EWURA SƆLƆMƆN BE
AŊASA
BE KAWƆL
1Aŋasa be tɔnɔ be asheŋ
1Israɛl be ewura Sɔlɔmɔn nɛ e la Deevid pibinyɛn na be aŋasa nde.
2Aŋasa ere beeŋ chɛ fo to nɛ fo nya kanyiasheŋ nɛ kasonu nsaa tiŋ a pin mmalga chiŋgeliŋ be afito.
3A beeŋ chɛ fo to nɛ fo nya
kebaawɔtɔ to be kanyiasheŋ
nsaa kɔ kashenteŋji a tiŋ
a wora asɔ nɛ a daga.
A beeŋ shin nɛ fo baa wɔ
kebaawɔtɔ niŋiso to
nsaa ji asheŋ nɛ amo be ekpa so.
4Aŋasa ere beeŋ tiŋ n sa
esa nɛ e maa pin asheŋ to
manaŋ manaŋ kanyiasheŋ;
nseŋ sa mbifɔlbi kenyi, n chɛ bumo to
nɛ b baa wora asheŋ nɛ a kɔ tɔnɔ.
5A bee sa benyiashempo
kenyi nna a ti so,
nsaa chɛ bekoyapo to
nɛ baa tiŋ a lara asɔ
nɛ a daga kewora;
6nsaa tiŋ a pin aŋasa
nɛ ablɔmbi nɛ mmalga chiŋgeliŋ
nɛ benyiashempo be mmalga be
atrɔmbi nɛ amo be afito.
Mbrantiɛbia be kasotoji be asheŋ
7Kabɔrɛŋana e la kenyi be sososo.
Ewulpo e naa kini
kanyiasheŋ be kekoya
nɛ kebela be kasogberge.
8M pibinyɛn, kaŋ kusoe n nu
fo tuto be kusɔ nɛ e bee kaŋɛ fo,
nsaa maŋ kplaŋ
fo nio be ŋini gba so.
9Ŋkpal manɛ so
bumo be keŋini na
beeŋ sa fo da lela,
fanɛ kananɛ neemu
ŋko kubɔtoshembi
bee sa esa kela na.
10M pibinyɛn,
belubiworapo baa fule fo
a ŋin fo a wɔtɔ alubi to,
fo sa maa sa bumo kashuli.
11Nɛ b baŋ kaŋɛ fo le:
“Ba tu anyi nɛ an ya ŋana
n dese ekpakar n fin
esa ko m mɔ kenyanyaŋɛso,
12n shin nɛ bumo nɛ b kɔ eleŋ
nɛ alenfia
na e ki bubuni n luri nchaŋ to.
13An wora loŋ anyeeŋ nya
yawukpakpaso be asɔ lela
be yiri yiri,
nɛ an be ebuana e bɔlɔ asɔ
nɛ an suge
fanɛ b ka kɔ kena n suge asɔ na.
14Amoso ba ti anyi so,
saŋɛ na so anyi nɛ fo
beeŋ barga kusɔ kama
nɛ an nya na to.”
15M pibinyɛn,
sa maa tu loŋ be basa
a wora asheŋ.
Baa ji a gelge bumo.
16Ŋkpal manɛ so,
saŋkikɛ, baa jujo nna
nɛ b wora alubi.
Kemɔ esa maŋ la shɛŋ bumo kutɔ.
17Kebaa sho kabuibi kejigbelɛ
nɛ e jɔŋ a keni fo
la asheŋ fuloŋ nna!
18To, loŋ be basa lubi na
bee sho bumo gbagba be amu
ajigbelɛ nna.
B yɛ basa nɛ baa pugi a jo,
ama bumo gbagba be amu
nɛ baa kilgi a mɔ.
19Kayu to nɛ beyu bee paŋ
bumo be ŋkpa.
Loŋ nɛ basa kama
nɛ baa nyaŋɛ to a buu
basa kikɛ bee loge to.
Kanyiasheŋ be asheŋ;
20Men nu nfe,
kanyiasheŋ e wɔ agbembi so
nɛ kebɛ to a tre awɔrso na.
21K wɔ nde be mbunagboŋ
nɛ basa bee bɔla to a lar
nsaa luri na ase nna
a ponte a tre awɔrso a kaŋɛ le:
22“Ewulpo, fee sha fanɛ
fo baa la ewulpo saŋkikɛ nna
nsaa keni kenyi jiga a?
Fo kini kenyi be kekoya nna a?
Saŋɛ mo nɛ feeŋ fara a koya asheŋ?
23Fo daa nu ma kefiɛ so nna,
ndafanɛ meeŋ sa fo kasotoji lela
nseŋ bugi kagbene
n ŋini fo kusɔ nɛ n nyi.
24Saŋkama mee tre fo
a kaŋɛ fanɛ fo ba ma kutɔ
ama fo kplaŋ ma so
nseŋ kini kenu n sa ma.
25Fo kplaŋ ma kasotoji kikɛ so,
nseŋ kini fanɛ fo maaŋ shin nɛ
n niŋi fo ekpa.
26Amoso, fo baŋ luri tɔrɔ to,
meeŋ mushe fo.
Awurfoŋgboŋ baŋ tu fo,
meeŋ wora fo eyurto.
27Tɔrɔ nɛ awurfoŋ
beeŋ ba fo so
fanɛ afugboŋ ka ber
m bar etɔrɔ
nɛ ebesa nɛ kebaawɔtɔ kekra na.
28Loŋ be saŋɛ na,
feeŋ shu n tre ma, kanyiasheŋ,
ama m maaŋ tuge fo.
Feeŋ fin ma kenishipereso
ama fo maaŋ wu ma.
29Fo yɛ kenyi maŋ la shɛŋ
nseŋ kini kewora
Enyɛnpe Ebɔrɛ kasonu.
30Fo kini ma kasotoji
nsaa maŋ shin nɛ
n niŋi fo ekpa.
31Amoso feeŋ ji
kusɔ nɛ fo du na be asɔrso,
nɛ fo gbagba be aworbi
e kilgi a bishi fo.
32Ewulpo be kawuli
e naa bar mo luwu,
nɛ kekini kenyi be kekoya malɛ
bee yɛr esa kemur to.
33Ama esa kama nɛ e bee
wora ma kasonu beeŋ nya kekuŋ.
E maaŋ ba lɔ kufu
fanɛ kusɔ lubi ko beeŋ wora mo.”
2Kanyiasheŋ be tɔnɔ be asheŋ
1M pibinyɛn,
baa koya asɔ nɛ mee ŋini fo
nsaa nyiŋi asɔ nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ
fo baa wora na saŋkikɛ.
2Baa bugi asoe
a koya kanyiasheŋ
nsaa pin asheŋ to.
3Baa kɔ a fin kenyi
nɛ asheŋ be kepinto.
4Baa fin kenyi kenishipereso
fanɛ kananɛ feeŋ fin gbiti
nɛ yawu kpakpaso
be asɔ nɛ a ŋana na.
5Fo wora loŋ,
kumo ere feeŋ pin
kusɔ nɛ k la kabɔrɛŋana
nsaa tiŋ a pin Ebɔrɛ be asheŋ to.
6Ŋkpal manɛ so,
Enyɛnpe Ebɔrɛ na
e naa sa kanyiasheŋ.
Mo kutɔ nɛ kenyi
nɛ asheŋ be kepinto bee shi.
7Mo e naa chɛ basa nɛ
baa wora asheŋ niŋiso to
nsaa kuŋ bumo.
8Mo e naa kuŋ basa nɛ
baa wora asheŋ nɛ a daga,
nsaa ŋini bekama nɛ baa shuŋ mo
nɛ kagbene koŋwule na ekpa.
9Nɛ fee nu ma mmalga,
feeŋ pin kusɔ nɛ k walɛ
nɛ kusɔ nɛ k niŋi ekpa
nɛ kusɔ nɛ k daga fanɛ
fo baa wora.
10Kanyiasheŋ beeŋ luri
m bɔlɔ fo to,
nɛ fo kenyi e bɔlɔ fo kenishi.
11Fo lakal nɛ asheŋ be kepinto
beeŋ baa kuŋ fo.
12Kanyiasheŋ e naŋ kuŋ fo
ashi asheŋ lubi be kewora to;
nseŋ mɔlga fo ashi basa nɛ
bumo be mmalga bee bar asheŋ to.
13Loŋ be basa e kini
kebaawɔtɔ niŋiso
nsaa wɔ tentembiri be alubi
be kebaawɔtɔ to na.
14Bumo, nɛ alubi be kewora
bee wora ebel
nɛ bumo be ŋgbene
bee fuli alubi so na.
15Bumo be asheŋ woraso
e maa bɔla ekpa,
nɛ esa maaŋ tiŋ n yirda bumo na.
16Kanyiasheŋ beeŋ mɔlga fo
ashi beche nɛ baa lar
bumo kulana be mman
a ta kɔnɔ belbelso
a fule benyɛn a ji na kutɔ.
17Loŋ be beche
e naa yige
bumo be etumbanyɛn
nsaa kplaŋ kakil to be ŋkre be kɔnɔ
nɛ b nase Ebɔrɛ
be anishito na so na.
18Ekpa nɛ k bee yɔ
loŋ be beche pe na
bee yɛr basa luwu
nɛ kemur to nna.
19Esa kama nɛ e yɔ loŋ be eche pe
maŋ naa bɛta a yɔ epe,
ŋko a bɔla ekpa
nɛ k bee yɛr esa ŋkpa to na.
20Amoso a daga fanɛ fo baa kute
basa lela be aworbi to nna;
nsaa wɔ kebaawɔtɔ niŋi so to.
21Ŋkpal manɛ so basa
nɛ baa wora asheŋ niŋiso
nɛ basa nɛ b maŋ kɔ mpulɔ
e naaŋ nya
anyi be kasawule ere so a wɔtɔ.
22Ama Ebɔrɛ beeŋ lara basa lubi
nɛ basa nɛ b maa ji kashenteŋ
ashi kasawule ere so.
3Mbrantiɛbia be kasotoji be asheŋ
1M pibinyɛn, sa maŋ kaŋ teŋ
asɔ nɛ mee ŋini fo na so.
Baa nyiŋi asɔ nɛ mee kaŋɛ fo fanɛ
fo baa wora na saŋkikɛ.
2Asɔ nɛ mee ŋini fo na
beeŋ sa fo ŋkpa tenteŋ,
nɛ nɛfa.
3Sa maŋ shin nɛ kebaayɛ a wora
e baa barga fo kikɛ.
Chɛ kumo n shɛga
fo kubɔ to fanɛ kubɔtoshembi,
n shin nɛ k bɔlɔ fo kagbene to
a dii efuli ashi fo kebaawɔtɔ to.
4Ŋkpal manɛ so
nɛ fo baa wora loŋ,
fo asheŋ beeŋ baa bɔlɔ Ebɔrɛ
nɛ dimɛdi kikɛ kenishi.
5Ta fo kagbene kikɛ nyam
n yirda Enyɛnpe Ebɔrɛ na.
Sa maa ta fo tama a deŋi
kusɔ nɛ fo nyi so.
6Baa nyiŋi Enyɛnpe Ebɔrɛ na
ashi kusɔ kama nɛ fee wora to,
nɛ e baa lɔŋɛ ekpa nɛ fee bɔla so
kananɛ k daga a sa fo.
7Sa maa fɛ fanɛ
fo nyi asheŋ ga.
Baa nu a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na
nsaa gelge alubi.
8Nɛ fo baa wora loŋ,
k beeŋ baa du fanɛ
kudur lela nna a chɛ fo,
nsaa wushi fo eyur to be ebesa.
9Baa ta fo kanya
nɛ fo sososo be adɔjibi
a bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na.
10Nɛ fee wora loŋ,
fo mpuro beeŋ baa bɔlɔ a wurge
nɛ fo nsapuya gba
e baa bɔlɔ
asɔ nuuso popɔr a wurge.
11M pibinyɛn, sa maa kini
Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kebela
be kasogberge
ŋko mbe kefiɛso be keŋini.
12Ŋkpal manɛ so,
basa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sha
nɛ e bee niŋi ekpa,
fanɛ kananɛ etuto
bee wora mo pibi shaso na.
13Kagbenefuli la
ekama nɛ e ki enyiashempo,
ŋko ekama nɛ e nya
asheŋ be kepinto
be nfɛra na peya nna.
14Ŋkpal manɛ so
kanyiasheŋ kɔ tɔnɔ
a chɔ shuwa nɛ gbiti.
15Kanyiasheŋ kɔ tɔnɔ
a chɔ abitasɔ kikɛ.
Fo maaŋ tiŋ n ta shɛŋ shɛŋ
m ber kanyiasheŋ.
16Kanyiasheŋ e naa sa
esa ŋkpa tenteŋ,
nɛ kedamaya nɛ kemaŋkura.
17Kanyiasheŋ beeŋ sa fo
kebaawɔtɔ belbelso,
nseŋ ŋini fo ekpa lela
nɛ feeŋ baa bɔla so a wora asheŋ
ashi fo kebaawɔtɔ to.
18Bekama nɛ b kɔ kanyiasheŋ na,
be ŋgbene bee fuli bumo nna.
Bumo be kanyiasheŋ bee sa bumo
ŋkpa tenteŋ nna.
19Enyɛnpe Ebɔrɛ be kanyiasheŋ
nɛ e ta n to durnya,
nseŋ ta mbe kenyi
n wora awɔlpaana
n yili kakpa nɛ a wɔ.
20Mbe kanyiasheŋ
e shin nɛ eboŋana bee shile,
nɛ awɔlpa bee bar
bɔrɛchu kasawule so.
21M pibinyɛn,
baa kɔ fo kanyiasheŋ
nɛ fo lakal to kpakpa.
Sa maŋ shin nɛ a shile fo kikɛ.
22Ŋkpal manɛ so,
amo e naŋ sa fo
kagbenefuli be ŋkpa
nɛ k wɔ ebel.
23Kanyiasheŋ nɛ lakal
beeŋ kuŋ fo,
nɛ fo maaŋ foe ekpa.
24Kanyiasheŋ beeŋ shin nɛ
fo ya dese nɛ kufu e baa kɔ fo,
ŋko a di a yeŋi a tiŋi.
25Ŋko a fɔŋ etɔrɔ purgiso
nɛ a bee kaa ba basa lubi so
fanɛ afugboŋ na so.
26Enyɛnpe Ebɔrɛ na
beeŋ baa kuŋ fo ashi etɔrɔ to.
E maaŋ shin nɛ fo tɔr
kejigbelɛ kama to.
27Saŋkama nɛ feeŋ tiŋ,
fo chɛ bekama
nɛ baa fin kechɛto to.
28Nɛ feeŋ tiŋ n chɛ fo kurgepo to,
fo chɛ mo to,
sa maŋ shin nɛ e jo
nɛ kare e chɛ pɔɛŋ.
29Sa maa kre fo kurgepo
nɛ e yirda fo ŋkre lubi.
30Ŋko ŋ ku asheŋ n deŋi
esa kama,
nɛ e maŋ wora fo kulubi kikɛ.
31Sa maa yɛlga
basa lubi be aworbi,
ŋko a wora
bumo be asheŋ woraso.
32Ŋkpal manɛ so,
Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi
basa nɛ baa wora alubi be asheŋ ga,
ama e yirda basa
nɛ bumo be aworbi niŋi na bre nna.
33Enyɛnpe Ebɔrɛ na be shoduu
wɔ basa lubi pe nna,
nɛ mbe nɛfa malɛ wɔ basa lela pe.
34Mo nɛ basa
nɛ baa maŋ bumo be amu so
maŋ kɔ shɛŋ,
ama e bee shu basa
nɛ baa bar bumo be amu ase
bre so nna.
35Benyiashempo bee nya
ketre lela nna,
ama bewulpo bre
bee ji nyɔmɔ nna
a ti bumo be anishinyɔr so.
4Tɔnɔ nɛ kanyiasheŋ kɔ be asheŋ;
1Ma mbinyɛnso,
men baa nu asɔ nɛ,
men tuto bee ŋini menyi na;
men baa bugi asoe a nu amo,
saŋɛ so menyeeŋ pin amo to nɛnɛ.
2Asɔ nɛ a walɛ
nɛ mee ŋini menyi;
amoso men baa nyiŋi amo.
3Ŋ kaa daa la kebibi
nsaa la n tuto
nɛ n nio be ebinyɛn koŋwule na,
4n tuto daa ŋini ma
asheŋ nna a kaŋɛ ma le:
“Baa nyiŋi asɔ nɛ mee kaŋɛ na,
nsaa maa teŋ amo so.
Baa bɛ asɔ nɛ mee kaŋɛ
fo na so nseŋ nya ŋkpa tenteŋ.
5Nya kanyiasheŋ nɛ lakal,
n sa maŋ teŋ ŋko ŋ kplaŋ
asɔ nɛ ŋ kaŋɛ fo na so.
6Sa maŋ kplaŋ kanyiasheŋ so,
nɛ k kuŋ fo,
baa sha kumo, nɛ k baa keni fo so.
7Kanyiasheŋ e chɔ
kusɔ kama nyam,
amoso fin kanyiasheŋ nɛ lakal.
8Baa sha kanyiasheŋ
nɛ k ta fo ŋ ki esa gboŋ.
Pɛ kumo to kpakpa
nɛ k bar fo kemaŋkura.
9Kumo e naŋ ki fanɛ kemaŋkura,
be kuwurwuro m buu fo.
10M pibinyɛn,
kaŋ kusoe kenishipereso
n nu kusɔ nɛ mee kaŋɛ fo ere,
nseŋ nya ŋkpa tenteŋ.
11Ŋ ŋini fo kanyiasheŋ,
nɛ kananɛ feeŋ baa kɔ
kebaawɔtɔ niŋi so.
12Nɛ fo kɔ kanyiasheŋ,
shɛŋ shɛŋ maaŋ kagle fo ekpa to.
Fee shile gba fo maaŋ fiti n tɔr.
13Baa nyiŋi asɔ nɛ fo
koya na saŋkikɛ,
nsaa kɔ amo to kpakpa,
ŋkpal manɛ so kusɔ nɛ fo koya
e la fo ŋkpa.
14Sa maa yɔ mboŋ nɛ
basa lubi bee yɔ,
ŋko a koya basa lubi
be aworbi.
15Baa gelge loŋ be ekpa,
nseŋ lar alubi to.
Kini alubi be kewora,
nseŋ m pɛ fo ekpa a yɔ.
16Basa lubi bre
baŋ maŋ wora kulubi,
b maaŋ tiŋ n di.
B maaŋ tiŋ n di nɛ b maŋ wora
kulubi ŋ gbiti esa ko.
17Asheŋ lubi nɛ kelantokɔ,
du nna fanɛ
ajibi nɛ nchu n sa bumo.
18Ama ekpa nɛ belelaworapo
bɔ so na bre
du nna fanɛ karechɛ so
be epeŋi na.
K bee fulto nna a ti so
hale nɛ kare e ya chɛ
nɛ kaboŋ e fulto parr.
19Ama belubiworapo bre
be ekpa
biri to nna fanɛ tentembiri plɔ.
Baa fiti a tɔr,
ama b maa wu asɔ nɛ baa fiti na.
20M pibinyɛn, bugi asoe
nɛnɛ n nu
kusɔ nɛ mee kaŋɛ fo ere.
Kaŋ kusoe n nu
ma mmalga ere.
21Sa maŋ shin nɛ
ma mmalga na e barga fo.
Baa nyiŋi amo
nseŋ ta amo n wɔtɔ
fo kagbene to saŋkama.
22Ŋkpal manɛ so a beeŋ sa
esa kama nɛ e pin amo to
ŋkpa nɛ alenfia.
23Baa da fo nfɛra fɛso so,
ŋkpal manɛ so
amo e naa ŋini fo kebaawɔtɔ.
24Sa maŋ malga kusɔ kama nɛ
kashenteŋ maŋ wɔ kumo to.
Fo nɛ efɛsheŋ nɛ mmalga nɛ
a bee shin nɛ
basa bee wora a foe ekpa
e sa maa kɔ shɛŋ.
25Baa keni tenini
nseŋ ta kashenteŋji
nɛ kebaa teŋ a wora
be kebaawɔtɔ a yɔ anishito.
Sa maŋ kaŋ shin nɛ anishinyɔr e ji fo
nɛ fo kurgi fo kumu n yuu to kikɛ.
26Baa chena a fɛ asheŋ nɛnɛ,
nsaa kre kusɔ kama
nɛ fee sha kewora
be asheŋ nɛnɛ
pɔɛŋ nsaa wora kumo.
Aloŋ nɛ kusɔ kama nɛ fee wora
beeŋ nite nɛnɛ.
27Baa gelge kulubi
nsaa nite teteri,
Sa maa kpele ekpa
niŋiso na kikɛ.”
5Kesakalea be keji be kefiɛso be asheŋ
1M pibinyɛn,
bugi asoe nɛnɛ n nu
ma kanyiasheŋ
be mmalga
nɛ a bee sa lakal ere.
2Amo e naaŋ sa fo da lela,
nseŋ shin nɛ fo mmalga e baa
ŋini fanɛ fo kɔ kenyi.
3Eche nɛ lar mo kul be kaman
be kɔnɔpurbi
beeŋ tiŋ a du mɔlmɔlbi
fanɛ ŋku,
nɛ kumo be kepipe e baa wɔ ebel
fanɛ mushoŋchu na,
4ama fo baŋ di mo n loge,
ebesa nɛ n daa nyi nna
e naa bɛ kumo so.
5Fo bɛ mo so
e beeŋ yɛr fo bubuni to,
ŋkpal manɛ so ekpa nɛ e bɔ so na
bee yɔ luwu to nna.
6E maŋ bɔ ekpa nɛ
k bee yɔ ŋkpa to na,
ama mo alɛ maŋ nyi kumo be loŋ,
ŋkpal manɛ so
e maŋ kɔ epe.
7Amoso m pibinyɛn,
bugi asoe nɛnɛ n nu.
Sa maŋ teŋ
kusɔ nɛ mee kaŋɛ ere so.
8Baa gelge loŋ be beche na.
Sa maa ji a taga bumo to kuraa.
9Nɛ mannɛ aloŋ, feeŋ paŋ
fo bunyaŋ nɛ kemaŋkura,
nɛ basa lubi
e nya ekpa m mɔ Juwebi;
10nɛ befɔ e ta asɔ lela
nɛ fo gben n nya na kikɛ.
11Fo ŋkpa be lalaloge,
feeŋ dese a shuto,
nɛ fo eleŋ nɛ eyur kikɛ
e fo amo be ekar.
12Loŋ be jemanɛ na so
nɛ fo kaŋɛ le:
“Manɛ e ba nɛ n daa maŋ koya?
Manɛ nna nɛ
m maŋ shuli n sɔ keŋini?
13N daa maŋ nu n sa
ma beŋinipoana;
n daŋ kplaŋ bumo so nna.
14Kabre ma e ŋaba
basa kikɛ be anishito na!
15Amoso shin nɛ fo laŋ to be ajibi
e baa kukwe fo.
16Mbia nɛ fo nɛ bejipoche
beeŋ kurge na,
maaŋ lar tɔnɔ n sa fo.
17Shin nɛ fo gbagba be mbia
e daŋ n chɛ fo to,
mannɛ basa pɔtɛ be mbia.
18Amoso shin nɛ fo kagbene
e baa fuli
fo kebiato be eche so.
Shin nɛ mbe asheŋ
e baa par fo.
19E walɛ kebita nna
a du shreembi fanɛ chibir na,
amoso shin nɛ mbe
kebita e baa sa fo kagbenefuli.
Shin nɛ mbe kasha
e baa bɔlɔ fo kenishi.
20M pibinyɛn, manɛ e ba
nɛ fee ta fo kasha
n ya kaa sa eche pɔtɛ?
Manɛ e ba nɛ enyɛn ko
be eche be kebita
bee par fo a chɔ fo eche peya?
21Enyɛnpe Ebɔrɛ na
bee wu kusɔ kama
nɛ fee wora.
Kaplɛkama nɛ fee yɔ
e bee wu fo.
22Esa lubi be alubi
du fanɛ kegba,
nɛ mo gbagba
bee kilgi a tɔr to
nɛ k bee pɛ mo nna.
23Loŋ be basa bee wu nna
ŋkpal b ka maŋ kɔ kamootiŋ so.
Bumo gbagba be kawulisheŋ
e naa yɛr bumo nchaŋ to.”
6Kawulisheŋ be asheŋ
1M pibinyɛn,
nɛ fo nase kɔnɔ
fanɛ feeŋ yili
esa ko be katelamu
ŋ ka mbe kukɔ bre,
2fo gbagba be kɔnɔ to
be mmalga kre fo nna na;
nɛ fo kɔnɔ naseso na
e kilgi m pɛ fo.
3M pibinyɛn, ŋkpal fo ka tɔr
amodoŋwura be enɔ to so,
kananɛ feeŋ wora n nya
fo kumu nde.
Nya manaŋ n ya kule
amodoŋwura fanɛ
e ta kukɔ na m paŋ fo.
4Sa maŋ ta loŋ be kesheŋ na
n wora ewɔji,
ŋko ŋ kplaŋ kumo so
a dese a di.
5Wora ania n lar
kesheŋ na to manaŋ,
fanɛ kananɛ kusɔbɔya
ŋko kabuibi nɛ e wɔ
kejigbelɛ to bee wu ekpampo
nsaa kɔ a fin
kumɔlga kumo be kumu na.
6Betɔlpo, men keni
kananɛ atutulombi
bee wora asheŋ so,
ŋ koya kebaawɔtɔ.
7B maŋ kɔ bejuŋkparpo
ŋko bewura
ŋko basa nɛ baa ji bumo
be edemu a sa bumo,
8ŋkeshin nɛ bumo alɛ bee fin
bumo be ajibi ketarso nna
a yili pɔɛŋ nɛ kechali e fo.
9Etɔlpo, nuso be ewushi
nɛ fee sha nɛ fo wushi?
Saŋɛ mo nɛ feeŋ tiŋi edi to
ŋ koso n shuŋ?
10Kusɔ nɛ etɔlpo bee kaa kaŋɛ
e la fanɛ;
shin nɛ n di gbrɛbi,
ŋko shin nɛ n chena
n wushi gbrɛbi.
11Ama saŋɛ nɛ e dese a di na
nɛ ketir bee nyaŋ mo
a wɔtɔ fanɛ
beyu ka ta adoŋsɔ ŋ kuŋ
esa ekpa n suge mbe asɔ na.
12Basa lubi nɛ basa fuloŋ
e naa nite a ku efɛ.
13Baa kaa wora basa
anishi nna
ŋko a ta bumo be eyur be mba
a malga basa kutɔ
a fule bumo.
14Baa wora loŋ nna
nsaa kɔ nfɛra lubi a kre asheŋ
a bar kebagato
basa to kaplɛkama.
15Ŋkpal loŋ so
tɔrɔ nɛ k bee yɛr basa
kemur to na,
beeŋ tɔr bumo so
m mur bumo
saŋɛ nɛ b maa tama kumo na.
16Asɔ ashunu nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ
kishi ga na nde:
17Kamoowu
nɛ kudonduloŋ fɛpo
nɛ enɔ nɛ k bee mɔ
basa nɛ b maŋ wora n da so,
18nɛ nfɛra fɛso lubi
nɛ basa nɛ alubi be kewora
maa choŋ bumo so
19nɛ shɛdajipo nɛ e bee ku efɛ
a deŋi abar so
nɛ edebɔrpo nɛ
e bee ta beteri be amu
a ŋmɛa abar.
Kesakalea be asheŋ
20M pibinyɛn, baa bɛ
kusɔ nɛ fo tuto kaŋɛ fo so,
nsaa maa kplaŋ asɔ nɛ
fo nio ŋini fo so.
21Shin nɛ bumo be mmalga
e baa wɔ fo
nfɛra to saŋkama
fanɛ a ka la kubɔtoshembi
a di fo na.
22Shin nɛ a baa ŋini fo ekpa;
nsaa kuŋ fo kanyɛso.
Saŋkama nɛ fo di n tiŋi,
fo shin nɛ a baa ji fo asoeto.
23Ŋkpal manɛ so fo nio
nɛ fo tuto be keŋini
du fanɛ kefulto nna n sa fo;
nɛ bumo be kasogberge malɛ
bee sa fo kebaawɔtɔ lela.
24Bumo be keŋini na
e naaŋ kuŋ fo
ashi esa pɔtɛ be eche
be kayɛlga
be mmalga belbelso to.
25Sa maŋ kpal
loŋ be beche be kebita so
n yɛlga bumo;
ŋko n shin nɛ
bumo be kayɛlga so
be kekeni fo,
e shin nɛ fo sha bumo.
26Sakaleche be yawu maŋ fo
bodobodo be amansherbi so,
ama esa be eche be kasha
beeŋ tiŋ n shin nɛ fo luri
tɔrɔ gboŋgboŋi to.
27Esa beeŋ tiŋ n chɔɔ edɛ
n wɔtɔ mbe kusɔbuuso to,
nɛ kusɔbuuso na maaŋ chɔɔ a?
28Ŋko esa beeŋ tiŋ n ta aya fuloŋ
n nite ajanwulɛ so
nɛ a maaŋ chɔɔ mo a?
29To, loŋ koŋwule na
nɛ k du n sa
esa kama nɛ
e di mo barkasa be eche.
Esa kama nɛ e wora loŋ
maaŋ paŋ kasogberge kikɛ.
30Basa maa sha beyu be asheŋ;
hale eyu yuri ajibi n ji
ŋkpal akoŋ so gba,
nɛ b pɛ mo,
31baaŋ gberge mo kusoe
n shin nɛ e ka kusɔ nɛ
e yur na be kukɔ
ale ashunu.
Hale kumo be loŋ
beeŋ shin nɛ e paŋ
kusɔ nɛ e kɔ kikɛ gba,
baaŋ shin nɛ e wora loŋ.
32Enyɛn kama nɛ e bee sha
mo braana be beche
maŋ kɔ nfɛra nna na.
Mo alɛ gbagba be kumu nɛ
e baa jija na.
33Kebri nɛ ŋaba e
naa jo loŋ be esa.
Mo alɛ nɛ anishinyɔr
e naa baa la saŋkikɛ.
34Ŋkpal manɛ so
kedata be agbo lubi ga,
nɛ enyɛn bee bishi
kumo be kuwule
a maa wu kuwɔr kuraa.
35Sheŋ malɛ maa tiŋ a ka
kedata be agbo be kukɔ.
Kakɛ kama maŋ wɔtɔ
a wushi kedata be agbo.
7Sakaleche be kasokpele be asheŋ
1M pibinyɛn,
baa nyiŋi asɔ nɛ ŋ kaŋɛ fo na.
Sa maŋ teŋ kusɔ nɛ
ŋ kaŋɛ fo na so kikɛ.
2Baa wora asɔ nɛ ŋ kaŋɛ na
nseŋ ji efute tenteŋ;
Baa de so,
nsaa bɛ ma keŋini na so
fanɛ kananɛ esa bee kuŋ
kusɔ nɛ e bee sha ga na.
3Baa kɔ asɔ nɛ
ŋ ŋini fo na to saŋkikɛ,
n shin nɛ a baa wɔ
fo kagbene to.
4Ta kanyiasheŋ ŋ
ki fanɛ fo sipoche,
nseŋ ta lakal malɛ
ŋ ki fo teri kpakpaso.
5Amo e naŋ kuŋ fo
ashi fo braana be beche,
nɛ beche nɛ b kɔ
kesakalea so
be mmalga belbelso to.
Sakaleche be asheŋ
6Kachako nɛ n jule ŋ keni
ma ebu be tokuro to,
7n wu mbrantiɛbia damta
nɛ b maa pin asheŋ to
manaŋ manaŋ,
nseŋ keni bumo to
n wu ewulpo ko.
8E daa na kubɔrbi so nna
a mata kakpa
nɛ eche ko daa wɔ,
nseŋ bɔla eche na be kawu ase.
9Kaaseso e daa la,
nɛ kaboŋ birito.
10Nɛ kache na mɛato
kesakalea so
n lar n yɔ mo kutɔ.
Mbe nfɛra daa yil
kananɛ e beeŋ wora
n nya kabrantiɛbia na n yɔ
mbe laŋ to nna.
11Eche na daŋ paŋ
anishinyɔr nna,
nsaa nite kubɔrbi so saŋkikɛ
a malga awɔrso.
12Saŋko e bee yili
kebonfu ko to nna a jo,
saŋko malɛ kubɔrbi so,
saŋko malɛ kebɛ to.
13E ka ya tu kebinyɛnbi na
nɛ e pɛ mo to,
m pepe mbe kɔnɔpurbi
nseŋ keni mbe anishito diimbi
ŋ kaŋɛ le:
14“Kabre nɛ m mɔ
asɔbɔya n lara sarga;
eblaŋ wɔ ma laŋ to.
15Amoso nɛ n lar a fin fo
nseŋ keni n wu fo nfe!
16Ma alɛ ta ljipt be efuli so
be ago peper
be asɔ deseso nna
n deŋi ma gedo so.
17Nseŋ ta etulale nɛ baa tre
mir nɛ alowe
nɛ Sinamɔn na
ŋ ŋmenyaŋ kumo kikɛ so.
18Amoso, baa ba
nɛ an ya sha abar
nseŋ ji anyi be amu
hale nɛ kare e ya chɛ.
19Ma kul maŋ wɔ epe,
e yɔ kade wɔfɔ ko nna.
20E ta amansherbi damta
nna n yɔ.
Bɔkwe anyɔ pɔɛŋ e beeŋ ba.”
21Kache na ta
mmalga belbelso nna,
n fule mo, m pɛ mo
nɛ e shuli n sa mo.
22Nseŋ bɛ mo so epul na to
fanɛ kananɛ baa keta kusɔbɔya
a yɔ nɛ b ya mɔ,
ŋko kananɛ chibir bee shile a luri
kejigbelɛ to nɛ k bee pɛ kumo,
23nɛ b ya too ketanyembi
n wɔtɔ kumo be kagbene to
m mɔ na.
Kebinyɛnbi na daa du nna fanɛ
kabuibi nɛ e bee yɔ
kejigbelɛ to.
E daa maŋ nyi fanɛ
kenishipere to nɛ
e bee yɔ na.
24Amoso, naniere,
ma mbinyɛnsobi,
men nu nfe.
Men kaŋ kusoe n nu
kusɔ nɛ mee kaŋɛ ere.
25Men sa maŋ kaŋ shin nɛ
men be ekama
be kagbene e yɔ
loŋ be eche so.
Men sa maa sa
loŋ be beche kashuli.
26Eche na shin nɛ
benyɛn damta
paŋ bumo be eyilikpa.
Esa maaŋ tiŋ ŋ karga basa
nɛ e shin nɛ b mur.
27Fo baa yɔ mo pe,
kumo ere luwu be ekpa
nɛ fo bɔ na.
Mo pe e la ekpa shimbi
nɛ k bee yɔ luwu to.
8Kanyiasheŋ ka walɛ be asheŋ
1Nu nfe,
kanyiasheŋ e naa tre na.
Lakal e naa kaŋɛ awɔrso
fanɛ fo nu n sa mo na.
2K wɔ abee so nna
nseŋ mata ekpakar
nɛ ŋkpancheri.
3Kade be kabunagboŋ
nɛ baa bɔla a luri kade to na
ase nɛ k wɔ a tre a kaŋɛ:
4“Dimɛdi kikɛ nɛ e wɔ
kasawule so nɛ mee kaŋɛ na.
5Menyee wora abibisheŋ nna a?
Men nya kenimufɛra.
Men wuli nna ŋko?
Men wora nfɛra.
6Men kaŋ kusoe n nu
ma mmalga lela ere.
Kusɔ kama nɛ ŋ kaŋɛ menyi na
niŋi ekpa nna.
7Kashenteŋ nɛ mee ji,
maa sha efɛ.
8Kusɔ kama nɛ ŋ kaŋɛ
la kashenteŋ nna,
efɛ ŋko kafulesheŋ kikɛ
maŋ wɔ kumo to.
9K baŋ di efuli nna
n sa esa kama nɛ
e bee pin asheŋ to,
nseŋ bugi to n sa esa
nɛ e kɔ kenyi.
10Lara ma keŋini ere
nseŋ yige gbiti.
Baa fin kenyi
a chɔ shuwa lela.
11Kanyiasheŋ kɔ tɔnɔ
a chɔ abitasɔ kikɛ.
Dimɛdi be kusɔ shaso kikɛ
maaŋ tiŋ n ta kumo be kumu
m ber kanyiasheŋ.
12Ma, kanyiasheŋ,
e naa sa asheŋ be kepin to
nɛ kenyi nɛ demu be keji
nɛ kumo be ekpa so be nfɛra.
13Enyɛnpe Ebɔrɛ
be kesa bunyaŋ
e la alubi be kekishi.
Kamoowu nɛ ŋkpensheŋ,
nɛ asheŋ lubi nɛ efɛ be mmalga
maa par Ebɔrɛ kikɛ.
14Ma e naa kre ŋkre
nsaa wora a bɔlɔ so na.
Ma e naa pin asheŋ to,
nsaa kɔ eleŋ na.
15Ma e naa chɛ bewurjipo to
nɛ baa keni bumo be efuliana so,
nsaa chɛ bejuŋkparpo to
nɛ baa wora mbra lela.
16Ma e naa chɛ
ejuŋkparpo kikɛ to
nɛ e bee juŋkpar basa.
Ma e naa chɛ ekrachi
nɛ bewurjipo kikɛ to.
17Mee sha bumo nɛ
baa sha ma nna.
Esa kama nɛ e bee fin ma
kenishipereso beeŋ wu ma.
18Ŋ kɔ kedamaya,
nɛ kemaŋkura,
nɛ anishito be keyɔ,
nɛ kɔŋkɔŋ be keji
be kebaawɔtɔ nna a sa basa.
19Kusɔ nɛ feeŋ nya ma kutɔ
bɔ shuwa
nɛ gbiti lela.
20Ekpa niŋi so,
nɛ kebaaji asheŋ
nɛ amo be ekpa so
be ekpa nɛ m bɔ.
21Mee sa bumo nɛ baa sha
ma kedamaya nna
nsaa shin nɛ asɔ lela bee bɔlɔ
bumo be nwu.
22Ma nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na
juŋkpar n to.
Dradra na kikɛ nɛ e to ma.
23Sososo kikɛ nɛ e to ma.
N wɔtɔ nna pɔɛŋ
nɛ durnya fara.
24B kurge ma nna pɔɛŋ
nɛ etekuana kikɛ fara.
Ŋ ka fara
nɛ nchu be abuye maŋ wɔtɔ.
25N wɔtɔ nna pɔɛŋ
nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ to abeegboŋ,
n ta amo n yili
amo be eyilikpa.
26N wɔtɔ nna pɔɛŋ nɛ
Ebɔrɛ to kasawule,
nɛ sososo nɛ shishɛr
nɛ kasawule dɔso.
27N wɔtɔ nna pɔɛŋ,
nɛ e ta awɔlpa n yili
amo be kaboŋ,
nseŋ yili kakpa
nɛ esa be kenishi
beeŋ tiŋ n wu
n ya tar ashi teku so.
28N wɔtɔ nna pɔɛŋ
nɛ e ta abɔrɛwɔlpa
n wɔtɔ esoso,
nseŋ bugi nchu n wɔtɔ teku to,
29nseŋ ponte ŋ kaŋɛ nchu na
fanɛ a sa maŋ bɔlɔ n dii
a chɔ kananɛ e kaŋɛ amo
saŋɛ nɛ e tɔl
durnya be gbaltɔlase na.
30N daa wɔ mo kutɔ nna fanɛ
esa nɛ e nyi asɔ be kewora,
nsaa chɛ mo to a lɔŋɛ asɔ
nsaa du fanɛ kebibi.
Ma kagbene bee fuli ma nna
ashi mbe anishito,
nɛ ma alɛ bee sa mo
kagbenefuli kachɛ kama.
31Ma kagbene fuli durnya so,
nɛ basa nɛ b wɔ kumo to be asheŋ
bee bɔlɔ ma kenishi ga.
32Naniere, mbifɔlbi,
men kaŋ kusoe n nu,
Men wora asɔ nɛ
ŋ kaŋɛ ere nɛ a shin nɛ
men be ŋgbene e fuli menyi.
33Men nu kusɔ nɛ mee
ŋini menyi ere,
nseŋ nya kanyiasheŋ.
Men sa maŋ kplaŋ kumo so.
34Bekama nɛ baa ba
ma laŋ to m ba kaa chena
ma kabuna to,
a jo a nu ma mmalga na
be ŋgbene beeŋ fuli bumo.
35Bekama nɛ b nya ma,
nya ŋkpa;
nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ malɛ
be kagbene fuli bumo so.
36Bekama nɛ b maŋ nya ma bre
bee tɔrɔ bumo be amu nna.
Ekama nɛ e kishi ma
bee sha luwu nna na.”
9Kanyiasheŋ nɛ kawuli be asheŋ
1Kanyiasheŋ pɔr kumo be ebu nna
n yili eshabɔrɛ ashunu so.
2Nseŋ shin nɛ b mɔ
kusɔbɔya n wora kejigboŋ;
nseŋ ta asɔ
nɛ amo be efɛa bee dufɛ viim
n wɔtɔ nsa to n yili.
3Nseŋ shuŋi mbe mbita fanɛ
b ya yili kade be mboŋ jeŋgreŋ
m ponte n tre basa ŋ kaŋɛ:
4“Menyi nɛ men maa pin asheŋ to
manaŋ manaŋ na e luri m ba.”
Nseŋ kaŋɛ bewulpo malɛ le:
5“Men ba ji ma ajibi
nseŋ nu nsa belbelso
nɛ n wora n yili na.
6Men lar basa nɛ
b maa pin asheŋ to
manaŋ manaŋ na be katuŋ to
nseŋ ji efute.
Men shin nɛ asheŋ be kepin to
e baa ŋini menyi ekpa.”
7Fo baa ŋini esa nɛ
e kɔ mpuchi ekpa,
katege nɛ fee fin a sa fo kumu na.
Nɛ fo fiɛ esa lubi so,
feeŋ luri tɔrɔ to.
8Sa maŋ kaŋ fiɛ
esa nɛ e bee puchi so,
fo baŋ wora loŋ,
e beeŋ kishi fo.
Ama fo baŋ ŋini enyiashempo bre
ekpa e beeŋ sa fo bunyaŋ.
9Kusɔ kama nɛ fo
kaŋɛ enyiashempo,
bee sa mo kanyiasheŋ nna a ti so.
Kusɔ kama malɛ
nɛ fo kaŋɛ basa nɛ
baa wora asheŋ niŋiso,
bee sa bumo kenyi nna a ti so.
10Nɛ fee sha kanyiasheŋ,
fo fara a ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ.
Nɛ fo baa nyi Ebɔrɛ cheembi na,
feeŋ baa pin asheŋ to.
11Kanyiasheŋ beeŋ shin nɛ
fo ŋkpa e teŋi so.
12Fo nyiasheŋ,
feeŋ ji kumo be tɔnɔ;
Fo kpal kamoowuso
ŋ kini kanyiasheŋ
feeŋ ji awurfoŋ.
13Kawuli du fanɛ
eche nɛ e maa pin
asheŋ to manaŋ manaŋ
nsaa da asheŋ a wea abar to nna.
14E bee chena mbe kabuna to
ashi kaboŋ jeŋgreŋ nɛ
baaŋ wu mo nna,
15a tre a kaŋɛ basa nɛ baa choŋ le:
16“Basa nɛ b maa pin
asheŋ to manaŋ manaŋ,
e luri m ba.”
Nsaa kaŋɛ bewulpo malɛ le:
17“Keyuri nchu wɔ ebel,
ama ajibi nɛ fo ŋana n ji
e wɔ ebel a chɔ amo”
18Basa nɛ baa nu mbe kafulesheŋ
maŋ nyi fanɛ
bekama nɛ b luri mbe laŋ to kikɛ
bee yɔ bubuni to nna.
10Ewura Sɔlɔmɔn be aŋasa
1Ewura Sɔlɔmɔn be aŋasa nde:
Kebia nyiashempo
bee bar mo tuto nɛ mo nio
kumu saŋɛ nna,
ama kebia wulpo bre
bee wɔtɔ bumo ebesa to nna.
2Kapuni be kedamaya
maa lar tɔnɔ a sa esa
ama kashenteŋji bre
bee mɔlga esa be ŋkpa nna.
3Enyɛnpe Ebɔrɛ maaŋ shin nɛ
basa lela e di akoŋ,
Mo alɛ maaŋ shin nɛ
alubiworapoana e nya
kusɔ nɛ baa sha.
4Ntɔl bee bar esa ketir nna,
ama kepere kenishi n shuŋ
bre bee shin nɛ esa bee
dii dama nna.
5Enyiashempo bee teŋi
asɔ saŋɛ nɛ a bel nna,
ama k la anishinyɔr nna fanɛ
esa e baa dese a di
kasɔteŋi be jemanɛ.
6Basa lela bee nya nɛfa nna;
ama nfɛra lubi e ŋana
a wɔ esa lubi
be mmalga be kaman.
7Basa lela be alela so
nɛ baa nyiŋi bumo,
ama b maa nyiŋi
belubiwurapo bre kikɛ.
8Basa nɛ b kɔ lakal
bee sɔ kasotoji nna,
ama basa nɛ baa malga
kawuliso bre
maa chɛr nsaa tɔr.
9Beshenteŋjipo bee nya kekuŋ nna,
nɛ shɛŋ maa gbuŋgbuŋ bumo;
ama kebirkɔnshiwura be asheŋ
beeŋ lar efuli.
10Esa nɛ e bee dɔ
a buu kashenteŋ so
bee wɔtɔ basa ebesa to nna,
ama esa nɛ e maa fɛ nfɛra
pɔɛŋ nsaa malga
maa chɛr nsaa tɔr.
11Esa lela be mmalga du fanɛ
kebuye nna a sa ŋkpa,
ama kamɔ be nfɛra lubi
e ŋana a wɔ esa lubi
be mmalga be kaman.
12Kekishi bee bar kamɔrɔji
nɛ kebagato nna,
ama kasha bre bee kplaŋ
aworandeso kikɛ so nna.
13Esa be mmalga e naa ŋini fanɛ
e la enyiashempo,
ama ewulpo bre
daga kasogberge nna.
14Enyiashempo bee fin kenyi nna
a ti so saŋkikɛ,
ama ewulpo be mmalga
e naa da mo a lɛ.
15Kedamaya bee kuŋ
damawuraana nna
fanɛ kananɛ baa pɔr egbal
a kuŋ kade na,
ama ketir bre maa kuŋ betirpo.
16Alela be kakɔka
e la ŋkpa tenteŋ,
ama alubi bre bee shin nɛ
esa bee wora alubi nna a ti so.
17Basa nɛ baa shuli a sɔ keŋini
be kasogberge beeŋ ji efute,
ama bumo nɛ b maa shuli
kewora n jija bre
be lalaloge maa kaa walɛ.
18Esa kama nɛ kekishi wɔ mo to
la efɛpo nna.
Ewulpo e naa ta
b yɛ b yɛ a shuŋ.
19Fo baa malga ga
fo maa kra malga a foe.
Nɛ fo nyi asheŋ
fo maaŋ baa malga ga.
20Esa lela be mmalga
du fanɛ gbiti nna,
ama esa lubi maa sa
esa nfɛra nɛ k kɔ tɔnɔ.
21Esa lela be mmalga
kɔ tɔnɔ nna n sa basa damta,
ama kawuli beeŋ tiŋ m mɔ fo.
22Enyɛnpe Ebɔrɛ e naa ta
esa e ki damawura.
Kepere kenishi n shuŋ
maaŋ tiŋ n shin nɛ fo dii dama.
23Ewulpo nɛ alubi be kewora
bee wora ebel.
Kanyiasheŋ e naa par benyipo bre.
24Basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso
bee nya kusɔ nɛ baa sha nna,
ama kusɔ nɛ belubiworapo bre
maa sha nɛ baa nya ga.
25Afugboŋ bee ba nna
m ba kaa ber alubiworapoana a lɛ,
ama beshenteŋjipo bre
bee nya kumɔlga nna saŋkama.
26Sa maŋ shin nɛ etɔlpo
e wora shɛŋ n sa fo,
mbe asheŋ wora so kikɛ
du nna fanɛ fo ka ji dorobi
nɛ anyi bee nyiri fo;
ŋko edishi ka luri fo anishito nna.
27Wora Enyɛnpe Ebɔrɛ na kasonu
nseŋ ji efute n chɛr.
Kumu kpakpasowura
bee wu nna nɛ mbe saŋɛ maŋ naŋ fo.
28Basa lela be kanya
bee bar kagbenefuli nna,
ama belubiworapo bre
maaŋ nya kusɔ nɛ baa tama kikɛ.
29Enyɛnpe Ebɔrɛ
bee kuŋ beshenteŋjipo nna,
nsaa mur bumo nɛ
baa wora alubi.
30Basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi
bee nya kekuŋ
saŋkikɛ nna,
ama belubiworapo bre
maaŋ ji efute n chɛr kasawule so.
31Basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi
bee malga
kanyiasheŋ be mmalga nna,
ama baaŋ kuŋ
mmalga lubi wora bre ekpa.
32Basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi
e nyi asheŋ lela
nɛ a daga kemalga,
ama asheŋ besaso nɛ belubiworapo
bre bee malga saŋkama.
111Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi
kapuni be kasɔkarga ga.
Kasɔkarga nɛ k bɔla ekpa
e naa fuli mbe kagbene.
2Kamoowuwuraana maa chɛr
nsaa ji anishinyɔr.
Kamubrase bre
bee sa esa kanyiasheŋ nna.
3Basa lela be kashenteŋji
e naa kuŋ bumo.
Basa nɛ esa maaŋ tiŋ n yirda bre
gbagba be kebirkɔnshi
e naa mur bumo.
4Kedamaya maaŋ ba kɔ tɔnɔ
n sa fo gbagba fo kaluwuachɛ,
ama kashenteŋji bre
beeŋ tiŋ m mɔlga fo ŋkpa.
5Kashenteŋji bee shin nɛ
kebaawɔtɔ bee ki pɔpɔtɔ nna
a sa esa lela,
ama belubiworapo bre
gbagba e naa da bumo amu a lɛ.
6Kecheembiya e naa
mɔlga beshenteŋjipo,
ama basa nɛ esa maaŋ tiŋ n yirda bre
gbagba be kejimuni
e naa ki kejigbelɛ a pɛ bumo.
7Belubiworapo nɛ tama e naa wu,
nɛ bumo be yirda
nɛ k deŋ bumo be kedamaya so
e ki fuloŋ.
8Basa cheembi bee nya kekuŋ
ashi tɔrɔ nɛ k bee ba
belubiworapo so na to nna.
9Basa nɛ b maa ŋana Ebɔrɛ be mmalga
beeŋ tiŋ n yɛr esa kemur to,
ama basa cheembi
be kanyiasheŋ be mmalga
bee sa esa kumɔlga nna.
10Beshenteŋjipo baŋ dii dama,
bumo be kade to ebi kikɛ be ŋgbene
bee fuli bumo nna.
Alubiworapo malɛ baŋ wu
mbe kade to ebi be ŋgbene
bee fuli bumo nna.
11Basa cheembi be nɛfa
bee maŋ bumo be kade so nna,
ama basa lubi bre be mmalga
bee mur bumo be kade nna.
12Ewulpo e naa ji beko be asheŋ,
enyiashempo bre bee loto nna.
13Esheŋjipo kikɛ maŋ kɔ ashiri,
ama feeŋ tiŋ n yirda
esa nɛ basa bee sa yirda bre.
14Efuli nɛ k maŋ kɔ
bejuŋkparpo nyiashempo
bee mur nna;
ama besoetojipo damta
bee kuŋ efuli nna.
15Nɛ fo yili kajinamu
n sa esa nɛ fo maŋ nyi,
feeŋ wora n daa nyi nna.
Amoso sa maŋ ta fo kumu m baga nfɔl.
16Eche nɛ e bee bugi enɔ a kɛ
bee nya kemaŋkura nna,
ama eche nɛ e maŋ kɔ da bre
bee bar anishinyɔr nna.
Etɔlpo maaŋ dii dama kikɛ,
ama basa nɛ baa pere kenishi a shuŋ bre
beeŋ dii dama.
17Nɛ fee wora kelela
fo kumu nɛ fee wora a sa.
Nɛ basa be awurfoŋ bee wora fo ebel,
fo alɛ gba beeŋ luri tɔrɔ to.
18Belubiworapo maa nya tɔnɔ kikɛ,
ama esa nɛ e bee wora kelela bre
maaŋ paŋ kumo be tɔnɔ kikɛ.
19Esa kama nɛ e yili
mbe kagbene to fanɛ
e beeŋ wora kelela beeŋ ji efute tenteŋ,
ama esa kama nɛ e yili
mbe kagbene to fanɛ
e beeŋ wora alubi bre
maaŋ ji efute n chɛr kikɛ.
20Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi
nfɛra lubiwura ga,
ama e bee sha bekama
nɛ baa wora asheŋ lela bre ga.
21K baa dese nna geeŋ fanɛ
baaŋ gberge belubiworapo kusoe,
ama bekama nɛ baa wora
asheŋ niŋiso bre
beeŋ gelge kasogberge.
22Eche nɛ e walɛ kebita
nsaa maŋ kɔ da
du fanɛ shuwa be kepinibi nna
ashi preku be kamuna to.
23Asɔ kama nɛ basa lela bee fin
bee ki asɔ lela nna.
Ama belubiworapo bre baŋ nya asɔ
k bee pɛ basa agbo nna.
24Kakɛ maa loge asɔ.
Beko bee kɛ ga,
bumo alɛ nsaa dii dama saŋkikɛ,
nɛ beko malɛ kɔ miri ga
nsaa la betirpo saŋkikɛ.
25Fo baa bugi enɔ a kɛ
feeŋ dii dama.
Chɛ beko to
nɛ beko malɛ e chɛ fo to.
26Basa bee sho bumo
nɛ baa ti ajibi so a yili fanɛ
amo be yawu e di pɔɛŋ nɛ b fa na
kɔnɔ nna,
nsaa chɔrɔ bekama nɛ baa fa
amo saŋkikɛ na.
27Esa kama nɛ e bee fin asheŋ lela
bee nya asheŋ lela nna,
nɛ asheŋ lubi malɛ bee tu
ekama nɛ e bee fin asheŋ lubi.
28Bekama nɛ b ta
bumo be tama n deŋi
bumo be kanya so
beeŋ gbaŋgbaŋ n tɔr
fanɛ ketarso be afantaŋ,
ama basa cheembi bre
beeŋ baa purge afantaŋ popɔr
fanɛ kechaliso be ndibi nna saŋkama.
29Bekama nɛ baa fin asheŋ lubi
a ba bumo be laŋ to ebi so
maaŋ nya kapetɛ n ji kikɛ.
Bewulpo malɛ beeŋ baa la
benyiashempo be anya nna saŋkama.
30Kecheembiya bee sa ŋkpa nna,
ama kumu kpakpaso
be kebaawɔtɔ bre bee mɔ nna.
31Nɛ basa lela bee nya
kelela be kakɔka durnya ere to,
kumo ere kashenteŋto,
basa lubi gba beeŋ nya kasogberge.
121Ekama nɛ e bee sha keniŋi
bee nya kenyi nna.
Ama ekama nɛ e kishi keniŋi
la ewulpo nna.
2Enyɛnpe Ebɔrɛ be kagbene
bee fuli basa lela so nna,
ama e maa sa bekama
nɛ baa kre asheŋ lubi bre
kashuli kikɛ.
3Kumu kpakpaso be asheŋ woraso
maa kuŋ esa,
ama kecheembiya bre
bee shin nɛ esa
bee yili to kiŋkiŋ nna.
4Eche nɛ e kɔ da lela
bee bar mo kul kamusaŋɛ
nɛ kagbenefuli nna,
ama eche nɛ e bee wɔtɔ
mo kul anishinyɔr to bre
du fanɛ kɔrtɔ lubi nna.
5Beshenteŋjipo bee wora asheŋ
nɛ amo be ekpa so nna,
ama belubiworapo bre
bee fule basa nna.
6Belubiworapo be mmalga
bee bar kamɔ nna,
ama basa cheembi bre be mmalga
bee lara esa eyilikpa lubi to nna.
7Belubiworapo baŋ tɔr,
bumo nɛ bumo kanaŋ kikɛ
bee mur nna,
ama basa cheembi bre
be kanaŋ wɔtɔ nna mbaanaayɔ.
8Esa be kanyiasheŋ
e naa sa mo kechɔrɔ,
nɛ kawulisheŋ malɛ
bee shin nɛ baa keni esa jiga.
9Kebaa la ebɔlpo a shuŋ a ji
bɔ keta fo kumu n yili
eyilikpagboŋ nsaa di akoŋ.
10Basa lela bee keni
bumo be asɔbɔya gba so nɛnɛ nna,
ama basa lubi bre
be shɛŋ maŋ wɔ
bumo be asɔbɔya to.
11Bedɔpo nɛ b pere kenishi a shuŋ
maaŋ paŋ kusɔ jiso kikɛ,
ewulpo e naa jija saŋɛ
a bɛ asheŋ fuloŋ so.
12Belubiworapo bee kɔ nna a fin
alubi be kewora,
ama basa cheembi bre
mur achin nna
n yili fanɛ ndibi,
a maa gbuŋgbuŋ to kikɛ.
13Belubiworapo gbagba be mmalga
e naa kilgi a kre bumo,
ama beshenteŋjipo bre
bee lara bumo be amu asheŋ to nna.
14Feeŋ nya kusɔ kama
nɛ fo wora ŋko ŋ kaŋɛ be tɔnɔ.
15Ewulpo nawule
e naa fɛ fanɛ
e kɔ kashenteŋ nna saŋkama.
Enyiashempo bre
bee kaŋ kusoe nna a nu kasotoji.
16Ewulpo e naa nya agbo a puŋi kɔnɔ.
Enyiashempo bre
bee kplaŋ katege so nna.
17Fo baŋ ji kashenteŋ,
basa bee wora asheŋ a niŋi ekpa nna,
ama efɛ bre bee shin nɛ basa
bee wora asheŋ a gbɛto nna.
18Esa nɛ e maa fɛ nfɛra
pɔɛŋ nsaa malga
be mmalga bee besa nna fanɛ
b ka ŋe esa kasaŋɛ nna,
ama enyiashempo be mmalga bre
bee wushi ebesa nna.
19Efɛ maa chɛr nsaa fo ekar,
ama kashenteŋ bre
wɔtɔ nna mbaanaayɔ.
20Efɛ e wɔ basa nɛ baa kre
asheŋ lubi be nfɛra to,
ama bekama nɛ baa kre asheŋ lela bre
kɔ kagbenefuli nna.
21Asheŋ lubi maa tiŋ a tu
basa lela,
ama belubiworapo bre
maaŋ gelge tɔrɔ kikɛ.
22Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi befɛpo
be asheŋ ga,
ama mbe kagbene bee fuli
bekama nɛ baa ji kashenteŋ so nna.
23Enyiashempo bee ta
mbe kenyi nna a ŋana,
ama ewulpo bre
bee shin nɛ mbe kawuli
bee di efuli nna.
24Basa nɛ baa pere kenishi a shuŋ
e naŋ ji kuwura;
ntɔl bre bee ta esa nna
a ki kenya.
25Kafɔŋ beeŋ tiŋ n shin nɛ
fo paŋ kagbenefuli,
ama kamalga lela
bee leŋ basa to nna.
26Basa cheembi bee ŋini
bumo teriana ekpa lela nna,
ama belubiworapo bre
be ekpa bee yɛr bumo
kefoe to nna.
27Etɔlpo maa nya
kusɔ nɛ e bee sha kikɛ,
ama esa nɛ e bee pere kenishi
a shuŋ bre beeŋ pɛ mbe anishi
be kabuibi.
28Kecheembiya be ekpa
e kɔ ŋkpa,
luwu maŋ wɔ kumo be
ekpa to kikɛ.
131Kebia nyiashempo kikɛ
bee kaŋ kusoe nna a nu
mo tuto be keŋini,
ama kumukpakpasowura bre
maa shuli a sɔ keŋini.
2Basa lela be mmalga
e naa ka bumo kukɔ,
basa lubi bre be kusɔ nɛ baa sha e la
kebaa tintiŋ basa a wɔtɔ
alubi be kewora to.
3Esa nɛ e bee tiŋ a keta
mbe kudonduloŋ
beeŋ kuŋ mbe ŋkpa,
ama esa nɛ mbe kɔnɔ
maŋ kɔ kemɔrɛbi
bee mur mbe kumu nna.
4Etɔlpo bee yɛlga kusɔ gba,
jiga nna,
e maaŋ tiŋ n nya kumo,
ama esa kama nɛ e bee pere kenishi
a shuŋ bre
beeŋ tiŋ n nya kusɔ kama
nɛ e bee sha.
5Esa cheembi kikɛ
kishi kafulesheŋ nna,
ama basa lubi bre
be aworbi bee bar bumo
anishinyɔr nɛ nyɔmu nna.
6Kebaawora asheŋ niŋiso
bee kuŋ esa niŋiso nna,
ama alubi bre
bee da basa lubi nna a lɛ.
7Basa ko bee ta bumo be amu nna
fanɛ damawuraana,
ama bumo alɛ maŋ kɔ shɛŋ.
Beko malɛ bee ta bumo be amu
nna fanɛ betirpo,
bumo alɛ nsaa la damawuraana kashenteŋto.
8Saŋko, damawuraana bee kaa ta
bumo be kanya nna
a kuŋ bumo be amu,
ama betirpo bre
maa kaa luri loŋ be asheŋ to.
9Basa cheembi du fanɛ
kefulto nɛ k bee nyaŋɛ
nsaa nyɛkpɛ saŋkama nna,
ama basa lubi bre du fanɛ
fitila nɛ k bee mɔrɛ
a shin nɛ k duŋ nna.
10Kamoowu bee bar
esa tɔrɔ nna.
Enyiashempo bre
bee fin kasotoji nna.
11Ekpa lubi so be kanya
maa chɛr nsaa loge.
Ama esa kama nɛ e bee fin
gbrɛgbrɛbi be kanya bee ti so
saŋkama nna.
12Tama nɛ k bee chɛr
pɔɛŋ nsaa ba
bee shin nɛ esa
be aba bee pɔ mo nna,
ama esa baa nya
kusɔ nɛ e bee fin,
k bee bar mo kagbenefuli nna.
13Esa nɛ e bee kini kasotoji lela
bee wɔtɔ mbe kumu tɔrɔ to nna,
ama emo nɛ e bee shuli
a sɔ kasotoji bre
bee nya kumo be tɔnɔ nna.
14Benyiashempo be keŋini
du fanɛ ŋkpa be kebuye nna,
a chɛ esa to nɛ
e bee gelge luwu be kenishipere.
15Esa nɛ e bee nase asheŋ
amo be edesekpa
bee nya kemaŋkura nna,
ama esa nɛ e paŋ lakal bre
wɔ ekpa nɛ k bee yɔ
kemur to so nna.
16Enyiashempo bee fɛ nfɛra nna
pɔɛŋ nsaa wora asheŋ,
ama ewulpo bre bee ta
mbe kawulisheŋ
nna a deŋi kelafa so.
17Kabɔ wulpo e naa bar
kebagato,
ama kabɔ nɛ e bee ji
kashenteŋ bre
bee bar kayurwushi nna.
18Esa kama nɛ e bee kplaŋ
keŋini so mo
nɛ ketir nɛ anishinyɔr
e naa baa la,
ama ekama nɛ e bee shuli
a sɔ keŋini bre
bee nya kemaŋkura nna.
19Kenya kusɔ nɛ esa bee sha
wɔ ebel nna nsaa wushi kagbene.
Bewulpo nawule e naa kini
kechɛrga ashi alubi to.
20Esa kama nɛ
e bee tu benyiashempo a nite
bee ki enyiashempo nna,
ama esa nɛ mo nɛ
bewulpo bee wora asheŋ bre
bee luri tɔrɔ to nna.
21Kumu lubi e ju a buu
alubiworapoana so,
ama basa nɛ baa wora
asheŋ niŋiso bre
be kakɔka la kumulela nna.
22Basa lela bee yige kapetɛ nna
a yili bumo be kaman to ebi,
ama belubiworapo bre
bee fin asɔ nna a yili
basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso.
23Etirpo be kasawule
beeŋ tiŋ n wora adɔjibi nɛnɛ,
ama basa nɛ b maa ji kashenteŋ
beeŋ puni n suge kanya na
kikɛ ŋ ka mo.
24Esa kama nɛ e maa gberge
mbe mbia kusoe
a ŋini bumo asheŋ
maa sha bumo nna na.
Esa kama nɛ e bee sha mbe mbia
bee gberge bumo kusoe nna
a ŋini bumo asheŋ saŋɛ nɛ k daga.
25Basa niŋiso kɔ ajibi
saŋkikɛ nna a ji,
ama belubiworapo bre
nɛ akoŋ e wɔ aya.
141Eche nyiashempo
bee koli kanaŋ nna,
ama eche wulpo bre
bee bure laŋ nna.
2Basa nɛ bumo be
asheŋ wora so niŋi
bee ŋana Ebɔrɛ nna,
ama esa kama nɛ
e maa wora asheŋ niŋiso
maa sa Ebɔrɛ bunyaŋ.
3Ewulpo be kamoowu be mmalga
bee bar mo kasogberge nna,
ama enyiashempo bre be kɔnɔ
bee mɔlga mo nna.
4Nɛ ana dɔso maŋ wɔtɔ,
ajibi maŋ wɔtɔ.
Ana dɔso be eleŋ e naa shin nɛ
ajibi damta bee ba.
5Kashenteŋ be shɛdajipo maa fule,
ama efɛ be shɛdajipo bre
be kamalga kikɛ la efɛ nna.
6Shiaworapo maaŋ tiŋ n nya
kanyiasheŋ kikɛ
ama lakalwura bre bee
nya kenyi manaŋ manaŋ nna.
7Sa maa tu bewulpo a wora asheŋ,
ŋkpal manɛ so
fo maaŋ tiŋ n nya
kanyiasheŋ bumo kutɔ.
8Enyiashempo be kanyiasheŋ
e naa ŋini mo ekpa,
ama ewulpo bre be kawuli
bee fule mo nna n ya kaa lɛ.
9Ewulpo nɛ asheŋ lubi maa fɔŋ,
ama esa lela bre bee fin
asheŋ be kelɔŋɛ nna.
10Esa pɔtɛ maaŋ tiŋ m pin
kagbenefuli ŋko ebesa
nɛ k wɔ esa be kagbene to.
11Esa lubi be laŋ maa chɛr
nsaa bure,
ama esa lela bre
be laŋ to be asheŋ
bee yɔ anishito nna saŋkama.
12Kebaawɔtɔ ko bee kaa duli
kebaawɔtɔ lela nna,
ama kumo be lalaloge
bee yɛr esa luwu to nna.
13Esa beeŋ tiŋ m mushe
nɛ mbe kagbene maŋ fuli mo
n loge.
Kagbenefuli malɛ baŋ loge,
kagbenejija e naa bɛ so.
14Kusɔ kama nɛ esa duu,
kulubi ŋko kelela,
kumo nɛ e beeŋ teŋi.
15Ewulpo e maa shika kasheŋ to,
enyiashempo bre
bee fɛ nfɛra nna
pɔɛŋ nsaa wora asheŋ.
16Enyiashempo bee ŋana
Ebɔrɛ nna
nsaa gelge alubi,
ewulpo bre du brembreŋ nna,
e maa fɛ nfɛra pɔɛŋ
nsaa wora asheŋ.
17Esa nɛ e bee nya agbo
manaŋ manaŋ
maa kraa wora a foe.
Enyiashempo bre
bee wushi eyur nna
a wora asheŋ.
18Ewulpo bee ji mbe kawuli
be tɔnɔ nna,
ama enyiashempo bre
bee nya kenyi nna a ti so.
19Belubiworapo e naaŋ jɔŋɛ
belelaworapo ase
n fin kechɛto ashi bumo kutɔ.
20Etirpo maŋ kɔ elopo,
ama damawuraana bre
kɔ beteri damta nna.
21Kekishi fo kurgepo
la kulubi nna,
ama Ebɔrɛ beeŋ nɛfa bekama
nɛ baa chɛ betirpo to.
22Bumo nɛ baa kre asheŋ lubi
beeŋ foe,
ama bumo nɛ
baa kre alelasheŋ
beeŋ nya
basa be kasha nɛ yirda.
23Kepere kenishi n shuŋ
bee bar tɔnɔ nna,
ama k baa tase a malga
nawule bre
bee bar ketir nna.
24Benyiashempo beeŋ nya
kedamaya be tɔnɔ,
ama bewulpo bre be kawulisheŋ
e naa shin nɛ basa bee pin fanɛ
b la bewulpo.
25Kashenteŋ be shɛdajipo
bee mɔlga basa be ŋkpa nna,
ama efɛ be shɛdajipo bre
bee lar basa kaman nna.
26Esa kama nɛ
e bee ŋana Ebɔrɛ,
mo nɛ mbe mbia beeŋ nya
Ebɔrɛ be kekuŋ.
27Kabɔrɛŋana du fanɛ
ŋkpa be kebuye nna;
a kuŋ esa ashi
luwu be ajigbelɛ to.
28Basa e la kuwura.
Ewura nɛ e maŋ kɔ basa
be kuwura maa ji eleŋ.
29Enyitipo e la enyiashempo.
Esa nɛ e bee nya agbo
manaŋ manaŋ
bee shin nɛ mbe kawulisheŋ
bee dii efuli nna.
30Kagbenewushi bee sa esa
ŋkpa nna,
ama kayurbesa bre
du fanɛ kɔrtɔ lubi nna a ji esa.
31Esa nɛ e bee mɛaŋ betirpo
maa sa Ebɔrɛ nɛ
e to bumo na bunyaŋ nna na,
ama esa nɛ
e bee wu betirpo kuwɔr bre
bee bunyaŋ Ebɔrɛ nna.
32Belubiworapo gbagba
be asheŋ lubi
e naa mur bumo,
ama belelaworapo bre be alela
e naa kuŋ bumo.
33Kanyiasheŋ wɔ basa nɛ
baa pin asheŋ to be ŋgbene to nna,
ama bewulpo bre
maŋ kɔ kumo.
34Kebaawora asheŋ niŋiso
e naa sa efuli kemaŋkura,
ama alubi bre
bee shin nɛ efuli bee sipa nna.
35Nyɛrbi nyiashempo be asheŋ
bee bɔlɔ bewura kenishi nna,
ama nyɛrbi wulpo bre
bee nya bewura
be kasogberge nna.
151Kɔnɔ belbelso bee ju agbo nna,
ama kɔnɔ nyaŋnyaŋso bre
bee kaa agbo nna.
2Enyiashempo be kamalga
bee koli basa nna a ba mo kutɔ,
ama kawulisheŋ e naa lar
ewulpo bre be kɔnɔ to.
3Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishi
wɔ kaplɛkama nna,
a wu kusɔ nɛ basa lubi
nɛ belela kikɛ bee wora.
4Kamalga lela
bee sa basa ŋkpa nna,
ama efɛ be mmalga bre
bee mɔ esa be kiyoyu nna.
5Ewulpo e naa kplaŋ mo tuto
nɛ mo nio be keŋini so.
Enyiashempo kikɛ
bee shin nɛ mo tuto
nɛ mo nio bee niŋi mo ekpa nna.
6Basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso
e naa ji bumo be kanya be tɔnɔ.
Ama tɔrɔ be saŋɛ belubiworapo bre
bee paŋ bumo be kanya nna.
7Benyiashempo be atuwebi
e naa sa basa kenyi,
mannɛ bewulpo peya.
8Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi
belubiworapo be sarga ga,
ama basa lela bre be kabɔrɛkule
bee bɔlɔ mo kenishi nna ga.
9Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi
belubiworapo be asheŋ wora so ga,
ama e bee sha basa nɛ baa wora
asheŋ lela bre ga.
10Kasogberge gboŋgboŋi
bee jo ekama
nɛ e maa bɔla ekpa niŋiso so
a wora asheŋ na nna.
Ekama nɛ e kini keŋini
nsaa bɛ ekpa nɛ k maŋ niŋi na so
beeŋ wu.
11Luwu nɛ nchaŋ gba
maaŋ tiŋ ŋ ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ so,
a bishi dimɛdi
be kagbene to be nfɛra.
12Esa nɛ e bee wora
basa eyurto kikɛ
maa sha keŋini,
amoso mo alɛ maaŋ yɔ
enyiashempo kutɔ
n ya fin kasotoji.
13Esa nɛ mbe kagbene fuli
maa gbir kenishito,
ama kagbenejija bre bee shin nɛ
esa be ŋkpa bee barga mo to nna.
14Enyiashempo kikɛ
bee koya nna a ti so,
ama kawulisheŋ e bɔlɔ
bewulpo bre to.
15Kebaawɔtɔ kpakpaso to
nɛ betirpo wɔ saŋkama,
ama esa nɛ
asheŋ bee bɔlɔ kenishi bre
be kebaawɔtɔ du fanɛ
esa nɛ e bee ji
kejigboŋ saŋkama nna.
16Kebaa la etirpo
nsaa ŋana Ebɔrɛ
bɔ kedamaya nɛ tɔrɔ.
17Kebaatu esa nɛ e bee sha fo
a ji nchu nɛ nfɔl bɔ kebaatu bedoŋ
n ji gbetɛgbetɛ.
18Esa nɛ e bee nya agbo
manaŋ manaŋ kikɛ
bee bar kolu nna,
ama enyitipo bre
bee kuŋ kolu nna.
19Etɔlpo be ekpa to e kɔ ewi,
ama esa nɛ e bee wora alela bre
be ekpa to du fanɛ
kegbembi nna.
20Kebia nyiashempo kikɛ
bee bar mo tuto kagbenefuli nna,
kebia wulpo e naa kplaŋ
mo nio be keŋini so.
21Kawulisheŋ bee fuli
ewulpo kagbene nna,
ama enyiashempo bre
bee wora asheŋ niŋiso nna.
22Ŋkre lela kikɛ bee shi
kasotoji lela to nna.
Kechena ŋ kre asheŋ nɛnɛ
pɔɛŋ nseŋ wora
e naa shin nɛ asheŋ bee nite nɛnɛ.
23Keshuli n wora kesheŋ
saŋɛ nɛ k daga nɛ kananɛ k daga
e naa bar kagbenefuli.
24Ekpa nɛ benyiashempo bɔ
bee yɛr bumo ŋkpa to nna,
mannɛ luwu to.
25Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee shin nɛ kamoowuwuraana be nwu
bee ki alambure nna,
ama e bee kuŋ bekulpoche bre
be asɔ nna a sa bumo.
26Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi
nfɛra lubi ga,
kamalga lela
e naa fuli mo kagbene.
27Ekpa lubi so be kanya
bee bar tɔrɔ kanaŋ to nna.
Sa maa sɔ brɔbu
nseŋ kuŋ fo kumu.
28Basa lela bee fɛ
nfɛra nna pɔɛŋ
nsaa tuge asheŋ to,
ama basa lubi bre
bee jujo nna
a malga mmalga lubi pɔɛŋ
nsaa fɛ amo be nfɛra.
29Enyɛnpe Ebɔrɛ na maa nu
basa lubi be kabɔrɛkule,
basa nɛ baa wora
asheŋ niŋiso peya
nɛ E bee nu.
30Kenishitosaŋɛ bee bar
kagbenefuli nna,
nɛ baru lela bee shin nɛ
esa be ŋkpa bee ba mo abar so.
31Enyiashempo e naa nu kasotoji.
32Esa kama nɛ e maa shuli
a sɔ kasogberge
maa sha mbe kumu nna na,
ama esa kama nɛ e bee sɔ keŋini
bee nya kanyiasheŋ nna a ti so.
33Kabɔrɛŋana e naa sa
esa kanyiasheŋ,
nɛ kamoobarase malɛ
bee sa esa kemaŋkura.
161Dimɛdi e wɔ afɛso
ama Enyɛnpe Ebɔrɛ e wɔ aworbi.
2Dimɛdi beeŋ fɛ fanɛ
mbe asheŋ woraso walɛ,
ama Enyɛnpe Ebɔrɛ nawule
e nyi kusɔ nɛ k walɛ.
3Ta kusɔ kama
nɛ fee sha kewora m bɔɔ
Enyɛnpe Ebɔrɛ enɔ
nɛ asheŋ e nite nɛnɛ n sa fo.
4Enyɛnpe Ebɔrɛ e nyi
kusɔ so so nɛ e lɔŋɛ
kusɔ kama nɛ e lɔŋɛ;
E wora belubiworapo gba nna
a jo bumo be kemur be kachɛ.
5Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi
esa nɛ e kɔ mpuchi ga.
Kumo alɛ maŋ kɔ emɔrɔ fanɛ
e beeŋ gberge loŋ be basa kusoe.
6Fo baa kɔ kasonu nɛ kashenteŋji,
Ebɔrɛ beeŋ ta fo alubi m paŋ fo.
Kabɔrɛŋana e naa shin nɛ
esa bee ŋana kulubi.
7Esa be asheŋ woraso
baa bɔlɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ kenishi,
E bee shin nna nɛ
amodoŋwura nɛ mo doŋana gba
bee chena kagbenewushi so.
8Kebɔla ekpa niŋiso so
n nya asɔ gbrɛ
bɔ kebirkɔshi so be kedamaya.
9Dimɛdi e wɔ afɛso,
ama Enyɛnpe Ebɔrɛ e wɔ aworbi.
10Ewura be mmalga kɔ yuku nna,
nɛ mbe kɔnɔ to be atuwebi malɛ
bee bɛ kashenteŋ be ekpa so.
11Kashenteŋ be kasɔkarga
nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bee sha.
E maa sha kapuni be kayawuji.
12Kebaaji asheŋ
nɛ amo be ekpa so
e naa sa kuwurji eleŋ,
amoso a daga fanɛ bewura
ka kishi durmu be keji.
13Kashenteŋji nɛ bewura bee sha,
amoso nɛ beshenteŋjipo be asheŋ
bee bɔlɔ bumo kenishi na.
14Ewura be agbo du fanɛ
luwu be kabɔ nna,
enyiashempo e naŋ tiŋ
n shin nɛ k wushi.
15Ewura be kagbenefuli
bee bar ŋkpa nna
nɛ mbe kasha malɛ du fanɛ
dɔchubɔrɛso be bɔrɛ.
16Kanyiasheŋ nɛ kenyi
bɔ shuwa nɛ gbiti.
17Basa lela bee gelge
alubi be ekpa nna.
Esa nɛ e da ekpa nɛ e bee bɔla so so
beeŋ kuŋ mbe ŋkpa.
18Kamoowu e naa yɛr
esa kemur to
nɛ ŋkpensheŋ malɛ
bee bar esa kaseto.
19Fo ki etirpo ŋkpal fo ka
bar fo kumu ase so
bɔ fo ka tu kamoowuwuraana
m barga asɔ nɛ b suge to.
20Asheŋ bee nite nɛnɛ nna
a sa esa kama nɛ e bee
kaŋ kusoe a nu keŋini,
nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ malɛ
bee nɛfa esa kama nɛ
e ta mbe yirda n deŋi mo so.
21Enyiashempo e naa pin
asheŋ to manaŋ manaŋ,
nɛ kamalga lela malɛ
bee chɛ to a shin nɛ
esa be keŋini asheŋ bee nite nɛnɛ.
22Kanyiasheŋ bee sa
benyiashempo ŋkpa nna,
ama kawulisheŋ bre
bee bar bewulpo kasogberge nna.
23Enyiashempo bee fɛ
nfɛra nna pɔɛŋ nsaa malga,
amoso mbe keŋini bee leŋ
basa to nna a wɔtɔ kasheŋwora to.
24Kamalga lela du fanɛ
mushoŋchu nna a wora basa ebel;
nsaa sa eyur be alenfia.
25Asheŋ ko bee kaa du fanɛ
asheŋ lela nna n sa dimɛdi,
ama amo be lalaloge
bee yɛr mo luwu to nna.
26Akoŋ e naa kaa shin nɛ
basa bee pere kenishi a shuŋ.
27Belubiworapo e naa kre alubisheŋ,
nɛ bumo be m malga
malɛ du fanɛ
ajanwulɛ a chɔɔ basa.
28Esa nɛ e bee ku asheŋ
bee bar kebagato nna
nɛ esa nɛ e bee sha ŋkuli
malɛ bee ku beteri kpakpaso to.
29Basa nɛ baa tintiŋ basa
nɛ baa wora asheŋ na
bee fule bumo braana nna
a wɔtɔ asheŋ lubi to.
30Esa nɛ e bee ŋe basa anishi
bee ku asheŋ nna,
nɛ esa nɛ e duŋ kɔnɔwuro malɛ
yil kulubi be kewora so.
31Kumu fuful la kemankura
be kuwurwuro nna,
basa nɛ baa wora
asheŋ niŋiso nawule
e naa buu kumo.
32Kanyiti be keji
bɔ kenyɛn be keji.
Enyitipo chɔ enapo
nɛ e kɔ m pɔɔ nde damta so.
33Basa bee kaa bishiso nna
a fin kananɛ baaŋ wora asheŋ,
ama Enyɛnpe Ebɔrɛ nawule
e naa yili kusɔ kikɛ.
171Ŋ kaa bee ji nchu nɛ nfɔl nawule
nsaa kɔ kagbenewushi
bɔ ŋ kaa bee ji ebel nsaa wɔ
kagbenejija to saŋkama.
2Kenya nyiashempo
bee ji ebi wulpo so kuwura nna,
nɛ mo nɛ bibi e barga kapetɛ to.
3Edɛ nɛ baa ta a wora
shuwa nɛ gbiti a keni
a pin amo be kela;
ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na
e naa wora
dimɛdi be kagbene a keni.
4Alubisheŋ bee wora
belubiworapo ebel nna
nɛ efɛ malɛ bee wora befɛpo ebel.
5Fo baa wora betirpo eyurto,
Ebɔrɛ nɛ E to bumo na
nɛ fee wora eyurto na.
Ebɔrɛ malɛ beeŋ gberge bekama
nɛ bumo braana be awurfoŋ
bee wora bumo ebel na kusoe.
6Benanabi du fanɛ
kuwurwuro nna n sa bumo nanaana;
nɛ mbia malɛ bee ji njɔŋ
ŋkpal bumo kurgepoana so so.
7Kananɛ kamalga nɛ k bee lar
anishi maaŋ tiŋ n shi
ewulpo be kɔnɔ to na;
aloŋ nɛ efɛ maŋ daga ewurjipo
be kɔnɔ to.
8Brɔbu bee shuŋ nna
fanɛ kananɛ baa shuŋ esa kushuŋ
nɛ e bee wora esa nɛ
e shuŋ mo kushuŋ na be aparsheŋ na.
K bee shin nna nɛ
asheŋ bee nite nɛnɛ a sa
esa nɛ e sa kumo na.
9Esa nɛ e bee ta asheŋ a paŋ
bee nya beteri damta nna;
ama esa nɛ e maa ta asheŋ a paŋ bre
bee paŋ beteri nna.
10Enyiashempo be kegbɛlɛ gba
bee shin nɛ e bee koya
asheŋ manaŋ manaŋ
a chɔ ewulpo be kebri
alɛ damta n ŋini mo asheŋ.
11Kumu kpakpasowura kutɔ
nɛ baa shuŋi belubiworapo
nɛ b kɔ kusoe kpakpaso
a kini kenu n sa na.
12Fo ka purgi buluŋ cheso
nɛ k bee yɛla kenishi to
a fin kumo pibi
bɔ fo ka tu ewulpo
a wora kawulisheŋ.
13Fo baa ta kulubi
a ka kelela be kukɔ,
alubi maaŋ lar fo laŋ to kikɛ.
14Emɔrɔ be kefara
du fanɛ nchu be gbi
ka bee shin nɛ k futi nna.
Lar kamɔrɔji to manaŋ
pɔɛŋ nɛ k kurge asheŋ n sa fo.
15Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi bumo
nɛ baa malga a kuŋ belubiworapo,
nɛ bumo nɛ baa ku asheŋ a deŋi
basa nɛ b maŋ wora kulubi na ga.
16Amansherbi be kejija
a laŋɛ ewulpo be kekoya so
maŋ kɔ tɔnɔ,
ŋkpal manɛ so ewulpo maaŋ tiŋ
ŋ koya shɛŋ.
17Beteri bee sha abar nna;
nɛ bekurgepo malɛ
bee cha abar to ashi tɔrɔ to.
18Esa nɛ e maŋ kɔ lakal
e naa sɔ mo barkasa
be kukɔ a sulɔ mbe kumu.
19Elushapo kikɛ
maa barga alubi be kewora.
Fo baa puchi ga fee fin
asheŋ nna a sa fo kumu.
20Esa kama nɛ e maa ji kashenteŋ
maaŋ yɔ anishito kikɛ.
Efɛ bee bar esa tɔrɔ nna.
21Ebesa nɛ kagbenejija e
naa mɔ ewulpo mo tuto.
22Kebaa du wasawasa
bee teŋi esa be ŋkpa so nna;
ama saŋkama be kenishitogbir
bee ku esa be ŋkpa so
manaŋ manaŋ nna.
23Edemujipo lubiana nɛ baa ŋana a sɔ brɔbu na
maa tiŋ a ji demu nɛ kumo be ekpa so.
24Enyiashempo kikɛ bee pin kusɔ nɛ k daga kewora nna;
ama ewulpo bre maa tiŋ a yili mbe nfɛra kukoŋwule.
25Mbia wulpo bee wɔtɔ bumo tutoana ebesa to nna,
nsaa shin nɛ bumo nioana malɛ bee wora n daa nyi.
26Esa nɛ e maŋ wora n jija maŋ daga kasogberge;
nɛ esa nɛ e bee wora asheŋ nɛ a niŋi ekpa maŋ daga tɔrɔ.
27Enyiashempo maa malga ga.
E bee wora asheŋ boeŋ boeŋ nna.
28Hale ewulpo gba baa maa tuge asheŋ to chilchil
baa ta mo nna a yili enyiashempo be eyilikpa.
181Kebaafɛ fo nawule be kumu so be asheŋ,
nɛ kekini kesɔ esa pɔtɛ be nfɛra
la kejimuni nɛ kawulisheŋ nna.
2Ewulpo e naa kini asheŋ be kepin to,
nsaa kaŋɛ fanɛ mo nawule be nfɛra e walɛ.
3Kulubi nɛ anishinyɔr e wɔ aya.
Alubiworapo kikɛ nɛ nyɔmɔ nna.
4Enyiashempo be mmalga du fanɛ ketirbu chiŋgeliŋ to be nchu
nɛ a bee bul a teŋi a shile eleŋso fanɛ kabombi nna.
5Alubiworapo maŋ daga kesɔ n yige ashi kasogberge to,
esa nɛ e maŋ wora n jija malɛ maŋ daga kemɔn kashenteŋ.
6Ewulpo be kudonduloŋ bee wɔtɔ mo asheŋ to nna,
nɛ mbe kɔnɔ malɛ bee bar mo kebri.
7Ewulpo be mmalga e naa ki fanɛ efɔl a kre mo,
nɛ mbe atuwebi malɛ bee gberge mo a wɔtɔ asheŋ to.
8Ŋkuli wɔ ebel ga; nɛ basa bee sha kumo.
9Etɔlpo nɛ esa nɛ e bee jija asɔ kikɛ la kukoŋwule nna.
10Enyɛnpe Ebɔrɛ du fanɛ
ketempreŋ kuŋso nna nɛ basa
nɛ baa wora asheŋ niŋiso bee shile a yɔ mo kutɔ n ya kaa nya kekuŋ.
11Damawuraana bee fɛ nna fanɛ
bumo be amansherbi e naa kuŋ bumo
fanɛ kananɛ baa pɔr egbal a kulti kade a kuŋ kumo na.
12Kamoowu bee yɛr esa kemur to nna;
ama kamoobarase bre bee sa esa kemaŋkura nna.
13Esa kama nɛ e maa kaŋ kusoe
a nu asheŋ nɛnɛ pɔɛŋ nsaa tuge amo to
la ewulpo nna nɛ anishinyɔr bee tiŋ a ji mo.
14Kagbenefuli bee chɛ to nna a sa esa alenfia ashi kulɔ to;
fo baŋ paŋ kumo, kumo ere fo tama loge.
15Enyiashempo kikɛ bela ase nna nɛ e koya asheŋ saŋkama.
16Kakɛ bee bugi ekpa nna a sa esa,
nɛ e bee tiŋ a yɔ basagboŋ kutɔ.
17Esa baŋ juŋkpar m malga ashi demujikpa,
fee fɛ nna fanɛ mo e kɔ kashenteŋ ama mo barkasa gba baŋ malga nna.
18Basa anyɔ baa gberge demu to nɛ k maa nya edesekpa,
kesulgeso e naŋ ku demu na to.
19Keyɔ eteri nɛ fo wora n da so kutɔ n ya fin kechɛto
du kpakpa a chɔ kebure n luri kade nɛ b pɔr egbal ŋ kulti to.
20Kɔnɔlelawura maa wora n daa nyi nna kikɛ.
21Atugebi beeŋ tiŋ m mɔ esa,
ŋko n sa mo ŋkpa;
Esa kama malɛ beeŋ nya mbe m malga be kakɔka.
22Fo baŋ nya eche fo nya kakɛ lela.
Eche lela la Enyɛnpe Ebɔrɛ be kakɛ nna.
23Etirpo bee kule nna pɔɛŋ nsaa nya kechɛto;
ama damawura bre bee malga kanaŋkama nna.
24Beteri damta beeŋ tiŋ n jija esa be kebaawɔtɔ;
ama eteri ko chɔ eniopibi.
191Fo ka bee ji kashenteŋ nsaa la etirpo
bɔ fo ka la ewulpo nɛ efɛpo.
2Kebaa sha kusɔ be kewora nsaa maa kɔ kumo be kenyi maŋ walɛ;
kewora gerger n to kusɔ n da malɛ maŋ kɔ tɔnɔ.
3Kawuli e naa yɛr basa ko tɔrɔ to
nɛ baa pɔlɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ.
4Damawura bee nya beteri saŋkama nna;
ama etirpo bre mo teriana bee shile nna a ka mo.
5Efɛ be shɛdajipo ashi demujikpa maaŋ ta mbe kumu n ji
nɛ e maŋ nya kasogberge.
6Ekama beeŋ ba sha keji esagboŋ,
ŋko esa nɛ e beeŋ tiŋ n chɛ mo to keteri.
7Etirpo maŋ kɔ eniopibi, a bishi eteri.
Kanaŋ kamaso nɛ e pere kenishi a sha bumo baa shile nna a ka mo.
8Esa kama nɛ e bee fin kanyiasheŋ
bee sha mbe kumu nna na.
Esa kama nɛ e pere kenishi ŋ koya, asheŋ beeŋ nite nɛnɛ n sa mo.
9Efɛ be shɛdajipo ashi demujikpa maaŋ paŋ mbe kasogberge kikɛ.
Efɛpo malɛ kikɛ beeŋ mur.
10Ewulpo maŋ daga kedamaya;
Kenya malɛ maŋ daga keji ewurbi so kuwura.
11Kanyiti be keji la kanyiasheŋ nna.
Esa baŋ wora fo kulubi nɛ fo kplaŋ mo so,
k la kemaŋkura nna n sa fo.
12Ewura be agbo du fanɛ buluŋ ka bee ponte to nna
nɛ mbe kuwɔrwu malɛ du fanɛ bunyaŋ ka tɔr afitiri so.
13Kebia wulpo bee wɔtɔ mo tuto asheŋ to nna;
Eche nɛ asheŋ maa bɔlɔ kenishi
malɛ du nna fanɛ bɔrɛfurbi
nɛ k maa teŋ manaŋ.
14Esa beeŋ tiŋ n ji nwu nɛ amansherbi be kapetɛ;
ama Enyɛnpe Ebɔrɛ nawule e naa sa eche lela.
15Nɛ fo kɔ ntɔl nsaa dese a di,
akoŋ e naa mɔ fo.
16Bɛ Ebɔrɛ be mbra so nseŋ ji efute n chɛr.
Fo kplaŋ amo so feeŋ wu manaŋ.
17Kekɛ etirpo kusɔ
du fanɛ fo ka ta kumo m paŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ nna;
Ebɔrɛ beeŋ ka fo kumo be kukɔ.
18Ŋini fo mbia kusɔ nɛ k daga pɔɛŋ nɛ b daŋ;
Fo baa maa gberge bumo kusoe a ŋini bumo asheŋ
fee mɔ bumo ŋgblaŋto nna na.
19Shin nɛ esa kama nɛ mbe agbo wɔ mo,
e ka mbe agbo na be kukɔ mo gbagba.
Nɛ fo baŋ ka kumo be kukɔ kelekoŋwule,
feeŋ baa ka mbe agbo be kukɔ saŋkikɛ.
20Esa nɛ e bee nu kasotoji nɛ keŋini,
bee ki enyiashempo nna.
21Dimɛdi beeŋ tiŋ ŋ kre ŋkre;
ama Enyɛnpe Ebɔrɛ be aparsheŋ e naŋ wora.
22Kusɔ nɛ dimɛdi bee fin e la kashenteŋji;
K baa la etirpo bɔ k baa la efɛpo.
23Fo baa wora Ebɔrɛ kasonu feeŋ ji efute tenteŋ;
Esa nɛ e bee ŋana Ebɔrɛ be kagbene bee dese mo nna;
e maa lɔ kufu.
24Ajibi be keku n ji gba du betɔlpo ko so kpakpa nna.
25Gberge kumukpakpasowura kusoe, nɛ esa nɛ e maŋ nyi e koya kebaawɔtɔ;
Ama kefiɛ enyiashempo bre so bee sa mo lakal nna.
26Kebia nɛ e bee yuri mo tuto,
nsaa ju mo nio ashi laŋ to bee ŋaba mbe kumu nna na.
27Fo baŋ yige kebaa koya,
feeŋ teŋ kusɔ nɛ fo nyi gba so.
28Efɛ be shɛdajipo bee kuŋ kashenteŋji ekpa nna;
Asheŋ lubi bee wora alubiworapo ebel nna.
29Kasogberge wɔtɔ nna
ŋkpal basa kpeŋso so.
Ewulpo kikɛ bee nya kebri nna.
201Nsa bee ta esa nna a ki elushapo,
a shin nɛ e bee nite a puchi.
Esa kama nɛ nsa wɔ mo la ewulpo nna.
2Ewura be kanya agbo du fanɛ buluŋ ka nya agbo nna.
Keshin nɛ ewura e nya agbo du fanɛ kapotɔ nna.
3Kebaa maa sha kolu bee sa esa kemaŋkura nna.
Ewulpo e naa sha kamɔrɔji.
4Edɔpo tɔlpo nɛ e maa dɔ saŋɛ nɛ k daga maa nya adɔjibi.
5Dimɛdi be nfɛra fɛso du chiŋgeliŋ nna
fanɛ ketirbu chiŋgeliŋ to be nchu na.
Enyiashempo nawule e naa tiŋ a saŋ amo.
6Basa damta bee tre bumo amu beshenteŋjipo nna,
ama kashenteŋ be beshenteŋjipo maa tiŋ a nya.
7Esa nɛ e niŋi kikɛ be kebaawɔtɔ niŋi nna.
Mbia nɛ baa koya mbe asheŋ woraso bee nya nɛfa nna.
8Ewura baa tase a ji demu mbe anishi yuu alubiworapoana so nna.
9Wanɛ e naŋ tiŋ m puchi ŋ kaŋɛ fanɛ mbe nfɛra walɛ nɛ e maŋ wora kulubi?
10Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi kapuni be kasɔkarga
nɛ kapuni be asɔ karga asɔ ga.
11Mbia be aworbi e naa ŋini basa nɛ baaŋ ba ki echefoso.
12Enyɛnpe Ebɔrɛ e sa anyi asoe nɛ anyee ta a nu asheŋ,
nɛ anishi nɛ anyee ta a wu.
13Fo baa sha edi ga fee ki etirpo nna,
ama fo pere kenishi a shuŋ bre, fo maŋ paŋ fo kusɔ jiso.
14B baŋ ku yawujipo kikɛ asɔ be yawu e beeŋ fubel,
ama kumo be kaman nɛ e naa puchi
ŋkpal e ka nya asɔ na n tɔ pɔtɔ pɔtɔ so.
15Kanyiasheŋ be kamalga bɔ shuwa nɛ yawu kpakpaso be abitasɔ.
16Esa baŋ ta mbe kusɔbuuso
n nase tarma n ji kukɔ n sa efɔ,
nɛ efɔ na baŋ maŋ tiŋ ŋ ka kukɔ na,
fo sɔ amodoŋwura be kusɔbuuso na n tal to.
17Ajibi be kepuni n ji wɔ ebel nna,
ama amo be lalaloge du fanɛ shishɛr nna kɔnɔ to.
18Fo baa bela ase nɛ fo kɔ kena,
kumo ere fin kasotoji lela nɛ k chɛ fo to.
19Esheŋjipo kikɛ maŋ tiŋ ŋ keta ashiri,
amoso baa gelge mo.
20Esa nɛ e bee sho mo tuto nɛ mo nio kɔnɔ be ŋkpa maa teŋiso,
k du nna fanɛ fitila ka duŋ tentembiri to epul to nna.
21Fo baa maŋ gben pɔɛŋ nseŋ dii dama,
fo asɔ na maa chɛr nsaa mur.
22Sa maa kɔ a fin kewora n tal esa nɛ e wora fo kulubi to.
Shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ e bishi kuwule n sa fo.
23Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi basa nɛ baa ta kapuni be asɔ karga asɔ a ber asɔ ga.
24Enyɛnpe Ebɔrɛ e nyi kananɛ dimɛdi be asheŋ bee nite.
Nuso nɛ esa gbagba beeŋ tiŋ m pin
kananɛ asheŋ beeŋ ba kaa du n sa mo.
25Fɛ nfɛra nɛnɛ pɔɛŋ nseŋ nase kɔnɔ n sa Ebɔrɛ.
Nɛ fo baŋ maŋ tiŋ n wora m bɔlɔ fo kɔnɔ naseso so, k maŋ walɛ.
26Ewura nyiashempo kikɛ bee gberge belubiworapo kusoe kenishipereso nna.
27Enyɛnpe Ebɔrɛ be fitila bee wu dimɛdi be nfɛra,
nɛ mbe kebaawɔtɔ to kikɛ nna.
28Kashenteŋji nɛ kasha e naa shin nɛ bewura bee ji a chɛr.
29Mbifɔlbi be kemaŋkura e la bumo be eleŋ,
nɛ benimu malɛ be kemaŋkura la bumo be emin fuful.
30Kenishipereso be kebri beeŋ tiŋ n lara esa ashi asheŋ lubi to.
211Enyɛnpe Ebɔrɛ e naa ŋini Ewura be kagbene ekpa,
fanɛ nchu be kubɔr na.
2Dimɛdi be aworbi beeŋ tiŋ m par mo,
ama Enyɛnpe Ebɔrɛ e nyi esa be kagbene to.
3Kewora kusɔ nɛ k niŋi nɛ kashenteŋji bee par Enyɛnpe Ebɔrɛ a chɔ sarga be kelara.
4Ŋkpensheŋ nɛ kamoowu la alubi be asɔrso nna,
nɛ belubiworapo bee sha amo ga.
5Kewushi eyur ŋ kre asheŋ pɔɛŋ nseŋ wora amo bee bar tɔnɔ nna,
ama brembreŋ be kasheŋwora bee bar ketir nna.
6Kebirkɔshi be kanya maa chɛr nsaa mur,
amo alɛ maa chɛr nsaa yɛr esa luwu to.
7Belubiworapo be kenyaŋɛto a fin basa be kemɔ
e naa yɛr bumo kemur to
ŋkpal b kaa maa sha kewora
kusɔ nɛ k niŋi so.
8Basa nɛ bumo be nfɛra bee ji a biri bumo kikɛ be asheŋ woraso maa niŋi,
ama basa nɛ b maa wora a foe bre be asheŋ kikɛ niŋi nna.
9Kechoŋi be awɔlto be kedese,
bɔ fo nɛ eche elushapo kaa wɔ ebu to.
10Asheŋ lubi bee wora belubiworapo ebel nna,
bumo alɛ maa wu bumo braana kuwɔr.
11Alubiworapo be kasogberge bee ŋini ewulpo asheŋ nna.
Enyiashempo kikɛ bee nya kenyi nna ashi kusɔ nɛ b ŋini mo to.
12Ebɔrɛ nɛ e niŋi na,
nyi kusɔ nɛ k bee wora belubiworapoana pe.
Mo alɛ e naŋ bar bumo kaseto.
13Fo baŋ kini kenu etirpo be kushu,
fo alɛ gba beeŋ shu nɛ basa maaŋ tuge fo.
14Ashiri to be kakɛ beeŋ tiŋ n lɔŋɛ fo nɛ esa nɛ e nya agbo n wɔtɔ fo be kefɛato.
15Asheŋ be keji nɛ amo be ekpa so bee sa belelaworapo kagbenefuli nna,
nsaa shin nɛ belubiworapo malɛ bee nyɔŋkɔŋ to.
16Esa nɛ e maa pin asheŋ to maa chɛr nsaa luri luwu to.
17Kɔnɔbel be kebaa sha ga
nɛ kamooji nɛ kasanuu
bee ta esa nna a ki etirpo.
18Belelaworapo be etɔrɔ bee kilgi nna
a ba belubiworapo so.
19Kiyi to chil be kechena bɔ ketu eche elushapo n chena.
20Enyiashempo bee ji nna a ka a yili echefoso,
ama ewulpo bre bee ji kusɔ nɛ e nya kikɛ nna a loge kachɛ koŋwule.
21Esa kama nɛ e bee wora asheŋ nɛ a niŋi
nsaa sha basa
bee yɔ anishito nna,
nsaa nya kemaŋkura nɛ kebaawɔtɔ lela.
22Enyiashempo koŋwule beeŋ tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ kade nɛ b pɔr egbal ŋ kulti so,
n jija asɔ nɛ a bee kuŋ basa nɛ b wɔ kumo to kikɛ.
23Esa kama nɛ e bee tiŋ a keta mbe kɔnɔ nɛ kudonduloŋ,
bee mɔlga mbe kumu ashi asheŋ lubi nɛ tɔrɔ to nna.
24Esa kama nɛ kamoowu nɛ ŋkpensheŋ bɔlɔ mo to,
bee wora basa eyur to nna.
25Etɔlpo nɛ e maa sha kushuŋ,
be asɔ shaso bee yɛr mo luwu to nna,
26ŋkpal manɛ so saŋkikɛ e bee fin kenya kusɔ ko nna.
Ama esa nɛ e bee wora asheŋ niŋiso bre
bee kaa kɔ asɔ nna a kɛ saŋkama.
27Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi belubiworapo be sarga ga.
Fɔŋfɔŋ saŋɛ nɛ b nya kumo ekpa lubi so na.
28Efɛ be shɛda maaŋ tiŋ n yili kikɛ,
kashenteŋ be shɛda nawule e naŋ yili.
29Kenyɛn nɛ belubiworapo kɔ a wora asheŋ,
ama basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso bre
bee fɛ nfɛra nna pɔɛŋ nsaa wora asheŋ.
30Dimɛdi be kanyiasheŋ kikɛ nɛ asheŋ be kepinto nɛ ŋkre kikɛ maaŋ tiŋ m pɔɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ so.
31Kanaŋkama so nɛ fo bela ase;
hale nɛ fo kena to be egbaŋɛ nɛ benapo wora shiriya gba,
Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naŋ pɔɔ so.
221Ketre lela bɔ kedamaya.
Ketre lela chɔ shuwa nɛ gbiti.
2Enyɛnpe Ebɔrɛ na e to etirpo nɛ damawura kikɛ.
3Enyiashempo baaŋ wu kenishipere ka bee ba e bee gelge kumo nna,
ama esa nɛ e maa pin asheŋ to manaŋ manaŋ bre bee suse kumo to nna;
kumo be kaman nɛ e wora n daa nyi nna.
4Kamoobarase nɛ kabɔrɛŋana e naa sa esa kanya
nɛ kemaŋkura nɛ ŋkpa tenteŋ.
5Ewi nɛ ajigbelɛ e wɔ belubiworapo be ekpa to,
ama esa nɛ e bee kuŋ mbe kumu bre
bee gelge amo nna.
6Ŋini kebia ekpa nɛ k daga fanɛ e bɔla so,
saŋɛ na so, e kaŋ daŋ
e maaŋ kpele ashi kumo so.
7Damawuraana e naa ji betirpo so kuwura,
nɛ basa nɛ baa paŋ asɔ bee ki
bumo nɛ b paŋ bumo kutɔ na be anya.
8Bekama nɛ baa duu alubi beeŋ nya amo be tɔnɔ.
Bumo be agbo lubi e naŋ yɛr bumo kemur to.
9Esa kama nɛ e bee bugi kagbene a kɛ beeŋ nya nɛfa,
ŋkpal mo nɛ betirpo ka bee barga mbe kusɔ jiso to so.
10Ju esa nɛ e bee wora basa eyurto n lar,
nɛ kolu, nɛ katege, nɛ asheŋ wurbi e loge.
11Fo baa sha asheŋ niŋiso nsaa kɔ kamalga belbelso,
kumo ere feeŋ tiŋ n ji ewura kenekpa.
12Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishi yuu beshenteŋjipo kikɛ so nna,
ama e maa sa befɛpo bre be malga kashuli.
13Etɔlpo e naa kaŋɛ fanɛ buluŋ wɔ kowushina,
amoso e maaŋ lar kowu nɛ buluŋ na e pɛ mo.
14Eche nɛ e bee lar mo kul kaman be mmalga du fanɛ kemaŋ chiŋgeliŋ nna,
nɛ bumo nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be agbo wɔ so na
bee tɔr kumo to.
15Kasogberge be kuchuchɔ
e naa ju kawulisheŋ nɛ k bɔlɔ kebia to.
16Basa nɛ baa puni betirpo a dii dama na,
nɛ bumo nɛ baa kɛ damawuraana asɔ na,
beeŋ ki betirpo.
Benyiashempo be keŋini
17Kaŋ kusoe n nu benyiashempo be mmalga ere,
nsaa ta bumo be keŋini a wɔtɔ kagbene to.
18Nɛ fee nyiŋi amo nsaa kute amo to,
fo kagbene beeŋ fuli fo.
19Mee ŋini fo kesheŋ ere kabre nna,
saŋɛ na so feeŋ ta fo yirda n wɔtɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na to.
20M maŋ sibɛ mmalgamu adesa n sa fo,
nɛ a baa ŋini fo asheŋ nsaa sa fo lakal, 21a shin nɛ fo baa tiŋ a pin asheŋ to,
m ba kaa kute kusɔ nɛ b shuŋi fo fanɛ fo ya wora na be kashenteŋ a?
Sososo
22Sa maŋ puni esa ŋkpal e ka la etirpo so,
ŋko m mutir esa ashi demujikpa
ŋkpal e ka maŋ kɔ shɛŋ so.
23Ŋkpal manɛ so Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naŋ chɛ bumo to,
nseŋ tɔrɔ bekama nɛ b tɔrɔ bumo na n tal to.
Kenyɔsopo
24Saa maa ji basa nɛ baa nya agbo manaŋ manaŋ kenekpa,
25nɛ mannɛ aloŋ fo alɛ gba beeŋ ki kananɛ b du na
nsaa maŋ naŋ tiŋ n chɛrga.
Kesasopo
26Sa maa sɔ beko be akɔ a deŋi fo kumu,
27nɛ fo baŋ maŋ tiŋ ŋ ka amo,
baaŋ sɔ fo asɔ kikɛ n ta fo gedo gba n ti so n tal to.
Kenasopo
28Sa maa lɔŋɛ fo nɛ basa be egbaŋ to
be kedulgijembu dra nɛ fo nananyɛnana yuu na a yuu.
Kenusopo
29Nɛ fo baa shuŋ fo kushuŋ nɛnɛ,
bewura nɛ feeŋ baa shuŋ a sa mannɛ bebɔlpo.
23Keshesopo
1Ewura baŋ tre fo fanɛ fo ba tu mo n ji,
fo koli fo kumu nɛnɛ.
2Nɛ fee ji ga fo ku fo epun so,
3nsaa maa fin fanɛ fo ji
kusɔ nɛ k wɔ ndoŋ kikɛ.
Mannɛ ajibi na kikɛ e deŋ fo.
Keshunusopo
4Sa maa mɔ fo kumu a fin kedii dama.
Ba nyi fo eleŋ be ekar.
5Ŋkpal manɛ so fo amansherbi beeŋ tiŋ n loge epul to,
fanɛ kananɛ kusore beeŋ yili epul to n firgi n choŋ na.
Keburwasopo
6Sa maa tu Miiriworaana a ji,
ŋko a yɛlga mbe ajibi lela.
7E beeŋ kaŋɛ fanɛ fo ji kananɛ fee sha,
ama kumo be loŋ maŋ shi mbe kagbene to.
8Feeŋ kwiɛ ajibi nɛ fo ji na kikɛ,
nɛ kechɔrɔ nɛ fo chɔrɔ mo na e ki jiga.
Kekpanusopo
9Sa maŋ jija saŋɛ a ŋini ewulpo asheŋ.
E maaŋ ta fo kanyiasheŋ be mmalga na n shuŋ.
Kudusopo
10Sa maa lɔŋɛ egbaŋ to be kedulgijembu dra a yili,
ŋko a dɔ a luri amunibi be kasawule to.
11Enyɛnpe Ebɔrɛ gbagba e naa kɔ a mɔlga bumo.
Mo alɛ beeŋ yili bumo be katelamu
n ji bumo be demu n sa bumo.
Kudukakosopo
12Baa kaŋ kusoe a nu keŋini
nsaa wora ania a koya asheŋ.
Kuduanyɔsopo
13Sa maŋ yige kegberge fo kebia kusoe ŋ ŋini mo asheŋ.
Fo gberge mo kusoe e maaŋ wu.
14Kuya kebia so ŋ ŋini mo asheŋ,
nɛ kumo be loŋ e mɔlga mo
ashi luwu to kachako so.
Kuduasasopo
15Ma kebia, nɛ fo baa nyi asheŋ
k bee fuli ma kagbene nna.
16M ba nu fo ka bee ji kashenteŋ malɛ,
ma kumu bee tin nna.
Kuduanasopo
17Sa maŋ shin nɛ belubiworapo be asheŋ
e baa keta fo kayɛlga,
ama shin nɛ kabɔrɛŋana be kebaawɔtɔ e pere fo kenishi.
18Nɛ fo wora loŋ bre,
asheŋ beeŋ nyalɛ n sa fo echefoso.
Kuduanusopo
19M pibi, nu nfe,
ta kanyiasheŋ a bɛ ekpa niŋiso so.
20Sa maa tu basa nɛ baa wu nsa a choŋ a gben,
ŋko n wu ajibi a choŋ a gben a wora asheŋ.
21Ketir beeŋ pɛ besanuupo nɛ bejibishapo,
baaŋ baa dese a di nna,
nsaa buu asɔ farbi.
Kuduashesopo
22Baa nu fo tuto be mmalga,
mo e kurge fo.
Sa maŋ kplaŋ fo nio so ashi mbe mbel to.
23Jija amansherbi ŋ koya kashenteŋji
nɛ kanyiasheŋ nɛ kamootiŋ.
Sa maŋ yige amo n lɛ kikɛ.
24Esa nɛ e bee wora asheŋ niŋiso kikɛ,
mo tuto be kagbene bee fuli mo nna.
Kebia nyiashempo be asheŋ bee par mo kurgepo nna.
25Shin nɛ fo tuto nɛ fo nio be ŋgbene
e baa fuli bumo.
Shin nɛ eche nɛ e kurge fo be kumu e saŋɛ mo.
Kuduashunusopo
26M pibi baa kaŋ kusoe a nu ma mmalga,
nsaa wora ma asheŋ woraso.
27Sakaleche du fanɛ kejamaŋ chiŋgeliŋ nna,
nɛ eche nɛ e bee lar mo kul be kaman
malɛ du fanɛ ketirbu chiŋgeliŋ na.
28Baa jo fo nna fanɛ eyu na,
nɛ b da fo n lɛ alubiworapoana to.
Kuduaburwasopo
29Wanɛ e naa luri asheŋ to saŋkama?
Wanɛ e naa kɔ kolu saŋkama?
Wanɛ e naa tɔr a margaso?
Wanɛ be anishi e pere kpaw ŋkpal kasanuu so?
30Basa nɛ baa nuu nsa
n ya kaa fo kiidiso na.
31Sa maŋ keni kananɛ nsa pere nsaa walɛ,
ŋko a kpa edɛ glashi to,
ŋko a wushi ebɔl to so.
32Amo be lalaloge du fanɛ kuwɔ ka duŋ fo,
n ta kumo be kɔrtɔ lubi n wɔtɔ fo to nna.
33Nsa beeŋ tiŋ n shin nɛ fo anishi e baa kurge,
nɛ fo nfɛra e baa wul fo to.
34A bee wora fo fanɛ fo ka wɔ nchu so be kuloŋ to
ashi teku so nna, nɛ afu bee ber fo a yɔ a ba na.
35Feeŋ pira nɛ fo maŋ pin
kananɛ fo wora m pira.
Feeŋ baa dese a fin kananɛ feeŋ koso ŋ gben,
ama nsaa fin kananɛ kare beeŋ cha
nɛ fo naŋ nya nsa n nu.
24Kuduakpanusopo
1Sa maa besa belubiworapo eyur,
ŋko a yɛlga kebaa tu bumo a wora asheŋ.
2Asheŋ lubi nawule be asheŋ nɛ baa fɛ saŋkama.
Bumo be mmalga kikɛ la kananɛ baaŋ wora kulubi nna.
Adunyɔsopo
3Kanyiasheŋ e naa pɔr kowu,
nɛ kenu n sa abar malɛ bee shin nɛ k bee yili.
4Kenyi malɛ e naa shin nɛ asɔ lela
nɛ yawu kpakpaso be asɔ bee bɔlɔ laŋ.
Adunyɔ nɛ kako
5Enyiashempo e la elempo.
Kenyi bee shin nɛ esa be eleŋ nɛ yuku bee ti so nna.
6Ŋkpal manɛ so kasotoji lela
nɛ kebela ase nɛnɛ e naa shin nɛ baa kɔ kena a pɔɔ so.
Adunyɔ nɛ anyɔ
7Ewulpo maaŋ tiŋ m pin kanyiasheŋ be mmalga to.
B baa malga kenishipere be mmalga ewulpo maŋ kɔ shɛŋ a kaŋɛ.
Adunyɔ nɛ asa
8Esa nɛ e bee kre alubisheŋ
nɛ baa tre alubiworapo.
9Ewulpo be nfɛra fɛso kikɛ maŋ walɛ.
Basa kishi ewulpo nɛ e bee wora basa eyur to ga.
Adunyɔ nɛ ana
10Kesɔ kapɔshi be tɔrɔ be jemanɛ
bee shin nɛ esa be eleŋ bee kuso nna.
Adunyɔ nɛ anu
11Sɔ bumo nɛ b gberge a yɔ nɛ b ya mɔ
kenyanyaŋɛso na n yige.
12Nɛ fo kaŋɛ fanɛ k maŋ la fo asheŋ,
Ebɔrɛ nɛ e nyi nfɛra nɛ aworbi na bre nyi
kusɔ so so nɛ fee wora kusɔ kama.
Mo alɛ e naŋ ka fo kusɔ kama nɛ fo wora be kukɔ.
Adunyɔ nɛ ashe
13M pibi, baa ji mushoŋ ŋkpal manɛ so mushoŋ walɛ.
Kananɛ mushoŋ wɔ ebel kudonduloŋ so na,
14loŋ nɛ kanyiasheŋ gba walɛ n sa fo kiyoyu.
Fo baŋ nya kumo fo alɛ nya echefoso be tama
nɛ k maaŋ loge kikɛ.
Adunyɔ nɛ ashunu
15Sa maa kɔ kumu kpakpaso
fanɛ belubiworapo nɛ baa yuri basa lela be asɔ,
ŋko a suge bumo be nwu na.
16Basa niŋiso bee tɔr alɛ damta nsaa koso
ama tɔrɔ baŋ ba alubiworapo bre so
nɛ e tɔr kela koŋwule gba
e maaŋ naŋ tiŋ n niŋi to kikɛ.
Adunyɔ nɛ aburwa
17Sa maŋ shin nɛ fo doŋ be tɔrɔ e baa fuli fo kagbene.
Fo doŋ baŋ fiti n tɔr, sa maa mushe.
18Mannɛ a loŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ wu kumo be loŋ,
nseŋ kilgi mbe tɔrɔ na m ba fo so.
Adunyɔ nɛ akpanu
19Sa maŋ shin nɛ belubiworapo be asheŋ e baa tir fo
ŋko a besa fo.
20Ŋkpal manɛ so alubiworapo maŋ kɔ echefoso be tama.
Mo alɛ beeŋ choŋ fanɛ kananɛ fitila beeŋ duŋ na.
Adesa
21M pibi, baa ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ na
nsaa ŋana bewura gba,
sa maa tu amukpakpaso wuraana a wora asheŋ.
22Wanɛ e nyi tɔrɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ ŋko ewura beeŋ sa bumo?
Aŋasa ko gba nde
23Kanyiasheŋ be mmalga ko gba nde:
A maŋ daga demujipo ka bee kpɛa to.
24Fo baŋ kaŋɛ fanɛ esa nɛ e wora n jija e kɔ kashenteŋ,
basa beeŋ sho fo kɔnɔ,
nɛ efuli pɔtɛ so ebi gba e kishi fo.
25Ama demujipo nɛ e bee gberge belubiworapo kusoe bre
beeŋ nya nɛfa nna nɛ asheŋ e baa nite nɛnɛ a sa mo.
26Kashenteŋ be atuwebi e la kashenteŋ be keteri be tɔɔnɛ.
27Nase kudɔ n du fo adɔjibi
pɔɛŋ nsaa pɔr kowu.
28Sa maŋ kaŋ ji efɛ be shɛda ŋ gbiti fo barkasa
ŋko ŋ ku efɛ ŋ deŋi mo.
29Sa maŋ kaŋɛ fanɛ: “Meeŋ wora mo n tal to.”
30Ŋ ka bɔla ewulpo tɔlpo be ndɔ
nɛ mbe ndibi sɔrso be dɔkar,
31nɛ afitiri nɛ ewi sɔ kudɔ na kikɛ,
nɛ ajembu be egbal nɛ e pɔr ŋ kulti kumo na kikɛ tɔr.
32Nɛ n yili ŋ keni kudɔ na,
nseŋ fɛ kumo be asheŋ ŋ koya kusɔ ko
ashi kusɔ nɛ n wu na to.
33Edi gbrɛbi, ewushi gbrɛbi
nɛ enɔ be kefar n chena gbrɛbi,
34nɛ ketir ba fo so fanɛ eyu na,
nɛ asheŋ kikɛ e ki fo so kpakpa.
25Ewura Sɔlɔmɔn be aŋasa ko nde
1Ewura Sɔlɔmɔn be aŋasa nɛ Ewura Hɛzekaya be ekrachi sibɛ na nde.
2Ebɔrɛ bee nya bunyaŋ nna
ŋkpal e ka kɔ ashiri so,
nɛ bewura malɛ bee nya kemaŋkura
ŋkpal bumo be kebaa bugi asheŋ to so.
3Wanɛ e naa tiŋ a pin ewura be nfɛra?
Ewura be nfɛra du chiŋgeliŋ nna
fanɛ kasawule be nchiŋ
ŋko awɔlpa be kufɔ na.
4Baa lara gbiti be eyurpi nna pɔɛŋ
nsaa ta kumo a lɔŋɛ asɔ lela.
5Lara besoetojipo lubi ashi ewura kutɔ
nɛ e ji kuwura ekpa niŋiso so.
6Sa maa maŋ fo kumu so
ashi ewura be anishito,
ŋko a ta fo kumu a yili basagboŋ be eyilikpa.
7Ewura gbagba ka ta fo n yili esagboŋ be eyilikpa
bɔ fo gbagba ka ta fo kumu n yili ndoŋ nɛ e ŋaba fo.
8Sa maa kuse a ta asheŋ a yɔ demujikpa.
Mannɛ aloŋ b baŋ ji m bri fo
anishinyɔr beeŋ pɛ fo.
9Nɛ fo nɛ fo barkasa bee ji emɔrɔ,
fo sa maa lara mbe ashiri.
10Mannɛ aloŋ basa beeŋ kaŋɛ fanɛ fo maŋ kɔ ashiri
nsaa maŋ naa yirda fo.
11Kemalga kamalga nɛ k daga saŋɛ nɛ k daga
du nna fanɛ b ka ta shuwa m mata gbiti so na.
12Kenu enyiashempo be kasotoji
du fanɛ shuwa be akonde, ŋko abitasɔ nna.
13Kabɔ nɛ e bee ji kashenteŋ
du fanɛ kebleŋ to be nchu wushiso nna.
14Esa nɛ e bee nase kɔnɔ
nsaa maa tia kumo
du fanɛ kuwɔlpa nɛ k maa bar bɔrɛ nna.
15Kenyiti nɛ kɔnɔ lela
e naŋ tiŋ n shin nɛ ewura e chɛrga mbe nfɛra
nseŋ shuli n sɔ kusɔ nɛ fee kaŋɛ mo na.
16Sa maŋ kpal mushoŋ ka wɔ ebel so
n ji amo m baŋ fo kumu so,
mannɛ aloŋ feeŋ kwiɛ amo.
17Sa maa tir fo kurgepo to ga,
mannɛ aloŋ fo asheŋ beeŋ fi mo
nɛ e kishi fo.
18Keji efɛ be shɛda ŋ gbiti esa
du nna fanɛ fo ka da mo kasaŋɛ
ŋko ketanyembi ŋko ŋ ŋe mo kedibi nna.
19Keta yirda n deŋi efɛpo so ashi awurfoŋ be saŋɛ
du fanɛ fo ka na keya koŋwule so
ŋko fo kenyi ka bee besa fo nna.
20Keboŋ kashɛ n sa esa nɛ mbe kagbene jija
du nna fanɛ fo ka sɔ esa be wajɛ awo to
ŋko fo ka ta nfɔl be nchu n wurge kuchuu popɔr so na.
21Nɛ akoŋ kɔ fo doŋ fo sa mo ajibi nɛ e ji,
nɛ achukoŋ kɔ mo
fo sa mo nchu nɛ e nuu.
22Nɛ fo wora loŋ,
kumo ere kedɛmurmur nɛ fo muu n deŋi mbe kumu so na.
Ebɔrɛ malɛ beeŋ nɛfa fo.
23Kananɛ kebɔrɛfito be afu bee bar bɔrɛ na,
aloŋ nɛ ŋkuli bee bar agbo.
24Kedese kuchoŋi be awɔlto bɔ
ketu eche elushapo a wɔ ebu to.
25Baru lela nɛ k shi kufɔ
bee wushi kagbene nna,
fanɛ kananɛ nchu wushiso bee wushi eyur na.
26Esa nɛ e bee wora asheŋ niŋiso baŋ yige mbe kumu to n sa esa lubi,
e bee ki fanɛ nchu nɛ a fɔnɔto ŋko eboŋ nɛ b bɔ kumo kesa nna.
27Kananɛ mushoŋ maŋ daga keji m baŋ so na,
aloŋ nɛ k maŋ daga esa ka bee fin fanɛ basa e baa fur mo saŋkama.
28Esa nɛ e maŋ kɔ kanyiti
du nna fanɛ kade nɛ kumo egbal bure
nɛ basa beeŋ tiŋ n luri kumo to ŋ kɔ kumo na.
261Ketarso be bɔrɛ kɔ tɔnɔ
a chɔ kesa ewulpo bunyaŋ.
2Kɔnɔsho nɛ k maŋ bɛ ekpa so
maaŋ tiŋ m pɛ esa.
K du nna fanɛ mbuibi ka firgi a choŋ na.
3Kananɛ baa ta kebarga nɛ chembi
a keta gbaŋɛ nɛ kurma a shuŋ na,
aloŋ nɛ ewulpo daga kuchuchɔ.
4Fo baa tuge ewulpo to,
baaŋ tre fo alɛ gba ewulpo.
5Shin nɛ ewulpo e pin mbe kawulisheŋ,
nɛ mannɛ aloŋ e beeŋ baa fɛ fanɛ
e nyi asheŋ nna.
6Keta kubɔya ŋ shuŋi ewulpo
du nna fanɛ
fo ka ku fo gbagba be aya so
ŋko fo ka ji kɔrtɔ nna.
7Ewulpo be keŋasa,
du nna fanɛ bobi be aya na.
8Ewulpo be kesa bunyaŋ
du nna fanɛ fo ka kre kejembu n wɔtɔ katebabu to nɛ fo to na.
9Ewulpo be keŋasa
du nna fanɛ ewi
ashi nsanuupo be enɔ to.
10Ewulpo nɛ e na chamcham a choŋ
be kebir paa
du nna fanɛ ekpampo ka bee to
asɔbɔya a lɛ jijiga na.
11Kananɛ jɔnɔ bee gbu
nsaa bɛta a ji amo na,
aloŋ nɛ bewulpo bee lɔŋɛ a tal bumo be kawulisheŋ to.
12Ewulpo bɔ esa nɛ
e bee tre mbe kumu enyiashempo,
mo alɛ nseŋ wuli.
13Etɔlpo e naa kaŋɛ fanɛ
buluŋ wɔ ekpa to so
e maaŋ yɔ ndɔ to.
14Kananɛ kukuloŋ yil epul to
a yɔ a ba na,
aloŋ nɛ etɔlpo bee dese gedo so
a kilgi a laŋɛ a dese.
15Lɔma be keku m min gba
du betɔlpo ko so gba kpakpa nna.
16Etɔlpo kikɛ bee fɛ nna fanɛ
e nyi asheŋ a chɔ basa damta.
17Keta fo kɔnɔ n wɔtɔ
kolu nɛ k maŋ la feya to,
du nna fanɛ fo ka bee gberge jɔnɔ
nɛ e maŋ nyi fo be kusoe na.
18-19Kefule esa nseŋ kaŋɛ fanɛ
fee pel mo nna,
du nna fanɛ ebompo ka bee to
atanyembi kpalakpala na.
20Ndibi baa maŋ wɔ edɛ to
edɛ na bee duŋ nna,
aloŋ nɛ ŋkuli baa maŋ wɔtɔ kolu bee ku.
21Kananɛ ndibi nɛ ajanwulɛ
bee shin nɛ edɛ bee nyɛrga na,
aloŋ nɛ elushapo bee keta kolu to a chɛr.
22Ŋkuli wɔ ebel ga
nɛ basa bee sha kumo.
23Kamalga belbelso
nɛ nfɛra lubi wɔ kumo be kaman
du nna fanɛ b ka ta shuwa
n fɛfa ebɔ be kusɔ so nɛ k bee nyɛkpɛ na.
24Esa lubi be kamalga belbelso so,
b maa pin fanɛ e kɔ nfɛra lubi.
25Kanaŋ kamaso nɛ
esa lubi be kamalga wɔ ebel,
sa maŋ kaŋ yirda mo.
26Kanaŋ kama nɛ e wora,
mbe nfɛra lubi na beeŋ lar efuli
nɛ ekama e pin kumo.
27Fo baa kur fo barkasa be kemaŋ,
fo gbagba e naŋ kilgi n tɔr kumo to.
Fo baa gbelti kejembu nɛ fo bɛa fo barkasa,
k beeŋ kilgi m bɛa fo gbagba.
28Esa nɛ fo kishi nɛ fee ku efɛ a deŋi.
Kefur esa kɔnɔ to
nɛ k maŋ shi kagbene to
du fanɛ fo ka mɔ mo ŋgblaŋ to nna.
271Sa maa puchi echefoso,
ŋkpal manɛ so fo maŋ nyi
kananɛ asheŋ beeŋ ba du echefo.
2Shin nɛ basa pɔtɛ e baa kpaŋ fo,
fo gbagba e sa maa kpaŋ fo kumu.
3Ewulpo be kewɔtɔ esa agbo to
wɔgbɛ a chɔ e ka sulɔ ajembu nɛ leele.
4Esa nɛ e bee nya agbo manaŋ manaŋ
lubi a chɔ,
esa nɛ e bee kɔ kukɔrkɔ lubi.
5Keji esa kashenteŋ kpakpaso
bɔ kebaa sha mo ŋgblaŋto.
6Eteri lela be kefiɛso bɔ edoŋ ka lela fo so.
7Fo baŋ ji m moɛ,
mushoŋ gba maŋ naa wora fo keji,
ama nɛ akoŋ kɔ fo feeŋ ji ajibi kama.
8Esa baŋ lar laŋ to,
e du nna fanɛ kabuibi ka lar kesha to na.
9Tulale nɛ efɛa belbelso be duwu
bee sa kagbenefuli nna,
ama a maŋ fo eteri lela be kasotoji so.
10Sa maŋ kplaŋ fo teri
ŋko fo tuto mo teri so.
Fo alɛ e sa maŋ yɔ fo niopibi nɛ
e wɔ kufɔ kutɔ n ya kaa fin kechɛto
tɔrɔ be saŋɛ.
Eteri nɛ e taga fo to
beeŋ tiŋ n chɛ fo to a chɔ
fo niopibi nɛ e wɔ kufɔ.
11M pibi ba kɔ kanyiasheŋ,
nɛ kumo be loŋ e sa ma kagbenefuli
nɛ n nya kɔnɔ n tuge
esa kama nɛ e bee malga a gbiti ma to.
12Enyiashempo bee gelge asheŋ nna,
ama esa nɛ e maa pin asheŋ to
manaŋ manaŋ bre bee suse amo to nna.
13Esa baŋ ta mbe kusɔbuuso
n nase tarma n ji kukɔ n sa efɔ,
nɛ efɔ na baŋ maŋ tiŋ ŋ ka kukɔ na
fo sɔ amodoŋwura be kusɔbuuso na
n tal to.
14Awɔr be kecha n chɔrɔ esa chipurdidi
beeŋ tiŋ a la tɔrɔ n sa
esa nɛ fee chɔrɔ na ekpa ko so.
15Eche elushapo du fanɛ
bɔrɛfurbi nɛ k maa teŋ manaŋ nna.
16Keshin nɛ e yige kolu
du fanɛ kekuŋ afu ekpa nna,
ŋko keta enɔ n jɔ ŋkuchu.
17Kananɛ baa ta kebɛlso a yee kebɛlso na,
aloŋ nɛ beteri bee chɛrga abar be nfɛra.
18Fo baŋ keni kedibisɔrso so nɛnɛ
feeŋ ji kumo be asɔrso.
Fo baŋ keta fo nyɛnpe nɛnɛ
feeŋ baa nya kechɔrɔ saŋkama.
19Kananɛ fee keni nchu kleŋklembi to
a wu fo kumu na,
aloŋ nɛ fo kagbene bee ŋini
esa nɛ e la fo kashenteŋto.
20Kananɛ luwu nɛ nchaŋ maa moɛ na,
aloŋ nɛ dimɛdi maa nya asɔ a moɛ.
21Kananɛ baa ta edɛ a keni a pin
shuwa nɛ gbiti be kela na,
aloŋ nɛ esa be kefur gba
beeŋ tiŋ n shin nɛ fo pin mbe da.
22Kebri maaŋ tiŋ n ju kawuli ashi esa to.
23Baa keni fo mbolpɔ nɛ mboe so nɛnɛ,
24ŋkpal manɛ so kanya
nɛ kemaŋkura maaŋ baa wɔtɔ mbaanaayɔ.
25Fo baa kuya afitiri a sa fo asɔbɔya
nɛ a bee laŋɛ a purge nɛnɛ,
26feeŋ nya mbɔlpo nɛ mboe
n fa n tɔ asɔbuuso nɛ kasawule.
27Fo alɛ nɛ fo mbia
nɛ fo nyɛrbi beeŋ naŋ nya kenyipochu damta n nuu.
281Basa lubi bee shile nna nsaa gbɛ a keni
fanɛ esa ko ka bee ju bumo na,
ama basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso bre
bee nite kenyɛnso nna
fanɛ buluŋ na.
2Efuli be basa baa kɔ kumu kpakpaso,
baa chɛrga bejuŋkparpo manaŋ manaŋ nna.
Ama ejuŋkparpo nyiashempo bre
bee ji kuwura nna a chɛr.
3Ejuŋkparpo nɛ e bee mɛaŋ betirpo,
du nna fanɛ bɔrɛgboŋ
nɛ k bee jija adɔjibi na.
4Basa nɛ baa wora a da mbra so
e naa ji a chɛ belubiworapo to.
Basa nɛ baa bɛ mbra so bre
maa sha belubiworapo be asheŋ.
5Belubiworapo maŋ nyi
kananɛ baa wora asheŋ
nɛ amo be ekpa so,
mannɛ aloŋ nɛ bumo
nɛ baa ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ bre du.
6Kebaa la etirpo nsaa ji kashenteŋ bɔ
kebaa la damawura fɛpo.
7Enyiashempo e naa bɛ mbra so.
Esa nɛ e bee ta basa nɛ b maa fɛ nfɛra
pɔɛŋ nsaa wora asheŋ keteri,
bee wɔtɔ mo tuto anishinyɔr to nna.
8Esa kama nɛ e bee wɔtɔ basa nɛ
b paŋ mo amansherbi nchu ga,
be kapetɛ beeŋ yɔ esa nɛ
e bee wu betirpo kuwɔr kutɔ.
9Ebɔrɛ maa nu esa nɛ e maa bɛ
mbra so be kabɔrɛkule.
10Esa kama nɛ e bee ŋin basa nɛ
baa wora asheŋ nɛ a niŋi a wɔtɔ alubi to,
beeŋ tɔr kejigbelɛ nɛ mo gbagba sho to,
ama esa nɛ e maŋ kɔ alubi
beeŋ ji kapetɛ lela.
11Damawuraana bee fɛ nna fanɛ
b nyi asheŋ,
ama etirpo nɛ e bee pin asheŋ to
beeŋ tiŋ m pin fanɛ
mannɛ damawuraana kikɛ e nyi asheŋ.
12Esa lela baŋ ji kuwura
basa bee ji eyur nna,
ama esa lubi bre baŋ ji kuwura
basa bee shile nna a ŋana.
13Esa kama nɛ e bee ta mbe alubi a ŋana
maaŋ yɔ anishito kikɛ,
ama Ebɔrɛ beeŋ wu esa nɛ e bee bugi to
a kaŋɛ mbe alubi
nsaa tuba a lar amo to bre kuwɔr.
14Esa kama nɛ e bee ŋana Ebɔrɛ
bee nya nɛfa nna,
ama esa kama nɛ e kɔ kagbene kpakpaso
bre bee luri asheŋ to nna.
15Ewura lubi nɛ e bee tɔrɔ betirpo
du nna fanɛ buluŋ nɛ e bee ponte to na,
ŋko shishiri nɛ akoŋ kɔ.
16Ewura nɛ e bee mɛaŋ mbe basa
maa ji asheŋ nɛ amo be ekpa so,
ama emo nɛ e maa sha kapuni bre
beeŋ ji efute tenteŋ.
17Esa kama nɛ e mɔ esa,
be nfɛra beeŋ baa ji a bri mo
hale nɛ e ya wu.
Mo alɛ maaŋ nya kechɛto kikɛ.
18Kashenteŋji bee kuŋ esa nna,
ama esa nɛ e maŋ niŋi bre bee tɔr manaŋ manaŋ nna.
19Edɔpo nɛ e pre kenishi a shuŋ
beeŋ nya ajibi yɛlyɛla so,
ama basa nɛ baa jija bumo be saŋɛ bre
nɛ ketir e naa ba la saŋkama.
20Ebɔrɛ beeŋ nɛfa bekama
nɛ baa ji kashenteŋ,
ama E beeŋ gberge bekama
nɛ baa sha fanɛ b bɔla ekpa lubi so
n dii dama manaŋ na kusoe.
21Ŋkpɛato maŋ walɛ,
ama brɔbu fimbi beeŋ tiŋ n shin nɛ
basa ko e wora kusɔ nɛ k maŋ daga.
22Esa kama nɛ e bɔlɔ miri so n dii dama
beeŋ ki etirpo.
23Ji esa kashenteŋ nɛ
e chɔrɔ fo echefoso a chɔ
kemalga efɛ be mmalga nɛ a beeŋ wora mo ebel.
24Esa kama nɛ e bee fɛ fanɛ,
keyuri mo tuto ŋko mo nio maŋ la kulubi
maŋ kɔr eyu pɔtɛ to.
25Bejimunipo bee baga asheŋ to nna,
ama asheŋ beeŋ nite nɛnɛ n sa esa kama nɛ
e ta mbe yirda n deŋi Enyɛnpe Ebɔrɛ so.
26Esa kama nɛ e ta mbe yirda n deŋi
mo gbagba be kumu so la ewulpo nna,
ama ekama nɛ e bee sɔ benyiashempo
be mmalga, beeŋ nya kekuŋ.
27Esa kama nɛ e bee bugi enɔ a kɛ betirpo
maaŋ fin shɛŋ ŋ gben,
ama basa damta beeŋ sho ekama
nɛ e bee kplaŋ betirpo so kɔnɔ.
28Esa lubi baŋ ji kuwura
basa bee shile nna a ŋana,
ama b baaŋ gboŋi mo kuwura bre
basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi
bee nya bumo be amu nna.
291Fo baŋ wora kumu kpakpaso ŋ kini kenu kasokpele damta,
k maaŋ chɛr nɛ fo mur.
2Asheŋ baa nyala a sa basa niŋiso
basa kikɛ be ŋgbene bee fuli nna,
ama basa lubi baa ji kuwura basa bee shuto nna.
3Esa nɛ e bee sha kanyiasheŋ
bee bar mo tuto kagbenefuli nna,
ama esa nɛ e ju a buu e sakaleche so bre
be kanya bee mur nna.
4Ewura nɛ e bee ji kashenteŋ
be efuli kɔ eleŋ nna,
ama emo nɛ e kɔ kejimuni
nsaa sɔ brɔbu bre be efuli bee bure nna.
5Esa nɛ e bee malga mmalga belbelso
nɛ a maŋ la kashenteŋ a sa mo braana
bee sho mbe kumu kejigbelɛ nna na.
6Belubiworapo be alubi
e naa kilgi a pɛ bumo,
ama basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi bre
bee boŋ kagbenefuli be nshɛ nna.
7Betirpo be kenya kashenteŋ be asheŋ tir ga
n sa basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso nna,
ama belubiworapo bre be shɛŋ
maŋ wɔ loŋ to.
8Basa nɛ baa wora basa eyurto
bee bar kebagato kade to nna,
ama benyiashempo bre bee shin nɛ agbo bee wushi nna.
9Enyiashempo baŋ yɛr ewulpo ewurkpa,
ewulpo na beeŋ ya kaa mushe chilchil n jija demu na.
10Emɔpo maa sha basa nɛ baa wora
asheŋ nɛ a niŋi be asheŋ.
Saŋkama e bee fin bumo nɛ e mɔ nna.
11Ewulpo e naa nya agbo
a puŋi kɔnɔ basa to,
enyiashempo bre nya agbo gba
fo maaŋ pin.
12Ewura nɛ e bee nu efɛ
be beyaasepo bee ki basa lubi nna.
13Enyɛnpe Ebɔrɛ e naa sa etirpo
nɛ esa nɛ e bee mɛaŋ mbe basa kikɛ anishi nɛ baa wu.
14Ewura nɛ e bee ji betirpo be demu
nɛ kumo be ekpa so
beeŋ ji kuwura n chɛr.
15Keŋini be kasogberge
bee sa kebia kanyiasheŋ nna,
ama kebia nɛ b yige nɛ e bee wora mbe kepar
bee wɔtɔ mo nio anishinyɔr to nna.
16Belubiworapo baa ji kuwura,
alubi bee wora keshi nna,
ama basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso
e naŋ wu bumo be ekar.
17Fo baa gberge fo mbia kusoe
a ŋini bumo asheŋ
baaŋ sa fo kasotowushi nɛ kagbenefuli.
18Efuli be basa baa maa bɛ
Ebɔrɛ be keŋini so,
mbra be kebɛso
nɛ kebaa wora asheŋ nɛ a niŋi maa wɔtɔ.
Ebɔrɛ bee nɛfa basa kama
nɛ baa bɛ mbe mbra so nna.
19Kamalga nawule maaŋ tiŋ ŋ ŋini
kayɛrbi ekpa.
Hale e pin asheŋ to gba e maaŋ wora
kusɔ nɛ k daga.
20Ewulpo be asheŋ kɔ tama
a chɔ esa nɛ e bee kuse a malga.
21Fo baŋ yili kayɛrbi be kebia to n di mo kefɛ,
e beeŋ bar fo kebɔltofinfin kacha ko.
22Esa nɛ e bee nya agbo manaŋ manaŋ
bee bar kebagato nna,
nsaa wora a foe ekpa manaŋ manaŋ.
23Kamoowu bee bar esa kaseto nna,
ama kamoobarase bee sa esa kemaŋkura nna.
24Esa nɛ e bee tu eyu a yuri
la mo gbagba be kumu so be edoŋ nna.
Ŋkpal manɛ so, nɛ b bɔ ntaŋ n lɛ mo so gba
e maaŋ tiŋ n ji kashenteŋ.
25Sa maŋ shin nɛ kusɔ nɛ basa bee fɛ
a laŋɛ fo kaplɛa so e baa tir fo.
Yirda Ebɔrɛ nɛ e baa kuŋ fo.
26Esa kama bee sha fanɛ e ji ewura keteri nna,
ama Enyɛnpe Ebɔrɛ nawule
e naa shin nɛ
ewura bee wora asheŋ nɛ a niŋi.
27Basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi
kishi belubiworapo ga.
Nɛ belubiworapo malɛ gba kishi basa
nɛ ba wora asheŋ nɛ a niŋi.
30Agɔr be aŋasa
1Jake pibi Agɔr be kubɔya nde.
Esa ko bee ponte a kaŋɛ Ebɔrɛ le:
“Ma eleŋ loge, ma eleŋ loge.
2N duli kusɔbɔya a chɔ dimɛdi;
M maŋ naa kɔ dimɛdi be nfɛra
3M maŋ kɔ kanyiasheŋ,
ma alɛ maŋ nyi shɛŋ a laŋɛ
Ebɔrɛ be kaplɛa so.
4Wanɛ e dii n yɔ Ebɔrɛ so m bɛta m ba?
Wanɛ e tiŋ m pɛ afu n wɔtɔ enɔ to?
Ŋko ŋ gbargbar nchu
n wɔtɔ mbe kusɔbuuso to?
Wanɛ e ta kasawule n yili kumo be eyilikpa?
Loŋ be esa be ketre
ŋko mo pibi be ketre e la nuso?
Nɛ fo nyi, fo kaŋɛ ma.
5Ebɔrɛ be kamalga kikɛ la kashenteŋ nna.
E la kusɔ kuŋso nna n sa bekama
nɛ baa shile a ba mo kutɔ
m baa ka fin kekuŋ na.
6Sa maŋ ta shɛŋ n ti mbe m mmalga so,
mannɛ aloŋ, e beeŋ fiɛ fo so n ta fo ŋ ki efɛpo.”
7Enyɛnpe Ebɔrɛ, asɔ anyɔ nɛ mee kule
fanɛ fo wora n sa ma
pɔɛŋ nɛ n wu.
8Sa maŋ shin nɛ ŋ ki efɛpo
Fo alɛ e sa maŋ shin nɛ m baa la
etirpo ŋko damawura.
Baa sa ma kacha kama be kusɔ jiso.
9Saŋɛ na so maaŋ ki damawura
nseŋ teŋ fo so
ŋko nɛ ketir e shin nɛ n ya yuri n jija fo ketre.
10Sa maa debɔr kayɛrbi a ŋini mo nyɛnpe,
nɛ mannɛ aloŋ
e beeŋ sho fo kɔnɔ nɛ fo ji awurfoŋ.
11Basa ko bee sho bumo tutoana kɔnɔ nna
nsaa maa keni bumo nioana a bɔlɔ kenishi.
12Beko malɛ bee fɛ fanɛ
baa wora asheŋ nɛ a niŋi nna
ama alubi damta e bɔlɔ bumo to.
13Basa ko bee wu bumo be amu nna
a maa keni basa a bɔlɔ kenishi.
14Basa ko be kebaawɔtɔ e la
kebaa kɔ kumu kpakpaso
a mɛaŋ betirpo nɛ bebɔlpo.
15Kejimuni la mborobicheso anyɔ nna.
Bumo kikɛ be atre e la: ‘Ta n sa ma.’
Asɔ asa e wɔtɔ a maa moɛ.
Asɔ ana malɛ e maa kaŋɛ fanɛ a kukwe loŋ.
16Amo e la, nchaŋ, nɛ eche egbentepo,
nɛ kasawule wɔlso,
nɛ edɛ nɛ esa maaŋ naŋ tiŋ n duŋ.
17Ejita e naŋ ji
bekama nɛ baa fɛl bumo tutoana
nsaa keni bumo nioana jiga na
be eblaŋ kupuŋ to.
18Asɔ ana e naa wul ma nfɛra to
a shin nɛ maa pin asheŋ to.
19Amo e la, kananɛ kusore bee firgi,
nɛ kananɛ kuwɔ bee gbeye ajembu so,
nɛ kananɛ teku so be ekuloŋgboŋ
bee wu a yɔ kakpa nɛ k bee yɔ,
nɛ kananɛ enyɛn nɛ eche bee sha abar.
20Eche nɛ e bee lar mo kul kaman be da
e la keji nseŋ kpra kɔnɔ so
ŋ kaŋɛ fanɛ e maŋ wora kulubi.
21Asɔ ana nɛ kasawule maa tiŋ a nyiti
nsaa kpal amoso a gbuŋgbuŋ to.
22Amo e la, kenya ka ki ewura,
nɛ ewulpo ka ji m moɛ,
23nɛ eche nɛ basa maa sha ka nya ekul,
nɛ kebita nɛ e suge mo chepe mo kul.
24Asɔ fimfimbi ana e wɔ kasawule so
a kɔ kanyiasheŋ ga.
25Atutulombi maŋ kɔ eleŋ
ama amo alɛ bee fin amo be ajibi a yili dɔchubɔrɛ so nna.
26Kukukaka maŋ shi
kumo alɛ bee tiŋ a futi kedibi a luri to.
27Elotɔr maŋ kɔ ewura,
amo alɛ nsaa bɛ abar so
kenimu kenimu so fanɛ esoji na.
28Ketigbolu maŋ la shɛŋ
kumo alɛ bee nya ekpa a luri ewurkpa.
29Asɔ ana e naa wora asheŋ fanɛ bewura,
nsaa tia awurya.
30Buluŋ nɛ e la asɔbɔya to be enyɛn
nsaa maa tu shɛŋ a bɛta kaman na,
31nɛ kananɛ kaboelote bee nite,
nɛ kananɛ koshinyɛn bee nite,
nɛ ewura nɛ mbe benapo kulti mo.
32Nɛ fee puchi nsaa kɔ kumu kpakpaso
nɛ kawuli a kre asheŋ lubi
fo yige amo be kewora.
33Fo bri kenyipochu to a beeŋ lar ŋku
Fo ŋmɛa fo kamuna
k beeŋ gbege n lar ŋklaŋ.
Aloŋ nɛ fo wɔtɔ basa agbo to,
kolu beeŋ ba.
31Ewura Lamwɛl be aŋasa
1Kanyiasheŋ be mmalga
nɛ Masa be ewura Lamwɛl mo nio ŋini mo nde.
2M pibi Lamwɛl, kabɔrɛkule so nɛ
m bɔla n nya fo;
amoso kaŋ kusoe n nu kusɔ
nɛ mee shin nɛ ŋ kaŋɛ fo ere.
3Sa maa ta fo eleŋ a jija a bɛ beche so.
Beche ko bee da bewura nna a lɛ.
4A maŋ daga bewura nɛ bejuŋkparpo
ka bee nuu nsa a boo
ŋko a sha nsa ga.
5Nɛ mannɛ aloŋ baaŋ boo
nseŋ teŋ efuli be mbra
nɛ edaŋkaresheŋ so
nsaa maaŋ tiŋ n ji kashenteŋ
n sɔ bumo nɛ basa bee mɛaŋ na n yige.
6Yige nsa n sa bumo nɛ
b maŋ naa kɔ tama kikɛ
nsaa yɔ kemur to na.
7Shin nɛ loŋ be basa
e baa nuu nsa a boo
a teŋ bumo be ketir nɛ awurfoŋ so.
8Baa malga a sa bumo nɛ
b maa tiŋ a malga a kuŋ
bumo be amu na
nsaa kɔ a sa bepɔshipo.
9Baa ji demu nɛ kumo be ekpa so
a sa betirpo
nɛ bumo nɛ b maŋ la shɛŋ na.
10Eche nɛ e kɔ da lela
a tiŋ a wora asheŋ nɛnɛ maa tiŋ a nya.
E bɔ shuwa nɛ gbiti.
11Mo kul bee yirda mo nna
a maa fɔŋ shɛŋ shɛŋ so.
12Eche na be kebaawɔtɔ to kikɛ
asheŋ lela nawule
nɛ e bee wora mo kul.
13E maa chena jiga.
Saŋkama e bee fɛa nna a lue ewajɛ.
14E du fanɛ yawujipo nna
a fin ajibi kaplɛkama a ba epe.
15E bee wule a koso nna a wora ajibi
a sa mbe laŋ to ebi pɔɛŋ nɛ kare bee cha,
nsaa ŋini mbe mbita ashuŋ nɛ
baaŋ baa shuŋ.
16Mo gbagba e naa nite a fin
kasawule lela a tɔ
nsaa ta mbe amansherbi a nase kudɔ.
17E bee pre kenishi nna a shuŋ
nsaa ta mbe eleŋ
a wɔtɔ kusɔ kama nɛ e bee wora to.
18E bee ji yawu nna a nya tɔnɔ
nsaa shuŋ a fo kiidiso.
19Mo gbagba e naa fɛa jese a lue ewajɛ.
20E bee bugi enɔ nna a chɛ betirpo
nɛ bumo nɛ asheŋ bee pɔɔ bumo so to.
21E maa fɔŋ awo so
ŋkpal manɛ so mbe laŋ to ebi kikɛ kɔ awo to be asɔbuuso.
22Mo gbagba e naa baa mbe asɔbuuso,
nsaa buu asɔ lela fanɛ ago be ewajɛ.
23Mo kul bee nya kemaŋkura nna
nsaa tiŋ a luri kade be benimu to.
24E bee lue ewajɛ nɛ eshata nna
a fa a sa eyawujipo.
25E kɔ eleŋ nna
nsaa sa mbe kumu bunyaŋ;
e maa fɔŋ echefoso be asheŋ so.
26E kɔ kanyiasheŋ nna
nsaa fɛ nfɛra pɔɛŋ a malga.
27E bee keni mbe laŋ to ebi so nɛnɛ nna,
mo alɛ maŋ kɔ ntɔl.
28Mbe mbia bee puchi mo so nna
nɛ mo kul bee kpaŋ mo a kaŋɛ le:
29“Beche damta bee wora asɔ
ama fo peya chɔ bumo kikɛ.”
30Kebita bee loge,
nɛ kela bee chɛrga,
ama eche nɛ e bee sha Ebɔrɛ bre
daga k baa fur nna.
31Shin nɛ loŋ be eche be asheŋ
e baa bɔlɔ fo kenishi
nɛ fo baa kpaŋ mo basa to.