɩ́pɩ̃́ɩ tɩ́ wáɩ wɛ déeri ya, yɛ kha’ tɔ́ mɩ́nɩ́ wɛrɛ́sɩ Yékírí wá mɩnɩgɩ̂ɩ hɩ̃tɩ́ sɛɛrɛɛ ʋ́. ¹⁰Mʋ́ pã́nɩ́gɩra yɛ kɔ́ŋ yɛ̂ɛ yóo, sodáasɩ́nɩ́khãgaarâa tʋ̃́ŋ dé pɩ ba kpakɩŋ Pólni wɛrɩ, ʋ́ sɛɛrɩyɛ ʋ́ sodáasɩ́bɩ kha’ pɩ sũŋ ní ná khoroo nɩ́pɩ́rá ɩ̃́ yóo ú karaŋgɩrá. ¹¹Mʋ́ táagɩ te’ri, Tamanná bʋkaa ʋ́ wɩ́sɩ Pólnɔ yɛ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ tɩɩ wɩ́sɩ dé pãtɩ́ ʋ sɛɛ’rɩ má mɩ́ɩ Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, fɔ́ ʋ́ sɛɛ’ má mɩ́ɩ tɛ̃ Ɔrɔ́mɩná.

Tɩ́ pɩ fɔ́’rɩ dúu Pólná dé pɩ khʋwɔɔ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹²Yɛ mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ wɛrɩ, Júdebirá fɔ́gɩ́ dúu Pólná yɛ karaa kha’ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ fɛɛrá ná ɩ̃bɩ́ra khʋwɔɔ wa, ɩ̃bɛ́ di ya, ɩ̃bɛ́ ɲʋ́ wã. ¹³Nɩ́’ pɩ́ fɔ́’rá dúuri wɛrɩ, pɩ yɛ tarɩ nɩ́pɩ digbéeɲɔ. ¹⁴Pɩ́ yóo ná ɲáa Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩrɩ yɛ kha’ karɩ-ɩ̃bɩ́nnɩma kha’ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ fɛɛrá ná ɩ̃bɩ́ra khʋʋ Pólni wã, ɩ̃bɛ́ di háarɩ má mɩ́ɩnɛ ɲa. ¹⁵Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ bɛŋ tɩ́ bʋ wɛrá, pɩ́ ná thɩɩthɩɩkhãgɩbɩrɩ, yɛ́ ná ɲá Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaarɩ ɩ̃́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ yɛɛ pɩ́ khɛ Pólni ɩ̃́ thee ú ɩ̃bɩ khanná, dé ɩ̃bɩ́ra bɛ́ɛ ná hafɩ́ɩ kemma ʋ́ wásɩra. Yɛ tɩ́ pã́nná ɩ̃bɛ́ kóo kɩ́ tɛyɔɔ, pãtɩ́ ʋ kha’ ma naŋ wɛrɩ, ná ɩ̃bɩ́ra khʋwɔɔ.

¹⁶Pól wá khɩ̃harbiirá núu si, ʋ́ yóo sodáasɩ́bɩ wá karaŋgɩrá ɩ̃ ná sɛɛrɩyɔɔ sɩ́. ¹⁷Pólná yɩ́sɩ Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgǎa ɔɔ kha’ ʋ yóo bikhoo’i wɛnnɔ pɩ́ nɩ́khãgaa thãná dé tɔ́ mɩ́nɛ ʋ bɛ́ɛ sɛɛrɩyɔɔ. ¹⁸Sodáasɩ́wáɩrá tɔ yóo ú pɩ́ nɩ́khãgaa thãná ná sɛɛrɩyɔɔ kha’ karsóbii Pólná yɩ́’rɩ ma ɩ̃ ɲɩ́nɩ́ ma kha’ ma baŋ bikhoo’i wɛnnɔ ʋ́ thãná, dé tɔ́ mɩ́nɛ ʋ bɛ́ɛ sɛɛrɩyɔɔ. ¹⁹Sodáasɩ́nɩ́khãgaará kɔ́rɔɔ dékírá ɩ̃ kuso ʋ́ kɛ’, ɩ̃ pʋ́gɔɔ kha’ pé ʋ bɛ́ɛ sɛɛ’ maa? ²⁰Ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ Júdebi bɛm-bɩrɩ-tɩ́-bʋma kha’ ɩ̃bɩ́ra bannɩ́ ba dé má ɩ̃bɩ́ra bɛ́ɛ hafɩ́ɩ kemma Pól wásɩrɩ, yɛ́ bú ɲɩ́nɔɔ kha’ ʋ yɛɛ pɩ́ khɛ́ thee ú naaŋ ɩ̃bɩ thɩɩthɩɩkhanná. ²¹Yɛ kha’ hã ʋ́ hɩ̃́ŋgɩ́ŋ bɩ́ ya, dé pɔ̂ɔ bʋ́ pɩ tarɩ nɩ́pɩ digbéeɲɔ pɩ́ fɔ́’rɩ ʋ́ bʋ dúu dé pɩ ná kóo ɩ̃́ khʋwɔɔ, dé karɩ-bɩma kha’ ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ fɛɛrá ná ɩ̃bɩ́ra khʋwɔɔ wa, ɩ̃bɩ́rá di ya, ɩ̃bɩ́rá ɲʋ́ wã. Yɛ kha’ sɔ́ɔbɩ́m-bɩrma sóo dé ʋ́rɩ́ bʋ pɩ núunó’. ²²Mʋ́ bikhoo’i sɛɛ’rɩ sɩ sóo, sodáasɩ́nɩ́khãgaará kha’ hã ʋ́ yɛ́ kʋ̃ŋ mʋ́ nɩ́nɛ́ nú wã. Yɛ kha’ ʋ yóo.

Pól wá yóomi fãgɩmaŋ Félísi thã

²³Tɩ́ kpãnaa bʋ ʋ́ yɩ́sɩ pɔ́ sodáasɩ́nɩ́khãgɩ bɩ́ɲɔ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ pɩ sɛɛ’ sodáasɩ́bɩ kpárgɩ, ná sodáasɩ́ bɩ̂ɩ kã́ŋ ságɩ́bɩ wɛrɩ, pɩ́ digbéesãa’ ná kpɔɔgɩ, ná sodáasɩ́ bɩ̂ɩ kɔ́’ kpṹ’ɲini wɛrɩ, pɩ́ kpárgɩ, pɩ́ sɔ́ɔbɩ́ŋ, ná iseŋkhɩɩra nanɩ sṹŋhũnoŋ, pɩ́ yóo Sézáaré. ²⁴Yɛ kha’ pɩ sɔ́ɔbɩ́ŋ tákã́námbɩ tɛ̃ ɩ̃́ khɛ Pól yóo ú Ɔrɔ́mɩ fãgɩmaŋ Félísi thã; hã mɩ́ɩnɛ́ yɛ́ buwoo wa. ²⁵Ʋ́ tɩ̃gɩ sɛbɩ kha’

²⁶Mɩ́nɩ́ Kúlódi Lísíyásɩ̂ɩ hã mʋ́nɩ́ nɩ́khãgaa fãgɩmaŋ Félísiri sɛbɩ ɩ̃́ thɩya’ mʋ.

²⁷Júdebé kɔ́’rá wáɩ wɛrɩ, yɛ̂ɛ bɛ́ɛ khʋwɔɔ. Yɛ mʋ́ mɩ tʋʋrɩ dé Ɔrɔ́mɩ biyo wɛrɩ, mɩ́ khɛɛ mɩ́ sodáasɩ́bɩ ná hɩ̃́nɔɔ. ²⁸Mʋ́ mɩ yɛ bɛɛ dé mɩ tʋ tɩ́ pɩ kha’rɩ ʋ́ déeri wɛrɩ, mɩ́ yóo ú pɩ́ thɩɩthɩɩkhanná. ²⁹Tɩ́ra mɩ tʋʋrɩ dé ʋ dée tɔ́ mɩ́nɩ́ tɩ̂ɩ wɔ́nnɩ́ naŋ pɩ́ khʋwɔɔ wɛrɛ́sɩ pɩ́ kpɔ́gɔɔ yɔrgɩsɛ ya, dé pɩ́ thĩ wá khɩ̃nnɩ wá mɩ́ɲɛ́ buuri bi. ³⁰Mʋ́ mɩ núuni ná pɩ kha’ fɔ́’-pɩrɩ-ʋ́-bʋma dúu wɛrɩ, mɩ́ tɔ kha’ pɩ khɛ́ thee ú mʋ́ thãná; yɛ sɛɛrɩyɛ ʋ́ ná ɩ́pɛ bɩ̂ɩ sɛɛrɛnɔ wɛrɩ, kha’ pɩ ná yɩ́sɔɔ mʋ́ thãná.

³¹Sodáasɩ́bɩ́rá khɛɛ Pólni iseŋgiri ɩ̃ yóo ú pãtɩ́ pɩ́ nɩ́khãgaa sɛɛ’rɩ bɩ wɛra. Pɩ́ yóo ɩ̃ ná nanɩ háarɩ Ántípátírísi. ³²Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ, pɔ́ɔrá fɩ́gɩ́ yóo karaŋgɩrá yɛ sodáasɩ́ bɩ̂ɩ kã́ŋ ságɩ́bɩ wɛrɩ, pɩ́rá yóo ú. ³³Mʋ́ pɩ nannɩ Sézáaré wɛrɩ, pɩ́ hãa fãgɩmannɩ sɛbɩnɔ yɛ hãa-ʋ Pólnɔ. ³⁴Mʋ́ fãgɩmaŋ karannɩ sɛbɩrɩ sóo, ʋ́ pʋ́gɔɔ kha’ kʋ̃́nnɩ́ sɩrgɔ ʋ yaarɩɩ? Mʋ́ ʋ bannɩ tʋʋ dé Sílísí sɩrgɔ ʋ yaarɩ wɛrɩ, ³⁵ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ́ ná ɩ́pɛ bɩ̂ɩ sɛɛrɛnɔ wɛrɩ, ná pɩ ba baa, tɩ́ pã́nná ma ba pʋ́gɩ́rɔ̂ɔ ɩ̃́ tʋ pãtɩ́ mɩ́ɩɲɩnɛ wɛra. Yɛ kha’ pɩ saa-ʋ ɩthakho Éródi wá kórgírá.

Tɩ́ pɩ tʋ̃nnɩ hãa Pólni wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Mʋ́ tɩ buuri khɩɩ bɩ́mʋ́wã́a’ wɛrɩ, Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgaa Ánánɩ́yásɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩ wá pɔ́ɔ ná ɔ tʋ̃́ʋhãana’naa ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Tɛ́rtílísi wɛrɩ, pɩ́ yaa Jerúzalɛ́m ɩ̃ yóo Sézáaré ná yɩ́sɩ Pólni Ɔrɔ́mɩ fãgɩmaŋ thãná. ^2-3Pɩ́ yɩ́sɩ Pólná baa yɛ Tɛ́rtílísirá kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ sɛɛrɛɛ kha’ nɩ́khãgaa Félísi, ʋ́ bárkárá ɩ̃bɩ́rɩ́ buuri wɔ́ɔwóonni tákɩrsɩ, yɛ mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ ʋ tʋʋrɩ fɩ́kɩ́rá wɛrɩ, ɩ́ bɛ́ɛ’ nʋʋnɩma ɩ̃bɩ́nnɛ tákɩrsɩ khaayɩ wá bɛ̂ɛ’. ⁴Yɛ má ba fonnigoo kɔ́ŋ na, dé ma ba ɲɩ́nɔɔma ʋ́ fɩ̃ɩ dɔ́ɔgɩ yɛ́ núunó’ ɩ̃bɩ sɛɛrɛrɩ, dé ʋ́ ba sʋ̃nɩ wã. ⁵Yɛ kha’ wáɩ wɛrá déeri nɩ́’ pɩ̂ɩ thoo Názáarɛ́tɩ Yésúri wɛrɩ, pɩ́ nɩ́khãgaara. Pɩ́rá sɛ́ɛrɩ khɩ̃ɩnna. Kha’ pɩ̃́ɩ-ʋma tákɩrsa; ʋ́râa kpaara’ duniɲa Júdebi wá bɛ̂ɛ’. ⁶Yɛ kha’ ʋ́ yatɩra yɛ bɛ́ɛ kpɔrɩmmaYékínthɩya’dukiri ɩ̃bɛ́ kɔ́rɔɔ. [Yɛ kha’ ɩ̃bɩ́ra yɛ bɛ́ɛ thɩyɔɔma ɩ̃́ mákɩ́ŋ pãtɩ́ Moyízi wá sɛbɩ kha’rɩ wɛrɩ, ⁷yɛ Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaa Lísíyásɩrá ba hɩ̃́nɔɔ ɩ̃bɩ dékírá fãŋgɔ ⁸yɛ kha’ ʋ́ ná nɩ́’ pɩ̂ɩ sɛɛrɛnɔ wɛrɩ, pɩ baŋ ʋ́ thãná.] Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ ɩ̃bɩ́rá baa dé ʋ́ thĩna pʋ́gɔɔ ɩ̃́ tʋ dé tɩ́ ɩ̃bɩ́rɩ́ kha’rɩ ʋ́ déeri wɛrɩ, thɩ̃ɲaa-ʋ. ⁹Júdebirá dʋgɩ ʋ́ bʋ kha’ thɩ̃ɲaa ʋ sɛɛ’rɩ.

Tɩ́ Pól sɛɛrɛɛrɩ Félísi wá wɔ́ɔnná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹⁰Mʋ́ fãgɩmaŋ Félísi hãanɩ Pól khɩ̃nnɩ dé ʋ sɛɛrɛɛ wɛrɩ, ʋ́ tɔ kha’ tʋ-manɩ dé dé-siri dɩɩ kɔ́ŋgɔ́nsɩ ná ʋ́rá déeri thɩɩthɩɩrɩ sɩrgɛrá. Tɩ́rá yɛɛrɩ má ba sɛɛrɛ́ɛ tʋ̃́nnɛ́ɛ ɲa. ¹¹Yɛ kha’ tɩ́ ma yóori Jerúzalɛ́mɩná dé ma thɩya’ Yékírí wɛrɩ, tɩ taraa khɩɩbɩ kpɔɔ ná pɩ́ɲɔ wã, ná ʋ khɔrɔ’, ʋ wɔ́nnɩ́ pʋ́’ nɩ́pɩ́ keŋ. ¹²Pɩ ɲáa ma Yékínthɩya’dukirá wɛrɛ́sɩ Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhayɔ wɛrɛ́sɩ nɩɩdɔ́gɔ ná má ná ɔɔ pã́nɩ́ kãmbɩ wɛrɛ́sɩ ná ma suu nɩ́pɩ wa. ¹³Pɩ tɔ́ɔyɩ yɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ bʋká’ kha’ tɩ́ pɩ kha’rɩ má déeri wɛrɩ, mɩ́ɲánnʋ wã. ¹⁴Yɛ kha’ thɩ̃ɲaa-ʋ, ma thɩya’ma ɩ̃bɩ khãgɩbɩ wá Yékínni ɩ̃ mákɩ́rá Yésú wá khɩ̃ɩnnɛ, yɛ pɩ́ kha’ maná sɛ́ɛrɩ khɩ̃ɩnna. Mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ tɩ̃’nɩ Moyízi ná Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá sɛpɩrá wɛrɩ, khãa-manɩma ɩ́ bʋ. ¹⁵Yɛ kha’ pãtɩ́ manɩ khãanɩ tʋʋ dé Yékínna ba yaara’ma nɩ́’ termembi ná nɩ́’ kaatermembiri huuminá wɛrɩ, mʋ́nnáa pɩ́rɩ́ khãanɩ tɛ̃. ¹⁶Tɩ́rá yɛɛrɩ ma kɩ́ hʋkɛɛma ɩ̃́ kɩ́ dé mɩ́ɩɲɩ Yékírí ná nɩ́pɩ wá wɔ́ɔnná, sɩ́ dé sã́ŋgɩ má dɔ́gɩ́rá má tʋ dé ma buroo wa.

¹⁷Dé-maɲaama dɩɩ kɔ́ŋgɔ́nsɩ ná ma yɛ má sɩrgɩrá wa; má baa dé ma ba hã Júde pɔ́ɔrɩ́bɩrɩ mɩ́ɩɲɩ yɛ́ khoŋ táasɩ́ hã Yékíre. ¹⁸Sɩ́rɩ́ bʋ pɩ bannɩ ba ɲáa ma Yékínthɩya’dukirá ná ma wɩ́rɩ́sá sówo. Nɩ́pɛ yɛ pĩ́ní wã, yɛ sɛɛrɛ yɛ yaa wa. ¹⁹Yɛ kha’ Ází sɩrgɩ Júdebi wá pɔ̂ɔ yɛ fɩ́, pɩ́râa yɛ wɔ́nnɩ́ baŋ ʋ́ thãná ba kha’ dé-manɩ mɩ́ɩna, ná dé-maɲaa bɩ mɩ́ɩna. ²⁰Yɛ mʋ́ pɩ mɩ́ɩ baa wa, ɩ́pɛ bɩ̂ɩ fɩ́ wɛrɩ, pɩ́ra bʋka’ mɩ́pɩ̃́ɩ kpoo tɩ́ ma déeri tɩ́ pɩ yóori mannɔ thɩɩthɩɩkhanná wɛra; ²¹ná kɩ dée má tɩ́ ma kha’ra pɩ́ wɔ́ɔnná kha’ tɩ́ ma khãanɩ huyamɩ wá mɩ́ɩná wɛrɩ, tɩ́ra pɩ dɛɛrɩ yɛ̂ɛ thɩɩ ma fɛɛrɩ wɛrɩ wa. ²²Mʋ́ Félísi tʋʋra Yésú wá khɩ̃nnɩ wá mɩ́ɩ tákɩrsɩ wɛrɩ, ʋ́ kha’ pɩ yóo, ná sodáasɩ́nɩ́khãgaa Lísíyásɩra ba baa tɩ́ pã́nná má ba hafɩ́ɩ keŋ pɩ́ sɛɛrɛra. ²³Yɛ sɛɛrɩyɛ Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaarɩ kha’ ʋ kɩ́ kɔrsɩŋ karsóbi Pólni yɛ́ yɛɛ ʋ́ dafori kɩ́rɩ́ʋ, yɛ hã ʋ́ khʋ̃ŋ ʋ́ nɩ́ɩnɛ́bɩrɩ pɩ́ kaa tɛ̃́fɩ́rɔ̂ɔ wa.

Tɩ́ Pól sɛɛrɛɛrɩ Félísi ná Dírísíli wá wɔ́ɔnná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

²⁴Tɩ́ kha’ tɩ dé pɔ́ khɩbɩ, Félísirá kha’ pɩ ná khɛ Pól baŋ ʋ́, ʋ́ ba sɛɛrɛɛ má ná má harɩ Dírísílná nú. Dírísílna yɛma Júdee. Mʋ́ Pól bannɩ wɛrɩ, ʋ́ ba sɛɛrɩyɛ pãtɩ́ pɩ khãa Yésú Kírísirá wɛrɩ, pɩ́ núwõ. ²⁵Mʋ́ Pólna yɛ sɛɛ’ teremmi wá mɩ́ɩ, ná pãtɩ́ nɩ́nɛ tʋ kɔ́’ ʋ́ wɩ́sɩ, ná Yékírí wá kpɩ̃́mɩ́ gɩ̂ɩ ba baŋ wɛrɩ, phãnɩgɛ́ kɔ́rɩ́ Félísiri ʋ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ʋ wɔ́nnɩ́ yóo wɛrá dé ɔ khɩɩ ná ma ba yɩ́sɔɔ. ²⁶Keŋ-uyaama tɛ̃ má Pólna yɛ ba hãa-ʋma tigi’i, tɩ́rá yɛɛra ʋ yɛ́ dá’ ʋ́ sʋ̃ŋ yɩ́’mɛ pɩ́ kpɔrɩ wa. ²⁷Mʋ́ Félísira yɛ bɛ́ɛ dé tɩ̂ɩ nʋʋ Júdebinɛ wɛrɩ, ʋ́ yɛɛ Pólni karsórá. Sɩ́ dée dɩɩ sɩ́ɲɔ, Pɔ́rsíyísi ʋ́ pɩ yɩ́’ tɛ̃ Fésítísi wɛrɩ, ʋ́ khɛɛ Félísi wá phɛɛnna.

Pól wá sɛɛrɛ̌ɛ yóomi Ɔrɔ́mɩ ɩthakho kpóróo Sézáarɩ thã

¹Mʋ́ Pɔ́rsíyísi Fésítísi bannɩ ba khɛɛ sɩrgɩrɩ wɛrɩ, tɩ́ khɩɩ bɩ́sãa’ ʋ́ yaa Sézáaré ɩ̃ yóo Jerúzalɛ́m. ²Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩrá yóo ná yɩ́sɩ Pólni ʋ́ thãná. Pɩ́ ɲɩ́nɔɔ ɲánnɩ ɲánnɩ kha’ ³ʋ́ fɩ̃ɩ dɔ́ɔgɩ yɛ́ yɛɛ Pólná baŋ Jerúzalɛ́mɩná; pɩ yɛ bɛɛ dé pɩ kóo khʋwɔɔma khɩ̃ɩnná. ⁴Yɛ Fésítísirá kha’ Pólna ma karsó bʋ Sézáarérá dé má ba dáɩ yɛ́ písi ní ɲa. ⁵Yɛ kha’ pɩ́ sɔgɔmbɩrá, nɩ́khãgɩbɩra thoo ma yɛ ná mɩ́ɩnɛ ʋ déeri pɩ́ sɛɛ’ rɩ. ⁶Fésítísira hɩ̃taa ní ɩ̃́ dáɩ wa, dé dé-uma khɩɩbɩ má’nɩ́sãa’ wɛrɛ́sɩ khɩɩbɩ kpɔɔgɩ thasóki yɛ yaa písée Sézáarérá. Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ, ʋ́ ná hɩ̃taa thɩɩthɩɩkhanná yɛ kha’ pɩ baŋ Pólnɔ. ⁷Mʋ́ ʋ bannɩ, Júde bí yaara Jerúzalɛ́mɩná baa wɛrɩ, pɩ́ sã́nɩ́ kṹnoo yɛ̂ɛ thʋ̃’ mɩ́pɩ̃́ɩ kɔ́ŋgɔ́nɲɩ kha’ ɩ́ra ʋ déeri, yɛ pɩ yɛ tɔ́ɔyɩ yɛ̂ɛ wɔ́nnɩ́ bʋká’ kha’ mɩ́ɲánnʋ wã. ⁸Pólná yaa sɛɛrɩyɛ kha’ ma dée Júdebi wá khɩ̃ɩnnɩ mɩ́ɩnɩ wã, ma dée Yékínthɩya’duki mɩ́ɩnɩ wã, ma dée Ɔrɔ́mɩ ɩthakho kpóróo Sézâannɩ mɩ́ɩnɩ wã.

⁹Mʋ́ Fésítísira yɛ bɛɛ dé ʋ́ dé tɩ̂ɩ nʋʋ Júdebinɛ wɛrɩ, ʋ́ pʋ́gɩ́ Pólni kha’ ʋ bɛɛ dé ʋ yóo Jerúzalɛ́mɩná pɩ́ thɩɩ sɩ má wɔ́ɔnnâa? ¹⁰Pólná kha’ Sézáarɩ wá thɩɩthɩɩkhanná manɛ, yɛ fɩ́náa pɩ mákɩ́nnɩ ná pɩ thɩɩ ma. Yɛ kha’ ʋ́ thĩ tʋ-ʋrɩ tákɩrsɩ dé ma dée Júdebi mɩ́pɩ̃́ɩ tɩ́kpo wa. ¹¹Kha’ ná buri-maɲaama wɛrɛ́sɩ ná mɩ́ɩnɛ ma déerá tɩ́ nannɩ khʋwaŋ má kaɩ huumi wã; yɛ ná thɩ̃ɲaa bʋ́ tɩ́ pɩ kha’rɩ má déeri ya, nɩ́nɛ́ wɔ́nnɩ́ hãana’ ma pɩ́ dé ma pãtɩ́ pɩ khɔrɔ’ wɛrɩ wa. Yɛ kha’ ma yóoma má sɛɛrɛnɔ Ɔrɔ́mɩ, Sézáarɩ thã. ¹²Mʋ́ Fésítísi ná ʋ́ bɔ’rɩbɩ ɲáanɩ kãmbɩ wɛrɩ, ʋ́ kha’ ʋ́rá kha’rɩ ma yóoma má sɛɛrɛnɔ Sézáarɩ thã, nínáa ʋ ba yóo.

Tɩ́ Fésítísi sɛɛ’rɩ Pól wá mɩ́ɩnɛ Ágírípárɩ wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹³Tɩ́ buu pɔ́ khɩbɩ, Júde ɩthakho Ágírípá ná ʋ́ harɩ Bérénísirá baa Sézáarérá dé pɩ ba thɩya’ Fésítísira. ¹⁴Mʋ́ pɩ déeri ní khɩɩ kɔ́mbɩ wɛrɩ, Fésítísirá sɛɛrɩyɛ ɩthakhoori Pól wá mɩ̂ɩnɛ ɩ̃ kha’ ɔ wáyɛ Félísi yɛɛrɩ karsórá. ¹⁵Yɛ kha’ tɩ́ ma yɛ Jerúzalɛ́mɩná wɛrɩ, Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩ ná Júdebi wá khokhãgɩbɩrá yɩ́sɔɔ má thãná yɛ ɲɩ́nɩ́ ma kha’ ma yárgɩ́yɔ̂ɔ yɛ́ yɛɛ pɩ́ khʋwɔɔ. ¹⁶Má sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ ná pɩ kha’ nɩ́nɩ́ déeri mɩ́ɩnɩ, ɩ̃bɩ Ɔrɔ́mɩbɛ́ maná’ hãanɩgɔɔ mɛ́’nɩ pɩ́ dé pãtɩ́ pɩ khɔrɔ’ wa, dé ɩ̃bɩ́ra yɩ́’ma ʋ́ ná ɩ́pɛ bɩ́ kha’rɩ dé-uri mɩ́ɩnɩ wɛrɩ, ɩ̃́ sa bɩ, yɛ ʋ́ sɛɛrɛɛ sóo.

¹⁷Má ná pɩ́rá tɔ baa fará kpoogo. Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ ma tɛɛ tɔ́ɔ tʋ̃́wã, dé yóo-manɩma ná hɩ̃taa má thɩɩthɩɩkhanná yɛ kha’ pɩ khɛ Pól baŋ ʋ́. ¹⁸Mʋ́ ʋ bannɩ wɛrɩ, pɩ́ yaa sɛɛrɩyɛ, yɛ mɩ́ɩ ɩ́ pɩ kha’rɩ ʋ́ déeri wɛrɩ, ma ɲáa bʋ́ mɩ́pɩ̃́ɩnɩ wã, ¹⁹dé pɩ́ khɩ̃ɩnnɩ wá mɩ́ɩ ná ɔ wáɩ ʋ́ pɩ yɛ yɩ́’ Yésú ʋ́ huura yɛ Pólná kha’ ya-ʋrɩ wɛrɩ, ɩ́ mɩ́ɲɛ pɩ yɛ pã́nɩ́ kãmba.

²⁰Yɛ mʋ́ mana yɛ tʋʋ mɩ́ɩ tɩ́ ma tʋ kha’ pã́nɩ́gɛ́ɛ hũŋgirá wa wɛrɩ, má pʋ́gɩ́ Pólni ná ʋ bɛɛ dé ʋ yóoma Jerúzalɛ́mɩná, pɩ́ ná hafɩ́ɩ thɩyɔɔ ɩ́ mɩ́ɩná. ²¹Ʋ́ kha’ ma bɛɛ dé sɩ yóoma Sézáarɩ thãná. Má kha’ pɩ yɛyɔɔ karsórá fɔ́ ɩ̃́ ná naŋ waatɩ ʋ́ ma ba yɛɛ pɩ́ yóo ú ʋ́ thãná wɛra. ²²Ágírípárá sɛɛrɩyɛ Fésítísiri kha’ ma bɛ́ɛ núma tɛ̃ wáɩ wɛ̌ɛ sɛɛrɛra. Ʋ́ kha’ naaŋ ná ʋ ba núwõo.

²³Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ, Ágírípá ná ʋ́ harɩ Bérénísirá baa nɩ́kpóríbammɩ ɩ̃ ba dóoró pĩ́ŋgíŋkhanná pɩ́ ná Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaa ná nɩɩnɩ́’ pã́ampã́ambɩra. Fésítísirá yɛɛ pɩ́ baa Pólnɔ. ²⁴Mʋ́ pɩ bannɩ ʋ́, ʋ́ tɔ kha’ ɩthakho Ágírípá ná nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ́ pĩ́ŋgínni ɩ̃bɩ́nnɛ kpoogi wɛrɩ, ɲá-bɩrɩ wáɩ ʋ́ Júdebi wá bɛ́ɛ’ dɛɛrɩ yɛ baa má thãná tɩ́ ma yɛ Jerúzalɛ́mɩná ná fǎa yatɩrá kha’ ʋ mákɩ́rá ná ʋ hɩ̃tɩ thakooge ya wɛra. ²⁵Yɛ kha’ mana ɲáa mɩ́ɩ tɩ́ ʋ déeri tɩ́ nanɩ khʋwaŋ na. Ʋ́ thĩná kha’ ma yóoma má sɛɛrɛnɔ Sézáarɩ thã. Má kha’ ma yɛɛ ʋ́ yóo ʋ́ thãná. ²⁶Yɛ kha’ ma mɩ́ɩnɛ mɛ́’nɩ tɩ́ ma wɔ́nnɩ́ tɩ̃’nɩ́ hã ɩthakho kpóróori ʋ́ mɩ́ɩná wã. Tɩ́rá yɛɛrɩ má yɛɛ ʋ́ baa ʋ́rɩ́ ɩthakho Ágírípá wá yatɩkorǒoŋ wɔ́ɔnná ná pɩ́ bɛ́ɛ’ wɔ́ɔnná, pɩ́ hafɩ́ɩ keŋ ʋ́ sɛɛrɛrɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ má bu tɔ́ɔ tɩ̃’; ²⁷dé kem-mánnɩ kha’ sɩ mákɩ́rá ná ma yɛɛ pɩ́ yóo karsóbiinɔ mɛ́’nɩ kaa bʋka’ mɩ́ɩ tɩ́ pɩ kha’rɩ ʋ́ déeri wɛrɩ wa.

Tɩ́ Pól sɛɛrɛɛrɩ Ágírípá wá wɔ́ɔnná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹Ágírípárá sɛɛrɩyɛ Pólni kha’ ʋ wɔ́nnɩ́ sɛɛrɛɛ. Pólná yaarɩga déki yɛ kha’ ²ɩthakho Ágírípá, mɩ́ɩɲɩ wá bɛ́ɛ’ ɩ́ Júdebi kha’rɩ má déeri wɛrɩ, nʋʋ-tɩrɩ mannɔ fɛɛrɩ tɩ́ ma buuri yɛ̂ɛ sɛɛ’ ʋ́ wɔ́ɔnná má thɩ̃ɲaanɩ wɛra. ³Pébu, tʋ-ʋrɩ tákɩrsɩ Júdebi wá mammɩ wá bɛ̂ɛ’ ná pã́nɩ́ gɩ̂ɩ bʋ́ wɛra. Tɩ́rá yɛɛrɩ mâa ɲɩ́nɔɔ dé ʋ keŋ ʋ́ thĩ yɛ́ nú má sɛɛrɛra.

⁴Yɛ kha’ Júdebi wá bɛ́ɛ’ tʋʋrɩ ma ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ má nákɔrbompã́nná, yɛ tʋʋ tɛ̃ pãtɩ́ ma yɛ khʋ̃ɩnɩ má Júde kãmbɩ wá sɔgɔmbɩrá ná Jerúzalɛ́mɩná wɛra. ⁵Fɛɛ pɩ tʋʋrɩ ma wã, dé ná pɩ bɛ́ɛ sɛɛ’ thɩ̃ɲaa, pɩ má sɛ́ɛrɛ́. Ɩ̃bɩ Júdebi wá Yékínthɩyakɩrá, Fáarísibi wá khɩ̃ɩnná hʋʋra kɔ́ŋ yɛ tɩ́ khɩ̃ɩnná ma yɛ. ⁶Wɛrá tɩ́ ma khãanɩ nʋ́ʋ gɩ́ Yékírí hãanɩ ɩ̃bɩ khãgɩbɩrɩ wɛrɩ, tɩ́rá yɛɛrɩ pɩ̂ɩ thɩɩ ma. ⁷Ɩ̃bɩ thĩiɲi kpɔɔ ná ɩ́ɲɔ ɩ̂ɩ thɩya’ Yékírí kaa kpáarɛ́ɛ khɩbɛɛgɩ tɩ́kɩ́ŋ ná iseŋginɛ wɛrɩ, ɩ tɛɛma khɩɩ ʋ́ Yékínna ba hãana’ mɩ́ɩ tɩ́ ʋ hãana’nɩ nʋ́ʋgɩ wɛra. Yɛ kha’ Tamaŋkhoo, tɩ́ ma khãanɩ sɩ́ bʋ wɛrɩ, tɩ́ra Júdebi dɛɛrɩ yɛ̂ɛ págáa má bʋ. ⁸Yɛ kha’ pée déeri yɛ pɩ khãa dé Yékínna wɔ́nnɩ́ yaara’ huuribiri waa?

⁹Yɛ má thĩ kha’-máɲaama kha’ fɔ́ ma hʋkɛ́ɛ pĩ́ima Názáarɛ́tɩ Yésú wá ɲísígira. ¹⁰Sɩ́rá banna Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrá hãa ma khɩ̃nnɩ, má kɔ́rɩ́ Yésú wá nɩ́’ kɔ́ŋgɔ́mbɩ Jerúzalɛ́mɩná ɩ̃ pã́gɩ́ bɩ. Yɛ ná pɩ yɛ kha’ pɩ khʋ bɩ, ma yɛ pɩ́ma. ¹¹Waatɩ kɔ́ŋgɔ́mbɔ ma yɛ yóoma Júdebi wá pĩ́ŋgíŋkhayɩ wá bɛ́ɛ’rá ɩ̃́ ná sãɩna’ pɩ́ yíbíri yɛ́ kɔ́’ pɩ fãŋgɔ kha’ pɩ kaɩ Yésúri nɩ́pɩ́rá. Yɛ mʋ́ má ɲámɩ́sɩ yaara bɩ́ bʋ tákɩrsɩ wɛrɩ, má yatɩra yɛ yóoma sɩrɩ masɔ nâa fʋ̃́ʋsɩ́ŋ bɩ.

Tɩ́ Pól sɛɛ’rɩ pãtɩ́ ʋ khãanɩ Yésúrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

(Mɩ́d 9.1-19; 22.6-16)

¹²Mʋ́nnáa sɩ buura, Yékírí wá thɔgɩnnɩ́khãgɩbɩrá hãa ma sɛbɩ má buu khɩ̃nnɩ ɩ̃ yaa yɛ̂ɛ yóo Dámásɩ. ¹³Tamaŋkhoo, tɩ́ ma yɛ yóomíná, khɩɩrâa bɛ́ɛ ɲʋ́mɩ́ŋ thaagɩ wɛrɩ, má ɲáa táyɛ́sɩ́gɩ ná kɩ kuso thʋ’nná ɩ̃ tɩrɩya sã́nɩ́ kṹní má ná má sɩrɩyóo tákãmbɩra. Yɛ kɩ́ táyɛ́sɩ́gɩra yɛ só tarɩ khɩɩra.

¹⁴Ɩ̃bɛ́ wáa fãnɩŋgɩrá yɛ má núu nʋ́ʋgɩ eburusirá kha’ Sól, Sól pé mâa fʋ̃́ʋsɩ́ŋ maa? Kha’ ma fonno’ma má wɩ́sɩ phãɩɲɩ pãtɩ́ tádooroora fonno’ ʋ́ thĩ kha’ ma khɩ’ma khʋnnɛɛnáa tábɔ’nnɩ tɩ́ nʋŋ ʋ́ thĩni wɛra. ¹⁵Má kha’ á Tamaŋ, ʋ́râa maa? Tamanná kha’ maná déeri Yésú ú ma fʋ̃́ʋsɩ́ŋ wɛra. ¹⁶Yɛ kha’ ma yáa nɩɩnɩ, dé manɩ Yésú khom-manɩ saama manɩ Pólni dé ma dé manɩ Yésú wá sʋ̃mɩnɩ, ɩ̃́ sɛɛ’ mɩ́ɩ ɩ́ ma ɲáanɩ, yɛ́ sɛɛ’ yɔ́ mɩ́ ɩ́ manɩ Yésúra ba bʋka’ manɩ Pólni kpãnaa bʋ wɛra. Tɩ́rá yɛɛrɩ manɩ Yésúrá bʋkaa má thĩ manɩ Pólnɔ. ^17-18Yɛ kha’ manɩ Yésúra ba sʋ̃mma manɩ Pólni má Júde kãmbɩ ná támabɩ thã, má ná pã́gɩ́ɩ pɩ́ yíbíiri, pɩ́ kʋ̃́ɩ kpãnaa tápírgírá yɛ́ fɩ́’ táyɛ́sɩ́gɔ, ɩ̃́ khoŋ bi Sutãnǎa déko ɩ̃́ hã bɩ́ Yékíre. Ná pɩ khãa má bʋ, Yékínná sɛ́ɛ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩ́ hã bɩ ɩ́ yɛ pɩ́ dé kpoogi pɩ́ ná pɩ́ déeri ʋ́ wábɩ wɛra. Má Júde kãmbɩ ná támabɩ thã bɩ́ ma sʋ̃nnɩ ma wɛrɩ, ma ba hɩ̃́mma manɩ Pólni bɩ́, pɩ́ bú dé ma mɩ́ɩnɩ wã.

¹⁹Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ ɩthakho Ágírípá, ma kpɩ̃́gɩ́ ɲíntã́nnɩ tɩ́ Yékírí yɛɛrɩ má ɲáa wɛrɩ wa, ²⁰dé Dámásɩ nɩ́pɩra ma khɩrɩɩrɩ sɛɛrɩyɛ kha’ pɩ fɩ́kɩ́ŋ dɔ́ɔgɩ yɛ́ fɩ́’rɩ́ ba thoo Yékínni, yɛ́ dé mɩ́ɩ ɩ̂ɩ bʋká’ kha’ fɩ́kɩ́m-bɩrma dɔ́ɔgɔ. Mʋ́ ma sɛɛ’rɩ Dámásɩ nɩ́pɩrɩ sóo wɛrɩ, má yóo ná sɛɛrɩyɛ Jerúzalɛ́m nɩ́pɩ ná Júde maráa nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ sɩ́ kpoosinɛ, yɛ tɩ́ kpãnaa bʋ má ná sɛɛrɩyɛ sɩ́ tɛ̃ támabɩra. ²¹Ɩ́ mɩ́ɩɲɛna Júdebi dɛɛrɩ yɛ kɔ́rɩ́ ma Yékínthɩya’dukirá yɛ̂ɛ bɛɛ dé pɩ khʋ ma. ²²Yɛ Yékínná tɛɛ ma, mâa thakooge ɩ̃ ba nanɩ fɛɛrɩ yɛ̂ɛ sɛɛ’ Yékírí wá mɩ́ɩnɛ nɩ́tɩ́táapɩ tɩ́kɩ́ŋ ná nɩ́kpórbinɛ. Ma sɛɛrɩyɛ tɔ́ mɩ́ manɩ wã ná kɩ dée má tɩ́ Moyízi ná Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá sɛpɩ sɛɛ’rɩ kha’ ²³fɔ́ Yékírí wá Sakhanɩ́nná fʋ̃́ʋsɩ́ŋ ɩ̃́ dé nɩ́nɩ́ ʋ̂ʋ khɩrɩ́ɩ ya huuminá wɛrɩ, yɛ́ sɛɛ’ táyɛ́sɩ́ gɩ́ déeri hɩ̃́mmɩ wá mɩ́ɩ ɩ̃bɩ Júde kãmbɩ ná támabɩnɛ wɛrɩ wa.

²⁴Mʋ́ ʋ yɛ sɛɛrɛrá, Fésítísirá sʋ́rɩ́yá kha’ Pól, ʋ́ thagɩra fɩ́ yaa? Yɛ kha’ tʋ-ʋma sɛbɩ ná taraa, thaagɩrá taraa yaa? ²⁵Pólná kha’ má thagɩra yaa wa nɩ́khãgaa Fésítísi, dé thɩ̃ɲaa ná wɔ́ɔtʋsɛɛrɛ ma sɛɛ’. ²⁶Tamaŋkho Ágírípá tʋ-ʋrɩ ɩ́ mɩ́ɩɲɛna. Yɛ tɩ́rá yɛɛrɩ mâa wɔ́nnɩ́ sɛɛrɛɛ ʋ́ kaa tʋ̃́nnɛ́ɛ, dé khãa-manɩ tʋʋ dé ʋ kɔɔ bʋ́ tɔ́ɔ wa, pébu, dé-sirma nɩ́pɩ wá wɔ́ɔrɔ. ²⁷Yɛ pʋ́gɩ́ ɩthakho Ágírípárɩ kha’ khãa-ʋrɩ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ́râa? Yɛ kha’ tʋ-manɩ dé khãa-ʋrɩ bɩ́ bʋ. ²⁸Ágírípárá sɛɛrɩyɛ Pólni kha’ yɛɛ-tɩyaa kɩ́rɩ́ʋ, ʋ yɛ bɛ́ɛ yɛɛ má dé asɔ́nnɩ́na. ²⁹Pólná kha’ háarɩ ná yɛɛ-tɩyaa kɩ́rɩ́ʋ má yɛɛ ʋ́ dé asɔ́nnɩ́nɩ́, tɩ́ ma bɛɛ wɛrɩ, kɩ dée má ʋ́ kpoo ma kha’rɩ tʋ̃́wã, dé ʋ́ ná ɩ́pɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ núunó’ má sɛɛrɛrɩ fɛɛrɩ wɛrɩ, Yékíre yɛɛ pɩ́ hɩ̃tɩ pãtɩ́ manɛ wɛrɩ, dé hã ʋ́ beri yɛɛ pɩ́ fɔ́’ pɩ yɔrgɩsɛ ya.

³⁰Ɩthakhoo ná fãgɩmaŋ ná Bérénísi ná nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɛ fɩ́ wɛrɩ, pɩ́ yaa yɛ̂ɛ kuri’. ³¹Mʋ́ pɩ yɛ kuri’ wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ sɛɛ’ kãmbɩ kha’ wáɩ wɛra dée mɩ́ɩ tɩ́ nannɩ khʋwaŋ wɛrɛ́sɩ pɩ́ kpɔ́gɔɔ yɔrgɩsɛ ya. ³²Yɛ Ágírípárá sɛɛrɩyɛ Fésítísiri kha’ ná ʋ yɛ kha’ ʋ yóoma ʋ́ sɛɛrɛnɔ Sézáarɩ thã wã, pɩ yɛ wɔ́nnɩ́ sɛ́yɔɔ.

Pól wá Ɔrɔ́mɩ yóogo

¹Khɩɩ ʋ́ pɩ kha’ra a yɛ ba yóo Ítálí sɩrgɩrá batónɔ wɛrɩ, mʋ́ ʋ nannɩ, pɩ́ hãa Pól ná pɔ́ karsóbibinɛ Jílíyísi ʋ́ déeri Ɔrɔ́mɩ ɩthakho kpóróo Sézáarɩ wá sodáasɩ́kũnni wá nɩ́khãgaarɩ wɛra. ²Á ná Árísítárkɩ ʋ́ ku’ri Tésálóníki ʋ̂ʋ Másédóní sɩrgɔ wɛrɩ, á khɛɛ ɔ bató ʋ́ yaarɩ Ádárámíti yɛ̂ɛ ba fɛbɩɩ Ází sɩrgɩrá ɩ̃́ tarɩ wɛrɩ, ɩ̃ yówo.³Kɩ́ dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́ á nɩɩnaa Sídṍ. Mʋ́ Jílíyísi kɔ́’rá Pólni kɔ́kɩrɩ wɛrɩ, ʋ́ yɛɛ ʋ́ yóo ʋ́ nɩ́ɩnɛ́bɩ thãná, pɩ́ ná hãa-ʋ tɩ́ ʋ kpʋ̃́ʋ wɛra.

⁴Mʋ́ a yaarɩ tɩ́ khanná, á khɛɛ yɛ̂ɛ tɔŋ Sípiri sɩrgɩ yɛ̂ɛ yóo ɩ̃ dɛɛ tɩ́ sargɩra yɛ thukiŋ a wɛrɩ; ⁵ɩ̃ thoo sɔ́bɩ́yɔ’ kɩ̂ɩ Sílísí sɩrgɩ ná Pámfílí sɩrgɩ wá the’ ɩ̃ nanɩ Míirá ʋ̂ʋ Lísí sɩrgɩrá wɛra. ⁶Tɩ́ khanná Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaará ɲáa ɔ bató ʋ́ yaarɩ Álɛ́kɩ́sándírí yɛ̂ɛ yóo Ítálí; ʋ́ yɛɛ á dóoró bú. ⁷Dé-arɩ khɩɩ kɔ́ŋgɔ́mbɩ ná a ma yóomo yɛtɛtɛ. Forii-ama yɛ tʋ̃má a tɔ́’rɩ́ŋ Kínídi sɩrgɩnɛ. Yɛ mʋ́ sargɩra yɛ thukiŋ a, a yɛ wɔ́rɔ́ɔ yɛ̂ɛ yóo wa wɛrɩ, á thoo Sálmóné sɩrgɔ ɩ̃ fɛbɩyɛ Kɛ́rɛ́tɩ sɩrgɩrɩ ɩ̃ taraa. ⁸Tɩ́ a yɛ fɛbɩyɔɔ wɛrɩ, forii-ama yɛ tʋ̃má a naŋ tɔ́ bató nɩɩnaŋkharɔ tɩ́ pɩ yɩ́’ Bató Nɩɩnaŋkha Kɩrɩya. Tɩ́ khanna yɛ déeyée nɩɩ ɩ́ pɩ yɩ́’ Lázé wɛrɩ wa.

⁹Nɩ́ɩnɛ́ɛ-ayaama ɩ̃ dée khɩɩ kɔ́ŋgɔ́mbɔ. Yɛ mʋ́ Júdebi wá sũŋkɔ́khɩɩ27.9 Júdebi wá khɩɩ kpóróo-u, ʋ́ pɩ yɛ khoŋ thɔgɩnsɩ ɩ̃́ hã Yékírí ʋ́ sɛ́ɛ pɩ́ mɩ́pɩ̃́ɩɲɩnɩ wɛra. Kɩ́ dɩgɩrá, ʋ́ khɩɩ hakɩŋ-ʋma yɔgɩ ná sargɩ wá pã́nɛ. tanna wɛrɩ, khɩ̃nnɩ wá nɩ́ɩnɛ́ɛsɩ́rá písée hafɩya kpɩ̃́náa. Pólná sɛɛrɩyɛ kha’ ¹⁰á nɩ́pa, a kɔrsɩŋ dé ná a kha’ a yóo, ɲá-manɩ ná sɩ ba hʋʋ, sɩ ba baŋ hasɩkɛ kɔ́ŋ bató ná kpóŋgéesírá tɩ́kɩ́ŋ ná á thĩ wá yatɩ wá thakoogirá. ¹¹Yɛ Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaara hɩ̃́nɩ́ ʋ́ sɛɛrɛrɩ wa, dé bató horo’ra ná ʋ́ tárɩ́ɩrá ʋ khãana. ¹²Mʋ́ tɩ́ bató nɩɩnaŋkhanna yɛ kɩraa sarkhɩɩ wá pã́nná wã wɛrɩ, kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ kha’ a ya fɩ́ kɩ́ yóo, ná á wɔ́rɔ́ɔ, á naŋ Féníkísi ɩ̃́ hɩ̃tɩ fɩ́ sarkhɩɩrá sóo. Kɛ́rɛ́tɩ bató nɩɩnaŋkharɩ wá tɔ́ɔyɩ tɛ̃. Tɩ́ bató nɩɩnaŋkharɩ wá nʋ́sɩ tã́a-sɩyaama khɩɩdóoŋgo kɔ́ŋ.

Tɩ́ sarkpórgi yaarɩ sɔ́bɩ́yɔkɩrá wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹³Pãtɩ́ sargɩ yaarɩ á dé’mɩ́ŋkɛ́ŋgɩ yɛ̂ɛ fú’ kɛrɛkɛrɛ wɛrɩ, pɩ́ keŋ má a ba wɔ́nnɩ́ tarma; pɩ́ khori táa gɩ̂ɩ nɩ’na’ batónni wɛrɩ, yɛ á khɛɛ ɩ̃ máa Kɛ́rɛ́tɩrá yɛ̂ɛ yóo. ¹⁴Yɛ mʋ́ pɩ kha’rɩ pɩ̂ɩ yóo kɩ́rɩ́ʋ sarkpórí gí pɩ yɩ́’ Éerákílóni wɛrɩ, kɩ́ yaa Kɛ́rɛ́tɩ kɛ́ŋgɩ yɛ̂ɛ fú’. ¹⁵Mʋ́ sargɩra yɛ fãŋgɛ kɔ́ŋ wɛrɩ, kɩ́ khɛɛ yɛ̂ɛ tarɩ aabɛ, a yɛ wɔ́rɔ́ɔ dée tɔ́ɔ tʋ̃́wã; á tɔ yɛ̂ɛ yóo tére. ¹⁶Á thoo kɔ́ sɩrɩ tɩ́táakɔ kɩ́ yɔ’mɩ sã́nnɩ kṹní, kɩ́ pɩ yɩ́’ Kódá wɛrɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ kɩ́ tɛɛ a sargɩnɛ. Forii-ama tákɩrsɩ yɛ tʋ̃má a wɔ́nnɩ́ yánnɩ́ kuso’ bató bii’nni yɔ’mɩná. ¹⁷Yɛ nɩ́’ pɩ̂ɩ yɛ déegée batónná wɛrɩ, pɩ́ kã́nnɩ́gá rɩ ɩ̃ fɔ́gɩ́ rɩ yɛ fɔ́gɩ́ bató wá thĩni ʋ́ buu fãŋga. Mʋ́ pɩ yɛ tʋ̃́ŋ dé pɩ ba ná dúugée Sírti sɩ̃mɩhɩ̃’ pĩ́nɲíná wɛrɩ, pɩ́ sɛ́ɛ táa gɩ̂ɩ yɛɛ batónná kɩ́ yóo yɛtɛtɛ wɛrɩ, kɩ̂ɩ denderi, sargɩrá tɔ khɛɛ yɛ̂ɛ tarɩ bɩ́. ¹⁸Mʋ́ sarkpórgira yɛ fú’ kɔ́ŋ yɛ̂ɛ fĩ́ifã́a a wɛrɩ, dɩɩgɛ́ yɛ́kɩ́rɛ́ pɩ́ kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ khoŋ bató wá kpóŋgéesi wá sɔ́ɔ yɛ̂ɛ hĩŋ si sɔ́bɩ́yɔkɩrá. ¹⁹Kɩ́ dɩɩgɛ́ yaa yɛ́kɩ́rɛ́, pɩ́ thĩná khori bató sʋ̃mdétásɩ pɩ́ déke ɩ̃ hĩni si yɔ’mɩná. ²⁰Dé-arma khɩɩ kɔ́ŋgɔ́mbɩ ná khɩyɛ́ ku’ wa, kʋsa’yɛ́ ku’ wa, yɛ sarkpórgírâa yɛ pɩ̃́ɩ kũ̂uŋ, a sʋ̃́nɩ́ khãa á komo tʋ̃́wã.

²¹Mʋ́ a dáɩrá kaa dii wɛrɩ, Pólná yaa nɩɩnaa yɛ sɛɛrɩyɛ kha’ á nɩ́pa, ná nú-ayaa má wánnɩ á hɩ̃taa Kɛ́rɛ́tɩrá, hasɩkɩ ná ɩ́sɛ̌ɛ bɛ́ɛ’ yɛ́ dé ya. ²²Yɛ sɛɛrɩyɛ kha’ wɛrá, a tɩɩ wɩ́sɩ, dé á ɔ̌ɔ ba hu wa, dé bató wá tónná a ba bʋ̃́na. ²³Yɛ kha’ manɩ ʋ́ déeri Yékírí wáa, ʋ́ sʋ̃mɩ tɩ́ ma dé wɛrɩ, ʋ́ mɩnɩgɩ wá ɔ̌ɔ bʋka’rɩ ma ʋ́ thĩ iseŋgiri ²⁴yɛ sɛɛrɩyɛ ma kha’ Pól, hã má phãnɩ wã, dé fɔ́ má naŋ Sézáarɩ thãná. Yɛ kha’ mana Yékínna ba dɛɛ yɛ́ kooro’ má ná ɩ́pɛ bɩ̂ɩ batónná wɛra. ²⁵Yɛ kha’ tɩ́rá yɛɛrɩ, a tɩɩ wɩ́sɩ dé khãa-manɩ Yékínná dé pãtɩ́ ʋ́ mɩnɩgɩ kha’rɩ wɛrɩ, mʋ́nnáa sɩ ba dé. ²⁶Yɛ sɩ́ bɛ́ɛ’rá fɔ́ á dúugée sɩrɩ sɩ́ yɔ’mɩ sã́nnɩ kṹní wɛrɩ, kɩ́ kɔ́ɔ bʋ.

²⁷Dé-arma khɩɩbɩ kpɔɔ ná pɩ́ɲɩ́ɩ’ sɔ́bɩ́yɔ’ kɩ́ pɩ yɩ́’ Ádɩ́rɩ́yátíki wɛrɩ, ná sarkpórgira ma á fĩ́ifã́amɔ. Khɩɩbɩ kpɔɔ ná pɩ́ɲɩ́ɩ’ khɩɩrá tɩ́ iseŋkhɩɩra yɛ bɛ́ɛ naŋ thaagɩ, nɩ́’ pɩ̂ɩ déegée batónná wɛrɩ, pɩ́ keŋ má a bɛ́ɛ tɔ́’rɩ́mma fãnɩŋgɩnɛ. ²⁸Pɩ́ khɛɛ táa gɩ́ pɩ mákɩ́ŋ yɔ’mɩ wá ko’mini wɛrɩ, ɩ̃ hĩni gi yɔ’mɩná ɩ̃ buu mɛ́tɩ́rɩ́bɩ digbée ná kpɔɔ ná má’nɩ́ɲɔ. Mʋ́ a yóori kɩ́rɩ́ʋ, pɩ́ hĩni gi tɛ̃ ɩ̃ buu mɛ́tɩ́rɩ́bɩ digbée ná má’nɩ́sãa’. ²⁹Mʋ́ pɩ yɛ tʋ̃́ŋ dé a ba kpoo ooso wɛrɩ, pɩ́ hĩni táa sɩ̂ɩ nɩ’na’ batónni wɛrɩ, sɩ́ sɩ́ɲɩ̂ɩ’, yɛ̂ɛ tɛɛ dé dɩɩgɩra yɛ́kɩ́ŋ. ³⁰Yɛ mʋ́ pɩ yɛ bɛ́ɛ khɛ bató bii’nní horo’ wɛrɩ, pɩ́ sũunigo ri ɩ̃ dée má pɩ bɛ́ɛ ná baka’ma táa sɩ̂ɩ nɩ’na’ batónni wɛrɩ, sɩ́ sɔ́ɔ tɛ̃ wɔ́ɔnná. ³¹Pólná sɛɛrɩyɛ Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaa ná sodáasɩ́bɩrɩ kha’ ná nɩ́pɛra hɩ̃taa batónná wã, nɩ́’ pɩ̂ɩ batónná wɛrɩ, pɩ́ ɔ̌ɔ ba ko wa. ³²Sodáasɩ́bɩ́rá tɔ kpagɩ wʋ̃́ŋ sɩ́ pɩ fɔ́’rá bató bii’nni wɛrɩ, yɛ yɛɛ yɔ’mɩná khɛɛ taraa tɩ́.

³³Mʋ́ a yɛ tɛɛ dé dɩɩgɩra yɛ́kɩ́ŋ wɛrɩ, Pólná sɛɛrɩyɛ á bɛ́ɛ’ kha’ a di, dé khɩɩbɩ kpɔɔ ná pɩ́ɲɩ́ɩ’nʋ̂ʋ mɛ́’nɩ ná a ma dɔ́ɔkpʋ̃́ʋsɔ yɛ a dii mɩ́ɩnɩ wã. ³⁴Yɛ kha’ ma sɛɛ’-ama kha’ a di dé á ko; dé háarɩ á wɩ́sɩ wá tɔ́ kharɩ mɛ́’ tɩ́ ba téu wa. ³⁵Mʋ́ Pól kʋ̃nnɩ mʋ́ ʋ́ khɛɛ phã́anɩ ɩ̃ thɩɩga Yékírí bɛ́ɛ’ wɔ́ɔnná yɛ kpekiroo yɛ kɔ́kɩ́rɔ́ yɛ̂ɛ khɔɔ. ³⁶Á bɛ́ɛ’ wɩ́sɛ́ tɔ tɩyaa a, á khɔwɔ. ³⁷Á bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɛ batónná wɛrɩ, a yɛma nɩ́pɩ kpárgɩ ná digbéesãa’ ná kpɔɔ ná má’nɩ́kpo. ³⁸Mʋ́ á bɛ́ɛ’ khɔɔrɩ hĩi wɛrɩ, pɩ́ khɛɛ biléri ɩ̃ hĩnoo sɔ́bɩ́yɔkɩrá, batónná bú thɔ’.

Bató wá hasɩ’mɩ wá mɩ́ɲa

³⁹Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ nɩ́’ pɩ̂ɩ déegée batónná wɛrɩ, pɩ yɛ tʋʋ tɩ́ khannɩ wã, dé kɛ́ŋ gɩ́ sɔ́bɩ́yɔkɩ tu’ri dóoró wɛrɩ, ná kɩ́ sɩ̃mɩhɩ̃kɩra pɩ ɲáanɩ, pɩ̂ɩ yɛ bɛɛ dé ná ɩ̃bɩ́ra wɔ́rɔ́ɔ, ɩ̃bɩ́rá wã́’ batónní yóo ú ní. ⁴⁰Pɩ́ kpagɩ táa sɩ̂ɩ nɩ’na’ batónni wɛrɩ, ɩ̃ sɛ́ɛ sɩ yɔ’mɩná yɛ fárɩ́yá tɛ̃ táa sɩ̂ɩ yɛɛ bató horo’raará yóo ú kɛ́ŋ gɩ́ ʋ khɔrɔ’ wɛra. Yɛ kã́nnɩ́gá bató wá dóobí kpakpa’rɩ wá tɔ́ɔ wɔ́ɔnná, sɩ́ dé sã́ŋgɩ sargɩrá póyoo. Mʋ́ pɩ déeri mʋ́nnáa wɛrɩ, pɩ́ fɩ́gɔɔ yɛ̂ɛ yóo sɔ́bɩ́yɔkéŋgírá. Mʋ́ pɩ déeri mʋ́nnáa wɛrɩ, sargɩrá tɔ póyí yɛ̂ɛ yóo bí. ⁴¹Bató wá wɔ́ɔnná ná dúugíyó sɩ̃mɩhɩ̃kɩrá, yɔ’mɩná, ʋ wɔ́rɔ́ɔ wɛ̂ɛ ku’ wa. Yɛ pãtɩ́ yɔ’mɩna yɛ kurii fãŋgɛ kpãnaaná wɛrɩ, pɩ́ wargaa bató wá kpãnaana. ⁴²Sodáasɩ́bɩ́rá bɛrɩ tɩ́ bʋ dé pɩ khʋ karsóbibiri, sɩ́ dé sã́ŋgɩ hã pɩ́ bú wʋ̃́nnɩ́ ku’rí horó’ tarɩ wa. ⁴³Yɛ mʋ́ Ɔrɔ́mɩ sodáasɩ́nɩ́khãgaara yɛ bɛɛ dé ma hɩ̃́ŋ Pólni wɛrɩ, ʋ pɩ́ɩ ya, yɛ sɛɛrɩyɛ pɛ́ɛ bɩ̂ɩ tʋ wʋ̃́ŋ wɛrɩ, kha’ pɩ́ra khɩrɩ́ɩ wá yɔ’mɩná ɩ̃́ wʋ̃́nnɩ́ ku’. ⁴⁴Yɛ pɔ́ɔrá khɛ táphosi wɛrɛ́sɩ bató wá táa sɩ́ wargannɩ wɛrɩ, ɩ̃́ wʋ̃́nnɩ́ ku’. Mʋ́nnáa a déeri yɛ á bɛ́ɛ’ wɔ́rɔ́ɔ wʋ̃́nɩ́ ná kuso kɔ́ sɩrgɔ kɩ́ yɔ’mɩ sã́nnɩ kṹní wɛrɩ, mɩ́ɩnɛ buu ɔɔ wa.

Pól wá nammɩ Málɩ́tɩ

¹Tɩ́ a koori sóo wɛrɩ, tɩ́ra a tʋʋrɩ dé pɩ yɩ́’ma kɩ́ sɩrgɩrɩ Málɩ́tɩ. ²Málɩ́tɩ nɩ́pɩ́rá dée a déemé pɛrɩ wa. Mʋ́ yɔgɩ kɔ́kɩ́nná yɛ̂ɛ baŋ yɛ wósírâa yɛ khʋ wɛrɩ, pɩ́ kpɔ́ɔ naagɩ ɩ̃ yɩ́sɩ a dé á bɛ̂ɛ’ wó’rée. ³Pólná ná hogi tádɩ́gɩ́sɩ bâa yee si naagɩrá; kɩ́ wúríŋgírá dée kpórkhofé kuso bú ɩ̃ dugoo dékírá ɩ̃ fakɩya bʋ́. ⁴Mʋ́ kɩ́ sɩrgɩ nɩ́pɩ ɲáanɩ kpórkhofi ná ʋ fakɩya Pól wá dékírá wɛrɩ, pɩ̂ɩ sɛɛ’ kãmbɩ kha’ pã́nɩ́gɛ bʋ́ wa, dé wáɩ wɛra ma nɩ́khʋwa; dé háarɩ ʋ́ koo sɔ́bɩ́yɔkɩ wásɩ́rɩ́ bʋ, ʋ́ wɔ́nnɩ́ ko ɩ́sɛ sɩ́rɩ́ bʋ wa. ⁵Yɛ Pólná fágáa dékiri kpórkhofirá wáa naagɩrá yɛ mɩ́ɩnɛ déyoo wa. ⁶Nɩ́pɩ kem-biyaa má ʋ yɛ ba mʋ́kɩ́mma wɛrɛ́sɩ ʋ́ bárɩ́ wá pã́a tɩ́kpo ɩ̃́ hu. Yɛ mʋ́ pɩ hɩ̃tannɩ dáɩ, pɩ ɲáa ná mɩ́ɩnɛ déyoo wa wɛrɩ, pɩ́ fɩ́kɩ́rá nʋ́ʋgɩ kha’ wáɩ wɛ nɩ́thɩ̃nɩgɔ wa, dé sɩ̃mɔ.

⁷Tɩ́ kharɩ ná sɩrgɩ wá nɩ́khãgaa wá khanna yɛ déeyée kãmbɛ ya. Ʋ́ nɩ́khãgaara pɩ yɛ yɩ́’ Píbílíyísi. Ʋ́ sagɩra a tákɩrsɩ á dée fɩ́ khɩɩ bɩ́sãa’. ⁸Ɩ̃ hakɩra ná wɩ́kpʋ̃́ʋgɩ ná khɩ̃ndɔ́gɛ̂ɛ yɛ Píbílíyísi wá siirá, ʋ̂ʋ yɛ hʋ̃ŋkharɔ. Pólná dóoró ʋ́ dukirá ɩ̃ ná dʋgɔɔ dési yɛ ɲɩ́nɩ́ Yékírí ʋ́ pã́aɲáa. ⁹Tɩ́ kpãnaa bʋ, kɩ́ sɩrgɩ wá bo’ribi wá pɔ́ɔrâa yɛ baŋ bâa pã́aɲɩ tɛ̃. ^10-11Dé-arɩ-fɩ́ma fergi bísãa’, pɩ́ kpónnígó a tákɩrsa. Fʋ̃naa tɩ́ a yɛ ba khɛ batónni ɩ̃́ tarɩ wɛrɩ, pɩ́ hãa a mɩ́ɩ tɩ́ a yɛ kpʋ̃́ʋ wɛra. Bató ʋ́ yaara Álɛ́kɩ́sándírí wɛrɩ, ʋ́ra a khɛɛra; hɩ̃taŋ-ʋyaa-fɩ́ma sarkhɩɩrá sówo. Sɩ̃mphãmbi bíɲɔ bɩ́ pɩ yɛ yɩ́’ Díyósíkírɛ́sɩ wɛrɩ, pɩ́ra pɩ saara batónná.

Pól wá nammɩ Ɔrɔ́mɩ

¹²Á khɛɛ yóo ná nanɩ Sírákúsi ɩ̃ nɩɩnaa fɩ́ ɩ̃ dée khɩɩ bɩ́sãa’. ¹³Mʋ́nnɩ a yaarɩ tɩ́ khanná, á máa sɔ́bɩ́yɔkéŋgírá ɩ̃ ná nanɩ Éréjíyó. Mʋ́ dɩɩgɩ yɛ́kɩ́nnɩ, sargɩrá yaa Málɩ́tɩ kɛ́ŋgɩ yɛ̂ɛ fú’ wɛrɩ, á dée khɩɩ bɩ́ɲɔ kayɩɩ yɛ nanɩ Púzɔ́lɩ ¹⁴ɩ̃ ɲáa asɔ́nnɩ́pɩ wá pɔ́ɔ fɩ́, pɩ́ kha’ a dé khɩɩbɩ má’nɩ́ɲɔ. Tɩ́ khanná a yaarɩ yɛ̂ɛ yóo Ɔrɔ́mɩná. ¹⁵Ɔrɔ́mɩ asɔ́nnɩ́pɩ nú-biyaama á mɩ́ɩ pɩ́ baa háarɩ fɔ́ Ápíyísi Pĩ́ŋgíŋkharɩ ná Khɩrɩsagɩ’du’ Sɩ́sãa’ wá khanná ɩ̃ ba thukiro a. Mʋ́ Pól ɲáanɩ bɩ wɛrɩ, ʋ́ thɩɩga Yékírí yɛ wɩ́sɩ́rá tɩyɔɔ. ¹⁶Mʋ́ a nannɩ Ɔrɔ́mɩná wɛrɩ, [sodáasɩ́nɩ́khãgaa Jílíyísirá hãa karsóbibinɛ sodáasɩ́nɩ́khãgaa ʋ̂ʋ yɛ Ɔrɔ́mɩná wɛra.] Ʋ́rá yɛɛ Pólná ná khɛɛ duki ɩ̃ hɩ̃taa ʋ́kpo ʋ́ ná sodáasɩ́wáɩ ʋ̂ʋ yɛ keroo wɛra.

Tɩ́ Pól sɛɛ’rɩ Yékírí wá sɛɛrɛ Ɔrɔ́mɩná wɛrɩ, sɩ́ mɩ́ɲa

¹⁷Mʋ́ ʋ buuri khɩɩ bɩ́sãa’, ʋ́ yɩ́sɩ Júdebi wá nɩ́khãgɩbɩrɩ pɩ́ pĩ́ŋgíré yɛ ʋ́ sɛɛrɩyɛ bɩ kha’ á nɩ́pa, ma dée ɩ̃bɩ thĩinni mɩ́ɩnɩ wã, ma dée ɩ̃bɩ khãgɩbɩ wá sĩnniri mɩ́ɩnɩ wã; yɛ pɩ́ kɔ́rɩ́ pã́gɩ ma Jerúzalɛ́mɩná yɛ hãa má Ɔrɔ́mɩbɩra. ¹⁸Mʋ́ pɩ́rɩ́ pʋ́gɩ́’rɩ ma mɩ́ɩɲɩ, pɩ ɲáa ná ma dée mɩ́ɩ tɩ́ nannɩ khʋwaŋ na wɛrɩ, pɩ̂ɩ yɛ bɛ́ɛ sɛ́ɛ ma, ¹⁹yɛ Júdebirá kaya. Ma tʋʋ tɩ́ ma wɔ́nnɩ́ dé tʋ̃́wã, má kha’ ma yóoma má sɛɛrɛnɔ Sézáarɩ thã; yɛ kɩ dée má mɩ́ɩnɛ ma kha’rɩ má Júde kãmbɩ déeri ya. ²⁰Tɩ́rá yɛɛrɩ mâa yɛ bɛɛ dé ma ɲá bɩ ɩ̃́ sɛɛrɛɛ bɩ́, dé wɛ́ɛ ʋ́ Ísíráyɛ́l bibi khãanɩ yɛ̂ɛ tɛɛ wɛrɩ, sɩ́ra pɩ dɛɛrɩ yɛ kpɔ́gɩ́ ma yɔrgɩsɩnɛ. ²¹Pɩ́ sɛɛrɩyɔɔ kha’ ɩ̃bɩ́ra buu sɛbɩ ʋ́ ku’ri Júde maráa bʋ ɩ̃ sɛɛrɩyɛ ʋ́ mɩ́ɩ wã, yɛ Júde úkpo mɛ́’, ʋ baa ba sɛɛrɩyɛ ɩ̃bɩ́rɩ́ mɩ́ɩnɩ wɛrɛ́sɩ ɩ̃ ba sɛɛrɩyɛ ʋ́ ɲísí pɩ̃́ɩgɩ wa. ²²Yɛ kha’ ɩ̃bɩ́ra bɛɛma dé ɩ̃bɩ́ra tʋ ɩ́tɛ tɩ́ ʋ kã́ká’ wɛrɩ, pébu, pɩ sɛɛ’ma khaayɩ wá bɛ́ɛ’ kha’ khɩ̃ŋ tɛra kɩraa wa, dé tɩ́ nɩ́pɩ sɛ́ɛ-bɩrma khɩ̃ɩnna.

²³Mʋ́ pɩ kʋ̃nnɩ mʋ́, pɩ́ hãa-ʋ khɩya. Mʋ́ ʋ́ khɩɩ nannɩ wɛrɩ, kɔ́ŋgɔ́mbɛ́ yóo khaa tɩ́ ʋ yɛ hʋ̃ŋ wɛra. Pólna yɛ bʋka’-pɩma Yékírí wá ɩgɩ wá mɩ́ɩ yɛ̂ɛ khɛ Moyízi ná Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnɩ́bɩ wá sɛpɩrɩ yɛ̂ɛ hʋkɛɛ yɛ̂ɛ sɛɛ’ pɩ Yésú wá mɩ́ɩ, sɩ́ dé sã́ŋgɩ pɩ́ khãa ʋ́ bʋ. Sɛɛrɛɛ-ʋrɩ-bɩ́ma ɩ̃ kɔ́rɩ́ gɩ pṹníŋgi ɩ̃ ná nanɩ sʋ̃́nɩ́ŋga. ²⁴Pɔ́ɔrá khãa ʋ́ sɛɛrɛrá yɛ pɔ́ɔra khãa wã. ²⁵Mʋ́ pɩ yɛ bɛrɩ tɩ́kpo bʋ wa, yɛ̂ɛ tɩɩgɩŋ wɛrɩ, Pólná sɛɛrɩyɛ kha’ sɛɛrɛ ʋ́ Yékírí wá hɩ̃́ŋgɩ́nnáa Ézáyí sɛɛ’ra pɩ́ khãgɩbɩrɩ Yékírí wá Nii wá bárkárá wɛrɩ, thɩ̃ɲaa-ʋ kói. Kha’-ʋyaama kha’ Yékírí kha’rɩ kha’ ²⁶ma yóo nɩ́pɛ thãná ná sɛɛ’ pɩ kha’

Pɩ ba nú tákɩrsɩ yɛ pɩ́ ba tʋ bʋ́ kpoori wa;

pɩ ba kennee yɛ pɩ́ ba ɲá mɩ́ɩnɩ wã;

²⁷pébu, nɩ́pɛrɩ kaɩ-bɩrɩ-mama.

Fɩ̃’-pɩrma ɲíntã́nɲɩnɩ

yɛ phii yíbíiri

sɩ́ dé sã́ŋgɩ hã pɩ́ yíbíirá ɲá wã,

hã pɩ́ ɲíntã́nɲɩ́ná nú wã,

hã pɩ́ tʋ bʋ́ kpoori

ɩ̃ fɩ́’rɩ́ písi manɩ Yékínná, má pã́aná’ pɩ ya.28.27 Ná keri Ézá 6.9-10

²⁸Yɛ Pólná kha’ pɩ tʋ kha’ Yékírí sʋ̃ŋ-ʋrɩ hãama támabɩrɩ ʋ́ hɩ̃́mmɩ wá sɛɛrɛ, yɛ pɩ ba núunó’. [ ²⁹Mʋ́ ʋ kʋ̃nnɩ mʋ́ wɛrɩ, Júdebirâa pã́nɩ́ kãmbɩ tákɩrsɩ yɛ̂ɛ khũŋ.]

³⁰Pól dé-uma dɩɩ sɩ́ɲɔ hĩɲensi du’ kí ʋ khɛɛra wɛra. Nɩ́pɩ wá bɛ́ɛ’ pɩ̂ɩ yɛ yóo ʋ́ thãná wɛrɩ, ʋ yɛ kpɔrɩ-bɩ́ma. ³¹Ʋ yɛ sɛɛ’ma Yékírí wá ɩgɩ wá mɩ́ɩ yɛ̂ɛ mamaŋ á Tamaŋ Yésú Kírísi wá mɩ́ɩ kaadé phãnɩgɛ, yɛ nɩ́nɛ yɛ wɛ̂ɛ khʋ̃nɔɔ wã.