EWURA SƆLƆMƆN BE

AŊASA

BE KAWƆL

1

Aŋasa be tɔnɔ be asheŋ

1Israɛl be ewura Sɔlɔmɔn nɛ e la Deevid pibinyɛn na be aŋasa nde.

2Aŋasa ere beeŋ chɛ fo to nɛ fo nya kanyiasheŋ nɛ kasonu nsaa tiŋ a pin mmalga chiŋgeliŋ be afito.

3A beeŋ chɛ fo to nɛ fo nya

kebaawɔtɔ to be kanyiasheŋ

nsaa kɔ kashenteŋji a tiŋ

a wora asɔ nɛ a daga.

A beeŋ shin nɛ fo baa wɔ

kebaawɔtɔ niŋiso to

nsaa ji asheŋ nɛ amo be ekpa so.

4Aŋasa ere beeŋ tiŋ n sa

esa nɛ e maa pin asheŋ to

manaŋ manaŋ kanyiasheŋ;

nseŋ sa mbifɔlbi kenyi, n chɛ bumo to

nɛ b baa wora asheŋ nɛ a kɔ tɔnɔ.

5A bee sa benyiashempo

kenyi nna a ti so,

nsaa chɛ bekoyapo to

nɛ baa tiŋ a lara asɔ

nɛ a daga kewora;

6nsaa tiŋ a pin aŋasa

nɛ ablɔmbi nɛ mmalga chiŋgeliŋ

nɛ benyiashempo be mmalga be

atrɔmbi nɛ amo be afito.

Mbrantiɛbia be kasotoji be asheŋ

7Kabɔrɛŋana e la kenyi be sososo.

Ewulpo e naa kini

kanyiasheŋ be kekoya

nɛ kebela be kasogberge.

8M pibinyɛn, kaŋ kusoe n nu

fo tuto be kusɔ nɛ e bee kaŋɛ fo,

nsaa maŋ kplaŋ

fo nio be ŋini gba so.

9Ŋkpal manɛ so

bumo be keŋini na

beeŋ sa fo da lela,

fanɛ kananɛ neemu

ŋko kubɔtoshembi

bee sa esa kela na.

10M pibinyɛn,

belubiworapo baa fule fo

a ŋin fo a wɔtɔ alubi to,

fo sa maa sa bumo kashuli.

11Nɛ b baŋ kaŋɛ fo le:

“Ba tu anyi nɛ an ya ŋana

n dese ekpakar n fin

esa ko m mɔ kenyanyaŋɛso,

12n shin nɛ bumo nɛ b kɔ eleŋ

nɛ alenfia

na e ki bubuni n luri nchaŋ to.

13An wora loŋ anyeeŋ nya

yawukpakpaso be asɔ lela

be yiri yiri,

nɛ an be ebuana e bɔlɔ asɔ

nɛ an suge

fanɛ b ka kɔ kena n suge asɔ na.

14Amoso ba ti anyi so,

saŋɛ na so anyi nɛ fo

beeŋ barga kusɔ kama

nɛ an nya na to.”

15M pibinyɛn,

sa maa tu loŋ be basa

a wora asheŋ.

Baa ji a gelge bumo.

16Ŋkpal manɛ so,

saŋkikɛ, baa jujo nna

nɛ b wora alubi.

Kemɔ esa maŋ la shɛŋ bumo kutɔ.

17Kebaa sho kabuibi kejigbelɛ

nɛ e jɔŋ a keni fo

la asheŋ fuloŋ nna!

18To, loŋ be basa lubi na

bee sho bumo gbagba be amu

ajigbelɛ nna.

B yɛ basa nɛ baa pugi a jo,

ama bumo gbagba be amu

nɛ baa kilgi a mɔ.

19Kayu to nɛ beyu bee paŋ

bumo be ŋkpa.

Loŋ nɛ basa kama

nɛ baa nyaŋɛ to a buu

basa kikɛ bee loge to.

Kanyiasheŋ be asheŋ;

20Men nu nfe,

kanyiasheŋ e wɔ agbembi so

nɛ kebɛ to a tre awɔrso na.

21K wɔ nde be mbunagboŋ

nɛ basa bee bɔla to a lar

nsaa luri na ase nna

a ponte a tre awɔrso a kaŋɛ le:

22“Ewulpo, fee sha fanɛ

fo baa la ewulpo saŋkikɛ nna

nsaa keni kenyi jiga a?

Fo kini kenyi be kekoya nna a?

Saŋɛ mo nɛ feeŋ fara a koya asheŋ?

23Fo daa nu ma kefiɛ so nna,

ndafanɛ meeŋ sa fo kasotoji lela

nseŋ bugi kagbene

n ŋini fo kusɔ nɛ n nyi.

24Saŋkama mee tre fo

a kaŋɛ fanɛ fo ba ma kutɔ

ama fo kplaŋ ma so

nseŋ kini kenu n sa ma.

25Fo kplaŋ ma kasotoji kikɛ so,

nseŋ kini fanɛ fo maaŋ shin nɛ

n niŋi fo ekpa.

26Amoso, fo baŋ luri tɔrɔ to,

meeŋ mushe fo.

Awurfoŋgboŋ baŋ tu fo,

meeŋ wora fo eyurto.

27Tɔrɔ nɛ awurfoŋ

beeŋ ba fo so

fanɛ afugboŋ ka ber

m bar etɔrɔ

nɛ ebesa nɛ kebaawɔtɔ kekra na.

28Loŋ be saŋɛ na,

feeŋ shu n tre ma, kanyiasheŋ,

ama m maaŋ tuge fo.

Feeŋ fin ma kenishipereso

ama fo maaŋ wu ma.

29Fo yɛ kenyi maŋ la shɛŋ

nseŋ kini kewora

Enyɛnpe Ebɔrɛ kasonu.

30Fo kini ma kasotoji

nsaa maŋ shin nɛ

n niŋi fo ekpa.

31Amoso feeŋ ji

kusɔ nɛ fo du na be asɔrso,

nɛ fo gbagba be aworbi

e kilgi a bishi fo.

32Ewulpo be kawuli

e naa bar mo luwu,

nɛ kekini kenyi be kekoya malɛ

bee yɛr esa kemur to.

33Ama esa kama nɛ e bee

wora ma kasonu beeŋ nya kekuŋ.

E maaŋ ba lɔ kufu

fanɛ kusɔ lubi ko beeŋ wora mo.”

2

Kanyiasheŋ be tɔnɔ be asheŋ

1M pibinyɛn,

baa koya asɔ nɛ mee ŋini fo

nsaa nyiŋi asɔ nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ

fo baa wora na saŋkikɛ.

2Baa bugi asoe

a koya kanyiasheŋ

nsaa pin asheŋ to.

3Baa kɔ a fin kenyi

nɛ asheŋ be kepinto.

4Baa fin kenyi kenishipereso

fanɛ kananɛ feeŋ fin gbiti

nɛ yawu kpakpaso

be asɔ nɛ a ŋana na.

5Fo wora loŋ,

kumo ere feeŋ pin

kusɔ nɛ k la kabɔrɛŋana

nsaa tiŋ a pin Ebɔrɛ be asheŋ to.

6Ŋkpal manɛ so,

Enyɛnpe Ebɔrɛ na

e naa sa kanyiasheŋ.

Mo kutɔ nɛ kenyi

nɛ asheŋ be kepinto bee shi.

7Mo e naa chɛ basa nɛ

baa wora asheŋ niŋiso to

nsaa kuŋ bumo.

8Mo e naa kuŋ basa nɛ

baa wora asheŋ nɛ a daga,

nsaa ŋini bekama nɛ baa shuŋ mo

nɛ kagbene koŋwule na ekpa.

9Nɛ fee nu ma mmalga,

feeŋ pin kusɔ nɛ k walɛ

nɛ kusɔ nɛ k niŋi ekpa

nɛ kusɔ nɛ k daga fanɛ

fo baa wora.

10Kanyiasheŋ beeŋ luri

m bɔlɔ fo to,

nɛ fo kenyi e bɔlɔ fo kenishi.

11Fo lakal nɛ asheŋ be kepinto

beeŋ baa kuŋ fo.

12Kanyiasheŋ e naŋ kuŋ fo

ashi asheŋ lubi be kewora to;

nseŋ mɔlga fo ashi basa nɛ

bumo be mmalga bee bar asheŋ to.

13Loŋ be basa e kini

kebaawɔtɔ niŋiso

nsaa wɔ tentembiri be alubi

be kebaawɔtɔ to na.

14Bumo, nɛ alubi be kewora

bee wora ebel

nɛ bumo be ŋgbene

bee fuli alubi so na.

15Bumo be asheŋ woraso

e maa bɔla ekpa,

nɛ esa maaŋ tiŋ n yirda bumo na.

16Kanyiasheŋ beeŋ mɔlga fo

ashi beche nɛ baa lar

bumo kulana be mman

a ta kɔnɔ belbelso

a fule benyɛn a ji na kutɔ.

17Loŋ be beche

e naa yige

bumo be etumbanyɛn

nsaa kplaŋ kakil to be ŋkre be kɔnɔ

nɛ b nase Ebɔrɛ

be anishito na so na.

18Ekpa nɛ k bee yɔ

loŋ be beche pe na

bee yɛr basa luwu

nɛ kemur to nna.

19Esa kama nɛ e yɔ loŋ be eche pe

maŋ naa bɛta a yɔ epe,

ŋko a bɔla ekpa

nɛ k bee yɛr esa ŋkpa to na.

20Amoso a daga fanɛ fo baa kute

basa lela be aworbi to nna;

nsaa wɔ kebaawɔtɔ niŋi so to.

21Ŋkpal manɛ so basa

nɛ baa wora asheŋ niŋiso

nɛ basa nɛ b maŋ kɔ mpulɔ

e naaŋ nya

anyi be kasawule ere so a wɔtɔ.

22Ama Ebɔrɛ beeŋ lara basa lubi

nɛ basa nɛ b maa ji kashenteŋ

ashi kasawule ere so.

3

Mbrantiɛbia be kasotoji be asheŋ

1M pibinyɛn, sa maŋ kaŋ teŋ

asɔ nɛ mee ŋini fo na so.

Baa nyiŋi asɔ nɛ mee kaŋɛ fo fanɛ

fo baa wora na saŋkikɛ.

2Asɔ nɛ mee ŋini fo na

beeŋ sa fo ŋkpa tenteŋ,

nɛ nɛfa.

3Sa maŋ shin nɛ kebaayɛ a wora

e baa barga fo kikɛ.

Chɛ kumo n shɛga

fo kubɔ to fanɛ kubɔtoshembi,

n shin nɛ k bɔlɔ fo kagbene to

a dii efuli ashi fo kebaawɔtɔ to.

4Ŋkpal manɛ so

nɛ fo baa wora loŋ,

fo asheŋ beeŋ baa bɔlɔ Ebɔrɛ

nɛ dimɛdi kikɛ kenishi.

5Ta fo kagbene kikɛ nyam

n yirda Enyɛnpe Ebɔrɛ na.

Sa maa ta fo tama a deŋi

kusɔ nɛ fo nyi so.

6Baa nyiŋi Enyɛnpe Ebɔrɛ na

ashi kusɔ kama nɛ fee wora to,

nɛ e baa lɔŋɛ ekpa nɛ fee bɔla so

kananɛ k daga a sa fo.

7Sa maa fɛ fanɛ

fo nyi asheŋ ga.

Baa nu a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na

nsaa gelge alubi.

8Nɛ fo baa wora loŋ,

k beeŋ baa du fanɛ

kudur lela nna a chɛ fo,

nsaa wushi fo eyur to be ebesa.

9Baa ta fo kanya

nɛ fo sososo be adɔjibi

a bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na.

10Nɛ fee wora loŋ,

fo mpuro beeŋ baa bɔlɔ a wurge

nɛ fo nsapuya gba

e baa bɔlɔ

asɔ nuuso popɔr a wurge.

11M pibinyɛn, sa maa kini

Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kebela

be kasogberge

ŋko mbe kefiɛso be keŋini.

12Ŋkpal manɛ so,

basa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sha

nɛ e bee niŋi ekpa,

fanɛ kananɛ etuto

bee wora mo pibi shaso na.

13Kagbenefuli la

ekama nɛ e ki enyiashempo,

ŋko ekama nɛ e nya

asheŋ be kepinto

be nfɛra na peya nna.

14Ŋkpal manɛ so

kanyiasheŋ kɔ tɔnɔ

a chɔ shuwa nɛ gbiti.

15Kanyiasheŋ kɔ tɔnɔ

a chɔ abitasɔ kikɛ.

Fo maaŋ tiŋ n ta shɛŋ shɛŋ

m ber kanyiasheŋ.

16Kanyiasheŋ e naa sa

esa ŋkpa tenteŋ,

nɛ kedamaya nɛ kemaŋkura.

17Kanyiasheŋ beeŋ sa fo

kebaawɔtɔ belbelso,

nseŋ ŋini fo ekpa lela

nɛ feeŋ baa bɔla so a wora asheŋ

ashi fo kebaawɔtɔ to.

18Bekama nɛ b kɔ kanyiasheŋ na,

be ŋgbene bee fuli bumo nna.

Bumo be kanyiasheŋ bee sa bumo

ŋkpa tenteŋ nna.

19Enyɛnpe Ebɔrɛ be kanyiasheŋ

nɛ e ta n to durnya,

nseŋ ta mbe kenyi

n wora awɔlpaana

n yili kakpa nɛ a wɔ.

20Mbe kanyiasheŋ

e shin nɛ eboŋana bee shile,

nɛ awɔlpa bee bar

bɔrɛchu kasawule so.

21M pibinyɛn,

baa kɔ fo kanyiasheŋ

nɛ fo lakal to kpakpa.

Sa maŋ shin nɛ a shile fo kikɛ.

22Ŋkpal manɛ so,

amo e naŋ sa fo

kagbenefuli be ŋkpa

nɛ k wɔ ebel.

23Kanyiasheŋ nɛ lakal

beeŋ kuŋ fo,

nɛ fo maaŋ foe ekpa.

24Kanyiasheŋ beeŋ shin nɛ

fo ya dese nɛ kufu e baa kɔ fo,

ŋko a di a yeŋi a tiŋi.

25Ŋko a fɔŋ etɔrɔ purgiso

nɛ a bee kaa ba basa lubi so

fanɛ afugboŋ na so.

26Enyɛnpe Ebɔrɛ na

beeŋ baa kuŋ fo ashi etɔrɔ to.

E maaŋ shin nɛ fo tɔr

kejigbelɛ kama to.

27Saŋkama nɛ feeŋ tiŋ,

fo chɛ bekama

nɛ baa fin kechɛto to.

28Nɛ feeŋ tiŋ n chɛ fo kurgepo to,

fo chɛ mo to,

sa maŋ shin nɛ e jo

nɛ kare e chɛ pɔɛŋ.

29Sa maa kre fo kurgepo

nɛ e yirda fo ŋkre lubi.

30Ŋko ŋ ku asheŋ n deŋi

esa kama,

nɛ e maŋ wora fo kulubi kikɛ.

31Sa maa yɛlga

basa lubi be aworbi,

ŋko a wora

bumo be asheŋ woraso.

32Ŋkpal manɛ so,

Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi

basa nɛ baa wora alubi be asheŋ ga,

ama e yirda basa

nɛ bumo be aworbi niŋi na bre nna.

33Enyɛnpe Ebɔrɛ na be shoduu

wɔ basa lubi pe nna,

nɛ mbe nɛfa malɛ wɔ basa lela pe.

34Mo nɛ basa

nɛ baa maŋ bumo be amu so

maŋ kɔ shɛŋ,

ama e bee shu basa

nɛ baa bar bumo be amu ase

bre so nna.

35Benyiashempo bee nya

ketre lela nna,

ama bewulpo bre

bee ji nyɔmɔ nna

a ti bumo be anishinyɔr so.

4

Tɔnɔ nɛ kanyiasheŋ kɔ be asheŋ;

1Ma mbinyɛnso,

men baa nu asɔ nɛ,

men tuto bee ŋini menyi na;

men baa bugi asoe a nu amo,

saŋɛ so menyeeŋ pin amo to nɛnɛ.

2Asɔ nɛ a walɛ

nɛ mee ŋini menyi;

amoso men baa nyiŋi amo.

3Ŋ kaa daa la kebibi

nsaa la n tuto

nɛ n nio be ebinyɛn koŋwule na,

4n tuto daa ŋini ma

asheŋ nna a kaŋɛ ma le:

“Baa nyiŋi asɔ nɛ mee kaŋɛ na,

nsaa maa teŋ amo so.

Baa bɛ asɔ nɛ mee kaŋɛ

fo na so nseŋ nya ŋkpa tenteŋ.

5Nya kanyiasheŋ nɛ lakal,

n sa maŋ teŋ ŋko ŋ kplaŋ

asɔ nɛ ŋ kaŋɛ fo na so.

6Sa maŋ kplaŋ kanyiasheŋ so,

nɛ k kuŋ fo,

baa sha kumo, nɛ k baa keni fo so.

7Kanyiasheŋ e chɔ

kusɔ kama nyam,

amoso fin kanyiasheŋ nɛ lakal.

8Baa sha kanyiasheŋ

nɛ k ta fo ŋ ki esa gboŋ.

Pɛ kumo to kpakpa

nɛ k bar fo kemaŋkura.

9Kumo e naŋ ki fanɛ kemaŋkura,

be kuwurwuro m buu fo.

10M pibinyɛn,

kaŋ kusoe kenishipereso

n nu kusɔ nɛ mee kaŋɛ fo ere,

nseŋ nya ŋkpa tenteŋ.

11Ŋ ŋini fo kanyiasheŋ,

nɛ kananɛ feeŋ baa kɔ

kebaawɔtɔ niŋi so.

12Nɛ fo kɔ kanyiasheŋ,

shɛŋ shɛŋ maaŋ kagle fo ekpa to.

Fee shile gba fo maaŋ fiti n tɔr.

13Baa nyiŋi asɔ nɛ fo

koya na saŋkikɛ,

nsaa kɔ amo to kpakpa,

ŋkpal manɛ so kusɔ nɛ fo koya

e la fo ŋkpa.

14Sa maa yɔ mboŋ nɛ

basa lubi bee yɔ,

ŋko a koya basa lubi

be aworbi.

15Baa gelge loŋ be ekpa,

nseŋ lar alubi to.

Kini alubi be kewora,

nseŋ m pɛ fo ekpa a yɔ.

16Basa lubi bre

baŋ maŋ wora kulubi,

b maaŋ tiŋ n di.

B maaŋ tiŋ n di nɛ b maŋ wora

kulubi ŋ gbiti esa ko.

17Asheŋ lubi nɛ kelantokɔ,

du nna fanɛ

ajibi nɛ nchu n sa bumo.

18Ama ekpa nɛ belelaworapo

bɔ so na bre

du nna fanɛ karechɛ so

be epeŋi na.

K bee fulto nna a ti so

hale nɛ kare e ya chɛ

nɛ kaboŋ e fulto parr.

19Ama belubiworapo bre

be ekpa

biri to nna fanɛ tentembiri plɔ.

Baa fiti a tɔr,

ama b maa wu asɔ nɛ baa fiti na.

20M pibinyɛn, bugi asoe

nɛnɛ n nu

kusɔ nɛ mee kaŋɛ fo ere.

Kaŋ kusoe n nu

ma mmalga ere.

21Sa maŋ shin nɛ

ma mmalga na e barga fo.

Baa nyiŋi amo

nseŋ ta amo n wɔtɔ

fo kagbene to saŋkama.

22Ŋkpal manɛ so a beeŋ sa

esa kama nɛ e pin amo to

ŋkpa nɛ alenfia.

23Baa da fo nfɛra fɛso so,

ŋkpal manɛ so

amo e naa ŋini fo kebaawɔtɔ.

24Sa maŋ malga kusɔ kama nɛ

kashenteŋ maŋ wɔ kumo to.

Fo nɛ efɛsheŋ nɛ mmalga nɛ

a bee shin nɛ

basa bee wora a foe ekpa

e sa maa kɔ shɛŋ.

25Baa keni tenini

nseŋ ta kashenteŋji

nɛ kebaa teŋ a wora

be kebaawɔtɔ a yɔ anishito.

Sa maŋ kaŋ shin nɛ anishinyɔr e ji fo

nɛ fo kurgi fo kumu n yuu to kikɛ.

26Baa chena a fɛ asheŋ nɛnɛ,

nsaa kre kusɔ kama

nɛ fee sha kewora

be asheŋ nɛnɛ

pɔɛŋ nsaa wora kumo.

Aloŋ nɛ kusɔ kama nɛ fee wora

beeŋ nite nɛnɛ.

27Baa gelge kulubi

nsaa nite teteri,

Sa maa kpele ekpa

niŋiso na kikɛ.”

5

Kesakalea be keji be kefiɛso be asheŋ

1M pibinyɛn,

bugi asoe nɛnɛ n nu

ma kanyiasheŋ

be mmalga

nɛ a bee sa lakal ere.

2Amo e naaŋ sa fo da lela,

nseŋ shin nɛ fo mmalga e baa

ŋini fanɛ fo kɔ kenyi.

3Eche nɛ lar mo kul be kaman

be kɔnɔpurbi

beeŋ tiŋ a du mɔlmɔlbi

fanɛ ŋku,

nɛ kumo be kepipe e baa wɔ ebel

fanɛ mushoŋchu na,

4ama fo baŋ di mo n loge,

ebesa nɛ n daa nyi nna

e naa bɛ kumo so.

5Fo bɛ mo so

e beeŋ yɛr fo bubuni to,

ŋkpal manɛ so ekpa nɛ e bɔ so na

bee yɔ luwu to nna.

6E maŋ bɔ ekpa nɛ

k bee yɔ ŋkpa to na,

ama mo alɛ maŋ nyi kumo be loŋ,

ŋkpal manɛ so

e maŋ kɔ epe.

7Amoso m pibinyɛn,

bugi asoe nɛnɛ n nu.

Sa maŋ teŋ

kusɔ nɛ mee kaŋɛ ere so.

8Baa gelge loŋ be beche na.

Sa maa ji a taga bumo to kuraa.

9Nɛ mannɛ aloŋ, feeŋ paŋ

fo bunyaŋ nɛ kemaŋkura,

nɛ basa lubi

e nya ekpa m mɔ Juwebi;

10nɛ befɔ e ta asɔ lela

nɛ fo gben n nya na kikɛ.

11Fo ŋkpa be lalaloge,

feeŋ dese a shuto,

nɛ fo eleŋ nɛ eyur kikɛ

e fo amo be ekar.

12Loŋ be jemanɛ na so

nɛ fo kaŋɛ le:

“Manɛ e ba nɛ n daa maŋ koya?

Manɛ nna nɛ

m maŋ shuli n sɔ keŋini?

13N daa maŋ nu n sa

ma beŋinipoana;

n daŋ kplaŋ bumo so nna.

14Kabre ma e ŋaba

basa kikɛ be anishito na!

15Amoso shin nɛ fo laŋ to be ajibi

e baa kukwe fo.

16Mbia nɛ fo nɛ bejipoche

beeŋ kurge na,

maaŋ lar tɔnɔ n sa fo.

17Shin nɛ fo gbagba be mbia

e daŋ n chɛ fo to,

mannɛ basa pɔtɛ be mbia.

18Amoso shin nɛ fo kagbene

e baa fuli

fo kebiato be eche so.

Shin nɛ mbe asheŋ

e baa par fo.

19E walɛ kebita nna

a du shreembi fanɛ chibir na,

amoso shin nɛ mbe

kebita e baa sa fo kagbenefuli.

Shin nɛ mbe kasha

e baa bɔlɔ fo kenishi.

20M pibinyɛn, manɛ e ba

nɛ fee ta fo kasha

n ya kaa sa eche pɔtɛ?

Manɛ e ba nɛ enyɛn ko

be eche be kebita

bee par fo a chɔ fo eche peya?

21Enyɛnpe Ebɔrɛ na

bee wu kusɔ kama

nɛ fee wora.

Kaplɛkama nɛ fee yɔ

e bee wu fo.

22Esa lubi be alubi

du fanɛ kegba,

nɛ mo gbagba

bee kilgi a tɔr to

nɛ k bee pɛ mo nna.

23Loŋ be basa bee wu nna

ŋkpal b ka maŋ kɔ kamootiŋ so.

Bumo gbagba be kawulisheŋ

e naa yɛr bumo nchaŋ to.”

6

Kawulisheŋ be asheŋ

1M pibinyɛn,

nɛ fo nase kɔnɔ

fanɛ feeŋ yili

esa ko be katelamu

ŋ ka mbe kukɔ bre,

2fo gbagba be kɔnɔ to

be mmalga kre fo nna na;

nɛ fo kɔnɔ naseso na

e kilgi m pɛ fo.

3M pibinyɛn, ŋkpal fo ka tɔr

amodoŋwura be enɔ to so,

kananɛ feeŋ wora n nya

fo kumu nde.

Nya manaŋ n ya kule

amodoŋwura fanɛ

e ta kukɔ na m paŋ fo.

4Sa maŋ ta loŋ be kesheŋ na

n wora ewɔji,

ŋko ŋ kplaŋ kumo so

a dese a di.

5Wora ania n lar

kesheŋ na to manaŋ,

fanɛ kananɛ kusɔbɔya

ŋko kabuibi nɛ e wɔ

kejigbelɛ to bee wu ekpampo

nsaa kɔ a fin

kumɔlga kumo be kumu na.

6Betɔlpo, men keni

kananɛ atutulombi

bee wora asheŋ so,

ŋ koya kebaawɔtɔ.

7B maŋ kɔ bejuŋkparpo

ŋko bewura

ŋko basa nɛ baa ji bumo

be edemu a sa bumo,

8ŋkeshin nɛ bumo alɛ bee fin

bumo be ajibi ketarso nna

a yili pɔɛŋ nɛ kechali e fo.

9Etɔlpo, nuso be ewushi

nɛ fee sha nɛ fo wushi?

Saŋɛ mo nɛ feeŋ tiŋi edi to

ŋ koso n shuŋ?

10Kusɔ nɛ etɔlpo bee kaa kaŋɛ

e la fanɛ;

shin nɛ n di gbrɛbi,

ŋko shin nɛ n chena

n wushi gbrɛbi.

11Ama saŋɛ nɛ e dese a di na

nɛ ketir bee nyaŋ mo

a wɔtɔ fanɛ

beyu ka ta adoŋsɔ ŋ kuŋ

esa ekpa n suge mbe asɔ na.

12Basa lubi nɛ basa fuloŋ

e naa nite a ku efɛ.

13Baa kaa wora basa

anishi nna

ŋko a ta bumo be eyur be mba

a malga basa kutɔ

a fule bumo.

14Baa wora loŋ nna

nsaa kɔ nfɛra lubi a kre asheŋ

a bar kebagato

basa to kaplɛkama.

15Ŋkpal loŋ so

tɔrɔ nɛ k bee yɛr basa

kemur to na,

beeŋ tɔr bumo so

m mur bumo

saŋɛ nɛ b maa tama kumo na.

16Asɔ ashunu nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ

kishi ga na nde:

17Kamoowu

nɛ kudonduloŋ fɛpo

nɛ enɔ nɛ k bee mɔ

basa nɛ b maŋ wora n da so,

18nɛ nfɛra fɛso lubi

nɛ basa nɛ alubi be kewora

maa choŋ bumo so

19nɛ shɛdajipo nɛ e bee ku efɛ

a deŋi abar so

nɛ edebɔrpo nɛ

e bee ta beteri be amu

a ŋmɛa abar.

Kesakalea be asheŋ

20M pibinyɛn, baa bɛ

kusɔ nɛ fo tuto kaŋɛ fo so,

nsaa maa kplaŋ asɔ nɛ

fo nio ŋini fo so.

21Shin nɛ bumo be mmalga

e baa wɔ fo

nfɛra to saŋkama

fanɛ a ka la kubɔtoshembi

a di fo na.

22Shin nɛ a baa ŋini fo ekpa;

nsaa kuŋ fo kanyɛso.

Saŋkama nɛ fo di n tiŋi,

fo shin nɛ a baa ji fo asoeto.

23Ŋkpal manɛ so fo nio

nɛ fo tuto be keŋini

du fanɛ kefulto nna n sa fo;

nɛ bumo be kasogberge malɛ

bee sa fo kebaawɔtɔ lela.

24Bumo be keŋini na

e naaŋ kuŋ fo

ashi esa pɔtɛ be eche

be kayɛlga

be mmalga belbelso to.

25Sa maŋ kpal

loŋ be beche be kebita so

n yɛlga bumo;

ŋko n shin nɛ

bumo be kayɛlga so

be kekeni fo,

e shin nɛ fo sha bumo.

26Sakaleche be yawu maŋ fo

bodobodo be amansherbi so,

ama esa be eche be kasha

beeŋ tiŋ n shin nɛ fo luri

tɔrɔ gboŋgboŋi to.

27Esa beeŋ tiŋ n chɔɔ edɛ

n wɔtɔ mbe kusɔbuuso to,

nɛ kusɔbuuso na maaŋ chɔɔ a?

28Ŋko esa beeŋ tiŋ n ta aya fuloŋ

n nite ajanwulɛ so

nɛ a maaŋ chɔɔ mo a?

29To, loŋ koŋwule na

nɛ k du n sa

esa kama nɛ

e di mo barkasa be eche.

Esa kama nɛ e wora loŋ

maaŋ paŋ kasogberge kikɛ.

30Basa maa sha beyu be asheŋ;

hale eyu yuri ajibi n ji

ŋkpal akoŋ so gba,

nɛ b pɛ mo,

31baaŋ gberge mo kusoe

n shin nɛ e ka kusɔ nɛ

e yur na be kukɔ

ale ashunu.

Hale kumo be loŋ

beeŋ shin nɛ e paŋ

kusɔ nɛ e kɔ kikɛ gba,

baaŋ shin nɛ e wora loŋ.

32Enyɛn kama nɛ e bee sha

mo braana be beche

maŋ kɔ nfɛra nna na.

Mo alɛ gbagba be kumu nɛ

e baa jija na.

33Kebri nɛ ŋaba e

naa jo loŋ be esa.

Mo alɛ nɛ anishinyɔr

e naa baa la saŋkikɛ.

34Ŋkpal manɛ so

kedata be agbo lubi ga,

nɛ enyɛn bee bishi

kumo be kuwule

a maa wu kuwɔr kuraa.

35Sheŋ malɛ maa tiŋ a ka

kedata be agbo be kukɔ.

Kakɛ kama maŋ wɔtɔ

a wushi kedata be agbo.

7

Sakaleche be kasokpele be asheŋ

1M pibinyɛn,

baa nyiŋi asɔ nɛ ŋ kaŋɛ fo na.

Sa maŋ teŋ kusɔ nɛ

ŋ kaŋɛ fo na so kikɛ.

2Baa wora asɔ nɛ ŋ kaŋɛ na

nseŋ ji efute tenteŋ;

Baa de so,

nsaa bɛ ma keŋini na so

fanɛ kananɛ esa bee kuŋ

kusɔ nɛ e bee sha ga na.

3Baa kɔ asɔ nɛ

ŋ ŋini fo na to saŋkikɛ,

n shin nɛ a baa wɔ

fo kagbene to.

4Ta kanyiasheŋ ŋ

ki fanɛ fo sipoche,

nseŋ ta lakal malɛ

ŋ ki fo teri kpakpaso.

5Amo e naŋ kuŋ fo

ashi fo braana be beche,

nɛ beche nɛ b kɔ

kesakalea so

be mmalga belbelso to.

Sakaleche be asheŋ

6Kachako nɛ n jule ŋ keni

ma ebu be tokuro to,

7n wu mbrantiɛbia damta

nɛ b maa pin asheŋ to

manaŋ manaŋ,

nseŋ keni bumo to

n wu ewulpo ko.

8E daa na kubɔrbi so nna

a mata kakpa

nɛ eche ko daa wɔ,

nseŋ bɔla eche na be kawu ase.

9Kaaseso e daa la,

nɛ kaboŋ birito.

10Nɛ kache na mɛato

kesakalea so

n lar n yɔ mo kutɔ.

Mbe nfɛra daa yil

kananɛ e beeŋ wora

n nya kabrantiɛbia na n yɔ

mbe laŋ to nna.

11Eche na daŋ paŋ

anishinyɔr nna,

nsaa nite kubɔrbi so saŋkikɛ

a malga awɔrso.

12Saŋko e bee yili

kebonfu ko to nna a jo,

saŋko malɛ kubɔrbi so,

saŋko malɛ kebɛ to.

13E ka ya tu kebinyɛnbi na

nɛ e pɛ mo to,

m pepe mbe kɔnɔpurbi

nseŋ keni mbe anishito diimbi

ŋ kaŋɛ le:

14“Kabre nɛ m mɔ

asɔbɔya n lara sarga;

eblaŋ wɔ ma laŋ to.

15Amoso nɛ n lar a fin fo

nseŋ keni n wu fo nfe!

16Ma alɛ ta ljipt be efuli so

be ago peper

be asɔ deseso nna

n deŋi ma gedo so.

17Nseŋ ta etulale nɛ baa tre

mir nɛ alowe

nɛ Sinamɔn na

ŋ ŋmenyaŋ kumo kikɛ so.

18Amoso, baa ba

nɛ an ya sha abar

nseŋ ji anyi be amu

hale nɛ kare e ya chɛ.

19Ma kul maŋ wɔ epe,

e yɔ kade wɔfɔ ko nna.

20E ta amansherbi damta

nna n yɔ.

Bɔkwe anyɔ pɔɛŋ e beeŋ ba.”

21Kache na ta

mmalga belbelso nna,

n fule mo, m pɛ mo

nɛ e shuli n sa mo.

22Nseŋ bɛ mo so epul na to

fanɛ kananɛ baa keta kusɔbɔya

a yɔ nɛ b ya mɔ,

ŋko kananɛ chibir bee shile a luri

kejigbelɛ to nɛ k bee pɛ kumo,

23nɛ b ya too ketanyembi

n wɔtɔ kumo be kagbene to

m mɔ na.

Kebinyɛnbi na daa du nna fanɛ

kabuibi nɛ e bee yɔ

kejigbelɛ to.

E daa maŋ nyi fanɛ

kenishipere to nɛ

e bee yɔ na.

24Amoso, naniere,

ma mbinyɛnsobi,

men nu nfe.

Men kaŋ kusoe n nu

kusɔ nɛ mee kaŋɛ ere.

25Men sa maŋ kaŋ shin nɛ

men be ekama

be kagbene e yɔ

loŋ be eche so.

Men sa maa sa

loŋ be beche kashuli.

26Eche na shin nɛ

benyɛn damta

paŋ bumo be eyilikpa.

Esa maaŋ tiŋ ŋ karga basa

nɛ e shin nɛ b mur.

27Fo baa yɔ mo pe,

kumo ere luwu be ekpa

nɛ fo bɔ na.

Mo pe e la ekpa shimbi

nɛ k bee yɔ luwu to.

8

Kanyiasheŋ ka walɛ be asheŋ

1Nu nfe,

kanyiasheŋ e naa tre na.

Lakal e naa kaŋɛ awɔrso

fanɛ fo nu n sa mo na.

2K wɔ abee so nna

nseŋ mata ekpakar

nɛ ŋkpancheri.

3Kade be kabunagboŋ

nɛ baa bɔla a luri kade to na

ase nɛ k wɔ a tre a kaŋɛ:

4“Dimɛdi kikɛ nɛ e wɔ

kasawule so nɛ mee kaŋɛ na.

5Menyee wora abibisheŋ nna a?

Men nya kenimufɛra.

Men wuli nna ŋko?

Men wora nfɛra.

6Men kaŋ kusoe n nu

ma mmalga lela ere.

Kusɔ kama nɛ ŋ kaŋɛ menyi na

niŋi ekpa nna.

7Kashenteŋ nɛ mee ji,

maa sha efɛ.

8Kusɔ kama nɛ ŋ kaŋɛ

la kashenteŋ nna,

efɛ ŋko kafulesheŋ kikɛ

maŋ wɔ kumo to.

9K baŋ di efuli nna

n sa esa kama nɛ

e bee pin asheŋ to,

nseŋ bugi to n sa esa

nɛ e kɔ kenyi.

10Lara ma keŋini ere

nseŋ yige gbiti.

Baa fin kenyi

a chɔ shuwa lela.

11Kanyiasheŋ kɔ tɔnɔ

a chɔ abitasɔ kikɛ.

Dimɛdi be kusɔ shaso kikɛ

maaŋ tiŋ n ta kumo be kumu

m ber kanyiasheŋ.

12Ma, kanyiasheŋ,

e naa sa asheŋ be kepin to

nɛ kenyi nɛ demu be keji

nɛ kumo be ekpa so be nfɛra.

13Enyɛnpe Ebɔrɛ

be kesa bunyaŋ

e la alubi be kekishi.

Kamoowu nɛ ŋkpensheŋ,

nɛ asheŋ lubi nɛ efɛ be mmalga

maa par Ebɔrɛ kikɛ.

14Ma e naa kre ŋkre

nsaa wora a bɔlɔ so na.

Ma e naa pin asheŋ to,

nsaa kɔ eleŋ na.

15Ma e naa chɛ bewurjipo to

nɛ baa keni bumo be efuliana so,

nsaa chɛ bejuŋkparpo to

nɛ baa wora mbra lela.

16Ma e naa chɛ

ejuŋkparpo kikɛ to

nɛ e bee juŋkpar basa.

Ma e naa chɛ ekrachi

nɛ bewurjipo kikɛ to.

17Mee sha bumo nɛ

baa sha ma nna.

Esa kama nɛ e bee fin ma

kenishipereso beeŋ wu ma.

18Ŋ kɔ kedamaya,

nɛ kemaŋkura,

nɛ anishito be keyɔ,

nɛ kɔŋkɔŋ be keji

be kebaawɔtɔ nna a sa basa.

19Kusɔ nɛ feeŋ nya ma kutɔ

bɔ shuwa

nɛ gbiti lela.

20Ekpa niŋi so,

nɛ kebaaji asheŋ

nɛ amo be ekpa so

be ekpa nɛ m bɔ.

21Mee sa bumo nɛ baa sha

ma kedamaya nna

nsaa shin nɛ asɔ lela bee bɔlɔ

bumo be nwu.

22Ma nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na

juŋkpar n to.

Dradra na kikɛ nɛ e to ma.

23Sososo kikɛ nɛ e to ma.

N wɔtɔ nna pɔɛŋ

nɛ durnya fara.

24B kurge ma nna pɔɛŋ

nɛ etekuana kikɛ fara.

Ŋ ka fara

nɛ nchu be abuye maŋ wɔtɔ.

25N wɔtɔ nna pɔɛŋ

nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ to abeegboŋ,

n ta amo n yili

amo be eyilikpa.

26N wɔtɔ nna pɔɛŋ nɛ

Ebɔrɛ to kasawule,

nɛ sososo nɛ shishɛr

nɛ kasawule dɔso.

27N wɔtɔ nna pɔɛŋ,

nɛ e ta awɔlpa n yili

amo be kaboŋ,

nseŋ yili kakpa

nɛ esa be kenishi

beeŋ tiŋ n wu

n ya tar ashi teku so.

28N wɔtɔ nna pɔɛŋ

nɛ e ta abɔrɛwɔlpa

n wɔtɔ esoso,

nseŋ bugi nchu n wɔtɔ teku to,

29nseŋ ponte ŋ kaŋɛ nchu na

fanɛ a sa maŋ bɔlɔ n dii

a chɔ kananɛ e kaŋɛ amo

saŋɛ nɛ e tɔl

durnya be gbaltɔlase na.

30N daa wɔ mo kutɔ nna fanɛ

esa nɛ e nyi asɔ be kewora,

nsaa chɛ mo to a lɔŋɛ asɔ

nsaa du fanɛ kebibi.

Ma kagbene bee fuli ma nna

ashi mbe anishito,

nɛ ma alɛ bee sa mo

kagbenefuli kachɛ kama.

31Ma kagbene fuli durnya so,

nɛ basa nɛ b wɔ kumo to be asheŋ

bee bɔlɔ ma kenishi ga.

32Naniere, mbifɔlbi,

men kaŋ kusoe n nu,

Men wora asɔ nɛ

ŋ kaŋɛ ere nɛ a shin nɛ

men be ŋgbene e fuli menyi.

33Men nu kusɔ nɛ mee

ŋini menyi ere,

nseŋ nya kanyiasheŋ.

Men sa maŋ kplaŋ kumo so.

34Bekama nɛ baa ba

ma laŋ to m ba kaa chena

ma kabuna to,

a jo a nu ma mmalga na

be ŋgbene beeŋ fuli bumo.

35Bekama nɛ b nya ma,

nya ŋkpa;

nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ malɛ

be kagbene fuli bumo so.

36Bekama nɛ b maŋ nya ma bre

bee tɔrɔ bumo be amu nna.

Ekama nɛ e kishi ma

bee sha luwu nna na.”

9

Kanyiasheŋ nɛ kawuli be asheŋ

1Kanyiasheŋ pɔr kumo be ebu nna

n yili eshabɔrɛ ashunu so.

2Nseŋ shin nɛ b mɔ

kusɔbɔya n wora kejigboŋ;

nseŋ ta asɔ

nɛ amo be efɛa bee dufɛ viim

n wɔtɔ nsa to n yili.

3Nseŋ shuŋi mbe mbita fanɛ

b ya yili kade be mboŋ jeŋgreŋ

m ponte n tre basa ŋ kaŋɛ:

4“Menyi nɛ men maa pin asheŋ to

manaŋ manaŋ na e luri m ba.”

Nseŋ kaŋɛ bewulpo malɛ le:

5“Men ba ji ma ajibi

nseŋ nu nsa belbelso

nɛ n wora n yili na.

6Men lar basa nɛ

b maa pin asheŋ to

manaŋ manaŋ na be katuŋ to

nseŋ ji efute.

Men shin nɛ asheŋ be kepin to

e baa ŋini menyi ekpa.”

7Fo baa ŋini esa nɛ

e kɔ mpuchi ekpa,

katege nɛ fee fin a sa fo kumu na.

Nɛ fo fiɛ esa lubi so,

feeŋ luri tɔrɔ to.

8Sa maŋ kaŋ fiɛ

esa nɛ e bee puchi so,

fo baŋ wora loŋ,

e beeŋ kishi fo.

Ama fo baŋ ŋini enyiashempo bre

ekpa e beeŋ sa fo bunyaŋ.

9Kusɔ kama nɛ fo

kaŋɛ enyiashempo,

bee sa mo kanyiasheŋ nna a ti so.

Kusɔ kama malɛ

nɛ fo kaŋɛ basa nɛ

baa wora asheŋ niŋiso,

bee sa bumo kenyi nna a ti so.

10Nɛ fee sha kanyiasheŋ,

fo fara a ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ.

Nɛ fo baa nyi Ebɔrɛ cheembi na,

feeŋ baa pin asheŋ to.

11Kanyiasheŋ beeŋ shin nɛ

fo ŋkpa e teŋi so.

12Fo nyiasheŋ,

feeŋ ji kumo be tɔnɔ;

Fo kpal kamoowuso

ŋ kini kanyiasheŋ

feeŋ ji awurfoŋ.

13Kawuli du fanɛ

eche nɛ e maa pin

asheŋ to manaŋ manaŋ

nsaa da asheŋ a wea abar to nna.

14E bee chena mbe kabuna to

ashi kaboŋ jeŋgreŋ nɛ

baaŋ wu mo nna,

15a tre a kaŋɛ basa nɛ baa choŋ le:

16“Basa nɛ b maa pin

asheŋ to manaŋ manaŋ,

e luri m ba.”

Nsaa kaŋɛ bewulpo malɛ le:

17“Keyuri nchu wɔ ebel,

ama ajibi nɛ fo ŋana n ji

e wɔ ebel a chɔ amo”

18Basa nɛ baa nu mbe kafulesheŋ

maŋ nyi fanɛ

bekama nɛ b luri mbe laŋ to kikɛ

bee yɔ bubuni to nna.

10

Ewura Sɔlɔmɔn be aŋasa

1Ewura Sɔlɔmɔn be aŋasa nde:

Kebia nyiashempo

bee bar mo tuto nɛ mo nio

kumu saŋɛ nna,

ama kebia wulpo bre

bee wɔtɔ bumo ebesa to nna.

2Kapuni be kedamaya

maa lar tɔnɔ a sa esa

ama kashenteŋji bre

bee mɔlga esa be ŋkpa nna.

3Enyɛnpe Ebɔrɛ maaŋ shin nɛ

basa lela e di akoŋ,

Mo alɛ maaŋ shin nɛ

alubiworapoana e nya

kusɔ nɛ baa sha.

4Ntɔl bee bar esa ketir nna,

ama kepere kenishi n shuŋ

bre bee shin nɛ esa bee

dii dama nna.

5Enyiashempo bee teŋi

asɔ saŋɛ nɛ a bel nna,

ama k la anishinyɔr nna fanɛ

esa e baa dese a di

kasɔteŋi be jemanɛ.

6Basa lela bee nya nɛfa nna;

ama nfɛra lubi e ŋana

a wɔ esa lubi

be mmalga be kaman.

7Basa lela be alela so

nɛ baa nyiŋi bumo,

ama b maa nyiŋi

belubiwurapo bre kikɛ.

8Basa nɛ b kɔ lakal

bee sɔ kasotoji nna,

ama basa nɛ baa malga

kawuliso bre

maa chɛr nsaa tɔr.

9Beshenteŋjipo bee nya kekuŋ nna,

nɛ shɛŋ maa gbuŋgbuŋ bumo;

ama kebirkɔnshiwura be asheŋ

beeŋ lar efuli.

10Esa nɛ e bee dɔ

a buu kashenteŋ so

bee wɔtɔ basa ebesa to nna,

ama esa nɛ e maa fɛ nfɛra

pɔɛŋ nsaa malga

maa chɛr nsaa tɔr.

11Esa lela be mmalga du fanɛ

kebuye nna a sa ŋkpa,

ama kamɔ be nfɛra lubi

e ŋana a wɔ esa lubi

be mmalga be kaman.

12Kekishi bee bar kamɔrɔji

nɛ kebagato nna,

ama kasha bre bee kplaŋ

aworandeso kikɛ so nna.

13Esa be mmalga e naa ŋini fanɛ

e la enyiashempo,

ama ewulpo bre

daga kasogberge nna.

14Enyiashempo bee fin kenyi nna

a ti so saŋkikɛ,

ama ewulpo be mmalga

e naa da mo a lɛ.

15Kedamaya bee kuŋ

damawuraana nna

fanɛ kananɛ baa pɔr egbal

a kuŋ kade na,

ama ketir bre maa kuŋ betirpo.

16Alela be kakɔka

e la ŋkpa tenteŋ,

ama alubi bre bee shin nɛ

esa bee wora alubi nna a ti so.

17Basa nɛ baa shuli a sɔ keŋini

be kasogberge beeŋ ji efute,

ama bumo nɛ b maa shuli

kewora n jija bre

be lalaloge maa kaa walɛ.

18Esa kama nɛ kekishi wɔ mo to

la efɛpo nna.

Ewulpo e naa ta

b yɛ b yɛ a shuŋ.

19Fo baa malga ga

fo maa kra malga a foe.

Nɛ fo nyi asheŋ

fo maaŋ baa malga ga.

20Esa lela be mmalga

du fanɛ gbiti nna,

ama esa lubi maa sa

esa nfɛra nɛ k kɔ tɔnɔ.

21Esa lela be mmalga

kɔ tɔnɔ nna n sa basa damta,

ama kawuli beeŋ tiŋ m mɔ fo.

22Enyɛnpe Ebɔrɛ e naa ta

esa e ki damawura.

Kepere kenishi n shuŋ

maaŋ tiŋ n shin nɛ fo dii dama.

23Ewulpo nɛ alubi be kewora

bee wora ebel.

Kanyiasheŋ e naa par benyipo bre.

24Basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso

bee nya kusɔ nɛ baa sha nna,

ama kusɔ nɛ belubiworapo bre

maa sha nɛ baa nya ga.

25Afugboŋ bee ba nna

m ba kaa ber alubiworapoana a lɛ,

ama beshenteŋjipo bre

bee nya kumɔlga nna saŋkama.

26Sa maŋ shin nɛ etɔlpo

e wora shɛŋ n sa fo,

mbe asheŋ wora so kikɛ

du nna fanɛ fo ka ji dorobi

nɛ anyi bee nyiri fo;

ŋko edishi ka luri fo anishito nna.

27Wora Enyɛnpe Ebɔrɛ na kasonu

nseŋ ji efute n chɛr.

Kumu kpakpasowura

bee wu nna nɛ mbe saŋɛ maŋ naŋ fo.

28Basa lela be kanya

bee bar kagbenefuli nna,

ama belubiworapo bre

maaŋ nya kusɔ nɛ baa tama kikɛ.

29Enyɛnpe Ebɔrɛ

bee kuŋ beshenteŋjipo nna,

nsaa mur bumo nɛ

baa wora alubi.

30Basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi

bee nya kekuŋ

saŋkikɛ nna,

ama belubiworapo bre

maaŋ ji efute n chɛr kasawule so.

31Basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi

bee malga

kanyiasheŋ be mmalga nna,

ama baaŋ kuŋ

mmalga lubi wora bre ekpa.

32Basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi

e nyi asheŋ lela

nɛ a daga kemalga,

ama asheŋ besaso nɛ belubiworapo

bre bee malga saŋkama.

11

1Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi

kapuni be kasɔkarga ga.

Kasɔkarga nɛ k bɔla ekpa

e naa fuli mbe kagbene.

2Kamoowuwuraana maa chɛr

nsaa ji anishinyɔr.

Kamubrase bre

bee sa esa kanyiasheŋ nna.

3Basa lela be kashenteŋji

e naa kuŋ bumo.

Basa nɛ esa maaŋ tiŋ n yirda bre

gbagba be kebirkɔnshi

e naa mur bumo.

4Kedamaya maaŋ ba kɔ tɔnɔ

n sa fo gbagba fo kaluwuachɛ,

ama kashenteŋji bre

beeŋ tiŋ m mɔlga fo ŋkpa.

5Kashenteŋji bee shin nɛ

kebaawɔtɔ bee ki pɔpɔtɔ nna

a sa esa lela,

ama belubiworapo bre

gbagba e naa da bumo amu a lɛ.

6Kecheembiya e naa

mɔlga beshenteŋjipo,

ama basa nɛ esa maaŋ tiŋ n yirda bre

gbagba be kejimuni

e naa ki kejigbelɛ a pɛ bumo.

7Belubiworapo nɛ tama e naa wu,

nɛ bumo be yirda

nɛ k deŋ bumo be kedamaya so

e ki fuloŋ.

8Basa cheembi bee nya kekuŋ

ashi tɔrɔ nɛ k bee ba

belubiworapo so na to nna.

9Basa nɛ b maa ŋana Ebɔrɛ be mmalga

beeŋ tiŋ n yɛr esa kemur to,

ama basa cheembi

be kanyiasheŋ be mmalga

bee sa esa kumɔlga nna.

10Beshenteŋjipo baŋ dii dama,

bumo be kade to ebi kikɛ be ŋgbene

bee fuli bumo nna.

Alubiworapo malɛ baŋ wu

mbe kade to ebi be ŋgbene

bee fuli bumo nna.

11Basa cheembi be nɛfa

bee maŋ bumo be kade so nna,

ama basa lubi bre be mmalga

bee mur bumo be kade nna.

12Ewulpo e naa ji beko be asheŋ,

enyiashempo bre bee loto nna.

13Esheŋjipo kikɛ maŋ kɔ ashiri,

ama feeŋ tiŋ n yirda

esa nɛ basa bee sa yirda bre.

14Efuli nɛ k maŋ kɔ

bejuŋkparpo nyiashempo

bee mur nna;

ama besoetojipo damta

bee kuŋ efuli nna.

15Nɛ fo yili kajinamu

n sa esa nɛ fo maŋ nyi,

feeŋ wora n daa nyi nna.

Amoso sa maŋ ta fo kumu m baga nfɔl.

16Eche nɛ e bee bugi enɔ a kɛ

bee nya kemaŋkura nna,

ama eche nɛ e maŋ kɔ da bre

bee bar anishinyɔr nna.

Etɔlpo maaŋ dii dama kikɛ,

ama basa nɛ baa pere kenishi a shuŋ bre

beeŋ dii dama.

17Nɛ fee wora kelela

fo kumu nɛ fee wora a sa.

Nɛ basa be awurfoŋ bee wora fo ebel,

fo alɛ gba beeŋ luri tɔrɔ to.

18Belubiworapo maa nya tɔnɔ kikɛ,

ama esa nɛ e bee wora kelela bre

maaŋ paŋ kumo be tɔnɔ kikɛ.

19Esa kama nɛ e yili

mbe kagbene to fanɛ

e beeŋ wora kelela beeŋ ji efute tenteŋ,

ama esa kama nɛ e yili

mbe kagbene to fanɛ

e beeŋ wora alubi bre

maaŋ ji efute n chɛr kikɛ.

20Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi

nfɛra lubiwura ga,

ama e bee sha bekama

nɛ baa wora asheŋ lela bre ga.

21K baa dese nna geeŋ fanɛ

baaŋ gberge belubiworapo kusoe,

ama bekama nɛ baa wora

asheŋ niŋiso bre

beeŋ gelge kasogberge.

22Eche nɛ e walɛ kebita

nsaa maŋ kɔ da

du fanɛ shuwa be kepinibi nna

ashi preku be kamuna to.

23Asɔ kama nɛ basa lela bee fin

bee ki asɔ lela nna.

Ama belubiworapo bre baŋ nya asɔ

k bee pɛ basa agbo nna.

24Kakɛ maa loge asɔ.

Beko bee kɛ ga,

bumo alɛ nsaa dii dama saŋkikɛ,

nɛ beko malɛ kɔ miri ga

nsaa la betirpo saŋkikɛ.

25Fo baa bugi enɔ a kɛ

feeŋ dii dama.

Chɛ beko to

nɛ beko malɛ e chɛ fo to.

26Basa bee sho bumo

nɛ baa ti ajibi so a yili fanɛ

amo be yawu e di pɔɛŋ nɛ b fa na

kɔnɔ nna,

nsaa chɔrɔ bekama nɛ baa fa

amo saŋkikɛ na.

27Esa kama nɛ e bee fin asheŋ lela

bee nya asheŋ lela nna,

nɛ asheŋ lubi malɛ bee tu

ekama nɛ e bee fin asheŋ lubi.

28Bekama nɛ b ta

bumo be tama n deŋi

bumo be kanya so

beeŋ gbaŋgbaŋ n tɔr

fanɛ ketarso be afantaŋ,

ama basa cheembi bre

beeŋ baa purge afantaŋ popɔr

fanɛ kechaliso be ndibi nna saŋkama.

29Bekama nɛ baa fin asheŋ lubi

a ba bumo be laŋ to ebi so

maaŋ nya kapetɛ n ji kikɛ.

Bewulpo malɛ beeŋ baa la

benyiashempo be anya nna saŋkama.

30Kecheembiya bee sa ŋkpa nna,

ama kumu kpakpaso

be kebaawɔtɔ bre bee mɔ nna.

31Nɛ basa lela bee nya

kelela be kakɔka durnya ere to,

kumo ere kashenteŋto,

basa lubi gba beeŋ nya kasogberge.

12

1Ekama nɛ e bee sha keniŋi

bee nya kenyi nna.

Ama ekama nɛ e kishi keniŋi

la ewulpo nna.

2Enyɛnpe Ebɔrɛ be kagbene

bee fuli basa lela so nna,

ama e maa sa bekama

nɛ baa kre asheŋ lubi bre

kashuli kikɛ.

3Kumu kpakpaso be asheŋ woraso

maa kuŋ esa,

ama kecheembiya bre

bee shin nɛ esa

bee yili to kiŋkiŋ nna.

4Eche nɛ e kɔ da lela

bee bar mo kul kamusaŋɛ

nɛ kagbenefuli nna,

ama eche nɛ e bee wɔtɔ

mo kul anishinyɔr to bre

du fanɛ kɔrtɔ lubi nna.

5Beshenteŋjipo bee wora asheŋ

nɛ amo be ekpa so nna,

ama belubiworapo bre

bee fule basa nna.

6Belubiworapo be mmalga

bee bar kamɔ nna,

ama basa cheembi bre be mmalga

bee lara esa eyilikpa lubi to nna.

7Belubiworapo baŋ tɔr,

bumo nɛ bumo kanaŋ kikɛ

bee mur nna,

ama basa cheembi bre

be kanaŋ wɔtɔ nna mbaanaayɔ.

8Esa be kanyiasheŋ

e naa sa mo kechɔrɔ,

nɛ kawulisheŋ malɛ

bee shin nɛ baa keni esa jiga.

9Kebaa la ebɔlpo a shuŋ a ji

bɔ keta fo kumu n yili

eyilikpagboŋ nsaa di akoŋ.

10Basa lela bee keni

bumo be asɔbɔya gba so nɛnɛ nna,

ama basa lubi bre

be shɛŋ maŋ wɔ

bumo be asɔbɔya to.

11Bedɔpo nɛ b pere kenishi a shuŋ

maaŋ paŋ kusɔ jiso kikɛ,

ewulpo e naa jija saŋɛ

a bɛ asheŋ fuloŋ so.

12Belubiworapo bee kɔ nna a fin

alubi be kewora,

ama basa cheembi bre

mur achin nna

n yili fanɛ ndibi,

a maa gbuŋgbuŋ to kikɛ.

13Belubiworapo gbagba be mmalga

e naa kilgi a kre bumo,

ama beshenteŋjipo bre

bee lara bumo be amu asheŋ to nna.

14Feeŋ nya kusɔ kama

nɛ fo wora ŋko ŋ kaŋɛ be tɔnɔ.

15Ewulpo nawule

e naa fɛ fanɛ

e kɔ kashenteŋ nna saŋkama.

Enyiashempo bre

bee kaŋ kusoe nna a nu kasotoji.

16Ewulpo e naa nya agbo a puŋi kɔnɔ.

Enyiashempo bre

bee kplaŋ katege so nna.

17Fo baŋ ji kashenteŋ,

basa bee wora asheŋ a niŋi ekpa nna,

ama efɛ bre bee shin nɛ basa

bee wora asheŋ a gbɛto nna.

18Esa nɛ e maa fɛ nfɛra

pɔɛŋ nsaa malga

be mmalga bee besa nna fanɛ

b ka ŋe esa kasaŋɛ nna,

ama enyiashempo be mmalga bre

bee wushi ebesa nna.

19Efɛ maa chɛr nsaa fo ekar,

ama kashenteŋ bre

wɔtɔ nna mbaanaayɔ.

20Efɛ e wɔ basa nɛ baa kre

asheŋ lubi be nfɛra to,

ama bekama nɛ baa kre asheŋ lela bre

kɔ kagbenefuli nna.

21Asheŋ lubi maa tiŋ a tu

basa lela,

ama belubiworapo bre

maaŋ gelge tɔrɔ kikɛ.

22Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi befɛpo

be asheŋ ga,

ama mbe kagbene bee fuli

bekama nɛ baa ji kashenteŋ so nna.

23Enyiashempo bee ta

mbe kenyi nna a ŋana,

ama ewulpo bre

bee shin nɛ mbe kawuli

bee di efuli nna.

24Basa nɛ baa pere kenishi a shuŋ

e naŋ ji kuwura;

ntɔl bre bee ta esa nna

a ki kenya.

25Kafɔŋ beeŋ tiŋ n shin nɛ

fo paŋ kagbenefuli,

ama kamalga lela

bee leŋ basa to nna.

26Basa cheembi bee ŋini

bumo teriana ekpa lela nna,

ama belubiworapo bre

be ekpa bee yɛr bumo

kefoe to nna.

27Etɔlpo maa nya

kusɔ nɛ e bee sha kikɛ,

ama esa nɛ e bee pere kenishi

a shuŋ bre beeŋ pɛ mbe anishi

be kabuibi.

28Kecheembiya be ekpa

e kɔ ŋkpa,

luwu maŋ wɔ kumo be

ekpa to kikɛ.

13

1Kebia nyiashempo kikɛ

bee kaŋ kusoe nna a nu

mo tuto be keŋini,

ama kumukpakpasowura bre

maa shuli a sɔ keŋini.

2Basa lela be mmalga

e naa ka bumo kukɔ,

basa lubi bre be kusɔ nɛ baa sha e la

kebaa tintiŋ basa a wɔtɔ

alubi be kewora to.

3Esa nɛ e bee tiŋ a keta

mbe kudonduloŋ

beeŋ kuŋ mbe ŋkpa,

ama esa nɛ mbe kɔnɔ

maŋ kɔ kemɔrɛbi

bee mur mbe kumu nna.

4Etɔlpo bee yɛlga kusɔ gba,

jiga nna,

e maaŋ tiŋ n nya kumo,

ama esa kama nɛ e bee pere kenishi

a shuŋ bre

beeŋ tiŋ n nya kusɔ kama

nɛ e bee sha.

5Esa cheembi kikɛ

kishi kafulesheŋ nna,

ama basa lubi bre

be aworbi bee bar bumo

anishinyɔr nɛ nyɔmu nna.

6Kebaawora asheŋ niŋiso

bee kuŋ esa niŋiso nna,

ama alubi bre

bee da basa lubi nna a lɛ.

7Basa ko bee ta bumo be amu nna

fanɛ damawuraana,

ama bumo alɛ maŋ kɔ shɛŋ.

Beko malɛ bee ta bumo be amu

nna fanɛ betirpo,

bumo alɛ nsaa la damawuraana kashenteŋto.

8Saŋko, damawuraana bee kaa ta

bumo be kanya nna

a kuŋ bumo be amu,

ama betirpo bre

maa kaa luri loŋ be asheŋ to.

9Basa cheembi du fanɛ

kefulto nɛ k bee nyaŋɛ

nsaa nyɛkpɛ saŋkama nna,

ama basa lubi bre du fanɛ

fitila nɛ k bee mɔrɛ

a shin nɛ k duŋ nna.

10Kamoowu bee bar

esa tɔrɔ nna.

Enyiashempo bre

bee fin kasotoji nna.

11Ekpa lubi so be kanya

maa chɛr nsaa loge.

Ama esa kama nɛ e bee fin

gbrɛgbrɛbi be kanya bee ti so

saŋkama nna.

12Tama nɛ k bee chɛr

pɔɛŋ nsaa ba

bee shin nɛ esa

be aba bee pɔ mo nna,

ama esa baa nya

kusɔ nɛ e bee fin,

k bee bar mo kagbenefuli nna.

13Esa nɛ e bee kini kasotoji lela

bee wɔtɔ mbe kumu tɔrɔ to nna,

ama emo nɛ e bee shuli

a sɔ kasotoji bre

bee nya kumo be tɔnɔ nna.

14Benyiashempo be keŋini

du fanɛ ŋkpa be kebuye nna,

a chɛ esa to nɛ

e bee gelge luwu be kenishipere.

15Esa nɛ e bee nase asheŋ

amo be edesekpa

bee nya kemaŋkura nna,

ama esa nɛ e paŋ lakal bre

wɔ ekpa nɛ k bee yɔ

kemur to so nna.

16Enyiashempo bee fɛ nfɛra nna

pɔɛŋ nsaa wora asheŋ,

ama ewulpo bre bee ta

mbe kawulisheŋ

nna a deŋi kelafa so.

17Kabɔ wulpo e naa bar

kebagato,

ama kabɔ nɛ e bee ji

kashenteŋ bre

bee bar kayurwushi nna.

18Esa kama nɛ e bee kplaŋ

keŋini so mo

nɛ ketir nɛ anishinyɔr

e naa baa la,

ama ekama nɛ e bee shuli

a sɔ keŋini bre

bee nya kemaŋkura nna.

19Kenya kusɔ nɛ esa bee sha

wɔ ebel nna nsaa wushi kagbene.

Bewulpo nawule e naa kini

kechɛrga ashi alubi to.

20Esa kama nɛ

e bee tu benyiashempo a nite

bee ki enyiashempo nna,

ama esa nɛ mo nɛ

bewulpo bee wora asheŋ bre

bee luri tɔrɔ to nna.

21Kumu lubi e ju a buu

alubiworapoana so,

ama basa nɛ baa wora

asheŋ niŋiso bre

be kakɔka la kumulela nna.

22Basa lela bee yige kapetɛ nna

a yili bumo be kaman to ebi,

ama belubiworapo bre

bee fin asɔ nna a yili

basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso.

23Etirpo be kasawule

beeŋ tiŋ n wora adɔjibi nɛnɛ,

ama basa nɛ b maa ji kashenteŋ

beeŋ puni n suge kanya na

kikɛ ŋ ka mo.

24Esa kama nɛ e maa gberge

mbe mbia kusoe

a ŋini bumo asheŋ

maa sha bumo nna na.

Esa kama nɛ e bee sha mbe mbia

bee gberge bumo kusoe nna

a ŋini bumo asheŋ saŋɛ nɛ k daga.

25Basa niŋiso kɔ ajibi

saŋkikɛ nna a ji,

ama belubiworapo bre

nɛ akoŋ e wɔ aya.

14

1Eche nyiashempo

bee koli kanaŋ nna,

ama eche wulpo bre

bee bure laŋ nna.

2Basa nɛ bumo be

asheŋ wora so niŋi

bee ŋana Ebɔrɛ nna,

ama esa kama nɛ

e maa wora asheŋ niŋiso

maa sa Ebɔrɛ bunyaŋ.

3Ewulpo be kamoowu be mmalga

bee bar mo kasogberge nna,

ama enyiashempo bre be kɔnɔ

bee mɔlga mo nna.

4Nɛ ana dɔso maŋ wɔtɔ,

ajibi maŋ wɔtɔ.

Ana dɔso be eleŋ e naa shin nɛ

ajibi damta bee ba.

5Kashenteŋ be shɛdajipo maa fule,

ama efɛ be shɛdajipo bre

be kamalga kikɛ la efɛ nna.

6Shiaworapo maaŋ tiŋ n nya

kanyiasheŋ kikɛ

ama lakalwura bre bee

nya kenyi manaŋ manaŋ nna.

7Sa maa tu bewulpo a wora asheŋ,

ŋkpal manɛ so

fo maaŋ tiŋ n nya

kanyiasheŋ bumo kutɔ.

8Enyiashempo be kanyiasheŋ

e naa ŋini mo ekpa,

ama ewulpo bre be kawuli

bee fule mo nna n ya kaa lɛ.

9Ewulpo nɛ asheŋ lubi maa fɔŋ,

ama esa lela bre bee fin

asheŋ be kelɔŋɛ nna.

10Esa pɔtɛ maaŋ tiŋ m pin

kagbenefuli ŋko ebesa

nɛ k wɔ esa be kagbene to.

11Esa lubi be laŋ maa chɛr

nsaa bure,

ama esa lela bre

be laŋ to be asheŋ

bee yɔ anishito nna saŋkama.

12Kebaawɔtɔ ko bee kaa duli

kebaawɔtɔ lela nna,

ama kumo be lalaloge

bee yɛr esa luwu to nna.

13Esa beeŋ tiŋ m mushe

nɛ mbe kagbene maŋ fuli mo

n loge.

Kagbenefuli malɛ baŋ loge,

kagbenejija e naa bɛ so.

14Kusɔ kama nɛ esa duu,

kulubi ŋko kelela,

kumo nɛ e beeŋ teŋi.

15Ewulpo e maa shika kasheŋ to,

enyiashempo bre

bee fɛ nfɛra nna

pɔɛŋ nsaa wora asheŋ.

16Enyiashempo bee ŋana

Ebɔrɛ nna

nsaa gelge alubi,

ewulpo bre du brembreŋ nna,

e maa fɛ nfɛra pɔɛŋ

nsaa wora asheŋ.

17Esa nɛ e bee nya agbo

manaŋ manaŋ

maa kraa wora a foe.

Enyiashempo bre

bee wushi eyur nna

a wora asheŋ.

18Ewulpo bee ji mbe kawuli

be tɔnɔ nna,

ama enyiashempo bre

bee nya kenyi nna a ti so.

19Belubiworapo e naaŋ jɔŋɛ

belelaworapo ase

n fin kechɛto ashi bumo kutɔ.

20Etirpo maŋ kɔ elopo,

ama damawuraana bre

kɔ beteri damta nna.

21Kekishi fo kurgepo

la kulubi nna,

ama Ebɔrɛ beeŋ nɛfa bekama

nɛ baa chɛ betirpo to.

22Bumo nɛ baa kre asheŋ lubi

beeŋ foe,

ama bumo nɛ

baa kre alelasheŋ

beeŋ nya

basa be kasha nɛ yirda.

23Kepere kenishi n shuŋ

bee bar tɔnɔ nna,

ama k baa tase a malga

nawule bre

bee bar ketir nna.

24Benyiashempo beeŋ nya

kedamaya be tɔnɔ,

ama bewulpo bre be kawulisheŋ

e naa shin nɛ basa bee pin fanɛ

b la bewulpo.

25Kashenteŋ be shɛdajipo

bee mɔlga basa be ŋkpa nna,

ama efɛ be shɛdajipo bre

bee lar basa kaman nna.

26Esa kama nɛ

e bee ŋana Ebɔrɛ,

mo nɛ mbe mbia beeŋ nya

Ebɔrɛ be kekuŋ.

27Kabɔrɛŋana du fanɛ

ŋkpa be kebuye nna;

a kuŋ esa ashi

luwu be ajigbelɛ to.

28Basa e la kuwura.

Ewura nɛ e maŋ kɔ basa

be kuwura maa ji eleŋ.

29Enyitipo e la enyiashempo.

Esa nɛ e bee nya agbo

manaŋ manaŋ

bee shin nɛ mbe kawulisheŋ

bee dii efuli nna.

30Kagbenewushi bee sa esa

ŋkpa nna,

ama kayurbesa bre

du fanɛ kɔrtɔ lubi nna a ji esa.

31Esa nɛ e bee mɛaŋ betirpo

maa sa Ebɔrɛ nɛ

e to bumo na bunyaŋ nna na,

ama esa nɛ

e bee wu betirpo kuwɔr bre

bee bunyaŋ Ebɔrɛ nna.

32Belubiworapo gbagba

be asheŋ lubi

e naa mur bumo,

ama belelaworapo bre be alela

e naa kuŋ bumo.

33Kanyiasheŋ wɔ basa nɛ

baa pin asheŋ to be ŋgbene to nna,

ama bewulpo bre

maŋ kɔ kumo.

34Kebaawora asheŋ niŋiso

e naa sa efuli kemaŋkura,

ama alubi bre

bee shin nɛ efuli bee sipa nna.

35Nyɛrbi nyiashempo be asheŋ

bee bɔlɔ bewura kenishi nna,

ama nyɛrbi wulpo bre

bee nya bewura

be kasogberge nna.

15

1Kɔnɔ belbelso bee ju agbo nna,

ama kɔnɔ nyaŋnyaŋso bre

bee kaa agbo nna.

2Enyiashempo be kamalga

bee koli basa nna a ba mo kutɔ,

ama kawulisheŋ e naa lar

ewulpo bre be kɔnɔ to.

3Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishi

wɔ kaplɛkama nna,

a wu kusɔ nɛ basa lubi

nɛ belela kikɛ bee wora.

4Kamalga lela

bee sa basa ŋkpa nna,

ama efɛ be mmalga bre

bee mɔ esa be kiyoyu nna.

5Ewulpo e naa kplaŋ mo tuto

nɛ mo nio be keŋini so.

Enyiashempo kikɛ

bee shin nɛ mo tuto

nɛ mo nio bee niŋi mo ekpa nna.

6Basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso

e naa ji bumo be kanya be tɔnɔ.

Ama tɔrɔ be saŋɛ belubiworapo bre

bee paŋ bumo be kanya nna.

7Benyiashempo be atuwebi

e naa sa basa kenyi,

mannɛ bewulpo peya.

8Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi

belubiworapo be sarga ga,

ama basa lela bre be kabɔrɛkule

bee bɔlɔ mo kenishi nna ga.

9Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi

belubiworapo be asheŋ wora so ga,

ama e bee sha basa nɛ baa wora

asheŋ lela bre ga.

10Kasogberge gboŋgboŋi

bee jo ekama

nɛ e maa bɔla ekpa niŋiso so

a wora asheŋ na nna.

Ekama nɛ e kini keŋini

nsaa bɛ ekpa nɛ k maŋ niŋi na so

beeŋ wu.

11Luwu nɛ nchaŋ gba

maaŋ tiŋ ŋ ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ so,

a bishi dimɛdi

be kagbene to be nfɛra.

12Esa nɛ e bee wora

basa eyurto kikɛ

maa sha keŋini,

amoso mo alɛ maaŋ yɔ

enyiashempo kutɔ

n ya fin kasotoji.

13Esa nɛ mbe kagbene fuli

maa gbir kenishito,

ama kagbenejija bre bee shin nɛ

esa be ŋkpa bee barga mo to nna.

14Enyiashempo kikɛ

bee koya nna a ti so,

ama kawulisheŋ e bɔlɔ

bewulpo bre to.

15Kebaawɔtɔ kpakpaso to

nɛ betirpo wɔ saŋkama,

ama esa nɛ

asheŋ bee bɔlɔ kenishi bre

be kebaawɔtɔ du fanɛ

esa nɛ e bee ji

kejigboŋ saŋkama nna.

16Kebaa la etirpo

nsaa ŋana Ebɔrɛ

bɔ kedamaya nɛ tɔrɔ.

17Kebaatu esa nɛ e bee sha fo

a ji nchu nɛ nfɔl bɔ kebaatu bedoŋ

n ji gbetɛgbetɛ.

18Esa nɛ e bee nya agbo

manaŋ manaŋ kikɛ

bee bar kolu nna,

ama enyitipo bre

bee kuŋ kolu nna.

19Etɔlpo be ekpa to e kɔ ewi,

ama esa nɛ e bee wora alela bre

be ekpa to du fanɛ

kegbembi nna.

20Kebia nyiashempo kikɛ

bee bar mo tuto kagbenefuli nna,

kebia wulpo e naa kplaŋ

mo nio be keŋini so.

21Kawulisheŋ bee fuli

ewulpo kagbene nna,

ama enyiashempo bre

bee wora asheŋ niŋiso nna.

22Ŋkre lela kikɛ bee shi

kasotoji lela to nna.

Kechena ŋ kre asheŋ nɛnɛ

pɔɛŋ nseŋ wora

e naa shin nɛ asheŋ bee nite nɛnɛ.

23Keshuli n wora kesheŋ

saŋɛ nɛ k daga nɛ kananɛ k daga

e naa bar kagbenefuli.

24Ekpa nɛ benyiashempo bɔ

bee yɛr bumo ŋkpa to nna,

mannɛ luwu to.

25Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee shin nɛ kamoowuwuraana be nwu

bee ki alambure nna,

ama e bee kuŋ bekulpoche bre

be asɔ nna a sa bumo.

26Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi

nfɛra lubi ga,

kamalga lela

e naa fuli mo kagbene.

27Ekpa lubi so be kanya

bee bar tɔrɔ kanaŋ to nna.

Sa maa sɔ brɔbu

nseŋ kuŋ fo kumu.

28Basa lela bee fɛ

nfɛra nna pɔɛŋ

nsaa tuge asheŋ to,

ama basa lubi bre

bee jujo nna

a malga mmalga lubi pɔɛŋ

nsaa fɛ amo be nfɛra.

29Enyɛnpe Ebɔrɛ na maa nu

basa lubi be kabɔrɛkule,

basa nɛ baa wora

asheŋ niŋiso peya

nɛ E bee nu.

30Kenishitosaŋɛ bee bar

kagbenefuli nna,

nɛ baru lela bee shin nɛ

esa be ŋkpa bee ba mo abar so.

31Enyiashempo e naa nu kasotoji.

32Esa kama nɛ e maa shuli

a sɔ kasogberge

maa sha mbe kumu nna na,

ama esa kama nɛ e bee sɔ keŋini

bee nya kanyiasheŋ nna a ti so.

33Kabɔrɛŋana e naa sa

esa kanyiasheŋ,

nɛ kamoobarase malɛ

bee sa esa kemaŋkura.

16

1Dimɛdi e wɔ afɛso

ama Enyɛnpe Ebɔrɛ e wɔ aworbi.

2Dimɛdi beeŋ fɛ fanɛ

mbe asheŋ woraso walɛ,

ama Enyɛnpe Ebɔrɛ nawule

e nyi kusɔ nɛ k walɛ.

3Ta kusɔ kama

nɛ fee sha kewora m bɔɔ

Enyɛnpe Ebɔrɛ enɔ

nɛ asheŋ e nite nɛnɛ n sa fo.

4Enyɛnpe Ebɔrɛ e nyi

kusɔ so so nɛ e lɔŋɛ

kusɔ kama nɛ e lɔŋɛ;

E wora belubiworapo gba nna

a jo bumo be kemur be kachɛ.

5Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi

esa nɛ e kɔ mpuchi ga.

Kumo alɛ maŋ kɔ emɔrɔ fanɛ

e beeŋ gberge loŋ be basa kusoe.

6Fo baa kɔ kasonu nɛ kashenteŋji,

Ebɔrɛ beeŋ ta fo alubi m paŋ fo.

Kabɔrɛŋana e naa shin nɛ

esa bee ŋana kulubi.

7Esa be asheŋ woraso

baa bɔlɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ kenishi,

E bee shin nna nɛ

amodoŋwura nɛ mo doŋana gba

bee chena kagbenewushi so.

8Kebɔla ekpa niŋiso so

n nya asɔ gbrɛ

bɔ kebirkɔshi so be kedamaya.

9Dimɛdi e wɔ afɛso,

ama Enyɛnpe Ebɔrɛ e wɔ aworbi.

10Ewura be mmalga kɔ yuku nna,

nɛ mbe kɔnɔ to be atuwebi malɛ

bee bɛ kashenteŋ be ekpa so.

11Kashenteŋ be kasɔkarga

nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bee sha.

E maa sha kapuni be kayawuji.

12Kebaaji asheŋ

nɛ amo be ekpa so

e naa sa kuwurji eleŋ,

amoso a daga fanɛ bewura

ka kishi durmu be keji.

13Kashenteŋji nɛ bewura bee sha,

amoso nɛ beshenteŋjipo be asheŋ

bee bɔlɔ bumo kenishi na.

14Ewura be agbo du fanɛ

luwu be kabɔ nna,

enyiashempo e naŋ tiŋ

n shin nɛ k wushi.

15Ewura be kagbenefuli

bee bar ŋkpa nna

nɛ mbe kasha malɛ du fanɛ

dɔchubɔrɛso be bɔrɛ.

16Kanyiasheŋ nɛ kenyi

bɔ shuwa nɛ gbiti.

17Basa lela bee gelge

alubi be ekpa nna.

Esa nɛ e da ekpa nɛ e bee bɔla so so

beeŋ kuŋ mbe ŋkpa.

18Kamoowu e naa yɛr

esa kemur to

nɛ ŋkpensheŋ malɛ

bee bar esa kaseto.

19Fo ki etirpo ŋkpal fo ka

bar fo kumu ase so

bɔ fo ka tu kamoowuwuraana

m barga asɔ nɛ b suge to.

20Asheŋ bee nite nɛnɛ nna

a sa esa kama nɛ e bee

kaŋ kusoe a nu keŋini,

nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ malɛ

bee nɛfa esa kama nɛ

e ta mbe yirda n deŋi mo so.

21Enyiashempo e naa pin

asheŋ to manaŋ manaŋ,

nɛ kamalga lela malɛ

bee chɛ to a shin nɛ

esa be keŋini asheŋ bee nite nɛnɛ.

22Kanyiasheŋ bee sa

benyiashempo ŋkpa nna,

ama kawulisheŋ bre

bee bar bewulpo kasogberge nna.

23Enyiashempo bee fɛ

nfɛra nna pɔɛŋ nsaa malga,

amoso mbe keŋini bee leŋ

basa to nna a wɔtɔ kasheŋwora to.

24Kamalga lela du fanɛ

mushoŋchu nna a wora basa ebel;

nsaa sa eyur be alenfia.

25Asheŋ ko bee kaa du fanɛ

asheŋ lela nna n sa dimɛdi,

ama amo be lalaloge

bee yɛr mo luwu to nna.

26Akoŋ e naa kaa shin nɛ

basa bee pere kenishi a shuŋ.

27Belubiworapo e naa kre alubisheŋ,

nɛ bumo be m malga

malɛ du fanɛ

ajanwulɛ a chɔɔ basa.

28Esa nɛ e bee ku asheŋ

bee bar kebagato nna

nɛ esa nɛ e bee sha ŋkuli

malɛ bee ku beteri kpakpaso to.

29Basa nɛ baa tintiŋ basa

nɛ baa wora asheŋ na

bee fule bumo braana nna

a wɔtɔ asheŋ lubi to.

30Esa nɛ e bee ŋe basa anishi

bee ku asheŋ nna,

nɛ esa nɛ e duŋ kɔnɔwuro malɛ

yil kulubi be kewora so.

31Kumu fuful la kemankura

be kuwurwuro nna,

basa nɛ baa wora

asheŋ niŋiso nawule

e naa buu kumo.

32Kanyiti be keji

bɔ kenyɛn be keji.

Enyitipo chɔ enapo

nɛ e kɔ m pɔɔ nde damta so.

33Basa bee kaa bishiso nna

a fin kananɛ baaŋ wora asheŋ,

ama Enyɛnpe Ebɔrɛ nawule

e naa yili kusɔ kikɛ.

17

1Ŋ kaa bee ji nchu nɛ nfɔl nawule

nsaa kɔ kagbenewushi

bɔ ŋ kaa bee ji ebel nsaa wɔ

kagbenejija to saŋkama.

2Kenya nyiashempo

bee ji ebi wulpo so kuwura nna,

nɛ mo nɛ bibi e barga kapetɛ to.

3Edɛ nɛ baa ta a wora

shuwa nɛ gbiti a keni

a pin amo be kela;

ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na

e naa wora

dimɛdi be kagbene a keni.

4Alubisheŋ bee wora

belubiworapo ebel nna

nɛ efɛ malɛ bee wora befɛpo ebel.

5Fo baa wora betirpo eyurto,

Ebɔrɛ nɛ E to bumo na

nɛ fee wora eyurto na.

Ebɔrɛ malɛ beeŋ gberge bekama

nɛ bumo braana be awurfoŋ

bee wora bumo ebel na kusoe.

6Benanabi du fanɛ

kuwurwuro nna n sa bumo nanaana;

nɛ mbia malɛ bee ji njɔŋ

ŋkpal bumo kurgepoana so so.

7Kananɛ kamalga nɛ k bee lar

anishi maaŋ tiŋ n shi

ewulpo be kɔnɔ to na;

aloŋ nɛ efɛ maŋ daga ewurjipo

be kɔnɔ to.

8Brɔbu bee shuŋ nna

fanɛ kananɛ baa shuŋ esa kushuŋ

nɛ e bee wora esa nɛ

e shuŋ mo kushuŋ na be aparsheŋ na.

K bee shin nna nɛ

asheŋ bee nite nɛnɛ a sa

esa nɛ e sa kumo na.

9Esa nɛ e bee ta asheŋ a paŋ

bee nya beteri damta nna;

ama esa nɛ e maa ta asheŋ a paŋ bre

bee paŋ beteri nna.

10Enyiashempo be kegbɛlɛ gba

bee shin nɛ e bee koya

asheŋ manaŋ manaŋ

a chɔ ewulpo be kebri

alɛ damta n ŋini mo asheŋ.

11Kumu kpakpasowura kutɔ

nɛ baa shuŋi belubiworapo

nɛ b kɔ kusoe kpakpaso

a kini kenu n sa na.

12Fo ka purgi buluŋ cheso

nɛ k bee yɛla kenishi to

a fin kumo pibi

bɔ fo ka tu ewulpo

a wora kawulisheŋ.

13Fo baa ta kulubi

a ka kelela be kukɔ,

alubi maaŋ lar fo laŋ to kikɛ.

14Emɔrɔ be kefara

du fanɛ nchu be gbi

ka bee shin nɛ k futi nna.

Lar kamɔrɔji to manaŋ

pɔɛŋ nɛ k kurge asheŋ n sa fo.

15Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi bumo

nɛ baa malga a kuŋ belubiworapo,

nɛ bumo nɛ baa ku asheŋ a deŋi

basa nɛ b maŋ wora kulubi na ga.

16Amansherbi be kejija

a laŋɛ ewulpo be kekoya so

maŋ kɔ tɔnɔ,

ŋkpal manɛ so ewulpo maaŋ tiŋ

ŋ koya shɛŋ.

17Beteri bee sha abar nna;

nɛ bekurgepo malɛ

bee cha abar to ashi tɔrɔ to.

18Esa nɛ e maŋ kɔ lakal

e naa sɔ mo barkasa

be kukɔ a sulɔ mbe kumu.

19Elushapo kikɛ

maa barga alubi be kewora.

Fo baa puchi ga fee fin

asheŋ nna a sa fo kumu.

20Esa kama nɛ e maa ji kashenteŋ

maaŋ yɔ anishito kikɛ.

Efɛ bee bar esa tɔrɔ nna.

21Ebesa nɛ kagbenejija e

naa mɔ ewulpo mo tuto.

22Kebaa du wasawasa

bee teŋi esa be ŋkpa so nna;

ama saŋkama be kenishitogbir

bee ku esa be ŋkpa so

manaŋ manaŋ nna.

23Edemujipo lubiana nɛ baa ŋana a sɔ brɔbu na

maa tiŋ a ji demu nɛ kumo be ekpa so.

24Enyiashempo kikɛ bee pin kusɔ nɛ k daga kewora nna;

ama ewulpo bre maa tiŋ a yili mbe nfɛra kukoŋwule.

25Mbia wulpo bee wɔtɔ bumo tutoana ebesa to nna,

nsaa shin nɛ bumo nioana malɛ bee wora n daa nyi.

26Esa nɛ e maŋ wora n jija maŋ daga kasogberge;

nɛ esa nɛ e bee wora asheŋ nɛ a niŋi ekpa maŋ daga tɔrɔ.

27Enyiashempo maa malga ga.

E bee wora asheŋ boeŋ boeŋ nna.

28Hale ewulpo gba baa maa tuge asheŋ to chilchil

baa ta mo nna a yili enyiashempo be eyilikpa.

18

1Kebaafɛ fo nawule be kumu so be asheŋ,

nɛ kekini kesɔ esa pɔtɛ be nfɛra

la kejimuni nɛ kawulisheŋ nna.

2Ewulpo e naa kini asheŋ be kepin to,

nsaa kaŋɛ fanɛ mo nawule be nfɛra e walɛ.

3Kulubi nɛ anishinyɔr e wɔ aya.

Alubiworapo kikɛ nɛ nyɔmɔ nna.

4Enyiashempo be mmalga du fanɛ ketirbu chiŋgeliŋ to be nchu

nɛ a bee bul a teŋi a shile eleŋso fanɛ kabombi nna.

5Alubiworapo maŋ daga kesɔ n yige ashi kasogberge to,

esa nɛ e maŋ wora n jija malɛ maŋ daga kemɔn kashenteŋ.

6Ewulpo be kudonduloŋ bee wɔtɔ mo asheŋ to nna,

nɛ mbe kɔnɔ malɛ bee bar mo kebri.

7Ewulpo be mmalga e naa ki fanɛ efɔl a kre mo,

nɛ mbe atuwebi malɛ bee gberge mo a wɔtɔ asheŋ to.

8Ŋkuli wɔ ebel ga; nɛ basa bee sha kumo.

9Etɔlpo nɛ esa nɛ e bee jija asɔ kikɛ la kukoŋwule nna.

10Enyɛnpe Ebɔrɛ du fanɛ

ketempreŋ kuŋso nna nɛ basa

nɛ baa wora asheŋ niŋiso bee shile a yɔ mo kutɔ n ya kaa nya kekuŋ.

11Damawuraana bee fɛ nna fanɛ

bumo be amansherbi e naa kuŋ bumo

fanɛ kananɛ baa pɔr egbal a kulti kade a kuŋ kumo na.

12Kamoowu bee yɛr esa kemur to nna;

ama kamoobarase bre bee sa esa kemaŋkura nna.

13Esa kama nɛ e maa kaŋ kusoe

a nu asheŋ nɛnɛ pɔɛŋ nsaa tuge amo to

la ewulpo nna nɛ anishinyɔr bee tiŋ a ji mo.

14Kagbenefuli bee chɛ to nna a sa esa alenfia ashi kulɔ to;

fo baŋ paŋ kumo, kumo ere fo tama loge.

15Enyiashempo kikɛ bela ase nna nɛ e koya asheŋ saŋkama.

16Kakɛ bee bugi ekpa nna a sa esa,

nɛ e bee tiŋ a yɔ basagboŋ kutɔ.

17Esa baŋ juŋkpar m malga ashi demujikpa,

fee fɛ nna fanɛ mo e kɔ kashenteŋ ama mo barkasa gba baŋ malga nna.

18Basa anyɔ baa gberge demu to nɛ k maa nya edesekpa,

kesulgeso e naŋ ku demu na to.

19Keyɔ eteri nɛ fo wora n da so kutɔ n ya fin kechɛto

du kpakpa a chɔ kebure n luri kade nɛ b pɔr egbal ŋ kulti to.

20Kɔnɔlelawura maa wora n daa nyi nna kikɛ.

21Atugebi beeŋ tiŋ m mɔ esa,

ŋko n sa mo ŋkpa;

Esa kama malɛ beeŋ nya mbe m malga be kakɔka.

22Fo baŋ nya eche fo nya kakɛ lela.

Eche lela la Enyɛnpe Ebɔrɛ be kakɛ nna.

23Etirpo bee kule nna pɔɛŋ nsaa nya kechɛto;

ama damawura bre bee malga kanaŋkama nna.

24Beteri damta beeŋ tiŋ n jija esa be kebaawɔtɔ;

ama eteri ko chɔ eniopibi.

19

1Fo ka bee ji kashenteŋ nsaa la etirpo

bɔ fo ka la ewulpo nɛ efɛpo.

2Kebaa sha kusɔ be kewora nsaa maa kɔ kumo be kenyi maŋ walɛ;

kewora gerger n to kusɔ n da malɛ maŋ kɔ tɔnɔ.

3Kawuli e naa yɛr basa ko tɔrɔ to

nɛ baa pɔlɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ.

4Damawura bee nya beteri saŋkama nna;

ama etirpo bre mo teriana bee shile nna a ka mo.

5Efɛ be shɛdajipo ashi demujikpa maaŋ ta mbe kumu n ji

nɛ e maŋ nya kasogberge.

6Ekama beeŋ ba sha keji esagboŋ,

ŋko esa nɛ e beeŋ tiŋ n chɛ mo to keteri.

7Etirpo maŋ kɔ eniopibi, a bishi eteri.

Kanaŋ kamaso nɛ e pere kenishi a sha bumo baa shile nna a ka mo.

8Esa kama nɛ e bee fin kanyiasheŋ

bee sha mbe kumu nna na.

Esa kama nɛ e pere kenishi ŋ koya, asheŋ beeŋ nite nɛnɛ n sa mo.

9Efɛ be shɛdajipo ashi demujikpa maaŋ paŋ mbe kasogberge kikɛ.

Efɛpo malɛ kikɛ beeŋ mur.

10Ewulpo maŋ daga kedamaya;

Kenya malɛ maŋ daga keji ewurbi so kuwura.

11Kanyiti be keji la kanyiasheŋ nna.

Esa baŋ wora fo kulubi nɛ fo kplaŋ mo so,

k la kemaŋkura nna n sa fo.

12Ewura be agbo du fanɛ buluŋ ka bee ponte to nna

nɛ mbe kuwɔrwu malɛ du fanɛ bunyaŋ ka tɔr afitiri so.

13Kebia wulpo bee wɔtɔ mo tuto asheŋ to nna;

Eche nɛ asheŋ maa bɔlɔ kenishi

malɛ du nna fanɛ bɔrɛfurbi

nɛ k maa teŋ manaŋ.

14Esa beeŋ tiŋ n ji nwu nɛ amansherbi be kapetɛ;

ama Enyɛnpe Ebɔrɛ nawule e naa sa eche lela.

15Nɛ fo kɔ ntɔl nsaa dese a di,

akoŋ e naa mɔ fo.

16Bɛ Ebɔrɛ be mbra so nseŋ ji efute n chɛr.

Fo kplaŋ amo so feeŋ wu manaŋ.

17Kekɛ etirpo kusɔ

du fanɛ fo ka ta kumo m paŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ nna;

Ebɔrɛ beeŋ ka fo kumo be kukɔ.

18Ŋini fo mbia kusɔ nɛ k daga pɔɛŋ nɛ b daŋ;

Fo baa maa gberge bumo kusoe a ŋini bumo asheŋ

fee mɔ bumo ŋgblaŋto nna na.

19Shin nɛ esa kama nɛ mbe agbo wɔ mo,

e ka mbe agbo na be kukɔ mo gbagba.

Nɛ fo baŋ ka kumo be kukɔ kelekoŋwule,

feeŋ baa ka mbe agbo be kukɔ saŋkikɛ.

20Esa nɛ e bee nu kasotoji nɛ keŋini,

bee ki enyiashempo nna.

21Dimɛdi beeŋ tiŋ ŋ kre ŋkre;

ama Enyɛnpe Ebɔrɛ be aparsheŋ e naŋ wora.

22Kusɔ nɛ dimɛdi bee fin e la kashenteŋji;

K baa la etirpo bɔ k baa la efɛpo.

23Fo baa wora Ebɔrɛ kasonu feeŋ ji efute tenteŋ;

Esa nɛ e bee ŋana Ebɔrɛ be kagbene bee dese mo nna;

e maa lɔ kufu.

24Ajibi be keku n ji gba du betɔlpo ko so kpakpa nna.

25Gberge kumukpakpasowura kusoe, nɛ esa nɛ e maŋ nyi e koya kebaawɔtɔ;

Ama kefiɛ enyiashempo bre so bee sa mo lakal nna.

26Kebia nɛ e bee yuri mo tuto,

nsaa ju mo nio ashi laŋ to bee ŋaba mbe kumu nna na.

27Fo baŋ yige kebaa koya,

feeŋ teŋ kusɔ nɛ fo nyi gba so.

28Efɛ be shɛdajipo bee kuŋ kashenteŋji ekpa nna;

Asheŋ lubi bee wora alubiworapo ebel nna.

29Kasogberge wɔtɔ nna

ŋkpal basa kpeŋso so.

Ewulpo kikɛ bee nya kebri nna.

20

1Nsa bee ta esa nna a ki elushapo,

a shin nɛ e bee nite a puchi.

Esa kama nɛ nsa wɔ mo la ewulpo nna.

2Ewura be kanya agbo du fanɛ buluŋ ka nya agbo nna.

Keshin nɛ ewura e nya agbo du fanɛ kapotɔ nna.

3Kebaa maa sha kolu bee sa esa kemaŋkura nna.

Ewulpo e naa sha kamɔrɔji.

4Edɔpo tɔlpo nɛ e maa dɔ saŋɛ nɛ k daga maa nya adɔjibi.

5Dimɛdi be nfɛra fɛso du chiŋgeliŋ nna

fanɛ ketirbu chiŋgeliŋ to be nchu na.

Enyiashempo nawule e naa tiŋ a saŋ amo.

6Basa damta bee tre bumo amu beshenteŋjipo nna,

ama kashenteŋ be beshenteŋjipo maa tiŋ a nya.

7Esa nɛ e niŋi kikɛ be kebaawɔtɔ niŋi nna.

Mbia nɛ baa koya mbe asheŋ woraso bee nya nɛfa nna.

8Ewura baa tase a ji demu mbe anishi yuu alubiworapoana so nna.

9Wanɛ e naŋ tiŋ m puchi ŋ kaŋɛ fanɛ mbe nfɛra walɛ nɛ e maŋ wora kulubi?

10Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi kapuni be kasɔkarga

nɛ kapuni be asɔ karga asɔ ga.

11Mbia be aworbi e naa ŋini basa nɛ baaŋ ba ki echefoso.

12Enyɛnpe Ebɔrɛ e sa anyi asoe nɛ anyee ta a nu asheŋ,

nɛ anishi nɛ anyee ta a wu.

13Fo baa sha edi ga fee ki etirpo nna,

ama fo pere kenishi a shuŋ bre, fo maŋ paŋ fo kusɔ jiso.

14B baŋ ku yawujipo kikɛ asɔ be yawu e beeŋ fubel,

ama kumo be kaman nɛ e naa puchi

ŋkpal e ka nya asɔ na n tɔ pɔtɔ pɔtɔ so.

15Kanyiasheŋ be kamalga bɔ shuwa nɛ yawu kpakpaso be abitasɔ.

16Esa baŋ ta mbe kusɔbuuso

n nase tarma n ji kukɔ n sa efɔ,

nɛ efɔ na baŋ maŋ tiŋ ŋ ka kukɔ na,

fo sɔ amodoŋwura be kusɔbuuso na n tal to.

17Ajibi be kepuni n ji wɔ ebel nna,

ama amo be lalaloge du fanɛ shishɛr nna kɔnɔ to.

18Fo baa bela ase nɛ fo kɔ kena,

kumo ere fin kasotoji lela nɛ k chɛ fo to.

19Esheŋjipo kikɛ maŋ tiŋ ŋ keta ashiri,

amoso baa gelge mo.

20Esa nɛ e bee sho mo tuto nɛ mo nio kɔnɔ be ŋkpa maa teŋiso,

k du nna fanɛ fitila ka duŋ tentembiri to epul to nna.

21Fo baa maŋ gben pɔɛŋ nseŋ dii dama,

fo asɔ na maa chɛr nsaa mur.

22Sa maa kɔ a fin kewora n tal esa nɛ e wora fo kulubi to.

Shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ e bishi kuwule n sa fo.

23Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi basa nɛ baa ta kapuni be asɔ karga asɔ a ber asɔ ga.

24Enyɛnpe Ebɔrɛ e nyi kananɛ dimɛdi be asheŋ bee nite.

Nuso nɛ esa gbagba beeŋ tiŋ m pin

kananɛ asheŋ beeŋ ba kaa du n sa mo.

25Fɛ nfɛra nɛnɛ pɔɛŋ nseŋ nase kɔnɔ n sa Ebɔrɛ.

Nɛ fo baŋ maŋ tiŋ n wora m bɔlɔ fo kɔnɔ naseso so, k maŋ walɛ.

26Ewura nyiashempo kikɛ bee gberge belubiworapo kusoe kenishipereso nna.

27Enyɛnpe Ebɔrɛ be fitila bee wu dimɛdi be nfɛra,

nɛ mbe kebaawɔtɔ to kikɛ nna.

28Kashenteŋji nɛ kasha e naa shin nɛ bewura bee ji a chɛr.

29Mbifɔlbi be kemaŋkura e la bumo be eleŋ,

nɛ benimu malɛ be kemaŋkura la bumo be emin fuful.

30Kenishipereso be kebri beeŋ tiŋ n lara esa ashi asheŋ lubi to.

21

1Enyɛnpe Ebɔrɛ e naa ŋini Ewura be kagbene ekpa,

fanɛ nchu be kubɔr na.

2Dimɛdi be aworbi beeŋ tiŋ m par mo,

ama Enyɛnpe Ebɔrɛ e nyi esa be kagbene to.

3Kewora kusɔ nɛ k niŋi nɛ kashenteŋji bee par Enyɛnpe Ebɔrɛ a chɔ sarga be kelara.

4Ŋkpensheŋ nɛ kamoowu la alubi be asɔrso nna,

nɛ belubiworapo bee sha amo ga.

5Kewushi eyur ŋ kre asheŋ pɔɛŋ nseŋ wora amo bee bar tɔnɔ nna,

ama brembreŋ be kasheŋwora bee bar ketir nna.

6Kebirkɔshi be kanya maa chɛr nsaa mur,

amo alɛ maa chɛr nsaa yɛr esa luwu to.

7Belubiworapo be kenyaŋɛto a fin basa be kemɔ

e naa yɛr bumo kemur to

ŋkpal b kaa maa sha kewora

kusɔ nɛ k niŋi so.

8Basa nɛ bumo be nfɛra bee ji a biri bumo kikɛ be asheŋ woraso maa niŋi,

ama basa nɛ b maa wora a foe bre be asheŋ kikɛ niŋi nna.

9Kechoŋi be awɔlto be kedese,

bɔ fo nɛ eche elushapo kaa wɔ ebu to.

10Asheŋ lubi bee wora belubiworapo ebel nna,

bumo alɛ maa wu bumo braana kuwɔr.

11Alubiworapo be kasogberge bee ŋini ewulpo asheŋ nna.

Enyiashempo kikɛ bee nya kenyi nna ashi kusɔ nɛ b ŋini mo to.

12Ebɔrɛ nɛ e niŋi na,

nyi kusɔ nɛ k bee wora belubiworapoana pe.

Mo alɛ e naŋ bar bumo kaseto.

13Fo baŋ kini kenu etirpo be kushu,

fo alɛ gba beeŋ shu nɛ basa maaŋ tuge fo.

14Ashiri to be kakɛ beeŋ tiŋ n lɔŋɛ fo nɛ esa nɛ e nya agbo n wɔtɔ fo be kefɛato.

15Asheŋ be keji nɛ amo be ekpa so bee sa belelaworapo kagbenefuli nna,

nsaa shin nɛ belubiworapo malɛ bee nyɔŋkɔŋ to.

16Esa nɛ e maa pin asheŋ to maa chɛr nsaa luri luwu to.

17Kɔnɔbel be kebaa sha ga

nɛ kamooji nɛ kasanuu

bee ta esa nna a ki etirpo.

18Belelaworapo be etɔrɔ bee kilgi nna

a ba belubiworapo so.

19Kiyi to chil be kechena bɔ ketu eche elushapo n chena.

20Enyiashempo bee ji nna a ka a yili echefoso,

ama ewulpo bre bee ji kusɔ nɛ e nya kikɛ nna a loge kachɛ koŋwule.

21Esa kama nɛ e bee wora asheŋ nɛ a niŋi

nsaa sha basa

bee yɔ anishito nna,

nsaa nya kemaŋkura nɛ kebaawɔtɔ lela.

22Enyiashempo koŋwule beeŋ tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ kade nɛ b pɔr egbal ŋ kulti so,

n jija asɔ nɛ a bee kuŋ basa nɛ b wɔ kumo to kikɛ.

23Esa kama nɛ e bee tiŋ a keta mbe kɔnɔ nɛ kudonduloŋ,

bee mɔlga mbe kumu ashi asheŋ lubi nɛ tɔrɔ to nna.

24Esa kama nɛ kamoowu nɛ ŋkpensheŋ bɔlɔ mo to,

bee wora basa eyur to nna.

25Etɔlpo nɛ e maa sha kushuŋ,

be asɔ shaso bee yɛr mo luwu to nna,

26ŋkpal manɛ so saŋkikɛ e bee fin kenya kusɔ ko nna.

Ama esa nɛ e bee wora asheŋ niŋiso bre

bee kaa kɔ asɔ nna a kɛ saŋkama.

27Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi belubiworapo be sarga ga.

Fɔŋfɔŋ saŋɛ nɛ b nya kumo ekpa lubi so na.

28Efɛ be shɛda maaŋ tiŋ n yili kikɛ,

kashenteŋ be shɛda nawule e naŋ yili.

29Kenyɛn nɛ belubiworapo kɔ a wora asheŋ,

ama basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso bre

bee fɛ nfɛra nna pɔɛŋ nsaa wora asheŋ.

30Dimɛdi be kanyiasheŋ kikɛ nɛ asheŋ be kepinto nɛ ŋkre kikɛ maaŋ tiŋ m pɔɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ so.

31Kanaŋkama so nɛ fo bela ase;

hale nɛ fo kena to be egbaŋɛ nɛ benapo wora shiriya gba,

Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naŋ pɔɔ so.

22

1Ketre lela bɔ kedamaya.

Ketre lela chɔ shuwa nɛ gbiti.

2Enyɛnpe Ebɔrɛ na e to etirpo nɛ damawura kikɛ.

3Enyiashempo baaŋ wu kenishipere ka bee ba e bee gelge kumo nna,

ama esa nɛ e maa pin asheŋ to manaŋ manaŋ bre bee suse kumo to nna;

kumo be kaman nɛ e wora n daa nyi nna.

4Kamoobarase nɛ kabɔrɛŋana e naa sa esa kanya

nɛ kemaŋkura nɛ ŋkpa tenteŋ.

5Ewi nɛ ajigbelɛ e wɔ belubiworapo be ekpa to,

ama esa nɛ e bee kuŋ mbe kumu bre

bee gelge amo nna.

6Ŋini kebia ekpa nɛ k daga fanɛ e bɔla so,

saŋɛ na so, e kaŋ daŋ

e maaŋ kpele ashi kumo so.

7Damawuraana e naa ji betirpo so kuwura,

nɛ basa nɛ baa paŋ asɔ bee ki

bumo nɛ b paŋ bumo kutɔ na be anya.

8Bekama nɛ baa duu alubi beeŋ nya amo be tɔnɔ.

Bumo be agbo lubi e naŋ yɛr bumo kemur to.

9Esa kama nɛ e bee bugi kagbene a kɛ beeŋ nya nɛfa,

ŋkpal mo nɛ betirpo ka bee barga mbe kusɔ jiso to so.

10Ju esa nɛ e bee wora basa eyurto n lar,

nɛ kolu, nɛ katege, nɛ asheŋ wurbi e loge.

11Fo baa sha asheŋ niŋiso nsaa kɔ kamalga belbelso,

kumo ere feeŋ tiŋ n ji ewura kenekpa.

12Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishi yuu beshenteŋjipo kikɛ so nna,

ama e maa sa befɛpo bre be malga kashuli.

13Etɔlpo e naa kaŋɛ fanɛ buluŋ wɔ kowushina,

amoso e maaŋ lar kowu nɛ buluŋ na e pɛ mo.

14Eche nɛ e bee lar mo kul kaman be mmalga du fanɛ kemaŋ chiŋgeliŋ nna,

nɛ bumo nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be agbo wɔ so na

bee tɔr kumo to.

15Kasogberge be kuchuchɔ

e naa ju kawulisheŋ nɛ k bɔlɔ kebia to.

16Basa nɛ baa puni betirpo a dii dama na,

nɛ bumo nɛ baa kɛ damawuraana asɔ na,

beeŋ ki betirpo.

Benyiashempo be keŋini

17Kaŋ kusoe n nu benyiashempo be mmalga ere,

nsaa ta bumo be keŋini a wɔtɔ kagbene to.

18Nɛ fee nyiŋi amo nsaa kute amo to,

fo kagbene beeŋ fuli fo.

19Mee ŋini fo kesheŋ ere kabre nna,

saŋɛ na so feeŋ ta fo yirda n wɔtɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na to.

20M maŋ sibɛ mmalgamu adesa n sa fo,

nɛ a baa ŋini fo asheŋ nsaa sa fo lakal, 21a shin nɛ fo baa tiŋ a pin asheŋ to,

m ba kaa kute kusɔ nɛ b shuŋi fo fanɛ fo ya wora na be kashenteŋ a?

Sososo

22Sa maŋ puni esa ŋkpal e ka la etirpo so,

ŋko m mutir esa ashi demujikpa

ŋkpal e ka maŋ kɔ shɛŋ so.

23Ŋkpal manɛ so Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naŋ chɛ bumo to,

nseŋ tɔrɔ bekama nɛ b tɔrɔ bumo na n tal to.

Kenyɔsopo

24Saa maa ji basa nɛ baa nya agbo manaŋ manaŋ kenekpa,

25nɛ mannɛ aloŋ fo alɛ gba beeŋ ki kananɛ b du na

nsaa maŋ naŋ tiŋ n chɛrga.

Kesasopo

26Sa maa sɔ beko be akɔ a deŋi fo kumu,

27nɛ fo baŋ maŋ tiŋ ŋ ka amo,

baaŋ sɔ fo asɔ kikɛ n ta fo gedo gba n ti so n tal to.

Kenasopo

28Sa maa lɔŋɛ fo nɛ basa be egbaŋ to

be kedulgijembu dra nɛ fo nananyɛnana yuu na a yuu.

Kenusopo

29Nɛ fo baa shuŋ fo kushuŋ nɛnɛ,

bewura nɛ feeŋ baa shuŋ a sa mannɛ bebɔlpo.

23

Keshesopo

1Ewura baŋ tre fo fanɛ fo ba tu mo n ji,

fo koli fo kumu nɛnɛ.

2Nɛ fee ji ga fo ku fo epun so,

3nsaa maa fin fanɛ fo ji

kusɔ nɛ k wɔ ndoŋ kikɛ.

Mannɛ ajibi na kikɛ e deŋ fo.

Keshunusopo

4Sa maa mɔ fo kumu a fin kedii dama.

Ba nyi fo eleŋ be ekar.

5Ŋkpal manɛ so fo amansherbi beeŋ tiŋ n loge epul to,

fanɛ kananɛ kusore beeŋ yili epul to n firgi n choŋ na.

Keburwasopo

6Sa maa tu Miiriworaana a ji,

ŋko a yɛlga mbe ajibi lela.

7E beeŋ kaŋɛ fanɛ fo ji kananɛ fee sha,

ama kumo be loŋ maŋ shi mbe kagbene to.

8Feeŋ kwiɛ ajibi nɛ fo ji na kikɛ,

nɛ kechɔrɔ nɛ fo chɔrɔ mo na e ki jiga.

Kekpanusopo

9Sa maŋ jija saŋɛ a ŋini ewulpo asheŋ.

E maaŋ ta fo kanyiasheŋ be mmalga na n shuŋ.

Kudusopo

10Sa maa lɔŋɛ egbaŋ to be kedulgijembu dra a yili,

ŋko a dɔ a luri amunibi be kasawule to.

11Enyɛnpe Ebɔrɛ gbagba e naa kɔ a mɔlga bumo.

Mo alɛ beeŋ yili bumo be katelamu

n ji bumo be demu n sa bumo.

Kudukakosopo

12Baa kaŋ kusoe a nu keŋini

nsaa wora ania a koya asheŋ.

Kuduanyɔsopo

13Sa maŋ yige kegberge fo kebia kusoe ŋ ŋini mo asheŋ.

Fo gberge mo kusoe e maaŋ wu.

14Kuya kebia so ŋ ŋini mo asheŋ,

nɛ kumo be loŋ e mɔlga mo

ashi luwu to kachako so.

Kuduasasopo

15Ma kebia, nɛ fo baa nyi asheŋ

k bee fuli ma kagbene nna.

16M ba nu fo ka bee ji kashenteŋ malɛ,

ma kumu bee tin nna.

Kuduanasopo

17Sa maŋ shin nɛ belubiworapo be asheŋ

e baa keta fo kayɛlga,

ama shin nɛ kabɔrɛŋana be kebaawɔtɔ e pere fo kenishi.

18Nɛ fo wora loŋ bre,

asheŋ beeŋ nyalɛ n sa fo echefoso.

Kuduanusopo

19M pibi, nu nfe,

ta kanyiasheŋ a bɛ ekpa niŋiso so.

20Sa maa tu basa nɛ baa wu nsa a choŋ a gben,

ŋko n wu ajibi a choŋ a gben a wora asheŋ.

21Ketir beeŋ pɛ besanuupo nɛ bejibishapo,

baaŋ baa dese a di nna,

nsaa buu asɔ farbi.

Kuduashesopo

22Baa nu fo tuto be mmalga,

mo e kurge fo.

Sa maŋ kplaŋ fo nio so ashi mbe mbel to.

23Jija amansherbi ŋ koya kashenteŋji

nɛ kanyiasheŋ nɛ kamootiŋ.

Sa maŋ yige amo n lɛ kikɛ.

24Esa nɛ e bee wora asheŋ niŋiso kikɛ,

mo tuto be kagbene bee fuli mo nna.

Kebia nyiashempo be asheŋ bee par mo kurgepo nna.

25Shin nɛ fo tuto nɛ fo nio be ŋgbene

e baa fuli bumo.

Shin nɛ eche nɛ e kurge fo be kumu e saŋɛ mo.

Kuduashunusopo

26M pibi baa kaŋ kusoe a nu ma mmalga,

nsaa wora ma asheŋ woraso.

27Sakaleche du fanɛ kejamaŋ chiŋgeliŋ nna,

nɛ eche nɛ e bee lar mo kul be kaman

malɛ du fanɛ ketirbu chiŋgeliŋ na.

28Baa jo fo nna fanɛ eyu na,

nɛ b da fo n lɛ alubiworapoana to.

Kuduaburwasopo

29Wanɛ e naa luri asheŋ to saŋkama?

Wanɛ e naa kɔ kolu saŋkama?

Wanɛ e naa tɔr a margaso?

Wanɛ be anishi e pere kpaw ŋkpal kasanuu so?

30Basa nɛ baa nuu nsa

n ya kaa fo kiidiso na.

31Sa maŋ keni kananɛ nsa pere nsaa walɛ,

ŋko a kpa edɛ glashi to,

ŋko a wushi ebɔl to so.

32Amo be lalaloge du fanɛ kuwɔ ka duŋ fo,

n ta kumo be kɔrtɔ lubi n wɔtɔ fo to nna.

33Nsa beeŋ tiŋ n shin nɛ fo anishi e baa kurge,

nɛ fo nfɛra e baa wul fo to.

34A bee wora fo fanɛ fo ka wɔ nchu so be kuloŋ to

ashi teku so nna, nɛ afu bee ber fo a yɔ a ba na.

35Feeŋ pira nɛ fo maŋ pin

kananɛ fo wora m pira.

Feeŋ baa dese a fin kananɛ feeŋ koso ŋ gben,

ama nsaa fin kananɛ kare beeŋ cha

nɛ fo naŋ nya nsa n nu.

24

Kuduakpanusopo

1Sa maa besa belubiworapo eyur,

ŋko a yɛlga kebaa tu bumo a wora asheŋ.

2Asheŋ lubi nawule be asheŋ nɛ baa fɛ saŋkama.

Bumo be mmalga kikɛ la kananɛ baaŋ wora kulubi nna.

Adunyɔsopo

3Kanyiasheŋ e naa pɔr kowu,

nɛ kenu n sa abar malɛ bee shin nɛ k bee yili.

4Kenyi malɛ e naa shin nɛ asɔ lela

nɛ yawu kpakpaso be asɔ bee bɔlɔ laŋ.

Adunyɔ nɛ kako

5Enyiashempo e la elempo.

Kenyi bee shin nɛ esa be eleŋ nɛ yuku bee ti so nna.

6Ŋkpal manɛ so kasotoji lela

nɛ kebela ase nɛnɛ e naa shin nɛ baa kɔ kena a pɔɔ so.

Adunyɔ nɛ anyɔ

7Ewulpo maaŋ tiŋ m pin kanyiasheŋ be mmalga to.

B baa malga kenishipere be mmalga ewulpo maŋ kɔ shɛŋ a kaŋɛ.

Adunyɔ nɛ asa

8Esa nɛ e bee kre alubisheŋ

nɛ baa tre alubiworapo.

9Ewulpo be nfɛra fɛso kikɛ maŋ walɛ.

Basa kishi ewulpo nɛ e bee wora basa eyur to ga.

Adunyɔ nɛ ana

10Kesɔ kapɔshi be tɔrɔ be jemanɛ

bee shin nɛ esa be eleŋ bee kuso nna.

Adunyɔ nɛ anu

11Sɔ bumo nɛ b gberge a yɔ nɛ b ya mɔ

kenyanyaŋɛso na n yige.

12Nɛ fo kaŋɛ fanɛ k maŋ la fo asheŋ,

Ebɔrɛ nɛ e nyi nfɛra nɛ aworbi na bre nyi

kusɔ so so nɛ fee wora kusɔ kama.

Mo alɛ e naŋ ka fo kusɔ kama nɛ fo wora be kukɔ.

Adunyɔ nɛ ashe

13M pibi, baa ji mushoŋ ŋkpal manɛ so mushoŋ walɛ.

Kananɛ mushoŋ wɔ ebel kudonduloŋ so na,

14loŋ nɛ kanyiasheŋ gba walɛ n sa fo kiyoyu.

Fo baŋ nya kumo fo alɛ nya echefoso be tama

nɛ k maaŋ loge kikɛ.

Adunyɔ nɛ ashunu

15Sa maa kɔ kumu kpakpaso

fanɛ belubiworapo nɛ baa yuri basa lela be asɔ,

ŋko a suge bumo be nwu na.

16Basa niŋiso bee tɔr alɛ damta nsaa koso

ama tɔrɔ baŋ ba alubiworapo bre so

nɛ e tɔr kela koŋwule gba

e maaŋ naŋ tiŋ n niŋi to kikɛ.

Adunyɔ nɛ aburwa

17Sa maŋ shin nɛ fo doŋ be tɔrɔ e baa fuli fo kagbene.

Fo doŋ baŋ fiti n tɔr, sa maa mushe.

18Mannɛ a loŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ wu kumo be loŋ,

nseŋ kilgi mbe tɔrɔ na m ba fo so.

Adunyɔ nɛ akpanu

19Sa maŋ shin nɛ belubiworapo be asheŋ e baa tir fo

ŋko a besa fo.

20Ŋkpal manɛ so alubiworapo maŋ kɔ echefoso be tama.

Mo alɛ beeŋ choŋ fanɛ kananɛ fitila beeŋ duŋ na.

Adesa

21M pibi, baa ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ na

nsaa ŋana bewura gba,

sa maa tu amukpakpaso wuraana a wora asheŋ.

22Wanɛ e nyi tɔrɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ ŋko ewura beeŋ sa bumo?

Aŋasa ko gba nde

23Kanyiasheŋ be mmalga ko gba nde:

A maŋ daga demujipo ka bee kpɛa to.

24Fo baŋ kaŋɛ fanɛ esa nɛ e wora n jija e kɔ kashenteŋ,

basa beeŋ sho fo kɔnɔ,

nɛ efuli pɔtɛ so ebi gba e kishi fo.

25Ama demujipo nɛ e bee gberge belubiworapo kusoe bre

beeŋ nya nɛfa nna nɛ asheŋ e baa nite nɛnɛ a sa mo.

26Kashenteŋ be atuwebi e la kashenteŋ be keteri be tɔɔnɛ.

27Nase kudɔ n du fo adɔjibi

pɔɛŋ nsaa pɔr kowu.

28Sa maŋ kaŋ ji efɛ be shɛda ŋ gbiti fo barkasa

ŋko ŋ ku efɛ ŋ deŋi mo.

29Sa maŋ kaŋɛ fanɛ: “Meeŋ wora mo n tal to.”

30Ŋ ka bɔla ewulpo tɔlpo be ndɔ

nɛ mbe ndibi sɔrso be dɔkar,

31nɛ afitiri nɛ ewi sɔ kudɔ na kikɛ,

nɛ ajembu be egbal nɛ e pɔr ŋ kulti kumo na kikɛ tɔr.

32Nɛ n yili ŋ keni kudɔ na,

nseŋ fɛ kumo be asheŋ ŋ koya kusɔ ko

ashi kusɔ nɛ n wu na to.

33Edi gbrɛbi, ewushi gbrɛbi

nɛ enɔ be kefar n chena gbrɛbi,

34nɛ ketir ba fo so fanɛ eyu na,

nɛ asheŋ kikɛ e ki fo so kpakpa.

25

Ewura Sɔlɔmɔn be aŋasa ko nde

1Ewura Sɔlɔmɔn be aŋasa nɛ Ewura Hɛzekaya be ekrachi sibɛ na nde.

2Ebɔrɛ bee nya bunyaŋ nna

ŋkpal e ka kɔ ashiri so,

nɛ bewura malɛ bee nya kemaŋkura

ŋkpal bumo be kebaa bugi asheŋ to so.

3Wanɛ e naa tiŋ a pin ewura be nfɛra?

Ewura be nfɛra du chiŋgeliŋ nna

fanɛ kasawule be nchiŋ

ŋko awɔlpa be kufɔ na.

4Baa lara gbiti be eyurpi nna pɔɛŋ

nsaa ta kumo a lɔŋɛ asɔ lela.

5Lara besoetojipo lubi ashi ewura kutɔ

nɛ e ji kuwura ekpa niŋiso so.

6Sa maa maŋ fo kumu so

ashi ewura be anishito,

ŋko a ta fo kumu a yili basagboŋ be eyilikpa.

7Ewura gbagba ka ta fo n yili esagboŋ be eyilikpa

bɔ fo gbagba ka ta fo kumu n yili ndoŋ nɛ e ŋaba fo.

8Sa maa kuse a ta asheŋ a yɔ demujikpa.

Mannɛ aloŋ b baŋ ji m bri fo

anishinyɔr beeŋ pɛ fo.

9Nɛ fo nɛ fo barkasa bee ji emɔrɔ,

fo sa maa lara mbe ashiri.

10Mannɛ aloŋ basa beeŋ kaŋɛ fanɛ fo maŋ kɔ ashiri

nsaa maŋ naa yirda fo.

11Kemalga kamalga nɛ k daga saŋɛ nɛ k daga

du nna fanɛ b ka ta shuwa m mata gbiti so na.

12Kenu enyiashempo be kasotoji

du fanɛ shuwa be akonde, ŋko abitasɔ nna.

13Kabɔ nɛ e bee ji kashenteŋ

du fanɛ kebleŋ to be nchu wushiso nna.

14Esa nɛ e bee nase kɔnɔ

nsaa maa tia kumo

du fanɛ kuwɔlpa nɛ k maa bar bɔrɛ nna.

15Kenyiti nɛ kɔnɔ lela

e naŋ tiŋ n shin nɛ ewura e chɛrga mbe nfɛra

nseŋ shuli n sɔ kusɔ nɛ fee kaŋɛ mo na.

16Sa maŋ kpal mushoŋ ka wɔ ebel so

n ji amo m baŋ fo kumu so,

mannɛ aloŋ feeŋ kwiɛ amo.

17Sa maa tir fo kurgepo to ga,

mannɛ aloŋ fo asheŋ beeŋ fi mo

nɛ e kishi fo.

18Keji efɛ be shɛda ŋ gbiti esa

du nna fanɛ fo ka da mo kasaŋɛ

ŋko ketanyembi ŋko ŋ ŋe mo kedibi nna.

19Keta yirda n deŋi efɛpo so ashi awurfoŋ be saŋɛ

du fanɛ fo ka na keya koŋwule so

ŋko fo kenyi ka bee besa fo nna.

20Keboŋ kashɛ n sa esa nɛ mbe kagbene jija

du nna fanɛ fo ka sɔ esa be wajɛ awo to

ŋko fo ka ta nfɔl be nchu n wurge kuchuu popɔr so na.

21Nɛ akoŋ kɔ fo doŋ fo sa mo ajibi nɛ e ji,

nɛ achukoŋ kɔ mo

fo sa mo nchu nɛ e nuu.

22Nɛ fo wora loŋ,

kumo ere kedɛmurmur nɛ fo muu n deŋi mbe kumu so na.

Ebɔrɛ malɛ beeŋ nɛfa fo.

23Kananɛ kebɔrɛfito be afu bee bar bɔrɛ na,

aloŋ nɛ ŋkuli bee bar agbo.

24Kedese kuchoŋi be awɔlto bɔ

ketu eche elushapo a wɔ ebu to.

25Baru lela nɛ k shi kufɔ

bee wushi kagbene nna,

fanɛ kananɛ nchu wushiso bee wushi eyur na.

26Esa nɛ e bee wora asheŋ niŋiso baŋ yige mbe kumu to n sa esa lubi,

e bee ki fanɛ nchu nɛ a fɔnɔto ŋko eboŋ nɛ b bɔ kumo kesa nna.

27Kananɛ mushoŋ maŋ daga keji m baŋ so na,

aloŋ nɛ k maŋ daga esa ka bee fin fanɛ basa e baa fur mo saŋkama.

28Esa nɛ e maŋ kɔ kanyiti

du nna fanɛ kade nɛ kumo egbal bure

nɛ basa beeŋ tiŋ n luri kumo to ŋ kɔ kumo na.

26

1Ketarso be bɔrɛ kɔ tɔnɔ

a chɔ kesa ewulpo bunyaŋ.

2Kɔnɔsho nɛ k maŋ bɛ ekpa so

maaŋ tiŋ m pɛ esa.

K du nna fanɛ mbuibi ka firgi a choŋ na.

3Kananɛ baa ta kebarga nɛ chembi

a keta gbaŋɛ nɛ kurma a shuŋ na,

aloŋ nɛ ewulpo daga kuchuchɔ.

4Fo baa tuge ewulpo to,

baaŋ tre fo alɛ gba ewulpo.

5Shin nɛ ewulpo e pin mbe kawulisheŋ,

nɛ mannɛ aloŋ e beeŋ baa fɛ fanɛ

e nyi asheŋ nna.

6Keta kubɔya ŋ shuŋi ewulpo

du nna fanɛ

fo ka ku fo gbagba be aya so

ŋko fo ka ji kɔrtɔ nna.

7Ewulpo be keŋasa,

du nna fanɛ bobi be aya na.

8Ewulpo be kesa bunyaŋ

du nna fanɛ fo ka kre kejembu n wɔtɔ katebabu to nɛ fo to na.

9Ewulpo be keŋasa

du nna fanɛ ewi

ashi nsanuupo be enɔ to.

10Ewulpo nɛ e na chamcham a choŋ

be kebir paa

du nna fanɛ ekpampo ka bee to

asɔbɔya a lɛ jijiga na.

11Kananɛ jɔnɔ bee gbu

nsaa bɛta a ji amo na,

aloŋ nɛ bewulpo bee lɔŋɛ a tal bumo be kawulisheŋ to.

12Ewulpo bɔ esa nɛ

e bee tre mbe kumu enyiashempo,

mo alɛ nseŋ wuli.

13Etɔlpo e naa kaŋɛ fanɛ

buluŋ wɔ ekpa to so

e maaŋ yɔ ndɔ to.

14Kananɛ kukuloŋ yil epul to

a yɔ a ba na,

aloŋ nɛ etɔlpo bee dese gedo so

a kilgi a laŋɛ a dese.

15Lɔma be keku m min gba

du betɔlpo ko so gba kpakpa nna.

16Etɔlpo kikɛ bee fɛ nna fanɛ

e nyi asheŋ a chɔ basa damta.

17Keta fo kɔnɔ n wɔtɔ

kolu nɛ k maŋ la feya to,

du nna fanɛ fo ka bee gberge jɔnɔ

nɛ e maŋ nyi fo be kusoe na.

18-19Kefule esa nseŋ kaŋɛ fanɛ

fee pel mo nna,

du nna fanɛ ebompo ka bee to

atanyembi kpalakpala na.

20Ndibi baa maŋ wɔ edɛ to

edɛ na bee duŋ nna,

aloŋ nɛ ŋkuli baa maŋ wɔtɔ kolu bee ku.

21Kananɛ ndibi nɛ ajanwulɛ

bee shin nɛ edɛ bee nyɛrga na,

aloŋ nɛ elushapo bee keta kolu to a chɛr.

22Ŋkuli wɔ ebel ga

nɛ basa bee sha kumo.

23Kamalga belbelso

nɛ nfɛra lubi wɔ kumo be kaman

du nna fanɛ b ka ta shuwa

n fɛfa ebɔ be kusɔ so nɛ k bee nyɛkpɛ na.

24Esa lubi be kamalga belbelso so,

b maa pin fanɛ e kɔ nfɛra lubi.

25Kanaŋ kamaso nɛ

esa lubi be kamalga wɔ ebel,

sa maŋ kaŋ yirda mo.

26Kanaŋ kama nɛ e wora,

mbe nfɛra lubi na beeŋ lar efuli

nɛ ekama e pin kumo.

27Fo baa kur fo barkasa be kemaŋ,

fo gbagba e naŋ kilgi n tɔr kumo to.

Fo baa gbelti kejembu nɛ fo bɛa fo barkasa,

k beeŋ kilgi m bɛa fo gbagba.

28Esa nɛ fo kishi nɛ fee ku efɛ a deŋi.

Kefur esa kɔnɔ to

nɛ k maŋ shi kagbene to

du fanɛ fo ka mɔ mo ŋgblaŋ to nna.

27

1Sa maa puchi echefoso,

ŋkpal manɛ so fo maŋ nyi

kananɛ asheŋ beeŋ ba du echefo.

2Shin nɛ basa pɔtɛ e baa kpaŋ fo,

fo gbagba e sa maa kpaŋ fo kumu.

3Ewulpo be kewɔtɔ esa agbo to

wɔgbɛ a chɔ e ka sulɔ ajembu nɛ leele.

4Esa nɛ e bee nya agbo manaŋ manaŋ

lubi a chɔ,

esa nɛ e bee kɔ kukɔrkɔ lubi.

5Keji esa kashenteŋ kpakpaso

bɔ kebaa sha mo ŋgblaŋto.

6Eteri lela be kefiɛso bɔ edoŋ ka lela fo so.

7Fo baŋ ji m moɛ,

mushoŋ gba maŋ naa wora fo keji,

ama nɛ akoŋ kɔ fo feeŋ ji ajibi kama.

8Esa baŋ lar laŋ to,

e du nna fanɛ kabuibi ka lar kesha to na.

9Tulale nɛ efɛa belbelso be duwu

bee sa kagbenefuli nna,

ama a maŋ fo eteri lela be kasotoji so.

10Sa maŋ kplaŋ fo teri

ŋko fo tuto mo teri so.

Fo alɛ e sa maŋ yɔ fo niopibi nɛ

e wɔ kufɔ kutɔ n ya kaa fin kechɛto

tɔrɔ be saŋɛ.

Eteri nɛ e taga fo to

beeŋ tiŋ n chɛ fo to a chɔ

fo niopibi nɛ e wɔ kufɔ.

11M pibi ba kɔ kanyiasheŋ,

nɛ kumo be loŋ e sa ma kagbenefuli

nɛ n nya kɔnɔ n tuge

esa kama nɛ e bee malga a gbiti ma to.

12Enyiashempo bee gelge asheŋ nna,

ama esa nɛ e maa pin asheŋ to

manaŋ manaŋ bre bee suse amo to nna.

13Esa baŋ ta mbe kusɔbuuso

n nase tarma n ji kukɔ n sa efɔ,

nɛ efɔ na baŋ maŋ tiŋ ŋ ka kukɔ na

fo sɔ amodoŋwura be kusɔbuuso na

n tal to.

14Awɔr be kecha n chɔrɔ esa chipurdidi

beeŋ tiŋ a la tɔrɔ n sa

esa nɛ fee chɔrɔ na ekpa ko so.

15Eche elushapo du fanɛ

bɔrɛfurbi nɛ k maa teŋ manaŋ nna.

16Keshin nɛ e yige kolu

du fanɛ kekuŋ afu ekpa nna,

ŋko keta enɔ n jɔ ŋkuchu.

17Kananɛ baa ta kebɛlso a yee kebɛlso na,

aloŋ nɛ beteri bee chɛrga abar be nfɛra.

18Fo baŋ keni kedibisɔrso so nɛnɛ

feeŋ ji kumo be asɔrso.

Fo baŋ keta fo nyɛnpe nɛnɛ

feeŋ baa nya kechɔrɔ saŋkama.

19Kananɛ fee keni nchu kleŋklembi to

a wu fo kumu na,

aloŋ nɛ fo kagbene bee ŋini

esa nɛ e la fo kashenteŋto.

20Kananɛ luwu nɛ nchaŋ maa moɛ na,

aloŋ nɛ dimɛdi maa nya asɔ a moɛ.

21Kananɛ baa ta edɛ a keni a pin

shuwa nɛ gbiti be kela na,

aloŋ nɛ esa be kefur gba

beeŋ tiŋ n shin nɛ fo pin mbe da.

22Kebri maaŋ tiŋ n ju kawuli ashi esa to.

23Baa keni fo mbolpɔ nɛ mboe so nɛnɛ,

24ŋkpal manɛ so kanya

nɛ kemaŋkura maaŋ baa wɔtɔ mbaanaayɔ.

25Fo baa kuya afitiri a sa fo asɔbɔya

nɛ a bee laŋɛ a purge nɛnɛ,

26feeŋ nya mbɔlpo nɛ mboe

n fa n tɔ asɔbuuso nɛ kasawule.

27Fo alɛ nɛ fo mbia

nɛ fo nyɛrbi beeŋ naŋ nya kenyipochu damta n nuu.

28

1Basa lubi bee shile nna nsaa gbɛ a keni

fanɛ esa ko ka bee ju bumo na,

ama basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso bre

bee nite kenyɛnso nna

fanɛ buluŋ na.

2Efuli be basa baa kɔ kumu kpakpaso,

baa chɛrga bejuŋkparpo manaŋ manaŋ nna.

Ama ejuŋkparpo nyiashempo bre

bee ji kuwura nna a chɛr.

3Ejuŋkparpo nɛ e bee mɛaŋ betirpo,

du nna fanɛ bɔrɛgboŋ

nɛ k bee jija adɔjibi na.

4Basa nɛ baa wora a da mbra so

e naa ji a chɛ belubiworapo to.

Basa nɛ baa bɛ mbra so bre

maa sha belubiworapo be asheŋ.

5Belubiworapo maŋ nyi

kananɛ baa wora asheŋ

nɛ amo be ekpa so,

mannɛ aloŋ nɛ bumo

nɛ baa ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ bre du.

6Kebaa la etirpo nsaa ji kashenteŋ bɔ

kebaa la damawura fɛpo.

7Enyiashempo e naa bɛ mbra so.

Esa nɛ e bee ta basa nɛ b maa fɛ nfɛra

pɔɛŋ nsaa wora asheŋ keteri,

bee wɔtɔ mo tuto anishinyɔr to nna.

8Esa kama nɛ e bee wɔtɔ basa nɛ

b paŋ mo amansherbi nchu ga,

be kapetɛ beeŋ yɔ esa nɛ

e bee wu betirpo kuwɔr kutɔ.

9Ebɔrɛ maa nu esa nɛ e maa bɛ

mbra so be kabɔrɛkule.

10Esa kama nɛ e bee ŋin basa nɛ

baa wora asheŋ nɛ a niŋi a wɔtɔ alubi to,

beeŋ tɔr kejigbelɛ nɛ mo gbagba sho to,

ama esa nɛ e maŋ kɔ alubi

beeŋ ji kapetɛ lela.

11Damawuraana bee fɛ nna fanɛ

b nyi asheŋ,

ama etirpo nɛ e bee pin asheŋ to

beeŋ tiŋ m pin fanɛ

mannɛ damawuraana kikɛ e nyi asheŋ.

12Esa lela baŋ ji kuwura

basa bee ji eyur nna,

ama esa lubi bre baŋ ji kuwura

basa bee shile nna a ŋana.

13Esa kama nɛ e bee ta mbe alubi a ŋana

maaŋ yɔ anishito kikɛ,

ama Ebɔrɛ beeŋ wu esa nɛ e bee bugi to

a kaŋɛ mbe alubi

nsaa tuba a lar amo to bre kuwɔr.

14Esa kama nɛ e bee ŋana Ebɔrɛ

bee nya nɛfa nna,

ama esa kama nɛ e kɔ kagbene kpakpaso

bre bee luri asheŋ to nna.

15Ewura lubi nɛ e bee tɔrɔ betirpo

du nna fanɛ buluŋ nɛ e bee ponte to na,

ŋko shishiri nɛ akoŋ kɔ.

16Ewura nɛ e bee mɛaŋ mbe basa

maa ji asheŋ nɛ amo be ekpa so,

ama emo nɛ e maa sha kapuni bre

beeŋ ji efute tenteŋ.

17Esa kama nɛ e mɔ esa,

be nfɛra beeŋ baa ji a bri mo

hale nɛ e ya wu.

Mo alɛ maaŋ nya kechɛto kikɛ.

18Kashenteŋji bee kuŋ esa nna,

ama esa nɛ e maŋ niŋi bre bee tɔr manaŋ manaŋ nna.

19Edɔpo nɛ e pre kenishi a shuŋ

beeŋ nya ajibi yɛlyɛla so,

ama basa nɛ baa jija bumo be saŋɛ bre

nɛ ketir e naa ba la saŋkama.

20Ebɔrɛ beeŋ nɛfa bekama

nɛ baa ji kashenteŋ,

ama E beeŋ gberge bekama

nɛ baa sha fanɛ b bɔla ekpa lubi so

n dii dama manaŋ na kusoe.

21Ŋkpɛato maŋ walɛ,

ama brɔbu fimbi beeŋ tiŋ n shin nɛ

basa ko e wora kusɔ nɛ k maŋ daga.

22Esa kama nɛ e bɔlɔ miri so n dii dama

beeŋ ki etirpo.

23Ji esa kashenteŋ nɛ

e chɔrɔ fo echefoso a chɔ

kemalga efɛ be mmalga nɛ a beeŋ wora mo ebel.

24Esa kama nɛ e bee fɛ fanɛ,

keyuri mo tuto ŋko mo nio maŋ la kulubi

maŋ kɔr eyu pɔtɛ to.

25Bejimunipo bee baga asheŋ to nna,

ama asheŋ beeŋ nite nɛnɛ n sa esa kama nɛ

e ta mbe yirda n deŋi Enyɛnpe Ebɔrɛ so.

26Esa kama nɛ e ta mbe yirda n deŋi

mo gbagba be kumu so la ewulpo nna,

ama ekama nɛ e bee sɔ benyiashempo

be mmalga, beeŋ nya kekuŋ.

27Esa kama nɛ e bee bugi enɔ a kɛ betirpo

maaŋ fin shɛŋ ŋ gben,

ama basa damta beeŋ sho ekama

nɛ e bee kplaŋ betirpo so kɔnɔ.

28Esa lubi baŋ ji kuwura

basa bee shile nna a ŋana,

ama b baaŋ gboŋi mo kuwura bre

basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi

bee nya bumo be amu nna.

29

1Fo baŋ wora kumu kpakpaso ŋ kini kenu kasokpele damta,

k maaŋ chɛr nɛ fo mur.

2Asheŋ baa nyala a sa basa niŋiso

basa kikɛ be ŋgbene bee fuli nna,

ama basa lubi baa ji kuwura basa bee shuto nna.

3Esa nɛ e bee sha kanyiasheŋ

bee bar mo tuto kagbenefuli nna,

ama esa nɛ e ju a buu e sakaleche so bre

be kanya bee mur nna.

4Ewura nɛ e bee ji kashenteŋ

be efuli kɔ eleŋ nna,

ama emo nɛ e kɔ kejimuni

nsaa sɔ brɔbu bre be efuli bee bure nna.

5Esa nɛ e bee malga mmalga belbelso

nɛ a maŋ la kashenteŋ a sa mo braana

bee sho mbe kumu kejigbelɛ nna na.

6Belubiworapo be alubi

e naa kilgi a pɛ bumo,

ama basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi bre

bee boŋ kagbenefuli be nshɛ nna.

7Betirpo be kenya kashenteŋ be asheŋ tir ga

n sa basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso nna,

ama belubiworapo bre be shɛŋ

maŋ wɔ loŋ to.

8Basa nɛ baa wora basa eyurto

bee bar kebagato kade to nna,

ama benyiashempo bre bee shin nɛ agbo bee wushi nna.

9Enyiashempo baŋ yɛr ewulpo ewurkpa,

ewulpo na beeŋ ya kaa mushe chilchil n jija demu na.

10Emɔpo maa sha basa nɛ baa wora

asheŋ nɛ a niŋi be asheŋ.

Saŋkama e bee fin bumo nɛ e mɔ nna.

11Ewulpo e naa nya agbo

a puŋi kɔnɔ basa to,

enyiashempo bre nya agbo gba

fo maaŋ pin.

12Ewura nɛ e bee nu efɛ

be beyaasepo bee ki basa lubi nna.

13Enyɛnpe Ebɔrɛ e naa sa etirpo

nɛ esa nɛ e bee mɛaŋ mbe basa kikɛ anishi nɛ baa wu.

14Ewura nɛ e bee ji betirpo be demu

nɛ kumo be ekpa so

beeŋ ji kuwura n chɛr.

15Keŋini be kasogberge

bee sa kebia kanyiasheŋ nna,

ama kebia nɛ b yige nɛ e bee wora mbe kepar

bee wɔtɔ mo nio anishinyɔr to nna.

16Belubiworapo baa ji kuwura,

alubi bee wora keshi nna,

ama basa nɛ baa wora asheŋ niŋiso

e naŋ wu bumo be ekar.

17Fo baa gberge fo mbia kusoe

a ŋini bumo asheŋ

baaŋ sa fo kasotowushi nɛ kagbenefuli.

18Efuli be basa baa maa bɛ

Ebɔrɛ be keŋini so,

mbra be kebɛso

nɛ kebaa wora asheŋ nɛ a niŋi maa wɔtɔ.

Ebɔrɛ bee nɛfa basa kama

nɛ baa bɛ mbe mbra so nna.

19Kamalga nawule maaŋ tiŋ ŋ ŋini

kayɛrbi ekpa.

Hale e pin asheŋ to gba e maaŋ wora

kusɔ nɛ k daga.

20Ewulpo be asheŋ kɔ tama

a chɔ esa nɛ e bee kuse a malga.

21Fo baŋ yili kayɛrbi be kebia to n di mo kefɛ,

e beeŋ bar fo kebɔltofinfin kacha ko.

22Esa nɛ e bee nya agbo manaŋ manaŋ

bee bar kebagato nna,

nsaa wora a foe ekpa manaŋ manaŋ.

23Kamoowu bee bar esa kaseto nna,

ama kamoobarase bee sa esa kemaŋkura nna.

24Esa nɛ e bee tu eyu a yuri

la mo gbagba be kumu so be edoŋ nna.

Ŋkpal manɛ so, nɛ b bɔ ntaŋ n lɛ mo so gba

e maaŋ tiŋ n ji kashenteŋ.

25Sa maŋ shin nɛ kusɔ nɛ basa bee fɛ

a laŋɛ fo kaplɛa so e baa tir fo.

Yirda Ebɔrɛ nɛ e baa kuŋ fo.

26Esa kama bee sha fanɛ e ji ewura keteri nna,

ama Enyɛnpe Ebɔrɛ nawule

e naa shin nɛ

ewura bee wora asheŋ nɛ a niŋi.

27Basa nɛ baa wora asheŋ nɛ a niŋi

kishi belubiworapo ga.

Nɛ belubiworapo malɛ gba kishi basa

nɛ ba wora asheŋ nɛ a niŋi.

30

Agɔr be aŋasa

1Jake pibi Agɔr be kubɔya nde.

Esa ko bee ponte a kaŋɛ Ebɔrɛ le:

“Ma eleŋ loge, ma eleŋ loge.

2N duli kusɔbɔya a chɔ dimɛdi;

M maŋ naa kɔ dimɛdi be nfɛra

3M maŋ kɔ kanyiasheŋ,

ma alɛ maŋ nyi shɛŋ a laŋɛ

Ebɔrɛ be kaplɛa so.

4Wanɛ e dii n yɔ Ebɔrɛ so m bɛta m ba?

Wanɛ e tiŋ m pɛ afu n wɔtɔ enɔ to?

Ŋko ŋ gbargbar nchu

n wɔtɔ mbe kusɔbuuso to?

Wanɛ e ta kasawule n yili kumo be eyilikpa?

Loŋ be esa be ketre

ŋko mo pibi be ketre e la nuso?

Nɛ fo nyi, fo kaŋɛ ma.

5Ebɔrɛ be kamalga kikɛ la kashenteŋ nna.

E la kusɔ kuŋso nna n sa bekama

nɛ baa shile a ba mo kutɔ

m baa ka fin kekuŋ na.

6Sa maŋ ta shɛŋ n ti mbe m mmalga so,

mannɛ aloŋ, e beeŋ fiɛ fo so n ta fo ŋ ki efɛpo.”

7Enyɛnpe Ebɔrɛ, asɔ anyɔ nɛ mee kule

fanɛ fo wora n sa ma

pɔɛŋ nɛ n wu.

8Sa maŋ shin nɛ ŋ ki efɛpo

Fo alɛ e sa maŋ shin nɛ m baa la

etirpo ŋko damawura.

Baa sa ma kacha kama be kusɔ jiso.

9Saŋɛ na so maaŋ ki damawura

nseŋ teŋ fo so

ŋko nɛ ketir e shin nɛ n ya yuri n jija fo ketre.

10Sa maa debɔr kayɛrbi a ŋini mo nyɛnpe,

nɛ mannɛ aloŋ

e beeŋ sho fo kɔnɔ nɛ fo ji awurfoŋ.

11Basa ko bee sho bumo tutoana kɔnɔ nna

nsaa maa keni bumo nioana a bɔlɔ kenishi.

12Beko malɛ bee fɛ fanɛ

baa wora asheŋ nɛ a niŋi nna

ama alubi damta e bɔlɔ bumo to.

13Basa ko bee wu bumo be amu nna

a maa keni basa a bɔlɔ kenishi.

14Basa ko be kebaawɔtɔ e la

kebaa kɔ kumu kpakpaso

a mɛaŋ betirpo nɛ bebɔlpo.

15Kejimuni la mborobicheso anyɔ nna.

Bumo kikɛ be atre e la: ‘Ta n sa ma.’

Asɔ asa e wɔtɔ a maa moɛ.

Asɔ ana malɛ e maa kaŋɛ fanɛ a kukwe loŋ.

16Amo e la, nchaŋ, nɛ eche egbentepo,

nɛ kasawule wɔlso,

nɛ edɛ nɛ esa maaŋ naŋ tiŋ n duŋ.

17Ejita e naŋ ji

bekama nɛ baa fɛl bumo tutoana

nsaa keni bumo nioana jiga na

be eblaŋ kupuŋ to.

18Asɔ ana e naa wul ma nfɛra to

a shin nɛ maa pin asheŋ to.

19Amo e la, kananɛ kusore bee firgi,

nɛ kananɛ kuwɔ bee gbeye ajembu so,

nɛ kananɛ teku so be ekuloŋgboŋ

bee wu a yɔ kakpa nɛ k bee yɔ,

nɛ kananɛ enyɛn nɛ eche bee sha abar.

20Eche nɛ e bee lar mo kul kaman be da

e la keji nseŋ kpra kɔnɔ so

ŋ kaŋɛ fanɛ e maŋ wora kulubi.

21Asɔ ana nɛ kasawule maa tiŋ a nyiti

nsaa kpal amoso a gbuŋgbuŋ to.

22Amo e la, kenya ka ki ewura,

nɛ ewulpo ka ji m moɛ,

23nɛ eche nɛ basa maa sha ka nya ekul,

nɛ kebita nɛ e suge mo chepe mo kul.

24Asɔ fimfimbi ana e wɔ kasawule so

a kɔ kanyiasheŋ ga.

25Atutulombi maŋ kɔ eleŋ

ama amo alɛ bee fin amo be ajibi a yili dɔchubɔrɛ so nna.

26Kukukaka maŋ shi

kumo alɛ bee tiŋ a futi kedibi a luri to.

27Elotɔr maŋ kɔ ewura,

amo alɛ nsaa bɛ abar so

kenimu kenimu so fanɛ esoji na.

28Ketigbolu maŋ la shɛŋ

kumo alɛ bee nya ekpa a luri ewurkpa.

29Asɔ ana e naa wora asheŋ fanɛ bewura,

nsaa tia awurya.

30Buluŋ nɛ e la asɔbɔya to be enyɛn

nsaa maa tu shɛŋ a bɛta kaman na,

31nɛ kananɛ kaboelote bee nite,

nɛ kananɛ koshinyɛn bee nite,

nɛ ewura nɛ mbe benapo kulti mo.

32Nɛ fee puchi nsaa kɔ kumu kpakpaso

nɛ kawuli a kre asheŋ lubi

fo yige amo be kewora.

33Fo bri kenyipochu to a beeŋ lar ŋku

Fo ŋmɛa fo kamuna

k beeŋ gbege n lar ŋklaŋ.

Aloŋ nɛ fo wɔtɔ basa agbo to,

kolu beeŋ ba.

31

Ewura Lamwɛl be aŋasa

1Kanyiasheŋ be mmalga

nɛ Masa be ewura Lamwɛl mo nio ŋini mo nde.

2M pibi Lamwɛl, kabɔrɛkule so nɛ

m bɔla n nya fo;

amoso kaŋ kusoe n nu kusɔ

nɛ mee shin nɛ ŋ kaŋɛ fo ere.

3Sa maa ta fo eleŋ a jija a bɛ beche so.

Beche ko bee da bewura nna a lɛ.

4A maŋ daga bewura nɛ bejuŋkparpo

ka bee nuu nsa a boo

ŋko a sha nsa ga.

5Nɛ mannɛ aloŋ baaŋ boo

nseŋ teŋ efuli be mbra

nɛ edaŋkaresheŋ so

nsaa maaŋ tiŋ n ji kashenteŋ

n sɔ bumo nɛ basa bee mɛaŋ na n yige.

6Yige nsa n sa bumo nɛ

b maŋ naa kɔ tama kikɛ

nsaa yɔ kemur to na.

7Shin nɛ loŋ be basa

e baa nuu nsa a boo

a teŋ bumo be ketir nɛ awurfoŋ so.

8Baa malga a sa bumo nɛ

b maa tiŋ a malga a kuŋ

bumo be amu na

nsaa kɔ a sa bepɔshipo.

9Baa ji demu nɛ kumo be ekpa so

a sa betirpo

nɛ bumo nɛ b maŋ la shɛŋ na.

10Eche nɛ e kɔ da lela

a tiŋ a wora asheŋ nɛnɛ maa tiŋ a nya.

E bɔ shuwa nɛ gbiti.

11Mo kul bee yirda mo nna

a maa fɔŋ shɛŋ shɛŋ so.

12Eche na be kebaawɔtɔ to kikɛ

asheŋ lela nawule

nɛ e bee wora mo kul.

13E maa chena jiga.

Saŋkama e bee fɛa nna a lue ewajɛ.

14E du fanɛ yawujipo nna

a fin ajibi kaplɛkama a ba epe.

15E bee wule a koso nna a wora ajibi

a sa mbe laŋ to ebi pɔɛŋ nɛ kare bee cha,

nsaa ŋini mbe mbita ashuŋ nɛ

baaŋ baa shuŋ.

16Mo gbagba e naa nite a fin

kasawule lela a tɔ

nsaa ta mbe amansherbi a nase kudɔ.

17E bee pre kenishi nna a shuŋ

nsaa ta mbe eleŋ

a wɔtɔ kusɔ kama nɛ e bee wora to.

18E bee ji yawu nna a nya tɔnɔ

nsaa shuŋ a fo kiidiso.

19Mo gbagba e naa fɛa jese a lue ewajɛ.

20E bee bugi enɔ nna a chɛ betirpo

nɛ bumo nɛ asheŋ bee pɔɔ bumo so to.

21E maa fɔŋ awo so

ŋkpal manɛ so mbe laŋ to ebi kikɛ kɔ awo to be asɔbuuso.

22Mo gbagba e naa baa mbe asɔbuuso,

nsaa buu asɔ lela fanɛ ago be ewajɛ.

23Mo kul bee nya kemaŋkura nna

nsaa tiŋ a luri kade be benimu to.

24E bee lue ewajɛ nɛ eshata nna

a fa a sa eyawujipo.

25E kɔ eleŋ nna

nsaa sa mbe kumu bunyaŋ;

e maa fɔŋ echefoso be asheŋ so.

26E kɔ kanyiasheŋ nna

nsaa fɛ nfɛra pɔɛŋ a malga.

27E bee keni mbe laŋ to ebi so nɛnɛ nna,

mo alɛ maŋ kɔ ntɔl.

28Mbe mbia bee puchi mo so nna

nɛ mo kul bee kpaŋ mo a kaŋɛ le:

29“Beche damta bee wora asɔ

ama fo peya chɔ bumo kikɛ.”

30Kebita bee loge,

nɛ kela bee chɛrga,

ama eche nɛ e bee sha Ebɔrɛ bre

daga k baa fur nna.

31Shin nɛ loŋ be eche be asheŋ

e baa bɔlɔ fo kenishi

nɛ fo baa kpaŋ mo basa to.